Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2416
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over het bericht dat er opnieuw minder sociaal advocaten actief zijn in het
stelstel (ingezonden 3 april 2023).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming) (ontvangen 25 april
2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het recente bericht en het Jaarverslag van de Raad voor
Rechtsbijstand dat er steeds minder sociaal advocaten actief zijn in het
stelsel?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u hierop reageren in het licht van het aantal toevoegingen dat juist wél
is gestegen afgelopen jaar naar 371.740, een stijging van bijna 25.000
toevoegingen vergeleken met het jaar hiervoor?
Antwoord 2
De afname van het aantal sociaal advocaten heeft met een aantal factoren te
maken. Zo vergrijst de beroepsgroep en weerhoudt het lange opleidingstraject gecombineerd met relatief lage inkomsten jonge juristen ervan om voor
de sociale advocatuur te kiezen.2 Het aantal toevoegingen is in de afgelopen
jaren ook gedaald. Dat het aantal toevoegingen in 2022 is gestegen, terwijl
het aantal sociaal advocaten afneemt, vind ik zorgelijk. Tekorten kunnen in de
toekomst ontstaan. Dit blijkt ook uit de conclusie van het arbeidsmarktonderzoek van Panteia.3 Daarom heb ik mijn plan van aanpak voor de sociale
advocatuur vormgegeven. Deze is op 20 april 2023 aan uw Kamer verstuurd.4
De komende tijd ga ik intensief aan de slag met de versterking van de sociale
advocatuur zodat mogelijke tekorten worden voorkomen.
1

Raad voor Rechtsbijstand, Jaarverslag 2022: Met ketenpartners stappen zetten
(jaarverslag.raadvoorrechtsbijstand.org/).
Onderzoeksbureau Panteia, De arbeidsmarkt voor de Sociale Advocatuur, Zoetermeer,
augustus 2022.
3
Idem.
4
Kamerstuk 31 753, nr. 269.
2

ah-tk-20222023-2416
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u in detail ingaan op de volgende conclusie van de Raad voor Rechtsbijstand: «De Raad heeft in samenwerking met de Nederlandse orde van
advocaten (NOvA) onderzoek laten doen naar de arbeidsmarkt voor sociale
advocatuur. De conclusie van de onderzoekers vindt de Raad verontrustend.
De tekorten aan advocaten die zich op niet al te lange termijn in de sociale
advocatuur zullen voordoen zijn bijzonder problematisch en de inzet van
conventionele arbeidsmarktmaatregelen kunnen, zeker op korte termijn, maar
zeer beperkt een oplossing bieden. De onderzoekers geven aan dat het
belangrijk is dat alle reeds ingezette acties doorgang vinden en waar mogelijk
geïntensiveerd worden. Dat gaat de Raad (binnen de mogelijkheden van het
huidige budget) doen. Uit de conclusies blijkt echter duidelijk dat dit niet
voldoende is om het enorme probleem dat dreigt te ontstaan het hoofd te
bieden.»?5
Antwoord 3
De zorgen van de Raad voor Rechtsbijstand (hierna: de Raad) deel ik. Daarom
ben ik op 20 april 2023 met mijn plan van aanpak voor de sociale advocatuur
gekomen. Daarin staat welke maatregelen ik nu al neem, op welke maatregelen ik op de korte termijn ga inzetten en welke ideeën ik voor de langere
termijn wil onderzoeken.
Vraag 4
Kunt u ingaan op de analyse van advocaat Pejman Bahreman in het
Jaarverslag van de Raad voor de Rechtsbijstand dat, om de sociale advocatuur op de lange termijn te verbeteren, er moet worden gedacht aan hogere
vergoedingen en betere voorlichting aan studenten?
Antwoord 4
In mijn plan van aanpak zet ik uitdrukkelijk in op het vergroten van de
aandacht voor de sociale advocatuur in het onderwijs. Ik denk bijvoorbeeld
aan een studierichting sociaal recht. Ook is de Raad bezig met het instellen
van een leerstoel toegang tot het recht in een lerend stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Daarnaast geven zowel de Nederlandse Orde van
Advocaten (hierna: NOvA), de Raad, Vereniging Sociale Advocatuur Nederland en ambtenaren van mijn ministerie gastcolleges over de sociale
advocatuur op universiteiten en hogescholen.
Per 1 januari 2022 zijn de vergoedingen voor advocaten, mediators en
bijzonder curatoren structureel verbeterd. Ook ontwikkel ik met alle betrokken
partijen een systematiek voor periodieke herijking. Over deze twee onderwerpen informeer ik uw Kamer nader in de volgende voortgangsrapportage
rechtsbijstand voor de zomer.
Vraag 5
Kunt u ingaan op uw ideeën zoals aangekondigd tijdens de werkconferentie
voor een «duurzame bijdrage van de commerciële kantoren»? Hoe ziet u dit
voor zich en wat gaat dit betekenen?6
Antwoord 5
In mijn plan van aanpak ga ik uitgebreid in op de maatschappelijke bijdrage
van de gehele advocatuur. Er bestaan al meerdere samenwerkingsverbanden
tussen commerciële en sociale advocatenkantoren. Bijvoorbeeld in de vorm
van detacheringsprogramma’s of het openstellen van bibliotheken en het
aanbieden van cursussen. Daarnaast denk ik aan het creëren van een fonds
ten behoeve van de sociale advocatuur. Ik ga dit idee de komende tijd verder
verkennen.

5

Raad voor Rechtsbijstand, Jaarverslag 2022: Met ketenpartners stappen zetten
(jaarverslag.raadvoorrechtsbijstand.org/).
6
Het Advocatenblad, 30 maart 2023, Weerwind wil duurzame bijdrage van commerciële
kantoren (www.advocatenblad.nl/2023/03/30/weerwind-wil-duurzame-bijdrage-vancommerciele-kantoren/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 6
Deelt u de mening dat het enkel vragen om een duurzame bijdrage van
commerciële kantoren aan de sociaal advocatuur zeker niet de oplossing gaat
zijn voor de problemen die er momenteel spelen binnen de advocatuur en
dat hier veel meer voor nodig zal zijn?
Antwoord 6
Het vragen van een maatschappelijke bijdrage van de gehele advocatuur is
onderdeel van een breed scala aan initiatieven en maatregelen die ik ga
nemen. Zoals uit mijn plan van aanpak blijkt, neem ik ook maatregelen in het
onderwijs, de beroepsopleiding, op het gebied van innovatie en met
betrekking tot vergoedingen.
Vraag 7
Bent u bekend met de plannen ten aanzien van de verbeteringen in de sociaal
advocatuur van de Vereniging Advocatenbelangen die dit in een brief,
verzonden op 30 maart 2023, aan u kenbaar hebben gemaakt?
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Kunt u ingaan op de analyse van de Vereniging Advocatenbelangen dat een
van de oorzaken voor een afname van sociaal advocaten ligt in het feit dat
het opleiden van een advocaat-stagiaire momenteel meer geld kost dan het
oplevert?
Antwoord 8
Het is mij bekend dat het opleiden van een advocaat-stagiair binnen de
sociale advocatuur kostbaar is. Daarom heb ik de subsidieregeling beroepsopleiding advocatuur in het leven geroepen. De subsidie dekt de totale kosten
van de beroepsopleiding en er kan voor 175 stagiairs gebruik van worden
gemaakt. De regeling ga ik voor 2023 opnieuw verlengen. Verder denk ik aan
het oprichten van een fonds door en voor advocaten. Mijn gedachte daarbij is
dat daarmee (een deel van) de kosten van advocaat-stagiairs zou kunnen
worden betaald, maar ook andere opties diep ik de komende periode graag
verder uit zoals ook aangegeven in mijn plan van aanpak. Ik ben hierover
voortdurend met betrokken partijen in gesprek.
Vraag 9
Kunt u ingaan op de analyse van de Vereniging van Advocatenbelangen dat
het puntensysteem niet meer opgaat in de realiteit, namelijk dat één punt
inmiddels al lang niet meer gelijk staat aan één uur werk, wat veel zegt over
de hoge werkdruk en de te lage vergoedingen?
Antwoord 9
In het kader van de stelselvernieuwing gesubsidieerde rechtsbijstand
ontwikkel ik met alle betrokken partijen een systematiek voor periodieke
herijking. Ik informeer de Kamer daarover in de volgende voortgangsrapportage rechtsbijstand die ik voor de zomer zal versturen.
Vraag 10
Hoe kijkt u, met inachtneming van de recente berichtgeving, terug op de
bezuinigingsronde van 2012 in het puntensysteem en een nadelige indexering
in 2019?
Antwoord 10
De sociale advocatuur speelt een essentiële rol in het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand en daarmee voor de toegang tot het recht. Ik focus mij
op de toekomst. Daarom kies ik ervoor om mij in te zetten voor de versterking van de sociale advocatuur. Het versterken van de sociale advocatuur
beschouw ik als belangrijk onderdeel van mijn missie om de toegang tot het
recht te verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 11
Wat is uw reactie op de plannen en aanbevelingen van de Vereniging van
Advocatenbelangen en bent u bereid deze plannen serieus te bekijken en ten
minste in gesprek te gaan met de Vereniging Advocatenbelangen hierover?
Antwoord 11
De inhoud van de brief komt voor een groot deel overeen met de signalen
die ik al vaker uit de praktijk heb gehoord en waarmee ik aan de slag ga. Ik
ben dan ook bereid om de plannen serieus te bekijken en een gesprek met de
Vereniging Advocatenbelangen sluit ik niet uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4