Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

22 054

Wapenexportbeleid

Nr. 346

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 oktober 2021
Hierbij informeren wij uw Kamer over het wapenexportbeleid jegens
Turkije. In reactie op de Turkse militaire operatie in Noordoost Syrië schort
Nederland sinds 11 oktober 2019 de behandeling op van alle nieuwe
vergunningaanvragen voor uitvoer van militaire goederen naar Turkije
(Kamerstuk 32 623, nr. 273).
Vanaf heden worden aanvragen voor exportvergunningen weer in
behandeling genomen. De inzet van het kabinet blijft om het wapenexportbeleid ten aanzien van Turkije onder de huidige omstandigheden niet
te versoepelen. Daarom worden de aanvragen getoetst aan een uiterst
strikte presumption of denial en de acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB inzake wapenexport. De presumption of
denial houdt in dat er geen vergunningen zullen worden afgegeven, tenzij
onomstotelijk vaststaat dat de goederen niet in Noordoost Syrië worden
ingezet. Deze presumption of denial wordt op dit moment al toegepast
voor vergunningaanvragen voor nalevering, zoals reparatie of onderhoud
van eerder geleverde goederen waarvoor een vergunning was afgegeven
(Kamerstuk 22 054, nr. 316). Ook andere landen zoals het VK, Canada en
Duitsland kennen een vergelijkbaar beleid in de vorm van een
presumption of denial.
Aanvragen die noodzakelijk zijn om gestand te doen aan internationale
verplichtingen van Nederland ten opzichte van de EU, NAVO en andere
intergouvernementele organisaties worden uitgesloten van het aangescherpte beleid. Dergelijke vergunningaanvragen komen zeer zelden voor
en zullen streng worden getoetst aan de acht criteria van het Gemeenschappelijk Standpunt. Ook België en Canada kennen een dergelijke
bepaling.
De bovenstaande aanpassing maakt een einde aan een juridisch
onhoudbare situatie. De Algemene wet bestuursrecht (Awb) geeft geen
rechtsgrond voor het onbeperkt aanhouden van vergunningen. Het
aanhouden van vergunningen is – in lijn met de motie van Haga

kst-22054-346
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 054, nr. 346

1

(Kamerstuk 22 054, nr. 322) – geschikt als tijdelijke maatregel om met snel
veranderende omstandigheden in de wereld om te gaan. Dit beleid leent
zich echter niet voor langere periodes, aangezien de Algemene wet
bestuursrecht (Awb) van overheidsorganisaties vereist dat vergunningaanvragen binnen een behoorlijke termijn worden afgehandeld. Zo kan
aan bedrijven ook de nodige rechtszekerheid worden geboden.
Deze aanpassing maakt het beleid transparanter en stelt het kabinet
daarnaast in staat om door middel van afwijzingen weer invloed uit te
oefenen op het beleid van andere landen. Via het EU denial system,
waarbij andere EU-lidstaten verplicht zijn om Nederland te consulteren
over vergelijkbare vergunningaanvragen die door Nederland zijn
afgewezen, kan Nederland bijdragen aan verdere EU-harmonisatie.
Aanvragen worden zeer scherp getoetst. Alleen wanneer onomstotelijk
vaststaat dat de goederen niet in Noordoost Syrië worden ingezet, kan
een vergunning worden toegekend. Daarnaast zal zeer kritisch en secuur
worden getoetst aan de acht criteria van het Gemeenschappelijk
Standpunt, onder andere met het oog op de handhaving van het
wapenembargo op Libië, de regionale stabiliteit en inzet in zuidoostTurkije.
Dit beleid is in lijn met de Raadsconclusies van de Raad Buitenlandse
Zaken van oktober 2019, waarin EU-landen, op onder meer aandringen
van Nederland, gezamenlijke afspraken hebben gemaakt om te
voorkomen dat er militaire goederen vanuit of via de EU worden ingezet
in Noordoost-Syrië.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.P.M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 054, nr. 346

2