Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

12
Vragen van de leden Jasper van Dijk en Van Kent (beiden SP) aan de
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over dat pensioen te
laat komt voor mensen met zware beroepen (ingezonden 13 juli 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 20 september 2017).
Vraag 1, 5, 6
Wat is uw reactie op het artikel «Pensioen komt te laat voor zware beroepen,
verdubbeling afgekeurde ouderen in metaalindustrie»?1
Bent u van mening dat de verhoging van de pensioenleeftijd lang niet voor
iedereen haalbaar is? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen om ervoor te
zorgen dat medewerkers gezond hun pensioen kunnen halen? Zo nee,
waarom niet?
Is een verdere verhoging van de pensioenleeftijd voor mensen met zware
beroepen volgens u verantwoord? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Graag een toelichting op uw antwoord.
Antwoord 1, 5, 6
Sociale partners zijn primair aan zet bij langer doorwerken van werknemers.
Zowel werkgevers als werknemers moeten investeren in langer gezond actief
kunnen zijn op de werkvloer, bijvoorbeeld via preventie en tijdige (om)scholing. Ook de zogenaamde generatiepact-regelingen waarbij oudere werknemers minder werken ten gunste van jongeren, kunnen hierbij een rol spelen.
In het bijzonder is dit van belang bij groepen mensen, die extra risico lopen.
Uit een recent werkgeversonderzoek van TNO2 komt naar voren dat bedrijven
vaker beleid op duurzame inzetbaarheid ontwikkelen en meer ruimte bieden
voor scholing en ontwikkeling van personeel. Tevens worden vaker maatregelen genomen voor psychosociale risico’s. Uit een ander onderzoek van
Berenschot3 blijkt dat duurzame inzetbaarheid hét belangrijkste HR thema van
2017 is. Zo geeft negentig procent van de werkgevers aan maatregelen te
willen nemen om hun werknemers langer vitaal en vakbekwaam te houden.
1

Volkskrant. 12 juli 2017 (http://www.volkskrant.nl/economie/aantal-afgekeurde-ouderen-stijgtsterk-voor-zware-beroepen-komt-pensioen-te-laat~a4505793/
TNO Werkgeversenquête Arbeidsomstandigheden 2016 (WEA), juni 2017
3
HR Trends 2017–2018», is een onderzoek van HR- en salarisdienstverlener ADP Nederland,
organisatieadviesbureau Berenschot en Performa Uitgeverij onder ruim 1.000 Nederlandse
HR-professionals.
2

ah-tk-20172018-12
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Ruim driekwart biedt hiertoe scholing aan, tweederde van de organisaties
bekijkt de mogelijkheid voor het personeel om minder uren te werken en
verder wordt er ingezet op aanpassing van de werkzaamheden en meer
thuiswerken.
Een voorbeeld in dit verband betreft de groothandel in technische installatiematerialen (Technische Unie) waar wordt bezien hoe monteurs, chauffeurs,
magazijnmensen en andere werknemers gezond en gemotiveerd langer
kunnen doorwerken. Hierbij kan worden gedacht aan periodieke preventieve
check-ups, een sterk veiligheidsbeleid, trainingen in het op de juiste manier
tillen of verplaatsen van goederen en nieuwe middelen en technologieën om
het werk zo weinig mogelijk fysiek belastend te maken. Dit gebeurt in
samenwerking met onder andere een bedrijfsarts en een fysiotherapeut.
De overheid ondersteunt initiatieven om werkenden langer gezond en vitaal
te houden, ondermeer via het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor duurzame
inzetbaarheid: daarmee worden projecten gericht op het verminderen van
werkstress, goed werkgeverschap en vitaliteit op de werkvloer gefinancierd.
Ook voor het midden en klein bedrijf loopt tot en met 2018 een project om de
duurzame inzetbaarheid van werknemers te stimuleren.
De problematiek van de zware beroepen is complex. De afgelopen jaren is
gebleken dat het ondoenlijk is om tot een goede afbakening van het begrip
«zwaar beroep» te komen. In 2009 is een voorontwerp van wet over deze
problematiek als flankerend beleid bij de verhoging van de AOW-leeftijd naar
de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstuk 32 163, nr. 16) en in overweging
gegeven bij sociale partners. Sociale partners kwamen toen tot de conclusie
dat een aparte zware beroepenregeling niet is uit te werken. Daarbij speelde
ook de wijze van financieren van de compensatieregeling en de verdeling van
lasten een rol. Ter uitvoering van de motie Voortman (Kamerstuk 34 550 XV,
nr. 68) is met sociale partners overlegd of er tot een definitie van zware
beroepen gekomen kan worden. Zoals in de Kamerbrief over langer
doorwerken en zware beroepen (dd. 18 september 2017) is aangegeven, is
hierbij niet het ei van Columbus ontdekt.
Vraag 2
Wat is volgens u de voornaamste reden van de sterke stijging van het aantal
mensen dat in de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) komt,
met 12% in 2016 de grootste stijging sinds 2010?
Antwoord 2
Het UWV heeft afgelopen juni een artikel4 gepubliceerd waarin onderzocht is
waar de stijging van de instroom in de WIA vandaan komt. Wanneer je het
uitsplitst naar groepen, blijkt dat de grootste stijging zich voordoet bij de
groep zieke WW’ers (+22,7%). Dit wordt in belangrijke mate verklaard doordat
in 2014 als gevolg van de economische crisis het aantal WW’ers in vergelijkbare mate toenam.
Vraag 3, 4
Wat is uw reactie op de verdubbeling van het aantal nieuwe arbeidsongeschikten bij metaalarbeiders sinds de pensioenleeftijd in stappen omhoog
gaat van 65 naar 67 jaar?
Wat vindt u van de mening van Jan Berghuis van pensioenfonds Metaal- en
techniek (PMT), dat er vanaf 2020 een explosieve stijging van het aantal
arbeidsongeschikten te verwachten is? Zo ja, hoe denkt u de groei van het
aantal arbeidsongeschikten te kunnen beperken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3, 4
De AOW is een brede solidaire oudedagsvoorziening. Mede dankzij deze
basisvoorziening en de voorzieningen in de 2e en 3e pijler behoort armoede
onder ouderen in Nederland tot de laagste in Europa. Er is brede overeenstemming dat het proces van vergrijzing en ontgroening noodzaken tot een
verhoging van de pensioenleeftijd. We leven langer en dat impliceert ook dat
we langer kunnen werken. Sinds 2006 is een trend van langer doorwerken
ook daadwerkelijk zichtbaar. Vanaf dit moment is de werkelijke uittreedleeftijd
gestegen van gemiddeld 61 jaar naar gemiddeld 64 jaar en 5 maanden in
4

UWV Kennisverslag: Wat is er aan de hand met WIA?, 8 juni 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

2016 (CBS, maart 2017). Daarnaast stijgt het percentage werknemers dat op
het moment van pensionering 65 jaar of ouder is. In de afgelopen tien jaar is
dit percentage verviervoudigd van 15 procent in 2006 tot 62 procent in 2016.
Een flexibele ingangsdatum van de AOW is momenteel onderdeel van de
discussie. Met de verhoging van de pensioenleeftijd en het afschaffen van
regelingen om vervroegd uit te treden, zullen er meer ouderen actief op de
arbeidsmarkt blijven.
Ook in de sector metaal is het aantal werkenden van 60 jaar en ouder
toegenomen, van 38.294 in 2012 naar 44.908 in 2015. Dit is een toename van
17%. De instroom in de WIA van metaalwerknemers met een vast contract
van 60 jaar en ouder is ook gestegen, van 205 personen in 2013 naar 371 in
2016. Deze stijging is voor een deel het gevolg van het feit dat de gemiddelde
leeftijd binnen de groep werkenden van 60 jaar en ouder is toegenomen (net
als in andere sectoren). Het is bekend dat de kans om de WIA in te stromen,
toeneemt naarmate een werknemer ouder is.
De instroomkans zal de komende jaren in de groep 60 jaar en ouder dan ook
naar alle waarschijnlijkheid verder toenemen doordat het aantal werkende
ouderen en hun gemiddelde leeftijd toeneemt.
Overigens werkt het overgrote deel van de werknemers door tot de pensioengerechtigde leeftijd. De hierboven beschreven ontwikkelingen laten wel zien
dat het belangrijk is dat werknemers en werkgevers blijven investeren in
langer gezond actief zijn op de werkvloer. Bijvoorbeeld via tijdige (om)scholing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3