Bijlage 2: Oplossingsrichtingen capaciteitstekort sociaal-medisch beoordelen bij UWV
Voorraad sociaal-medische beoordelingen en artsencapaciteit
In tabel 1 treft u het aantal gerealiseerde sociaal-medische beoordelingen over heel 2017 en voor de
maanden januari tot en met april van 2018. Ook is een raming voor 2018 opgenomen.
Tabel 1: Sociaal-medische beoordelingen 2017 en 2018
Soort beoordeling
2017
Bijgestelde
Realisatie
Voorraad
raming
ultimo
Claim
Ziektewet
IAW
Herbeoordelingen
Totaal

86.200
46.600
29.100
44.700
206.600

82.320
39.636
33.947
36.937
192.840

13.937
12.383
213
21.679
48.212

Raming

Bijgestelde
raming

84.100
45.000
15.000
49.200
193.300

84.900
37.300
1.500
34.100
157.800

2018
Gerealiseerd
jan t/m april
27.965
12.971
1.182
10.820
52.938

Voorraad
ultimo
(voorzien)
13.937
13.200
0
37.000
64.137

UWV heeft in 2017 minder beoordelingen verricht dan dat het voorzag te verrichten. Dit uit zich vooral
bij de voorraad te verrichten herbeoordelingen. Dit is conform de met UWV afgesproken prioritering
dat claimbeoordelingen, de afronding van de herindeling Wajong (IAW) en de
eerstejaarsbeoordelingen in de Ziektewet (EZWb) voorrang krijgen boven herbeoordelingen. In deze
prioritering is meegewogen dat het te laat verrichten van een professionele herbeoordeling een
beperkter effect heeft voor een uitkeringsgerechtigde dan het niet tijdig verrichten van bijvoorbeeld
een EZWb of een claimbeoordeling.
Voor 2018 heeft UWV geraamd 193.300 beoordelingen te verrichten. Inmiddels heeft UWV dit
bijgesteld naar 157.800. Dit komt enerzijds door een lagere vraag naar EZWb en heroverwegingen
IAW en anderzijds omdat UWV minder capaciteit heeft dan het voorzag. Dit heeft tot gevolg dat UWV
inschat dat de voorraad aan herbeoordelingen oploopt tot 37.000 per eind 2018. Bij de andere
beoordelingen met een hogere prioriteit blijft de voorraad nagenoeg gelijk.
In tabel 2 is de ontwikkeling in het aantal artsen (in FTE en in personen) dat bij UWV werkt
weergegeven. De capaciteit waar UWV over beschikt is in het eerste tertaal 2018 gedaald ten opzichte
van december 2017 met circa 14 netto FTE verzekeringsartsen.
Tabel 2: Ontwikkelingen artsencapaciteit

Aantal artsen bij UWV
Verzekeringsartsen
Verzekeringsartsen met taakdelegatie
AIOS
ANIOS
Extern ingehuurde verzekeringsarts
Totaal
Opleidingsinvestering
Begeleiding A(N)IOS en neventaken
Opleiding AIOS
Opleiding ANIOS
Totaal

December 2017

1ste tertaal 2018

FTE
221
167
121
140
84
733
FTE
-53
-54
-21
-128

FTE
224
175
135
116
91
741
FTE
-48
-59
-48
-155

Personen
287
186
128
148
115
864

Personen
266
197
153
134
114
864

Prognose
2018
FTE
224
175
135
120
87
741
FTE
-52
-58
-50
-160

Extra capaciteit door taakdelegatie

107

112

115

Totaal netto capaciteit

712

698

*696

* UWV voorziet een totaal netto capaciteit tussen de 690 FTE en 710 FTE.

Zoals gezegd kan UWV minder productie leveren in 2018 dan het eind 2017 voorzag. Een structurele
oorzaak betreft de forse in- en uitstroom van artsen niet in opleiding tot verzekeringsarts (ANIOS).
Deze artsen worden opgeleid door UWV, maar omdat zij wegens de huidige arbeidsmarkt snel
uitstromen, plukt UWV beperkt de vruchten van de inzet van deze artsen. Bovendien worden
bestaande verzekeringsartsen belast met het opleiden van deze artsen en zijn zij daardoor minder
productief. Daarnaast verschuift het werk binnen UWV naar sociaal-medische beoordelingen met een
hogere normtijd; zo kost een IAW beoordeling minder tijd dan een WIA claimbeoordeling en kan UWV
hierdoor minder beoordelingen realiseren. Ook lijken verschillende soorten beoordelingen niet binnen
de normtijden gerealiseerd te (kunnen) worden. UWV laat, mede naar aanleiding van het rapport van
de Algemene Rekenkamer (UWV: balanceren tussen ambities en middelen, 2017) waarin wordt
aanbevolen om de normtijden frequenter te herijken, een extern bureau een objectieve meting
verrichten. In de raming voor 2018 heeft UWV reeds rekening gehouden met deze lagere productie en
daarbij ook betrokken dat verzekeringsartsen van UWV tijd besteden aan neventaken en
ondersteunend personeel van verzekeringsartsen die met taakdelegatie werken minder productie
leveren dan voorzien.
UWV heeft al veel maatregelen genomen om het capaciteitsprobleem aan te pakken. Denk hierbij aan
taakdelegatie, programma’s om artsen te werven en te behouden, een screeningsmethode voor de
afhandeling van eerstejaarsziektewetbeoordelingen en een imagocampagne om de aantrekkelijkheid
van het beroep verzekeringsarts te vergroten. Het voert te ver de maatregelen in deze notitie
uitvoerig te belichten, maar UWV is graag bereid u hier nader over te informeren in een technische
briefing.
Ik vind de genoemde ontwikkelingen en cijfers zorgwekkend. Het tekort aan capaciteit voor het
afwikkelen van de werkvoorraad bij UWV is nog steeds groot en ik besef dat eenvoudige oplossingen
niet voorhanden zijn. Daarom zijn aanvullende maatregelen nodig waar de expertgroep voorstellen
voor heeft gedaan. Ik licht die hieronder toe.
Expertgroep “gerichte inzet van verzekeringsarts”
Op 14 november 2017 heeft UWV de expertgroep “Gerichte inzet van verzekeringsarts” in het leven
geroepen. Deze experts hebben UWV geadviseerd en UWV heeft dit advies inmiddels aan mij
gestuurd, vergezeld van een reactie van de expertgroep en UWV.
De expertgroep had als opdracht om te komen met adviezen en aanbevelingen die bijdragen aan het
verkleinen van het verschil tussen de beschikbare en benodigde capaciteit aan verzekeringsartsen.
Deelnemers aan deze groep hebben op persoonlijke titel deelgenomen en zijn verbonden aan
beroepsverenigingen (NVVG, NOVAG, NVAB, LOSGIO), de academische wereld (VUmc, AMC) en UWV.
Deze groep heeft 22 voorstellen geleverd om de beschikbare artsencapaciteit te vergroten of
effectiever in te zetten. In de bijlage is een samenvatting van deze voorstellen opgenomen. De
voorstellen bestaan onder andere uit organisatorische wijzigingen, wijzigingen in de begeleiding van
klanten en het anders beleggen van verantwoordelijkheden binnen UWV en tussen de betrokken
disciplines als arbeidsdeskundigen, bedrijfs- en verzekeringsartsen.
In algemene zin wijzen UWV en de expertgroep erop dat verdere verdieping van de voorstellen nodig
is, dat in sommige gevallen de discussie nog niet is afgerond en dat de oplossingen het beroep van
verzekeringsarts niet minder aantrekkelijk moeten maken. Het advies is om verdere operationalisering
aan de hand van kwalitatieve pilots en experimenten inclusief bijhorende evaluatiestudies te laten
plaatsvinden. Tot slot wijst de expertgroep erop dat de beperkte doorgroeimogelijkheden in salaris
mede een verklaring kan zijn voor het artsencapaciteitsprobleem binnen UWV.
Reactie op voorstellen expertgroep
Met UWV ben ik van mening dat de expertgroep goed werk heeft verricht door voorstellen te
presenteren met een grote reikwijdte. De deelnemers zijn in staat gebleken om buiten de kaders van
hun eigen beroepsgroep te denken en gezamenlijk naar oplossingen te zoeken. Dat vind ik
lovenswaardig en hiervoor dank ik hen. Hoewel ik de door de expertgroep genoemde aandachtpunten

goed begrijp wil ik ook de urgentie van het capaciteitstekort benadrukken. Bij de uitwerking moet een
balans gevonden worden tussen een zorgvuldige uitwerking enerzijds, en zichtbare en concrete
stappen anderzijds.
UWV en SZW stellen een gezamenlijk programma vast voor de uitwerking van voorstellen uit de
expertgroep en aanverwante ideeën. Ook worden de eventuele financiële gevolgen hierbij in kaart
gebracht. Bij de uitwerking worden relevante partijen betrokken. Ik ben voornemens daarvoor onder
andere de kwaliteitstafel bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde te benutten, waaraan beroeps- en
brancheverenigingen, werkgevers- en werknemersvertegenwoordiging, verzekeraars, UWV, VWS en
SZW deelnemen. Over deze kwaliteitstafel informeerde de Staatssecretaris van SZW u op 25 juni jl.1
Tevens raken de voorstellen die gaan over de samenwerking tussen de bedrijfs- en verzekeringsarts
en het verkrijgen van één medisch oordeel in het domein arbeid en gezondheid aan de wijze waarop
werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de verplichtingen in het kader van
loondoorbetaling bij ziekte. Dit heeft vervolgens effect op de invulling van de maatregelen zoals die in
het regeerakkoord zijn opgenomen.
Eerder heb ik mijn bereidheid getoond om fundamentele keuzes te maken om het capaciteitsprobleem
op te lossen. Desondanks vind ik het niet wenselijk om de eerstejaarsziektewetbeoordeling (EZWb) af
te schaffen (voorstel 21). De EZWb is een effectief instrument om klanten uit de Ziektewet te laten
stromen, omdat het activering en re-integratie van vangnetters bevordert. Afschaffen leidt dan ook tot
een hogere WIA instroom. Het afschaffen van de financiële prikkel in de IVA (voorstel 22) wil ik nader
onderzoeken. Dit heeft namelijk gevolgen voor uitkeringsgerechtigden en de verdeling van de kosten
van volledig en duurzaam arbeidsongeschikten.
Tot slot onderzoekt een gespecialiseerd extern bureau in opdracht van mijn departement het
beloningsverschil tussen verzekeringsartsen van UWV en medisch personeel dat in aanverwante
disciplines of in de curatieve zorg werkt. In het vierde kwartaal van 2018 verwacht ik dit rapport te
ontvangen. Ik bespreek dit met UWV en informeer u over de uitkomst.
Met UWV maak ik uiterlijk over één jaar de balans op wat de maatregelen hebben opgeleverd of op
gaan leveren. Er moet dan een duidelijke trendbreuk zichtbaar zijn in de balans tussen (maximaal)
beschikbare capaciteit en noodzakelijke capaciteit om beoordelingen te verrichten. Ook ga ik met UWV
vaststellen of het capaciteitstekort dan beheersbaar is. Mocht er structureel te weinig capaciteit
blijven, ondanks het maximaal benutten van de capaciteit aan verzekeringsartsen bij UWV, dan zal ik
maatregelen nemen die leiden tot minder werk voor deze verzekeringsartsen. Dit kan door andere
disciplines dan verzekeringsartsen taken over te laten nemen, bijvoorbeeld met taakherschikking,
door andere partijen dan UWV werkzaamheden uit te laten voeren of werkzaamheden in het geheel
niet meer uit te voeren. Om dit te realiseren ben ik bereid de opdracht aan UWV en waar nodig wet en regelgeving aan te passen. Ik zal u daarover tegen die tijd nader informeren.
Afsluitend
Aan het eind van dit jaar rapporteren wij over de uitkomst van het beloningsonderzoek
verzekeringsartsen en het vervolgonderzoek dat de auditdienst van UWV verricht om na te gaan of de
door UWV gemaakte afspraken en getroffen maatregelen hebben geleid tot een verbetering in de
registratie van herbeoordelingen.

1

Tweede Kamer, 2017-2018, 25 883, nr. 331

Bijlage 1

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Technologie inzetten ter ondersteuning van de verzekeringsarts.
De verzekeringsarts krijgt soft- en hardware om het verzamelen, verwerken en delen
van informatie en werkzaamheden te vereenvoudigen, inclusief bijbehorende scholing.
Investeer in modellen die bijdragen aan een verbetering van de prognose.
Het ontwikkelen en in gebruik nemen van een triagemodel om de voorraad
professionele herbeoordelingen efficiënt te plannen en een predictiemodel om de
verzekeringsarts te ondersteunen bij het inschatten van de kans op en het moment van
toename of afname van arbeidsvermogen.
Benoemen functionaris binnen UWV voor coördinatie wervingsactiviteiten.
Een functionaris bundelt alle activiteiten gericht op het werven, binden en boeien van
verzekeringsartsen. Dit betreft ook het verbeteren van de bekendheid en het imago van
het beroep bij geneeskunde studenten en basisartsen.
Versnellen van de groei in het aantal verzekeringsartsen dat werkt met taakdelegatie.
Per 1 januari 2020 werkt minimaal 75% van alle verzekeringsartsen met taakdelegatie
en taakdelegatie wordt uitgebreid naar andere beleidsgebieden, waardoor voor
Ziektewet arbo, claimbeoordeling en bij de Participatiewet taakdelegatie wordt
gehanteerd.
Beknopter rapporteren voor WIA, Participatiewet en Ziektewet.
Het bestaande rapportageprotocol wordt zodanig aangepast, dat de verzekeringsarts
zich kan concentreren op die aspecten die voor zijn taak van belang zijn, waardoor de
administratieve afhandeling na een consult beperkt wordt.
Korter rapporteren ingeval het beoordelingsresultaat overeenkomt met de verwachting
van de klant.
De inhoud van de rapportage van de verzekeringsarts wordt afhankelijk gemaakt van
de vraag of de uitkomst van de beoordeling strookt met de verwachting van de klant.
Een beperktere rapportage beperkt de administratieve afhandeling na een consult.
Audio opname maken van gesprek verzekeringsarts en klant.
Gesprekken in de spreekkamer tussen de verzekeringsarts en de klant worden
opgenomen. De audio opname wordt onderdeel van het medisch dossier. De
verzekeringsarts geeft een beargumenteerde conclusie als onderdeel bij de
beschikking. Dit verminderd de tijd die besteed wordt aan administratieve afhandeling
door de verzekeringsarts.
Aantrekkelijker maken voor ANIOS of specialisten om bij UWV te (blijven) werken.
UWV gaat de start van nieuwe artsen bij UWV beter faciliteren en gaat mogelijkheden
voor artsen die bij UWV willen werken uitbreiden (bv. basisartsen die parttime willen
werken, of curatieve artsen die hun werk willen combineren met huidige betrekking).
Voorts moeten de salarisperspectieven van verzekeringsartsen onderzocht worden.
Activerend HRM-beleid voor artsen die doorwerken na pensioengerechtigde leeftijd.
UWV ontwikkelt een aanbod voor verzekeringsartsen die na de pensioengerechtigde
leeftijd willen doorwerken, waarbij voldoende professionele ruimte en ondersteuning
aan deze arts wordt geboden, bijvoorbeeld voor talentontwikkeling, coaching en
herregistratie, ruimte is voor sociale contacten en een passende financiële beloning.
Investeren in de bekendheid van de factor arbeid voor de gezondheid bij artsen in de
curatieve sector.
Door een module te ontwikkelen voor verzekeringsgeneeskundige aspecten als
onderdeel van een multidisciplinaire richtlijn en een vragenlijst op te stellen gericht op

11

12

13

14

15

16

17

18

curatieve artsen, worden deze artsen gestimuleerd bewust bezig te zijn met relatie
gezondheid en arbeid, uiteindelijk leidend tot beperkter beroep op de sociale
zekerheid.
Verantwoordelijkheid uitvoering beleggen bij team professionals.
Een verzekeringsarts wordt het eerste aanspreekpunt van een multidisciplinair team,
waarin onder andere arbeidsdeskundigen, procesbegeleiders, sociaal medisch
verpleegkundigen en medisch secretaresses zitten. Deze arts wordt verantwoordelijk
voor de caseload, de planning en de wijze waarop aanvragen worden afgehandeld.
Professionele herbeoordelingen op geplande momenten laten plaatsvinden.
Geplande herbeoordelingen worden op dit moment te laat uitgevoerd. Dit heeft
negatieve gevolgen voor de invloed die een verzekeringsarts heeft op het geven van
inzicht in arbeidsmogelijkheden van uitkeringsgerechtigden, de verzekeringsarts mist
een terugkoppeling over het eigen handelen en dit kan negatieve conditionering van
verzekerden met zich meebrengen.
Monitoring van klanten in de Ziektewet die langer dan 3 maanden ziek zijn.
Gedurende de periode van ziekte wordt er periodiek informatie uitgevraagd over werk
en persoonlijke aspecten, op basis waarvan onder verantwoordelijkheid van de
verzekeringsarts activiteiten worden ingezet. Dit leidt tot specifieke interventies met
als verwachting een verlaging van de instroom in de WIA.
De verzekeringsarts op kop in de Ziektewet.
Er worden meer spreekuren gepland tussen verzekeringsarts en klant aan het begin
van het uitvoeringsproces voor de Ziektewet, zodat het onderscheid tussen ziekte en
probleem snel duidelijk wordt. Investeren aan de kop van het proces verdient zich
terug door het risico op chroniciteit na 3 maanden ziekte te voorkomen.
Geen inzet van de verzekeringsarts bij drie van de vier deskundigenoordelen.
De verzekeringsarts wordt alleen nog betrokken bij het deskundigenoordeel ziek-niet
ziek. Dit deskundigenoordeel gaat om een verschil in opvatting tussen bedrijfsarts cq.
werkgever en werknemer en betreft de medische situatie. Bij de overige oordelen is
het advies van de bedrijfsarts leidend en geeft UWV het oordeel op arbeidskundige
gronden. Hiervoor worden arbeidsdeskundigen ingezet.
RIV toets op basis van het oordeel van de bedrijfsarts.
De verzekeringsarts van UWV toetst het sociaal-medisch handelen van de bedrijfsarts
in beginsel niet meer. UWV volgt de oordeelsvorming van de bedrijfsarts, tenzij de
werknemer aangeeft dat hij het niet eens is met het oordeel van de bedrijfsarts. De
RIV toetst wordt nog louter verricht op arbeidskundige gronden.
Oordeel van één arts binnen het domein arbeid en gezondheid.
Bij de oordeelsvorming over de belastbaarheid van een persoon met beperkingen
wegens ziekte of gebrek maken bedrijfsartsen en verzekeringsartsen meer gebruik van
elkaars expertise. Verzekerings- en bedrijfsartsen moeten hiervoor dezelfde taal leren
te spreken, dezelfde richtlijnen en kaders hanteren en elkaars probleemstellingen en
oplossingsmethodieken herkennen en erkennen.
Opheffen van de knip tussen bedrijfs- en verzekeringsarts.
Verzekeringsartsen hebben nu pas contact met een klant na het einde van de wachttijd
WIA, tenzij eerder een deskundigenoordeel is aangevraagd. Met behoud van
verantwoordelijkheden, kunnen bedrijfs- en verzekeringsartsen eerder in het proces
samenwerken, zodat de bedrijfsarts ook de verzekeringsgeneeskundige expertise kan
betrekken. Door samenwerking en eerder overleg, zou de WIA instroom beperkt
kunnen worden.

19

20

21

22

Invoeren wettelijke verplichting om aanvraag herbeoordeling te voorzien van vereiste
medische informatie.
In de arbeidsongeschiktheidswetten vastleggen dat een aanvraag van een
herbeoordeling moet worden onderbouwd met medische of arbeidskundige informatie
of inkomensgegevens. Hiermee motiveert de werknemer, werkgever of diens
verzekeraar/intermediair dat de restverdiencapaciteit is veranderd en dat dit leidt tot
een wijziging in de mate of duurzaamheid van arbeidsongeschiktheid. De verwachting
is dat dit leidt tot een afname van het aantal verzoeken om herbeoordelingen.
Invoeren vast format voor het indienen van een RIV-toets.
Om te komen tot een efficiëntere afhandeling van RIV toetsen en daarmee capaciteit
bij arbeidsdeskundigen en verzekeringsartsen vrij te spelen, is het voorstel om in
regelgeving vast te leggen dat werkgevers hun gegevens ten aanzien van de RIV toets
indienen volgens een vast format.
Afschaffen eerstejaarsziektewetbeoordeling.
Na één jaar wordt beoordeeld of een klant ten minste 65% van zijn maatmaninkomen
kan verdienen. Bij circa een derde van de klanten is dit het geval en vervalt het recht
op een Ziektewetuitkering. UWV stelt voor deze beoordeling af te schaffen en de
vrijgevallen verzekeringsartsencapaciteit in te zetten voor dienstverlening in het kader
van de Ziektewet.
Afschaffen financiële prikkel van de IVA.
UWV stelt voor om de financiële voordelen die werkgever en werknemer hebben bij
een IVA uitkering ten opzichte van een WGA uitkering te laten vervallen. Dit leidt
ertoe dat het voor werkgevers en werknemers minder interessant is om een
herbeoordeling aan te vragen die er mogelijk toegang tot de IVA verschaft.