2
Vragenuur: Vragen Van Toorenburg
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Van Toorenburg aan de minister van
Justitie en Veiligheid over de falende aanpak van de Brabantse drugsindustrie.
De voorzitter:
We beginnen, in het kader van het mondelinge vragenuur,
met de vraag van mevrouw Van Toorenburg aan de minister
van Justitie en Veiligheid over de falende aanpak van de
Brabantse drugsindustrie. Het woord is aan mevrouw Van
Toorenburg.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dank, voorzitter. Afgelopen zaterdag pakten het Brabants
Dagblad, BN DeStem en het Eindhovens Dagblad groots
uit met een dossier over ondermijning, naar eigen zeggen
met onderzoeksjournalistiek zoals deze kranten nog nooit
hadden vertoond. En inderdaad, het was indrukwekkend;
complimenten daarvoor. Van diverse kanten werd de
ondermijnende criminaliteit belicht. Dat is van onschatbare
waarde, want we zijn er niet klaar mee. Het is, hoe raar het
ook klinkt, eigenlijk wel prettig dat ze hebben aangekondigd
dat ze hier voorlopig mee doorgaan, want het mag niet op
de achtergrond raken. We hebben grote problemen met de
aan drugs gelieerde criminaliteit in Brabant en inmiddels
niet alleen daar. Het is goed dat het indringend is gepresenteerd. Niet voor niets heeft de Kamer hiervan al een speerpunt gemaakt. Maar de krantenkoppen logen er niet om.
Daarom is het, denk ik, goed om de minister van Justitie
en Veiligheid hier vandaag op te bevragen.
Een van de koppen luidde, zoals de voorzitter al zei: De
aanpak van de Brabantse drugsindustrie faalt. En het ziet
ernaar uit dat dit de komende jaren niet verandert. Hoe
beoordeelt de minister dit nu? Hij is er zo gedreven mee
bezig. Ik wil graag horen of hij het beeld herkent. We zien
dat er resultaten worden geboekt en dat de samenwerking
effectiever is geworden, maar we zien ook dat heel veel
misdadigers de dans nog steeds ontspringen. Ik herken dat
beeld wel. Het zit 'm vooral in de keten, want onze wetboeken, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van
Strafrecht, zijn opgetuigd met zo veel waarborgen, dat
misdadigers er nauwelijks mee achter de tralies komen. Ik
sprak afgelopen vrijdag een burgemeester die zei: in 2013
hebben ze een bende opgerold en misschien komt aan het
einde van dit jaar iemand voor de rechter. Dan snap ik wel
dat de commissaris van de Koning in Brabant zegt: we staan
erbij te kijken en worden uitgelachen. Maar ik denk niet dat
de minister dat helemaal herkent. Dat hoor ik graag van
hem.
Ik wil ook weten of we met de modernisering van onze
strafwetten straks echt een slag gaan maken. Privacywetten
staan ons altijd in de weg. Ik wil weten op welke punten nu
concrete vorderingen worden gemaakt. We hebben mooie
plannen gehoord over het tegengaan van witwassen. Ik wil
graag van de minister weten hoe hij dat voor zich ziet. Ook

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

wil ik graag weten hoe hij gemotiveerd doorgaat met de
strijd tegen het drugsgebruik.
De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister.

Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Laat ik met de deur in huis vallen. Ik denk dat
het de Kamer zal zijn opgevallen dat een stevige aanpak
van de drugsproblematiek voor mij een van de grootste
prioriteiten is gedurende mijn periode als minister van
Justitie en Veiligheid. Ik begin even met te zeggen dat het
kabinet daar ook fors in investeert. U weet het: 100 miljoen
in het antiondermijningsfonds en 85 miljoen voor de regio's,
waarvan bijna een kwart naar de regio's in Brabant gaat.
Daarnaast is er 10 miljoen voor een structurele aanpak. Dan
hebben we nog 30 miljoen ingezet voor het afpakken van
crimineel vermogen en 10 miljoen voor cyber en ondermijning. Ook is er veel extra politie. Ik wil niet dat het de aanwezige toeschouwers en leden gaat duizelen, dus ik ga
daarvan niet alle cijfers noemen, maar ik wil wel zeggen
dat we juist in de regio's die zo getroffen worden door de
misdadige drugsproductie en -doorvoer, Zeeland, WestBrabant, Oost-Brabant en Limburg, bovenop de extra formatie aan agenten weer extra, extra agenten hebben ingezet.
Daarnaast — ik blijf nog even bij de positieve punten — is
er een aantal regelgevingstrajecten die in gang zijn gezet
of die zeer spoedig in gang zullen worden gezet, nadat daar
van tevoren uitvoerig met de Kamer over gesproken is. Ik
denk aan wat het lid Van Toorenburg ook al noemde, de
Wet gegevensdeling samenwerkingsverbanden, die het
mogelijk gaat maken om in bredere verbanden — publiekprivaat, publiek-publiek — gegevens met elkaar te delen,
die van groot belang kunnen zijn bij het opsporen van
ondermijnende criminaliteit. Ik denk aan wat overigens
oorspronkelijk een idee van een zeer good cop uit Brabant
was, Freek Pecht, namelijk de strafbaarstelling van het
bezitten of vervoeren van illegale precursoren, zeg maar
bestanddelen van harddrugs. Ik denk aan de strafbaarstelling van nog een aantal andere dingen.
Voorzitter, ik wil dit toch in hoog tempo even noemen, als
het nog even mag. De strafmaat voor bedreiging, want
bedreiging is een businessmodel geworden, heb ik steeds
gezegd. Het hoort gewoon helemaal bij die georganiseerde
bendes. Kostenverhaal is ook belangrijk. Er komt een
wetsvoorstel dat het verhalen van kosten mogelijk maakt
van zaken als drugsdumpingen. Dan is natuurlijk de vraag
die ik moet beantwoorden en ik zal dat snel doen, of ik mij
in dat beeld herken. Ik herken mij in het beeld dat we er
nog niet zijn en ik zeg overal, ook in die bijlage van het
Brabants Dagblad: we zetten nu een eerste grote stap, maar
we moeten nog meer stappen zetten. Niet te veel terugkijken, maar vooral vooruit, en de georganiseerde misdaad
aanpakken.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik denk dat het goed is dat de minister zegt: we moeten
vooral vooruitkijken. Ik wil twee aspecten specifiek belichten. Eén is dat ik er als CDA'er nog steeds van overtuigd
ben dat de strijd tegen de drugsmisdaad nauwelijks te

2 juli 2019
TK 100

100-2-1

winnen valt zolang allerlei enthousiastelingen op Facebook
nog steeds enthousiast hun drugs gebruiken en totaal
onverschillig zijn ten aanzien van de totaal verwoestende
herkomst van die drugs. Ik zeg dat omdat ik weet dat de
minister de gebruiker niet wil criminaliseren, maar dit is
hem vast ook een doorn in het oog. Hoe gaan wij ervoor
zorgen — het festivalseizoen komt er weer aan — dat
iemand die met drugs bij de poort staat, er gewoon niet
meer in komt en misschien de volgende keren ook niet meer
naar dat feestje komt? Want uiteindelijk maken ze op deze
manier ook het plezier van anderen kapot.
Ik ben eigenlijk wel benieuwd. Wij spreken vaak over een
revolverend fonds. Pak nou datgene wat je hebt afgepakt,
zodanig af dat de samenleving er wat aan heeft. Kan de
minister toch blijven proberen om dat vorm te geven? Nu
ziet de buurt dat een pand leeg komt te staan met negen
maanden lang een sticker "Dit pand is leeg" erop. Zorg dat
mensen die in de buurt van dat pand wonen, er plezier van
kunnen hebben!
En tot slot. We hebben vaak een beetje gemopperd op de
oude Autoriteit Persoonsgegevens, die bijna iedere keer
een soort drempel werd. Heeft deze minister nu het gevoel
dat die een partner is in de strijd tegen de georganiseerde
misdaad of is het nog altijd gewoon een enorm grote horde?
Minister Grapperhaus:
Vooropgesteld het volgende. We moeten de drugshandel
en de drugsproductie hard aanpakken. De drugsgebruiker
moeten we niet criminaliseren, maar we moeten mensen
die dat pilletje slikken of die cocaïne snuiven, wel aanspreken op hun verantwoordelijkheid, op de ongezondheidseffecten ervan en op de ontwrichtende effecten op de maatschappij van die drugsproductie, van die drugshandel, van
de drugsdumpingen, waardoor al die smerige chemische
rotzooi gewoon in woonwijken terechtkomt en zo meer. We
moeten inzetten op preventie en inderdaad, het woord is
nog niet gevallen, ik zal ook met mijn collega, de staatssecretaris van VWS, verder gaan nadenken over het steeds
meer opkomende probleem rond lachgas.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Tot slot, voorzitter. Wij zijn bezig met de herijking van het
Wetboek van Strafvordering en ik krijg signalen van de
politie dat ze het een enorme academische exercitie vinden.
Het lijkt mij belangrijk dat wij nadenken of we desnoods
met totaal gefrustreerde officieren van justitie, wier vingers
jeuken om er echt mee aan de slag te gaan, kunnen kijken
waar de echte winstpunten zitten in ons Wetboek van
Strafvordering, zodat het niet alleen maar een academische
exercitie wordt, maar een strafwetboek met tanden.
De voorzitter:
Dank u wel.

wassen in de moderne misdaad toegespitste zaken ten
aanzien van ondernemingen worden bestreden.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Toorenburg. Dan de heer Van
der Staaij namens de SGP.
De heer Van der Staaij (SGP):
Voorzitter. Met zo veel jongeren op de tribune is het goed
om nog een keer te zeggen: drugs is troep, begin er vooral
niet aan. Deze minister spreken wij aan op hoe je die criminaliteit nou echt goed aan kunt pakken. Mevrouw Van
Toorenburg had het al even over de privacy. Ik wil toch de
minister daar vandaag wat uitgebreider over horen. De
burgemeester van Eindhoven zei: we lijken gekke Henkie
wel. Het is nog te lastig om informatie uit te wisselen. Kan
de minister nog nader in kaart laten brengen waar nou de
knelpunten zitten en hoe die opgepakt kunnen worden?
Minister Grapperhaus:
Een beschouwing over waar de knelpunten precies zitten
in de verordening op het gebied van persoonsgegevens,
voert misschien te ver voor dit vragenuur. Wat ik wel kan
zeggen, is dat ik de Kamer heb aangekondigd dat ik met
een wetsvoorstel zal komen over gegevensdeling door
samenwerkingsverbanden. Voor de mensen op de tribune:
dat is echt bedoeld om ervoor te zorgen dat overheden,
maar ook bedrijven als energieleveranciers en woningbouwcorporaties beter gegevens kunnen uitwisselen als er zaken
ernstig niet pluis zijn. Daar heb ik lang met de Autoriteit
Persoonsgegevens over gesproken, omdat we allebei vonden dat dat wel een wetsvoorstel moet zijn dat privacyproof
is. Want het moet niet zo zijn dat privacy het schild kan
worden voor misdadigers. Dan zit je straks bij het Europees
Hof en zeggen mensen die we verdenken van ernstige
misdaden: sorry, maar dat was in strijd met mijn privacy.
Daar heb ik dus lang over gesproken en ik kan u tot mijn
verheugenis zeggen — dat heb ik uw Kamer ook geschreven
— dat dat wetsvoorstel nu inderdaad naar de Raad van
State is.
De voorzitter:
Ja, goed. Dan de heer Krol namens 50PLUS.
De heer Krol (50PLUS):
Ook ik ben geschrokken van de publicaties in de Brabantse
kranten. Ik was wel heel blij met de goede samenwerking
tussen burgemeesters en de commissaris van de Koning,
maar ik kwam hier een paar maanden geleden met een
voorstel waar toen een beetje lacherig over werd gedaan.
Ik zou toch graag nog een keer een reactie van de minister
horen. Waarom gaan we niet bevorderen dat de het leger
de politie bij sommige operaties kan bijstaan en waarom
doen we geen pilot in Oirschot om multidisciplinair op te
treden tegen deze enorme misdaad?

Minister Grapperhaus:
Heel snel, voorzitter, in één zin daarover. Zoals aangekondigd bij uw Kamer kom ik nog voor het reces met twee
brieven. Een gaat over de aanpak rondom de synthetische
drugs en de tweede gaat over het wetsvoorstel ondermijningswetgeving, waarin nu juist een aantal zeer op de uit-

Minister Grapperhaus:
Ik heb de heer Krol toen hij met dit zeer oorspronkelijke
idee kwam, erop gewezen dat er al bepaalde mogelijkheden
zijn tot een dergelijke samenwerking. Toch wil ik even zeg-

Tweede Kamer

2 juli 2019
TK 100

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

100-2-2

gen dat onze politie in dit opzicht, juist als we het hebben
over Brabant, Zeeland en Limburg, pal staat en zeer goed
geëquipeerd is. Ik heb hier de aantallen — daar ga ik u niet
mee vermoeien — van invallen in drugslabatoria en het
oprollen van criminele samenwerkingsverbanden. Daar
hebben we als een goede democratische samenleving toch
echt niet het leger voor nodig. Ik heb echt alle vertrouwen
in onze politie in dat opzicht.
De voorzitter:
Tweede vraag, meneer Krol.
De heer Krol (50PLUS):
Ook ik heb al die complimenten aan de politie, maar feit is
dat het leger nu eenmaal bepaalde instrumenten heeft —
ik denk aan nachtkijkers — die bij de politie niet zo gebruikelijk zijn. Ze zouden elkaar niet in alle gevallen, maar in
die gevallen waarin dat nuttig is zo verschrikkelijk kunnen
versterken. Waarom kijkt u daar niet naar?
Minister Grapperhaus:
Ik kan alleen maar herhalen wat ik heb gezegd. Natuurlijk
zullen er situaties zijn, maar voor het echte werk hebben
we toch de politie nodig.
Mevrouw Helder (PVV):
Voorzitter. Toen de minister het net had over het zelfstandig
strafbaar stellen van het bezit van bestanddelen van synthetische drugs, moest ik echt heel erg lachen. Ik keek gelijk
naar collega Van Nispen, die dezelfde stuip had. Wij zeggen
dat al jaren, samen met de Taskforce Brabant-Zeeland. Maar
goed, het gaat er komen en dus 1-0 voor onze twee partijen.
Laat ik een nieuwe poging doen op een ander gebied. In
het artikel staat dat politiechef Paulissen zegt dat het gat te
groot is, ondanks alle cijfers die de minister noemt en alles
wat al gedaan wordt. De heer Daniel, ook een politiechef,
zegt: we krijgen de grote jongens niet in beeld. Daar kan je
nou een slag slaan. Wat gaat de minister doen om beide
heren daarmee te helpen?
Minister Grapperhaus:
Allereerst wil ik niemand onrecht doen, maar de heer Van
Nispen en mevrouw Helder hebben mij zeker ook op dit
punt het vuur goed na aan de schenen gelegd. Ik meende
slechts hier de heer Pecht toch enigszins te eren, want dat
is een diender die ook gewoon naar binnen gaat in die labs
en hij kwam met dit idee bij mij in ieder geval bij mijn weten
als eerste. Dan het punt van die grote boeven. Juist het
punt van versterking van de recherche en ook het versterken
van de capaciteiten van de recherche, de verdieping ervan,
moet ertoe gaan leiden dat we veel beter kunnen binnendringen in, zoals mevrouw Helder dat noemt, de top. Verder
heb ik nog een aantal samenwerkingsverbanden met collega's direct over de grens, die onlangs, in de afgelopen
anderhalf jaar, gesloten zijn. We merken nu al dat we ook
in dat opzicht dichter bij de top van dit soort organisaties
komen. Ik hoop u daar in het najaar meer over te kunnen
vertellen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
De VVD wil graag van de minister weten wat er precies
gebeurt met het ondermijningsfonds. Wij waren als VVD
blij met dit fonds. Er zit 100 miljoen in. In tegenstelling tot
de miljarden die criminelen opstrijken, is dat een schijntje.
We hebben de minister vorige week in een prachtig gebouw
gezien, waar hij samen met de minister van Financiën tussen waanzinnige auto's liep en waar in een achterkamer
blijkbaar ook nog een Rembrandt hing, die met deze miljarden zijn aangekocht. Is het niet toch mogelijk om dat fonds
revolverend te maken? Voor de mensen thuis: het geld dat
wordt opgepakt, wordt dan in dat fonds gestort. Hoe gaat
deze minister zich inzetten, zodat dat eventueel bij deze
begroting geregeld zou kunnen worden?
Minister Grapperhaus:
Ik wil alvast heel kort tegen mevrouw Laan zeggen dat de
verantwoording voor waar het ondermijningsfonds aan is
uitgegeven in een brief staat. Ik zal de Griffie nog even de
exacte vindplaats doorgeven. Ik meen dat het november
2018 was. Daarin staat hoe het precies is verdeeld over de
projecten in de regio.
Hoe gaan we aan meer geld komen? U heeft inderdaad
gezien dat ik samen met de minister van Financiën een
aantal punten ga aanscherpen als het gaat om het aanpakken van witwassen. We gaan er ook voor zorgen dat we
betere instrumenten krijgen op het gebied van afpakken.
Daarvoor is het mogelijk dat ten aanzien van banken
bepaalde privacybarrières geslecht worden. We hopen dat
met het genoemde wetsvoorstel Gegevensverwerking door
samenwerkingsverbanden te kunnen verwezenlijken. Dat
is echt een belangrijke ambitie die we hebben. Het regeerakkoord gaat ervan uit dat de opbrengsten die worden
binnengehaald met het strippen van criminelen en criminele
organisaties, in de totale geldpot van het ministerie van
Financiën belanden. Dat hebben we om goede redenen
gedaan, die ik al vaker uiteengezet heb.
De heer Drost (ChristenUnie):
Ik zou vanaf deze plaats ook speciaal aandacht willen vragen
voor alle burgemeesters en lokale en regionale bestuurders
die hier dag in, dag uit mee te maken hebben. Zij hebben
in het kielzog van al die criminaliteit te maken met bedreigingen en intimidatie. Als je zo'n artikel leest in de krant,
dan kan ik me voorstellen dat je daar als lokale bestuurder
moedeloos van wordt. Je ziet en constateert dat datgene
wat we met elkaar beogen, eigenlijk achterblijft. Wat gaat
de minister doen voor deze bestuurders?
Minister Grapperhaus:
Ik treed samen op met mijn collega van Binnenlandse
Zaken. Ik ga mij nu even beperken tot mijn eigen domein.
Ik kom, zoals gezegd, nog deze week bij uw Kamer met een
brief waarin de ondermijningswetgeving staat opgesomd.
Daar zit ook een wetsvoorstel bij dat de strafmaat met
betrekking tot bedreiging aanzienlijk verhoogt, vooral als
het gaat om bestuurders, ambtenaren en dergelijke. We
willen juist duidelijk maken dat dat inmiddels een feit is
geworden dat bij het businessmodel van criminele organisaties hoort.

2 juli 2019
TK 100

100-2-3

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ondermijning is een veelkoppig monster. Mij bekruipt een
beetje het gevoel dat als we dit vragenuurtje terugkijken,
het meer een soort babbeluurtje is dan een vragenuurtje.

De voorzitter:
Dank u wel.

De voorzitter:
Nou, nou, mevrouw Kuiken.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Dat zijn mijn woorden en niet die van u, voorzitter. Het voelt
een beetje als: we doen dit en we doen dat, en dan komt
het allemaal wel goed. De kritiek van links tot rechts, van
de commissaris van de Koning tot allerlei burgemeesters
en politieagenten in het veld, die er dagelijks mee kampen,
luidt: er is te weinig geld en de maatregelen die zijn aangekondigd, duren te lang. Dan mijn concrete vraag. Ook het
met veel aplomb aangekondigde witwasplan van twee
ministers bevatte veel maatregelen die de Kamer allang
per motie heeft aangenomen.
De voorzitter:
En de vraag is?
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Mijn vraag is: waarom moet de Kamer de inspiratie aanleveren? Waar kunnen we voelen dat er echt sprake is van
urgentie?
De voorzitter:
De minister.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Hoe snel kunnen we maatregelen verwachten? Want het
duurt allemaal ongelofelijk lang.
De voorzitter:
De minister.
Minister Grapperhaus:
Ik werp de gedachte dat dit een babbeluurtje zou zijn van
mij af. Ik kom graag naar uw Kamer om welk punt dan ook
toe te lichten of te verantwoorden. Dat is één. Twee: ik heb
nou juist in een noodtempo, dat rekening houdt met het
feit dat u vrij beperkte tijd wilt bieden, een groot aantal
wetsvoorstellen genoemd waarmee ik bezig ben, bezig ben
gekomen of bezig kom. Ik heb ook een heleboel bedragen
genoemd die we investeren. Ik zal u zeggen dat ik aan het
eind van de middag de commissaris van de Koning bij mij
op kantoor heb. Ik heb hem uitgenodigd omdat ik — zo
moet ik eerlijk zeggen — ietwat verbaasd was over zijn
punten van kritiek op politie en Openbaar Ministerie, terwijl
hij als commissaris van de Koning in Brabant nota bene
weet dat we uitgerekend die regio — en terecht — extra
van geld voorzien, tot en met extra geld voor drugsdumpingen, waar ze in Brabant en Limburg last van hebben terwijl
ze in Amsterdam op een feestje dansen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

2 juli 2019
TK 100

100-2-4