Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 684

Waddenzeebeleid

Nr. 230

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT EN VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 september 2022
Met deze brief willen wij u informeren, mede namens de Minister voor
Klimaat en Energie, over enkele onderwerpen aangaande de Waddenzee
en het Waddengebied zoals deze zijn besproken in het Bestuurlijk Overleg
Waddengebied (BO Waddengebied) en marge van de Toogdag voor de
Wadden op 20 juni 2022.
Uitvoeringsprogramma Waddengebied 2021–2026
De partijen in het BO Waddengebied hebben geconcludeerd dat er op dit
moment onvoldoende basis is om het concept Uitvoeringsprogramma
Waddengebied 2021–2026 (verder: Uitvoeringsprogramma) ter
instemming voor te leggen, aangezien er nog een aantal aandachtspunten
zijn. Dit wordt ook onderkend door het Omgevingsberaad Waddengebied
(verder: Omgevingsberaad).
Dit betreft onder meer de financiering. Het gaat hierbij zowel om
procesmiddelen voor het Uitvoeringsprogramma, als ook om middelen
voor (mogelijk) te nemen maatregelen tot 2026 maar ook daarna. Dit
laatste raakt de discussie over het wegvallen van investeringsmiddelen in
het Waddengebied na 2026 vanwege het beëindigen van het Waddenfonds. Afgesproken is dat betrokken partijen, zowel Rijk als regio de
komende periode de financiële mogelijkheden gaan bespreken.
Ook een aantal – vaak al langlopende – dilemma’s zoals ook benoemd in
de brief van 20 januari 20221, vraagt nog nadere aandacht. Afgelopen
voorjaar is in een informeel BO Waddengebied verkennend gesproken
over twee van die dilemma’s, namelijk landbouw versus natuur bij
zoet-zout overgangen en natuur Waddenzee versus bereikbaarheid en
leefbaarheid in het Waddengebied. Dit was een goed gesprek waarbij de
verschillende kanten van de beide dilemma’s zijn verkend. Tegelijkertijd
1

kst-29684-230
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 29 684, nr. 221.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 684, nr. 230

1

hebben we moeten constateren dat de dilemma’s zich niet zomaar laten
oplossen en dat we daarvoor samen een zorgvuldig en goed onderbouwd
proces inzetten.
Het streven is om voor de dilemma’s als ook voor het financiële vraagstuk
en de andere aandachtspunten te komen tot voorstellen die voldoende
basis geven om begin 2023 met het Uitvoeringsprogramma in te kunnen
stemmen.
Integraal Beleidskader Natuur Waddenzee
Een gemeenschappelijke noemer bij bovengenoemde dilemma’s betreft
de verhouding tussen (economische) activiteiten en de natuur van de
Waddenzee. Momenteel wordt onder verantwoordelijkheid van de
Minister voor Natuur en Stikstof gewerkt aan een Integraal Beleidskader
Natuur Waddenzee (verder: Beleidskader). Het Omgevingsberaad heeft
aangegeven dat er geen discussie is over nut en noodzaak van het
Beleidskader. Conform de motie van de leden Tjeerd De Groot en Bevers2
wordt er gewerkt aan draagvlak voor dit Beleidskader. Dat vergt een
zorgvuldig te doorlopen proces, gelet op de vele belangen in het gebied.
Het streven is dat de Minister voor Natuur en Stikstof de Kamer in het
najaar informeert over de hoofdlijnen van het Beleidskader.
Trilaterale regeringsconferentie 2022 te Wilhelmshaven
De veertiende trilaterale regeringsconferentie voor de bescherming van
de Waddenzee vindt van 28 november tot 1 december 2022 plaats in
Wilhelmshaven (Duitsland). De Nederlandse regering is hierbij vertegenwoordigd door de Minister voor Natuur en Stikstof. Het is de intentie om
tijdens de conferentie de «Verklaring van Wilhelmshaven» te ondertekenen. Daarnaast werken Denemarken, Duitsland en Nederland aan een
gezamenlijk beheerplan: het Single Integrated Management Plan (SIMP).
De consultatie van de conceptversie van de «Verklaring van Wilhelmshaven» en het SIMP vinden tegelijk plaats. Het Omgevingsberaad en de
Beheerautoriteit Waddenzee zijn om advies gevraagd.
Uw Kamer wordt in aanloop naar de regeringsconferentie nog apart
geïnformeerd over de trilaterale regeringsconferentie en de inzet van de
Nederlandse regering.
Kennisregisseur – duurzame kennishuishouding Waddengebied
Naar aanleiding van het BO Waddengebied van juni 20213 is de Waddenacademie gevraagd zich om te vormen tot een onafhankelijke kennisregisseur (Waddenacademie 2.0). Ook is de Waddenacademie gevraagd om,
op basis van een geschetst eindbeeld, een meerjarig operationeel plan
(MOP) inclusief meerjarige financiering op te stellen en toe te werken naar
een duurzame inrichting en aansturing van de kennishuishouding. Het
afgelopen jaar is er door de Waddenacademie veel werk verzet aan het
MOP, de contouren voor een meerjarige kennisagenda 2023–2027 en de
onderzoeksopgave 2023. De partijen in het BO Waddengebied hebben
echter moeten vaststellen dat het concept-MOP de door het Waddenfonds
beschikbare middelen overschrijdt. De komende periode gaan de
betrokken partijen met elkaar in overleg om te komen tot een MOP
passend bij het beschikbare budget.

2
3

Kamerstuk 29 684, nr. 224.
Kamerstuk 29 684, nr. 219.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 684, nr. 230

2

De inzet is om het MOP eind dit jaar in het BO Waddengebied vast te
stellen, tezamen met de contouren en de onderzoeksopgave.
Tot slot
De Toogdag Wadden vond dit jaar plaats in Delfzijl, na een digitale editie
in 2021. Aan de rand van de Eems-Dollard is goed te zien hoe partijen
samenwerken om de waterkwaliteit en de natuur in het gebied te
herstellen en tegelijkertijd (nieuwe) kansen te creëren voor de economische sectoren. Maar ook werd maar al te duidelijk dat we voor grote
uitdagingen staan in de toekomst. Mede als gevolg van de klimaatverandering, welke zorgt voor zeespiegelstijging waardoor wadplaten niet meer
droog zullen vallen en extreme weeromstandigheden als droogte en
daarmee verzilting en beperkte zoetwaterbeschikbaarheid in het gebied.
Ook leidt een temperatuurstijging ertoe dat bepaalde soorten en planten
zich gaan ontwikkelen ten koste van andere. Hierdoor ontstaat een
verstoring in de balans in het ecologisch systeem van het gebied.
Dit vraagt om «waarkhanden dij t laand plougen»4 zoals muzikaal werd
verwoord tijdens de Toogdag. Maar bovenal vraagt het, voor nu en in de
toekomst, om een gezamenlijke inzet om de doelstellingen voor de
Waddenzee én het Waddengebied te kunnen realiseren.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink

4

Waarkhanden, tekst: Marlene Bakker.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 684, nr. 230

3