Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 565 VIII

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010 (wijziging
samenhangende met de Najaarsnota)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 9 december 2010
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer
verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.
Met vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
De griffier van de commissie,
De Kler

1
Samenstelling:
Leden: Bijleveld-Schouten, A.T.B. (CDA), Ham,
B. van der (D66), Bochove, B.J. van (CDA),
Voorzitter, Miltenburg, A. van (VVD), Bosma,
M. (PVV), Voordewind, J.S. (CU), Dijk, J.J. van
(SP), Ouwehand, E. (PvdD), Wolbert, A.G.
(PvdA), Ondervoorzitter, Biskop, J.J.G.M.
(CDA), Smits, M. (SP), Elias, T.M.Ch. (VVD),
Beertema, H.J. (PVV), Dijkstra, P.A. (D66),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Jadnanansing, T.M.
(PvdA), Dekken, T.R. van (PvdA), Dijkgraaf, E.
(SGP), Çelik, M. (PvdA), Lucas, A.W. (VVD),
Klaveren, J.J. van (PVV), Klaver, J.F. (GL) en
Liefde, B.C. de (VVD).
Plv. leden: Vacature CDA, Koşer Kaya, F. (D66),
Ferrier, K.G. (CDA), Boer, B.G. de (VVD), Dille,
W.R. (PVV), Rouvoet, A. (CU), Kooiman, C.J.E.
(SP), Thieme, M.L. (PvdD), Dam, M.H.P. van
(PvdA), Toorenburg, M.M. van (CDA), Wit,
J.M.A.M. de (SP), Hennis-Plasschaert, J.A.
(VVD), Mos, R. de (PVV), Pechtold, A. (D66),
Gent, W. van (GL), Dijsselbloem, J.R.V.A.
(PvdA), Klijnsma, J. (PvdA), Staaij, C.G. van
der (SGP), Hamer, M.I. (PvdA), Harbers, M.G.J.
(VVD), Gerbrands, K. (PVV), Vacature GL en
Lodders, W.J.H. (VVD).

kst-32565-VIII-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

1

1
Kunt u aangeven waarom in tabel 1 Overzicht belangrijkste suppletoire
mutaties 2010 de stand van de uitgavenkant van € 36,8 miljard niet
overeenkomt met de stand van € 36,9 miljard die blijkt uit de Wijziging
van de begrotingsstaat van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor het jaar 2010 en de stand Najaarsnota 2010 in de
verticale toelichting?
In tabel 1 «Overzicht belangrijkste suppletoire mutaties 2010» is het
verkeerde bedrag opgenomen bij mutatie 3, OV-jaarkaart. Dit moet
€ 205,9 miljoen zijn in plaats van € 125,9 miljoen. De stand van de
uitgavenkant komt dan uit op € 36,9 miljard.
2
Kunnen de belangrijkste mutaties op mee- en tegenvallers in de 2e
suppletoire begroting 2010 voor OCW nader worden geëxpliciteerd?
Het betreft meevallers op het budget van de regeling conciërges in het
primair onderwijs, op het vangnet zwangerschapsverlof in de reguliere
bekostiging van het primair onderwijs en op de subsidies voor de
kinderopvang. Daarnaast vallen in het mbo middelen vrij vanwege het
niet herinvesteren van terugbetaalde prestatiesubsidies voor het
tegengaan van voortijdig schoolverlaten. Deze terugbetaling vindt plaats
als instellingen de beoogde reductie in het aantal voortijdig schoolverlaters niet realiseren.
3
Hoeveel prestatiebeurzen worden er in 2010 omgezet in een gift? Hoe
ontwikkelt dit aantal zich de laatste tien jaar?
Onderstaande tabel geeft per jaar het aantal omzettingen van prestatiebeurs in gift.
Jaar
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010*

ho

mbo/bol

24 460
37 834
46 946
52 723
58 324
62 696
68 080
73 542
74 189
74 720

–
–
–
–
598
5 126
20 019
39 195
47 720
48 133

Cijfers 2010* t/m oktober.

Toelichting
Het prestatiebeursregime geldt voor het ho vanaf het cohort 1996/1997.
Het prestatiebeursregime geldt voor het mbo/bol niveau 3 en 4 vanaf het
cohort 2005/2006.
4
Hoeveel middelen resteren er nog voor de regeling Kenniswerkers?
De middelen voor de regeling kenniswerkers zijn volledig toegewezen en
verplicht. Dit betreft een intertemporele compensatie van € 24,3 miljoen
naar 2011 ten behoeve van de definitieve afrekening in 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

2

5
Kan worden aangegeven welk deel van de verminderde terugverdienverplichting voor Beelden voor de Toekomst wordt veroorzaakt door de
invoering van gratis schoolboeken?
Nee, dat is moeilijk te kwantificeren. Uit de evaluatie van het project door
TNO blijkt echter wel dat de introductie van de Wet Gratis Schoolboeken
(WGS) – gecombineerd met de aanbestedingsplicht van de schoolboeken
– een belangrijke invloed heeft gehad op het ontbreken van betalingsbereidheid voor digitaal materiaal en de diensten van Beelden voor de
Toekomst. Het bewustzijn bij scholen over kosten van leermateriaal is
sterk gestegen en het beleid ten aanzien van leermateriaal binnen scholen
is veranderd. Het is nu meer een verantwoordelijkheid van het management dan van individuele docenten geworden. Uit de evaluatie blijkt dat
de prognose voor de gehele terugverdienverplichting (€ 64 miljoen) niet
realistisch was. De verwachting was dat van deze € 64 miljoen circa € 45
miljoen uit het onderwijs zou komen.
6
Wat valt er onder het afbouwen van het project Beelden voor de Toekomst
onder de post «beleidsmatig overig» aangezien dit ook onder post 5 wordt
verantwoord in tabel 1 Overzicht belangrijkste suppletoire mutaties 2010?
Op de oorspronkelijke projectomvang van € 154 miljoen zijn verplichtingen aangegaan, die een incidentele bijdrage van € 25 miljoen in 2010
noodzakelijk maken. De dekking hiervoor is voor de ene helft gevonden
binnen de cultuurbegroting en voor de andere helft binnen de onderwijsbegroting. De dekking vanuit de onderwijsbegroting maakt deel uit van de
post «Beleidsmatig overig» in tabel 1.
De projectomvang is inmiddels bijgesteld naar € 115 miljoen en krijgt een
lager ambitieniveau.
7
Kunt u de € 0,312 miljoen toename voor het verbeteren van het binnenmilieu in de programma-uitgaven van artikel 1 primair onderwijs
toelichten? Wat is de reden van deze verhoging?
De toename van de uitgaven voor het verbeteren van het binnenmilieu is
toe te schrijven aan het feit dat circa 200 scholen meer dan geraamd in
2010 gebruik hebben gemaakt van deze subsidie.
8
Als het budget voor personele bekostiging per saldo met € 1,2 miljoen
wordt verhoogd en als er overboekingen plaatsvinden van € 15 miljoen
en € 6,7 miljoen naar personele bekostiging, wat is de verklaring van het
verschil tussen de per saldo verhoging en de overboekingen?
Het budget voor personele bekostiging wordt per saldo met € 1,2 miljoen
verhoogd. Dit saldo ontstaat door diverse posten. De grootste posten
daarvan zijn: de toevoeging van € 15 miljoen vanuit het budget Passend
Onderwijs voor dekking van de overschrijding bij de zorguitgaven 2010
(reguliere bekostiging (V)SO en rugzakken). Daarnaast is op dit budget
een meevaller ontstaan van € 14 miljoen als gevolg van meer
ontvangsten vangnet zwangerschapsverlof. Van deze meevaller wordt
€ 7,3 miljoen doorgeschoven naar 2011 en 2012 ter dekking van de
verwachte overschrijding op de zorguitgaven in die jaren; de overige
€ 6,7 miljoen valt vrij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

3

9
Is het juist dat projecten als het project «alle scholen in beweging» vallen
onder post «verbeteren van taal- en rekenopbrengsten»? Zo ja waarom?
Zo nee, waarom worden deze projecten onder de betreffende post
ondergebracht?
Inderdaad valt het project alle scholen in beweging onder de beleidsprioriteit taal en rekenopbrengsten, omdat hiermee scholen die niet concreet
hebben kunnen meedoen met de diverse taal- en rekenverbetertrajecten
alsnog kennis kunnen nemen van innovaties op dat gebied dan wel
begeleiding door een expert kunnen krijgen om zo hun kwaliteit te
verbeteren.
10
Wat is de oorzaak dat het aantal studenten met een aanvullende beurs
achterblijft bij het geraamde aantal?
In de raming die ten grondslag ligt aan de begroting 2010 werd rekening
gehouden met de effecten van de economische crisis. Uit de realisatiecijfers blijkt dat dit effect in mindere mate is opgetreden dan verwacht.
Daarom is de raming die ten grondslag ligt aan de 2e suppletoire
begroting 2010 naar beneden bijgesteld.
11
Wat is de oorzaak dat er minder prestatiebeurzen zijn omgezet in een gift
dan geraamd? Betekent dit dat er een stijging is van het aantal langstudeerders of dat er meer uitval is in het hoger onderwijs?
Met «minder omzettingen van prestatiebeurs» wordt bedoeld dat een
minder groot bedrag aan omzettingen wordt verwacht dan eerder
geraamd. Het aantal omzettingen zal in 2010 evenwel iets hoger uitvallen
dan in 2009 (zie vraag 3). Op basis van deze cijfers kan dus niet worden
geconcludeerd dat er een stijging is van het aantal langstudeerders en ook
niet dat er meer uitval in het hoger onderwijs is.
12
Waarom is het bedrag van € 1,6 miljoen niet tot betaling gekomen voor
het project «opbrengst gericht werken», het project «alle scholen in
beweging» en het project «scholen voor morgen»? Wordt dat nog in 2011
verwacht of vervalt dat bedrag op deze projecten en zo ja, waarom?
De uitgaven voor deze projecten zijn vertraagd. In 2011 zullen deze
projecten alsnog betaald moeten worden.
13
Waarom wordt de € 7,7 miljoen ten aanzien van passend onderwijs niet
uitgegeven in 2010 en wordt dat in de eindejaarsmarge meegenomen?
Van de € 7,7 miljoen wordt circa € 5 miljoen niet uitgegeven omdat er bij
een paar projecten minder budget nodig is dan begroot. Dit betreft
ondermeer de «Stichting Gewoon Anders» en «Op de Rails». Deze € 5
miljoen wordt in de eindejaarsmarge meegenomen. Daarnaast zijn er
betalingen gedaan voor circa
€ 2,7 miljoen onder andere aan het ministerie van VWS ten behoeve van
het doveninstituut in Haren.
14
Waarom wordt de € 3,2 miljoen ten aanzien van onderwijsachterstanden
niet uitgegeven in 2010 en wordt dat in de eindejaarsmarge meegenomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

4

De in deze toelichting genoemde € 3,2 miljoen is in 2010 uitgegeven,
namelijk aan de bijzondere bekostiging vreemdelingen en aan de
trekkende bevolking. De € 3,2 miljoen was hiervoor ook bestemd. Dit is in
de 2e suppletoire wet verkeerd toegelicht. Deze middelen worden dus niet
meegenomen in de eindejaarsmarge.
15
Wat is de reden dat het budget op de onderwijsvoorziening jonggehandicapten lager uitvalt dan geraamd?
De daadwerkelijke uitgaven bleken lager dan was begroot. Het gaat hierbij
om een bedrag van circa € 3 miljoen op een totaalbedrag van circa € 22
miljoen. De verwachting is dat de geraamde bedragen in de nabije
toekomst wel nodig zullen zijn gezien de groeitrend in de verstrekking van
deze voorzieningen.
16
Kan de verlaging van de uitgaven van € 22,7 miljoen van het budget voor
passend onderwijs nader worden toegelicht? Waarom is besloten dit
budget te verlagen?
Vanuit Passend Onderwijs is € 15 miljoen overgeboekt naar de personele
bekostiging ten behoeve van de dekking voor de zorguitgaven 2010
(reguliere personele bekostiging (V)SO en rugzakken).
Tevens wordt het budget met circa € 7,7 miljoen verlaagd; zie hiervoor de
toelichting bij vraag 13.
17
Waarvoor is de € 2 miljoen bedoeld die vanuit de OCW-begroting wordt
bijgedragen aan huisvesting voor scholen op de BES-eilanden (Bonaire,
St. Eustatius, Saba)? Gaat het hier bijvoorbeeld om bouw van nieuwe
scholen of onderhoud van bestaande gebouwen?
Het bedrag van € 2 miljoen is onderdeel van de bijdrage van het
ministerie van OCW aan de uitvoering van het Masterplan huisvesting
BES 2010–2015. Het ministerie van OCW draagt financieel bij aan de
noodzakelijke verbeterslag, omdat de kwaliteit van de schoolgebouwen op
de drie eilanden zeer slecht is. Het was niet realistisch dat de eilandbesturen dit op een redelijke termijn zonder extra financiering voor elkaar
konden krijgen.
De middelen kunnen worden aangewend voor zowel nieuwbouw als
verbetering van de bestaande onderwijshuisvesting.
18
Hoeveel lesuren worden er door hoeveel leraren gegeven voor de huidige
€ 7,5 miljoen voor humanistisch vormend en godsdienstonderwijs?
Waarop is de uitspraak gebaseerd dat sprake is van opbouw van de
activiteiten?
Op ongeveer 1 200 openbare basisscholen wordt 1 lesuur per groep per
week onderwijs gegeven in godsdienst of humanistisch vormend
onderwijs.
Momenteel kunnen nog niet alle aanvragen worden gehonoreerd wegens
een tekort aan docenten. Dit tekort is de afgelopen jaren ontstaan toen het
beroep van vakdocent GVO/HVO nog niet op een professioneel niveau
werd betaald en een terugloop van het aantal leraren het gevolg was. Het
werven en opleiden van docenten heeft nu alle aandacht van de werkgeversstichtingen, zodat ook deze oorzaak van onderbenutting zal
verdwijnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

5

19
Waarom valt er € 2 miljoen vrij op het budget voor brede scholen?
De gereserveerde middelen voor bezwaar en beroep voor de regeling
Stimulering aanpassing multifunctionele huisvesting brede scholen 2009
zijn niet volledig uitgeput. Er zijn minder bezwaren en beroepen binnengekomen en gehonoreerd.
De middelen gereserveerd voor de Impuls brede scholen, sport en cultuur
(combinatiefuncties) zijn ook niet uitgeput. Er zijn minder gemeenten
gestart met deelname aan de Impuls.
20
Kan de € 2 miljoen die vrijvalt op het budget voor brede scholen elders
worden ingezet? Wat gebeurt er met deze vrijgevallen middelen?
De € 2 miljoen die vrijvalt op het budget kan elders worden ingezet. De
middelen worden ingezet voor OCW brede problematiek.
21
Wat was de reden van de terugvordering naar aanleiding van het
jaarverslag 2009 van de Stichting Kennisnet?
Jaarlijks vindt er een afrekening plaats van voorschotten die aan de
Stichting Kennisnet worden verstrekt. Op basis van een verantwoording
wordt dan de definitieve subsidie vastgesteld.
Naast de zogenaamde basissubsidie gaat het om subsidies ten behoeve
van diverse projecten op het gebied van ICT. In totaal is over 2009 een
bedrag van € 1,6 miljoen teruggevorderd van de Stichting Kennisnet; het
betreft dus «meevallende« kosten van projecten.
22
Waarom is er sprake van een vrijval van € 1,4 miljoen op de regeling van
het school-ex programma?
In 2009 is op basis van het school-ex programma aan alle instellingen een
voorschot betaald naar rato van de aantallen diploma’s per instelling. De
definitieve hoogte van de aanvullende vergoeding werd echter bepaald
door de prestatie van de instelling, gemeten aan de hand van het aantal
ingevulde mobiliteitsregistratieformulieren van deelnemers. Omdat het
aantal werkelijk ingevulde formulieren lager was dan het «geraamde
budget» is € 1,4 miljoen van het beschikbare budget in 2010 niet uitgeput.
Deze onderuitputting is vervolgens ingezet voor de dekking van de
OCW-brede problematiek.
23
Hoe komt het dat het budget van € 14,2 miljoen voortkomende uit de
convenanten voor voortijdig schoolverlaten niet is uitgekeerd?
Bij Miljoenennota 2010 is de tranche 2010 VSV enveloppemiddelen
Balkenende IV aan de OCW-begroting toegevoegd. In de vsv-convenanten
is een oploop in de vermindering van het aantal voortijdig schoolverlaters
aangebracht, oplopend van 10% reductie in 2009 naar 40% in 2012. De
budgettaire ruimte die door deze oploop in 2010 ontstaat wordt meegenomen in de eindejaarsmarge.
24
Waarom is het onderzoek naar de tevredenheid van het bedrijfsleven ten
aanzien van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie uitgesteld
of vertraagd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

6

Het onderzoek is niet vertraagd. In 2010 is een zorgvuldig voorbereide
pilot uitgevoerd voor de meting van tevredenheid bedrijfsleven over het
mbo. De pilot is zodanig vormgegeven dat deze op draagvlak kan rekenen
van de mbo-sector en van het landelijk georganiseerde bedrijfsleven. De
resultaten laten zien dat uitspraken over groepen van opleidingen
verantwoord te doen zijn, maar uitspraken over individuele opleidingen
van individuele mbo-instellingen riskant zijn. Dit komt door een te geringe
hoeveelheid waarnemingen per opleiding, ondanks keuzes die aan de
voorkant bij de steekproef zijn gemaakt.
Als oplossing hebben de onderzoekers suggesties gedaan om de respons
bij de geënquêteerde bedrijven hoger te krijgen en ook om de vragenlijst
nog wat verder in te korten. Begin 2011 zal het vervolgtraject starten dat
met deze suggesties rekening houdt. Het is de bedoeling dat uiterlijk in
mei 2011 duidelijk is of en, zo ja, hoe een systematische meting van de
tevredenheid van het bedrijfsleven over het mbo breed uitgerold kan
worden. Ook is dan duidelijk hoe dit zich verhoudt tot de herziening van
de bekostiging in het mbo, mede als gevolg van de aangekondigde
maatregelen in het Regeerakkoord.
25
Wat zijn de gevolgen voor universiteiten van het niet ontvangen van de
middelen à € 2 miljoen die waren geraamd in het kader van de koppeling
van kwaliteit en bekostiging?
Zie het antwoord op vraag 31.
26
Hoeveel aanvragen zijn er ingediend voor de middelen voor nieuwe
hbo-masteropleidingen en hoeveel zijn er goedgekeurd? Hoeveel
middelen waren er voor 2010 gebudgetteerd?
In 2009 en 2010 zijn in drie rondes in totaal 20 aanvragen voor nieuwe
hbo-masters ontvangen. Hiervan zijn er 10 goedgekeurd, 9 afgewezen en
is er 1 aanvraag voorwaardelijk goedgekeurd.
Voor 2010 was in totaal € 10,452 miljoen begroot. De geraamde realisatie
van de goedgekeurde aanvragen bedraagt in 2010 € 1,079 miljoen. De
lagere realisatie is het gevolg van het beperkte aantal aanvragen.
27
Waarom zijn de middelen die waren gereserveerd voor nieuwe
hbo-masteropleidingen niet besteed?
Zie het antwoord op vraag 26.
28
Waarom zijn de middelen voor onderwijs en ondernemerschap verlaagd?
Wat betekent dit voor het ambitieniveau op dit onderwerp?
Omdat de middelen voor onderwijs en ondernemerschap in een gewijzigd
kasritme beschikbaar worden gesteld, is het budget voor 2010 verlaagd
met € 7 miljoen en het budget voor de jaren 2011 tot en met 2013 in totaal
verhoogd met € 7 miljoen.
De doelstellingen van het Actieprogramma Onderwijs en Ondernemen
zijn niet veranderd.
29
In hoeverre wordt er voortgang geboekt met de invoering van de
functiemix? Is het in het kader van vergroting van de aantrekkelijkheid van
het lerarenberoep doelmatig als de invoering van de functiemix wordt
overgelaten aan de beleidsvrijheid op instellingsniveau, zodat het in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

7

praktijk nogal eens gebeurt dat inschaling van docenten in hogere schalen
vooral plaatsvindt op basis van anciënniteit en inbreng in projecten die
mogelijk met andere zaken te maken hebben dan lesgeven, in plaats van
de kwaliteit van vakdocenten?
De eerste middelen in het primair onderwijs zijn in augustus 2010
beschikbaar gekomen. Scholen zijn daarom volop bezig de invoering van
de functiemix voor te bereiden en gaan binnenkort over tot implementatie
ervan. In het voortgezet onderwijs (in de Randstad) zijn zelfs al flinke
resultaten zichtbaar. Het aandeel leraren in (de laagste) salarisschaal LB is
op deze scholen, zoals beoogd, gedaald. Het aandeel leraren in LC is
gestegen: van 19 procent naar 28 procent in anderhalf jaar tijd. Dat is een
goede aanzet naar het behalen van de tussendoelstellingen van eind
20111. Net als voor het middelbaar beroepsonderwijs geldt voor het hoger
beroepsonderwijs dat het effect van de middelen nog niet te zien is.
Hiervoor zijn ze te kort geleden verstrekt.
Volgens een grootschalig onderzoek onder het onderwijspersoneel2 blijkt
daarbij dat de overgrote meerderheid van de scholen voor voortgezet- en
primair onderwijs in het voorjaar van 2010 al concrete invoeringsplannen
had. Op 9 van de 10 scholen heeft de schoolleiding al gesproken over
versterking van de functiemix, of ligt er al een plan klaar. In het mbo en
hbo is men minder bekend met de salaris- en functiemix.
Omdat we het belangrijk vinden dat de doorstroom van leraren naar
hogere salarisschalen een bijdrage levert aan de kwaliteit van het
onderwijs, liggen de afspraken over promotiecriteria niet alleen op
instellingsniveau, maar zijn deze vastgelegd op drie niveaus. Tripartiet
tussen de sociale partners en OCW (in de convenanten), bipartiet tussen
de sociale partners (CAO’s) en op schoolniveau tussen schoolleiding en de
medezeggenschapsraad (MR). In de convenanten is onder andere
vastgelegd dat de promotie van goede leraren aan de hand van objectieve
promotiecriteria (opgesteld in overleg met de MR) moet plaatsvinden. Het
gaat daarbij om leraren die een groot deel van hun contracturen aan
lesgevende taken besteden en dus daadwerkelijk voor de klas staan.
Het inzicht in de criteria op basis waarvan de doorstroming plaatsvindt en
daarbij het beeld van welke leraren doorstromen naar een hogere
salarisschaal verkrijgen wij door langdurige monitoring (van invoering
van de functiemix in de praktijk) door een onafhankelijk onderzoeksbureau3.
30
In hoeverre betreft het dezelfde basisscholen als vorig jaar die niet aan de
voorwaarden voor het aanstellen van een ondersteuner voldeden? Aan
welke voorwaarden wordt met name niet voldaan, waardoor bij 500
basisscholen de subsidie voor onderwijs ondersteunend personeel wordt
ingetrokken? In hoeverre zijn de voorwaarden voldoende duidelijk en
werkzaam voor basisscholen?

1
Bron: Nota Werken in het onderwijs 2011,
ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, september 2010.
2
ResearchNed, Monitor Convenant Leerkracht 2010, nog te verschijnen.
3
SEO economisch onderzoek, Tussenmeting
versterking functiemix 2010, binnenkort te
verschijnen.

Het is een subsidieregeling met een looptijd tot 1 augustus 2012, waarop
tussentijds niet opnieuw subsidie kan worden aangevraagd. Het niet
bestede deel 2010 van € 7,4 miljoen betreft dus de doorwerking van de in
2009 ingetrokken subsidies bij de ruim 500 basisscholen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

8

In onderstaand overzicht zijn de resultaten van de eindbeoordelingen nog
een keer opgenomen:
Reden:
1.
2.
3.
4.
5.

aantal scholen
< 0,5 FTE
vóór de periode aangesteld
geen akte ingestuurd
geen ondersteunende functie
niet voor onbepaalde tijd aangesteld

totaal

13
45
410
46
33

Afwijzingen

547

Goedkeuring

1 954

Totaal

2 501

–

–

–

Nadat op grond van de aanvragen voorlopig aan 2 501 basisscholen
loonkostensubsidie was toegekend, kregen de scholen tijd om te
voldoen aan de vooraf gestelde voorwaarden. Gebleken is dat 547 niet
aan de voorwaarden hebben voldaan, waardoor het bedrag zoals
afgesproken is teruggevorderd.
Het overgrote deel van de afgewezen basisscholen heeft, ook na
diverse rappels, geen akte ingestuurd waaruit blijkt dat zij daadwerkelijk een ondersteuner in dienst hebben genomen.
Er zijn geen signalen gekomen waaruit blijkt dat de basisscholen niet
aan de voorwaarden kónden voldoen of dat er weinig belangstelling is
van mensen die conciërge zouden kunnen en willen worden.

31
Waarom zijn de middelen die waren geraamd voor koppeling van kwaliteit
en bekostiging niet toegevoegd aan de rijksbijdrage aan universiteiten,
maar ingezet voor de dekking van de stijging van het aantal studenten?
Wat zijn de gevolgen hiervan voor de universiteiten en hun kwaliteitsprogramma’s? Hoe verhoudt zich dit tot het beleidsvoornemen om niet
kwantiteit maar kwaliteit in het hoger onderwijs centraal te stellen?
In de begroting is, zoals gebruikelijk, de actuele raming van de leerlingenen studentenaantallen verwerkt (Referentieraming 2010). Vanwege de
onzekerheid over met name de ontwikkeling van de aantallen studenten
na 2011 is besloten in de meerjarenramingen de onderwijsdeelname na
2011 op hetzelfde niveau als 2011 te houden. Voor de dekking van de
leerlingenontwikkeling zijn meerdere maatregelen getroffen (zie tabel 2
van de Beleidsagenda 2011). Een van de maatregelen betreft een korting
op subsidies. Via een kasschuif is een deel van de middelen 2010 voor
«Kwaliteit en bekostiging hoger onderwijs» ingezet. In de toelichting bij
mutatie 3.4 van het verdiepingshoofdstuk bij artikel 7 van de ontwerpbegroting 2011 is dit nader toegelicht.
Het andere deel van de middelen 2010 voor «Kwaliteit en bekostiging
hoger onderwijs» is besteed aan de uitbreiding van het Sirius Programma.
Het huidige kabinet investeert op de kwaliteit van het hoger onderwijs.
Voor het verhogen van de intensiteit van het hoger onderwijs is in het
Regeerakkoord een bedrag opgenomen dat oploopt naar structureel € 300
miljoen per jaar.
32
Wat valt er onder de verlaging van de uitgaven met € 40,1 miljoen
vanwege technische mutaties?
Er zijn twee technische mutaties, die per saldo tot lagere uitgaven van
(afgerond) € 40,1 miljoen leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

9

–

–

Er wordt een verhoging van de uitgaven met € 52,0 miljoen verwacht
(dit betreft niet-relevante uitgaven), omdat minder prestatiebeurs zal
worden omgezet in gift dan eerder geraamd (zie ook vraag 3 en 11).
Er wordt een verlaging van de uitgaven met € 92,0 miljoen verwacht,
omdat er minder gebruik van de leenmogelijkheden zal worden
gemaakt dan eerder geraamd (zie ook vraag 35).

33
Wat valt er onder de verhoging van de ontvangsten met € 44 miljoen
vanwege technische mutaties?
De technische mutatie van € 44,0 miljoen betreft de niet-relevante
uitgaven. In 2010 wordt naar verwachting meer afgelost op studieschulden dan eerder geraamd. Het betreft vooral spontane/extra
aflossingen.
34
Waarom blijft het aantal studerenden met aanvullende beurs achter bij het
geraamde aantal?
In de raming die ten grondslag ligt aan de begroting 2010 werd rekening
gehouden met de effecten van de economische crisis. Uit de realisatiecijfers blijkt dat dit effect in mindere mate is opgetreden dan verwacht.
Daarom is de raming die ten grondslag ligt aan de 2e suppletoire
begroting 2010 naar beneden bijgesteld.
35
Waarom is er een minder groot beroep op de leenfaciliteiten?
In 2010 wordt er meer geleend dan in 2009, maar die stijging is minder
groot dan verwacht. Daarom ontstaat ten opzichte van de eerdere raming
een meevaller. Ten opzichte van 2009 neemt het beroep op de leenfaciliteiten in enige mate toe. In vergelijking met 2009 hebben meer studerenden een rentedragende lening en/of collegegeldkrediet en is het
gemiddelde bedrag iets gestegen.
36
Wat gebeurt er met de hoger uitgevallen niet-relevante ontvangsten?
Deze ontvangsten vallen buiten het uitgavenkader. Net als de
niet-relevante uitgaven beïnvloeden de niet-relevante ontvangsten het
EMU-saldo niet maar zijn zij wel van invloed op de omvang van de
staatsschuld.
37
Kunt u toelichten waarom het beleid is om niet-gebruik van de Wet
tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten regeling tegen te
gaan?
De regeling WTOS 17- is een inkomensafhankelijke regeling. De regeling
is er om financiële barrières voor deelname aan het onderwijs te verlagen
voor (ouders van) minderjarigen. Uitgangspunt is dat de regeling wordt
benut door de doelgroep. Het Sociaal Cultureel Planbureau heeft in 2007
gerapporteerd over het niet gebruik van de regeling. Ouders bleken op
grote schaal (37%) geen gebruik te maken van de regeling vanwege
onbekendheid met het bestaan ervan en vanwege het beeld dat ze er niet
voor in aanmerking zouden komen.
Bij de nieuwe instroom in het mbo blijkt de onbekendheid met de regeling
groter te zijn dan in eerdere jaren. Dit is te verklaren door het feit dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

10

regeling is vervallen voor het vo vanwege de invoering van gratis
schoolboeken en de integratie van de WTOS in het kindgebonden budget.
Daarom is het bestaan van de regeling voor mbo’ers niet meer vanzelfsprekend en wordt er extra gecommuniceerd.
38
Waarom wordt een extra deel van de verplichtingen voor de
OV-studentenkaart 2011 al in 2010 voldaan (€ 205,9 miljoen)? Waarom is
de meevaller niet gebruikt ter dekking van stijging aantal studenten?
Contractueel is vastgelegd dat OCW de vergoeding voor de
ov-studentenkaart uiterlijk medio januari van het betreffende jaar aan de
vervoerbedrijven betaalt. De betaling aan de vervoerbedrijven kan dus
(gedeeltelijk) al aan het eind van het voorafgaande jaar plaatsvinden in
plaats van aan het begin van het betreffende jaar, zonder dat wordt
afgeweken van de afspraken met de vervoerbedrijven.
Door de betaling eind 2010 van een deel van de OV-studentenkaart 2011
wordt het jaar 2011 budgettair ontlast en dit leidt tot een optimalisering
van het kasritme van de Staat.
39
Welke cultuurinstellingen krijgen in de komende jaren te maken met de
bezuinigingen? Wat zijn de gevolgen voor deze instellingen?
Alle cultuurinstellingen krijgen de komende jaren met bezuinigingen te
maken. Met betrekking tot de wijzigingspunten en gevolgen hiervan wordt
verwezen naar de Uitgangspuntenbrief voor het Cultuurbeleid die
6 december naar de Tweede Kamer is gestuurd.
40
Waarom wordt het budget voor de verbreding inzet Cultuur verlaagd? Wat
zijn de gevolgen hiervan?
Het budget voor de verbreding van de inzet Cultuur is verlaagd ten
behoeve van de afbouw van het project «Beelden voor de Toekomst» en
ten behoeve van de problematiek op de OCW-begroting. (Over dit tweede
onderdeel is de Kamer reeds geïnformeerd bij de OCW Begroting 2011.)
Een aantal incidentele projecten op het gebied van Cultuur en School,
Cultuur en ICT en Cultuur en Economie zijn als gevolg van deze verlaging
versoberd.
41
Wat wordt verstaan onder overige instrumenten?
Onder overige instrumenten worden diverse uitgaven geraamd op het
terrein van Behoud en beheer van het Cultureel Erfgoed, zoals bijvoorbeeld Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed, vergoeding visitaties en de
vergoeding UNESCO.
42
Waarom wordt de subsidie voor bibliotheekvernieuwing verlaagd? Wat
betekent dit voor de bibliotheken?
De verlaging van het budget voor bibliotheekvernieuwing is geen
verlaging van de subsidie. De verlaging heeft betrekking op de slottermijn
van de eind 2009 toegekende innoveringsprojecten. De slottermijn wordt
doorgeschoven naar 2011, zodat de betaling ervan plaats kan vinden na
ontvangst van de verantwoording van de projecten. Voor de bibliotheken
heeft deze actie geen gevolgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

11

43
Welke musea die buiten de cultuursubsidies 2009–2012 vallen, krijgen te
maken met de bezuinigingen? Wat zijn de consequenties hiervan?
De instellingen op het terrein van het cultureel erfgoed die buiten de
cultuursubsidies 2009–2012 vallen, krijgen voor 2011 een jaarlijkse
instellingssubsidie. De verminderde beschikbaarheid van financiële
middelen op de rijksbegroting maakt echter dat de beleidsprioriteiten voor
de periode daarna kritisch moeten worden bezien. Volgend jaar vernemen
de bewuste cultureel erfgoed instellingen of zij nog voor een jaarlijkse
subsidie in aanmerking zullen komen en de eventuele hoogte van het
subsidiebedrag.
Het betreft de jaarlijkse subsidiëring aan de volgende zes instellingen op
het terrein van het cultureel erfgoed
– Stichting Kasteel Radboud;
– Stichting Nationaal Park De Hoge Veluwe;
– Nationale Stichting De Nieuwe Kerk Amsterdam;
– Het Nationale Glasmuseum te Leerdam;
– Het Nationale Instituut Nederlands Slavernijverleden en erfenis, en
tenslotte
– Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer.
44
Bij de niet-relevante uitgaven aan de prestatiebeurs is een tegenvaller van
€ 52 miljoen geraamd; waarom veroorzaakt minder omzettingen van
prestatiebeurzen in een gift hier een tegenvaller in plaats van een
meevaller?
De tegenvaller kan worden verklaard vanwege de boekingsystematiek.
Wanneer prestatiebeurs wordt verstrekt, is dat een niet-relevante uitgave.
Als de student tijdig een diploma behaalt, wordt de prestatiebeurs
omgezet in een gift. Op dat moment wordt de prestatiebeurs een
relevante uitgave en wordt de eerdere niet-relevant uitgave afgeboekt. Nu
er minder dan geraamd wordt omgezet in een gift, wordt ook de
niet-relevante afboeking kleiner dan eerder verondersteld. Dit betekent
een minder grote «aftrekpost» en dus tegenvaller ten opzichte van de
eerdere raming bij de niet-relevante uitgaven.
45
Op welke wijze wordt de Kamer geïnformeerd over de evaluatie van het
project Beelden in de Toekomst? Welke aanbevelingen uit het evaluatierapport worden meegenomen en welke niet?
De Kamer is met brief van 30 november 2010 geïnformeerd over de
tussentijdse evaluatie en de maatregelen die naar aanleiding daarvan zijn
genomen. De Kamer heeft daarbij ook de evaluatie zelf ontvangen.
Een van de belangrijkste aanbevelingen – het bijstellen van de terugverdienverplichting – is al overgenomen. Over het uitvoeren van de andere
aanbevelingen uit het rapport – die veel minder ingrijpend van aard zijn –
zullen nadere afspraken worden gemaakt met het consortium. Dat zal
worden gedaan naar aanleiding van het nog aan te passen activiteitenplan
voor de komende jaren.
Bij afronding van het project wordt de Kamer vanzelfsprekend geïnformeerd worden over de eindresultaten van het project.
46
Waarom denkt u dat het budget van € 25 miljoen voldoende is voor de
financiële ondersteuning van het project Beelden voor de Toekomst?
Wanneer loopt het project Beelden voor de Toekomst af?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

12

Het budget van € 25 miljoen is gebaseerd op de financiële analyse van het
project zoals die uit de evaluatie blijkt, en in het bijzonder op de omvang
van de reeds aangegane verplichtingen. Met het projectbudget van € 115
miljoen dat nu maximaal beschikbaar is, kan het project op verantwoorde
wijze, met een lager ambitieniveau, in de komende jaren kunnen worden
afgebouwd. De terugverdienverplichting komt daarbij te vervallen.
In principe loopt het project af in 2014, zoals oorspronkelijk was beoogd.
Nu het ambitieniveau van het project is bijgesteld kan ook de einddatum
mogelijk veranderen. Het consortium wordt gevraagd om een aangepast
activiteitenplan voor de komende jaren te maken. Daarin wordt bepaald
wat de eventuele nieuwe einddatum is.
Kinderopvang
47
Kunt u bevestigen dat de extra uitgaven voor kinderopvang grotendeels
worden veroorzaakt door het grotere aantal kinderen dat gebruik maakt
van dagopvang en buitenschoolse opvang (BSO)? Wat zijn de aantallen
kinderen voor dagopvang, gastouderopvang en BSO waar in de ramingen
van uit wordt gegaan? Waarop zijn deze ramingen gebaseerd? In hoeverre
is de groei in de vraag naar kinderopvang, die zich in de afgelopen jaren
heeft gemanifesteerd, meegenomen in deze ramingen? Wat zijn deze
ramingen per jaar voor deze drie categorieën voor de periode van 2011 tot
2015?
Deze vraag wordt beantwoord door het ministerie van SZW.
48
Wat is de verklaring voor het feit dat de bedragen voor 2010 uit de tabel
Budgettaire gevolgen van beleid niet gelijk zijn aan de bedragen voor
2010 in tabel 24.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 24 uit de
Rijksbegroting 20111?
Deze vraag wordt beantwoord door het ministerie van SZW.
49
Kan de verlaging van de uitgaven van € 2,9 miljoen aan de Taskforce
wachtlijsten in het kader van kinderopvang nader worden toegelicht?
Deze vraag wordt beantwoord door het ministerie van SZW.
50
Kan de verlaging van de uitgaven van € 46,8 miljoen aan kwaliteit en
opleidingen in het kader van kinderopvang nader worden toegelicht?
Deze vraag wordt beantwoord door het ministerie van SZW.
51
Waaruit bestaat de technische mutatie van € 21 miljoen?
Deze vraag wordt beantwoord door het ministerie van SZW.

1

Kamerstuk 32 500 VIII, nr. 3, p. 153.

52
Kunt u bevestigen dat van het budget voor subsidies kinderopvang en de
knelpunten bij de uitbreiding van de kinderopvang capaciteit € 13,9
miljoen niet is besteed en dat van het budget scholing overblijfmedewerkers, de uitbreiding van capaciteit BSO en de verdere ontwikkeling van
het Landelijk Register Kinderopvang € 5,9 miljoen niet is besteed?
Waarom zijn deze bedragen niet tot besteding gekomen? Waar zijn deze
gelden dan wel voor ingezet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

13

Deze vraag wordt beantwoord door het ministerie van SZW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 565 VIII, nr. 3

14