Versiedatum: 1 februari 2011

Plan van Aanpak
Eindevaluatie ISAF 2006 - 2010

Versie: 1.15
Status: finaal

Pagina 1 van 17

Opdrachtgever:

De minister van Defensie en de
minister en staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken

Projectleider:

Kol J.H.M. Stumpers

INHOUDSOPGAVE
1
1.1
1.2
2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
2.10
2.11
2.12
3
3.1
3.2
3.2.1
3.2.2
3.3.
3.4.

INLEIDING
Algemeen
Opdrachtgever
AANPAK
Aanleiding
Essentie beleid
Doelstelling
Onderzoeksvraag
Afbakening
Methodologie
Bronnen
Toegankelijkheid van de bronnen
Onafhankelijkheid van de toetsing
Plan van Aanpak
Wijze van rapporteren
Financiën
STRUCTUUR EN GLOBALE PLANNING
Projectstructuur
Beschrijving rollen, taken en bevoegdheden
Redactieteam
Externe ondersteuning
Structuur
Tijdschema

Bijlagen
A – Terms of Reference

Pagina 2 van 17

pag. 4
pag. 4
pag. 4
pag. 4
pag. 4
pag. 5
pag. 5
pag. 5
pag. 6
pag. 7
pag. 7
pag. 8
pag. 8
pag. 9
pag. 9
pag. 9
pag. 10
pag. 10
pag. 10
pag. 10
pag. 10
pag. 11
pag. 11

Pagina 3 van 17

1. INLEIDING
1.1.
Algemeen
Conform het Toetsingskader 2009 wordt na beëindiging van de
Nederlandse inzet in een operatie een eindevaluatie opgesteld onder
verantwoordelijkheid van de minister en staatsecretaris van
Buitenlandse Zaken en de minister van Defensie. De eindevaluatie
ISAF 2006-2010 zal in de zomer van 2011 aan het parlement worden
aangeboden. Voor het Ministerie van Defensie heeft de eindevaluatie
ook het karakter van een beleidsdoorlichting. Voor het Ministerie van
Buitenlandse Zaken staat een beleidsdoorlichting van de operationele
doelstelling “bevordering regionale stabiliteit” met bijzondere
aandacht voor conflictpreventie en vredesopbouw gepland voor 2012.
Deze Eindevaluatie ISAF zal input leveren voor die bredere evaluatie
van de inzet van Buitenlandse Zaken op dit beleidsterrein.
1.2.
Opdrachtgever
Vanuit hun ministeriele verantwoordelijkheid voor het aanbieden van
de Eindevaluatie ISAF 2006 – 2010 aan het parlement zijn de minister
en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en de minister van
Defensie de opdrachtgevers.

2. AANPAK
2.1.
Aanleiding
Op 1 augustus 2010 is er een einde gekomen aan de leidende rol van
Nederland in Uruzgan in het kader van de NAVO-geleide operatie
“International Security Assistance Force” (ISAF).
Het Toetsingskader stelt: “Na beëindiging van de Nederlandse inzet
wordt een eindevaluatie opgesteld waarin zowel de militaire als de
politieke aspecten aan de orde komen”.
Gelet op de aard van de Nederlandse deelname aan ISAF zal de
eindevaluatie ISAF nadrukkelijk een “3D1” karakter dragen, waarbij
aandacht primair gericht zal zijn op de bereikte resultaten afgezet
tegen de beoogde resultaten.
2.2.
Essentie beleid
ISAF is een door VN-veiligheidsraad gemandateerde operatie2 die tot
doel heeft de Afghaanse regering te ondersteunen bij het handhaven
van de veiligheid zodat de Afghaanse overheid en
ontwikkelingsorganisaties in een veilige omgeving kunnen opereren.
Sinds 1 augustus 2006 was Nederland lead nation in Uruzgan, met
een bijdrage van tussen de 1350 en 2000 militairen, een groeiend
aantal medewerkers van het ministerie van Buitenlandse Zaken,
cultureel adviseurs en tolken. De missie heeft zich in de loop der tijd
1
2

Defence, Diplomacy & Development
VNVR 1386(2001), diverse malen verlengd

Pagina 4 van 17

ontwikkeld, steeds met het doel de Afghaanse autoriteiten zodanig te
versterken dat zij op weg geholpen worden om op termijn zelfstandig
in staat te zijn de veiligheid en stabiliteit in eigen land te garanderen.
De missie in Uruzgan is in 2007 verlengd en op 1 augustus 2010
geëindigd.
In de Artikel-100 brieven zijn verschillende redenen aangegeven voor
de Nederlandse inzet in Uruzgan. Als doel werd aangegeven “…de
Afghaanse autoriteiten zodanig te versterken dat die op termijn
zelfstandig in staat zullen zijn de veiligheid en stabiliteit in het eigen
land te garanderen” door “… het bevorderen van goed bestuur, een
efficiënte politie en leger, bevordering van de rechtsstaat, het
verrichten van CIMIC- en wederopbouwactiviteiten”. Tevens werd
aangegeven “..In het slechtste geval zou dit deel van Afghanistan
kunnen afglijden naar een toestand waarin het centrale gezag geen
voet aan de grond krijgt en er opnieuw vrijplaatsen ontstaan voor
terreurgroepen”3
Bij het besluit tot verlenging van de Nederlandse deelname werd het
accent verschoven naar “.. de bevordering van de ondersteuning van
de opbouwinspanningen van de Afghaanse regering en de NietGouvernementele Organisaties… en de intensivering van de training
en begeleiding van de Afghaanse regering en het Afghaanse
provinciaal bestuur aan legitimiteit winnen, mensenrechten een
grotere rol spelen, corruptie beter wordt aangepakt, de democratie
meer speelruimte krijgt en het vredesdividend zichtbaar wordt voor
de bevolking”. “Internationale en bondgenootschappelijke veiligheid,
solidariteit en geloofwaardigheid spelen bij deze keuze [tot verlenging
van de deelname] een rol. Maar vooral ook ondersteuning van de
Afghaanse regering en verbondenheid met de Afghaanse bevolking,
de zorg voor de mensenrechten en armoedebestrijding hebben de
regering tot dit besluit gebracht”.4
2.3
Doelstelling
Het doel van de eindevaluatie is het toetsen van de mate waarin de
doelstellingen, uitgangspunten en verwachtingen voor de deelname
aan ISAF (zoals verwoord in de betreffende “artikel 100” brieven,
toezeggingen van de regering en overige regeringsbrieven aan het
parlement) zijn gerealiseerd, teneinde de bewindslieden daarover
politieke verantwoording aan het parlement te kunnen laten afleggen.
De 3D-benadering als middel om de gestelde doelen in Uruzgan te
bereiken zal ook deel van de eindevaluatie uitmaken, waarbij de
aandachtspunten van het Toetsingskader 2009 leidend zijn. Tevens
wordt met de evaluatie beoogd om lessen te trekken uit de
Nederlandse inzet in Uruzgan.
Defensie is voornemens voor de haar regarderende aspecten
uitvoering te geven aan de regelgeving van het ministerie van
Financiën met betrekking tot beleidsdoorlichtingen. De opgestelde
3
4

Art. 100 brief 22 december 2005
Art. 100 brief 30 november 2007

Pagina 5 van 17

onderzoeksvragen zijn dan ook tevens een operationalisering van de
onderdelen uit de RPE.5
2.4.

Onderzoeksvraag.

De hoofdonderzoeksvraag van de eindevaluatie luidt:
In hoeverre zijn de doelstellingen van de Nederlandse
bijdrage aan ISAF, gegeven de uitgangspunten en
aannames, in de periode 2006-2010 gerealiseerd?
Welke lering kan worden getrokken uit de Nederlandse
deelname aan ISAF?
De sub-onderzoeksvragen zijn:
1. Welk beleid lag ten grondslag aan de Nederlandse
deelname aan ISAF op het gebied van veiligheid, goed
bestuur en sociaaleconomische ontwikkeling?
2. Op welke wijze is uitvoering is gegeven aan het beleid
op het gebied van veiligheid, goed bestuur en
sociaaleconomische ontwikkeling?
3. Wat is bereikt in termen van de realisatie van
doelstellingen op het gebied van veiligheid, goed
bestuur en sociaaleconomische ontwikkeling?
2.5.
Afbakening
In de evaluatie gaat de aandacht vooral uit naar de resultaatgebieden
veiligheid, goed bestuur en sociaaleconomische ontwikkeling. Deze
afbakening is gekozen omdat deze onderwerpen de 3D’s van de
geïntegreerde aanpak omvatten.
De eindevaluatie ISAF is in tijd begrensd tot de periode 2006-2010, maar
omvat tevens de uitsluitend militaire elementen van de Deployment Task
Force (DTF) in 2006 en de Redeployment Task Force (RDTF) in
2010/2011.
De evaluatie beperkt zich tot de civiele en militaire bijdrage aan ISAF met
de focus op Uruzgan, inclusief die elementen buiten Uruzgan die een
wezenlijke rol hebben gespeeld bij de uitoefening van de Nederlandse
leidende rol in Uruzgan. Nadrukkelijk wordt meegenomen de Nederlandse
5
De onderdelen die (volgens de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek en Beleidsinformatie
2006) bij een beleidsdoorlichting aan de orde dienen te komen zijn:
Beschrijving en analyse van het probleem dat aanleiding was voor het beleid;
Beschrijving en motivering van de rol van de rijksoverheid;
Beschrijving van de onderzochte beleidsdoelstellingen;
Beschrijving van de gehanteerde instrumenten en analyse van de (maatschappelijke)
effecten daarvan;
Beschrijving van de budgetten die zijn ingezet.
De werkwijze wordt in het aanhangsel bij de ToR (Bijlage A) nader toegelicht.

Pagina 6 van 17

diplomatieke inspanningen ter ondersteuning van de missie. Qua
budgetten gaat het dan over de bijdrage uit de Defensie begroting
(inclusief Van Geel gelden) en de bijdrage uit de HGIS bijdrage (ODA en
non-ODA) die bovenstaande focus op Uruzgan hebben.
2.6.
Methodologie
In deze evaluatie wordt een kwalitatieve onderzoeksmethode gebruikt.
De gegevensverzameling vindt plaats via archief- en literatuuronderzoek
(oa over de perceptie van de bevolking) en data verkregen via interviews
met sleutelfunctionarissen, zoals Afghaanse counterparts en onze meest
betrokken ISAF partners in Uruzgan. Indien tijdens de uitvoering van de
evaluatie blijkt dat additionele informatie nodig is, behoort ook het
inschakelen van externe onderzoekers tot de mogelijkheden.
2.7.
Bronnen
De eindevaluatie volgt inhoudelijk de elementen van het Toetsingskader
2009, waar nodig aangevuld met additionele elementen. De betrokken
ministeries beschikken grotendeels over de benodigde relevante
informatie.
De brondocumenten (deels niet openbaar) voor de eindevaluatie zijn in
ieder geval:
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o

o
o
o
o
o
o
o

Artikel 100-brieven en overige brieven aan het parlement
betreffende de deelname aan ISAF
Antwoorden op Kamervragen
De Tussentijdse evaluatie ISAF 2008
De eindrapportages van commandanten (“A-1200 rapportages”)
De rapportages van ambassade Kaboel, CivReps, POLADs, OSADs,
MIVD.
De verslagen van de debriefingsgesprekken met commandanten.
The Afghanistan Compact (2006)
Het Civil Assessment (baseline studie) door TLO6 (2006).
Masterplan, Focal Paper en Uruzgan Campaign Plan.
Kamerstuk Context analyse Uruzgan (2006)
Het TLO assessment “Three years later: a socio-political
assessment of Uruzgan Province from 2006-2009” (september
2009)
Het TLO assessment “The Dutch Engagement in Uruzgan: 2006 to
2010 – A TLO socio-political assessment” (augustus 2010)
Diverse overige TLO-rapportages.
The Asia Foundation, “Yearly survey of the Afghan people
(2006‐2009)”.
Diverse rapporten Center for Strategic International Studies.
Diverse rapporten van de International Crisis Group
Documenten en rapportages van nationale en internationale
partijen waaronder VN, NAVO, ISAF, NGO’s etc.
Rapporten van de GIRoA en bondgenoten

6

The Liaison Office is een zelfstandig Afghaanse organisatie die onderzoek doet
in ondermeer Uruzgan.

Pagina 7 van 17

2.8.
Toegankelijkheid bronnen
Voor wat betreft het principe van transparantie baseert de eindevaluatie
zich op rapportages, assessments en overige documenten die soms
gerubriceerd zijn en daarmee niet zondermeer inzichtelijk voor derden.
2.9.
Onafhankelijkheid van de toetsing.
Conform het Toetsingskader 2009 wordt de evaluatie onder
verantwoordelijkheid van de betrokken ministers opgesteld. Zij leggen
met de evaluatie verantwoording af over de Nederlandse bijdrage aan
ISAF en zijn aanspreekbaar op de inhoud van de eindevaluatie.

Gezien het bijzondere karakter van de missie in Afghanistan, is in
aanvulling op hetgeen gebruikelijk is bij evaluaties conform het
toetsingskader, er voor gekozen om het evaluatieproces door een
commissie van onafhankelijke experts te laten begeleiden. Deze
commissie zal eerst het Plan van Aanpak toetsen. In de vervolgfase wordt
bezien of het evaluatieproces en het evaluatierapport voldoen aan de
kwaliteitseisen die voor een dergelijke evaluatie gebruikelijk zijn.
Tussentijds zal de commissie tussenversies van het evaluatierapport
ontvangen ter advisering en becommentariëring. Aan het einde van de
evaluatie zal de commissie haar oordeel geven aan het parlement over de
kwaliteit van het eindrapport. Zie bijlage A voor details.
Deze leidende principes van de kwaliteitseisen zijn:
(1) Onafhankelijkheid: De oordelen van de onderzoeker zijn niet
beïnvloed door externe druk of een belangenconflict. Organisaties of
instellingen die de opdracht krijgen voor een evaluatie en leden van
evaluatieteams mogen niet eerder betrokken zijn geweest bij de
uitvoering van de activiteiten die worden geëvalueerd, noch bij de
formulering van het beleid dat daaraan ten grondslag ligt.
(2) Objectiviteit: de evaluatie is gebaseerd op verifieerbare feiten. De
weergave van feiten dient duidelijk en herkenbaar gescheiden te worden
van oordeelsvorming.
(3) Transparantie: de evaluatie dient op een voor de belanghebbenden en
derden navolgbare wijze te worden uitgevoerd. Vraagstelling,
gegevensbasis, gebruikte onderzoeksmethoden, bevindingen en
conclusies dienen in het rapport op een heldere, toegankelijke wijze te
worden weergegeven.
(4) Validiteit: de evaluatie meet datgene wat volgens de Terms of
Reference (Plan van Aanpak) beoogt te worden gemeten en zulks op een
voor de lezer navolgbare wijze.
(5) Betrouwbaarheid: de onderzoeksresultaten uit de evaluatie zijn
stabiel, dat wil zeggen, herhaling van het onderzoek leidt tot dezelfde
bevindingen en conclusies.
(6) Bruikbaarheid: de evaluatie resulteert in conclusies en
aandachtspunten, die voor de gebruiker waardevol zijn, omdat zij
aanleiding geven tot handelingen die binnen zijn vermogen liggen.

Pagina 8 van 17

De commissie onafhankelijke experts bestaat uit:
o Prof. dr. A. de Ruijter (Vz)
o P.C. Feith
o J. Gruiters MSM
o LtGen b.d. M.L.M. Urlings
2.10.
Plan van Aanpak
Het Plan van Aanpak (PvA) wordt vastgesteld door de opdrachtgevers ná
advies van de commissie van onafhankelijke experts.
2.11.
Wijze van rapporteren
Het concept van de eindevaluatie wordt opgesteld door een redactieteam.
Het geconsolideerde concept wordt ter tekening aangeboden aan de
betrokken bewindslieden en vervolgens aan de Tweede Kamer gestuurd.
2.12.
Financiën
Voor het opstellen van de Eindevaluatie ISAF 2006 – 2010 zijn naar
verwachting geen additionele financiële middelen benodigd, anders dan
de onkostenvergoeding van de commissie onafhankelijke experts en een
reservering voor eventuele deelonderzoeken. Hiervoor is de raming van
het benodigde budget:

2010

2011

4 x 257 x 2 dgn = 2056

4 x 257 x 20 dgn = 20560

PM

PM

PM

PM

Toetsing, advisering,
onkostenvergoeding

(200 euro / dag (incl. BTW) / pp7)

Dienstreizen t.b.v.
interviews etc.
Eventuele
deelonderzoeken
Totaal

7
O.b.v. “Besluit Vergoedingen Adviescolleges en Commissies”, indicatieve vergoeding per
vergadering: 3% van 8541,18 (BBRA 1984, per 1 april 2009) = € 256,23.

Pagina 9 van 17

3.

STRUCTUUR EN GLOBALE PLANNING

3.1.

Projectstructuur

Opdrachtgever

Commissie

Redactieteam

Relevante
afdelingen Def

3.2.

Relevante
afdelingen BZ

Beschrijving rollen, taken en bevoegdheden

3.2.1.
Redactieteam
Het redactieteam is verantwoordelijk voor het aanleveren van de
Eindevaluatie ISAF 2006 – 2010. Het redactieteam bestaat uit:
o
o
o
o
o
o

Projectleider:
Projectsecretaris:
Vert. Def/HDAB:
Vert. Def/HDFC:
Vert. BZ/DVB:
Vert. BZ/EFV:

Kol J.H.M. Stumpers
Lt-Kol R.M.G. Dorenbos
A.T.P. Damen, MA
J. Dees, MA
Drs. M. Monster
Drs. N. Kroner

Relevante tekstdelen worden aangeleverd door de betreffende
organisatiedelen van Defensie (DJZ, DOPS, HDFC, MIVD etc.), BZ (DVB
en EFV) en door het redactieteam gevalideerd en geïntegreerd in de
evaluatie.
3.2.2.
Externe ondersteuning
Er wordt een commissie van onafhankelijke experts benoemd. Deze
commissie zal eerst het Plan van Aanpak toetsen. Daarbij wordt bezien of
het Plan van Aanpak voldoet aan de kwaliteitseisen die voor een
dergelijke evaluatie gebruikelijk zijn. Aan het einde van de evaluatie zal
de commissie bezien of het Plan van Aanpak naar behoren is uitgevoerd
en zal tevens een oordeel geven over de kwaliteit van het
evaluatierapport indachtig de leidende principes die op een dergelijke
evaluatie van toepassing zijn (zie bijlage A). Het redactieteam zal op

Pagina 10 van 17

gezette tijden tussenversies van het evaluatierapport met de commissie
van onafhankelijke experts delen.
3.3.
Structuur
De structuur van de eindevaluatie is geënt op de geformuleerde
subonderzoeksvragen. Na een beschrijving van achtergronden leidende
tot het besluit tot inzet in Uruzgan en het verlengingsbesluit, worden de
subonderzoeksvragen behandeld op de aspecten veiligheid, goed bestuur
en sociaaleconomische ontwikkeling. De evaluatie sluit af met een
overkoepelend hoofdstuk over de 3D-aanpak en een slotbeschouwing.
3.4.
Tijdschema
PvA gereed:
1e concept
2e concept
3e concept
finale concept
Eindevaluatie aanbieden aan parlement:

Pagina 11 van 17

januari 2011
maart 2011
mei 2011
juni 2011
augustus 2011
september 2011

BIJLAGE A

TERMS OF REFERENCE
t.b.v. de commissie van onafhankelijke experts
Eindevaluatie ISAF 2006 – 2010
Inleiding
Conform het Toetsingskader 2009 wordt na beëindiging van de
Nederlandse inzet in een operatie een eindevaluatie opgesteld onder
verantwoordelijkheid van de ministers van Buitenlandse Zaken, Defensie
en voor Ontwikkelingssamenwerking. De Eindevaluatie omvat tevens de
aspecten deployment, redeploment en de “Van Geel gelden”.
Defensie is voornemens tevens uitvoering te geven aan de regelgeving
van het ministerie van Financiën met betrekking tot de
beleidsdoorlichtingen en daarmee een verband te leggen tussen de
activiteiten, geldstromen en zo mogelijk de effecten van de bijdrage, voor
zover dit de Defensiebijdrage aan ISAF betreft. Aanhangsel 1 geeft
nadere toelichting op beleidsdoorlichtingen.
Gezien het bijzondere karakter van de missie in Afghanistan en het
belang van een adequaat evaluatierapport, zullen beide door een
commissie van onafhankelijke experts worden getoetst. Deze commissie
zal eerst het (concept) Plan van Aanpak (PvA) voor de evaluatie toetsen.
Daarbij wordt bezien of het PvA voldoet aan de kwaliteitseisen die voor
een dergelijke evaluatie gebruikelijk zijn. Aan het einde van de evaluatie
zal de commissie bezien of het PvA naar behoren is uitgevoerd en haar
oordeel daarover alsmede over de kwaliteit van het evaluatierapport aan
het parlement geven.
De Eindevaluatie ISAF 2006 – 2010 wordt opgesteld door een
redactieteam bestaande uit vertegenwoordigers van Buitenlandse Zaken,
Ontwikkelingssamenwerking en Defensie, geleid door het hoofd van de
Afdeling Evaluaties van het Ministerie van Defensie.
Opdrachtgevers
De minister en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en de minister
van Defensie zijn de opdrachtgevers.
Opdrachtnemers
De opdrachtnemers worden hierna aangeduid als de ‘commissie
onafhankelijke experts’.
De commissie heeft tot taak de eindevaluatie ISAF te beoordelen door:
- het beoordelen van het plan van aanpak in het licht van de principes
voor een deugdelijke evaluatie, waaronder in ieder geval objectiviteit,
transparantie, validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid;

Pagina 12 van 17

(1) Onafhankelijkheid8: De oordelen van de onderzoeker zijn niet
beïnvloed door externe druk of een belangenconflict. Organisaties
of instellingen die de opdracht krijgen voor een evaluatie en leden
van evaluatieteams mogen niet eerder betroken zijn geweest bij
de uitvoering van de activiteiten die worden geëvalueerd, noch bij
de formulering van het beleid dat daaraan ten grondslag ligt.
[hoewel de redactiecommissie van de eindevaluatie strikt
genomen niet onafhankelijk is van de opdrachtgevers, is haar
onafhankelijke positie zo veel als mogelijk gewaarborgd. De
commissie van onafhankelijke experts ziet hier op toe.]
(2) Objectiviteit: de evaluatie is gebaseerd op verifieerbare feiten.
De weergave van feiten dient duidelijk en herkenbaar gescheiden
te worden van oordeelsvorming.
(3) Transparantie: de evaluatie dient op een voor de
belanghebbenden en derden navolgbare wijze te worden
uitgevoerd. Vraagstelling, gegevensbasis, gebruikte
onderzoeksmethoden, bevindingen en conclusies dienen in het
rapport op een heldere, toegankelijke wijze te worden
weergegeven.
(4) Validiteit: de evaluatie meet datgene wat volgens de Terms of
Reference (Plan van Aanpak) beoogt te worden gemeten en zulks
op een voor de lezer navolgbare wijze.
(5) Betrouwbaarheid: de onderzoeksresultaten uit de evaluatie zijn
stabiel, dat wil zeggen, herhaling van het onderzoek leidt tot
dezelfde bevindingen en conclusies.
(6) Bruikbaarheid: de evaluatie resulteert in conclusies en
aandachtspunten, die voor de gebruiker waardevol zijn, omdat zij
aanleiding geven tot handelingen die binnen zijn vermogen liggen.
N.B.: het PvA wordt vastgesteld door de Opdrachtgevers.
- het begeleiden van het plan van aanpak door het becommentariëren
van tussenversies van de eindevaluatie;
- het opstellen van een eindoordeel over de kwaliteit van de opzet van de
evaluatie, het evaluatieproces en het evaluatierapport.
Het eindoordeel wordt geadresseerd aan de Voorzitter van de Tweede
Kamer en wordt door de opdrachtgevers bijgevoegd bij het eindrapport.
Verificatie van de in de eindevaluatie gepresenteerde feiten behoort niet
tot de taakopdracht van de commissie.
Werkwijze.
De commissie wijst een voorzitter aan en bepaalt zelf de verdeling van de
werkzaamheden onder de leden.
De onafhankelijke experts beraden zich over het concept-PvA en hechten
daar naar bevinding hun goedkeuring aan.
8 8

Ter invulling van dit principe is een Commissie van onafhankelijke experts ter

begeleiding van de uitvoering van de eindevaluatie ISAF 2006-2010 benoemd.

Pagina 13 van 17

De onafhankelijke experts ontvangen de tussenversies van de rapportage
van de Eindevaluatie ISAF 2006 – 2010. De onafhankelijke experts
vormen zich een oordeel over de uitvoering van de evaluatie inclusief de
rapportage. Het besluit om de evaluatie op te sturen naar de Tweede
Kamer ligt bij de opdrachtgevers. Hierbij wordt de commissie
geconsulteerd.
Het aantal interne bijeenkomsten van de commissie wordt bepaald door
de voorzitter.
Woordvoering.
Tijdens het opstellen van de eindevaluatie onthouden de commissieleden
zich van contacten met het parlement en de media in deze. Ná
aanbieding van de eindevaluatie aan het parlement staat het de
commissieleden vrij zich tegenover parlement en media te uiten over de
eindevaluatie.
Tijdschema.
PvA gereed:
1e concept
2e concept
3e concept
finale concept
Eindevaluatie aanbieden aan parlement:

januari 2011
maart 2011
mei 2011
juni 2011
augustus 2011
september 2011

Administratieve bepalingen.
De onafhankelijke experts ontvangen een onkostenvergoeding voor hun
werkzaamheden conform het “Besluit Vergoedingen Adviescolleges en
Commissies”, indicatieve vergoeding per vergadering: 3% van 8541,18
(BBRA 1984, per 1 april 2009) = € 256,23
Defensie stelt beperkte administratieve en logistieke ondersteuning
(vergaderruimte) beschikbaar.

Pagina 14 van 17

Aanhangsel 1 bij BIJLAGE A
Beleidsdoorlichting Eindevaluatie ISAF
Deze bijlage geeft inzage hoe Defensie invulling geeft aan haar
toezegging een beleidsdoorlichting op te leveren met als onderwerp de
inzet van defensiepersoneel- en materieel voor ISAF inclusief evaluatie
van Geel gelden.
Achtergrond
Defensie is voornemens met de eindevaluatie ISAF tevens uitvoering te
geven aan de regelgeving van het ministerie van Financiën met
betrekking tot beleidsdoorlichtingen. De Regeling Periodiek
Evaluatieonderzoek en Beleidsinformatie (RPE) beschrijft dat het
instrument beleidsdoorlichting een ex post evaluatieonderzoek is met een
nadrukkelijke focus op algemene of operationele beleidsdoelstellingen op
het niveau van het beleidsterrein. De evaluatie verstrekt informatie over
de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde beleid. De
doelstelling van de beleidsdoorlichtingen is tweeledig. In de eerste plaats
vormt de beleidsdoorlichting een instrument voor beleidsmakers om
verantwoording af te leggen aan de Kamer over het gevoerde beleid. In
de tweede plaats biedt de beleidsdoorlichting de mogelijkheid te leren
van de ervaringen uit het verleden. De beleidsdoorlichtingen worden
geprogrammeerd in de begroting.
De defensiebegroting is, op verzoek van de Tweede Kamer ingericht naar
organisatieonderdelen en niet naar beleidsthema’s. Daarom vormen de
begrotingsartikelen bij Defensie geen logisch aanknopingspunt voor de
programmering van beleidsdoorlichtingen. Defensie heeft, in
overeenstemming met het ministerie van Financiën, er voor gekozen om
bij de programmering van de beleidsdoorlichtingen zodoende meer
nadruk te leggen op de belangrijkste activiteiten van Defensie. Een van
de voornaamste activiteiten die Defensie afgelopen jaren heeft ontplooid
is de deelname aan ISAF. Defensie heeft deze inzet gekozen als
onderwerp voor een beleidsdoorlichting in 2011.
Synchronisatie Evaluaties Toetsingskader en Beleidsdoorlichting
In het kader van de “artikel 100” brieven, wordt de Kamer na afloop van
iedere missie een eindevaluatie aangeboden volgens het Toetsingskader
2009. Doel van deze evaluatie is om, net zoals bij een
beleidsdoorlichting, verantwoording aan het parlement af te leggen over
de doelstellingen, verwachtingen en uitgangspunten die ten grondslag
lagen aan het gevoerde beleid.
Defensie heeft besloten om de eindevaluatie ISAF, conform het
Toetsingskader, en de beleidsdoorlichting ISAF, conform de RPE, als één
document op te leveren. De eindevaluatie ISAF wordt conform het
Toetsingskader in gezamenlijkheid met Buitenlandse Zaken uitgevoerd en
zal hierdoor tevens voldoen aan de onderdelen van een
beleidsdoorlichting. Enkel de minister van Defensie zal deze evaluatie
tevens als beleidsdoorlichting aanbieden aan de Tweede Kamer.

Pagina 15 van 17

Uitwerking RPE richtlijnen in PvA Eindevaluatie ISAF
De RPE stelt een aantal voorwaarden aan een beleidsdoorlichting. Zo
moeten een aantal onderdelen worden geadresseerd en is tevens is de
betrokkenheid van een of meerdere onafhankelijken randvoorwaardelijk.
Hieronder wordt aangeven hoe deze twee punten in de eindevaluatie
ISAF worden gerealiseerd.
Onderdelen RPE
Conform de RPE dienen in een beleidsdoorlichting de volgende
onderdelen aan de orde te komen:
1.
Beschrijving en analyse van het probleem dat aanleiding was voor
het beleid;
2.
Beschrijving en motivering van de rol van de rijksoverheid;
3.
Beschrijving van de onderzochte beleidsdoelstellingen;
4.
Beschrijving van de gehanteerde instrumenten en analyse van de
(maatschappelijke) effecten daarvan;
5.
Beschrijving van de budgetten die zijn ingezet.
Tevens wordt aangegeven dat ontwikkelingen in een beleidsdoorlichting
over een langere periode geanalyseerd dienen te worden, waarbij
periodieke en tussentijdse evaluaties als bouwstenen kunnen worden
gebruikt. Ook dient een substantieel deel van de begroting in
beschouwing te worden genomen.
Defensie heeft ervoor gekozen om de structuur en de
subonderzoeksvragen voor de Eindevaluatie ISAF conform het
Toetsingskader dusdanig te formuleren dat deze tevens bovenstaande
onderdelen van de RPE omvatten.
In de inleiding en het opeenvolgende hoofdstuk waarin een uitgebreide
contextbeschrijving volgt, zal de aanleiding voor het beleid alsmede de
motivering van de rol van rijksoverheid worden beschreven.(resp. RPEonderdelen 1&2). De beleidsdoelstellingen die uitgangspunt vormen voor
de evaluatie (RPE –onderdeel 3), komen in de beantwoording van
subonderzoeksvraag 1 uitvoerig aan de orde: “Welk beleid lag ten
grondslag aan de Nederlandse deelname aan ISAF op het gebied
van veiligheid, goed bestuur en sociaaleconomische
ontwikkeling?”
De kern van een beleidsdoorlichting vormt de beschrijving van de
gehanteerde instrumenten en een analyse van de (maatschappelijke)
effecten daarvan (RPE - onderdeel 4). De subonderzoeksvragen 2 en 3
zullen deze beschrijving weergeven:
(2) “Op welke wijze is uitvoering is gegeven aan het beleid op het
gebied van veiligheid, goed bestuur en sociaaleconomische
ontwikkeling?” en
(3) “Wat is bereikt in termen van de realisatie van doelstellingen
op het gebied van veiligheid, goed bestuur en sociaaleconomische
ontwikkeling?

Pagina 16 van 17

Tenslotte zal een beschrijving van de ingezette budgetten (RPEonderdeel 5) worden gegeven in de beantwoording van
subonderzoeksvraag 1 alsmede als separaat punt aan de orde komen in
het eindrapport onder het hoofdstuk Financiën.
Hierbij moet worden opgemerkt dat de Defensiebegroting niet is ingericht
om een directe relatie te leggen tussen beleidsthema’s, activiteiten en de
kosten hiervan. In de beleidsdoorlichting dient dit wel zo veel mogelijk te
worden benaderd. Om deze reden zal Defensie, naast het in kaart
brengen van de additionele uitgaven middels HGIS, tevens
verdeelsleutels9 ontwikkelen die een onderbouwde benadering kunnen
geven voor wat betreft de niet-additionele uitgaven. Ook worden, zoals
aangegeven in de Begroting 2011, de Van Geel gelden hierbij
meegenomen. Op deze wijze wordt, conform de RPE, een substantieel
deel van de begroting afgedekt en krijgt financiële verantwoording
voldoende aandacht.
Betrokkenheid Commissie van Onafhankelijke Experts
De RPE schrijft voor dat bij een beleidsdoorlichting een onafhankelijke
dient te worden betrokken. Invulling van deze voorwaarde valt voor
Defensie samen met de keuze om voor de eindevaluatie ISAF een
commissie van onafhankelijke experts in te stellen. Dit vanwege het
belang om, gezien de politieke aandacht, een geloofwaardig
evaluatieproces resulterend in een kwalitatief goed evaluatierapport op te
leveren. Deze commissie zal zowel dit Plan van Aanpak, tussentijdse
versies en het uiteindelijke rapport beoordelen en adviezen uitbrengen
aan het redactieteam. De toelichting op het eindrapport wordt samen met
het rapport naar de Kamer gestuurd. Met de instelling van de betreffende
commissie voldoet Defensie aan de eisen die de RPE stelt in het kader
van de beleidsdoorlichtingen.

9

De verdeelsleutels worden gebaseerd op het rekenmodel dat in de
Verkenningen en Heroverwegingen is gebruikt.

Pagina 17 van 17