1 december 2023, Rotterdam

Doelstellingen voor hergebruik
en recycling van schoenen
Verdieping op onderzoek ‘Verkenning Schoenketen’

Inhoudsopgave
1.

Samenvatting

3

2.

Aanleiding, vragen & aanpak

4

3.

Definities en implementatie van de UPV in Europa

5

4.

Verdieping op hoeveelheden en markt

7

5.

Voorstel voor UPV doelstellingen

9

Appendix I: Schoenrecycling projecten in Europa

13

Appendix II: Douanecodes voor schoenen

14

Appendix III: Omvang markt voor voortgezet gebruik

16

Appendix IV: Aantal schoenen op en van de markt tussen 2018 en 2021

17

Appendix V: Toelichting scenario’s doelstellingen

18

3

Samenvatting
Aanleiding
In het voorjaar van 2023 hebben Rebel en TAUW een verkenning
uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat naar de schoenketen en haar milieu-impact, met als doel
een aantal beleidsmaatregelen te identificeren om de schoenketen te
verduurzamen. Eén van de beleidsaanbevelingen was om schoenen –
in lijn met het Europese voorstel voor de herziening van de KRA – op
termijn toe te voegen aan de op 1 juli 2023 in werking getreden UPV
textiel. Het Ministerie is voornemens deze beleidsaanbeveling over te
nemen en heeft daarom een aanvullend onderzoek gevraagd naar de
doelstellingen voor hergebruik en recycling van schoenen.
Definities hergebruik en recycling
In een UPV worden producenten (en importeurs) verantwoordelijk
gesteld voor het inzamelen, hergebruiken en recyclen van hun
producten. Hieraan zijn doelstellingen gekoppeld. We adviseren de
definities van hergebruik en recycling zoals die zijn vastgelegd in de
UPV Textiel ook te hanteren voor schoenen.
Implementatie in Europa
Frankrijk is het eerste en enige land dat een UPV voor textiel én
schoenen heeft ingevoerd. Nederland heeft een UPV voor textiel
waar schoenen nog niet onder vallen. In navolging van het voorstel
van de Europese Commissie voor een geharmoniseerde UPV voor
textiel en schoenen is de verwachting dat op termijn alle Europese
landen een gecombineerde UPV voor textiel en schoenen instellen.
Markt en hoeveelheden
Het is mogelijk schoenen te categoriseren op basis van functie of op
basis van douanecodes (gekoppeld aan materiaal). We adviseren de
producenten één van beide methodes te hanteren bij het
organiseren van de UPV. Daarnaast adviseren we het Ministerie de
ondergrens voor de UPV schoenen op eenzelfde manier te bepalen
als de ondergrens voor de UPV textiel. Er is op dit moment te weinig
inzicht in de markt om een uitspraak te doen over een ondergrens.

Hergebruik van schoenen
Hergebruik van schoenen komt in Nederland niet op grote schaal
voor, terwijl er wel een markt voor is. Dit komt enerzijds door het feit
dat niet alle schoenen herbruikbaar zijn en anderzijds door het feit
dat het grootste deel van de schoenen die wél herbruikbaar zijn op
dit moment worden geëxporteerd naar Afrika en Azië.
Recycling van schoenen
Hoogwaardige recycling van schoenen in Nederland is technisch
gezien mogelijk maar vindt nog op zeer kleine schaal plaats. Het
recyclen van schoenen is duurder dan het verbranden, waardoor
producenten, inzamelaars en sorteerders het niet overwegen en
kiezen voor (export voor) hergebruik of verbranding.
Voorstel voor doelstellingen voor hergebruik en recycling
Op basis van ons eerdere onderzoek naar de schoenketen, gesprekken
met diverse partijen uit de schoenketen en twee gemodelleerde
scenario’s voor verwerking van schoenen, adviseren we een
gecombineerde doelstelling voor hergebruik en recycling van schoenen:
▪ In 2026 wordt 30% van de schoenen op de markt voorbereid voor
hergebruik en gerecycled, waarbij:
▪ minimaal 5% van de schoenen op de markt wordt gerecycled,
waarvan minimaal een vijfde (oftewel 1%) schoen-tot-schoen
recycling betreft;
▪ minimaal 3% van de schoenen op de markt wordt voorbereid voor
hergebruik in NL.
▪ In 2030 wordt 50% van de schoenen op de markt voorbereid voor
hergebruik en gerecycled, waarbij:
▪ minimaal 10% van de schoenen op de markt wordt gerecycled,
waarvan minimaal een kwart (oftewel 2,5%) schoen-tot-schoen
recycling is;
▪ minimaal 5% van de schoenen op de markt wordt voorbereid voor
hergebruik in NL.

4

1. Aanleiding, vragen & aanpak
Aanleiding
In het voorjaar van 2023 hebben Rebel en TAUW een verkenning
uitgevoerd in opdracht van het Ministerie naar de schoenketen en haar
milieu-impact, met als doel een aantal beleidsmaatregelen te
identificeren om de schoenketen te verduurzamen. Eén van de
beleidsaanbevelingen was om schoenen – in lijn met het Europese
voorstel voor de herziening van de KRA – op termijn toe te voegen aan
de op 1 juli 2023 in werking getreden UPV textiel.1 Het Ministerie is
voornemens dit voorstel te gaan uitvoeren. Het Ministerie is voornemens
deze beleidsaanbeveling over te nemen en heeft daarom een aanvullend
onderzoek gevraagd naar de doelstellingen voor hergebruik en recycling
van schoenen. Onderstaand een toelichting op de drie gestelde vragen.
Rechts de gevolgde aanpak (en tevens leeswijzer) van dit rapport.

Aanpak (en tevens leeswijzer)
De doorlooptijd van dit onderzoek beslaat zeven weken. De drie vragen
worden beantwoord in drie hoofdstukken. Onderstaand lichten we per
hoofdstuk toe wat we doen.

Vragen
▪ Welke doelstellingen zijn ambitieus en ook mogelijk/haalbaar op
welke termijn? Denk onder andere aan inzameling, voorbereiding
voor hergebruik en (hoogwaardigere vormen van) recycling2.
▪ Hoe zijn schoenen al in (de ontwikkeling van) UPV-wetgeving in
andere EU-lidstaten, zoals Frankrijk, opgenomen? Hoe kun je
hoogwaardige recycling vormgeven/mogelijk maken? Moet er voor
schoenen ook een ondergrens in een besluit opgenomen worden?
▪ Zijn er, in aanvulling op het eerdere onderzoek aanvullende cijfers
beschikbaar over de hoeveelheid schoenen per type en categorie? Is
er meer informatie over de producenten van schoenen en hoe deze
verdeeld zijn? Is het mogelijk hergebruik scherper in beeld te
brengen?

2. Verdieping op hoeveelheden en markt (hoofdstuk 3)
In aanvulling op de gepresenteerde hoeveelheden in ons eerdere
rapport, geven we inzicht in de hoeveelheid schoenen die op de markt
komt per type en categorie. Daarnaast maken we inzichtelijk hoe de
markt is verdeeld en doen we een uitspraak over de ondergrens van de
UPV.

1. Definitie en implementatie van de UPV in Europa (hoofdstuk 2)
We starten met een toelichting op de definities voor hergebruik en
recycling, gebaseerd op beleidsdocumenten zoals de Kaderrichtlijn
Afvalstoffen en de Europese Verordening voor Ecologisch Ontwerp. De
definities zijn getoetst met juristen van het Ministerie. Vervolgens
schetsen we status van UPV-wetgeving voor textiel en/of schoenen in
andere landen. Ook lichten we toe hoe Refashion (de producenten
organisatie voor textiel en schoenen in Frankrijk) omgaat met schoenen.

3. Doelstellingen voor hergebruik en recycling (hoofdstuk 4)
In aanvulling op het reeds uitgevoerde onderzoek brengen we in kaart
wat de huidige omvang en knelpunten zijn van hergebruik en recycling
van schoenen. We vergaren inzicht in het recycleproces en de mogelijke
capaciteit in Nederland en brengen mogelijke toekomstige
ontwikkelingen in kaart. Op basis van onze bevindingen modelleren we
twee scenario’s en doen we een voorstel voor UPV-doelstellingen voor
hergebruik en recycling van schoenen, die we nader onderbouwen.
Daarnaast adviseren we de producenten van schoenen zich aan te
sluiten bij de producentenorganisatie van textiel.

1. Voor meer informatie over de uitgebreide producentenverantwoordelijk (UPV) textiel, verwijzen we u graag door naar de website van Stichting UPV Textiel
2. Schoenen bestaan veelal uit verschillende materialen. Hoe kunnen we vergelijkbaar met vezel-tot-vezelrecycling bij textiel, hoogwaardige recycling (die weer toegepast kan worden bij de
productie van schoenen) realiseren? In hoeverre zou er hierbij rekening moeten worden gehouden met verschillende materialen?

5

2. Definities en implementatie van de UPV in Europa (1/2)
Definities
In een UPV worden producenten (en importeurs) verantwoordelijk
gesteld voor de afvalfase van hun producten (inzamelen,
hergebruiken en recyclen). Hieraan worden doelstellingen
gekoppeld. Voordat we deze doelstellingen gaan onderzoeken en
invullen, lichten we eerst de relevante definities toe. De definities zijn
afkomstig uit Wet Milieubeheer en de Kaderrichtlijn Afvalstoffen en
zijn getoetst met juristen van het Ministerie.

„voortgezet gebruik” – gebruik van producten waarbij er géén

afvalfase vooraf is gegaan aan de tweede cyclus van gebruik.
Voorbeeld: Het kopen van tweedehands schoenen van een andere
gebruiker, eventueel met tussenkomst van een online platform.

Voortgezet gebruik

„voorbereiding voor hergebruik” – elke nuttige toepassing waarbij
producten die afvalstoffen zijn geworden (oftewel: waar wél een
afvalfase plaatsvindt), worden klaargemaakt zodat ze zullen worden
hergebruikt. Voorbeeld: Het kopen van tweedehands schoenen
nadat deze zijn ingezameld en gesorteerd, zoals in een
kringloopwinkel. Let op! De hergebruikdoelstelling in de UPV Textiel
gaat alleen over voorbereiding voor hergebruik en niet over
voortgezet gebruik.

Voorbereiding voor hergebruik

„recycling” – elke nuttige toepassing waardoor afvalstoffen opnieuw
worden bewerkt tot producten, materialen of stoffen, voor het
oorspronkelijke doel of voor een ander doel. Voorbeeld: het recyclen
van schoenzolen tot kunststofkorrels die kunnen worden toegepast
in nieuwe schoenen of sportvloeren. Let op! Recycling van
onverkochte schoenen (in de figuur rechts ‘post-industrial recycling’
genoemd) telt niet mee voor de recycledoelstelling. Het recyclen (en
verbranden) van onverkochte producten valt onder andere
(Europese) wetgeving en daarmee buiten de scope van de UPV.
Aangezien de UPV Textiel vergelijkbare definities hanteert voor
textiel, stellen we voor schoenen toe te voegen aan deze definities.

Recycling

6

2. Definities en implementatie van de UPV in Europa (2/2)
UPV textiel en schoenen in Europese landen
Onderstaande tabel toont de resultaten van een bureaustudie naar de
status van UPV’s in andere Europese landen. Frankrijk is het eerste en op
dit moment het enige land dat een UPV voor textiel én schoenen heeft
ingevoerd. Nederland en Zweden hebben allebei een UPV voor textiel,
maar nog geen aparte doelstellingen geformuleerd voor schoenen. Over
de stand van zaken van de Zweedse UPV is op dit moment weinig
informatie te vinden. Italië en Groot Brittannië hebben aangekondigd
een UPV voor textiel in te willen voeren, maar hebben dit nog niet
gedaan. Voor zover we kunnen vinden ligt ook hier de focus op textiel
(en minder op schoenen). Ook België, Spanje en Duitsland hebben
aangekondigd een UPV-wetgeving voor textiel voor te bereiden. 1 Zoals
toegelicht in ons eerdere onderzoek heeft de Europese Commissie op 5
juli 2023 een voorstel gepresenteerd voor een geharmoniseerde UPV
voor textiel én schoenen in Europa.

Hergebruik en recycling van schoenen in Frankrijk
Refashion, de producentenorganisatie (PRO) die verantwoordelijk is voor
de uitvoering van de UPV voor textiel en schoenen in Frankrijk, hanteert
één doelstelling die is gericht op gescheiden inzameling. Er is géén losse
doelstelling voor schoenen. Wél wordt er in Frankrijk (en elders)
geïnvesteerd in het recyclen van schoenen, Appendix I geeft hiervan een
overzicht. Het jaarverslag van Refashion vermeldt helaas niet hoeveel
schoenen er op dit moment worden gesorteerd voor hergebruik en
recycling in Frankrijk. We hebben Refashion hierover benaderd, maar
hebben nog geen antwoord gekregen bij oplevering van dit rapport. In
gesprekken met inzamelaars en sorteerders komt naar voren dat
Nederland op het gebied van hergebruik en recycling van schoenen
voorloopt op de rest van Europa. We zamelen meer en beter in dan onze
Franse buren en hebben daarnaast techniek en capaciteit om schoenen
(hoogwaardig) te recyclen. Meer hierover in hoofdstuk 4.

Frankrijk

Nederland

Zweden

Italië

Verenigd Koninkrijk

Is er een UPV voor
textiel en/of
schoenen? 1

Ja, Frankrijk heeft een UPV
voor textiel, huishoud linnen
en schoenen sinds 2007.
Refashion is de PRO (hier
nog wat meer toelichting?)

Ja, Nederland heeft een
UPV textiel die in werking is
getreden op 1 juli 2023. Er
wordt op dit moment
onderzocht hoe schoenen
aan deze UPV kunnen
worden toegevoegd.

Ja, Zweden heeft een UPV
voor textiel die in werking
is getreden in 2022, met
een transitieperiode van
twee jaar tot 2024. Er is
echter weinig informatie
beschikbaar over de
huidige stand van zaken.

Nog niet, de Italiaanse
overheid publiceerde in
maart 2023 een ‘draft
decree’ waarin staat dat
textielproducenten
verantwoordelijkheid
moeten nemen voor
hergebruik en recycling.

Nog niet, de Britse
overheid overweegt een
UPV in te voeren. WRAP
publiceerde in maart een
onderzoek met het advies
een UPV voor ‘fashion &
textiles’ op te zetten

Is er een
doelstelling? (en
wat is de status)

In 2028
60% gescheiden inzameling

In 2025
50% hergebruik + recycling
waarvan 20% hergebruik en
10% hergebruik in NL
25% van de recycling is
vezel-tot-vezel recycling

In 2028
70% gescheiden
inzameling, waarvan
minimaal 90% van wordt
voorbereid voor
hergebruik of gerecycled

De timing en invulling
van de UPV zijn nog niet
bekend

De timing en invulling
van de UPV zijn nog niet
bekend. Er wordt al wel
geëxperimenteerd met
schoenrecycling.

Schoenen op de
markt in 2021 2

331 miljoen paar 3
5,1 paar / inw
257 kton

70 miljoen paar
4,1 paar / inw
54 kton

35 miljoen paar
3,5 paar / inw
265 kton

255 miljoen paar
4,3 paar / inw
198 kton

329 miljoen paar
4,8 paar / inw
255 kton

Status 2022
31% gescheiden inzameling
14% hergebruik
7% gerecycled

1. Informatie over de UPV en doelstellingen is afkomstig van StichtingUPVTextiel (Nederland), Refashion (Frankrijk), Ecosistant en Inretail (Europa), HeyFashion (Zweden) en WRAP (Groot Brittannië)
2. Data m.b.t. schoenen op de markt is afkomstig uit het World Footwear Yearbook, de aantallen zijn omgerekend naar gewicht op basis van een gem. gewicht van 0.776 kg per paar schoenen.
3. Het vermeldde aantal schoenen in Frankrijk komt niet overeen met het gerapporteerde aantal van 256 miljoen paar door Refashion. Omdat het gerapporteerde aantal schoenen door Refashion
een schatting is en het aantal schoenen uit het World Footwear Yearbook is gebaseerd op een analyse van douanecodes, volgen wij het World Footwear Yearbook.

7

3. Verdieping op hoeveelheden en markt (1/2)
Schoenverdeling op basis van functiecategorie
In ons eerdere onderzoek categoriseerden we schoenen op basis van hun functie. Het
taartdiagram rechts toont de verdeling van de categorieën op de markt in Nederland.
Deze percentages zijn gebaseerd op inzichten uit marktanalyses, aangescherpt in
gesprekken met experts. De categorieën zijn:
▪ Werk- en veiligheidsschoenen, die door bedrijven worden ingekocht en moeten
voldoen aan Europese wet- en regelgeving;
▪ Sportschoenen, die door consumenten en sportinstellingen worden gekocht om te
worden gebruikt bij het beoefenen van diverse sporten;
▪ Vrije tijdsschoenen, die door consumenten worden aangeschaft om te dragen in de
vrije tijd (of op werk, als er geen werkschoenen nodig zijn).
Schoenverdeling op basis van materiaalsamenstelling
Het Ministerie heeft ons gevraagd de hoeveelheid schoenen op de markt uitgebreider in
kaart te brengen. Een UPV leidt tot een betere monitoring van de producten op de markt,
dit is immers belangrijk voor het innen van de producentenbijdrage. Naast de door ons
gekozen categorisering op basis van functie, waarbij we rekening houden met het verschil
in type producenten en gebruikers, is het ook mogelijk een categorisering te maken op
basis van douanecodes (die weer zijn gebaseerd op materiaalsamenstelling). De
taartdiagram rechtsonder toont de verdeling op basis van materiaal. De categorieën zijn:
▪ Waterdicht schoeisel met buitenzool én bovendeel van rubber of kunststof;
▪ Overig schoeisel met buitenzool én bovendeel van rubber of kunststof;
▪ Schoeisel met buitenzool van rubber, kunststof, (kunst)leer en bovendeel van leer;
▪ Schoeisel met buitenzool van rubber, kunststof of (kunst-)leder en bovendeel van
textiel;
▪ Overig schoeisel (zie appendix II voor toelichting en subcategorieën)

Verdeling schoenen o.b.v. functie
1%
20%
Sport
Vrije tijd

Werk & veiligheid

79%

Verdeling schoenen o.b.v. materiaal 1
3%
7%
24%

In appendix II beschrijven we de douanecodes en sub-codes in meer detail. Tevens maken
we inzichtelijk hoe de douanecodes zouden kunnen worden gekoppeld aan de
functiecategorieën zoals hierboven beschreven. Voor het monitoren van de UPVbijdragen adviseren we de producentenorganisatie (PRO) te kiezen voor één van
bovenstaande categorisaties. Dit biedt ruimte om eventueel tariefdifferentiatie toe te
passen: schoenen met een bepaalde functie of gemaakt van een bepaald materiaal
zouden dan korting kunnen krijgen op het UPV-tarief, mits ze voldoen aan bepaalde
(duurzame) voorwaarden.

Waterdicht
33%

Rubber/kunststof
Leer
Textiel
Overig

33%

1. De schoenverdeling op basis van materiaal is gemaakt door de hoeveelheid import en export per douanecode te combineren met de hoeveelheid productie in de som: import + productie - export.
Omdat we geen douanecodes hebben van productie, nemen we aan dat deze verdeling overeenkomt met de verdeling van de export (oftewel: een land produceert vooral voor de export).

8

3. Verdieping op hoeveelheden en markt (2/2)
Inzicht in marktaandeel en type bedrijf
Aan de hand van informatie die is verkregen van INretail, de branchevereniging van
retailers, is inzichtelijk te maken wat het marktaandeel is van schoenverkopende
partijen in 2020 (zie grafiek rechts). Het is belangrijk te vermelden dat de cijfers alleen
betrekking hebben op de retailers die zijn aangesloten bij INretail, en dat dit niet de
hele markt betreft. In de grafiek rechts is te zien dat de schoenwinkel het grootste
marktaandeel heeft voor alle typen schoenen. Voor herenschoenen is dit aandeel het
kleinst, mede doordat de outdoorwinkel een marktaandeel heeft van 25%.
Op basis van cijfers van het CBS (gebaseerd op de SBI-codes van de Kamer van
Koophandel), is inzichtelijk te maken wat de bedrijfsgrootte is van winkels in schoenen
(SBI 47721) en winkels in dames- en herenkleding (SBI 47711 & 47712). Beide sectoren
bevatten veel kleine bedrijven. Zoals te zien in de grafiek rechtsonder heeft 89% van
de kledingwinkels 1 t/m 5 werkzame personen. Voor schoenen is dit 78%. Aan het
andere uiteinde heeft 0.1% van de kledingwinkels meer dan 100 werknemers,
tegenover 2% van de schoenwinkels.
Ondergrens UPV
Bovenstaande inzichten helpen met het bepalen van een ondergrens voor de UPV. Een
ondergrens bepaalt vanaf welke omvang (of omzet) bedrijven onder de UPV vallen.
Voor een goede ondergrens is inzicht in de markt een vereiste. Voor de UPV textiel is
er nog geen ondergrens, omdat onbekend is hoe de markt precies is verdeeld. Omdat
dit ook geldt voor schoenen, kunnen we op dit moment geen uitspraak doen over een
mogelijke ondergrens. We stellen voor de ondergrens voor schoenen op eenzelfde
manier te bepalen als de ondergrens voor textiel, met de volgende drie overwegingen
in het achterhoofd:
▪ Proportionaliteit voor de producent: De kosten die gepaard gaan met het voldoen
aan de UPV staan in verhouding tot de omzet die wordt gemaakt.
▪ Proportionaliteit voor de organisatie: De kosten die worden gemaakt om UPVbijdragen bij (kleine) producenten te innen, staan in verhouding tot de opbrengst.
▪ Eerlijkheid: Het deel van de markt dat boven de grens zit en dus de kosten voor
verwerking draagt, is representatief. Er wordt voorkomen dat de ondergrens zo
wordt gesteld dat een klein deel van de producenten de kosten draagt voor het
geheel. Ter illustratie: bij de UPV voor kunststof verpakking is 11% van de markt
‘onderdrempelig’ en draagt 89% van de markt de kosten van de UPV. 1
1.

Zie ‘Toelichting op het Verslagleggingsformulier Recycling Verpakking’ van het Afvalfonds, pagina 16

Marktaandeel per type verkoper in 2020
Kledingwinkel

Kids

8%

Dames

11 %

Heren

6%

Schoenenwinkel

Outdoorwinkel

Postorderbedrijf

67 %

-

8 % 7 % 11 %

55 %

41 %

20 %

40 %

Overig

7%

13 %

14 %

25 %

13 %

15 %

60 %

80 %

100 %

Bedrijfsgrootte schoen- en kledingwinkels
Schoenen

Kleding

47 %

27 %

26 %
27 %

24 %
17 %

14 %
7%

1

2

3-5

5%
2%

2 %1 %

1 %1 %

2 %0 %

5-10
10-20 20-50
Werkzame personen

50-100

100+

9

5. Doelstellingen voor hergebruik en recycling van schoenen
Hergebruik van schoenen
Zoals toegelicht in hoofdstuk 3 is er onderscheid tussen voortgezet
gebruik en voorbereiding op hergebruik. Voor beide soorten hergebruik
zijn er in Nederland diverse instanties en initiatieven. Experts en
trendspecialisten verwachten dat het aantal en de omvang van deze
initiatieven, in navolging van vergelijkbare initiatieven in de textielsector,
de komende jaren flink zal groeien. UPV-doelstellingen voor hergebruik
van schoenen (in het algemeen en in Nederland) zal deze groei
stimuleren.

Voortgezet gebruik

Voortgezet gebruik van schoenen komt voor, maar op kleinere schaal
dan bij textiel. Schoenen worden vaak afgedragen en vormen zich naar
de voet van de drager. Eigen onderzoek naar tweedehands schoenen in
Nederland toont aan dat 0,5% van de schoenen op de markt wordt
aangeboden voor voortgezet gebruik op online platformen zoals
Marktplaats, Vinted en Wear (zie appendix III voor meer informatie).

Voorbereiding voor hergebruik

Zoals toegelicht in ons rapport wordt 25% van de schoenen op de markt
gescheiden ingezameld. Deze schoenen volgen dezelfde route van
inzameling en sortering als textiel. Na sortering wordt 10% van de
schoenen hergebruikt in Europa en 90% geëxporteerd voor hergebruik in
Afrika en Azië. Tegelijkertijd constateren we dat er ruimte is voor meer
hergebruik in Nederland. De Branchevereniging Kringloopwinkels
Nederland (BKN) geeft aan dat er structureel meer vraag is naar
herdraagbare schoenen in Nederland dan dat er wordt aangeboden. De
BKN schat dat ze jaarlijks ongeveer 1 miljoen herdraagbare schoenen
verkopen (1,5% van de schoenen op de markt). Omdat export van
schoenen lucratief is, geven sorteerders de voorkeur aan export.

Uitdaging voor hergebruik van schoenen in Nederland

Hergebruik van schoenen komt in Nederland niet op grote schaal voor,
terwijl er wel een markt voor is. Dit komt enerzijds door het feit dat niet
alle schoenen herbruikbaar zijn en anderzijds door het feit dat het
grootste deel van de schoenen die wél herbruikbaar zijn op dit moment
worden geëxporteerd naar Afrika en Azië.
1.
2.

Recycling van schoenen
Waar bij textiel ongeveer 15% van al het gescheiden ingezamelde textiel
wordt gesorteerd voor recycling1, is dit bij schoenen niet het geval. Dit
terwijl recycling van schoenen in Nederland wel mogelijk is. In Nederland
is op dit moment één recycler waar onverkochte en gedragen schoenen
worden verwerkt tot de volgende fracties:
▪ Kunststofkorrels, veelal EVA, PU, POS en PVC, afkomstig uit de zolen;
▪ Textielvezels, veelal katoen en polyester, afkomstig uit bovenwerk;
▪ Leerlapjes, veelal afkomstig uit bovenwerk;
▪ IJzer en staal, afkomstig uit de veterringetjes en stalen neuzen.

Kwaliteit en toepassing schoenrecyclaat

Uit gesprekken met de recycler begrijpen we dat zowel gedragen als
ongedragen schoenen verwerkt kunnen worden tot recyclaat met een
kwaliteit die voldoende is om weer toegepast te kunnen worden in
(onderdelen van) nieuwe schoenen. De kunststofkorrels kunnen opnieuw
worden gebruikt in zolen en het textiel, leer en ijzer kan opnieuw worden
gebruikt in het bovenwerk. De toepassing van recyclaat in de productie
van nieuwe schoenen vindt op dit moment op zeer kleine schaal plaats.
We weten dat een paar producenten in Europa pilots uitvoeren waarin
materiaal wordt toegepast in nieuwe schoenen. Het merendeel van het
recyclaat wordt gebruikt als materiaal in sportvloeren. Producenten en
recycler geven aan dat het op dit moment financieel nog niet uit kan om
(kleine hoeveelheden) recyclaat te vervoeren naar productielocaties in
Zuidoost Azië en het daar op te nemen in het productieproces van
schoenen. Voor productie die dichterbij huis plaatsvindt (zoals de
productie van werk- en veiligheidsschoenen in Europa) is het toepassen
van recyclaat in het productieproces wel een goede optie. De Circulair
Footwear Alliance onderzoekt deze mogelijkheden met producenten. 2

Uitdagingen voor hoogwaardige recycling van schoenen

Hoogwaardige recycling van schoenen in Nederland is technisch gezien
mogelijk maar vindt nog op zeer kleine schaal plaats. Het recyclen van
schoenen is duurder dan het verbranden, waardoor producenten,
inzamelaars en sorteerders het niet overwegen en kiezen voor (export
voor) hergebruik of verbranding.

Inzicht op basis van onderzoek van Rebel onder sorteerders die zijn aangesloten bij de Vereniging Herwinning Textiel.
Voor meer informatie over de Circular Footwear Alliance verwijzen we graag naar hun website

10

5. Doelstellingen voor voorbereiding voor hergebruik en recycling van schoenen
Een gecombineerde doelstelling voor hergebruik en recycling
De Europese Commissie heeft in juli 2023 een voorstel gepresenteerd voor
een geharmoniseerde UPV voor textiel en schoenen in Europa. In ons
vorige onderzoek adviseerden we het Ministerie dit voorstel te volgen en
schoenen toe te voegen aan de UPV textiel. De markt voor schoenen
vertoont veel overlap met de markt voor textiel. Daarnaast heeft
Nederland een gedegen infrastructuur voor inzameling en sortering van
schoenen, die snel kan worden opgeschaald als nodig. Op dit moment
wordt ongeveer 25% van de schoenen die op de markt komen gescheiden
ingezameld.1 Dit percentage is lager dan bij textiel, waar ongeveer 50%
gescheiden wordt ingezameld. De schoenen die gescheiden worden
ingezameld, worden op dit moment volledig gesorteerd voor hergebruik.
Om ervoor te zorgen dat er meer schoenen hoogwaardig worden
verwerkt, stellen we een gecombineerde doelstelling voor hergebruik en
recycling van schoenen voor. Deze gecombineerde doelstelling sluit qua
opbouw aan bij de doelstellingen van de UPV textiel, maar heeft een
andere invulling.
Doelstellingen ten opzichte van hoeveelheid op de markt
Net zoals bij de UPV textiel stellen we voor de doelstellingen voor
hergebruik en recycling te formuleren ten opzichte van de hoeveelheid op
de markt (ODM). Dit geeft producenten enerzijds een prikkel om de markt
niet te overspoelen met producten die niet kunnen worden hergebruik of
gerecycled (want dan raken de doelstellingen verder uit zicht) en
anderzijds een prikkel om zorg te dragen voor hoogwaardige verwerking
van producten na afdanking (want dan worden de doelstellingen gehaald).
Omdat er op dit moment voldoende capaciteit is voor gescheiden
inzameling en sortering van schoenen, is de verwachting dat een
doelstelling op hergebruik en recycling automatisch leidt tot meer en
betere inzameling. Een aparte inzameldoelstelling is daarom niet nodig.
Doelstellingen op basis van twee scenario’s
Om de doelstellingen concreet te maken, modelleren we twee scenario’s.
Het scenario ‘huidige inzameling + maximale recycling’ gaat uit van de
huidige inzamelpercentages en de maximaal beschikbare recyclecapaciteit
in Nederland. Het scenario ‘inzameling + recycling zoals bij textiel’ gaat uit
1.

van de inzamel- en recyclingpercentages die gelden voor textiel. In de
tabel vatten we de belangrijkste input en resultaten van beide scenario’s
samen. Appendix V bevat een uitgebreide schematische weergave en
onderbouwing per scenario. Zoals te zien de tabel is er in het eerste
scenario 22% hergebruik en 1% recycling (ten opzichte van het aantal
schoenen op de markt). In het tweede scenario is er 38% hergebruik en
7% recycling. Let op! In het tweede scenario is er extra recyclecapaciteit
nodig om dat wat wordt gesorteerd voor recycling ook daadwerkelijk te
recyclen.
Huidige inzameling +
maximale recycling

Inzameling + recycling
zoals bij textiel

Inzameling

25%

50%

Recycling

50% van de maximale
recyclingcapaciteit wordt
gebruikt voor gedragen
schoenen: 0,5 kton

15% van de gescheiden
ingezamelde schoenen
wordt gesorteerd voor
recycling: 3,6 kton

% hergebruik
t.o.v. ODM

22%
waarvan 2,2% in NL+EU

38%
waarvan 3,8% in NL+EU

% recycling

1%

7%

Onder het percentage hergebruik staat toegelicht welk deel van het
hergebruik plaatsvindt in Nederland. Dit percentage is gebaseerd op het
feit dat 10% van de gescheiden ingezamelde schoenen op dit moment
wordt gesorteerd voor hergebruik in Nederland en Europa.
De twee scenario’s dienen als input voor het formuleren van de
gecombineerde doelstelling voor hergebruik en recyclen. De doestellingen
voor 2026 baseren we op het scenario ‘huidige inzameling + maximale
recycling’ en inzichten uit gesprekken met inzamelaars en sorteerders. De
doelstellingen voor 2030 baseren we op het scenario ‘inzameling +
recycling zoals bij textiel’.

Appendix IV geeft meer toelichting op het aantal schoenen op en van de markt in de jaren 2018-2022.

11

5. Doelstellingen voor voorbereiding voor hergebruik en recycling van schoenen
Voorstel voor doelstellingen
Op basis van ons eerdere onderzoek naar de schoenketen, gesprekken met
diverse partijen (van producent tot inzamelaar tot recycler) en de scenario’s
op de vorige pagina doen we een voorstel voor ambitieuze, haalbare
doelstellingen voor hergebruik en recycling van schoenen:

▪ In 20261 wordt 30% van de schoenen op de markt voorbereid voor
hergebruik en gerecycled, waarbij:
▪ minimaal 5% van de schoenen op de markt wordt gerecycled, waarvan
minimaal een vijfde (oftewel 1%) schoen-tot-schoen recycling betreft;
▪ minimaal 3% van de schoenen op de markt wordt voorbereid voor
hergebruik in NL.
▪ In 2030 wordt 50% van de schoenen op de markt voorbereid voor
hergebruik en gerecycled, waarbij:
▪ minimaal 10% van de schoenen op de markt wordt gerecycled,
waarvan minimaal een kwart (oftewel 2,5%) schoen-tot-schoen
recycling is;
▪ minimaal 5% van de schoenen op de markt wordt voorbereid voor
hergebruik in NL.
Toelichting gecombineerde doelstellingen
Zoals toegelicht op de vorige pagina baseren we de doelstelling voor 2026
op de huidige inzamelpercentages en maximale recyclecapaciteit. De
doelstelling voor 2030 baseren we op de inzamel- en recyclepercentages
van textiel. Beide doelstellingen zijn haalbaar als er goed wordt ingezameld
en de recyclecapaciteit wordt opgeschaald. Het is belangrijk om te
vermelden dat het huidige percentage van 25% gescheiden inzameling een
Nederlands gemiddelde is uit 2021. Er zijn regio’s in Nederland waar op dit
moment al 30-40% van de schoenen op de markt wordt ingezameld. Dit
maakt dat we verwachten dat de doelstelling van 30% hergebruik en
recycling in 2026 goed haalbaar is. In aanloop naar 2030 verwachten we dat
het percentage gescheiden inzameling zal toenemen tot 50% (of meer).
Enerzijds omdat wordt verwacht dat er meer textiel wordt ingezameld (wat
een positief effect zal hebben op schoenen), anderzijds doordat de
verwachting is dat een toename in diftar2 ervoor zal zorgen dat er minder
1.
2.

schoenen in het restafval terecht komen. Dit, in combinatie met mogelijke
landelijke campagnes ter stimulering van gescheiden inzameling, leidt naar
verwachting tot hogere gescheiden inzameling van schoenen.
Toelichting schoen-tot-schoen recycling en hergebruik in Nederland
Zoals toegelicht worden gescheiden ingezamelde schoenen op dit moment
volledig gesorteerd voor hergebruik. Omdat we verwachten dat een
toename van gescheiden inzameling leidt tot een afname in de kwaliteit van
schoenen, is het zaak naast hergebruik ook te gaan sorteren voor recycling.
Om te stimuleren dat schoenen worden gerecycled tot nieuwe schoenen,
stellen we een doelstelling op voor schoen-tot-schoen recycling. Hiermee
bedoelen we dat schoenen worden gerecycled tot recyclaat dat kan worden
toegepast in de productie van nieuwe schoenen (vergelijkbaar met de
benadering van vezel-tot-vezel recycling bij textiel). Deze doelstelling is een
vijfde van al het gerecyclede in 2026 en een kwart van al het gerecyclede in
2030. Voor de schoenen die worden hergebruikt, stellen we, in navolging
van de UPV textiel, een extra doelstelling vast voor hergebruik in Nederland.
Deze doelstelling beoogt de nationale vraag naar herdraagbare schoenen te
koppelen aan het potentiële aanbod.
Aanbeveling met betrekking tot producentenorganisatie
Naast het formuleren van duidelijke doelstellingen, is het belangrijk een UPV
goed te organiseren. De wet legt de verantwoordelijkheid neer bij de
individuele producent, maar geeft de mogelijkheid dit collectief vorm te
geven. Een producentenorganisatie (PRO) neemt dan de uitvoering van een
UPV op zich namens de producenten. Op basis van gesprekken met retailers
en producenten en met de Europese geharmoniseerde UPV voor textiel en
schoenen in het achterhoofd, adviseren we schoenproducenten (als zij
zichzelf willen organiseren in een PRO) aan te sluiten bij de PRO voor textiel.
Omdat een schoen qua model en materiaal verschilt van textiel en omdat er
andere doelstellingen zijn voor schoenen, zien we voor ons dat er binnen de
PRO een aparte afdeling of werkgroep komt voor schoenenproducenten.
Producenten van werk- en veiligheidsschoenen hebben zich al verenigd in
de Circular Footwear Alliance, een stichting die veel overeenkomsten
vertoond met een PRO en bij ons heeft aangegeven graag mee te denken
over de invulling en uitvoering van een UPV.

Omdat het tijd vraagt het Besluit UPV Textiel te wijzigen om deze doelstellingen toe te voegen, start de eerste doelstelling niet in 2025 (zoals die van textiel) maar in 2026
Diftar staat voor ‘gedifferentieerde tarieven’ en is een nieuwe manier van het berekenen van de afvalstoffenheffing, waarin er wordt betaald voor het gewicht van restafval.

Wouter de Waart

Michiel Kort

Jurgen Ooms

+31 6 11 28 78 15

+31 6 53 41 68 59

+31 6 53 16 67 48

wouter.dewaart@rebelgroup.com

michiel.kort@rebelgroup.com

jurgen,ooms@tauw.com

Rotterdam
Düsseldorf
Londen
Antwerpen
Washington DC

Wijnhaven 23
3011 WH Rotterdam
Nederland
+31 10 275 59 90

Nairobi
Jakarta

Johannesburg

info@rebelgroup.com
www.rebelgroup.com

Appendix I: Schoenrecycling projecten in Europa
De figuur rechts, afkomstig uit het Innovation
Magazine
van
Refashion,
toont
de
mogelijkheden voor schoenrecycling in
Frankrijk. De oranje tekstwolkjes zijn de
projecten waarin Refashion de afgelopen 10
jaar in heeft geïnvesteerd. Het volledige
overzicht van alle innovatieve projecten is te
vinden in het magazine (pagina 27). We
lichten de schoenprojecten kort toe:
▪ Hodei, een initiatief waarin een circulaire en
modulaire schoen wordt ontwikkeld die
volledig kan worden gerecycled
▪ Footwear Recycling Pilot, het opzetten van
een eerste geautomatiseerde recyclinglijn
voor schoenafval in Frankrijk.
▪ Trucs-Trouvailles, onderzoek naar en
ontwikkeling van schoenrecycling, waarbij
zolen worden gerecycled tot zolen.
▪ Ector, een schoenmerk dat eco-design
schoenen verkoopt en zelf recyclet (het
recycleproject is in 2017 gestopt vanwege
tegenvallende resultaten)

▪ Thermicuir, project met als doel thermische
energie door terug te winnen van leerafval
van schoenen.
In aanvulling op bovenstaande projecten is Fast Feet Grinded in Nederland actief op het gebied van schoenrecycling. Zij geven aan de eerste
Europese recycling installatie voor schoenen te gebruiken. Online vonden we twee vergelijkbare projecten (op kleinere schaal):
▪ In het Verenigd Koninkrijk ontwikkelde het centrum voor Sustainable Manufacturing and Recycling Technologies (SMART) van de Universiteit van
Loughborough een test-opstelling voor het geautomatiseerd recyclen van schoenen. In deze video lichten ze toe hoe dat werkt.

▪ In Duitsland bundelen inzamelaar I:CO en textiel- en schoenenverwerker SOEX de krachten om schoenen te recyclen. De foto’s op de website
tonen een recycle installatie voor schoenen, maar er wordt geen informatie gegeven over de huidige schaal van recycling.

Appendix II: Douanecodes voor schoenen (1/2)
In het rapport Verkenning Schoenen is gekozen voor een indeling op basis van functie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen werk- en
veiligheidsschoenen, sportschoenen en vrije tijds schoenen. Het is echter ook mogelijk een indeling te maken op basis van douanecodes, die
onderscheid maken op basis van materiaal.1 Onderstaande tabel geeft een samengevat overzicht van de douanecodes en hun beschrijving en
koppelt deze aan de door ons geformuleerde functiecategorieën. Omdat de functiecategorieën van onderliggende codes wisselen, is het niet
mogelijk de hoofdcategorieën (6401, 6402 etc.) toe te schrijven aan één functiecategorie (behalve voor waterdicht schoeisel, dat op een paar
uitzonderingen na kan worden gezien als werk- en veiligheidsschoeisel).
Douanecode

Beschrijving

Koppeling met
functiecategorie

64.01

Waterdicht schoeisel met buitenzool en bovendeel van rubber of kunststof, waarvan
bovendeel niet is vastgemaakt door middel van stikken of door middel van nagels, schroeven,
pluggen is samengevoegd, noch op dergelijke wijze is bevestigd

Werk & veiligheid

6401.1000
6401.9210
6401.9290
6401.9900
6401.9900
64.02
6402.1210
6402.1290
6402.1900
6402.2000
6402.9110
6402.9110
6402.9905
6402.9910
6402.9931
6402.9950
6402.9991

waterdicht schoeisel met beschermende metalen neus
ander schoeisel, de enkel bedekkend, met bovendeel van rubber
ander schoeisel, de enkel bedekkend, met bovendeel van kunststof
ander schoeisel, ander, de knie bedekkend
ander schoeisel, ander, ander
Ander schoeisel met buitenzool en bovendeel van rubber of van kunststof (niet waterdicht)
sport schoeisel, ski-schoenen
sport schoeisel, zogenaamde snowboardschoenen
sport schoeisel, ander
schoeisel waarvan het bovendeel uit riempjes bestaat die met pluggen aan de zool zijn bevestigd
ander schoeisel, de enkel bedekkend, met beschermende stalen neus
ander schoeisel, de enkel bedekkend, ander
ander schoeisel, ander, met beschermende stalen neus
ander schoeisel, ander, ander, met bovendeel van rubber
ander schoeisel, ander, ander, met bovendeel van kunststof, met uitgesneden voorblad of riempjes
ander schoeisel, ander, ander, met bovendeel van kunststof, pantoffels en ander huisschoeisel
ander schoeisel, ander, ander, met bovendeel van kunststof, ander, met een binnenzoollengte

Werk & veiligheid
Werk & veiligheid
Werk & veiligheid
Werk & veiligheid
Werk & veiligheid

Tabel gaat verder op volgende pagina..
1. Zie voor een compleet overzicht de Goederen Codelijst van het CBS of de samenvatting ervan op TaricSupport

Niet van toepassing
Sport
Sport
Sport
Vrije tijd
Werk & veiligheid
Vrije tijd
Werk & veiligheid
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd

Appendix II: Douanecodes voor schoenen (2/2)
Douanecode

Beschrijving

Koppeling met
functiecategorie

64.03
6403.1200
6403.1900
6403.2000
6403.4000
6403.5105

Schoeisel met buitenzool van rubber, kunststof of (kunst-)leder en met bovendeel van leder
sport schoeisel, ski-schoenen en zogenaamde snowboardschoenen
sport schoeisel, ander
schoeisel met buitenzool van leder en met bovendeel dat bestaat uit lederen riemen
ander schoeisel met beschermende metalen neus
ander schoeisel met buitenzool van leder, de enkel bedekkend, met houten basis (zonder
binnenzool)
ander schoeisel met buitenzool van leder, ander, met houten (zonder binnenzool)
ander schoeisel met buitenzool van leder, ander
ander schoeisel, de enkel bedekkend, met houten basis (zonder binnenzool)
ander schoeisel, de enkel bedekkend, ander
ander schoeisel, ander, met houten basis (zonder binnenzool)
ander schoeisel, ander, ander
Schoeisel, met buitenzool van rubber, kunststof of (kunst-)leder en met bovendeel van textiel
schoeisel met buitenzool van rubber of van kunststof, sportschoeisel (tennis, basketbal, gymnastiek
en dergelijke)
schoeisel met buitenzool van rubber of van kunststof, ander, pantoffels en ander huisschoeisel
schoeisel met buitenzool van rubber of van kunststof, ander, ander
schoeisel met buitenzool van leder of van kunstleder, pantoffels en ander huisschoeisel
schoeisel met buitenzool van leder of van kunstleder, ander
Ander schoeisel
met bovendeel van leder of van kunstleder
met bovendeel van textiel, met buitenzool van hout of van kurk
met bovendeel van textiel, met buitenzool van andere stoffen, pantoffels en ander huisschoeisel
met bovendeel van textiel, met buitenzool van andere stoffen, ander
ander, met buitenzool van rubber, kunststof, leder of kunstleder
ander, met buitenzool van andere stoffen

Niet van toepassing

6403.5905
6403.5911
6403.9100
6403.9111
6403.9905
6403.9911
64.04
6404.1100

6404.1910
6404.1990
6404.2010
6404.2090
64.05
6405.1000
6405.2010
6405.2091
6405.2099
6405.9000
6404.1910

Sport
Sport
Vrije tijd
Werk & veiligheid
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd

Niet van toepassing
Sport

Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd

Niet van toepassing
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd
Vrije tijd

Appendix III: Omvang markt voor voortgezet gebruik
Schoenen per categorie

500
450

Wear

400
350

Zalando

300

250

Next closet

200
150

Vinted

100

Duizend schoenen

Duizend schoenen

Schoenen per platform
500
450
400
350

Kinderen

300

250

Vrouwen

200

Mannen

150
100

Marktplaats

50
0

50
0

Schoenen per platform

Schoenen per categorie

Toelichting grafieken
▪ Bovenstaande grafieken geven een (voorzichtig) inzicht in de hoeveelheid en het type tweedehands schoenen dat wordt
aangeboden op online platformen. De grafieken zijn het resultaat van een online search in juni 2023 en tonen platformen die
op dat moment minimaal 100 schoenen aanboden.
▪ Op het peilmoment in juni werd er 435 duizend paar tweedehands schoenen aangeboden op vier verschillende platformen. We
doen de aanname dat deze schoenen slechts op één platform tegelijkertijd worden aangeboden (wat mogelijk een te grote
simplificering is van de werkelijkheid). Met die aanname in het achterhoofd staat 435.000 paar gelijk aan ongeveer 0,5% van
het aantal schoenen dat jaarlijks op de markt komt. Dit geeft een indicatie van de huidige markt voor voortgezet gebruik.
▪ Ter illustratie: De branchevereniging kringloopwinkels Nederland (BKN) schat in dat zij jaarlijks ongeveer 1 miljoen paar
tweedehands schoenen verkopen, wat gelijk staat aan ongeveer 1,5% van het totaal aan schoenen op de markt.
▪ De grafiek links laat zien dat het merendeel (94%) van de tweedehands schoenen wordt aangeboden via Marktplaats.
▪ De grafiek rechts laat zien dat het merendeel van de aangeboden schoenen (55%) bestaat uit vrouwenschoenen.

Appendix IV: Aantal schoenen op en van de markt tussen 2018 en 2021
Toelichting onderstaande grafiek

Toelichting hoeveelheden (inclusief onzekerheden)

▪ In onderstaande grafiek zijn de hoeveelheid schoenen op de markt (ODM)
en van de markt (VDM) weergegeven in kton voor de jaren 2018 t/m 2021.
De groene percentages tonen het percentage gescheiden inzameling.
Omdat gescheiden ingezamelde schoenen op dit moment allemaal worden
gesorteerd voor hergebruik, kunnen de inzamelpercentages worden
gelezen als hergebruikpercentages.

▪ Schoenen ODM wordt berekend op basis van de cijfers in het World
Footwear Yearbook. Dit Yearbook publiceert het aantal schoenen dat in
Nederland wordt geïmporteerd, geëxporteerd en geproduceerd. Het
aantal ODM = import + productie - export. De aantallen zijn afkomstig
van CBS cijfers over douanecodes voor schoenen. Het aantal ODM wordt
omgezet naar een gewicht via een factor van 0,78 kg per paar schoenen.

▪ Rechts lichten we toe hoe we komen tot de hoeveelheden in de grafiek. Met
de genoemde onzekerheden in het achterhoofd, stellen we vast dat het
percentage gescheiden inzameling (en dus hergebruik) in de afgelopen vijf
jaar is gestegen van 16% naar 25% (ten opzicht van het aantal schoenen op
de markt in datzelfde jaar).

Onzekerheid: De aantallen op basis van douanecodes van het CBS
vertegenwoordigen mogelijk ladingen van een minimale omvang. Deze
aantallen bevatten dus mogelijk niet álle schoenen op de Nederlandse markt.

Schoenen op en van de markt
Schoenen ODM

Schoenen VDM - textielbak

Schoenen VDM - restafval

Schoenen VDM - onbekend

% gescheiden inzameling
100

30 %

94
85

90

25 %

24 %

25 %

80
70
60

19 %
16 %
49

46

50

15 %

39

40

32

30

30
20

20 %

54

15

16

27
12

10

24
10

14

-

10 %
17

5%
-

2018

2019

2020

2021

▪ Schoenen VDM - textielbak wordt berekend op basis van textielcijfers.
Sorteerders geven aan dat 9-11% van het gewicht in de textielbak uit
schoenen bestaat en dat dit percentage al jaren constant is. We werken
met een percentage van 10%. Dit combineren we met de hoeveelheden
gescheiden ingezameld textiel (huishoudelijk en bedrijfsafval) zoals
vermeld in de Monitoringsrapportage op pagina 15.
Onzekerheid: Hoewel onwaarschijnlijk, is het mogelijk dat de vermeldde
hoeveelheden textiel zijn gecorrigeerd voor schoenen. We hebben de
auteurs van de monitor gevraagd of schoenen zijn opgenomen in de
gepubliceerde textielcijfers, maar hebben helaas geen reactie ontvangen.
▪ Schoenen VDM - restafval wordt berekend op basis van de
Sorteeranalyse het huishoudelijk afval (HHA) van Rijkswaterstaat. Op
pagina 22 staat vermeld welk deel van het restafval bestond uit schoenen.
Omdat bedrijfsafval (BA) niet is meegenomen in deze analyse, corrigeren
we de hoeveelheid schoenen in het restafval met 10% omhoog (BA t.o.v.
HHA is ongeveer 1 op 10)
Onzekerheid: Voor de BA-correctie doen we de aanname dat het aandeel
schoenen in BA overeenkomt met HHA, dit is mogelijk niet het geval.
▪ Schoenen VDM – onbekend is het verschil tussen de drie hoeveelheden
hierboven. Als het aantal schoenen ODM gelijk is aan het aantal schoenen
VDM, zou deze onbekendheid nul moeten zijn. Uiteraard is dit niet het
geval, omdat niet alle schoenen in hetzelfde jaar worden afgedankt. De
hoeveelheid onbekend laat zien welk deel van de schoenen op dit
moment niet wordt geregistreerd als ‘van de markt’.

Appendix V: Scenario “huidige inzameling + maximale recycling” *
Huidige inzameling
+ maximale recycling

54.0

54

kton ODM

25 %

in textielbak

1

10 %

onverkocht

75 %

in restafval

50 %

48.6

12.2

kton recycling capaciteit

10 %

hergebruik in EU

afkomstig uit textielbak

90 %

hergebruik elders

11.7

1.2

kton

in EU

10.5

kton

elders

kton

kton

kton

kton

Schoenen aangeboden op
Nederlandse markt

Verkochte schoenen

Schoenen in textielbak

Voorbereiding hergebruik

0.5
kton

Doelstelling t.o.v. ODM
% hergebruik

21.6 %

waarvan EU

2.2 %

Post-consumer recycling

36.5

41.4

kton

kton

Schoenen in restafval

Schoenen verbrand

5.4

% recycling

0.9 %

waarvan S-tot-S

TBD

0.5

kton

kton

Onverkochte (en vernietigde) schoenen

Post-industrial recycling

Op de markt

Van de markt

Verwerkt

Er wordt jaarlijks ~54 kton schoenen
aangeboden op de Nederlandse markt.

~25% van de verkochte schoenen
wordt afgedankt via de textielbak.
Dit is 12.2 kton

In NL is een maximale recyclingcapaciteit van 1
kton, waarvan de verwachting is maximaal 50%
afkomstig is zijn uit de textielbak (0.5 kton)

~75% van de verkochte schoenen
wordt afgedankt via het restafval.
Dit is 36.5 kton.

De schoenen die niet worden gerecycled, worden
voorbereid voor hergebruik. Dit is 11.7 kton.
Hiervan wordt 1.2 kton hergebruikt in de EU en
10.5 kton elders.

~90% van deze schoenen wordt verkocht.
Dit is 48.6 kton. Verkoop gebeurt direct
(via producenten en retailers) en indirect
(via outlets en tussenpersonen).
~10% wordt niet verkocht en vernietigd.
Dit is 5.4 kton.

De onverkochte schoenen worden
vernietigd via verbranding en
recycling en tellen niet mee in het
percentage recycling

* De schematische weergave van de keten is een screenshot uit een model, met in de
bovenste balk de belangrijkste inputs. Getallen in het screenshot tonen de hoeveelheden.
Hierin moet een punt worden gelezen als komma. Voorbeeld: 5.4 kton is 5,4 kton.

Van de onverkochte schoenen, wordt 0.5 kton
gerecycled en 4.9 kton verbrand. Samen met de
36.5 kton schoenen uit het restafval wordt er in
totaal 41.4 kton verbrand.
Het percentage hergebruik en recycling (t.o.v. de
schoenen op de markt) staan in de tabel

Appendix V: Scenario “inzameling + recycling zoals textiel” *
Inzameling + recycling
zoals bij textiel

54

kton ODM

50 %

in textielbak

15 %

uit textielbak naar rec.

10 %

hergebruik in EU

10 %

onverkocht

50 %

in restafval

50 %

van onverkocht verbrand

90 %

hergebruik elders

54.0

48.6

24.3

20.7

2.1

kton

in EU

kton

kton

kton

kton

18.6

kton

elders

Schoenen aangeboden op
Nederlandse markt

Verkochte schoenen

Schoenen in textielbak

Voorbereiding hergebruik

3.6
kton
Post-consumer recycling

24.3

27.0

kton

kton

Schoenen in restafval

Schoenen verbrand

5.4
kton
Onverkochte (en vernietigde) schoenen

Doelstelling t.o.v. ODM
% hergebruik

38.3 %

waarvan EU

3.8 %

% recycling

6.8 %

waarvan S-tot-S

TBD

2.7
kton
Post-industrial recycling

Toelichting scenario

Implicatie voor doelstellingen

▪ In bovenstaand scenario hebben we percentages uit de
textielketen geplakt op de schoenketen. In de textielketen
wordt ongeveer 50% van het textiel op de markt ingezameld
via de textielbak. Verder wordt ongeveer 15% van al het textiel
dat sorteerders binnen krijgen (uit NL en daarbuiten)
gesorteerd voor recycling.

▪ 24.3 kton schoenen wordt gescheiden ingezameld. 15%
hiervan (oftewel 3.6 kton) wordt gesorteerd voor recycling. Dit
betekent dat 6.8% van de schoenen van de markt wordt
gerecycled. Om deze aantallen te recyclen zou er 3.5x de
huidige recyclingcapaciteit nodig zijn in Nederland. Het deel
dat niet wordt gerecycled wordt hergebruikt, dat is 20.7 kton.

▪ De maximale capaciteit van 1 kton voor de recycler wordt
losgelaten. Verder doen we de aanname dat 0% van de
onverkochte schoenen wordt verbrand.

▪ In totaal wordt 38+7=45% van de schoenen die op de markt
komt hergebruikt of gerecycled. Van de schoenen die wordt
hergebruik, wordt 3.8% hergebruikt in de EU. Het percentage
schoen-tot-schoen recycling is op dit moment niet uit te
rekenen.

* De schematische weergave van de keten is een screenshot uit een model,
met in de bovenste balk de belangrijkste inputs. Getallen in het screenshot
tonen de hoeveelheden. Hierin moet een punt worden gelezen als komma.
Voorbeeld: 5.4 kton is 5,4 kton.

▪ De percentages voor hergebruik en recycling, t.o.v. de
schoenen op de markt staan in de tabel