Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 573

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 13 februari 2012

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66),
voorzitter, Smeets (PvdA), Samsom (PvdA),
Paulus Jansen (SP), ondervoorzitter, Jacobi
(PvdA), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Thieme
(PvdD), Gesthuizen (SP), Wiegman-van
Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van
Tongeren (GroenLinks), Ziengs (VVD),
Braakhuis (GroenLinks), Gerbrands (PVV),
Lodders (VVD), Van Vliet (PVV), Dijkgraaf
(SGP), Schaart (VVD), Verhoeven (D66) en Van
der Werf (CDA).
Plv. leden: Jadnanansing (PvdA), Elias (VVD),
Blanksma-van den Heuvel (PvdA), Koolmees
(D66), Dikkers (PvdA), Dekken (PvdA), Irrgang
(SP), Groot (PvdA), Holtackers (CDA), Tony van
Dijck (PVV), Ouwehand (PvdD), Van Gerven
(SP), Schouten (ChristenUnie), Van Gent
(GroenLinks), Leegte (VVD), El Fassed
(GroenLinks), De Mos (PVV), Taverne (VVD),
Van Bemmel (PVV), Van der Staaij (SGP),
Houwers (VVD), Van Veldhoven (D66) en
Ormel (CDA).
2
Samenstelling:
Leden: Van Bommel (SP), ondervoorzitter, Van
der Staaij (SGP), Ormel (CDA), Ferrier (CDA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Knops (CDA),
voorzitter, De Roon (PVV), Jansen (SP),
Voordewind (ChristenUnie), Ten Broeke (VVD),
Ouwehand (PvdD), Bontes (PVV), Groot
(PvdA), Braakhuis (GroenLinks), Nieuwenhuizen (VVD), Schouw (D66), El Fassed (GroenLinks), Hachchi (D66), Dijkhoff (VVD) en
Driessen (PVV).
Plv. leden: Irrgang (SP), Dijkgraaf (SGP),
Bruins Slot (CDA), Omtzigt (CDA), Samsom
(PvdA), Timmermans (PvdA), Elissen (PVV),
Van Raak (SP), Wieldraaijer (PvdA), HennisPlasschaert (VVD), Thieme (PvdD), Hernandez
(PVV), Dikkers (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Van Veldhoven (D66), Van
Tongeren (GroenLinks), Pechtold (D66),
Huizing (VVD), Kortenoeven (PVV), Jacobi
(PvdA) en Azmani (VVD).

De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1 en
de vaste commissie voor Europese Zaken2 hebben op 18 januari 2012
overleg gevoerd met staatssecretaris Bleker van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie over de Landbouw- en Visserijraad op 23 en
24 januari 2012.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag.)

kst-21501-32-573
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie ,
Van der Ham
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

1

Voorzitter: Van der Ham
Griffier: Schüssel
Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Dijkgraaf, Van Gerven,
Van der Ham, Houwers, Jacobi, Koopmans, Koppejan, Ouwehand,
Snijder-Hazelhoff,
en staatssecretaris Bleker van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie, die vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
Voorzitter: Snijder-Hazelhoff
De voorzitter: ik open de vergadering.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Dat wij er maar een mooi jaar van
mogen maken met elkaar.
Ik wil allereerst iets zeggen over de gemeenschappelijke marktordening.
De PvdA is geen voorstander van een zodanige ondersteuning van de
markt dat het ten koste gaat van de kleine boeren en de boeren in
ontwikkelingslanden. Bij dit type marktsteun is geen onderscheid gemaakt
tussen typen producenten. Veelal gaat het om grootproducenten die het
meest profiteren van dit soort type interventies, terwijl wij ons juist willen
focussen op een goede prijs voor het product, maar dan voor de kleine
producenten.
Bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet vooral worden ingezet
op innovatie en vergroening. Daarom is het belangrijk om de basispremie
te verbinden met veel wettelijke minimumeisen. Veel staat overigens al op
de rails. Ik denk aan het ontzien van akkerranden, vruchtwisseling, het
ontzien van nesten en verplichte weidegang. Daarnaast is er een extra
premie voor bijzondere prestaties op het gebied van groene en blauwe
diensten. Net voor de Kerst hebben wij een motie ingediend tegen de
koppelingen. Er zijn nog steeds enkele landen die daarop aansturen, maar
ik vind dat je daar echt niet mee moet beginnen. Wat vindt de staatssecretaris hiervan?
Wat betreft het legbatterijverbod wordt Nederland in gebreke gesteld, heb
ik begrepen. Heeft de staatssecretaris al een brief ontvangen en wat zijn
eigenlijk de gevolgen van deze ingebrekestelling? Belangrijker nog: hoe
kunnen we zo snel mogelijk een forse welzijnsverbetering realiseren zodat
we geen ontheffing meer nodig hebben? We hadden eigenlijk geen
ontheffing moeten geven. Ik vind dit wel teleurstellend.
De ontwikkelingen rond het Schmallenbergvirus moeten nauwlettend in
de gaten worden gehouden. Het virus is immers verrekte lastig te
bestrijden. Bovendien kunnen virussen muteren. Wordt hierover
gecommuniceerd tussen EL&I en Volksgezondheid? De volksgezondheidsrisico’s moeten zo laag mogelijk worden gehouden. Ik las het advies om
contact op te nemen met de GGD, maar dat vind ik wel een heel smalle
sturing.
Er is veel gedoe over de zuiverheid van honden-, schapen- en koeienrassen. Verder zijn identificatie en registratie nogal fraudegevoelig.
Paardenfokkers dringen aan op dna-registratie omdat er wordt gefraudeerd met de chips. Bij de koeien willen gewetensbezwaarden meer
ruimte. En ook wordt gevraagd onder welke voorwaarden men honden
kan inkruisen om het ras zuiver te houden. Op al deze terreinen moeten
duidelijke beleidslijnen komen, ook tegen de achtergrond van de
Europese verordeningen. Ik wil hierover graag verder met de staatssecretaris van gedachten wisselen.
De scholvissers komen in de knel. Duurzaamheidsmaatregelen vergen
grotere mazen, maar ingevolge Europese regels ben je dan geen
scholvisser, maar een kabeljauwvisser. Als je voldoet aan de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

2

regels krijg je weer veel meer bijvangsten en dat willen we nu juist niet.
Hoe denkt de staatssecretaris uit deze patstelling te komen?
In de protocollen voor Marokko, Mauritius en Mozambique zitten
onvoldoende garanties voor de lokale vissers. Zolang die garanties er niet
zijn, willen wij vanuit Europa een maximale verduurzamingsinzet
Wat betreft de garnalenvissers is een aardige slag gemaakt als het gaat
om Natura 2000 en regionale ontwikkelingen. Hoe staat het met de
commissie die zich bezighoudt met de duurzame visserij en dus ook met
de positie van garnalenvissers op de Waddenzee?
Op 27 oktober heb ik tijdens een algemeen overleg gevraagd naar de
toepassing van het Ierse model voor de zeebaarsvangst. Dat behelst
kleinschalige beroepsvisserij en sportvisserij. Dat is een goed model. Toen
vroeg ik naar een reactie van de staatssecretaris op dat model, maar het
heeft nu wel lang genoeg geduurd. Ik vind dat wij het Ierse model moeten
overnemen.
Voorzitter: Van der Ham
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Ik begin met de GMO-verordening.
Wij zijn blij met de inzet van de Commissie en de staatssecretaris om voor
alle sectoren het oprichten van producentenorganisaties mogelijk te
maken. Het gaat mij niet om allerlei steunverzoeken die daar dan nog
bovenop zouden moeten komen, maar om het geven van ruimte voor
mededingingsbeperkende afspraken. Natuurlijk moet de markt goed
blijven werken, maar we weten nu eenmaal dat duurzaamheidsmaatregelen ook moeten worden terugverdiend. De staatssecretaris wil nog
steeds niet de aardappelsector opnemen, maar juist in deze sector is
sprake van lage prijzen en ongelijke machtsposities. Daardoor is er te
weinig ruimte om te investeren in duurzaamheid. Dat betreuren wij. Ik wil
benadrukken dat die vraag vanuit de sector zelf komt. Ik heb een email
gehad van de Nederlandse Akkerbouwvakbond waarin staat dat dat
essentieel is. Wil de staatssecretaris in Brussel ervoor pleiten om ook de
aardappelsector daarin onder te brengen?
Wil de staatssecretaris nu wel of niet af van de suikerquotering? Wij
zouden die quotering liever handhaven. Het LEI heeft aangetoond dat
zowel akkerbouwers als ontwikkelingslanden zeer waarschijnlijk fors
moeten inleveren bij afschaffing ervan. Zowel de akkerbouwsector als de
verwerkende bedrijven hebben zich uitgesproken voor handhaving. Wil de
staatssecretaris dat steunen?
Wij hebben geen goed gevoel bij de VIBEG. Het bevat vergaande
maatregelen voor de visserijsector en daarbij zou je dan wel een gedegen
onderbouwing verwachten. Is het dan zo dramatisch dat vanaf 2016 geen
bodemberoerende visserij in de Noordzeekustzone mag plaatsvinden?
Daar hebben wij onze vraagtekens bij. De kwaliteit van het centrale
habitattype – de permanent overstroomde zandbanken – zou ongunstig
zijn. Daarom geldt een verbeteropgave voor de kwaliteit en moet de
visserij flinke veren laten. Maar in het onderliggende profielendocument
staat dat de kwaliteit van de typische soorten gunstig mag worden
genoemd. Ik vind het merkwaardig dat dat niet is doorvertaald. In het
akkoord wordt regelmatig de spisulaschelp genoemd. Dat is een halfgeknotte strandschelp, driehoekig, één kant is meer afgerond en de umbo zit
in het midden. De soort doet het niet zo goed, maar zet wel een paar
stoplichten op rood.
De vraag is – en dit moet de staatssecretaris aanspreken – of er wat
nieuws onder de zon is. Het antwoord is «nee», want de soort vertoont nu
eenmaal grote natuurlijke fluctuaties en was enkele decennia geleden
zelfs heel zeldzaam. De vraag is ook of we er met die beheersmaatregelen
wel komen. Het zit immers ingebakken in de natuur. Schieten wij hier niet
door? Waarom moet ook het effectonderzoek naar de garnalenvisserij met
klossenpees nog plaatsvinden en is toch al een gesloten gebied

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

3

ingeboekt? Het is veelzeggend dat een innovatieve garnalenvisser op de
vraag waarom hij zonder klossenpees vist, antwoordt: «Omdat wij een
oplossing zoeken voor een probleem dat er niet is». Zouden wij niet eerst
het effectonderzoek moeten afwachten voordat we zulke vergaande
stappen zetten? Ik vraag de staatssecretaris nuchter te blijven, het akkoord
niet in beton te gieten en zeker voor de andere Natura 2000-gebieden op
de Noordzee een betere onderbouwing te zoeken.
Een onzekere factor voor de visserij is het krijgen van ruim baan voor de
pulskorvisserij. De Eurocommissaris biedt een opening. Ik ga ervan uit dat
de staatssecretaris samen met de vissers optrekt om het maximale eruit te
halen en dat de voorgestelde sluiting van gebieden op lossen schroeven
staat als de vissers niet meer ruimte krijgen voor de pulskorvisserij. Kan
de staatssecretaris dit bevestigen?
Vervolgens een enkele opmerking over de zeedagenkorting. Wij zijn
ontevreden over de uitkomst van de vorige Visserijraad. Wij hadden drie
belangrijke punten: een status quo voor geassocieerde bestanden, geen
zeedagenkorting voor kabeljauw en geen zeedagenkorting voor schol en
tong. Het eerste punt is binnengehaald, waarvoor dank, maar de andere
twee helaas niet. De SGP deelt daarom niet de positieve stemming van de
staatssecretaris. Hij noemt bijvoorbeeld de TAC-verhoging voor schol en
tong, maar wat hebben vissers daaraan als zij door de zeedagenkorting
geen ruimte hebben om het extra quotum op te vissen? Zowel de
staatssecretaris als de Eurocommissaris heeft grote woorden gesproken
over de reductie van discards. Daar zijn wij het mee eens, maar denken zij
dat de zeedagenkortingen helpen om bijvangsten te verminderen? Ik denk
dat het tegendeel het geval is. De vissers moeten er immers fors tegenaan
om te proberen het quotum binnen te halen en wij weten wat er dan
gebeurt. Ziet de staatssecretaris dit probleem?
In het verslag klinkt iets door van: goed gedaan, nu kunnen we weer met
de armen over elkaar gaan zitten. Dat is niet de stijl van de staatssecretaris
en dat zal hij ook niet doen. Ik kan mij dan ook niet voorstellen dat hij dat
zo heeft bedoeld. Is hij bereid om de komende maanden alle zeilen bij te
zetten om de zeedagenkorting van tafel te krijgen? Een aanknopingspunt
kan zijn de situatie rondom het Verenigd Koninkrijk dat een duidelijke
uitzonderingspositie heeft gekregen en zeedagen terugkrijgt. Waarom zet
de staatssecretaris niet voluit in op zo’n uitzonderingspositie? Of ziet hij
andere mogelijkheden om ervoor te zorgen dat het quotum daadwerkelijk
kan worden opgevist zodat de vissers een eerlijke boterham kunnen
verdienen?
De heer Koppejan (CDA): Voorzitter. Ik zal het visserijgedeelte voor mijn
rekening nemen en de heer Koopmans het landbouwgedeelte.
Ik begin met de uitkomsten van de laatste Visserijraad. Wij zijn tevreden
over de vastgestelde quota voor schol, tong en de Noordzeeharing en
over de status quo voor de geassocieerde soorten: tarbot, griet, tongschar
en witje, schar en bot. Wel willen wij voorkomen dat wij volgend jaar weer
een discussie krijgen over die geassocieerde bestanden. Omdat wij weinig
wetenschappelijke kennis hebben van deze bestanden, kunnen ze ook niet
in aanmerking komen voor het MSC-certificaat. Daarom vraag ik de
staatssecretaris om in Europees verband een sterk pleidooi te houden
voor nader wetenschappelijk onderzoek naar de geassocieerde bestanden,
zodat wij volgend jaar een besluit kunnen nemen op basis van gedegen
onderzoeken en deze bestanden in aanmerking kunnen komen voor
MSC-certificering.
We zijn ontevreden over het aantal toegekende zeedagen. Dat ligt ons echt
zwaar op de maag. De Kamer heeft hierover over een duidelijke motie
aangenomen, maar de uitkomst is ronduit teleurstellend. Ik hoor graag
van de staatssecretaris hoe het zover heeft kunnen komen. Wat heeft hij
ondertussen gedaan om te proberen het besluit terug te draaien?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

4

Ik sluit mij graag aan bij de opmerkingen van mevrouw Jacobi over het
merkwaardige beleid van Europa ten aanzien van zeedagen voor
scholvissers. Duurzame vissers die het MSC-certificaat voor schol hebben
behaald, hebben grotere maaswijdtes in hun netten waardoor ze een
stevige korting op hun visdagen krijgen. Ze vallen dan namelijk onder de
kabeljauwregeling. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat Europees beleid
duurzaamheid frustreert en afstraft? Ik zie hier graag een actie van de
staatssecretaris in Europees verband.
Het nieuwe visserijbeleid en het Europees fonds voor maritieme zaken en
visserij richten zich vooral op de kleinschalige visserij. Wij weten dat
kleinschalige visserij lang niet altijd duurzame visserij is en dat de
Nederlandse visserij heel erg efficiënt is en dus niet per definitie onder de
kleinschalige visserij valt. Dat zou onze inspanningen om duurzaamheid te
bereiken kunnen frustreren. Tot nu toe krijgt Nederland 1,13% uit het
fonds plus een top voor innovaties op het terrein van duurzaamheid. Wij
vragen de staatssecretaris zich er in Europees verband voor in te zetten
dat Nederland hetzelfde percentage uit het fonds krijgt en ook dat er meer
werk wordt gemaakt van duurzaamheid. Niet alleen kleinschaligheid,
maar vooral ook duurzaamheid moet worden beloond. Dan komen ook
onze vissers ervoor in aanmerking.
Ik steun de inspanningen met betrekking tot de visserijprotocollen. Wel zie
ik graag een gelijk speelveld. Wij maken ons zorgen over de Chinese
vissers die zich niets aantrekken van duurzaamheid en de zeeën gewoon
leegvissen terwijl onze vissers zich netjes gedragen.
Hoe staat het met het kuststatenoverleg en de beheersafspraken voor
makreel? Dat is erg belangrijk voor het behoud van het MSC-certificaat
voor makreel.
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie hecht veel waarde
aan de vangnetconstructie voor de producentenorganisaties binnen het
GLB. Door die sterke coöperatieve structuur en de producentenorganisaties zijn wij groot geworden. De huidige gemeenschappelijke marktordening voor groente en fruit werkt deels wel en deels niet. Er zijn enkele
aanbevelingen gedaan en aan de hand van de evaluatie wil ik graag van
de staatssecretaris horen hoe hij die meeneemt in het GLB-traject. Wij
vinden dat er ruimte moet zijn voor innovatie binnen die systematiek.
Erkende producentenorganisaties moeten van Brussel ruimte krijgen om
afspraken te maken over de duurzaamheid. Is de staatssecretaris bereid
om aan de artikelen 106 en 114 toe te voegen dat de erkende producentenorganisaties recht hebben op faire en redelijke producentenprijzen? Dit
vinden wij een belangrijk punt. Daarbij moet ook rekening worden
gehouden met investeringen in duurzaamheid.
De Europese Commissie wil op verzoek inter-brancheorganisaties
erkennen. Dat is een goed punt. Wij kennen ze natuurlijk al: de productschappen. Sommigen willen die afschaffen, maar in onze ogen zouden ze
ook op dit punt een goede rol kunnen spelen. Wij steunen het kabinet om
hiermee aan de slag te gaan.
Crisisfondsen moeten in de EU-meerjarenbegroting vooraf worden
gedekt. Dat moet natuurlijk zo blijven ten tijde van de marktcrisis. In
bijzondere omstandigheden moet het mogelijk zijn, over te gaan tot het
inzetten van interventiemiddelen. Is de staatssecretaris het hiermee eens?
De Europese Commissie schept de mogelijkheid om bij een uitbraak van
plant- of dierziekte bijzondere maatregelen te nemen. De Commissie kan
50% van deze maatregelen financieren. Wij steunen dit voorstel.
De suikersector is recent drastisch hervormd. Er is nu een WTO-proof
systeem, dat heel goed werkt voor de arme landen. De EU is van een
exporterende een importerende regio geworden. Wij zijn dus niet zo
enthousiast om het suikerquotum per 2015 te beëindigen. Wij vinden dat
het huidige systeem voorlopig moet blijven. Het voldoet immers aan de
WTO-eisen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

5

Op het punt van dierenwelzijn en duurzaamheid zou Europa meer voorop
moeten lopen om mondiale standaarden te beïnvloeden. Ziet de staatssecretaris voor zich een rol weggelegd op dit punt? De EU moet hierbij
vooroplopen, al was het maar omdat ons eigenbelang in het geding is.
Dat past wat mij betreft ook in het actieplan dierenwelzijn.
Ten slotte willen wij graag dat er in heel Europa een meldplicht komt voor
het Schmallenbergvirus.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Nederland loopt allang niet meer
voorop als het gaat om de dingen die de wereld echt nodig heeft:
voorzichtig omgaan met het klimaat, de natuur en de dieren. De PvdD
vindt het een enorme blamage als je in je regeerakkoord schrijft dat je in
Nederland niks voor dieren gaat doen, maar dat je het dierenwelzijn wel in
Europa gaat verbeteren. Vervolgens komt de staatssecretaris met een
labbekakkerig briefje waaruit een labbekakkerige inzet blijkt. Ik spreek hier
mijn teleurstelling uit over het uitblijven van steun van de PVV. Die fractie
is nooit aanwezig bij dit soort debatten en steunen geen moties om te
proberen in Europees verband ernstige.
De tweede teleurstelling heeft te maken met het feit dat wij in Nederland
nog steeds legbatterijen hebben, terwijl was afgesproken dat die
inmiddels de deur uit zouden zijn. Het zou ook zijn afgelopen met die heel
kleine legbatterijen, want de verrijkte kooi is helaas ook niet veel meer dan
een legbatterij met een behangetje, al is dat wel een stapje vooruit. Wat
verwacht de staatssecretaris van de ingebrekestelling? Wat gaat dat
kosten en naar wie wordt de rekening gestuurd?
Ik heb nogal wat visserijpunten. Eerst iets over het akkoord over de
visserij in beschermde gebieden. De PvdD vindt dat je in beschermde
gebieden niet moet vissen. Wij zijn wat dat betreft nog niet zo enthousiast
over het akkoord. Wij vragen ons af waarom het verbod op bodemberoerende visserij afhankelijk is van de toelating van de pulsvisserij. Daar is
heel veel kritiek op. Wat betreft het estuarium van de Theems hebben de
Britten geconstateerd dat, als de Nederlandse pulsvissers langs zijn
geweest, er sprake is van lege staandwantnetten en dat zij trawlen over
een kerkhof. De Britse vissers vrezen dat de pulsvisserij te effectief is en
de zeebodem zo ongeveer steriliseert. Engelse vissers halen veel dode
jonge vis van postzegelformaat naar boven, zoals krabben, wormen en
andere bodemdieren. Met dat pulsvissen zaagt men dus de poten onder
het ecosysteem vandaan, omdat bodemdieren een belangrijke
voedselbron vormen. Zo werkt het ecosysteem namelijk. Ik heb begrepen
dat zelfs China, waarover de CDA-woordvoerder zojuist zei dat men daar
helemaal geen rekening met duurzaamheid houdt, pulsvissen heeft
verboden, omdat met net iets te veel stroom de zee daar opeens leeg was.
Vindt de staatssecretaris het verstandig om pulsvisserij in plaats van
bodemvisserij toe te staan, als dat zoveel negatieve effecten heeft?
Dan het fonds. Er is 6,5 mld. beschikbaar. Daarna is er nog een mld. voor
de visserijakkoorden, maar wat krijgen we ervoor terug?: Lege zeeën! De
PvdD vindt dat je geen belastinggeld mag verspillen aan het uitbreiden en
stimuleren van de visserij, maar dat gebeurt wel. Alles zou erop moeten
zijn gericht om de vloot af te bouwen en de capaciteit te verminderen.
Alleen dan is het verantwoord om er belastinggeld in te steken, maar dat
zien wij hier niet gebeuren. Er zijn geen criteria opgesteld op basis van
ecologische doelen. Er is alleen gekeken naar de werkgelegenheid in de
visserij. Misschien wil een partij als de VVD zo langzamerhand ook
erkennen dat het niet aangaat om van de belastingbetaler te vragen om
een sector die niet levensvatbaar is met subsidies in de benen te houden.
Ik hoop wat dat betreft op een omslag.
Ik kom bij de visserijprotocollen. Er was heel veel terechte kritiek op de
protocollen met Marokko. De mensenrechten worden geschonden. Het
kost Europa meer dan het oplevert. De Kamer heeft een motie aangenomen waarin dit wordt afgewezen. Ook het Europees Parlement wil niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

6

dat er nog een nieuw akkoord met Marokko wordt gesloten, maar toch ziet
de staatssecretaris wel wat in nieuwe onderhandelingen. Hij somt
vervolgens een aantal bekende voorwaarden bij eerdere protocollen op.
Moeten wij op basis daarvan geloven dat het nu wel goed gaat komen
met de mensenrechten? De PvdD doet dat niet. Wij gaan wat ons betreft
niet opnieuw de onderhandelingen in. Er moet nu een streep worden
getrokken. Er moet worden erkend dat een en ander over een poosje in de
evaluatie op dezelfde conclusie uitkomt, namelijk dat het geld heeft
gekost, dat de mensenrechten zijn geschonden en dat er te veel is gevist.
Wij moeten dat niet willen. Ik vraag de staatssecretaris om toe te zeggen
dat hij het opnieuw starten van de onderhandelingen niet steunt. Wij
hebben dezelfde bezwaren tegen de protocollen met Mauritius en
Mozambique. Wat Mozambique betreft wijzen wij er nadrukkelijk op dat
het gaat om het vangen van de geelvintonijn, de grootoogtonijn, de
zwaardvis en de skipjacktonijn. Dat zijn niet bepaald soorten waar het
goed mee gaat. Ze staan op de rode lijst. De staatssecretaris erkent dat het
niet zo goed ging, maar de situatie lijkt te verbeteren, omdat de visserijinspanningen iets zijn verminderd. De stelling dat het beter lijkt te gaan,
vinden wij geen argument om de visserijdruk nog verder te laten
toenemen. Ik wil weten welke landen bij uitstek profiteren van de
visserijprotocollen en of Nederland daar, ook als je het puur berekenend
beziet, zijn steun aan moet verlenen.
Dan de viskweek in het algemeen. Ook wat dat betreft maken wij bezwaar
tegen het Europese visserijfonds. Wij voorzien dat in de viskwekerij
dezelfde problemen gaan ontstaan als in de bio-industrie met zoogdieren,
het uitbreken van ziekten en de plannen om dieren grootschalig te ruimen.
Wordt het geen tijd voor de conclusie dat we met de viskwekerij weer een
nieuw bio-industrieavontuur gaan beginnen, terwijl we van te voren
weten dat deze op dezelfde bezwaren gaat stuiten als het bio-industrieavontuur met varkens, kippen en koeien? Laten wij daarmee ophouden en
er in elk geval geen belastinggeld insteken. Dat pleidooi brengen wij
onder de aandacht van de staatssecretaris.
Dan nog een laatste positiever gekleurde opmerking over het verbod op
het ontvinnen van haaien. Met de nu voorliggende verordening wordt een
stap verder gezet. Ik hoop dat de controle scherp wordt en dat niet alleen
op papier een betere bescherming van de haaien wordt geregeld, terwijl
er in de praktijk niet veel van terechtkomt. Ik krijg graag de toezegging van
de staatssecretaris dat hij zich daarvoor gaat inzetten.
De voorzitter: Dan nu het woord aan de heer Houwers, die de spreektijd
van de VVD-fractie gaat verdelen met mevrouw Snijder-Hazelhoff.
De heer Houwers (VVD): Voorzitter. Dat ga ik zeker doen.
Op Europees niveau zijn de vangstmogelijkheden voor de visserij in 2012
vastgesteld. De uitslag van het akkoord lijkt positief. De visstand van een
aantal soorten is dusdanig verbeterd dat de quota verruimd kunnen
worden. Maar het aantal zeedagen is voor een aantal van de voor de
Nederlandse visserij van belang zijnde soorten gedaald. De vissers zijn
bang dat het aantal zeedagen te laag zal zijn om het quotum te kunnen
opvissen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Wij zien hierin een
beweging die gericht lijkt te zijn op het stimuleren van de grootschalige
visserij. Graag een reactie van de staatssecretaris.
Op een aantal Nederlandse forelbedrijven is de visziekte Infectieuze
Hematopoïetische Necrose (IHN) geconstateerd. De VVD vraagt zich af wat
de prognose is van de verspreiding van deze ziekte.
De VVD is verheugd over de koerswijziging in het voorstel voor de
verordening inzake het EFMZV. De nadruk wordt verschoven van
investerings- en saneringssteun naar steun voor innovatie, verduurzaming
en kennisopbouw. De VVD is van mening dat dit past in het streven naar
een sector die het bedrijf zo veel mogelijk onafhankelijk kan uitoefenen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

7

niet afhankelijk is van subsidies. Anders dan mevrouw Ouwehand stelt –
zij schetst een te negatief en onjuist beeld, terwijl zij er dichtbij zit en dus
beter zou moeten weten – is de visserijsector een sector van hardwerkende ondernemers die zeker niet alleen maar afhankelijk is van subsidies.
Dat mag ook wel eens worden gezegd.
De VVD is blij dat de verschillende partijen tot het VIBEG-akkoord zijn
gekomen. Dat is een prima insteek. Hulde voor de inzet van alle partijen,
maar ziet de staatssecretaris kans, als men blijkt onvoldoende middelen te
hebben, om de omslag te maken waarover wordt gesproken? Wij zijn ook
benieuwd naar de stand van zaken met betrekking tot het VisWadakkoord. Er is sprake van een vervolg. Hoe staat het met de status van de
onderhandelingen?
In het akkoord wordt tevens aangegeven dat er op korte termijn informeel
overleg plaats zal vinden tussen de NMa, de sector en het Rijk. De VVD wil
de staatssecretaris tot spoed manen op dit dossier. De problemen met de
mededingingsregels zijn al langere tijd bekend en het is van belang dat de
vissers duidelijkheid krijgen. Graag wat extra actie van de staatssecretaris.
Wij zijn blij met het feit dat er vanuit Europa ruimte is voor het uitkeren
van een vergoeding aan de dioxinepalingvissers. Ook wat dat betreft
pleiten wij voor voortgang. Wij zijn benieuwd naar de stand van zaken.
De voorzitter: U hebt zich keurig aan uw spreektijd gehouden. Er is nog
2,5 minuut over voor mevrouw Snijder.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Eerst iets over de agenda
en de ronde over het markt- en prijsbeleid. Ook mijn fractie wil graag
weten hoe het met de interventiemaatregel staat, in relatie tot het
crisisfonds. In principe hebben wij ons uitgesproken tegen een verlenging
van het suikerquotum, maar gelet op de discussies daarover vraag ik de
staatssecretaris toch of hij nog mogelijkheden ziet dat langer in stand te
houden en of daar eventueel steun voor is.
Dan de mededeling over de EU-strategie dierenwelzijn. De staatssecretaris
schrijft dat er moet worden gekomen tot een modernisering en aanscherping van bestaande regels. Wij vragen ons af wat daarmee wordt bedoeld
en wat de staatssecretaris ziet als aanscherping. Het lijkt ons verstandiger
om veel meer te harmoniseren in EU-wetgeving en te bezien welke hoge
standaarden er internationaal zouden moeten komen om ook in Europa
een eerlijk speelveld te creëren. Europa is geen eiland en moet wereldwijd
de concurrentie aangaan.
In het verslag van de vorige vergadering wordt gesproken over het
rapport van de Commissie inzake de bescherming van dieren tijdens
transport. Uit dat rapport blijkt dat de effecten van de verordening nog
niet voldoende zijn. De staatssecretaris geeft aan dat het doelmatiger en
meer uniform moet. Dat heeft onze steun, maar wij blijven er moeite mee
houden dat dieren er op lange transporten na acht uur af en op moeten. Ik
krijg steeds weer signalen dat juist dat erop en eraf moeten bij dieren veel
stress blijft geven. Stoppen is geen probleem. Even rust is ook geen
probleem, maar het op- en afladen van de dieren zorgt voor stress. Dat is
niet bevorderlijk voor het dierenwelzijn.
In het verslag staat voorts dat Ciolos nog een mogelijkheid ziet voor
gekoppelde betalingen, maar daar zijn wij het totaal niet mee eens.
Dan het Schmallenbergvirus. In Frankrijk en Duitsland bestaat inmiddels
een meldplicht, maar België doet er nog niet aan mee. Ik sluit mij aan bij
degene die heeft aangegeven dat dit Europees moet gebeuren. België ligt
heel dicht naast ons. Ook België dient in te zien dat een meldplicht op zijn
plaats is.
Hoe is het echter mogelijk dat zich in Nederland zo’n grote uitbraak lijkt
voor te doen, vergeleken met de ons omringende landen? Bij ons stapelen
de aantallen zich op, maar we weten niet anders dan dat knutten ook in de
rest van Europa voorkomen. De staatssecretaris geeft aan dat er op allerlei

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

8

fronten sprake is van diagnostisch onderzoek. Er wordt een vaccin
ontwikkeld en er vindt viruskarakterisering plaats. Volgens ons moet in het
onderzoek ook aan de orde komen waarom Nederland zo uit de pas loopt
ten opzichte van de andere lidstaten.
Dan het legkippenverbod in kooien. De Europese Commissie heeft
aangekondigd dat er juridische procedures komen tegen veertien
lidstaten, maar wat betekent dat? Welke consequenties heeft een
eventuele inbreukprocedure voor Nederland? Wat gebeurt er in de andere
lidstaten? De staatssecretaris heeft aangekondigd dat hij een en ander nog
een half jaar wil aanzien, tot 1 juli, maar wat doen de andere lidstaten? Ik
ben daar heel benieuwd naar. De staatssecretaris heeft ook een tijdelijke
voorziening aangekondigd. Bedrijven die vanwege wet- en regelgeving
nog niet aan het verbod hebben kunnen voldoen, krijgen tot 1 juli de
mogelijkheid om nog kippen te houden in hun oorspronkelijke stallen,
maar waren deze bedrijven wel vroegtijdig op de hoogte van de deadlines
van 1 januari 2010 en 1 januari 2011? Hebben ze vervolgens ook
voldoende ruimte gehad om een aanvraag te doen, inclusief de bouw en
het weer in werking zetten van de nieuwe stallen? De twee termijnen
lijken namelijk zeer kort.
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Gruwelijk en vreselijk noemde
minister-president Rutte het bij het debat over de regeringsverklaring. Per
1 januari 2010 had het zover moeten zijn: een verbod op het gebruik van
het elektrische waterbad voor het verdoven van kippen voor de slacht.
Nou ja, verdoven. Drie jaar geleden is wetenschappelijk vastgesteld dat
veel kippen helemaal niet buiten bewustzijn geraken. Om die reden zou
het elektrische waterbad moeten worden verboden. Het kabinet, dat
dierenwelzijn met het beleid alleen lippendienst bewijst, laat in de praktijk
een ander gezicht zien. Uit economische belangen, uit angst voor
productie en productschade wordt het invoeren van een betere verdovingsmethode uitgesteld. Graag een reactie van de staatssecretaris op
deze stelling van de SP. Wij overwegen op dat vlak een motie.
Dan het verbod op de legbatterijen voor kippen. Ik vraag de staatssecretaris om wat dit betreft garen op de klos te doen. Ik heb begrepen dat hij
de ingebrekestelling al heeft ontvangen, maar wat zijn de consequenties
daarvan? Dit heeft een voorbeeldfunctie. Als je heel coulant bent voor de
legbatterijen, dan opent dat de deur voor de varkenshouders die in 2013
aan nieuwe regelgeving en wetgeving moeten voldoen. Ook zij kunnen
dan weer aansturen op ontheffingen. Ik wil graag de uitspraak van de
staatssecretaris dat dit niet gebeurt, zodat ook de varkenshouders weten
dat er strikt gehandhaafd wordt op het punt van de toekomstige normen.
Er zijn nog 15 kippenhouders met legbatterijen. Ik vraag de staatssecretaris – desnoods doe ik dat via een motie – om tegen deze kippenhouders,
die willen overstappen op kooien voor koloniehuisvesting, te zeggen dat
ze dat niet moeten doen. We weten allemaal dat ook koloniehuisvesting
niet duurzaam is. In Duitsland is daarvoor al een einddatum aangegeven.
Ook deze kippenhouders moeten overgaan op scharrelkippen. Misschien
kan er gebruik worden gemaakt van een knelgevallenregeling. Het is in elk
geval heel belangrijk dat deze kippenhouders daar naar toe worden
geleid.
Wij krijgen graag een schriftelijke reactie op de gemeenschappelijke
strategie dierenwelzijn. Onze verwachtingen zijn hooggespannen, want
het kabinet schuift alle dierenwelzijnszaken door naar Europa. Wij
verwachten in ieder geval een oplossing voor het probleem van het
maximeren van de reistijden. Het probleem is opgelost als er wordt
gekomen tot een maximum van acht uur. Daar pleit de SP dan ook voor.
Er ligt ook een aangenomen Kamermotie op dit punt.
Dan het visserijbeleid. In Afrikaanse landen moeten lokale vissers toezien
hoe de Europese superschepen de wateren voor hun kust leegvissen als
gevolg van visserijakkoorden. Ik vraag de staatssecretaris om daar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

9

buitengewoon kritisch over te zijn. Ik verzoek hem erop aan te dringen dat
visserij in het nieuwe akkoord met Marokko niet in de wateren van de
Westelijke Sahara zal plaatsvinden. Graag een toezegging op dit punt. Er
wordt opnieuw onderhandeld, terwijl het Europees Parlement heeft
tegengestemd en de bezetting van de Westelijke Sahara, inclusief de
zeeën, volgens de VN illegaal is. Ook de juridische dienst van het
Europees Parlement noemt visserij aldaar illegaal.
Dan iets over de visserijakkoorden. Het lijkt mij niet meer dan normaal dat
bij een proces waarbij lokale, natuurlijke hulpbronnen worden verkocht, er
ook consultatie plaatsvindt van lokale vissers en andere belanghebbenden. Gaat de staatssecretaris erop aandringen dat ook plaatselijke
stakeholders worden geconsulteerd en worden betrokken bij de uitvoering
en de evaluatie van de visserijakkoorden? Ik ben verbaasd dat in het
visserijakkoord met Mozambique de zwaardvis is opgenomen als een
door de EU te bevissen soort. Deze prachtige, maar zich langzaam
voortplantende vis, staat toch op de rode lijst van beschermde dieren?
Bovendien is de jachtmethode wreed en is er sprake van grote
bijvangsten van onder andere haaien en schildpadden. Het duurzame
sausje van dit akkoord is kennelijk flinterdun. Hoe kan dit? Wil de
staatssecretaris ervoor pleiten om de zwaardvis uit de visserijakkoorden
met Mozambique te halen?
Ik hoor tevens graag dat de staatssecretaris zich ervoor gaat inzetten om
ook visserij door buitenlandse schepen uit de kustwateren van zich
ontwikkelende landen te weren. Er ligt een aangenomen motie over
Guinee Bissau. De staatssecretaris heeft aangegeven dat hij zich daarvoor
hard gaat maken. Ik neem dat hij niet alleen de kustbewoners van Guinee
Bissau een warm hart toedraagt, maar alle kustbewoners van arme landen
een zee met vis erin gunt. Ik krijg dus graag vier toezeggingen op deze
vier punten. Dan ben ik een gelukkig mens. Dat is niet onaardig op deze
mooie dag.
Dan nog iets over het Schmallenbergvirus. Het is een heel ingewikkelde
kwestie. Wij tasten een beetje in het duister over hoe wij dit moeten
aanpakken. Het virus verspreidt zich kennelijk in heel Nederland. Ik begrijp
dat er op alle vlakken onderzoek wordt gedaan. Er is een meldingsplicht,
maar leven er al gedachten over preventieve maatregelen? Ik krijg graag
een bespiegeling van de staatssecretaris over zijn gedachten op dat vlak
en of wij niet iets meer kunnen doen dan alleen onderzoek en monitoren,
want dat geeft een heel onbevredigend gevoel.
Voorzitter: Snijder-Hazelhoff
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Ik vervang mevrouw Van
Veldhoven die iets in de plenaire zaal moet doen.
Binnenkort verschijnt, als het goed is, de Europese gemeenschappelijke
strategie over de bescherming van het welzijn van dieren. Dat is mooi. Wij
geloven dat een Europese aanpak onmisbaar is om grote stappen te
kunnen zetten, bijvoorbeeld door het op termijn komen tot een even goed
Europees label voor dierenwelzijn als die al bestaat voor biologisch eten.
Wij moeten het nu nog doen met nationale initiatieven, zoals de sterretjes
van de dierenbescherming, terwijl juist veel producten over de grens
worden verhandeld en een nationaal initiatief daar niet werkt. Als de klant
niet kan kiezen, dan kan de boer er niets aan verdienen. Deze invalshoek
ontbreekt echter, als ik het goed begrijp, nog geheel in de gelekte
Europese voorstellen. Kan de staatssecretaris zich daarvoor inzetten? Kan
hij het Nederlandse keurmerk in Europa onder de aandacht brengen en
ervoor zorgen dat dit de richting van denken wordt in de Europese Unie?
Bij de dierenwelzijnstrategie gaat men de welzijnscriteria wetenschappelijk onderbouwen. Dat is mooi, maar in het verleden hebben we gezien
dat veel op de wetenschap gebaseerde adviezen van de Europese
Voedselautoriteit, de EFSA, bij de relevante besluitvorming om politieke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

10

redenen weer zijn verdwenen. Hoe denkt de staatssecretaris te voorkomen
dat adviezen, net als in het verleden, door de lidstaten als keuzemenu
worden gezien? Wil hij zich inzetten voor een integraal ja of nee op de
wetenschappelijke adviezen over de voorschriften voor welzijn?
Een vraag over het GLB. De marktverordening staat vandaag ook op de
agenda, maar ik heb begrepen dat er overleg wordt gevoerd door de
zogenaamde bende van vijf waartoe Nederland ook toe behoort, over de
vergroeningsvoorstellen. Kan de staatssecretaris toelichten welke kant
men opdenkt en toezeggen de commissie te informeren over de
uitkomsten? Dan nog een vraag over de visserij op de wadden. Kan de
staatssecretaris aangeven of er een limitering komt van het aantal
staandwantvergunningen dat een waddengemeente mag uitschrijven, of
is dat onbeperkt?
Voorzitter: Van der Ham
De vergadering wordt geschorst.
De voorzitter: Dames en heren. Wij gaan weer door met het debat.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Gaat de staatssecretaris in
blokken antwoorden? Krijgen wij maximaal twee interrupties?
De voorzitter: Dat was het voorstel dat ik wilde doen, maar u hebt de
kwaliteit van een groot voorzitter. Het woord is aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik zou mijn bijdrage graag onderverdelen in vijf blokken:
Het GLB en marktordening, visserij, Schmallenberg, het legbatterijverbod
en ten slotte de algemene aspecten van dierenwelzijn.
Mijn eerste blok gaat over de landbouw. Mevrouw Jacobi en anderen
hebben gesproken over het markt- en prijsbeleid en de inzet van het
kabinet. Het kabinet streeft naar een marktvangnet voor extreem lage
prijzen die door incidentele exogene factoren worden bepaald. De heer
Koopmans heeft hierover ook gesproken. Wij vinden dat er dan geïntervenieerd moet kunnen worden en dat er dan ook voldoende Europese
middelen beschikbaar moeten zijn om die interventie te verzilveren.
Verder zullen wij ervoor moeten zorgen, mede via afspraken in de keten,
waartoe wij nu initiatieven nemen in het kader van het rapport-Alders en
het rapport-Van Doorn, dat er een faire prijs voor de primaire producent
ontstaat. Het kabinet steunt de Kamer volledig in het streven om geen
herkoppeling van productiesteun toe te staan. Wij weten dat sommige
landen van Europa daar toch voor opteren, maar wij vinden dat wij
daarvan nu echt afscheid moeten nemen. Dat hebben enkele commissieleden reeds verwoord.
De heer Dijkgraaf heeft gesproken over het versterken van de marktmacht
van de primaire producenten. Nederland heeft met de producentenorganisaties en de interbrancheorganisaties een structuur waarin, institutioneel
gezien, ook marktmacht aan primaire producenten is toegekend. Zoals
aangegeven, zullen wij er in de GLB-voorstellen voor zorgen dat deze in
eigen land op niveau blijft en dat wij die mogelijkheid behouden.
Bovendien zullen wij nationaal, via het rapport-Van Doorn en het
rapport-Alders, waarvan wij de uitwerking hebben opgepakt, deze
mogelijkheden proberen te versterken.
De leden Snijder, Koopmans en Dijkgraaf hebben gesproken over de
suikerquotering. Het kabinet heeft in reactie op de voorstellen van de
Eurocommissaris gezegd: quoteringssystemen zijn van het verleden; die
moeten wij niet meer gebruiken. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld de
melkquotering. De leden hebben argumenten gehoord en aangevoerd
voor de afschaffing van het suikerquotumsysteem. Ik moet zeggen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

11

enkele van die argumenten wel tot enige heroverweging nopen. De
suikersector heeft net een transformatie achter de rug. Dit geldt zowel
voor de industrie als voor de primaire producenten. Op bijna alle
bijeenkomsten van de afgelopen drie maanden heb ik dat punt regelmatig
gehoord, of het nu van jonge boeren, oudere boeren, of de industrie
kwam. Men vroeg of het wel verstandig is om in 2015 de suikerquotering
af te schaffen in de wetenschap dat de sector nog met een transitie van
doen heeft. Dat zijn voor een deel valide argumenten. Deze zal ik bij de
Europese Commissie dus op tafel leggen; dat is mijn inzet. Daarin moeten
wij behoedzaam opereren, maar volgens mij begrijpen wij elkaar wel
redelijk. Daar komt bij dat er, voor zover ik weet, twee landen zijn die
ongeveer op dezelfde lijn zitten. Dat zijn Duitsland en Frankrijk. Op dit
punt staan wij dus niet alleen. Ik denk dat het signaal duidelijk is. Over de
vraag hoe het dan wel moet, moet dan een deal worden gesloten met de
Commissie en de andere lidstaten. Volgens mij is enige heroverweging
inderdaad noodzakelijk.
Dit ligt anders bij het punt van de heer Dijkgraaf over de aardappelen en
de werking van de marktordening. De heer Dijkgraaf sprak ten aanzien van
de Nederlandse Akkerbouw Vakbond over «de sector». Ik denk dat dit net
iets te veel eer voor die organisatie is en de sector in het algemeen iets
tekortdoet. Wij zijn zeer aarzelend over de suggestie van de SGP. Het
gemeenschappelijk landbouwbeleid bestaat dit jaar precies 50 jaar. In die
vijf decennia hebben wij ons altijd verzet tegen een aardappelmarktordening. Zo’n marktordening zou gunstig zijn voor lidstaten met een
laagwaardige bulkproductie, maar houdt voor Nederland risico’s in omdat
ons land hoogwaardige kwaliteitsproducten levert: consumptieaardappelen, pootaardappelen, enzovoorts. Als er een probleem in de aardappelteelt is, moeten wij dat aanpakken, maar naar mijn oordeel niet via een
nieuwe GLB-marktordening. Daar kleven echt grote risico’s aan.
De heer Koopmans vroeg: hoe moet het verder met de gemeenschappelijke marktordening voor groenten en fruit? Dit is belangrijk. De sector
ontvangt jaarlijks ongeveer 100 mln. Wij willen deze marktordening
behouden en verbeteren. In de toekomst willen wij meer inzetten op
innovatie, zoals energie-innovatie. Dat is ook onze algemene lijn voor de
inzet van Europese instrumenten. Wij willen die inzet focussen op
innovatie en verduurzaming. Dit geldt ook voor de visserij. Dan weet
Nederland dat het als lidstaat stevig kan meedoen en een reëel financieel
aandeel kan halen uit de Europese fondsen.
Ik kom op de voorstellen voor risicobeheer. De heer Koopmans heeft
daarover gesproken. Nederland maakt in dit kader weleens gebruik van
het huidige artikel 68 van Europese verordening 73/2009, onder de eerste
pijler. Hierdoor wordt een brede weersverzekering mogelijk gemaakt. Het
is goed dat de voorstellen opnieuw dergelijke mogelijkheden bieden om
instrumenten voor risicobeheer te faciliteren. Het is belangrijk dat er een
interventiemogelijkheid als vangnet blijft. Daarop ben ik net ingegaan. Net
als de heer Koopmans ben ik van mening dat het goed is dat voor
grootschalige plant- en dierziektencrises cofinanciering door de EU
mogelijk blijft. Volgens mij is het goed om dit op Europees niveau te doen,
omdat heel veel dierziekten zich niet slechts op nationaal niveau, maar
ook op Europees niveau voordoen. Als zij niet helemaal Europees zijn,
raken de effecten van deze ziekten op de markt en de export vaak toch
heel Europa. Daarom ondersteun ik dit punt.
Er is een aantal vragen gesteld over de verduurzaming. Daarop ben ik
ingegaan. Wij zorgen hiervoor op twee manieren. Ten eerste gebeurt dit
via de regiegroep met onder anderen de heer Van Doorn, de heer Alders
en de ketenpartners uit het bedrijfsleven; onder mijn leiding zal de
regiegroep hiermee aan de slag gaan. Ten tweede gebeurt dit via de
opening die de NMa nu biedt voor een soort preconsultatie voor
initiatieven voor duurzaamheidsafspraken in de keten, of deze nu van de
visserij- of de landbouwsector afkomstig zijn, opdat wij daar niet bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

12

voorbaat tegen mededingingsproblemen aanlopen. Ik onderstreep dus het
punt van de heer Houwers dat wij spoed moeten betrachten in de zaken
betreffende de NMa, de mededinging en de visserij.
De heer Van der Ham vroeg hoe het staat met de vergroening en de
«bende van vijf». Ik heb de Kamer toegezegd, elk kwartaal een voortgangsrapportage over het GLB te sturen. Ik denk dat het niet goed is om
tussentijdse mededelingen te doen over onderhandelingen en subonderhandelingen. Die zal ik in de kwartaalrapportage opnemen.
De heer van der Ham vroeg ook naar de adviezen van de European Food
Safety Authority. Nederland is groot voorstander van het volgen van de
wetenschappelijke adviezen van de EFSA, bijvoorbeeld voor ggo’s,
genetisch gemodificeerde organismen. Wij moeten wel reëel zijn: voor
een aantal collega-lidstaten ligt het anders. Het is echter onze inzet om
deze adviezen te volgen; dat geldt ook voor de visserij. Je moet heel
goede politiek-bestuurlijke argumenten hebben om af te wijken van
wetenschappelijke adviezen waar je zelf om hebt gevraagd.
Dit was mijn laatste punt binnen het blok over de landbouw.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik kom terug op de aardappelen. Dat punt komt
steeds terug. Ik kan de staatssecretaris volgen als het om de pootgoedsector gaat. In dat deel van de aardappelsector gaat het om hoge kwaliteit
en kwaliteitsconcurrentie. Ik denk inderdaad dat men in deze sector niet
geholpen is met het beter benutten van producentenorganisaties.
Voor de consumptieaardappelen is het volgens mij een heel ander
verhaal. De kwaliteit wordt vastgesteld door supermarkten. Er is hevige
concurrentie, maar deze vindt plaats op basis van de prijs en niet op basis
van de kwaliteit. Daar vindt juist versprokkeling plaats. Het is al moeilijk
genoeg om voldoende producenten bij elkaar te brengen; dat weten wij
uit het verleden. Waarom zou je nu niet voor dat deel van de aardappelsector producentenorganisaties mogelijk maken?
Staatssecretaris Bleker: Hoe zou het in de praktijk uitwerken als wij
aardappelen onderdeel laten uitmaken van de marktordening, zodat
interventie kan plaatsvinden bij lage prijzen? Dat zou dan immers de
redenering zijn.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat hoeft niet per se. Het gaat om de rol van de
producentenorganisaties bij gmo’s, genetically modified organisms. De
organisaties kunnen bijvoorbeeld afspraken maken over het areaal of de
prijs. Dat valt allemaal nog te bezien. Het betekent niet standaard dat er
geïntervenieerd moet worden. Men kan dan echter wel afspraken maken,
terwijl dit nu in feite verboden is.
Staatssecretaris Bleker: Hier is sprake van een misverstand. De
Commissie sluit de aardappelsector niet uit van de mogelijkheid om een
producentenorganisatie te hebben. Producentenorganisaties kunnen dus
best ketenafspraken en dergelijke maken.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik had begrepen dat dit niet mocht in de
aardappelsector, dus dat zal ik nog even checken in de stukken. Het zou
mooi zijn als het wel kan.
Staatssecretaris Bleker: Dan is er weer een misverstand. Nu kan het niet,
maar straks kan het wel.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat het nu niet kan, is helder. Dat het straks wel
kan, is essentieel. Als wij een en ander verkeerd geïnterpreteerd hebben
en dit straks wel mogelijk is, is dat een prachtige correctie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

13

Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik ga verder met mijn tweede blok: de
visserij. In december waren er gedurende tweeënhalve dag onderhandelingen over de visserij. Ik zal de resultaten daarvan duiden. Ik deel de
opvatting van de commissieleden dat de vaststelling van de quota voor de
voor ons belangrijke soorten goed is uitgepakt.
Wij hebben ingezet op continuering en verruiming van de mogelijkheden
om de pulsvisserij toe te passen, overigens wel met begeleidend,
gedegen wetenschappelijk onderzoek en praktijkonderzoek. Door een
enkeling wordt nu een heel zwart beeld van de ecologische effecten van
de pulsvisserij geschetst. Tot nu toe zijn hiervoor geen aanwijzingen. De
pulsvisserij heeft een aantal positieve effecten, zoals de beperking van de
bodemberoering; dat is altijd een heel zwaar punt geweest. Kan de
pulsvisserij onbeperkt en zonder nader begeleidend onderzoek worden
uitgebreid? Nee. Je kunt pulsvisserij toestaan en uitbreiden omdat de
signalen positief zijn, maar je moet heel alert blijven en verdere gegevens
verzamelen op basis van wetenschappelijk onderzoek naar de biologische
en ecologische effecten. Daarin heeft de sector zelf ook een verantwoordelijkheid; dat heb ik ook tegen de sector gezegd. Onder die voorwaarde zien
wij kans om de pulsvisserij uit te breiden. Daarin hebben wij de
Commissie in beginsel meegekregen. Dat is voor ons een belangrijk
resultaat.
Een ander resultaat, dat overigens in de marge van deze onderhandelingen is behaald, betreft de paling. Wij hebben nu een grotere marge dan
voor de decemberonderhandelingen om de palingvisserij, die als gevolg
van de sluiting van gebieden gedupeerd is, tegemoet te komen.
Voor de zeedagen hebben wij ons heel lang kunnen inzetten in coalitieverband, samen met enkele andere landen. In de laatste nachtelijke uren
viel de coalitie echter uiteen. Dan houdt het op. Als een groot land samen
met twee andere landen, alles afwegende, een ander belang laat
prevaleren, heb je geen blokkerende minderheid meer. Dan heb je niets
meer om nog invloed mee uit te oefenen. Dat is gebeurd. De Kamerleden
kunnen zich voorstellen hoe dat dan gaat. Op dit punt staan wij in zekere
zin met lege handen; wij vinden het dan ook een minpunt in het resultaat.
Wat gaan wij nu doen? Wij zien wel goede mogelijkheden om in overleg
met de sector een en ander zo te implementeren dat de sector op een
verantwoorde wijze de quota kan opvissen. Als wij echt in de problemen
komen doordat de implementatie onvoldoende mogelijkheden biedt, gaan
wij terug naar de Commissie en zullen wij zeggen: beste vrienden, dit
werkt averechts. Zo is de situatie. Daarover zullen wij de Kamer medio
2012 informeren.
De fracties van de SGP, het CDA en de VVD hebben gesproken over het
aantal zeedagen. Heronderhandelen over het aantal zeedagen is nu niet
aan de orde. Dat is een fictie. Wat aan de orde kan komen, is dat wij geen
ruimte vinden bij de implementatie, waardoor wij echt in de problemen
komen. Wij zien die ruimte nu nog wel. Hiervoor staan wij zij aan zij,
schouder aan schouder met de sector. Ik stel voor, de Kamer hierover in
de loop van de zomer te rapporteren.
Ik kom op de afspraken over de verdeling van het fonds. De leden
Houwers en Koppejan hebben daarover gesproken. In het rijtje criteria
waarover de Commissie nu spreekt, staat ook de omvang: kleinschaligheid, kleine (kust)visserij als bonus; dan zou je extra uit het fonds
kunnen putten. Dat is voor ons fout, want het geeft aan dat «klein»
duurzamer is dan «groot». Daar is geen enkel bewijs voor. Soms is het zo,
maar het is zeker geen generieke regel. Volgens ons moeten
duurzaamheid en innovatie de criteria zijn om in aanmerking te komen
voor de middelen. Soms kunnen duurzaamheid, innovatie en kleine
omvang heel goed samengaan. Waar dat het geval is, moet die combinatie volop in aanmerking komen voor support.
De heer Koppejan heeft de geassocieerde bestanden genoemd. Dat is een
belangrijk punt. Ik vind het in het algemeen teleurstellend dat je quota

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

14

moet vaststellen terwijl je niet over voldoende gegevens beschikt. De
Commissie is dan meestal geneigd om heel terughoudend te zijn en lage
quota voor te stellen. Dat is een bijzondere reactie, want dan krijg je een
soort ad-hocbeleid. Wij bepleiten bij de Commissie dat zij ervoor zorgt dat
zij voor alle relevante bestanden over voldoende wetenschappelijke
inzichten beschikt om de quota, de taks op te kunnen funderen. Dit is ook
voor de certificering van belang, zoals de heer Koppejan al zei.
Ik ga in op de stand van zaken voor de makreel. Binnenkort heb ik hierover
overleg met de kuststaten. De inzet is om eruit te komen voor de makreel.
Ik laat de uitkomsten van het overleg aan de Kamer weten zodra deze er
zijn.
Mevrouw Jacobi heeft gevraagd naar de garnalenvissers. Leden van de
commissie-Remkes zijn aangezocht. Deze week is het eerste gesprek met
de voorzitter. Het streven van de commissie is om voor de zomer het
rapport op te leveren. Ik ben voornemens om de garnalenvisserij en de
Waddenvisserij bij de opdracht te betrekken, zoals door mevrouw Jacobi
is gevraagd via een motie of op andere wijze. Mogelijkerwijs zal ook
degene die zich hiermee de afgelopen tijd heeft beziggehouden, de heer
Hollenga, zitting nemen in deze commissie, zodat een en ander vloeiend
verloopt.
Ik kom op het Ierse plan voor de zeebaars. Ik heb navraag gedaan bij de
Ieren. Er blijkt geen sprake te zijn van een echt Iers plan. De beroepsmatige lijnenvisserij is daar verboden. Bij recreatieve visserij mag je twee
stuks meenemen. Er zijn geen wetenschappelijke adviezen die wijzen op
een noodzaak om in te grijpen. Voor mij is er dus geen aanleiding om
maatregelen te nemen. Ik ben wel bereid om met de sport- en beroepsvisserij in gesprek te gaan over dit punt.
Ik ga in op de scholvissers. Het aangekaarte probleem is bekend. Wij
zoeken naar een oplossing, maar deze hangt af van de hoeveelheid
bijvangst van kabeljauw. Mogelijk kan het aangepaste kabeljauwbeheerplan van de Commissie dit voorjaar een oplossing bieden. Het is een
kafkaëske situatie. Het probleem is bekend; er wordt naar gekeken.
Ik kom op de visserij in landen als Mozambique en de visserijakkoorden
met dit soort landen. Gisteren is er een ambtelijk overleg met de ngo’s en
de sector gehouden, als ik het wel heb; misschien was het niet gisteren,
maar in ieder geval wel recentelijk. Wij hebben een dilemma. Aan de ene
kant is het goed om akkoorden te sluiten; wij willen graag zo maatschappelijk verantwoord mogelijke akkoorden, die duurzaam zijn en rekening
houden met de lokale economie en bevolking. Aan de andere kant heb je
voor het sluiten van een akkoord een wederpartij nodig; dit zijn de
betreffende landen. Het niet sluiten van een akkoord betekent niet dat er
niet wordt gevist, want met name de Russen en Chinezen vissen ook in
die gebieden. Het is een moreel dilemma. Als wij daar niet vissen, laten
wij de zeeën vrij voor landen die zich minder zorgen maken om dit soort
maatschappelijk verantwoorde aspecten dan Europa geneigd is te doen. Ik
vind dus dat wij voor die akkoorden moeten gaan, al moeten wij wel
erkennen dat wij dan soms niet het maximale kunnen realiseren voor een
maatschappelijk verantwoorde visserij en duurzaamheid. Het alternatief is
echter slechter, namelijk dat wij daar niet aanwezig zijn en dat anderen die
het op dat punt minder nauw nemen, ruim baan krijgen. Zo staan wij
daartegenover. Ik denk dat de inzet van het kabinet en de Kamer bij de
Europese Commissie niet verschillend is. Vooral de Russen en Chinezen
zijn daar actief, zo zeg ik in antwoord op de vraag van mevrouw
Ouwehand.
Op de protocollen ben ik grotendeels ingegaan. Het is van belang dat de
plaatselijke bevolking en stakeholders bij het proces worden betrokken.
Die mening deel ik met de heer Van Gerven. Dat benadruk ik. Dat geldt
voor alle landen.
De heer Van Gerven heeft een vraag gesteld over Guinee-Bissau. Dat is
een lastig punt. De grootte van een schip zegt niet per definitie iets over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

15

de mate van duurzaamheid. Voor mij is het van belang dat de belangen
van de lokale bevolking worden geborgd. Dat is onze insteek bij de
akkoorden.
Er is gevraagd of de zwaardvis uit de visserijakkoorden kan worden
gehaald. Dat is geen optie op dit moment. Een en ander is uitonderhandeld en geparafeerd; er staat een handtekening onder.
Datgene wat door mevrouw Ouwehand en de heer Van Gerven is
benoemd, is wel een belangrijk punt. Ik zal daarom pleiten voor verantwoorde vangst op basis van adequate beheerplannen.
Verscheidene leden hebben gesproken over de visserij in beschermde
gebieden (VIBEG). Is het glas halfvol of is het halfleeg? Er is veel emotie
geweest rond dit onderwerp, maar uiteindelijk hebben wij nu de VIBEGakkoorden, waar de visserijsector en de natuurorganisaties achter staan.
Dan denk ik, zo aan het begin van het jaar: het glas is een beetje meer dan
halfvol. Wij hebben een belangrijke stap gezet op het gebied van de
natuur, terwijl de visserijsector er uiteindelijk ja tegen heeft kunnen
zeggen, hoe moeilijk dat ook lag. Daar wilde ik het bij houden. Uiteindelijk
vind ik het een evenwichtig pakket, waarmee ook de Natura
2000-doelstellingen kunnen realiseren. Wij gaan met de sector zelf op zoek
naar de financiering van de onderdelen. De heer Houwers heeft daarover
gesproken.
Voor de VisWad-onderhandelingen geldt een vergelijkbaar traject en een
vergelijkbare aanpak als bij de VIBEG. Door alle betrokken partijen wordt
daar nu aan gewerkt. Wij moeten afwachten of wij er met elkaar uit
kunnen komen.
Ik ben het eens met wat mevrouw Ouwehand heeft gezegd over het
ontvinnen van haaien. Ik steun de Europese inzet. Niet ontvinnen, maar de
vinnen eraan laten, maakt controle veel beter mogelijk. Dat is in feite wat
mevrouw Ouwehand ook bepleit. Het belang van de controle zal ik
benadrukken in het overleg met de Commissie.
De Commissie heeft absoluut aandacht voor de viskweek. Wat mij betreft
moeten voedselzekerheid en voedselveiligheid hierbij voorop blijven
staan. Wij moeten wel eisen blijven stellen aan de viskweek, zeker als deze
met publieke middelen wordt ondersteund. Het gaat echter te ver om een
ban uit te spreken over de viskweek.
De heer Houwers heeft gevraagd naar de stand van zaken betreffende de
palingvergoeding. Na overleg met de Commissie is er ruimte, zij het
beperkt, om te komen tot een ruimere vergoeding. Ik ben in overleg met
de sector. Het eerste overleg heeft net voor kerst plaatsgevonden. Ik
informeer de Kamer over de uitkomsten uiterlijk in de eerste helft van
maart.
De visziekte IHN is alleen gevonden in forellenvijvers van hobbyvissers.
De kans op verspreiding is klein, aangezien deze bedrijven geen vissen
uitwisselen. Overdracht via hengels kan worden voorkomen via goede
hygiënevoorschriften. De sector pakt het zelf op en geeft adviezen aan de
vissers. Er is geen gevaar voor de volksgezondheid.
Wat betreft de visserij in de Waddenzee is het aan de gemeenten om te
bepalen onder welke strikte voorwaarden men daar mag vissen. Dit is
beperkt per persoon, zeg ik tegen de heer Van der Ham. Er is dus geen
sprake van een soort totaalquotum.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik ga even in op de Kafka-achtige situatie rond
de scholvangst. Het MSC-label schrijft een bepaalde maaswijdte voor,
maar de EU-eisen staan aan de verduurzaming in de weg. De staatssecretaris heeft te weinig specifiek aangegeven hoe wij kunnen trachten om dat
weg te masseren.
Staatssecretaris Bleker: Daarover gaan wij met de Europese Commissie
in gesprek. Ik heb het een Kafka-achtige situatie genoemd om aan te
geven dat het een situatie is waar wij iets aan moeten doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

16

De heer Dijkgraaf (SGP): Dat geldt wat mij betreft ook voor de zeedagenkorting. Anderen hebben daar ook over gesproken. Ik vind het prettig om
van de staatssecretaris te horen, althans zo beluister ik hem, dat hij het
eigenlijk ook een onbevredigende uitkomst vindt. Dat delen wij dan in
ieder geval. Feit is wel dat de Nederlandse visserijsector daar mee zit. Het
Verenigd Koninkrijk heeft een uitzonderingspositie gekregen. Ligt dat dan
aan de onderhandelingen? De staatssecretaris moet dat niet opvatten als
een verwijt, want zo is het helemaal niet bedoeld. Zo lopen de zaken nu
eenmaal. Wat zijn de creatieve mogelijkheden om hier samen met de
sector de komende tijd echt iets aan te doen?
Staatssecretaris Bleker: De situatie met het Verenigd Koninkrijk was een
andere. Wij hadden met elkaar echt een juridisch dispuut over de vraag of
het wel kon, of het niet anders kon, enzovoort. Dan is er op een gegeven
moment een coalitie die denkt dat het anders kan, en op een gegeven
moment denkt iemand: verdraaid, dat gaat mij op een ander dossier te
veel kosten en dat wil ik niet. Dan barst de coalitie en is het voorbij. Dat
gebeurt dan in de nacht van vrijdag op zaterdag om twee uur. Vervolgens
kun je ernaar fluiten. Je bent dan geneigd om met een rotgevoel om vier
uur in de auto te stappen, maar ondertussen hadden wij wel vier andere
punten binnengehaald. Wat kunnen wij nu doen? Welnu, wij kunnen de
implementatie aanpakken. Wij moeten met de sector bezien hoe wij met
deze quota en zeedagen de zaak kunnen oppakken. Ik zie daar wel
mogelijkheden toe. Als het eenmaal zo ver is en als blijkt dat wij tegen
problemen aanlopen, gaan wij terug naar de Commissie. Ik zal u daar dan
over rapporteren.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik interpreteer het zo dat de staatssecretaris zich
maximaal ervoor zal inzetten om er het maximale uit te halen.
Staatssecretaris Bleker: Ja, maar eerst bezien wij met de sector hoe wij
de implementatie zodanig kunnen vormgeven dat de kwestie van de
zeedagen geen probleem oplevert voor de sector.
De heer Koppejan (CDA): Ik heb nog een vraag over de geassocieerde
soorten en het Europese onderzoek, dat de staatssecretaris ook wenselijk
acht. Welke mogelijkheden ziet hij, in de zin dat het wetenschappelijk
onderzoek op korte termijn daadwerkelijk plaatsvindt, zodat wij er volgend
jaar, als het gaat om de nieuwe quota, al gebruik van kunnen maken en er
zo snel mogelijk kan worden overgegaan tot MSC-gecertificeerde
visvangst?
Staatssecretaris Bleker: Er vindt nu overleg plaats tussen de betrokken
lidstaten en de Europese Commissie over de vraag hoe wij dit onderzoek
kunnen inrichten en wat ieders rol daarin kan zijn. Ik weet niet of er aan
het eind van dit jaar al onderzoeksresultaten zullen zijn die wij kunnen
gebruiken bij de discussie in december, maar dat is wel de inzet.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik laat de ironie rond de kafkaëske
toestanden nu maar even onbesproken; dat komt op een later moment
wel. Ik wil graag van de staatssecretaris weten welke Europese vissers
baat hebben bij de visserijprotocollen. Ik hoef niet te horen dat China en
Rusland ook graag in de desbetreffende wateren zouden willen vissen.
Dat weten wij wel. Wie gaat er het meest profiteren van het belastinggeld
dat aan de protocollen wordt uitgegeven? Graag een antwoord voor de
verschillende protocollen. Wat betreft de pulskorvisserij wijs ik de
staatssecretaris erop dat hij wel erg positief aankijkt tegen de resultaten
daarvan, terwijl hij de negatieve berichten blijkbaar niet wil horen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

17

Staatssecretaris Bleker: Ik ben niet doof voor de negatieve berichten.
Daarom vind ik dat wij zorgvuldig onderzoek moeten blijven doen naar de
toepassing van de pulskor.
Welke landen zijn vooral bij de visserijakkoorden gebaat? Welnu, dat zijn
Spanje, Frankrijk, Portugal, Nederland en het Verenigd Koninkrijk.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik vroeg welke landen vooral profiteren.
Mag ik concluderen dat dit Spanje, Frankrijk en Portugal zijn?
Staatssecretaris Bleker: Belangrijke landen als Spanje, Frankrijk en
Nederland. Daarmee zitten wij toch in een respectabele lijst. Het zijn
ongeveer de kandidaten voor het Europees kampioenschap.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Dat kan minder kwaad dan op vissen jagen.
De heer Van Gerven (SP): Ik ben nog niet echt gelukkig met het antwoord
van de staatssecretaris op de vragen over de visserij. Ik beperk mij tot de
zwaardvissen. Wat vindt de staatssecretaris nu zelf? Deze soort staat op de
rode lijst. Vindt hij dat wij ons hier hard voor moeten maken? Hij zegt dat
het akkoord niet meer kan worden opengebroken. Hoe ziet hij dit voor de
toekomst?
Staatssecretaris Bleker: Ik vind dat bedreigde soorten in beginsel niet in
de akkoorden opgenomen moeten kunnen worden. Als ze er nu wel in
staan of als die soorten in de loop van de tijd kwetsbaarder worden, vind
ik dat wij via afspraken in beheerplannen het probleem in de visserijakkoorden moet oplossen. De algemene lijn van Nederland bij visserij is:
behoedzaamheid, behoedzaamheid, behoedzaamheid. Dat geldt ook voor
deze soorten.
Voorzitter. Dan kom ik nu op het Schmallenbergvirus. Wij zijn geconfronteerd met datgene waarover wij de Kamer elke week rapporteren. Terecht
hebben de heer Van Gerven en mevrouw Jacobi aandacht gevraagd voor
het aspect van de volksgezondheid. Het advies van het RIVM was dat er
geen of een verwaarloosbaar risico was voor de volksgezondheid. Ik heb
toen meteen gezegd dat het daar niet mee ophoudt. Door de Europese
zusterorganisatie is dat bevestigd. Verder hebben wij gezegd: wij
informeren de ggd’s over Schmallenbergbesmettingen. Je leert altijd. Wij
hebben ook van het rapport-Van Dijk over de Q-koorts geleerd. Alhoewel
er niet of nauwelijks risico is, worden de ggd’s geïnformeerd. Wij
informeren ook de burgemeesters van de gemeenten waar het Schmallenbergvirus op bedrijven wordt geconstateerd. Tegen de agrariërs hebben
wij gezegd: vrienden, als jullie ziekteverschijnselen op of om het bedrijf
waarnemen waarvan je denkt «hoe zit dat?», dan geldt bij twijfel: neem
contact op met de huisarts en de ggd. In de laatste brief, via GGD
Nederland, hebben wij geïnformeerd of er meldingen waren: «Hebt u
verdachte situaties?» Het antwoord was: nee. Wij doen dus echt alles op
een heel open en transparante manier. Ondanks de eerste bevinding van
het RIVM dat er geen of een verwaarloosbaar risico is, blijven wij het elke
week alert bezien. Ook voor mij staat dit met stip bovenaan. In de tweede
plaats doen wij volop onderzoek. Daarom hebben wij snel een meldingsplicht ingesteld. Dat is nu gelukkig ook gebeurd in Frankrijk en Duitsland.
De Europese Commissie, die hierover gaat, heeft gezegd: alle landen
moeten transparantie betrachten over de aanwezigheid en de frequentie
van deze besmettingen. Dat zal ook gebeuren. Dat is de aanpak waarvoor
wij kiezen. Nu geldt vooral: onderzoek! Er zijn vragen gesteld in de trant
van: waarom veel in Nederland en waarom minder elders? Voor een deel
kan dat te maken hebben met de meldingsplicht. Voor een ander deel kan
het te maken hebben met het meldingsgedrag. Er zitten twee kanten aan:
meldingsplicht en meldingsgedrag. Duitsland is het eerste land waar het
is geconstateerd. Wij hebben gezegd: wij zijn daarover meteen heel open,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

18

duidelijk en helder. Wij zullen ook bij onze Belgische collega’s informeren
waarom zij nog niet, net als Frankrijk, die meldingsplicht introduceren.
Vanaf het begin is er dus een directe koppeling gelegd met de humane
kolom, zowel op departementaal niveau als op het niveau van de
operationele organisaties. Wij blijven dat elke week doen. Dat is de manier
waarop wij het aanpakken.
In het begin heeft een enkeling gevraagd of het niet een beetje
«overdone» is. Welnu, ik zeg op dit punt: liever iets of veel meer gedaan
dan naderhand noodzakelijk blijkt, dan ietsje te weinig. Dat is de manier
waarop wij het aanpakken. Er is nog veel onduidelijk en ik kan dus niet op
alles antwoord geven, omdat het onderzoek nog loopt. Een ding mag ook
duidelijk zijn: wij hebben nog geen methode om de antistof te detecteren.
Op het moment dat wij die wel hebben, kan dit betekenen dat er meer
bedrijven besmet zijn geweest dan nu is waargenomen. Ik doe nu ook
even aan verwachtingenmanagement. Het is zelfs aannemelijk. Als de
besmetting via vliegen gaat, lijkt het, als je tenminste je boerenverstand
gebruikt, redelijk aannemelijk. Als wij de antistoffen niet kunnen
waarnemen, kunnen wij de besmetting dus niet altijd vaststellen. Het
aantal besmette bedrijven kan op een later moment veel hoger blijken te
zijn geweest dan wij nu hebben kunnen vaststellen. Dat is ook een reden
om ten aanzien van de humane kolom zo zorgvuldig te zijn. Je zou kunnen
zeggen: het zijn 80 à 100 gevallen, maar als wij de antistoffen kunnen
detecteren, kan het bij nader inzien zo zijn dat het om veel meer gevallen
gaat. Nogmaals, dat is de manier waarop wij de zaak aanpakken, in goede
samenwerking met VWS en met de gemeenten met het oog op de
humane kolom. Wij krijgen vanuit de hoek van de gemeenten en de ggd’s
positieve reacties op de wijze waarop zij worden geïnformeerd over het
proces.
De heer Van Gerven (SP): Dank voor de openhartigheid. Ik denk dat het
heel erg belangrijk is dat die wordt betracht. Ik had ook nog gevraagd of
er niet nog meer preventieve zaken zijn te entameren. Het gaat
waarschijnlijk nog lang duren voordat er een vaccin is. Ik denk aan
hygiënemaatregelen. Ik denk ook aan transport. Ik zag een uitzending
waarbij een veehouder hielp bij een bevalling. Dat vond ik heel mooi aan
de ene kant, maar als dokter dacht ik: oei, gaat dat wel goed? Ik dacht toen
meteen aan hygiënemaatregelen. Leven er op dat punt ideeën?
Staatssecretaris Bleker: Dat gaan wij doen. De heer Van Gerven schetst
een realistisch beeld van het moment waarop er een vaccin beschikbaar
is, want het is niet realistisch om te veronderstellen dat dit voor het
aankomende dekseizoen, het knuttenseizoen – de zomer van 2012 –
beschikbaar is. Dat is niet aannemelijk. Dit betekent dat wij inderdaad
moeten nadenken over preventieve maatregelen, dat wil zeggen
beschermings- en hygiënemaatregelen. Dat gaan wij ook doen, samen
met LTO Nederland, de vakgroep runder- en schapenhouderij. Dat kan
betekenen dat de dieren minder buiten komen en onder dak blijven. Je
kunt allerlei dingen bedenken. Het kan ook zijn dat wij iets doen met
transport. Wij gaan dat allemaal bekijken. Als het vooral de vliegen zijn die
de besmetting veroorzaken, zullen wij maatregelen moeten nemen om te
voorkomen dat die met de dieren in aanraking komen. Ik denk dan aan
sprays en dergelijke. Ik laat het vooral aan de sector en aan onze
specialisten over om in het vroege voorjaar te bezien welke preventieve
maatregelen wij zouden kunnen nemen. Daar gaan wij al in februari of
maart beginnen. Wij hebben dan misschien al iets meer zicht op het
verspreidingspatroon. Dat is daarbij ook van belang.
Voorzitter. Dan kom ik nu op het onderwerp legbatterijen. Is Nederland in
gebreke gesteld? Het antwoord is: nee, of: nog niet. Er is geen ingebrekestellingsprocedure tegen Nederland gestart. Dan kan komen, maar het is
nu nog niet het geval. Wat doen wij? Welnu, wij hebben heel zorgvuldig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

19

bezien of er bedrijven zijn die, uitsluitend als gevolg van externe factoren
zoals procedures, wel ruim op tijd begonnen zijn met de aanvraag, maar
niet op tijd de alternatieve locatie en huisvesting op orde konden krijgen.
Het gaat dan om een klein aantal bedrijven, om en bij de 25. Er waren veel
meer aanvragen voor een uitzonderingspositie, maar wij hebben gezegd:
nee, dit zijn ze. Tot 1 juli heeft men de gelegenheid om te produceren met
de methode legbatterij. Men mag niet de lege schuren opnieuw vullen. De
eieren mogen alleen worden gebruikt voor de industrie. Alle andere
bedrijven – maar dat zijn er niet zo veel – die nu nog de legbatterij
gebruiken, handelen in strijd met de wet. Wij zullen daarop handhaven, en
de eieren gaan op geen enkele wijze waar dan ook naartoe, behalve naar
de vernietiger, punt, uit; dat is het verhaal. Dat is misschien heel hard,
maar men mag gewoon niet opnieuw ophokken. Nederland heeft op dit
punt wel wat te verliezen. De sector wist al tien jaar lang dat dit eraan zat
te komen. Ook de Kamer heeft geklaagd over landen die de zaken nog
lang niet op orde hebben. Wij hebben tegen de Europese Commissie
gezegd: handhaven, handhaven, handhaven en in gebreke stellen. Ik heb
het over Polen, Hongarije, Spanje enzovoort. Dan kan het niet zo zijn dat
bedrijven die niet onder de zeer zware hardheidsclausule vallen, toch met
hun spullen op de markt komen, ook al is het voor de industrie. Daarvan
zeggen wij: nee, als wij daar de boel openzetten, hebben wij geen verhaal
meer tegenover de Europese Commissie en de miljoenen eieren die in
andere landen op niet-correcte wijze worden geproduceerd.
De heer Koopmans (CDA): Die lijn delen wij, op een klein puntje na. Ik
heb het nu over de groep van ongeveer 15 bedrijven die naar koloniehuisvesting toe willen. De nahangprocedure die de Kamer op dat punt heeft
ingezet, heeft tot effect gehad dat er sprake was van de noodzaak om tot
wetgeving te komen. Daar kan ik niets aan doen. Een deel van de Kamer,
meer dan 30 leden, vroeg daarom. Er moest dus een wet komen. Die wet
is pas van kracht vanaf 20 december 2011. Inhoudelijk ben ik het met de
lijn van de staatssecretaris eens, maar wij kunnen die 15 ondernemers op
dat punt niet behandelen op de wijze waarop het kabinet voornemens is
om te doen, want dan gaan wij echt het recht in Nederland geweld
aandoen. Ik vraag de staatssecretaris dus om dat te wijzigen.
Staatssecretaris Bleker: Daar wil ik met de Europese Commissie over
spreken. Daar hoort u nog van. Overigens wordt Nederland eventueel in
gebreke gesteld; dus ook de wetgever in dit geval.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Het is goed dat wij hier strak in
zitten, maar wat doen die andere dertien lidstaten? Daar ben ik heel
benieuwd naar. Het kan niet zo zijn dat daar andere maatregelen worden
getroffen dan wij in Nederland doen, want anders kunnen wij in
Nederland een aantal zaken niet uitleggen.
Staatssecretaris Bleker: De Commissie is bezig met een overzicht. Zodra
dat overzicht beschikbaar is, zal ik de Kamer daarvan op de hoogte stellen.
De enige manier om de Commissie een goede positie te geven, is zelf
strak te zijn.
Voorzitter. Ik kom op het punt van de heer Koopmans betreffende de rol
van Nederland als het gaat om internationale standaarden op het gebied
van dierenwelzijn, ook buiten Europa. Nederland en de Europese Unie zijn
zeer actief om de hoge EU-dierenwelzijnsstandaarden op mondiaal niveau
geaccepteerd te krijgen, bijvoorbeeld in de bilaterale handelsakkoorden,
met Mercosur, India en Zuid-Korea. Dat is wel onze inzet en dat is de rol
die wij zien.
Tegen mevrouw Snijder zeg ik: morgen presenteert de Europese
Commissie, in de persoon van de heer Dalli, de EU-strategie dierenwelzijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

20

De EU-strategie dierenwelzijn. De inzet van het kabinet is opgenomen in
de brieven van 31 mei en 3 oktober en in de brief aan eurocommissaris
Dalli. Hierin zijn, ook naar aanleiding van de motie-Ouwehand/Koopmans,
additionele punten opgenomen bovenop de inzet van mijn ambtsvoorganger mevrouw Verburg. De Kamer ontvangt na het verschijnen van de
strategie binnen zes weken de inzet van het kabinet. Normaal gesproken
zal dat uiterlijk half maart zijn.
Wij zetten meer dan voorheen in op specifieke regelgeving voor melkvee,
vleeskuikens, kalkoenen, konijnen en nertsen. Verder zetten wij in op de
modernisering en de aanscherping van bestaande regels inzake transport,
bedwelmingsmethoden, de huisvesting van varkens enzovoort. Het is de
Kamer bekend.
De heer Van Gerven vraagt om een schriftelijke reactie op de
EU-dierenwelzijnstrategie. Ik heb aangegeven dat die reactie zes weken na
de presentatie van de voorstellen van de heer Dalli naar de Kamer komt.
Mevrouw Jacobi vroeg naar de identificatie en de registratie. Ik zeg haar
toe dat dit punt in de nota over dierenwelzijn meer integraal zal worden
besproken, zodat wij daarover vervolgens met elkaar in gesprek kunnen
gaan. Ik neem het dus expliciet mee in de nota. Ik deel overigens wel haar
zorgen, maar om in alle gevallen om DNA te vragen? Het is echt een dure
business. Als je vier veulentjes laat «DNA’en», dan ben je al gauw zo’n
€ 260 kwijt. Ik zag die rekening laatst bij mijn zoon liggen. Ik heb die
dieren immers niet meer in eigendom. Ik zeg maar gelijk tegen de heer
Van Gerven dat ik deze rekening wel heb betaald. Dat doe ik dan dus voor
mijn zoon, de eigenaar van deze dieren, maar natuurlijk wel onder de
voorwaarde dat hij dat geld niet voor zijn studie gebruikt of voor andere
leuke dingen.
Het alternatief voor het elektrische waterbad. De heer Van Gerven heeft
gelijk, want het loopt inderdaad niet goed. Goed bezien is het allemaal
knap waardeloos dat er nog steeds geen goede praktische methode is om
dat elektrische waterbad wel adequaat zijn werk te laten doen. Het moet
echt dodelijk zijn en tegelijkertijd het vlees niet al te zeer beschadigen. Ik
zou bijna zeggen dat het een hoofdpijndossier is. Kennelijk beschikken wij
nog steeds niet over goede technieken. Op 1 september zal naar
verwachting dat punt van het waterbad en de vleeskuikens achter ons
liggen. Wij moeten dan met andere woorden over een adequate methode
beschikken.
Ik moet eerlijk zeggen dat ik mij ongemakkelijk voel bij het doen van een
harde toezegging. Wij hebben de deadline immers al drie keer moeten
opschuiven. De Kamer weet verder ook heel goed dat wij het niet in eigen
hand hebben, omdat wij nu eenmaal die techniek niet maken. Ik zet er wel
maximale druk op, want ik heb in slachterijen met eigen ogen gezien wat
er gebeurt. Je moet even kijken hoe het koppie hangt. Als het koppie niet
echt goed hangt, bestaat de kans dat de eerste slachthandelingen worden
uitgevoerd terwijl het dier nog niet helemaal van de wereld is. Dat is
natuurlijk niet goed! Het moet dan ook beter, zeker omdat er heel veel
dieren volgens deze methode worden geslacht. Ik voel mij daar net zo
ongemakkelijk bij als de heer Van Gerven. Ik voel mij tegelijkertijd ook een
beetje machteloos.
De heer Van Gerven vroeg wat ik ga doen met de hardheidsclausule voor
de kippenhuisvesting. Op basis van de huidige inzichten is er geen
aanleiding om bij de varkens met uitstelprocedures te gaan werken.
De heer Van der Ham van de D66-fractie vroeg naar het keurmerk voor
dierenwelzijn. Dat keurmerk wordt op dit moment in Nederland
ontwikkeld en hij zou graag zien dat het in Europa onder de aandacht
wordt gebracht. Dat is een goed punt. Ik ben dan ook bereid om dat te
doen. Misschien hebben mijn Europese collega’s zelf ook wel goede
voorbeelden. Ik kom hier later op terug.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

21

Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter, ik kom toch nog even
terug op de standaarden voor dierenwelzijn. De staatssecretaris verwijst
mij naar de brief van oktober, maar daarin staat nu juist: modernisering en
aanscherping van het transport en de huisvesting van varkens. Ik weet
echter niet op welke punten hij de eisen voor de huisvesting van varkens
nog verder wil aanscherpen. Wij hebben nog niet zo lang geleden een
aantal nieuwe beleidslijnen uitgezet. Wat moet ik mij dan voorstellen bij
die aanscherping?
Ik heb in eerste termijn gezegd dat ik het heel belangrijk vind dat wij werk
gaan maken van harmonisering. Dat betekent dat wij moeten gaan werken
aan internationale standaarden. Die standaarden moeten strenger om het
gelijke speelveld voor de Europese boeren te behouden.
Staatssecretaris Bleker: Ik kom, zoals gezegd, met een reactie op de
voorstellen van de Europese Commissie. Ik zeg toe dat ik de internationalisering daarbij expliciet zal meenemen.
Wat houdt die aanscherping voor de varkenshouderij in? Dat moet ergens
in een brief staan. Ik heb het nu niet paraat, maar ik zeg mevrouw Snijder
toe dat ik ook daarop terug zal komen in de reactie op de voorstellen van
de Europese Commissie. Het vertrekpunt van mevrouw Snijder is mij
duidelijk!
De voorzitter: Om ervoor te zorgen dat u daardoor uw tweede termijn
kunt beperken, loop ik nu eerst de toezeggingen van de staatssecretaris
langs:
– De staatssecretaris zal de Kamer medio 2012 een brief sturen over het
implementeren van het aantal zeedagen en de gevolgen daarvan voor
de sector.
– De staatssecretaris zal de Kamer informeren over de resultaten van het
overleg dat binnenkort plaatsvindt met de kuststaten over makreel.
– De staatssecretaris zal de Kamer uiterlijk in de eerste helft van maart
2012 informeren over de vergoeding voor palingvissers.
– De staatssecretaris zal de Kamer informeren over de vijftien pluimveebedrijven, waarover de staatssecretaris nog nader met de Europese
Commissie gaat overleggen in verband met het legbatterijverbod. Dat
is een punt van de heer Koopmans over de invoerdatum van de wet.
– Zodra een overzicht van de overige lidstaten bekend is, stuurt de
staatssecretaris dit overzicht naar de Kamer.
– Binnen zes weken na het verschijnen van de Europese strategie voor
dierenwelzijn zal de staatssecretaris de kabinetsinzet naar de Kamer
sturen.
Met dank aan de griffier. Zij heeft het allemaal heel goed bijgehouden.
U hebt één minuut voor de tweede termijn! Het woord is aan mevrouw
Jacobi van de Partij van de Arbeid.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. De aanpak voor de verduurzaming
van de visserij in onze binnenwateren en de Waddenzee. Ik zou heel graag
worden geïnformeerd over deze aanpak.
Ik ben blij dat de staatssecretaris heeft toegezegd – dit punt mag wat mij
betreft in de toezeggingen worden opgenomen – dat hij contact zal
opnemen met de sportvisserij en aanverwante sectoren over een plan
voor de zeebaars.
De contracten voor de visserij voor de Afrikaanse kunst. Er ligt een motie
van mijn hand, ondertekend door de heren Van Gerven en Grashoff,
waarin de regering wordt gevraagd om te streven naar maximale
betrokkenheid van de lokale vissers. Ik zou heel graag zien dat Nederland
hierbij het voortouw neemt.
Ten slotte nog iets over de toezegging van de staatssecretaris dat hij in de
nota over dierenwelzijn aandacht zal besteden aan de criteria voor het
«doorkruisen» van dieren en voor de registratie. Die nota had al voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

22

1 januari jongstleden gereed moeten zijn. Mag ik ervan uitgaan dat die
nota uiterlijk eind deze week naar de Kamer komt? Zo ja, is het dan niet
wat kort dag om hiervoor goede beleidslijnen te ontwikkelen?
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. De SGP-fractie is dankbaar voor dit
mooie eerste overleg. Volgens mij was het namelijk een constructief
overleg dat goede punten heeft opgeleverd. Er is ruimte voor de palingvissers. De suikerquotering wordt heroverwogen. De aardappels vallen
verder blijkbaar wel onder de regels voor gmo-producenten. Mijn fractie
heeft hier drie keer om gevraagd en elke keer kregen wij nul op het rekest.
Blijkbaar stelden wij de verkeerde vraag. Ten slotte is het goed om te
horen dat de staatssecretaris zich maximaal inzet voor het aantal
zeedagen, want daaraan moet echt wat worden gedaan.
Ik heb eigenlijk maar één vraag. Is de staatssecretaris van plan om dit jaar
op zee en op land dezelfde nuchterheid te betrachten? Als hij ja
antwoordt, dan is het goed.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Het hele visserijbeleid met meer
dan zeshonderd verschillende regels en verordeningen vraagt natuurlijk
om kafkaëske toestanden. Deze regels en verordeningen zijn immers vaak
met elkaar in strijd. Dat krijg je als je iets wilt doen, wat eigenlijk niet kan.
Wij creëren met andere woorden onze eigen kafkaëske toestanden; ik
hoop dat de staatssecretaris dat begrijpt.
De visserijprotocollen. Ik zal daarover moties indienen. Ik vind namelijk
dat Nederland niet mag instemmen met de voorliggende protocollen of
met heropening van de onderhandelingen.
Het waterbad voor slachtkuikens stond geagendeerd voor het algemeen
overleg over dierhouderij. Dat is de reden waarom ik er niet over
begonnen ben. Ik geef de staatssecretaris nu wel mee dat het een
wettelijke plicht is om de stress en pijn van dieren voorafgaand aan de
slacht zo veel mogelijk te beperken. Dieren mogen hun eigen slacht niet
meemaken. De staatssecretaris is verantwoordelijk voor de dieren in
Nederland en hij heeft hierop dan ook goed beleid te voeren! Als die
wettelijke plicht niet wordt nageleefd, dan slachten wij maar niet. Ik kom
hier nog op terug bij het algemeen overleg over dierhouderij, maar de
staatssecretaris komt dan niet weg met het misbaar dat hij vandaag
maakte. Wij zijn het inmiddels van hem gewend dat hij tegen de Kamer
zegt dat hij het écht heel erg vindt om vervolgens helemaal niets te doen.
Dat is echt onvoldoende. Dat hij dat maar effe weet!
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Nog twee punten. Ik begin met de
bedrijven die het verbod op de legbatterijen nog niet volledig hebben
geïmplementeerd. De SP heeft voorgesteld om deze bedrijven aan te
moedigen om over te gaan op scharrelkooien, eventueel via een regeling.
Mijn tweede punt is dat ik van de staatssecretaris graag de keiharde
toezegging krijg dat varkenshouders in 2013 geen ontheffingen zullen
krijgen. Als hij dat doet, voorkomt hij een herhaling van wat er bij de
legbatterijen is gebeurd.
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. Ik bedank de staatssecretaris voor
de beantwoording.
Ik ben vooral blij met de wijziging op het punt van het suikerbeleid. Dank
daarvoor!
De staatssecretaris is niet ingegaan op mijn vraag om aan de artikelen 106
en 114 toe te voegen dat erkende producentenorganisaties recht hebben
op faire en redelijke producentenprijzen. Dat geldt ook voor mijn
opmerking over de wens van de Commissie dat lidstaten op verzoek
interbrancheorganisaties erkennen. Daarbij zouden in de ogen van de
CDA-fractie de productschappen uiteraard een rol kunnen spelen. Hoe
beoordeelt de regering dat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

23

In eerste termijn heb ik gezegd dat de staatssecretaris een grotere rol zou
moeten spelen – laat ik het een leidende rol noemen – bij het wereldwijd
promoten van andere eisen op het gebied van dierenwelzijn en milieu. Ik
geloof daarin! Ik zei dat ook, omdat wij recentelijk hebben gezien dat
ondanks het bilaterale akkoord tussen de Oekraïne en de EU een enorme
partij eieren Europa is binnengekomen, ook al hoeven de producenten
van deze eieren aan veel minder strenge welzijnseisen te voldoen. Dat kan
en moet beter. Het moet harder en zo nodig ga ik proberen om vast te
leggen dat de Kamer vindt dat de staatssecretaris dat zou moeten doen.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Ik ben blij met wat de heer
Koopmans zojuist zei. Ik doelde daar namelijk zeker ook op toen ik sprak
over het internationale speelveld. De staatssecretaris heeft toegezegd dat
hij hierop terugkomt en daarom laat ik het hier nu maar even bij.
Ik ben blij met wat de staatssecretaris heeft gezegd over de interventiemogelijkheden in het marktbeleid. Dat geldt ook voor het suikerquotum. Op
welke termijn kan hij hierover duidelijkheid verschaffen? Ik vraag dat,
omdat ik graag zou zien dat er met steun van andere lidstaten een omslag
in het beleid komt.
Het Schmallenbergvirus. Ik ben benieuwd of Europa de onderzoeksprogramma’s financieel gaat steunen. Verder is het een goede zaak dat de
staatssecretaris met de sector in gesprek gaat over mogelijkheden om de
knutten te bestrijden. Dat is namelijk een heel andere aanvliegroute. Wij
proberen nu immers vooral om het virus te bestrijden. Als wij de knutten
zouden kunnen bestrijden, dan kunnen ze dieren niet besmetten. Dat lijkt
mij een uitstekende zaak en wij zullen alle mogelijkheden daarvoor, dus
ook sprayen, moeten benutten.
Voorzitter: Snijder-Hazelhoff
De heer Van der Ham (D66): De staatssecretaris sprak over de staandwantvergunningen op de Waddeneilanden. Die zijn persoonsgebonden en
hij presenteert dat als een limitering. Het is echter niet uitgesloten dat heel
veel individuen zo’n vergunning gaan aanvragen. En als dat gebeurt, leidt
dat tot de toestanden die wij nu juist willen vermijden. Wordt er met
andere woorden wel op toegezien dat het aantal door gemeenten
verstrekte staandwantvergunningen ecologisch verantwoord is?
De heer Houwers (VVD): Hebt u echt zo weinig vertrouwen in de
gemeenten? De gemeenten kunnen het aantal te verstrekken vergunningen immers limiteren.
De heer Van der Ham (D66): Zeker. In eerste termijn vroeg ik de staatssecretaris naar die limitering en toen kwam hij niet verder dan het antwoord
dat het is gelimiteerd doordat een vergunning altijd aan een individu is
gebonden. Als heel veel individuen zich voor een staandwantvergunning
melden, heb je volgens mij een plafond nodig om onwenselijke situaties
te voorkomen. Ik wil met andere woorden meer informatie over de vraag
of de regering of de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de limitering.
Voorzitter: Van der Ham
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik begin met de vragen van mevrouw
Jacobi. Ik ga de Kamer een brief schrijven over de definitieve samenstelling van de commissie binnenvisserij. In die brief zal ik de Kamer ook
informeren over het werkdomein van de commissie en de diverse
aspecten waarover de commissie zich zal buigen.
Wij gaan inderdaad met de sportvissers en eventueel de provincies
overleggen over de zeebaars.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

24

De betrokkenheid van de lokale visserij. Ik deel de opvatting, een
opvatting die breed in de Kamer wordt gedeeld, dat in nieuwe visserijakkoorden de belangen van de lokale economie en van de lokale vissers op
een goede manier moeten worden verdisconteerd. Dat betekent: veel
meer dan in het verleden het geval was. Dat zal ook mijn inzet zijn binnen
de raad van Europese ministers van visserij. Ik denk niet dat onze ambities
op dit punt uiteenlopen.
De nota dieren bereikt binnen nu en drie weken de Kamer. Dat is later dan
is toegezegd, maar hij is in ieder geval in aantocht. In die nota zal het punt
van mevrouw Jacobi worden meegenomen.
Mijn nuchterheid op zee zal dezelfde zijn als mijn nuchterheid op land, of
hoe dat dan ook bedoeld mag zijn door de heer Dijkgraaf.
Het waterbad. Ik heb aangegeven dat wij er veel druk op zetten om deze
slachtmethode/dodingsmethode effectief te krijgen. Maar om nu uit te
spreken dat wij eventueel met het slachten van kippens en kuikens gaan
stoppen, is wat mij betreft een stap die te ver gaat. Maar hoe het ook zij:
het moet snel beter.
Tegen de heer Van Gerven zeg ik dat het een zaak van de ondernemers in
de sector is om te besluiten of ze van de legbatterij overstappen op de
kooi of op scharrelhuisvesting. Ik deel wel zijn opvatting dat als ik
ondernemer was, ik voor de tweede mogelijkheid zou kiezen, vooral
gezien de ontwikkelingen in Duitsland. Daar is de verrijkte kooi namelijk
eigenlijk alweer aan een limiet gebonden, mede door de opvattingen van
de Duitse consument. Maar goed: uiteindelijk is het een keuze van de
ondernemers zelf.
In 2013 geen ontheffingen verlenen aan varkenshouders die niet aan de
huisvestingseisen voldoen. Dat is mijn inzet met de kennis van nu.
De heer Koopmans noemde een aantal artikelen. Ik zal bezien of de
toevoegingen die door hem worden voorgesteld, doenlijk zijn. Ik wil
daarmee overigens niet via de Europese lijn de Nederlandse discussie
over de productschappen oprakelen. Ik zeg daarmee alleen dat ik vind dat
er ruimte moet zijn voor interbrancheorganisaties, omdat dat past bij onze
ketenaanpak.
Als de heer Koopmans, gesteund door mevrouw Snijder, mij als staatssecretaris oproept om in de wereld een leidende rol te vervullen, dan {.
Want wat bedoelen zij daar nu eigenlijk mee?
De voorzitter: U moet weg.
Staatssecretaris Bleker: Ja! Ik moet de wereld in. Staatssecretaris Bleker
moet de grote wereld in omdat ze hier even wat minder van hem willen
zien. Dat kan ik mij op zichzelf ook wel weer voorstellen, want dat gevoel
bekruipt mij bij sommige mensen ook wel eens.
Ik begrijp het punt dat de heer Koopmans maakt, maar ik moet altijd een
beetje lachen als de woorden «Nederland» en «leidende rol» in een adem
worden gebruikt. De boodschap is duidelijk, want het is in het belang van
de Nederlandse sector. Dat is het verhaal! De heer Koopmans kan er dan
ook op rekenen dat ik mij daarvoor ga inzetten. Maar om de Obama van
de legkippen in de wereld te worden, gaat mij toch wel wat te ver. Een
knipoog moet kunnen, want ik wil 2012 graag een beetje relativerend
beginnen.
Wanneer is er duidelijkheid over het suikerquotum? Dat ligt aan de
onderhandelingen. Hoe verlopen die de komende tijd? Ik kan en wil nu
niet zeggen wat ik allemaal wel of niet wil, want wij moeten nu echt eerst
eens gaan onderhandelen. Wij moeten ook andere dingen binnenhalen.
Snapt u?
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Het signaal is duidelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

25

Staatssecretaris Bleker: Uw signaal is duidelijk. Maar ik heb niet alleen
nu, maar ook eerder aangeven dat er goede argumenten zijn.
Europese financiële steun voor het onderzoek naar het Schmallenbergvirus. Er is toegezegd dat er financiële steun komt, maar het is nog niet
duidelijk om welk bedrag het gaat.
Voorzitter. Ik denk dat ik hiermee nagenoeg alle punten heb beantwoord.
De voorzitter: U bent nog niet ingegaan op de staandwantvisserij.
Staatssecretaris Bleker: De heer Van der Ham wil een vergunning voor
staandwantvissen. Laat ik het hierop houden: er zijn geen aanwijzingen
dat het uit de hand loopt. Als dat wel het geval mocht zijn, dan gaan wij
met de gemeenten overleggen.
De aanscherping van de eisen voor varkenshouders. Die aanscherping
spitst zich toe op de vloeren. Het gaat dan echter om vloeren die in
Nederland al gangbaar en vereist zijn. Het is de bedoeling om die eisen op
Europees niveau ingang te doen vinden.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Dus alles Europees harmoniseren.
Staatssecretaris Bleker: Ik doe dat helemaal volgens de Obama-methode.
De voorzitter: Daarmee zijn wij aan het einde gekomen van de tweede
termijn van de staatssecretaris, de Obama der legkippen! Het betekent
ook dat wij aan het einde zijn gekomen van dit overleg. Ik sluit de
vergadering, maar niet nadat ik de staatssecretaris, zijn ondersteuning, de
Kamerleden en alle belangstellenden op de publieke tribune heb bedankt
voor hun aanwezigheid.
Volledige agenda
1 Geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad 24 en 25 januari 2012.
21 501-32-564 – Brief regering d.d. 13-01-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
2 Verslag van de Landbouw- en Visserijraad december 2011
21 501-32-562 – Brief regering d.d. 22-12-2011
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
3 Aanbieding VIBEG akkoord over de visserijmaatregelen in de
beschermde Natura 2000 gebieden van de Noordzee
29 675-140 – Brief regering d.d. 15-12-2011
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
4 EU voorstel: Verordening Europees Fonds voor Maritieme Zaken en
Visserij COM(2011)804 nagekomen bij EU-voorstel: Gemeenschappelijk
Visserijbeleid COM(011)425 (Kamerstuk 32848-1)
2011Z26058 – EU-voorstel d.d. 13-12-2011
5 Fiche: Verordening Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij
voor 2014–2020
22 112-1320 – Brief regering d.d. 13-01-2012
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
6 Fiche: Verordening verbod op ontvinnen van haaien
22 112-1309 – Brief regering d.d. 23-12-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

26

7 Fiche: Verordening beheerplan haring ten westen van Schotland
22 112-1303 – Brief regering d.d. 23-12-2011
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
8 De actuele ontwikkelingen rondom het Schmallenbergvirus
29 683-108 – Brief regering d.d. 21-12-2011
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
9 Overzicht van de recente ontwikkelingen van het Schmallenbergvirus
29 683-111 – Brief regering d.d. 30-12-2011
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
10 Recente ontwikkelingen met betrekking tot het Schmallenbergvirus
29 683-112 – Brief regering d.d. 05-01-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
11 Recente ontwikkelingen met betrekking tot het Schmallenbergvirus
29 683-113 – Brief regering d.d. 13-01-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
12 Handhavingsstrategie van de overheid m.b.t. het legbatterijverbod
voor legkippen per 1 januari 2012
31 923-26 – Brief regering d.d. 19-12-2011
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker
13 Antwoord op vragen t.b.v. een Verslag Schriftelijke Overleg inzake
handhavingstrategie legbatterijverbod
31 923-27 – Brief regering d.d. 17-01-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, H.
Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 573

27