Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

25 764

Reisdocumenten

Nr. 48

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 mei 2011
In het Algemeen Overleg van 27 april jl. (kamerstuk 25 764, nr. 47) heb ik
toegezegd uw Kamer nader te zullen informeren over de wijze waarop
uitvoering zal worden gegeven aan de besluiten die ik heb aangekondigd
in mijn brief van 26 april 20111. Hieronder treft u deze informatie aan.
Wet- en regelgeving
• Opslag vingerafdrukken in de reisdocumentenadministratie
Om het op korte termijn mogelijk te maken dat de vingerafdrukken die
worden opgenomen bij het aanvragen van Nederlandse reisdocumenten
(waaronder de Nederlandse identiteitskaart) niet meer bewaard worden in
de reisdocumenten-administratie zal in de Paspoortuitvoeringsregelingen
de bewaartermijn van dit persoonsgegeven worden gewijzigd. Tevens
moet daarbij uitvoering worden gegeven aan de Archiefwet.
De Paspoortuitvoeringsregelingen zijn ministeriële regelingen. In
tegenstelling tot de andere aanvraaggegevens zullen de vingerafdrukken
niet 11 jaar worden bewaard maar slechts in het Reisdocumenten
Aanvraag- en Archiefstation (RAAS) worden opgeslagen tot het moment
dat de uitreiking van het reisdocument daarin is geregistreerd. In het
RAAS blijft wel het administratieve gegeven aanwezig of vanwege de
leeftijd van de aanvrager dan wel vanwege een permanent of tijdelijk
gebrek er geen vingerafdrukken bij de aanvraag zijn opgenomen2.

1

TK 2010–2011, 25 764 nr. 46.
Op grond van de Europese verordening
worden geen vingerafdrukken in het document opgenomen indien de aanvrager jonger
dan 12 jaar is of indien het opnemen van
vingerafdrukken fysiek dan wel als gevolg van
een tijdelijke verhindering onmogelijk is.
2

kst-25764-48
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Parallel aan de wijziging van de Paspoortuitvoeringsregelingen zal ik een
wetgevingstraject in gang zetten om de Paspoortwet te wijzigen,
waardoor de wettelijke grondslag om vingerafdrukken in de reisdocumentenadministratie op te slaan, komt te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 764, nr. 48

1

• Opnemen van twee in plaats van vier vingerafdrukken
Gelet op het besluit om voor nu te stoppen met de opslag van de
vingerafdrukken in de reisdocumentenadministratie is het ook aangewezen om niet langer vier vingerafdrukken op te nemen bij de aanvraag
van een reisdocument. Volstaan kan worden met de twee vingerafdrukken
die op grond van Europese regelgeving verplicht zijn voor de opslag in de
chip van het reisdocument. Om deze wijziging te realiseren zal de
Paspoortwet eveneens worden aangepast.
• Andere wettelijke grondslag voor de Nederlandse identiteitskaart
De Paspoortwet wordt ook gewijzigd in verband met het besluit om de
Nederlandse identiteitskaart daarin niet meer de formele status van
reisdocument toe te kennen. De Europese verordening1 is dan niet meer
op de Nederlandse identiteitskaart van toepassing. Zodra de Paspoortwet
is gewijzigd, vervalt de Europese eis dat de chip in de identiteitskaart twee
vingerafdrukken bevat. Het opnemen van vingerafdrukken bij de aanvraag
van de Nederlandse identiteitskaart kan dan beëindigd worden.
Ik streef er naar het wetsvoorstel tot wijziging van de Paspoortwet in
verband met de hiervoor genoemde wijzigingen medio 2012 aan de Raad
van State van het Koninkrijk voor te leggen. Bij nader inzien zullen de
wijzigingen niet worden gecombineerd met de aanpassing van de wet die
voortvloeit uit het voornemen om de geldigheidsduur van het paspoort te
verlengen tot 10 jaar. Dit om te voorkomen dat de inwerkingtreding van
de geldigheidsduur van 10 jaar vertraging oploopt.
Technische aanpassingen Reisdocumenten Aanvraag- en Archiefstation (RAAS)
Aanpassing van de Paspoortuitvoeringsregelingen is niet voldoende om
voor nu te kunnen stoppen met de opslag van de vingerafdrukken in de
digitale decentrale reisdocumentenadministraties (RAAS-en). Daarvoor
moet ook de programmatuur van het RAAS worden aangepast. Dat gaat
in twee fases gebeuren.
Eerste fase
In de eerste fase wordt de programmatuur aangepast zodat van nieuwe
aanvragen de vingerafdrukken worden gewist nadat de uitreiking van het
reisdocument is geregistreerd. De verwachting is dat deze aanpassing van
de programmatuur binnen enkele maanden gereed zal zijn. In de komende
weken begint het testen van de aangepaste programmatuur. Als de testen
positief verlopen, dat wil zeggen dat er geen fouten worden ontdekt, dan
wordt de nieuwe programmatuur op alle (ruim 600) RAAS-en geïnstalleerd. Zoals gebruikelijk bij aanpassingen van de programmatuur gebeurt
dat niet bij alle RAAS-en tegelijk. Om risico’s te voorkomen wordt
begonnen met een beperkt aantal RAAS-en. Verloopt dat goed, dan volgt
de rest.

1
Verordening EG nr. 444/2009 van het
Europees Parlement en de Raad van 28 mei
2009 tot wijziging van Verordening (EG) nr.
2252/2004 van de Raad betreffende normen
voor de veiligheidskenmerken van en
biometrische gegevens in door de lidstaten
afgegeven paspoorten en reisdocumenten.

In deze eerste fase wordt voor het verwijderen van de vingerafdrukken
van nieuwe aanvragen gebruik gemaakt van een zogenaamde standaard
verwijder-functionaliteit. Dit kan zoals hiervoor is aangegeven, relatief snel
en met een eenvoudige aanpassing van de programmatuur worden
gerealiseerd. Het gebruik van deze functionaliteit voorziet niet in de
verwijdering van mogelijke sporen in logbestanden, buffers, etc. Dat zal in
de tweede fase worden opgepakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 764, nr. 48

2

Tweede fase
In de tweede fase moeten ook de vingerafdrukken die sinds juni 2009 zijn
opgeslagen worden verwijderd uit de reisdocumentenadministratie. Ik
vind het niet voldoende om dat te doen met de standaard verwijderfunctionaliteit. Immers sporen van de gegevens kunnen zich nog bevinden in
logbestanden, buffers, etc.
Daarom heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) het bedrijf Morpho BV1) dat het technische beheer uitvoert
van de RAAS-en opdracht gegeven deskundigen te raadplegen. Deskundigen van Fox-IT2 zijn reeds met dit werk gestart. Zij zullen de programmatuur onderzoeken om na te gaan waar sporen van de gegevens kunnen
zijn opgeslagen en zullen adviseren over de wijze waarop de programmatuur kan worden aangepast om de sporen van de gegevens te
verwijderen. Fox-IT zal ook een testkader leveren om met testen te kunnen
nagaan dat de sporen van de gegevens zijn verwijderd.
De uitvoering van dit onderzoek gaat langere tijd duren en zal naar ik
verwacht niet eerder dan eind 2011/begin 2012 zijn afgerond. Nadat het
onderzoek gereed is, kan worden bepaald welke aanpassingen er in de
programmatuur nodig zijn. Ik wijs er op dat de totale verwijdering van de
gegevens met zorg moet gebeuren waarbij de RAAS-en wel operationeel
moeten blijven, omdat anders de continuïteit van het aanvraag- en
uitgifteproces in gevaar komt.
Overigens merk ik op dat dit onderzoek naar de wijze waarop gegevens uit
de digitale decentrale reisdocumentenadministraties kunnen worden
verwijderd niet alleen wordt uitgevoerd vanwege het besluit om voor nu
te stoppen met de opslag van de vingerafdrukken. Het onderzoek is ook
nodig omdat vanaf 1 oktober 2012 de bewaartermijn van 11 jaar verloopt
van de aanvragen die sinds 1 oktober 2001 in de administratie zijn
opgeslagen. Alle aanvraaggegevens moeten dan uit de digitale reisdocumentenadministraties worden verwijderd.
Overige punten
Informatie richting uitgevende instanties
Op vrijdag 29 april 2011 zijn de uitgevende instanties geïnformeerd over
de besluiten ten aanzien van de opslag van de vingerafdrukken in de
decentrale reisdocumentenadministratie en een toekomstige andere
wettelijke status van de Nederlandse identiteitskaart. In de nieuwsbrief
wordt ook aangegeven wat deze besluiten nu concreet betekenen voor het
aanvragen en uitgeven van de reisdocumenten.
Uitzonderingen voor het opnemen van vingerafdrukken

1
Dit bedrijf heette voorheen Sagem
Identification.
2
Fox-IT is een IT security bedrijf. De kernactiviteiten zijn het ontwikkelen van oplossingen
voor het beschermen van staatsgeheimen, het
uitvoeren van digitale recherche onderzoeken
en het leveren van beveiligingsexpertise in de
vorm van audits, managed security services,
consultancy en trainingen (www.fox-it.com).
3
Van 28 juni tot 21 september 2009 zijn alleen
diplomatieke- en dienstpaspoorten met
vingerafdrukken uitgegeven.

Het lid Ortega-Martijn vroeg in het Algemeen Overleg hoeveel reisdocumenten op basis van de uitzonderingen van de EU-verordening inzake
biometrie in de reisdocumenten zijn uitgegeven zonder vingerafdrukken.
Het antwoord daarop is als volgt.
De Europese verordening kent uitzonderingen voor het opnemen van
vingerafdrukken, te weten:
a) voor kinderen jonger dan twaalf jaar;
b) voor personen bij wie het opnemen van vingerafdrukken fysiek
onmogelijk is.
In de periode van 21 september 20093 tot en met 29 april 2011 zijn er ruim
4 800 000 paspoorten en Nederlandse identiteitskaarten aangevraagd voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 764, nr. 48

3

personen boven de 12 jaar. In ca 49 000 gevallen betreft het aanvragen
van personen waarbij het fysiek onmogelijk is gebleken vingerafdrukken
op te nemen. Dat is ca 1%. In de periode van 21 september 20091 tot en
met 29 april 2011 zijn er ruim 640 000 paspoorten en Nederlandse
identiteitskaarten aangevraagd voor personen onder de 12 jaar
Kosten opnemen van vingerafdrukken
Over de kosten memoreerde het lid Heijnen de brief van de voormalige
staatssecretaris van BZK van 17 maart 20102 en vroeg naar de stand van
zaken. Het door de voormalige staatsecretaris van BZK aangekondigde
onderzoek (het zogenaamde bandbreedteonderzoek) is uitgevoerd en
heeft inderdaad langer geduurd dan was gepland. Dit is veroorzaakt door
de tijd die het heeft gekost voor de gemeenten om de noodzakelijke
gegevens op te leveren en de tijd die daarna nog nodig was om de
gemeentelijke gegevens te kunnen analyseren. Tenslotte hebben de
gemeenten voor de afronding van het onderzoek (eind 2010) gevraagd om
een aantal aanvullende berekeningen. Daar is mee ingestemd. De
uitkomsten van het onderzoek zullen nu de basis zijn van overleg tussen
het ministerie van BZK en de gemeenten. Die besprekingen moeten leiden
tot een uitspraak over de maximale hoogte van de gemeentelijke leges.
Omdat de besprekingen nog moeten starten, zal het wellicht niet mogelijk
zijn de uitkomsten daarvan mee te nemen in de jaarlijkse aanpassing van
het Besluit paspoortgelden op 1 januari 2012 in verband met de
indexering van de bedragen. De besluitvorming over de leges door de
Rijksministerraad moet medio september 2011 plaatsvinden om
gemeenten, maar ook de openbare lichamen en de overige landen van het
Koninkrijk, in staat te stellen tijdig hun legesverordeningen te wijzigen.
Reizen met kinderen
Het lid Hennis-Plasschaert vroeg aandacht voor vaders en moeders van
wie de achternaam afwijkt van die van hun kinderen. Indien die alleen met
hun kinderen reizen geeft dat soms problemen bij controle aan de grens.
Zij vroeg of die ouders, met een verklaring afgegeven door de gemeente,
kunnen aantonen dat zij de ouders van het kind zijn zodat zij aan de grens
geen problemen krijgen.
Binnen het Schengengebied vindt in beginsel geen grenscontrole plaats
waardoor het probleem bij het passeren van de binnengrenzen zich niet
voordoet. Passeert men echter de buitengrenzen, zowel bij vertrek als
binnenkomst, dan is de Schengengrenscode van toepassing.
Ten aanzien van minderjarigen is onder meer bepaald dat de grenswachten na moeten gaan of de begeleidende volwassene het ouderlijke
gezag over de minderjarige uitoefent, in het bijzonder wanneer de
minderjarige door slechts één volwassene wordt begeleid en er ernstige
redenen bestaan om aan te nemen dat de minderjarige onwettig is
onttrokken aan het toezicht van de persoon of personen die wettelijk het
ouderlijk gezag over hem uitoefenen. Het Nederlandse beleid bij grenscontrole is dat van ouders niet wordt verwacht dat zij standaard een
verklaring bij zich dragen waaruit het ouderlijk gezag blijkt of dat het kind
onder begeleiding met de alleen reizende ouder de grens over mag.

1
Van 28 juni tot 21 september 2009 zijn alleen
diplomatieke- en dienstpaspoorten met
vingerafdrukken uitgegeven.
2
TK 2009–2010, 25 764 nr. 42.

De waarde van een dergelijke verklaring is ook betrekkelijk. Zodra de
verklaring is afgegeven, kan de situatie immers gewijzigd zijn. De
Koninklijke marechaussee, die de grenscontrole uitvoert, heeft toegang tot
de gegevens in de GBA. Voor zover het in Nederland woonachtig
personen betreft, kan geraadpleegd worden wie de ouders van het kind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 764, nr. 48

4

zijn en of gegevens met betrekking tot het ouderlijk gezag zijn
opgenomen. Waar het de grenscontrole door niet Schengenlanden
betreft, hanteert ieder land zijn eigen regels bij grenscontrole. Nederland
heeft daar geen invloed op. Ouders doen er dan ook verstandig aan bij het
consulaat van het desbetreffende niet-Schengenland dat ze willen
bezoeken na te gaan of er bij grenspassage naast de reisdocumenten
andere stukken moeten worden overlegd indien hun kind een andere
achternaam heeft.
Er is dan ook geen document waarmee ouders bij grenscontrole te allen
tijde kunnen aantonen dat zij het gezag hebben over het meereizende
kind. Wel is het zo dat een volwassene de naam van de (gewezen)
echtgenoot, echtgenote of geregistreerd partner in zijn of haar reisdocument kan laten opnemen. Indien de (gewezen) partner dezelfde
achternaam heeft als de meereizende kinderen kan dat bijdragen aan een
vlotte grenspassage. Overigens wil ik u er op wijzen dat de Europese
commissie vóór 26 juni 2012 bij het Europese parlement een verslag moet
indienen over de voorschriften voor kinderen die alleen of onder
begeleiding reizen en daarbij de buitengrenzen van de lidstaten
overschrijden.
Indien nodig moet de Commissie passende initiatieven voorstellen ter
waarborging van een gemeenschappelijke aanpak met betrekking tot de
regels inzake de bescherming van kinderen die de buitengrenzen van de
lidstaten overschrijden.1 Dat verslag en de eventuele initiatieven wacht ik
af.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

1
Verordening (EG) nr. 444/2009 van het
Europees parlement en de Raad van 28 mei
2009 tot wijziging van de Verordening (EG) nr.
2252/2004 van de Raad betreffende normen
voor de veiligheidskenmerken van en
biometrische gegevens in door de lidstaten
afgegeven paspoorten en reisdocumenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 764, nr. 48

5