Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

28 638

Mensenhandel

Nr. 222

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2023
Criminele uitbuiting is een ernstige vorm van mensenhandel. Bij criminele
uitbuiting wordt iemand door een derde (de uitbuiter) gedwongen tot het
plegen van strafbare feiten. Het aantal slachtoffers in officiële statistieken
is laag, maar de daadwerkelijke problematiek is vermoedelijk veel groter.
Om deze reden liet het Ministerie van Justitie en Veiligheid in 2020 een
landelijk onderzoek uitvoeren naar de aard en omvang van criminele
uitbuiting in Nederland. Het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (hierna: CKM) heeft dit onderzoek afgelopen december afgerond
door middel van een rapport in twee delen: «Kijken met andere ogen,
delen I en II» (hierna: het rapport). De volledige rapporten vindt u in de
bijlagen 1 en 2.
In reactie op de mondelinge vraag van het lid Van der Werf in juli 2022
(Handelingen II 2022/23, nr. 100, item 4) en de herhaalde toezegging
tijdens het commissiedebat mensenhandel en prostitutie op 17 mei jl.
(Kamerstuk 28 638, nr. 221), reageer ik, mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid, op de rapporten. Daarmee worden deze toezeggingen gestand gedaan.
In deze brief wordt ingegaan op de aanbevelingen over een integrale en
brede aanpak van criminele uitbuiting, het vergroten van de medewerkingsbereidheid van slachtoffers, het non-punishmentbeginsel, de
verbetering van de signalering en doorverwijzing van (vermoedelijke)
slachtoffers.
De brief wordt afgesloten met een drietal actualiteiten op het mensenhandel dossier: een korte terugkoppeling van mijn werkbezoek aan het
Verenigd Koninkrijk, een stand van zaken inzake de voortgang van de
modernisering van de strafbaarstelling van mensenhandel (artikel 273f Sr)
en een toelichting op de toezegging over het in gesprek gaan met de
hotelbranche over seksuele uitbuiting.

kst-28638-222
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

1

Reactie
Zorgen over criminele uitbuiting zijn in de afgelopen jaren flink toegenomen. Uit het CKM onderzoek blijkt dat criminele uitbuiting een niet te
onderschatten probleem is: de helft van 1.637 eerstelijnsprofessionals
noemde in de afgelopen twee jaar in aanraking te zijn geweest met een of
meer (vermoedelijke) slachtoffers van criminele uitbuiting.1 Dat komt
volgens het CKM neer op een schatting van circa 2.500 vermoedelijke
slachtoffers in dertien gemeenten.2 Vaak gaat het om kwetsbare kinderen
of jongvolwassenen die geronseld en gedwongen worden tot criminaliteit.
Een integrale en brede aanpak
Bij het voorkomen van jonge aanwas moeten we beseffen dat niet
iedereen die criminele feiten pleegt, dat ook vrijwillig doet. Slachtofferschap en daderschap lopen vaak door elkaar heen. Iemand die op het
eerste gezicht een dader van een strafbaar feit lijkt te zijn, blijkt dan bij
nader inzien ook een slachtoffer van criminele uitbuiting. Het onderzoek
beveelt daarom aan om de aanpak van criminele uitbuiting te verankeren
in het herijkte programma «Samen tegen Mensenhandel» en in de brede
aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit.
De samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen mensenhandel,
drugscriminaliteit en ondermijning bij de bestrijding van criminele
uitbuiting wordt onderkend. Gelet op deze overlappende beleidsterreinen,
zal ik mij, in nauwe samenwerking met de Minister van Justitie en
Veiligheid, inzetten voor een integrale en brede aanpak van deze
problemen. De samenwerking tussen het programma «Samen tegen
mensenhandel» en de brede domeinoverstijgende wijkgerichte preventieve aanpak van (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit
wordt bijvoorbeeld actief vormgegeven, om op deze manier tot een
effectieve aanpak van criminele uitbuiting te komen. Zo zijn de
CKM-rapporten een uitkomst van deze samenwerking.
Het programma «Samen tegen Mensenhandel» wordt dit jaar in samenwerking met alle ketenpartners herzien. In de nieuwe langetermijnvisie op
de aanpak van mensenhandel zal naast de fenomeenbrede aanpak, ook
specifieke aandacht zijn voor criminele uitbuiting. Op ondermijning
investeert dit kabinet fors in de brede preventieaanpak van (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit.3 Met deze aanpak wordt
ingezet op preventie en gezag om aan de ene kant jongeren een beter
perspectief te bieden en ze zo weerbaar te maken tegen de criminele
wereld, en aan de andere kant ze ook op tijd te kunnen corrigeren
wanneer ze toch «over de streep» gaan. Criminele uitbuiting is een
belangrijk thema binnen de preventieaanpak, omdat kinderen en jongeren
vaak niet uit eigen initiatief criminaliteit plegen of zelf kunnen overzien
wat de gevolgen en consequenties zijn van hun acties. We maken
jongeren weerbaar tegen criminele uitbuiting door een netwerk, structuur
en perspectief te bieden. Hierdoor wordt het aantrekkelijker om op het
rechte pad te blijven of om hun crimineel leven achter zich te laten. Een
1

Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel: Kijken met andere ogen deel I. Een landelijke
verkenning naar criminele uitbuiting in dertien (middel)grote gemeenten in Nederland. Capelle
aan den IJssel 2022.
2
In totaal namen 1.637 onderwijzers, jongerenwerkers, wijkagenten, leerplichtambtenaren en
andere eerstelijnsprofessionals uit Alkmaar, Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Eindhoven,
Enschede, Haarlem, Leeuwarden, Maastricht, Roermond, Rotterdam, Tilburg en Utrecht deel
aan het onderzoek.
3
De voortgang van deze aanpak staat omschreven in de «»Halfjaarbrief Aanpak georganiseerde,
ondermijnende criminaliteit die op 22 mei jl. naar uw Kamer is gestuurd. Kamerstuk 29 911, nr.
417

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

2

voorbeeld van een initiatief is het spel «Onder mijn Ogen». Dit spel wordt
gebruikt door een aantal mbo-scholen in Noord-Brabant om docenten
signalen van criminele uitbuiting en ondermijning te leren herkennen bij
hun studenten.
Zoals de onderzoekers van het CKM benadrukken is het van groot belang
om good practices ten aanzien van het voorkomen en beschermen van
slachtoffers van criminele uitbuiting te delen. Daarom is de preventieve
aanpak van jeugdcriminaliteit een lerende aanpak waarin gemeenten en
partners continu met elkaar in contact staan om geleerde lessen uit te
wisselen en te reflecteren op wat wel en niet werkt.
Daarnaast wordt al geruime tijd geïnvesteerd in het versterken van de
lokale aanpak van criminele uitbuiting in familieverbanden. De oorsprong
hiervan ligt in het landelijke programma Aanpak uitbuiting van minderjarigen met een Roma-achtergrond. In 2022 is deze aanpak breder getrokken
naar gesloten familiestructuren. De activiteiten zijn met name gericht op
het genereren van breder te verspreiden kennis en instrumenten en het
borgen van de bestaande aanpak, zodat gemeenten zelfstandig hun lokale
aanpak vorm kunnen geven. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid
financiert hiervoor het Centrum voor Criminaliteitspreventie (CCV). Zo
heeft het CCV een barrièremodel Multi probleemgezinnen ontwikkeld,
waarin signalen van misstanden rond minderjarigen, de signaleerders en
interventies om misstanden aan te pakken, zijn weergegeven. Dit heeft
geresulteerd in een integrale aanpak om uitbuiting binnen familienetwerken aan te pakken. Daarnaast helpt het CCV gemeenten en zorgorganisaties bij knelpunten, vraagstukken en dilemma’s waar zij in hun
gemeente of organisatie tegen aan lopen.
In 2022 is aanvullend met subsidie van het Ministerie van Justitie en
Veiligheid gestart met de projectgroep: het Landelijk Outreachend Team
(LOT). Dit projectteam is in het leven geroepen om professionals
handvatten te bieden voor de omgang met en aanpak van criminele
families. Het LOT geeft advies, draagt kennis over en participeert zo nodig
zelf in een casus. Het LOT beschrijft op dit moment de werkwijze en wordt
binnenkort geëvalueerd.
Een integrale strafrechtelijke aanpak van criminele uitbuiting
Aan het departement wordt aanvullend aanbevolen om in samenwerking
met de politie en het openbaar ministerie te komen tot een landelijke,
strategische aanpak specifiek gericht op het bestrijden van criminele
uitbuiting. Zowel bij de politie als bij het OM worden mensenhandelzaken
uitsluitend behandeld door zeer gespecialiseerde medewerkers, of het nu
gaat om opsporingsambtenaren of officieren van justitie, met kennis over
criminele uitbuiting. Verder geldt dat, zoals in het navolgende nog wordt
beschreven, binnen de politie al maatregelen zijn genomen om het
bewustzijn van criminele uitbuitingsvormen ook binnen andere onderdelen van de organisatie te vergroten. Met politie en OM blijven wij in
gesprek om te bezien of en zo ja, wat meer nodig is dan thans wordt
gedaan om de opsporing en vervolging van deze uitbuitingsvorm te
verbeteren.
Vergroten medewerkingsbereidheid van slachtoffers van criminele
uitbuiting
Jongeren die vastzitten in gedwongen criminaliteit ervaren vaak weinig
mogelijkheden om te vertellen over hun situatie. Vanwege de aard van
uitbuiting, het risico dat slachtoffers lopen om als dader aangemerkt te
worden en de moeilijkheden om zichzelf te identificeren als slachtoffer,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

3

zijn slachtoffers van criminele uitbuiting niet snel geneigd om te melden.
Met het oog op het creëren van een veilige omgeving waar deze groep
slachtoffers terecht kunnen voor hulp en bescherming, en om het zicht te
vergroten op de aard en omvang van criminele uitbuiting in Nederland, is
het Ministerie van Justitie en Veiligheid dit jaar gestart met het financieren
van een tweejarige pilot. De pilot, uitgevoerd door het CKM, betreft een
tweejarige pilot om een online, landelijk hulpplatform te lanceren, waar
slachtoffers van gedwongen criminaliteit of hun omgeving kunnen
chatten met professionele hulpverleners. Deze hulpverleners verschaffen
informatie, ondersteunen slachtoffers, bieden een luisterend oor, helpen
bij veiligheidsplanning en proberen hen (waar mogelijk) uit de anonimiteit
te halen en te bewegen richting lokale hulpverlening, ondersteuning en/of
opsporingsinstanties. De pilot bestaat uit drie pijlers. Ten eerste een
anonieme chat waar slachtoffers (en hun sociale omgeving) op een
laagdrempelige en veilige manier kunnen chatten met opgeleide
hulpverleners, met als doel slachtoffers te ondersteunen en waar mogelijk
uit de anonimiteit te halen en te bewegen richting regionale hulpverlening
en/of opsporingsinstanties. Ten tweede wordt ingezet op proactieve
outreach, waarbij wordt ingezet om (potentiële) slachtoffers die zichzelf
mogelijk nog niet als slachtoffers identificeren proactief richting het online
platform te bewegen. Als derde onderdeel wordt een kennisportaal
beschikbaar gesteld waar verschillende doelgroepen terecht kunnen. Denk
hierbij aan (potentiële) slachtoffers, maar ook aan ouders of leeftijdsgenoten die vermoedens hebben van slachtofferschap bij hun kind of
vriend(in) en professionals, zoals docenten of mensen die werkzaam zijn
in de zorg.
Op dit moment wordt de diversiteit aan hulpvragen, zorg- en veiligheidsbehoeften die de doelgroep kenmerkt geïnventariseerd, en wordt gekeken
hoe de doelgroep (online) het best bereikt kan worden. Onder meer wordt
er deskresearch uitgevoerd en zijn er gesprekken en focusgroepen met
lokale, regionale en landelijke experts en stakeholders. De verzamelde
informatie en kennis wordt ingezet om verdergaand vorm te geven aan de
inhoud van het platform. Ook dient deze fase als eerste stap om tot een
sterk netwerk te komen rondom het hulpportaal, zodat opvolging kan
worden gegeven aan hulpvragen op het platform. Het platform zal naar
verwachting in (het najaar van) 2023 live gaan. Uw Kamer zal over de
voortgang van dit project op de hoogte worden gehouden.
Het non-punishmentbeginsel
Slachtoffers van criminele uitbuiting komen vaak als eerste bij instanties
in beeld als daders van een strafbaar feit. Een belangrijk beschermingsmechanisme is daarom het non-punishmentbeginsel, dat als uitgangspunt
heeft dat staten de mogelijkheid moeten hebben om slachtoffers die
worden gedwongen tot strafbare handelingen, hiervoor niet te vervolgen
dan wel te bestraffen. Uit het CKM-rapport blijkt dat de laatste jaren een
paar keer een sepot is uitgesproken in lijn met het
non-punishmentbeginsel. In het onderzoek wordt daarom aanbevolen om
de wijze waarop dit beginsel is omgezet in het Nederlandse beleid en in
de praktijk, kritisch tegen het licht te houden.
Het non-punishmentbeginsel is in Nederland opgenomen in de
«Aanwijzing mensenhandel» en de Aanwijzing sepot en gebruik sepotgronden van het OM. Als het gaat om de toepassing van dit beginsel in
Nederland, heeft de rechter onder meer de mogelijkheid om geen straf of
verminderde straf op te leggen als er sprake is van criminele uitbuiting en
heeft de officier van justitie de mogelijkheid om af te zien van vervolging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

4

Er zijn verschillende mogelijke redenen waarom sepots op basis van het
non-punishmentbeginsel niet in grotere aantallen plaatsvinden in
Nederland. Dit kan zijn omdat een eerste informele beoordeling van
slachtofferschap veelal wordt gemaakt door eerstelijnsprofessionals niet
zijn gespecialiseerd in mensenhandel. Een slachtoffer komt dan in de
praktijk in beeld als verdachte en vanuit deze aanname wordt vervolgens
een opsporingsonderzoek gestart. Een andere reden kan te maken hebben
met het feit dat in de praktijk de scheidslijn tussen daderschap en
slachtofferschap dun, of zoals ook in het rapport wordt gesignaleerd,
soms zelfs fluïde, kan zijn. Dit kan in de praktijk leiden tot de moeilijke
vraag op welk moment personen over voldoende autonomie beschikken
om zelf beslissingen te nemen (en daarvoor dus vervolgd dienen te
worden) en vanaf wanneer sprake is van slachtofferschap en zij recht
hebben op bescherming in lijn met het non-punishmentbeginsel. De
komende maanden zal deze aanbeveling worden meegenomen in het
lopende wetstraject van de modernisering van de strafbaarstelling van
mensenhandel (artikel 273f Sr).
Signalering en doorverwijzing van (vermoedelijke) slachtoffers van
criminele uitbuiting
In het rapport komt naar voren dat het aantal vermoedens van criminele
uitbuiting van eerstelijns professionals een stuk hoger ligt dan het aantal
vermoedelijke slachtoffers dat in beeld is bij de politie. Aanbevolen wordt
om maatregelen te nemen die de signalering en doorverwijzing van
(vermoedelijke) slachtoffers van criminele uitbuiting vergroten, zodat
meer meldingen terechtkomen bij de politie/Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM).
Criminele uitbuiting is een haaldelict, wat betekent dat het gaat om een
misdrijf waarvan in veel gevallen geen aangifte wordt gedaan, maar waar
politie actief naar op zoek moet. In dat kader is politie bij de opsporing van
criminele uitbuiting afhankelijk van de signalen die worden gedeeld door
derden. Daarnaast moet de bewustwording rondom het delict criminele
uitbuiting groeien, niet alleen binnen de politieorganisatie, maar ook
binnen de samenleving en bij de slachtoffers zelf.
Binnen de politie is de afgelopen jaren op verschillende manieren fors
geïnvesteerd in de opsporing en vervolging van mensenhandel.
Voorbeelden hiervan zijn de trainingen aan eerstelijns politiemedewerkers
over het signaleren van mensenhandel, de implementatie en borging van
de Domeinoverstijgende Informatiegestuurde Werkwijze (DIGW) binnen
alle politie-eenheden, die ondersteunt bij het verkrijgen van regionale en
landelijke informatiebeelden op de manifestatie van mensenhandel, en de
werving van nieuwe politiemedewerkers ten behoeve van de versterking
van de aanpak van mensenhandel vanuit de motie van de leden Segers en
Asscher.4 Daarnaast is de ambitie rond de aanpak van mensenhandel
binnen politie in de Veiligheidsagenda 2023–2026 opgenomen en zijn er
op dit thema landelijke doelstellingen geformuleerd. Deze investeringen
en intensiveringen zijn benodigd omdat mensenhandelzaken complexer
worden, daders inventiever worden en minder slachtoffers in beeld
komen. Dit kan zijn weerslag hebben op de hoeveelheid relevante
opsporingsinformatie die beschikbaar is.
Specifiek op criminele uitbuiting heeft de politie het actieplan «Aanpak en
bestrijding criminele uitbuiting» opgesteld. Dit plan wordt tot uitvoering
gebracht door de politieteams die zijn gespecialiseerd in de opsporing van
mensenhandel. Het plan richt zich onder meer op het vergroten van de
4

Kamerstuk 35 300, nr. 25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

5

bewustwording over criminele uitbuiting en het herkennen van de
signalen daarvan bij zowel andere politieonderdelen (met name de
eerstelijnspolitiemedewerkers) als de partners. Centraal staat hierbij hoe
signalen beter kunnen worden gemeld, zodat de opsporing naar het delict
criminele uitbuiting kan plaatsvinden. Daarnaast wordt geïnvesteerd in
het maken van intelligence beelden van criminele uitbuiting, wordt het
aspect van uitbuiting meegewogen in de prioritering van zaken, wordt er
ingezet op het versterken van de online opsporing van het delict mensenhandel, zijn er binnen de mensenhandel teams aandachtfunctionarissen
aangesteld die binnen hun politie-eenheid invulling geven aan het
landelijke actieplan en worden best practices tussen de eenheden
gedeeld.
Zoals benoemd, is politie voor de opsporing van het delict criminele
uitbuiting ook afhankelijk van de signalen die gedeeld worden door
andere organisaties en partijen. Politie zet in dat kader ook in op een
samenwerking met deze (online) partners. Vanuit het te herijken
programma Samen tegen Mensenhandel zal daarnaast nader worden
bezien op welke wijze tegemoet gekomen kan worden aan de wens om
een adequate gegevensdeling te borgen en op die wijze ook meer zicht te
krijgen op slachtoffers.
Werkbezoek Verenigd Koninkrijk
De onderzoekers van het CKM raden tenslotte aan om te investeren in
onderzoek naar criminele uitbuiting in Nederland, met het doel het
kennisfundament te bouwen voor een effectieve landelijke aanpak. Hierbij
wordt ook verwezen naar de aanpak van criminele uitbuiting in het
Verenigd Koninkrijk. Zo zou de kennispositie van het Verenigd Koninkrijk
inzake criminele uitbuiting de afgelopen jaren versterkt zijn door onder
ander meer bewustzijn en betere samenwerking, gespecialiseerde
eenheden, verschillende nieuwe wetgeving en hun ondersteuning aan
slachtoffers.
Ik heb in dit kader op 14 en 15 juni jl. een werkbezoek aan het Verenigd
Koninkrijk afgelegd met als doel om meer inzicht te verwerven in de
aanpak van mensenhandel en criminele uitbuiting in het Verenigd
Koninkrijk, om zodoende eventuele lessen mee terug te nemen naar
Nederland. Tijdens het commissiedebat over mensenhandel en prostitutie, op 17 mei jongstleden, heb is toegezegd uw Kamer nog voor het
zomerreces een korte terugkoppeling van dit werkbezoek te verzorgen.
Dat wordt hierbij gedaan.
Tijdens de reis, die plaatsvond in Londen, zijn bezoeken gebracht aan de
Crown Prosecution Office, Salvation Army, University College London,
Home Office, Justice and Care, New Scotland Yard/Metropolitan Police en
de Gangmasters and Labour Abuse Authority. De informatie die is
opgehaald, zal waar opportuun worden betrokken bij de beleidsvorming
in Nederland, in het bijzonder bij de herijking van het Programma Samen
tegen Mensenhandel en de modernisering van de strafbaarstelling van
mensenhandel. Enkele observaties worden met uw Kamer op voorhand
gedeeld.
Wat het Britse systeem uniek maakt ten opzichte van de Nederlandse
aanpak is het centrale National Referral Mechanism (NRM). In het
Verenigd Koninkrijk is een duidelijke procedure voor verwijzing van
(mogelijke) slachtoffers vastgelegd. Zogenoemde first responders
(aangewezen organisaties, zoals de Salvation Army) hebben een
verplichting om te melden als er een vermoeden is van slachtofferschap.
Zij melden dit via een online integraal systeem ter verwijzing voor hulp en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

6

opvang aan slachtoffers. Deze verwijzing gaat door naar Home Office, de
Britse evenknie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Home Office
is vervolgens de bevoegde autoriteit (de competent authority) voor
slachtofferidentificatie. Binnen 5 dagen wordt besloten of er gegronde
redenen zijn om aan te nemen dat iemand een potentieel slachtoffer van
mensenhandel is. Bij een positief besluit krijgen mogelijke slachtoffers
toegang tot hulp, opvang en bescherming inclusief juridische bijstand. Het
mogelijke slachtoffer heeft hier recht op tot Home Office een definitief
besluit maakt inzake het slachtofferschap. Kenmerkend aan de aanpak is
het centrale doorverwijzingsmechanisme naar hulp en opvang voor
slachtoffers. Kanttekening hierbij is dat op dit moment de compentent
authority met lange doorlooptijden heeft te maken, met een gemiddelde
van 500 dagen ten opzichte van de streeftermijn van 30 dagen. Dit valt
grotendeels te wijten aan de beschikbare capaciteit die is ingericht op een
kleiner aantal slachtoffers.
Daar waar het criminele uitbuiting betreft, zijn de county lines, waarbij het
gaat om georganiseerde criminele bendes die over de grenzen van de
Britse counties heen gedwongen worden om drugs te transporteren,
kenmerkend voor het Verenigd Koninkrijk. De aanpak hiervan wordt weer
centraal uitgevoerd, dit maal vanuit het National County Lines Coordination Centre en door een samenwerking van verschillende instanties,
waaronder de politie, lokale overheden, jeugdzorg, gezondheidsdiensten
en onderwijsinstellingen. In de aanpak wordt nadruk gelegd op het
identificeren en beschermen van kwetsbare jongeren die mogelijk
betrokken zijn bij deze criminele netwerken. Het doel is om hen te
ondersteunen en te begeleiden naar een weg van herstel en het
voorkomen van verdere betrokkenheid bij de georganiseerde criminaliteit.
Hierin speelt ook het non-punishmentbeginsel (section 45) een belangrijke
rol. In het Verenigd Koninkrijk is het bewustzijn over dit beginsel sterk
verankerd en liggen in zogeheten «prosecutorial guidelines» heldere
vuistregels die bij het toepassen van dit beginsel aan de orde kunnen zijn.
Bezien wordt of elementen daarvan ook voor Nederland nuttig kunnen
zijn.
Modernisering strafbaarstelling mensenhandel
Zoals uw Kamer weet, wordt momenteel samen met de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid gewerkt aan de modernisering van de
strafbaarstelling van mensenhandel, die is opgenomen in artikel 273f van
het Wetboek van Strafrecht. Het wetsvoorstel dat aan deze opgave uit het
coalitieakkoord opvolging geeft, is tot 25 april in consultatie gegeven. De
over het wetsvoorstel uitgebrachte adviezen worden op dit moment
verwerkt. Naar verwachting wordt het wetsvoorstel komend najaar voor
advies aangeboden aan de Afdeling advisering van de Raad van State.
Nadat dit advies is ontvangen en verwerkt, kan het wetsvoorstel worden
aangeboden aan uw Kamer.
Seksuele uitbuiting in de hotelbranche
Tijdens het commissiedebat mensenhandel en prostitutie van 19 januari jl.
en 17 mei jl. (Kamerstuk 28 638, nrs. 216 en 221) heeft heb ik naar
aanleiding van vragen van het lid Bikker (CU) toegezegd in gesprek te
gaan met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en hotelketens inzake mogelijke gedwongen prostitutie in hotels. Ook tijdens het
mondelinge vragenuur op 13 juni jl. (Handelingen II 2022/23, nr. 92,
Mondelingen Vragen van het lid Kuik over het bericht «meiden steeds
jonger slachtoffer van seksuele uitbuiting) verzocht het lid Verkuijlen
(VVD) mij om hierover in gesprek te gaan met de hotelbranche. Bij deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

7

wordt teruggekoppeld over de bevindingen naar aanleiding van een brede
uitvraag bij betrokken partijen over dit onderwerp.
Het signaal dat seksuele uitbuiting plaatsvindt in hotels en vakantieparken
is bij het departement bekend. De afgelopen periode is met onder andere
gemeenten, het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV),
het openbaar ministerie en de VNG over dit onderwerp gesproken.
Geconstateerd wordt dat veel verschillende initiatieven bestaan om
seksuele uitbuiting in hotels te voorkomen en aan te pakken. Zo hebben
het OM en CoMensha het programma «No Place for Sex Trafficking»
vormgegeven. Door middel van een online training worden hotelmedewerkers zich bewust van de problematiek en leren ze hoe ze mogelijke
signalen van seksuele uitbuiting herkennen.5 Op dit moment hebben er
ruim 200 hotels deelgenomen. Het programma wordt vanaf dit jaar
financieel ondersteund vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid in
het programma Samen tegen mensenhandel. Naast blijvende service voor
de huidige deelnemers zal er onder andere worden ingezet op acquisitie
van nieuwe hotels voor deelname aan het programma en het actueel
houden van de website en de online training.
Het CCV heeft een training ontwikkeld om de bewustwording rond het
mogelijk plaatsvinden van seksuele uitbuiting bij hotelmedewerkers te
vergroten. Jaarlijks worden tussen de 1.500 en 2.000 e-learnings
afgenomen door onder meer studenten van de hotelschool, medewerkers
van gemeenten en hotel- en vakantieparkmedewerkers.6 Aanvullend biedt
de Koninklijke Horeca Nederland (KHN) veiligheidskaarten aan die
hotelmedewerkers kunnen helpen bij het tijdig signaleren van verdachte
situaties en mogelijke seksuele uitbuiting. Hotels worden op deze
veiligheidskaart gewezen door de KHN en door gemeenten. Hotels kunnen
deze veiligheidskaart ook zelf downloaden op de website van het KHN.7
Ook gemeenten hebben een rol in het voorkomen van misstanden in de
hotelbranche. De VNG, die gemeenten ondersteunt in de aanpak van
mensenhandel, zal aanvullend op bovengenoemde initiatieven trainingsen kennissessies organiseren om meer kennis over dit onderwerp onder
gemeenten te verspreiden en gemeenten handvaten te bieden wat zij
kunnen doen. Hier kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het organiseren
van informatieavonden voor de hotelbranche, een initiatief dat verschillende gemeenten al hebben uitgevoerd.
Tot slot wordt het belang benadrukt dat de betrokken partijen aandacht
blijven vragen voor dit onderwerp. Het is belangrijk dat zoveel mogelijk
hotelmedewerkers zich bewust zijn van de problematiek, mogelijke
signalen van seksuele uitbuiting leren te herkennen en weten hoe te
handelen in dergelijke situaties. Samen met hen blijven we in gesprek om
de problematiek en de bestaande initiatieven onder de aandacht te
brengen.
Slot
De afgelopen jaren zijn stappen gezet om mensenhandel, en specifiek
criminele uitbuiting, aan te pakken en deze inspanningen zullen in de
komende jaren verder worden uitgebouwd. Niettemin wordt beseft dat er

5

Hotels kunnen een verantwoordelijkheidscertificaat behalen als 60% van hun medewerkers de
online training doorloopt.
6
https://hetccv.nl/onderwerpen/mensenhandel/e-learnings-signalering-mensenhandel/
7
https://www.khn.nl/tools/veiligheidskaart-mensenhandel-nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

8

nog veel werk te verrichten is en blijft om succesvol te zijn in deze strijd.
Het kabinet blijft zicht ten volle inzetten om criminele uitbuiting in
Nederland te voorkomen.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 638, nr. 222

9