Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

357
Vragen van de leden Tielen en Van Strien (beiden VVD) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het televisieprogramma «The Biohack Project»
(ingezonden 20 september 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
7 november 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024,
nr. 193.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de eerste uitzending van het programma «The
Biohack Project» op de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) en de daaropvolgende kritiek in diverse media?1 2 3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Deelt u de mening dat de inhoud van dit programma bestaat uit pseudowetenschappelijk gepresenteerde maar niet-wetenschappelijk bewezen
uitingen en beloftes en daarmee misleidend is voor kijkers als het gaat om
gezondheid? Zo ja, in hoeverre vindt u dat voor kijkers duidelijk is dat het hier
gaat om niet-wetenschappelijk bewezen uitingen en beloftes?
Bent u bereid de content van dit programma te benoemen als «kwakzalverij»?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2 en 3
Programma’s van de publieke omroep dienen conform de publieke mediaopdracht in de Mediawet altijd te voldoen aan hoge journalistieke en professionele kwaliteitseisen. De omroepen zijn zelf verantwoordelijk voor de vorm en
1

Youtube, 7 september 2023, «The Biohack Project – TRAILER | KRO-NCRV | NPO Start» (https://
www.youtube.com/watch?v=4g48CiwYn_Y).
2
NRC, 11 september 2023, «The Biohack Project» promoot je reinste flauwekul»» (https://
www.nrc.nl/nieuws/2023/09/11/the-biohack-project-promoot-reinste-flauwekul-a4174094).
3
RTL Nieuws, 13 september 2023, «Arjen Lubach opent aanval op NPO-collega in De
Avondshow» (https://www.rtlnieuws.nl/entertainment/artikel/5407376/arjen-lubach-deavondshow-aanval-npo-collega).

ah-tk-20232024-357
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

inhoud van de programma’s. Zij moeten zelf zorgen dat de programma’s
voldoen aan deze kwaliteitseisen. Het Commissariaat voor de Media (hierna:
het Commissariaat) is belast met het toezicht op de naleving van de
Mediawet.
Het programma «The Biohack Project» is daarbij in de basis een amusementsprogramma, ook wel adventure-reality genoemd door de betrokken
publieke omroep KRO-NCRV. KRO-NCRV wil met dit programma aandacht
besteden aan lifestylefenomenen zoals biohacking. Het gaat volgens
KRO-NCRV in dit programma om de persoonlijke ervaring van de deelnemers. Tegelijk heeft KRO-NCRV aangegeven open te staan voor de reacties
die dit programma heeft opgeroepen. Daarom heeft de KRO-NCRV een
disclaimer toegevoegd waarin aangegeven wordt dat biohacking geen
wetenschap is en dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor de biohacks.
Naast het toevoegen van deze disclaimer heeft de KRO-NCRV een verdere
aanscherping van het programma doorgevoerd door hermontage van
bepaalde onderdelen.
Vraag 4
Is bij u bekend dat de presentator van het programma geen relevante
wetenschappelijke achtergrond heeft, maar wel een bedrijf dat supplementen
en gezondheidsclaims op de markt aanbiedt?
Antwoord 4
Ja, dat is mij bekend. In de disclaimer is opgenomen dat hij geen wetenschapper is, maar een ervaringsdeskundige waarbij hij wordt bijgestaan door
experts. Volgens KRO-NCRV worden er in het programma verder geen
adviezen voor voedingssupplementen gegeven.
Vraag 5
Deelt u de verwachting van dat kijkers door dit programma verkeerde
verwachtingen hebben van hun gezondheid en tot verkeerde keuzes worden
verleid? Verwacht u, net als een aantal huisartsen, dat dit programma kan
leiden tot een verhoging van onnodig huisartsbezoek en bloed- of urineonderzoek? Zo ja, deelt u de mening dat dit absoluut ongewenst is?
Antwoord 5
De huisartsenzorg staat, net als de rest van de zorg, al onder grote druk. Om
de zorg toegankelijk te houden, moeten we voorkomen dat mensen onnodig
een beroep op zorg doen. Onnodige (verzoeken tot) diagnostiek moeten dus
vermeden worden. Goede en betrouwbare informatievoorziening aan burgers
kan hieraan bijdragen. Of dit programma daadwerkelijk zal leiden tot extra
druk op de huisartsenzorg kan ik niet beoordelen. Het advies aan mensen is
om zich waar mogelijk via een website als Thuisarts.nl te informeren over de
noodzaak van een bezoek aan de huisarts. De informatie op deze website is
gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijnen van huisartsen en medisch
specialisten. Aan de lopende afleveringen is door omroep KRO-NCRV een
disclaimer toegevoegd waarin staat dat er in het programma geen medische
adviezen worden gegeven en dat het gaat om de persoonlijke ervaring van de
deelnemers.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de NPO en omroep KRO-NCRV verantwoordelijk zijn
voor de misleidende informatie in dit programma? Bent u bereid om stappen
te ondernemen om dit tegen te gaan? Zo ja, welke en op welke termijn?
Schendt KRO-NCRV met dit programma de journalistieke code van de NPO?
Zijn er reeds klachten binnengekomen bij de ombudsman? Zo ja, is de
ombudsman voornemens een onderzoek in te stellen?
Antwoord 6
Conform artikel 2.88 van de Mediawet zijn de omroepen verantwoordelijk
voor de inhoud van de programma’s van de publieke omroep. De journalistieke code van de NPO geldt voor journalistiek handelen verricht voor de
landelijke publieke omroepen bij het verzorgen van producties voor de
diverse kanalen van de NPO op het gebied van nieuws, informatie en
educatie. Formeel geldt deze code dus niet voor amusement, waar dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

programma onder is gecategoriseerd. Het is mij niet bekend of er klachten
binnen zijn gekomen bij de NPO Ombudsman.
Maar ook los hiervan dienen programma’s van de publieke omroep te
voldoen aan hoge kwaliteitsstandaarden. Zoals ik in mijn antwoord op vraag
2 en 3 al heb aangegeven heeft de KRO-NCRV diverse maatregelen genomen
om voor dit programma beter te borgen dat deze voldoet aan deze standaarden. Daarnaast is recent besloten dat dit programma vanwege achterblijvende bereikscijfers ten opzichte van de doelstellingen op maandag
23 oktober zijn laatste uitzending had.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de manier waarop The Biohack Project gezondheidsclaims doet die passen bij het productassortiment van de presentator, strijdig
zijn met de Mediawet? Zo ja, wat gaat u doen om te handhaven?
Antwoord 7
De Mediawet stelt, naast de eerder genoemde hoge journalistieke en
professionele kwaliteitseisen, ook strenge eisen die zien op het noncommerciële karakter van de publieke omroep. De deugdelijke naleving van
deze wettelijke eisen heeft de bijzondere aandacht van het Commissariaat.
Als het Commissariaat signalen ontvangt dat deze naleving mogelijk
tekortschiet, kan het besluiten onderzoek te doen. Over de afhandeling van
signalen en over (mogelijke) onderzoeken naar specifieke programma’s doet
het Commissariaat geen mededelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3