Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1684
Vragen van de leden Westerveld en Van den Berge (beiden GroenLinks) aan
de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht
«Geneeskundestudent met migratieachtergrond voelt zich gediscrimineerd
door opleiding en patiënt» (ingezonden 18 januari 2021).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 12 februari 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Geneeskundestudent met migratieachtergrond voelt zich gediscrimineerd door opleiding en patiënt»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Deelt u de mening dat discriminatie en stigmatisering van geneeskundestudenten met een migratieachtergrond onacceptabel is?
Antwoord 2
Ja
Vraag 3
Herkent u het beeld – op basis van ervaringen van studenten aan andere
onderwijsinstellingen – dat discriminatie en stigmatisering tot slechtere
prestaties van studenten met een migratieachtergrond leidt?
Antwoord 3
Ik kan mij goed voorstellen wanneer een student last heeft van discriminatie
en stigmatisering dit van invloed kan zijn op de studieresultaten. Door de VU
is voor het eerst in Nederland onderzoek gedaan naar de relatie tussen
thuisgevoel, uitsluiting en studiesucces («I Belong@VU»). Daarin wordt de
relatie tussen discriminatie ervaringen en de behaalde ECTS weergegeven.
Het blijkt dat studenten met ervaringen met discriminatie minder ECTS’s
1

ah-tk-20202021-1684
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

ScienceGuide, d.d. 13 januari 2021, «Geneeskundestudent met migratieachtergrond voelt zich
gediscrimineerd door opleiding en patiënt», https://www.scienceguide.nl/2021/01/
geneeskundestudent-met-migratieachtergrond-voelt-zich-gediscrimineerd-door-opleiding-enpatient/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

behalen. Wie negatieve ervaringen heeft, haalt ook slechtere resultaten. Uit
dit onderzoek komt ook naar voren dat dit ook geldt voor lhbtq+-studenten
zonder migratieachtergrond en studenten met een beperking zonder
migratieachtergrond. Daarom is het van groot belang in te zetten op een
inclusieve en veilige leeromgeving, zoals ook in het Nationale Actieplan
Diversiteit is beschreven.
Vraag 4
Zijn er soortgelijke onderzoeken bekend van andere onderwijsinstellingen en
andere opleidingen? Geeft het onderzoek aanleiding tot het uitvoeren van een
breder onderzoek naar discriminatie bij andere onderwijsinstellingen voor een
completer beeld? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Voor zover mij bekend is het “I belong@VU-onderzoek” het eerste grootschalige, systematische onderzoek naar uitsluiting en discriminatie op een
universiteit. Vanaf 2019 loopt (landelijk) het NRO-onderzoek ‘Onbedoelde
effecten van selectie op de diversiteit van de geneeskundestudentenpopulatie
en de kandidatenpool: Wat kunnen we er aan doen? Zoals ik recent heb
aangegeven in het antwoord op Kamervragen van het lid Van den Hul
(PvdA)2 wordt er door instellingen hard gewerkt aan de informatievoorziening
en meldingsstructuren rond discriminatie en sociale veiligheid in bredere zin.
Door de toename in aandacht voor het onderwerp stijgt volgens de VH en de
VSNU ook het aantal meldingen. Daardoor komt er steeds meer inzicht in de
problematiek, die vervolgens beter aangepakt kan worden. Daarom acht ik
een breder onderzoek – in aanvulling op wat er al gedaan wordt – op dit
moment niet noodzakelijk.
Vraag 5
Heeft u nog vertrouwen in de daadkracht van het Nationaal Actieplan
Diversiteit en Inclusie in het Hoger Onderwijs, gezien de moties die tijdens de
behandeling van het actieplan zijn aangenomen en aandringen op afzwakking
van de plannen? Zo nee, neemt u aanvullende maatregelen?3
Antwoord 5
De betrokken veldpartijen hebben aangegeven dat zij onverminderd doorgaan
met hun ambities meer diversiteit en inclusie in het hoger onderwijs en
onderzoek te bewerkstelligen. Uiteindelijk hebben zij zelf de grootste rol in de
cultuurverandering, daarom heb ik alle vertrouwen in de daadkracht van het
Nationaal Actieplan. Uiteraard zal ik waar mogelijk de Kamer vroegtijdig
consulteren voordat verdere stappen worden genomen. Aanvullende
maatregelen zijn wat mij betreft op dit moment niet aan de orde.
Vraag 6
In hoeverre is onderzoek gedaan naar de subjectiviteit van stage- en
tentamenbeoordelingen en het effect hiervan op studenten met een migratieachtergrond?
Antwoord 6
Er is mij geen landelijk onderzoek bekend naar dit onderwerp.
Vraag 7
Is bekend wat de effecten zijn van maatregelen zoals het bindend studieadvies op studenten met een migratieachtergrond?
Antwoord 7
Het effect van het bindend studieadvies op studenten met een migratieachtergrond is niet eenduidig. Uit onderzoek aan de Universiteit van Leiden naar de
uitbreiding van het bindend studieadvies in 2013 bleek dat studenten met een
niet-westerse migratieachtergrond vaker een negatief bindend studieadvies

2
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020-2021, nr. 1390
VSO Nationaal actieplan voor meer diversiteit en inclusie in het hoger onderwijs en onderzoek
d.d. 25 november 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

kregen dan studenten zonder of met een westerse migratieachtergrond4.
Tegelijkertijd blijkt uit de landelijke Monitor Beleidsmaatregelen Hoger
Onderwijs van vorig jaar dat er geen significant verschil is tussen studenten
met en zonder migratieachtergrond die aangeven te zijn gestopt of gewisseld
van studie vanwege een negatief bindend studieadvies5. In meerdere
onderzoeken komt naar voren dat de onderwijscontext en het flankerende
beleid een bepalende rol hebben op het effect van het BSA6. Ook de hoogte
van de bsa-norm (i.e. 40 of 60 ects) kan een bepalende rol spelen in het effect
op verschillende doelgroepen7.
Vraag 8
Is bekend in hoeverre studenten met een migratieachtergrond actief zijn in
studentenorganisaties en de medezeggenschap en of dit een afspiegeling
vormt van de studentenpopulatie op hogescholen en universiteiten?
Antwoord 8
De VU, de instelling waar het onderzoek bij 11 vrouwen en 7 mannen met
een migratieachtergrond heeft plaatsgevonden, heeft mij bericht dat
studenten met een migratieachtergrond een meerderheid vormen in de
VU-opleidingscommissie van geneeskunde en in de Facultaire studentenraad.
In het eerder genoemde rapport «I belong@VU» is de deelname aan
studentenverenigingen aangegeven. Hier wijken de studenten met een niet
westerse migratie achtergrond niet af van studenten zonder migratie
achtergrond. Studenten met een migratieachtergrond en internationale
studenten zijn bij de VU zeer betrokken bij de medezeggenschap, zowel
centraal als facultair. Ik heb geen gegevens over de vertegenwoordiging van
studenten met een migratieachtergrond bij andere instellingen.
Vraag 9
Hoe wordt op hoger onderwijsinstellingen gezorgd voor het vergroten van
bewustzijn over diversiteit en inclusie?
Antwoord 9
Het vergroten van het bewustzijn over diversiteit en inclusie vind ik van groot
belang. De Student4Studentprojecten (ECHO) in het hoger onderwijs dragen
hier voor een belangrijk deel aan bij. Verder heb ik het Actieplan Diversiteit
en inclusie uitgebracht, waarin ik verschillende maatregelen heb aangekondigd voor het vergroten van het bewustzijn over diversiteit en inclusie.
Vraag 10
Welke maatregelen worden genomen om het gebrek aan vertegenwoordiging
van etnische minderheden en rolmodellen in bepaalde opleidingen en
beroepsgroepen te verbeteren?
Antwoord 10
Om de vertegenwoordiging van etnische minderheden in de wetenschap te
vergroten wordt specifiek gewerkt aan een inclusieve werkcultuur, waarin
iedereen zich optimaal kan ontplooien. Daarvoor staan verschillende acties in
het Nationale Actieplan, waaronder een tijdelijk impulsprogramma van NWO
voor jonge onderzoekers met een migratieachtergrond. Zij kunnen vervolgens
ook rolmodellen zijn voor de volgende generaties.
Vraag 11
Welke maatregelen worden door aanbieders van stages genomen om
discriminatie van stagiaires door patiënten tegen te gaan en aan te pakken?
Bent u bereid om in kaart te brengen of stageaanbieders en stagebegeleiders
4

Vooijs, M., Van de Ven, M. & Buitendijk, S. (2015). Strengheid werkt; eerste resultaten van het
aangescherpt bindend studieadvies in Leiden. In: Thema (2–15, 35–38).
5
Researchned (2020) Monitor Beleidsmaatregelen Hoger Onderwijs 2019–2020.
6
O.a. Panteia-SEOR (2019) Rapportage: Het bindend studieadvies in het hoger onderwijs. En:
Sneijers, E. en K. de Witte (2016) Interventions in Higher Education and their effect on student
succes: a meta-analysis. Tier Working Paper series 17/04, UvA, MU en RUG.
7
Stegers-Jager, K.M., M. Savas, J. Van der Waal, E.C. Van Rossum en A.M. Woltman (2020)
»Gender specific effects of raing year-1 standards on medical students academic performance
and stress levels». in: Medical Education, 54 (6), pp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

op dit moment voldoende handelingsperspectief hebben om tegen discriminatie en stigmatisering op te treden?
Antwoord 11
Zoals aangegeven in de Kamerbrief over aanbod stages en leerbanen8 vraagt
het aanpakken van stagediscriminatie inzet van de instellingen, studenten en
werkgevers. Daar horen stageaanbieders en -begeleiders bij. Ik ben in
gesprek met de betrokken stakeholders met als inzet te komen tot een
gezamenlijke aanpak voor het hoger onderwijs. Over de voortgang zal ik de
Kamer informeren.

8

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/10/02/aanbod-stages-enleerbanen-en-gelijke-kansen-op-stages Kamerbrief over aanbod stages en leerbanen en gelijke
kansen op stages; Kamerstuk 31 524, nr. 477

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4