Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2005–2006

30 479

Voorstel van wet van het lid Hamer houdende
regels met betrekking tot een tegemoetkoming
in de kosten van kinderopvang en waarborging
van de kwaliteit van kinderopvang (Wet
basisvoorziening kinderopvang en
ontwikkelingsstimulering)

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 15 september 2006
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam voorbereid.

1

Samenstelling:
Leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker
(D66), De Vries (VVD), De Wit (SP), Van Gent
(GL), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GL), Mosterd (CDA),
Smits (PvdA), voorzitter, Örgü (VVD), Weekers
(VVD), Rambocus (CDA), Ferrier (CDA), ondervoorzitter, Huizinga-Heringa (CU), Varela (LPF),
Eski (CDA), Smeets (PvdA), Douma (PvdA),
Stuurman (PvdA), Hermans (LPF), Van Hijum
(CDA), Van Egerschot (VVD), Van der Sande
(VVD), Willemse-van der Ploeg (CDA) en Vacature (algemeen).
Plv. leden: Depla (PvdA), Koşer Kaya (D66),
Blok (VVD), Kant (SP), Özütok (GL), Smilde
(CDA), Verbeet (PvdA), Timmer (PvdA),
Azough (GL), Omtzigt (CDA), Meijer (PvdA),
Nijs (VVD), Visser (VVD), Algra (CDA), Vietsch
(CDA), Van der Vlies (SGP), Vacature (LPF),
Van Oerle-van der Horst (CDA), Van Dijken
(PvdA), Blom (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Vacature (LPF), Hessels (CDA), Aptroot (VVD),
Griffith (VVD), Van Dijk (CDA) en Vacature
(algemeen).

KST100695
0506tkkst30479-7
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2006

Inhoudsopgave
1 Algemeen
1.1 Aanleiding van het wetsvoorstel
1.2 Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
1.3 Het maatschappelijk belang van kinderopvang bij
combinatie van arbeid en zorg
1.4 De rol van kinderopvang bij de stimulering van de
ontwikkeling van kinderen
2 Doel en uitgangspunten van het wetsvoorstel
2.1 Uitgangspunten bij het wetsvoorstel
2.2 De reikwijdte van het wetsvoorstel
3 Toelichting bij de voorgestelde maatregelen
3.1 Kwaliteit
4 Overleg met organisaties en belanghebbenden
5 Financiële gevolgen van het wetsvoorstel voor overheid,
ouders en werkgevers
5.1 Verdeling van de kosten overheid en ouders
5.2 Raming van de meerkosten van het wetsvoorstel
5.3 Financiële dekking van het wetsvoorstel
6 Artikelsgewijs

Blz.
1
1
4
5
7
10
10
11
11
11
12
13
13
13
15
15

1. ALGEMEEN
1.1 Aanleiding voor het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie willen hun waardering uitspreken voor het
initiatief van de indiener en haar complimenteren met de uitwerking van
het complexe wetsvoorstel. Zij hebben met enige verbazing kennisge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

1

nomen van een wetsvoorstel om kinderopvang te regelen, anderhalf jaar
na de inwerkingtreding van de eerste algemene regeling voor kinderopvang in de Wet Kinderopvang. Na jarenlang versnipperde kinderopvangregelingen is er één uniforme regeling voor het hele land gekomen, die
bezig is goed ingebed te worden in de samenleving. Er wordt hard
gewerkt om de knelpunten die zich onvermijdelijk voordoen bij een
nieuwe wet weg te werken. Zo heeft de regering vanaf 2006 extra
middelen uitgetrokken om de ouderbijdragen op aanvaardbaar niveau te
stellen. Er wordt hard gewerkt aan administratieve vereenvoudiging en er
ligt een wetsvoorstel van de regering voor een verplichte werkgeversbijdrage. Er zijn maatregelen genomen om de kwaliteit en het toezicht op
een goed peil te houden en mede dankzij de gunstige economische
ontwikkelingen trekt de vraag naar kinderopvangplaatsen weer aan.
Dankzij de vraagsturing van ouders worden steeds meer kinderopvanginstellingen zich bewust van hun ondernemerschap. Dit wordt zichtbaar in
flexibeler openingstijden en in ruimere keuze-arrangementen tijdens de
vakantieperioden, waar voorheen de ouders zich moesten schikken naar
de afspraken tussen kindercentrum en werkgever of gemeente.
De leden van de CDA-fractie menen dat de betrouwbaarheid van de overheid ook gestalte krijgt in nieuwe wetgeving die de tijd krijgt zich een
plaats te verwerven in de samenleving. Snel elkaar opvolgende wetten
geeft onrust in een sector die middenin een veranderingsproces zit en
bezig is met de implementatie van Wet kinderopvang. Deze leden zouden
de indiener willen uitnodigen te beargumenteren waarom zij toch het
risico neemt van de schijn van onbetrouwbaarheid van de overheid die nu
opnieuw zo kort na de Wet kinderopvang een nieuwe wet mogelijk
invoert, die bovendien veel onnodig extra werk voor de sector meebrengt.
Ten aanzien van kinderopvang gelden voor de leden van de CDA-fractie de
volgende uitgangspunten.
De ouders zijn verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kinderen en
kiezen zelf hoe ze hun werk en hun gezin willen combineren. Zij hebben
hierbij maximale keuzevrijheid, dus ook bij het kiezen van de kinderopvang: formeel, informeel en welk type dan ook. Kinderopvang moet
daarom vraaggestuurd zijn. De overheid heeft belang bij een samenleving
met steeds weer nieuwe generaties en heeft belang bij een grote arbeidsparticipatie. Daarom zorgt de overheid voor kwalitatief goede, betaalbare
en toegankelijke kinderopvang. Inmiddels is dat geregeld via de Wet
kinderopvang.
De kinderopvang moet erop gericht zijn de combinatie van arbeid en zorg
mogelijk te maken en de arbeidsparticipatie van beide ouders te vergroten. Kinderopvang is daarmee een belangrijk instrument voor de arbeidsmarkt, waarbij zowel werkgevers als werknemers belang hebben en hun
steentje bijdragen.
Elke ouder draagt naar draagkracht bij.
De kinderopvangonderneming is een maatschappelijke onderneming die
via vraagsturing/marktwerking flexibel inspeelt op de vraag van de
ouders. Tot de invoering van de Wet kinderopvang was de branche een
gesubsidieerde sector, waarbij ouders zich veelal moesten schikken naar
de afspraken tussen hun werkgever of de gemeente en de kinderdagverblijven. De flexibiliteit die de afgelopen anderhalf jaar zichtbaar wordt
binnen de branche moet verder uitgebouwd worden op grond van de
vraag van de ouders.
De kwaliteitseisen in de Wet kinderopvang zijn verder uitgewerkt in een
Convenant dat de sector (kinderopvangondernemingen en belangenbehartigers van ouders in de kinderopvang) in onderling overleg heeft vastgesteld. Dit past in de visie van de leden van de CDA-fractie om niet in
regels gedetailleerd vast te leggen, wat het veld onderling kan en wil
regelen.
Deze uitgangspunten zullen voor de leden van de CDA-fractie de basis zijn
van hun afwegingen en hun uiteindelijke oordeel over het wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

2

Daarom hebben deze leden de volgende vragen en opmerkingen, die in
dit verslag zijn opgenomen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met waardering kennisgenomen van
het initiatiefwetsvoorstel van het lid Hamer. Het wetsvoorstel bouwt voor
op wat de leden van de PvdA-fractie tot nu toe hebben gesteld over de
kinderopvang. In de huidige Wet kinderopvang is onvoldoende geregeld
voor ouders en kinderen, waar de leden van de PvdA-fractie steeds
bezwaar hebben tegen gemaakt bij de behandeling van de Wet kinderopvang. Ook bouwt het initiatiefwetsvoorstel voor op huidige tendensen als
meer aandacht voor de voor- en naschoolse opvang en de daling van
kwaliteit door de Wet kinderopvang. Tenslotte onderkennen de leden van
de PvdA-fractie de problematiek bij de kinderopvang en zijn verheugd met
de structurele oplossing voor de kinderopvang. Hierbij ligt het accent op
kwaliteitsverbetering, daarnaast moeten er meer vrouwen aan het werk en
is kwalitatief goede kinderopvang ook goed voor het kind.
De leden van de PvdA-fractie ondersteunen de doelen bij het initiatiefwetsvoorstel:
1) Betere toegankelijkheid van de kinderopvang en ontwikkelingsstimulering voor alle ouders;
2) Vergroten van de kansen tot goede ontwikkelingsmogelijkheden van
kinderen en indien nodig het voorkomen van achterstanden op latere
leeftijd;
3) Hogere arbeidsparticipatie en betere combinatiemogelijkheden van
arbeid en zorg voor mannen en vrouwen, waarbij in het bijzonder een
bijdrage geleverd kan worden aan het verbeteren van de economische
zelfstandigheid van vrouwen;
4) Leveren van een bijdrage aan het behoud van onze verzorgingsstaat,
waarbij er sprake is van een ondersteuning van het beleid dat gericht
is op voorkomen dat jonge vrouwen af zien van het uitstellen dan wel
het krijgen van kinderen;
5) Het bevorderen van de integratie van kinderen met verschillende
achtergronden o.a. door het samenvoegen van het peuterspeelzaalwerk, de kinderopvang en de voor- en vroegschoolse educatie, evenals
het verbeteren van de samenwerking met de scholen.
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. De leden van de VVD-fractie vinden het vraaggerichte
uitgangspunt in aansluiting bij de huidige Wet kinderopvang een sterk
punt van voorliggend wetsvoorstel. Het legt de verantwoordelijkheid en
de keuzevrijheid daar waar het hoort: bij de ouders. De rationale achter
het initiatiefvoorstel is dat de arbeidsparticipatie van vrouwen dient te
worden vergroot en dat kinderen zich in de voorschoolse periode zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen, zo constateren deze leden. Beiden
doelstellingen worden door de leden van de VVD-fractie gedeeld.
De leden van de SP-fractie delen de opvatting van de indiener dat kinderopvang breed toegankelijk betaalbaar, kindgericht en van kwaliteit moet
zijn. Ook delen de leden van de SP-fractie de conclusie dat dit in de
huidige Wet kinderopvang onvoldoende geregeld is. Wel plaatsen de
leden enkele kanttekeningen. Deze richten zich onder andere op de vraag
in hoeverre ouders de vrijheid houden om zelf de verdeling tussen arbeid
en zorg in te vullen, de financiering van het voorstel en de reikwijdte van
het voorstel.
De leden van D66-fractie hebben met zeer veel interesse kennis genomen
van het voorstel van wet van het lid Hamer houdende regels met betrekking tot een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang. De leden van de D66-fractie zijn
verheugd te constateren dat de leden van de PvdA-fractie het belang van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

3

een betere toegankelijkheid van kinderopvang en goede ontwikkelingsmogelijkheden voor kinderen met de leden van de D66-fractie deelt. Deze
leden zien dit voorstel van wet dan ook als een goede mogelijkheid om
handen en voeten te geven aan doelen, waarop de leden van D66 ook zelf
een initiatief hebben lopen en waarvoor zij ook veelvuldig aandacht
hebben gevraagd in debatten en bijdragen. Zij zien dit wetsvoorstel als
een mogelijkheid tot: betere arbeidsparticipatie, betere combinatiemogelijkheden van arbeid en zorg, vergrote economische zelfstandigheid
van vrouwen, verbeterde integratie van kinderen met verschillende achtergronden, verbeterde mogelijkheden voor brede scholen en niet in het
minst verminderde administratieve rompslomp rondom de financiering
van kinderopvang.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennis genomen van
het initiatiefwetsvoorstel van het lid Hamer houdende regels met betrekking tot een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang (Wet basisvoorziening kinderopvang en ontwikkelingsstimulering). Ten principale zijn zij van mening dat
ouders de eerste en eindverantwoordelijkheid hebben voor de opvoeding
van hun kinderen en de ruimte moeten hebben daarbinnen eigen keuzes
te maken. Hier past bij dat niet alleen díe ouders gecompenseerd worden
die voor formele opvang kiezen, maar ook diegene die voor informele of
geen opvang kiezen. De leden van de fractie van de ChristenUnie pleiten
in dit verband al langer voor een kindgebonden budget. In het onderhavige wetsvoorstel wordt de nadruk gelegd op de formele opvang en het
belang daarvan voor de economie en het kind. De leden vragen de
indiener toe te lichten waarom er voor gekozen wordt alleen de formele
opvang te compenseren?
De leden van de SGP-fractie hebben niet met enthousiasme kennis
genomen van het voorliggende wetsvoorstel. De aan het woord zijnde
leden vinden het indienen van een initiatiefwetsvoorstel een hele prestatie, maar gezien de inhoud ervan hebben zij hierover een groot aantal
kritische vragen en opmerkingen. De hoofdpunten van kritiek kunnen als
volgt worden samengevat: in de eerste plaats hebben de leden van de
SGP-fractie fundamentele kritiek op (langdurige) kinderopvang van jonge
kinderen als zodanig. Daarnaast zijn de leden van de SGP-fractie het niet
met de indiener eens om educatieve en arbeidsmarktdoelstellingen te
vermengen. En tenslotte zien de aan het woord zijnde leden het niet als
een primaire taak van de overheid om kinderopvang te financieren en
pleiten zij voor een kindgebonden budget voor álle ouders met jonge
kinderen.
1.2 Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie merken op dat de indiener stelt dat de kinderopvang in handen blijft van private ondernemingen, net zoals nu het geval
is onder de Wet kinderopvang. Sinds de invoering van de Wet kinderopvang heeft zich in de branche een ontwikkeling voorgedaan die te
kenschetsen is als een ontwikkeling van gesubsidieerde sector naar maatschappelijke onderneming, waarin meer en meer de vraag van de ouders
centraal staat. Dit wordt zichtbaar in een grotere flexibiliteit. Wanneer met
dit wetsvoorstel straks de overheid allerlei maatschappelijke eisen en
doelen, zoals voorschoolse educatie en peuterspeelzaalwerk aan de
ondernemingen stelt en bovendien veruit de grootste financier zal zijn, in
hoeverre zal de kinderopvangonderneming dan nog de vraag van de
ouders centraal stellen? De leden van de CDA-fractie vragen de indiener
naar haar mening of opnieuw de kinderopvangsector zich zal gaan
gedragen als gesubsidieerde sector, dus vooral aanbodgericht, in plaats
van zoals nu vraaggestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

4

1.3 Het maatschappelijk belang van kinderopvang bij de
combinatie arbeid en zorg
De leden van de CDA-fractie merken op dat in de Memorie van Toelichting
op bladzijde 5 is te lezen «De huidige Wet kinderopvang vergroot de
arbeidsparticipatie van vrouwen echter onvoldoende». De indiener
verwijst naar de Emancipatiemonitor 2004 (!) om aan te geven dat de
Lissabon-doelstelling voor de arbeidsparticipatie niet wordt gehaald. Het
is de leden van de CDA-fractie niet duidelijk op basis van welke argumenten de indiener concludeert dat de Wet kinderopvang de arbeidsparticipatie niet vergroot. Deze Wet is pas in 2005 in werking getreden, de
Emancipatiemonitor 2004 kan, naar het oordeel van de leden van de CDA
fractie moeilijk als onderbouwing gelden. Kan de indiener ook verwijzen
naar actuele rapporten die haar bovengenoemde stelling wel onderbouwen?
Daarnaast heeft de Raad van State ten aanzien van de Lissabon-doelstelling en de aannames van de indiener hierover met betrekking tot het
wetsvoorstel kritische kanttekeningen gemaakt. De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze het wetsvoorstel de arbeidsparticipatie meer zal
kunnen vergroten dan de Wet kinderopvang nu doet en zal doen en
vragen de indiener dit nader te onderbouwen. Wat is precies de meerwaarde bij de veronderstelde vergroting van de arbeidsparticipatie van
het wetsvoorstel? Kan de indiener hierbij ook ingaan op het gegeven dat
voor een deel van de kinderopvanguren (8 respectievelijk 16) geldt dat
hierbij het uitgangspunt van arbeidsparticipatie helemaal niet geldt,
omdat ook niet werkende ouders voor deze uren hun kinderen naar de
kinderopvang kunnen brengen. Welke consequentie heeft dat voor extra
prikkeling tot arbeidsparticipatie?
De indiener gaat ervan uit dat betere formele kinderopvangvoorzieningen
zullen voortvloeien uit het wetsvoorstel en een hogere arbeidsparticipatie
tot gevolg hebben. De leden van de CDA-fractie menen dat goede
kinderopvangvoorzieningen inderdaad een grotere arbeidsparticipatie tot
gevolg hebben. Zij vragen de indiener te onderbouwen waarom dit effect
ook niet te bereiken zal zijn met de huidige Wet kinderopvang. Daarnaast
hebben deze leden de indruk dat de indiener voorbijgaat aan de tendens
bij Nederlandse ouders zelf voor hun kinderen te willen zorgen en de
grote creativiteit die ouders aan de dag leggen om hun kinderopvang
hetzij informeel hetzij formeel te regelen. De opvattingen van de ouders
werken direct door in hun gebruik van formele kinderopvangvoorzieningen, zo stelt de Raad van State. Kostenoverwegingen en kwaliteitseisen
zijn daarbij niet altijd leidend, zo blijkt uit het SCP rapport van febr. 2006.
Kan de indiener toelichten waarom ouders met aanvaarding van dit wetsvoorstel wel veel meer gebruik zullen maken van de formele kinderopvang en welke argumenten ondersteunen de indiener in haar waarnemingen?
De leden van de VVD-fractie vragen ten aanzien van de doelstelling om de
arbeidsparticipatie van vrouwen te verhogen of van de voorgestelde inkomensafhankelijke kinderopvangtoeslag het participatieverhogend effect
mag worden verwacht dat de indiener beoogt. Kan de indiener per
inkomensgroep nader duiden wat de koopkrachteffecten van voorliggend
wetsvoorstel zijn? De leden van de VVD-fractie constateren voorts dat met
het wetsvoorstel geen onderscheid wordt gemaakt tussen ouders met een
betaalde baan en ouders zonder betaald werk. In hoeverre en op welke
wijze draagt laagdrempelige kinderopvang voor niet-werkende ouders bij
aan de arbeidsparticipatie?
De leden van de SP-fractie constateren dat de indiener met het wetsvoorstel hoopt te bereiken dat een grotere groep kinderen gebruik gaat maken
van de kinderopvang. Tevens hoopt de indiener dat de arbeidsparticipatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

5

van vrouwen toeneemt. Is de indiener van mening dat ouders te allen tijde
het recht moeten behouden om de verdeling tussen arbeid en zorg op hun
eigen manier in te vullen? Oftewel dat ouders niet verplicht kunnen
worden deel te nemen aan kinderopvang? Maakt de indiener met betrekking tot de vrije keuze van ouders voor gebruik van kinderopvang nog
onderscheid tussen werkende en niet werkende ouders? Op welke manier
en waarom? Meer in het algemeen; wat is volgens de indiener het doel
van kinderopvang en meer specifiek: welke rol speelt de arbeidsparticipatie van vrouwen daarbij?
De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat een motief
van het initiatiefwetsvoorstel is om kinderopvang betaalbaarder en
toegankelijker te maken, om zo de arbeidsparticipatie van vrouwen te
verhogen. Waarop baseert de indiener zich, wanneer ze stelt dat het
gebruik van formele opvang zal toenemen wanneer het betaalbaarder en
toegankelijker wordt gemaakt?
De indiener geeft aan dat het initiatiefwetsvoorstel bijdraagt aan een
cultuuromslag waarbij kinderopvang niet meer zozeer gezien wordt als
arbeidsmarktinstrument, maar waarbij het beschouwd wordt als zijnde
goed voor de ontwikkeling van het kind (bladzijde 9 advies Raad van
State). Hoe verhoudt deze opmerking zich met de sterke nadruk die in de
Memorie van Toelichting wordt gelegd op het belang van arbeidsparticipatie door vrouwen en de rol van kinderopvang hierin, zo vragen de leden
van de ChristenUnie fractie?

1

NICHD Early Child Care Research Network.
Affect dysregulation in the mother-child
relationship in the toddler years: Antecedents
and consequences., 2004. Zie:
http://secc.rti.org/publications.cfm.
2
I. Esveldt e.a., Meningen en opvattingen van
de bevolking over aspecten van het bevolkingsvraagstuk 1983–2000, Den Haag 2001; W.
Portegijs e.a. (SCP), Emancipatiemonitor 2004,
Den Haag 2004; W. Portegijs e.a. (SCP), Hoe
het werkt met kinderen, Den Haag 2006.

De leden van de SGP-fractie constateren dat de indiener aangeeft het
wetsvoorstel te hebben ingediend om emancipatoire motieven. Zoals de
indiener wellicht bekend is, verschillen de aan de woord zijnde leden
hierover met haar van mening. In de scheppingsorde hebben man en
vrouw verschillende eigenschappen gekregen. In dat licht is de moeder de
eerst aangewezene voor de zorgtaken, al heeft uiteraard ook de vader
hierin een grote verantwoordelijkheid. De leden van de SGP-fractie zijn
van mening dat het opvoeden en verzorgen van kinderen niet minderwaardig is, omdat er geen financiële vergoeding tegenover staat. De
emancipatiebeweging heeft jarenlang op het aambeeld geslagen dat
niet-betaalde arbeid niet gelukkig maakt. Het is naar de mening van de
aan het woord zijnde leden aan de ouders zelf, en niet aan de overheid,
om de onderlinge taakverdeling binnen het gezin vorm te geven. Waar
deze leden wél voor pleiten, is dat de afwezigheid van ouders niet ten
koste mag gaan van de aandacht voor en de opvoeding van de kinderen.
Om die reden vinden zij het daarom niet verantwoord dat pasgeboren
kinderen naar de kinderopvang worden gebracht. Kinderen hebben recht
op continue zorg en aandacht van de ouders. Als de waarde van de
opvoeding wordt onderschat en de individuele ontplooiing boven alles
gaat, zullen geborgenheid en het besef van waarden en normen in het
gedrang raken. Wat is de mening van de indiener daarover?
Uit een Amerikaanse studie van het National Institute of Child Health and
Human Development (NICHD) blijkt dat de eerste levensjaren cruciaal zijn
voor de verdere ontwikkeling van het kind1. Is de indiener eveneens van
mening dat langdurige opvang van jonge kinderen in verband met
hechtingsproblemen moet worden verboden?
De leden van de SGP-fractie constateren net als de Raad van State dat de
indiener niet ingaat op de kern van de analyse van het SCP-rapport. De
aan het woord zijnde leden vragen de indiener daarom expliciet in te gaan
op de volgende punten uit dit rapport en andere rapporten2:
1 Slechts 7% van de vrouwen geeft in 2000 aan een voorkeur te hebben
voor een combinatie van het moederschap met een voltijdbaan.
2 Bijna de helft van de vrouwen en mannen vindt in 2002 dat het gezinsleven er onder lijdt als een moeder een volledige baan heeft, tegen een
kwart in 1991.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

6

3

De helft van de mannen en 30% van de vrouwen in 2002 vindt de
vrouw beter geschikt voor de opvoeding van kleine kinderen, tegen
respectievelijk 40% en 20% in 1996.
4 In 2002 vindt de helft van de vrouwen en mannen het belangrijk dat
betaalde arbeid gelijk verdeeld wordt, dit is het laagste percentage
sinds 1981.
5 Ruim 60% van de moeders vindt in 2004 dat ze als moeder thuis
moeten zijn voor hun kind.
6 Meer dan de helft van de moeders vindt in 2004 dat een kind het beste
altijd door de eigen ouders kan worden opgevangen.
7 Driekwart van de moeders vindt in 2004 dat de zorg voor een kind niet,
of slechts voor maximaal één of twee dagen per week door anderen
kan worden overgenomen.
Verder willen de leden van de SGP-fractie de indiener vragen om te
reageren op de glasheldere conclusie van het SCP-rapport die als volgt
luidt: «Op grond van dit onderzoek komen we tot de conclusie dat het
vooral opvattingen over arbeid en kinderopvang zijn, die bepalen of
moeders willen werken en of ze gebruik willen maken van opvang. Als dat
het geval is, dan bieden op dit moment de huidige mogelijkheden op de
formele en informele kinderopvangmarkt voldoende ruimte om deze
wensen te realiseren. Er zijn weinig moeders die niet of minder werken
dan ze willen, omdat ze geen opvang kunnen krijgen of betalen».
1.4 De rol van kinderopvang bij de stimulering van de
ontwikkeling van kinderen
De indiener koppelt nadrukkelijk het arbeidsmarktaspect los van de kinderopvang door a. kinderopvang ook beschikbaar te stellen voor niet-werkende ouders en b. kinderopvang te integreren met peuterspeelzaalwerk
en voorschoolse educatie. Zij noemt als problemen van het peuterspeelzaalwerk de verkokering en de financiële situatie, doordat gemeenten op
peuterspeelzaalwerk bezuinigen. Daarnaast signaleert de indiener een
tendens tot segregatie van zwarte peuterspeelzalen en witte kinderdagverblijven. De leden van de CDA-fractie vragen of het wetsvoorstel ertoe
dient de problemen rond het peuterspeelzaalwerk, een dreigende segregatie en de voorschoolse educatie op te lossen. Zij vragen zich af waarom
met dit wetsvoorstel beter de (dreigende) onderwijs- en ontwikkelingsachterstanden op te lossen zijn dan met de beleidsmaatregelen die het
kabinet heeft genomen. Bijv. alle budgetten en maatregelen in het kader
van de Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE). De indiener, zo lezen deze
leden, wil een nadrukkelijk pedagogisch beleid invoeren dat kinderen
prikkelt in hun ontwikkeling. Welke inhoudelijke pedagogische uitgangspunten zullen gehanteerd worden? Wordt dit voorgeschreven of is er
ruimte voor de pluriformiteit, waarvan de aan het woord zijnde leden
warme voorstanders zijn? Welke keuzen kunnen de ouders hier maken?
Het wetsvoorstel, aldus de Raad van State, «lijkt ervan uit te gaan dat
alleen in kindercentra kwalitatief goede zorg voor jonge kinderen geleverd
kan worden». De leden van de CDA-fractie vragen de indiener in te gaan
op deze kritiek. In hoeverre kunnen ouders verplicht worden gebruik te
maken van de «ontwikkelingsopvoeding» die de kindercentra in 8 respectievelijk 16 uren zullen besteden aan het kind. Wat is de meerwaarde voor
een kind om die 8 respectievelijk 16 uren door te brengen in het kindercentrum, wanneer één van de ouders eventueel thuis is en niet deelneemt
aan het arbeidsproces en dus ook zelf in die uren bezig zou kunnen zijn
met de opvoeding van zijn/haar kind? Gaan dit wetsvoorstel niet in de
richting van staatsopvoeding? In het verlengde van bovengenoemde
opmerking, wijst de Raad van State op het risico dat er druk zou kunnen
worden uitgeoefend op vrouwen om deel te nemen aan de arbeidsmarkt
«met voorbijgaan aan te respecteren opvattingen van ouders zelf». De
leden van de CDA-fractie hechten zeer aan de keuzevrijheid van de ouders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

7

om zelf te kunnen bepalen hoe ze arbeid en zorg combineren en delen de
zorg van de Raad van State met dit wetsvoorstel. Zij vragen de indiener
dan ook nader in te gaan op deze kritische noot van het adviescollege.
Biedt het voorstel van de leden van de CDA-fractie om kinderen met een
onderwijsachterstand te stimuleren deel te nemen aan een groep 0, niet
veel meer vrijheid voor ouders, vooral omdat er slechts sprake zou
kunnen zijn een eventuele verplichting als er een directe noodzaak voor
is? Ligt het niet meer voor de hand zoiets te combineren met een school
dan met kinderopvang? In het voorstel van deze leden wordt de aandacht
gericht op kinderen die dat echt nodig hebben en niet op alle kinderen die
gebruik maken van de kinderopvang. De leden van de CDA-fractie vragen
waarom de indiener kiest voor een generieke regeling, terwijl er via de
huidige VVE-maatregelen maatwerk wordt geleverd.
Wordt met zo’n brede kinderopvangmogelijkheid niet een te zwaar opgetuigde en daarmee dure voorziening in het leven geroepen in plaats van
kwalitatief goede kinderopvang naast en in goede samenwerking met
voorschoolse voorzieningen? Wat betekent de extra zware pedagogische
eisen voor de uurprijsstelling? De leden van de CDA-fractie vragen de
indiener dit te motiveren en in te gaan op de vraag of een combinatie van
voorschoolse voorzieningen met peuterspeelzaalwerk al of niet in Brede
Schoolverband niet eenzelfde positief effect heeft.
Ten aanzien van de doelstelling van het initiatiefvoorstel om de ontwikkelkansen voor het kind optimaliseren, zijn de leden van de VVD-fractie van
mening dat maatwerk noodzakelijk is. De door de initiatiefnemer voorgestelde kindercentra zijn, wat deze leden betreft, een geschikt voorbeeld
van hoe de verschillende partijen succesvol kunnen samenwerken. Dit wil
echter niet zeggen dat de integratie van het peuterwerk, de VVE en de
kinderopvang per definitie moet integreren. Deze leden kunnen zich voorstellen dat wetgeving de mogelijkheid tot differentiatie open moet laten.
Deze leden vragen een reactie van de indiener.
De leden van de SP-fractie constateren dat de indiener geïntegreerde
kindercentra beoogt. Op welke schaal dienen deze bij voorkeur plaats te
vinden? In hoeverre kan het wetsvoorstel de fysieke toegankelijkheid van
kindercentra op bijvoorbeeld het platteland waarborgen?
De indiener benadrukt het belang van samenwerking tussen kindercentra
en scholen. De leden van de SP-fractie onderschrijven dit. Hoe moet deze
samenwerking er idealiter uitzien en worden er eisen aan de samenwerking gesteld? Hoe kan worden voorkomen dat de samenwerking niet tot
stand komt? Hoe kan worden voorkomen dat de samenwerking tussen
kindercentra en scholen juist een vrije keuze van ouders voor een bepaald
kindercentrum beperkt? De oudercommissie van een kindercentrum heeft
instemmingsrecht als het gaat om bijvoorbeeld openingstijden. Hoe
verhoudt zich dit tot het recht van ouders op scholen om invloed uit te
oefenen op het beleid van scholen met betrekking tot buitenschoolse
opvang?
De leden van de fractie van de ChristenUnie merken dat het wetsvoorstel
de nadruk legt op de rol die kinderopvang kan spelen in de ontwikkelingsondersteuning van kinderen. Is de indiener van mening dat kinderen zich
alleen zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen binnen de formele kinderopvang en vindt zij derhalve dat álle kinderen naar een vorm van voorschoolse opvang zouden moeten gaan?
Het initiatiefwetsvoorstel voorziet er in om het peuterspeelzaalwerk te
integreren met kinderdagverblijven in zogenaamde kindercentra, om zo
de segregerende ontwikkeling van «zwarte» peuterspeelzalen en «witte»
kinderdagverblijven tegen te gaan. Heeft de indiener cijfers over de mate
van segregatie in de kinderopvang? Is hiernaast de segregatie tegen te
gaan door het oprichten van kindercentra? Immers, binnen de kinder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

8

centra zullen kinderdagverblijven en peuterspeelzalen waarschijnlijk toch
ook aparte units blijven? De indiener wordt gevraagd dit toe te lichten.
Er wordt voorgesteld om peuterspeelzalen en daarmee de financieringssystematiek onder het initiatiefwetsvoorstel te laten vallen. Hierdoor
krijgen ouders met kinderen op de peuterspeelzaal ook een tegemoetkoming in de kosten. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het
wijzigen van de financieringssystematiek voor ouders niet een drempel op
werpt om hun kind naar de peuterspeelzaal te sturen. Het aanvragen van
een kinderopvangtoeslag is immers niet eenvoudig. Kan de indiener
aangeven hoe zij hier tegenaan kijkt? En wat voor mogelijkheden ziet zij
om eventuele drempels weg te nemen bij het aanvragen van de toeslag
door ouders?
Wanneer het aanvragen van een kinderopvangtoeslag een drempel
opwerpt voor ouders om hun kind naar de peuterspeelzaal te sturen kan
dit ook consequenties hebben voor de peuterspeelzalen, omdat ze financiële middelen gaan mislopen en in het onderhavige wetsvoorstel ook
geen recht meer hebben op subsidie door gemeenten. Vindt de indiener
het wenselijk dat peuterspeelzalen geheel afhankelijk gaan worden van de
financiering door ouders? Ziet ze daarbij een gevaar dat peuterspeelzalen
bij een (tijdelijk) afnemende vraag in financiële problemen komt?
Het initiatiefwetsvoorstel regelt dat kindercentra een plaats krijgen in het
grotere geheel van de jeugdzorg, doordat er afstemming plaats moet
gaan vinden met o.a. scholen. De kinderopvanginstellingen zijn echter
private partijen, die al aangegeven hebben zelf afwegingen te willen
maken in de nut en noodzaak van afstemming met andere (publieke)
partijen. Hoe meent de indiener private partijen er toe te bewegen economische belangen te gaan verenigen met het uitvoeren van een maatschappelijke taak?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de indiener met dit wetsvoorstel beoogt een bijdrage te leveren aan de ontwikkelingsstimulering van
jonge kinderen. De aan het woord zijnde leden kunnen de argumentatielijn van de indiener hierbij niet helemaal volgen. Is de indiener van
mening dat, gezien het feit dat veel kinderen naar de kinderopvang
worden gebracht, het beter is om die kinderen nuttig bezig te houden met
een educatieve doelstelling. Of is de indiener van mening dat eigenlijk alle
kinderen naar de kinderopvang zouden moeten gaan om de ontwikkeling
te stimuleren? Als de indiener het eerste beoogt, blijft kinderopvang
primair gewoon een arbeidsmarktinstrument. Als de indiener het laatste
beoogt, dan impliceert ze daarmee dat de pedagogische doelstelling in de
kinderopvang beter wordt ingevuld dan door de opvoeders thuis. Daar is
naar de mening van de aan het woord zijnde leden in het algemeen
gesproken geen sprake van.
De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de indiener de segregerende
ontwikkeling van «zwarte» peuterspeelzalen en «witte» kinderdagverblijven wil tegengaan door ze samen te voegen. Vervolgens geeft ze aan
dat binnen de kindercentra extra programma’s worden aangeboden aan
de kinderen die dat nodig hebben, bijvoorbeeld om hen te helpen het
Nederlands beter te beheersen. De aan het woord zijnde leden constateren dat de segregatie dan opnieuw optreedt, zij het binnen de kindercentra en stellen de vraag welk probleem er dan is opgelost?
De leden van de SGP-fractie zijn positief over het peuterspeelzaalwerk. Het
gaat hierbij om kinderen van 2 tot 4 jaar die maximaal twee dagdelen een
nuttige educatieve en sociale tijdsbesteding hebben. Ondanks dat de
peuterspeelzalen nauwelijks overheidsgeld ontvangen en ouders vergeleken met kinderopvang een zeer kleine bijdrage moeten betalen, hebben
peuterspeelzalen een goed imago. De aan het woord zijnde leden vinden
dat de indiener een te somber beeld schetsen van gemeentelijke overheden die het belang niet inzien van het peuterspeelzaalwerk en alles
wegbezuinigen. Kan de indiener haar beweringen (Memorie van toelich-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

9

ting, bladzijde 7) nader onderbouwen? Heeft de indiener wel voldoende
vertrouwen in de gemeenten?
De leden van de SGP-fractie vragen de indiener wat zij als einddoel ziet? Is
zij van mening dat op termijn kindercentra en basisscholen moeten
worden geïntegreerd waarbij (conform de motie Van Aartsen/Bos) uiteindelijk alle kinderen van 0–12 jaar van 7.30 uur tot 18.30 worden opgevangen? En hoe kijkt de indiener in dat geval aan tegen haar eigen stelling
dat ouders «uiteraard» de eerste verantwoordelijkheid hebben voor de
opvoeding van hun kinderen? De aan het woord zijnde leden zouden een
dergelijke «staatsopvoeding» sterk afkeuren.
De leden van de SGP-fractie merken op dat in het Verdrag van de Rechten
van het Kind staat (artikel 3, lid 1): «Bij alle maatregelen betreffende
kinderen, (...) vormen de belangen van het kind de eerste overweging».
Ook de indiener schrijft dat het centrale uitgangspunt moet zijn de vraag
wat goed is voor het kind. De aan het woord zijnde leden vragen de
indiener of zij hun visie deelt dat de beste opvang van jonge kinderen,
waar liefde, aandacht en geborgenheid wordt gegeven, thuis is? Daarom
betwijfelen deze leden of de belangen van jonge kinderen worden
gediend om ze in de kinderopvang te stoppen. De indiener geeft in de
memorie van toelichting (bladzijde 6) aan dat uit onderzoek in Scandinavische landen blijkt dat kinderopvang goed is voor de ontwikkeling van de
sociale vaardigheden van de kinderen. Kan de indiener aangeven welk
onderzoek dat betreft? Deze leden kennen een dergelijk onderzoek niet.
Wél kennen zij een Amerikaanse studie van het National Institute of Child
Health and Human Development (NICHD) waaruit blijkt dat langdurige
kinderopvang schadelijk is voor de gehechtheid van jonge kinderen die
minder sensitieve ouders hebben1. Ook blijkt uit onderzoek (Van IJzendoorn) dat er een aanwijsbaar verband is tussen de kwantiteit van de
kinderopvang en agressie. Vooral bij de opvang van dertig uur of meer
per week, stijgt het aantal gedragsproblemen fors2. Kan de indiener
hierop een reactie geven?

2. DOEL EN UITGANGSPUNTEN VAN HET WETSVOORSTEL
2.1 Uitgangspunten bij het wetsvoorstel

1

NICHD Early Child Care Research Network.
Does amount of time spent in child care
predict socioemotional adjustment during the
transition to kindergarten?, 2003. Zie:
http://secc.rti.org/publications.cfm.
2
R. van IJzendoorn, «Leidt kinderopvang tot
agressie? Een Amerikaanse studie naar de
kwaliteit en kwantiteit van kinderopvang» in:
De kwaliteit van de Nederlandse kinderopvang, NCKO, Den Haag 2004, p. 86.

De leden van de PvdA-fractie merken op dat de ouders hebben recht op
een kinderopvangtoeslag naar draagkracht voor aantal uren kinderopvang
en ontwikkelingsstimulering per week. Vanuit een aantal hoeken zijn ook
geluiden gekomen dat er geen knip moet zijn in het aantal uren tussen 0–2
jarigen en 2–4 jarigen. De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de
indiener tot de verdeling van 8 uur per week voor kinderen tot 2 jaar is
gekomen en 16 uur per week voor kinderen van 2 tot 4 jaar. Kan de
indiener dit onderscheid niet beter laten vallen mede in het licht van de
nieuwe situatie die is ontstaan door het verschijnen van de diverse
verkiezingsprogramma’s? De PvdA pleit in het haar verkiezingsprogramma voor drie dagen gratis kinderopvang voor iedereen en voor de
aanvullende uren een bijdrage naar draagkracht. Is dit verkiezingsprogramma ook (deels) voortgekomen uit het iniatiefwetsvoorstel? Kan de
indiener hierop reageren? Kan de indiener ook de verschillen toelichten
tussen het voorstel in het verkiezingsprogramma van de VVD over gratis
kinderopvang, het voorstel van de regering over de verplichte werkgeversbijdrage in de kinderopvang en het voorstel van de indiener?
Naast werkenden, komen ouders uit specifieke doelgroepen, voor alle
uren die zij gebruik willen maken van de kinderopvang, in aanmerking
voor een inkomensafhankelijke toeslag (Memorie van toelichting, bladzijde 20). De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke specifieke
doelgroepen worden bedoeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

10

2.2 De reikwijdte van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie vragen waarom worden er in het wetsvoorstel – gelijk aan de huidige situatie – maximaal vier niet-eigen kinderen
opgevangen in de gastouderopvang. Waarom is in de huidige AmvB
innovatieve kinderopvang opgenomen maximale groepsgrootte van zes
niet-eigen kinderen niet in de wet opgenomen? De indiener erkent de
ontwikkeling van een groeiende behoefte aan gastouderopvang die tot
stand komt zonder tussenkomst van een gastouderbureau, maar regelt de
oplossing niet structureel in de wet, zo constateren de leden van de
VVD-fractie tot hun teleurstelling. Waarom is gekozen voor een algemene
maatregel van bestuur innovatieve vormen van kinderopvang (zodat na
afloop van de experimenteerperiode aan de hand van evaluatie besloten
kan worden of de innovatieve opvang ook structureel wordt), gelet op het
feit dat ook het wetsvoorstel wordt geëvalueerd (Memorie van toelichting,
bladzijde 22)?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de indiener nauwelijks ingaat
op de informele kinderopvang. Uit het SCP-rapport blijkt dat in 31% van
alle huishoudens familie en bekenden oppassen op de kinderen, tegen
13% die gebruik maakt van formele opvang. Hoe kijkt de indiener daar
tegenaan, mede in het licht van de ontwikkelingsstimulering?

3. TOELICHTING BIJ DE VOORGESTELDE MAATREGELEN
3.1 Kwaliteit
Door het wetsvoorstel worden de eisen die gesteld worden aan de
kinderopvangonderneming en vooral ook aan de werkers in de kinderopvang veel hoger. De Raad van State refereerde hier ook aan. De leden van
de CDA-fractie hebben hierbij een aantal vragen. Betekent hogeropgeleide
medewerkers niet een substantiële hogere uurprijs voor de kinderopvang
dan in de huidige situatie? In hoeverre staan deze hoge kwaliteitseisen het
ontstaan van andere vormen van kinderopvang in de weg? Welke eisen
worden er aan gastouders gesteld? In het kader van de AmvB innovatieve
kinderopvang ontstaan op dit moment verschillende typen kinderopvang
o.a. ook via franchise-mogelijkheden. Moeten al deze innovatieve vormen
van kinderopvang voldoen aan de eisen die het wetsvoorstel stelt door
voorschoolse educatie, peuterspeelzaalwerk en kinderopvang te integreren? Kan de indiener aangeven dat het niet alleen grootschalige kindercentra zullen zijn die over voldoende capaciteit zullen beschikken om aan
alle eisen te voldoen. Welke mogelijkheid ziet zij voor kleinschalige kinderopvang op het platteland om te voldoen aan de eisen die het wetsvoorstel
stelt? In hoeverre versterkt dit wetsvoorstel het ontstaan van nieuwe
typen kinderopvangvormen zodat de keuzevrijheid voor ouders maximaal
is?
Wat betekent de eis van hogeropgeleide medewerkers voor de arbeidsmarkt? De mogelijkheden om ook op langere termijn te kunnen beschikken over voldoende «handen voor de kinderen» zijn toch veel groter
wanneer scholingsvereisten gehandhaafd blijven op mbo-niveau of is het
ook de bedoeling dat de hogeropgeleide medewerkers eveneens «handen
voor de kinderen» zijn?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de indiener een toelichting kan
geven over het belang van kwaliteitsverbetering van de kinderopvang en
hoe de indiener dit verder vorm gaat geven.
De leden van de VVD-fractie merken op dat de indiener terecht stelt dat
kwaliteit en controle op de kwaliteit van groot belang is. Zij stelt echter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

11

ook dat zulks in de huidige Wet Kinderopvang minimaal is geregeld. De
indiener streeft dan ook naar een verbetering van de kwaliteit, mede op
basis van een onderzoek naar de kwaliteit van de kinderopvang in de
periode 1995–2005. Aan welke maatregelen wordt door de indiener
gedacht?
De indiener meent, naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie
terecht dat, tegelijkertijd met het stellen van kwaliteitseisen, noodzakelijk
is in acht te nemen dat de kindercentra niet moeten «verzuipen» in de
regelgeving. De leden van de VVD-fractie steunen die visie, doch vragen
zich af hoe zulks met dit wetsvoorstel kan worden gerealiseerd? Wat
verstaat de indiener onder «verzuipen in regelgeving»?
De indiener vindt het van belang dat de kwaliteitseisen een wettelijke
grondslag op hoofdlijnen krijgen in het initiatiefwetsvoorstel. Een nadere
uitwerking zal plaats vinden in een algemene maatregel van bestuur.
Welke veranderingen wil de indiener – los van het toezicht – precies doorvoeren in het kwaliteitssysteem van de huidige wet zoals beschreven op
bladzijde 11 van de Memorie van Toelichting, welk systeem volgens de
leden van de VVD-fractie onnodige regelgeving tot een minimum beperkt?
Welke criteria, die nu onderdeel uitmaken van de zelfregulering, wil de
indiener wettelijk vastleggen? Wat is van zo’n wettelijke basis de meerwaarde?
In het wetsvoorstel wordt de borging van de kwaliteit van de kindercentra
geregeld, welke «mede is gericht op administratieve lastenverlichting
voor de kindercentra, zodat de aandacht echt uit kan gaan naar het kind».
Er komt één nieuwe landelijke toezichthouder, waarmee «versnippering in
de inspecties» wordt voorkomen. Op welke kwaliteitseisen gaat de nieuwe
landelijke toezichthouder nu precies toezien? Wat is de meerwaarde van
een landelijke inspectie, gegeven het voornemen de expertise van de
GGD-en over te hevelen naar de nieuw in te richten landelijke eenheid en
GGD-inspecteurs de mogelijkheid te bieden de overstap te maken?
Uit onderzoek blijkt dat veel ouders thans niet optimaal vertrouwen op de
kwaliteit van de kinderopvang. De leden van de D66-fractie zijn het
daarom met de indiener eens dat de overheid hier de taak heeft bij te
dragen aan een verbetering van de kwaliteit en garanties te bieden voor
een goede controle hierop. In het initiatiefvoorstel worden vijf onderwerpen voor kwaliteitseisen vastgelegd, nl huisvesting, veiligheid,
opleidingseisen van beroepskrachten, pedagogische aanpak en informatie. Kan de indiener meer inhoud geven aan hoe zij de kwaliteit wil
waarborgen? Welke rol hebben ouders bij het beoordelen van de kwaliteit
op deze punten? Hebben ouders inzicht in de kwaliteit van een kinderopvanginstelling? Hoe denkt de indiener over een verplichte kwaliteitskaart overeenkomstig met die in het onderwijs?

4. OVERLEG MET ORGANISATIES EN BELANGHEBBENDEN
De leden van de PvdA-fractie vinden het erg positief dat veel organisaties
in de kinderopvang en peuterspeelzaalwerk hun steun hebben uitgesproken. Het landelijk platform peuterspeelzalen (LPP) heeft er een manifest «Op weg naar één basisvoorziening voor jonge kinderen» aan gewijd.
Zij zijn blij met het initiatiefwetsvoorstel en pleiten vanuit de optiek van
het peuterspeelzaalwerk voor de invalshoek waarbij de ontwikkeling(sstimulering) van het kind centraal komt te staan. Wel vindt de LPP dat de
peuterspeelzalen nog centraal mogen staan in het initiatiefwetsvoorstel en
dat er aandacht moet zijn voor de uitvoerbaarheid van de plannen. Graag
vernemen de leden van de PvdA-fractie een reactie hierop van de
indiener.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

12

5 FINANCIËLE GEVOLGEN VAN HET WETSVOORSTEL VOOR
OVERHEID, OUDERS EN WERKGEVERS
5.1 Verdeling van de kosten overheid en ouders
De leden van de CDA-fractie menen dat mensen in ruil voor de dienstverlening waarvan ze gebruik maken altijd in een of andere vorm moeten
betalen. Gratis dienstverlening betekent dat elders de rekening neergelegd wordt. Wel geldt in het bijzonder voor de dienstverlening in de vorm
van kinderopvang dat zorgvuldig moet worden bewaakt dat ouders in alle
redelijkheid bijdragen voor die opvang. In de Memorie van Toelichting is
te lezen dat «het nu eindelijk tijd wordt dat de kinderopvang in Nederland
betaalbaar en met goede kwaliteitsgaranties omgeven wordt». Welnu, dit
laatste heeft de kinderopvangwereld op basis van de kwaliteitseisen uit de
Wet kinderopvang zelf vastgelegd en uitgewerkt in het Convenant en de
betaalbaarheid gaat met sprongen vooruit. Met ingang van 2007 betaalt
een gezin met een inkomen 130% WML ongeveer 30 eurocent per uur
voor de kinderopvang, met een inkomen van 3x modaal betaalt men € 3
per uur. Is de indiener niet met de leden van de CDA fractie van mening
dat dan inderdaad de kinderopvang in Nederland zeer betaalbaar is
geworden onder het regiem van de Wet kinderopvang?
De leden van de D66-fractie zijn blij dat eerder dit jaar, mede dankzij haar
continue inbrengen, de door hen zo lang gekoesterde wens van een
verplichte werkgeversbijdrage aan de kinderopvangkosten geregeld is.
Zij omhelzen dan ook op hoofdlijnen dit voorstel dat voorziet in een soortgelijke financieringsstructuur. Ouders zijn ook in dit voorstel gelukkig niet
meer afhankelijk van de vrijwillige werkgeversbijdrage. Er is echter wel
een verschil. Onderhavig voorstel gaat uit van een recht op een kinderopvangtoeslag naar draagkracht aan alle ouders. De leden van de
D66-fractie vragen of een recht op kinderopvangtoeslag aan alle ouders
niet het doel van arbeidsparticipatie in de weg staat. Uiteraard moeten
ook kinderen van niet werkende ouders toegang kunnen hebben tot
ontwikkelingsstimulering, maar geeft een recht op toeslag aan alle ouders
niet juist een prikkel om thuis te blijven?
Bovendien, is het niet bevoogdend om te denken dat kinderen van ouders
die er niet voor kiezen om hun kinderen te laten opvangen, ontwikkelingsstimulering nodig hebben?
De leden van de D66-fractie streven ook naar een verlaging van de kosten
van kinderopvang. Onderhavig voorstel betekent in ieder geval een verlaging van de eigen bijdrage van ouders. De leden van de D66-fractie zien
echter ook graag prikkels, hetzij vanuit ouders dan wel vanuit de overheid,
naar de kinderopvangbranche toe om de kosten zo laag mogelijk te
houden. De leden van de D66-fractie zien met het wegvallen van de
werkgeversrol in de kinderopvang wel een gevaar. Kan de indiener
aangeven welke prikkel er voor de kinderopvangbranche bestaat om de
kosten zo laag mogelijk te houden?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom de indiener
er voor kiest om werkgevers niet meer te laten meebetalen aan kinderopvang? Hoe kijkt zij aan tegen verplichte meebetaling door werkgevers? En
waarom kan meebetalen volgens haar negatieve gevolgen hebben voor
het midden- en kleinbedrijf?
5.2 Raming van de meerkosten van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie constateren dat de totale extra kosten van het
wetsvoorstel op € 980 miljoen komen. De leden van de VVD-fractie
hebben enkele vragen bij de berekening van de totale meerkosten van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

13

wetsvoorstel (effecten integratie peuterspeelzaalwerk, effecten extra
gebruik en effecten vervallen huidige werkgeversbijdrage).
Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat de gemiddelde uurprijs voor
een peuterspeelzaalplaats zich zal gaan ontwikkelen naar die van een
gemiddelde kinderopvangplaats? Hoe is de totale kostenraming voor het
peuterspeelzaalwerk (€ 380 miljoen) berekend? (Memorie van toelichting,
bladzijde 36) Waarop is de schatting gebaseerd dat 50% tot 70% van de
kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar gebruik maakt van het
peuterspeelzaalwerk? Wat verklaart de grote bandbreedte (50–70%) van
deze schatting en wat is het mogelijke effect van deze bandbreedte op de
verwachting dat verdere groei in het aantal deelnemende kinderen
beperkt zal zijn? Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat het extra
aantal deelnemende kinderen beperkt zal zijn (van welk maximum deelname percentage wordt hierbij uitgegaan en waar is dit op gebaseerd)?
Op welke wijze is de schatting van 23 000 kinderen die extra gebruik gaan
maken van peuterspeelzaalwerk tot stand gekomen en op welke wijze is
de kostenstijging van € 30 miljoen die daarmee gemoeid is berekend?
(Memorie van toelichting, bladzijde 37) Welke kosten heeft de indiener
geraamd voor de versterking van randvoorwaardelijke zaken binnen het
peuterspeelzaalwerk, zoals het aanpassen van accommodaties die niet
voldoen aan de nieuwe wettelijke kwaliteitseisen, het mogelijkerwijs
wettelijk vastleggen van een leidster-kind-ratio, de professionalisering van
het peuterspeelzaalwerk (waar nu vaak ook vrijwilligers werken) en mogelijke schaalvergroting van het peuterspeelzaalwerk?
Hoe zijn de € 75 miljoen meerkosten berekend die de overheid moet
maken voor niet-gebruikers van kinderopvang voor de leeftijdscategorie 0
tot 2 jaar die wel gebruik maken gaan maken van kinderopvang onder de
nieuwe wet (van hoeveel extra gebruikers is uitgegaan, van welke aantal
uren en welke prijzen)?
Op welke wijze is berekend dat de ouderbijdrage in de kosten van kinderopvang gemiddeld over alle huishoudens genomen met 23% zal dalen?
Waaruit bestaat de onderbouwing van de aanname dat de prijselasticiteit
van kinderopvang in de geschetste situatie – 0,2% is? Op welke wijze is
berekend (van welke cijfers is uitgegaan) dat het gebruik van kinderopvang met ongeveer 4% zal toenemen door het wetsvoorstel? Kan de
indiener nader duiden wat de meerkosten van het wetsvoorstel zijn voor
iedere niet-werkende doelgroep (uitkeringsgerechtigden in een traject
gericht op werk en met een uitkering in het kader van de WWB, de WWIK,
de ANW, de IOAW of IOAZ, tienermoeders met een bijstanduitkering,
studenten, herintreders en inburgeringsplichtigen, huishoudens waar
sprake is van een sociaal-medische indicatie, ouders met een WW-uitkering en arbeidsgehandicapte ouders in een reïntegratietraject naar
betaalde arbeid).
Voor het huidige eerstelijns toezicht op de 3000 kinderdagopvangcentra
door de gemeente wordt momenteel € 7 miljoen uitgetrokken. De totale
kosten voor een landelijke inspectie zijn volgens de toelichting € 17
miljoen (memorie van toelichting, bladzijde 38). Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat de rijksvergoeding voor de inspectiekosten die de
gemeenten momenteel maken om hun eerstelijns toezicht uit te voeren
indicatief is voor de toekomstige kosten van een landelijke inspectiedienst
voor het toezicht op de kinderdagopvang én het peuterspeelzaalwerk? In
hoeverre is hierbij rekening gehouden met eventuele efficiencyverbeteringen en/of -verslechteringen?
Waarop baseert de indiener de aanname dat met een landelijke inspectie
een administratieve lastenverlichting voor kindercentra kan worden
bewerkstelligd (Memorie van toelichting, bladzijde 41)? De leden van de
VVD-fractie zouden graag meer inzicht hebben in de gevolgen van voorliggend wetsvoorstel voor de administratieve-lastendruk. Waarom heeft de
indiener niet aan Actal verzocht over voorliggend initiatiefwetsvoorstel te
adviseren? Is zij daartoe alsnog bereid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

14

De leden van de SGP-fractie vinden 2 miljard euro per jaar een onaanvaardbaar hoog bedrag. Daarmee wordt naar het oordeel van deze leden
de verlaging van de eigen bijdrage onderuit gehaald. De leden van de
SGP-fractie vinden een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang,
anders dan om medische of sociale redenen, helemaal geen taak van de
overheid. Als ouders er bewust voor kiezen om hun kinderen in de opvang
te brengen is dat hún keuze en ook hún verantwoordelijkheid, eventueel in
combinatie met hun werkgever. Overheidsfinanciering van kinderopvang
werkt naar hun mening ongelijkheid in de hand. Het geld komt eenzijdig
ten goede aan ouders die hun kinderen naar de kindercentra brengen en
daardoor in staat zijn een dubbel gezinsinkomen te genereren. Dit dubbele
gezinsinkomen is een extra argument om ouders de kosten van kinderopvang zelf te laten betalen.
5.3 Financiële dekking van het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie zijn nog niet overtuigd van de onderbouwing
van de financiële dekking van het wetsvoorstel. Naar het idee van deze
leden is een dekking van «op termijn verdienen de kosten van dit wetsvoorstel zich terug», flinterdun. Zij vragen de indiener dan ook met
concrete nadere voorstellen te komen. Wanneer de financiële onderbouwing zijn beslag krijgt in de Invoeringswet, zal het uiteindelijke oordeel
van de leden van de CDA-fractie dan ook pas aan de hand van de behandeling van die Invoeringswet kunnen plaatsvinden.
Naar aanleiding van de Memorie van Toelichting hebben de leden van de
CDA-fractie de volgende vragen. Op dit moment betaalt de overheid ruim
€ 1 miljard aan kinderopvang; vanaf volgend jaar nog meer. De extra
kosten van het wetsvoorstel liggen op ongeveer € 980 miljoen meer per
jaar. Op basis waarvan is deze berekening gemaakt? In Zweden, het land
dat door de indiener vaak als voorbeeld wordt gebruikt, kost de kinderopvang € 10 miljard per jaar bij een inwonertal van 4,5 miljoen inwoners. De
leden van de CDA-fractie vragen naar het grote verschil tussen de
bedragen die in het wetsvoorstel worden genoemd en dit voorbeeld van
Zweden.
Is bij het kostenoverzicht ook meegewogen dat de uurprijs voor kinderopvang veel hoger wordt, omdat er hogere eisen worden gesteld en ook
hoger gekwalificeerd personeel in dienst moet worden genomen?
Het peuterspeelzaalwerk wordt thans gefinancierd door de gemeenten en
straks via de algemene middelen. Kan de indiener aangeven of het bedrag
dat zij op blz. 39 Memorie van Toelichting begroot voor het peuterspeelzaalwerk ook uit het Gemeentefonds wordt gehaald?
Ten aanzien van de financiële dekking van het wetsvoorstel stellen de
leden van de VVD-fractie prijs op meer duidelijkheid en een nadere uitleg.
Op welke termijn kan de Kamer de Invoeringswet tegemoet zien, die deze
duidelijk klaarblijkelijk zal verschaffen?

6. ARTIKELSGEWIJS
Artikelen 20 tot en met 22
Art. 20 jo 23 heeft betrekking op de rol van de oudercommissies, aldus de
leden van de CDA-fractie. Hoe groot zijn de mogelijkheden voor echt
vernieuwend ondernemerschap, wanneer een oudercommissie zo gedetailleerd meedenkt? De positie die het wetsvoorstel geeft aan oudercommissies zijn meer passend voor een instelling binnen een gesubsidieerde
sector dan binnen een maatschappelijke onderneming. De leden van de
CDA-fractie vragen hierop een reactie van de indiener.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

15

Artikel 20, lid 1:
Met dit artikel wordt de houder expliciet verplicht gesteld om voor elke
locatie een oudercommissie in te stellen, die een adviestaak heeft met
betrekking tot de in artikel 22 genoemde onderwerpen. De leden van de
VVD-fractie vragen waarom er niet voor is gekozen op een andere wijze
het adviesrecht voor ouders te regelen, bijvoorbeeld per locatie een
oudercommissie, ofwel een gezamenlijke oudercommissie van een aantal
locaties, of een getrapte constructie met oudercommissies en ouderraad,
ofwel (bij kleine organisaties) minimaal eenmaal per jaar overleg met alle
ouders.
Artikel 22, lid 1:
De leden van de VVD-fractie vragen waarom ervoor gekozen is de oudercommissie advies uit te laten brengen over de prijs van de kinderopvang
en gastouderopvang. In hoeverre is een dergelijk advies relevant in een
vraaggestuurde branche?
Artikel 22, lid 4:
Het initiatiefvoorstel introduceert een instemmingsrecht voor ouders
aangaande aanpassingen van openingstijden, aanpassing van de regeling
inzake de behandeling van klachten en voor het aanwijzen van personen
die belast worden met de behandeling van klachten. Deelt de indiener de
mening van de leden van de VVD-fractie dat een dergelijk instemmingsrecht een goede en slagvaardige bedrijfsvoering ernstig kan frustreren?
Zo neen, waarom niet? Hoe groot acht de indiener de kans dat anders dan
door een gang naar de kantonrechter de ondernemer een noodzakelijke of
gewenste organisatorische wijziging op deze punten kan doorvoeren
Artikelen 23 tot en met 42
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de indiener kiest voor
centraal toezicht en wat de meerwaarde is van een toezichthouder die
veraf staat van het individuele kindercentrum in plaats van de huidige
regeling waarbij de GGD toezichthouder is, die de regio goed kent? Daarnaast moet ook de GGD zich verantwoorden voor zijn toezichthoudende
taak bij de Inspectie Werk en Inkomen, hoe is die verantwoording geregeld in het wetsvoorstel?
Het wetsvoorstel voorziet in een landelijke toezichthouder. De leden van
de fractie van de ChristenUnie vragen of hiermee het toezicht door
GGD’en geheel komt te vervallen. Dient de toezichthouder ook een stem
te hebben in de vormgeving van het lokale jeugdbeleid? Zo ja, is het dan
logisch om het toezicht op landelijk niveau te beleggen?
De leden van de SGP-fractie constateren dat er een aantal centraliserende
elementen in het wetsvoorstel zitten. Zo wordt voorgesteld het peuterspeelzaalwerk door het Rijk te laten financieren en wordt de toezichthoudende rol op kinderopvang bij het Rijk gelegd. De aan het woord zijnde
leden vragen waarom de indiener ingaat tegen de huidige trend van
decentralisatie, waarbij de verantwoordelijkheden zo dicht mogelijk bij de
gebruiker worden geplaatst, waardoor meer maatwerk mogelijk is?
De leden van de SGP-fractie vragen in dit verband wat de voor- en
nadelen zijn van lokaal toezicht? Zijn deze ook onderzocht? Heeft de
indiener ook overleg gevoerd met de belanghebbende organisatie
GGD-Nederland? Zo ja, wat was hierop de reactie? Hoe kijkt de indiener
aan tegen het belang dat de inspectie goed bereikbaar moet zijn voor
ouders? En hoe denkt de indiener dit te realiseren bij landelijk toezicht? Is
de indiener bekend met het feit dat vanaf 2002 fors is geïnvesteerd in
lokaal toezicht? En hoe kijkt ze aan tegen de bestuurlijke betrouwbaarheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

16

van de overheid om zo kort na de invoering van de Wet Kinderopvang het
toezicht volledig anders in te richten?
Artikel 49
De leden van de PvdA-fractie welke invoeringstermijn de indiener met dit
voorstel beoogt.
De voorzitter van de commissie,
Smits
Adjunct-griffier van de commissie,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 479, nr. 7

17