Examenmonitor VO 2019

Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
Afdeling Informatieproducten
Januari 2020

Inhoudsopgave
Examenmonitor VO 2019 ......................................................................................................................................... 1
Inhoudsopgave .......................................................................................................................................................... 3
Inleiding ........................................................................................................................................................................ 4
1

Examenresultaten 2019 .................................................................................................................................... 5
1.1

Slaagpercentage ................................................................................................................................................ 5

1.1.1

Slaagpercentage per schooltype en leerweg .............................................................................................. 5

1.1.2

Slaagpercentage per profiel in het vmbo ................................................................................................... 6

1.1.3

Slaagpercentage per profiel in havo en vwo .............................................................................................. 7

1.2

Examencijfers ................................................................................................................................................... 10

1.2.1
2

Kernvakken ......................................................................................................................................................14
2.1

Resultaten examens Nederlands ...................................................................................................................... 14

2.2

Resultaten examens Engels .............................................................................................................................. 15

2.3

Resultaten examens wiskunde ......................................................................................................................... 15

2.3.1
3

Examencijfers per schooltype en leerweg ................................................................................................ 10

Wiskundecijfer naar type wiskunde.......................................................................................................... 16

Maatwerk ........................................................................................................................................................18
3.1

Vakken op een hoger niveau ............................................................................................................................ 18

3.2

Cum laude ........................................................................................................................................................ 19

Thema-Bijlage: stapelen..........................................................................................................................................24
2.2

Stapelen: opstroom vmbo-havo ............................................................................................................... 24

2.2

Stapelen: opstroom havo-vwo .................................................................................................................. 26

3

Inleiding
De Examenmonitor VO geeft een beeld van de resultaten van het eindexamen 20191. Een belangrijk doel
daarbij is om te laten zien welke gevolgen de vanaf 2012 ingevoerde strengere exameneisen hebben op
de examenresultaten. Bij het eindexamen 2012 is voor het eerst de eis van kracht geworden dat de
kandidaten over alle vakken in het centraal examen gemiddeld een voldoende (5,5) moeten halen. In
aanvulling daarop is bij het eindexamen 2013 de eis ingevoerd dat de havo/vwo-kandidaten voor de
kernvakken Nederlands, Engels en wiskunde ten hoogste één vijf mogen halen. Vanaf het eindexamen
2014 geldt de kernvakregel ook voor het vak Nederlands in het vmbo

1

Op basis van de stand van zaken van het examenregister op 7 oktober 2019
4

1

Examenresultaten 2019

1.1 Slaagpercentage
In de examenmonitor wordt het slaagpercentage bepaald als de verhouding tussen het aantal
geslaagde leerlingen en het aantal leerlingen met een examenuitslag (de som van de geslaagde
en gezakte leerlingen). Bij het berekenen van het slaagpercentage zijn alleen de leerlingen in het
regulier voortgezet onderwijs geselecteerd. De leerlingen in het vavo en ook de leerlingen die
vanuit het vo zijn uitbesteed aan het vavo, zijn buiten de berekeningen gehouden. Ook leerlingen
die vanuit het speciaal onderwijs (vso) examen doen als extraneus of via een staatsexamen zijn
niet meegenomen. Hetzelfde geldt voor leerlingen in het internationale baccalaureaat: van deze
leerlingen zijn geen examengegevens bekend. Leerlingen in een traject doorlopende leerlijn
(samenwerking vmbo-mbo) zijn bij het vmbo gerekend. Verder zijn de leerlingen in het nietbekostigde onderwijs buiten de berekeningen gelaten.

1.1.1

Slaagpercentage per schooltype en leerweg
In de volgende overzichten wordt de ontwikkeling van het slaagpercentage sinds 2013
weergegeven, zowel voor de totale groep als per schooltype. De jaren in de kop van de tabel zijn
examenjaren (examenjaar 2019 komt overeen met schooljaar 2018/2019). In de laatste kolom
wordt het aantal kandidaten in 2019 weergegeven. In de volgende overzichten worden de
leerlingen die met het judicium ‘cum laude’ zijn geslaagd niet apart getoond. Deze zijn bij de
groep geslaagde leerlingen gerekend. Aan de groep cum laude-kandidaten wordt verder in de
examenmonitor aandacht besteed.
Tabel 1. Slaagpercentages per schooltype en examenjaar

vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo
totaal
aantal kandidaten

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

96,8%
93,1%
91,4%
88,0%
91,9%
91,4%
189.935

96,8%
95,0%
93,4%
87,9%
89,8%
91,8%
187.231

97,5%
95,3%
94,3%
87,6%
92,4%
92,6%
190.757

97,7%
95,8%
94,0%
88,6%
91,2%
92,7%
196.048

98,1%
96,0%
92,9%
87,2%
91,0%
92,0%
199.284

97,8%
95,2%
92,5%
88,1%
91,9%
92,1%
196.419

97,9%
95,7%
92,9%
88,3%
90,7%
92,0%
195.618

aantal
kandidaten
17.511
28.357
56.528
54.552
38.670
195.618

5

Figuur 1. Slaagpercentage per schooltype, leerweg en examenjaar
100%
98%
96%
94%
92%
90%
88%
86%
84%
82%
2013

2014
vmbo bb

2015
vmbo kb

2016
vmbo gt

2017

2018
havo

2019
vwo

Het slagingspercentage van leerlingen in het vmbo is hoger dan van leerlingen in havo en vwo.
Binnen het vmbo zijn het de kandidaten in de basisberoepsgerichte leerweg die het hoogste
slaagpercentage behalen. Daarop volgen de leerlingen in de kadergerichte en de
gemengde/theoretische leerweg. In het vwo behalen leerlingen een duidelijk hoger
slaagpercentage dan in het havo.
Bij het eindexamen 2012 werden strengere exameneisen van kracht. In de voorafgaande periode
was sprake van een dalende tendens van het slaagpercentage. Gevreesd werd dat de
aangescherpte eisen tot een verdere daling van het aantal geslaagde leerlingen zouden leiden.
De slaagpercentages bleken in 2012 echter maar licht te zijn gedaald en in het havo zelfs te zijn
gestegen. Bij de eindexamens in 2013 kwam er een eind aan de dalende tendens en was er juist
een opvallende stijging van het slaagpercentage in alle schooltypen, vooral in het vwo (+4,4%).
Na 2013 zien we in het havo en vwo afwisselend stijgende en dalende slaagpercentages. In 2019
is 88,3% van de havisten geslaagd en 90,7% van de vwo’ers.
In de basis beroeps- en kaderberoepsgerichte leerwegen van het vmbo is het slaagpercentage
langzaam blijven stijgen tot 2017. Het vmbo-bb heeft in 2019 een slaagpercentage van 97,7%,
het hoogste percentage van alle schooltypen. Het vmbo-kb heeft in 2019 een slaagpercentage
van 95,7%. Het slaagpercentage in het vmbo-gt steeg tot 2016 en is sindsdien weer aan het
dalen. In 2019 lijkt het slagingspercentage te stabiliseren.
Het slaagpercentage voor de totale groep kandidaten is in 2019 met 92% vrijwel gelijk aan het
slaagpercentage in 2018 en 2017.

1.1.2

Slaagpercentage per profiel in het vmbo
In het schooljaar 2016-2017 zijn in de bovenbouw van het vmbo profielen ingevoerd ter
vervanging van de bestaande indeling in sectoren en afdelingen. In het examenjaar 2018 heeft
voor het eerst het merendeel van de leerlingen inde beroepsgerichte leerwegen (ca. 85%)
examen gedaan in een van deze profielen. In 2019 is dit percentage gestegen tot 99%. Examens
in de oude afdelingen stonden toen alleen nog open voor leerlingen die eerder gezakt waren
voor hun eindexamen. Alleen voor deze 2 jaren kan daarom een meerjarig overzicht worden
gepresenteerd. Het is ook niet mogelijk om voor de eerdere jaren uit te gaan van de indeling in
sectoren omdat er geen eenduidige vertaling is te maken van sector naar profiel. In examenjaar
2019 is voor het eerst in de theoretische leerweg het profiel geregistreerd.

6

De volgende tabel geeft per leerweg het slaagpercentage weer dat in de verschillende profielen
is behaald. In 2018 was er nog een beperkte groep vmbo-leerlingen (ca. 15%) die examen deden
in de oude afdelingen. Deze leerlingen zijn buiten de tabel gehouden
Tabel 2. Slaagpercentages per profiel per leerweg in het vmbo
bb
economie
techniek
zorg & welzijn
landbouw
geen indeling naar profiel
economie en ondernemen (e&o)
horeca, bakkerij en recreatie (hbr)
zorg & welzijn (z&w)
groen
bouwen, wonen en interieur (bwi)
produceren, installeren en energie (pie)
mobiliteit en transport (m&t)
media, vormgeving en ict (mvi)
maritiem en techniek (mt)
dienstverlening en producten (d&p)
totaal aantal

kb

gl

tl

2018

2019

2018

2019

2018

2019

98,0%
97,7%
98,2%
98,5%
97,3%
97,3%
97,1%
98,8%
99,0%
97,4%
17.528

97,6%
97,1%
98,0%
98,2%
98,6%
98,4%
97,1%
97,3%
98,6%
98,0%
17.494

95,3%
93,2%
96,0%
95,8%
94,4%
95,6%
93,9%
96,3%
97,1%
94,4%
26.262

95,9%
94,7%
95,5%
96,6%
95,9%
96,6%
95,3%
93,5%
98,2%
95,6%
28.294

88,8%
80,2%
90,4%
90,9%
94,2%
93,4%
86,9%
95,6%
90,5%
88,6%
6.327

89,5%
80,0%
91,1%
90,6%
93,3%
91,9%
90,4%
93,3%
86,5%
88,9%
7.459

2018

92,9%

2019
92,9%
94,7%
93,1%
95,7%
91,8%

49.225

49.024

cellen met minder dan 25 kandidaten zijn leeggelaten
In alle profielen behalen de leerlingen in de basisgerichte leerweg het hoogste slaagpercentage.
De leerlingen in de kadergerichte leerweg behalen in alle profielen een hoger slaagpercentage
dan de leerlingen in de gemengde leerweg. Kandidaten die het profiel maritiem en techniek
volgen, behalen in vmbo-bb en vmbo-kb het hoogste slaagpercentage. In vmbo-gt zijn het de
leerlingen in het profiel media, vormgeving en ict die het beste scoren. Dit zijn wel de profielen
met het geringste aantal leerlingen wat de kans op meer extreme uitslagen groter maakt dan in
profielen met veel leerlingen.

1.1.3

Slaagpercentage per profiel in havo en vwo
Leerlingen in havo/vwo kunnen eindexamen in vier profielen: natuur & techniek (n&t), natuur &
gezondheid (n&g), economie & maatschappij (e&m) en cultuur & maatschappij (c&m). Sommige
leerlingen doen examen in twee of meer profielen. In 2019 doet ca. 19% van de havoleerlingen
examen in een dubbelprofiel; in het vwo gaat het om ca. 50%. De meeste voorkomende
dubbelprofielen zijn n&t/n&g en e&m/c&m. De leerlingen met deze profielen zijn buiten de
volgende overzichten gehouden.
In de overzichten is uitgegaan van het profiel waarin de leerling examen doet. Dit profiel wijkt
regelmatig af van het profiel waarin de leerling staat ingeschreven aan het begin van het
schooljaar (bijvoorbeeld ingeschreven in enkelprofiel en examen in dubbelprofiel).
Tabel 3. Slaagpercentages per profiel in het havo

n&t
n&g
n&t + n&g
e&m
c&m
e&m + c&m

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

89,8%
86,9%
89,1%
88,1%
86,7%
89,1%

90,3%
87,9%
90,1%
87,1%
86,9%
88,6%

90,9%
85,4%
91,1%
86,9%
86,1%
87,7%

91,9%
85,9%
91,6%
88,5%
87,2%
91,2%

90,0%
85,2%
90,6%
86,8%
86,5%
88,8%

90,3%
86,6%
89,9%
88,1%
87,1%
88,0%

91,2%
86,3%
87,9%
88,1%
91,4%
87,3%

aantal
kandidaten
3.433
11.685
23.476
5.708
7.627
2.619

7

Figuur 2. Slaagpercentage per profiel in het havo
100%
98%
96%
94%
92%
90%
88%
86%
84%
82%
80%
2013

2014
nt

2015
ng

2016
nt/ng

2017
em

cm

2018

2019

em/cm

In het havo als geheel is het slaagpercentage in 2019 met 0,2% gestegen. Als we het
slaagpercentage bepalen per profiel dat zien we een wisselend beeld. Het slaagpercentage voor
havo-leerlingen met n&t en c&m is flink gestegen. Het slaagpercentage voor e&m leerlingen is
gelijk gebleven en gedaald voor leerlingen n&g. Bij de dubbelprofielen is ook sprake van een
daling.
Tabel 4. Slaagpercentages per profiel in het vwo

n&t
n&g
n&t + n&g
e&m
c&m
e&m + c&m

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

93,5%
89,1%
93,7%
90,7%
90,9%
92,8%

93,0%
86,0%
91,5%
88,1%
89,1%
90,7%

94,9%
88,7%
94,8%
89,9%
91,2%
93,0%

94,0%
87,5%
92,9%
90,0%
90,6%
91,5%

93,2%
87,3%
92,7%
90,0%
88,9%
92,0%

94,7%
89,0%
93,6%
90,7%
90,7%
91,5%

93,3%
86,2%
90,0%
89,3%
92,8%
90,4%

aantal
kandidaten
3.366
6.006
6.889
2.954
13.583
5.771

8

Figuur 3. Slaagpercentage per profiel in het vwo
100%
98%
96%
94%
92%
90%
88%
86%
84%
82%
80%
2013

2014
nt

2015
ng

2016
nt/ng

2017
em

cm

2018

2019

em/cm

Het slaagpercentage in het vwo is in 2019 met 1,2% gedaald. Ook bij een uitsplitsing naar profiel
is er sprake van een daling. De sterkste daling is er bij het profiel n&g (2,8%) en de geringste bij
het dubbelprofiel n&t/n&g (0,7%).

9

1.2 Examencijfers
Het examenbestand bevat van elke leerling per examenvak het cijfer voor het schoolexamen, het
cijfer voor het centraal examen en het eindcijfer (het gemiddelde van beide examencijfers). Op
basis van deze gegevens zijn de gemiddelde examencijfers per schooltype en leerweg berekend.
Ook is het verschil tussen het gemiddelde cijfer voor het schoolexamen en voor het centraal
examen berekend. Bij de berekeningen zijn alleen de vakken betrokken die meetellen voor het
eindexamen.
De gegevens van de leerlingen die zijn uitbesteed aan het vavo zijn niet meegenomen omdat
deze in het vavo examen doen en deze rapportage beperkt is tot het voortgezet onderwijs. De
examens van de leerlingen die in een traject doorlopende leerlijn zitten zijn wel meegenomen
voor zover deze leerlingen een vmbo-examen doen.

1.2.1

Examencijfers per schooltype en leerweg
In de eerste plaats wordt het resultaat weergegeven dat door de examenkandidaten is behaald op het
schoolexamen. Hiervoor zijn alle vakken meegenomen waarvoor een schoolexamen is afgenomen.
Tabel 5. Gemiddeld cijfer voor het schoolexamen per schooltype en leerweg
2013
6,49
6,51
6,54
6,43
6,77

vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2014
6,49
6,51
6,55
6,45
6,79

2015
6,49
6,52
6,57
6,44
6,80

2016
6,50
6,54
6,58
6,45
6,80

2017
6,50
6,55
6,59
6,45
6,79

2017

2018

2018
6,50
6,62
6,58
6,45
6,78

2019
6,50
6,62
6,57
6,50
6,78

Figuur 4. Gemiddeld cijfer voor het schoolexamen
6,9
6,8
6,7
6,6
6,5
6,4
6,3
6,2
2013

2014
vmbo bb

2015
vmbo kb

2016
vmbo gt

havo

2019
vwo

Het resultaat van het schoolexamen per schooltype is over de jaren zeer constant. De cijfers van
het schoolexamen zijn het hoogst in het vwo en het laagst in het havo. Alleen in 2018 in vmbo kb
sprake van een lichte stijging. Het bleek dat deze leerlingen relatief hoog scoorden op de nieuwe
profielvakken. In 2019 zien we een iets grotere stijging in het havo. Het gemiddelde cijfer is
gestegen naar 6,50 en komt daarmee op gelijke hoogte met het vmbo-bb.
Het gemiddeld cijfer dat is behaald voor het centraal examen is weergegeven in de volgende
tabel. Hiervoor zijn alle vakken meegenomen waarvoor een centraal examen is afgenomen.

10

Tabel 6. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen
2013
6,62
6,27
6,27
6,47
6,59

vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2014
6,66
6,30
6,40
6,37
6,44

2015
6,70
6,32
6,50
6,35
6,56

2016
6,68
6,35
6,40
6,40
6,52

2017
6,82
6,35
6,37
6,33
6,54

2017

2018

2018
6,71
6,32
6,33
6,35
6,55

2019
6,74
6,35
6,37
6,34
6,52

Figuur 5. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen
6,9
6,8
6,7
6,6
6,5
6,4
6,3
6,2
2013

2014

2015

vmbo bb

vmbo kb

2016
vmbo gt

havo

2019
vwo

Terwijl de cijfers voor het schoolexamen over de jaren een constant beeld tonen, laten de cijfers
voor het centraal examen over de jaren behoorlijke fluctuaties zien. Het cijfer voor het centraal
eindexamen vertoonde vanaf 2007 een dalende tendens. Deze tendens werd in 2012
doorbroken toen er in alle schooltypen (m.u.v. het havo) een opvallende stijging te zien was op
het moment dat de exameneis ten aanzien van het gemiddelde examencijfer werd ingevoerd.
Toen vervolgens in 2013 de kernvakkenregel werd ingevoerd in het havo/vwo stegen in deze
schooltypen de cijfers verder. In het vmbo was tot 2015 ook sprake van een stijgende tendens. In
de periode daarna zijn de cijfers in het vmbo, met uitzondering van vmbo-bb, gedaald. In 2019 is
in alle leerwegen in het vmbo het gemiddeld cijfer licht gestegen. In havo en vwo is er een lichte
daling met respectievelijk 0,01 en 0,03 punt.
Voor de vakken met zowel een schoolexamen als centraal examen wordt een eindcijfer bepaald
als het gemiddelde van beide cijfers.
Tabel 7. Gemiddeld eindcijfer per examenjaar
vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2013
6,60
6,47
6,48
6,51
6,79

2014
6,62
6,49
6,55
6,48
6,74

2015
6,64
6,50
6,60
6,47
6,79

2016
6,64
6,52
6,56
6,49
6,78

2017
6,69
6,53
6,55
6,47
6,77

2018
6,61
6,61
6,54
6,48
6,76

2019
6,61
6,63
6,56
6,53
6,75

11

Figuur 6. Gemiddeld eindcijfer
6,9
6,8
6,7
6,6
6,5
6,4
6,3
2013

2014

2015

vmbo bb

vmbo kb

2016

2017

vmbo gt

2018
havo

2019
vwo

Aangezien de schoolexamencijfers behoorlijk constant zijn, worden de veranderingen in het
eindcijfer in het algemeen bepaald door de ontwikkeling van het ce-cijfer. Vorig jaar zagen we
hier voor het eerst een uitzondering op toen het gemiddelde schoolexamencijfer in het vmbo-kb
gestegen was. En dit examenjaar zien we eenzelfde soort effect met de stijging van het
schoolexamen in het havo. In de andere schooltypen volgt de trend van het gemiddelde
eindcijfer die van het centraal examen.
In de volgende tabel wordt het landelijke beeld gegeven van het verschil tussen het se- en cecijfer. Het se-ce verschil kan alleen worden berekend voor vakken waarbij er zowel een
schoolexamen als een centraal examen is. Hierdoor is het in de onderstaande tabel weergegeven
verschil niet gelijk aan het verschil tussen de landelijke gemiddelde se- en ce-cijfers uit de
voorgaande tabellen. In de tabel geeft een negatief cijfer aan dat het ce-cijfer hoger is dan het
se-cijfer.
Tabel 8. Gemiddeld verschil tussen cijfer schoolexamen en centraal examen
vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2013
-0,19
0,15
0,21
-0,13
0,05

2014
-0,23
0,13
0,08
0,00
0,23

2015
-0,27
0,12
0,01
0,01
0,12

2016
-0,24
0,10
0,11
-0,03
0,16

2017
-0,39
0,11
0,15
0,03
0,13

2018
-0,28
0,12
0,17
0,01
0,13

2019
-0,34
0,07
0,10
0,01
0,15

12

Figuur 7. Gemiddeld verschil tussen cijfer schoolexamen en centraal examen
0,30
0,20
0,10
0,00
2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

-0,10
-0,20
-0,30
-0,40
-0,50
vmbo bb

vmbo kb

vmbo gt

havo

vwo

De laatste jaren is het verschil tussen het se- en ce-cijfer in de meeste schooltypen vrij constant
gebleven. Alleen in vmbo-bb is er ondanks wat fluctuatie sinds 2013 een steeds groter verschil te
zien. Het verschil tussen se en ce in alleen in vmbo-bb stelselmatig negatief, wat betekent dat
voor het centraal examen hoger cijfers worden behaald dan voor het schoolexamen.

13

2

Kernvakken
Naast de algemene ontwikkeling van de examencijfers is ook gekeken naar de ontwikkeling van
de cijfers voor de kernvakken. Voor vmbo is dit het vak Nederlands en voor havo en vwo gaat het
om de vakken Nederlands, Engels en wiskunde.
In de volgende overzichten geven we voor de kernvakken alleen de ontwikkeling van het cijfer
voor het centraal examen weer. Gezien het stabiele karakter van het cijfer voor het
schoolexamen wordt de ontwikkeling van het eindcijfer in hoge mate bepaald door het cijfer
voor het centraal examen.

2.1 Resultaten examens Nederlands
Tabel 9. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen Nederlands
2013
6,63
6,15
6,22
6,21
6,46

vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2014
6,52
6,18
6,26
6,31
6,46

2015
6,63
6,08
6,33
6,02
6,02

2016
6,62
6,17
6,29
6,23
6,13

2017
6,80
6,21
6,17
6,26
6,18

2018
6,64
6,12
6,24
6,17
6,19

2019
6,65
6,21
6,29
6,16
6,21

Figuur 8. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen Nederlands
7,4
7,2
7,0
6,8
6,6
6,4
6,2
6,0
5,8
2013

2014
vmbo bb

2015
vmbo kb

2016
vmbo gt

2017

2018
havo

2019
vwo

Bij het vak Nederlands in havo/vwo is er in 2015 een opvallende daling te zien. Daarna herstelt het cijfer
zich voor een deel. In het vmbo is de trend in het algemeen stabiel (kb/gt) of licht stijgend (bb). Met
uitzondering van het havo is het ce-cijfer in 2019 gestegen

14

2.2 Resultaten examens Engels
Tabel 10. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen Engels
2013
6,95
6,30
6,29
6,69
6,89

vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2014
7,01
6,34
6,73
6,88
6,78

2015
7,15
6,42
6,69
6,82
6,97

2016
7,02
6,40
6,64
6,84
7,03

2017
7,32
6,61
6,79
6,91
7,05

2018
7,23
6,51
6,60
6,93
6,99

2019
7,21
6,51
6,62
6,82
6,98

Figuur 9. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen Engels
7,4
7,2
7,0
6,8
6,6
6,4
6,2
6,0
5,8
2013

2014
vmbo bb

2015

2016

vmbo kb

2017

2018

vmbo gt

2019

havo

vwo

Het ce-cijfer voor het vak Engels is sinds 2011 aanzienlijk gestegen. Vooral in havo/vwo was in 2013
sprake van een opvallende toename. In vmbo-gt is er een sterke stijging in 2014. In de jaren erna zijn de
veranderingen beperkt gebleven. In 2017 steeg het gemiddeld ce-cijfer in alle schooltypen. In het
huidige examenjaar zijn de gemiddelde examencijfers ongeveer gelijk aan vorig jaar met uitzondering
van het havo. Het havo laat een daling zien van 0,11 punt.

2.3 Resultaten examens wiskunde
In het volgende overzicht wordt het gemiddeld cijfer behaald voor het vak wiskunde weergegeven. Voor vmbo
is er maar één vorm van wiskunde maar in havo en vwo kent het vak wiskunde verschillende vormen. In dit
overzicht gaat het om wiskunde in het algemeen. In de volgende paragraaf wordt wel aandacht besteed aan
de verschillende vormen van wiskunde.
Tabel 11. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen wiskunde
vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2013
6,74
6,25
6,36
6,47
6,90

2014
6,82
6,24
6,51
6,59
6,64

2015
6,82
6,53
6,99
6,64
7,05

2016
6,99
6,43
6,51
6,59
6,93

2017
6,83
6,17
6,41
6,38
7,05

2018
6,63
6,25
6,58
6,48
6,96

2019
6,78
6,20
6,42
6,53
6,93

15

Figuur 10. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen wiskunde
7,4
7,2
7,0
6,8
6,6
6,4
6,2
6,0
5,8
2013

2014
vmbo bb

2015
vmbo kb

2016
vmbo gt

2017

2018
havo

2019
vwo

De ontwikkeling van het ce-cijfer voor wiskunde laat aanzienlijke schommelingen zien. Tot examenjaar
2015 steeg het cijfer in de meeste schooltypen. Daarna zette, met uitzondering van vmbo-bb, een daling
van het cijfer in. In 2019 zien we weer een stijging van het cijfer in vmbo-bb, en het havo. In vmbo-kb,
het vmbo-gt en het vwo is er sprake van een daling. Waar het gemiddeld cijfer in het vwo in voorgaande
jaren altijd afwisselend steeg en weer daalde, is het gemiddelde cijfer in 2019 voor het eerst voor een
tweede achtereenvolgende keer gedaald.

2.3.1 Wiskundecijfer naar type wiskunde
In het bovenstaande overzicht is geen onderscheid gemaakt naar het soort wiskunde waarin
examen is gedaan. In havo en vwo doet een leerling, afhankelijk van het gekozen profiel, examen
in wiskunde A of wiskunde B. Alleen voor de havisten in het profiel c&m is wiskunde geen
verplicht vak. In het vwo kunnen de leerlingen ook kiezen voor wiskunde Leerlingen met
wiskunde B mogen ook kiezen voor Wiskunde D in het profiel of vrije deel. Wiskunde D wordt
echter niet afgesloten met het centraal eindexamen maar alleen met een schoolexamen. In de
volgende tabel is het gemiddelde cijfer voor het centraal examen voor de verschillende
wiskunde-vormen gegeven. Voor wiskunde D is in de tabel het cijfer voor het schoolexamen
gebruikt.

16

Tabel 12. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen wiskunde naar type wiskunde in havo/vwo

havo

vwo

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal
kandidaten

wiskunde A

6,41

6,63

6,51

6,54

6,27

6,39

6,46

37.770

wiskunde B

6,63

6,49

6,98

6,70

6,65

6,70

6,75

13.692

wiskunde D*

6,59

6,62

6,63

6,64

6,60

6,53

6,63

815

wiskunde A

6,95

6,62

6,98

6,95

6,94

6,88

6,86

18.097

wiskunde B

6,91

6,66

7,17

6,94

7,20

7,06

7,03

19.708

wiskunde C

6,52

6,63

6,47

6,40

6,31

6,33

6,35

991

wiskunde D*

7,31

7,33

7,37

7,35

7,33

7,38

7,36

3.248

* wiskunde D kent geen centraal examen; daarom is het cijfer van het schoolexamen gebruikt
Figuur 11. Gemiddeld cijfer voor het centraal examen wiskunde naar type wiskunde
7,6
7,4
7,2
7,0
6,8
6,6
6,4
6,2
6,0
5,8
2013

2014

2015

2016

2017

havo wiskunde A

havo wiskunde B

havo wiskunde D

vwo wiskunde B

vwo wiskunde C

vwo wiskunde D

2018

2019

vwo wiskunde A

De cijfers in het vwo liggen over de hele linie hoger dan die in het havo. Het hoogste gemiddelde cijfer
wordt gehaald voor het schoolexamen vwo in wiskunde D. Het constante niveau van het cijfer zien we
ook bij andere schoolexamens. Binnen het vwo liggen de cijfers voor wiskunde C (profiel c&m)
duidelijker lager dan die voor de andere vormen van wiskunde. Wel is dit cijfer in 2019 licht gestegen,
terwijl de cijfers voor wiskunde A en wiskunde B zijn gedaald. In het havo zijn de cijfers voor alle vormen
van toegenomen.

17

3

Maatwerk

3.1 Vakken op een hoger niveau
Sinds het eindexamen 2008 hebben de leerlingen de mogelijkheid om een vak op een hoger
niveau af te leggen. Zo kan bijvoorbeeld een havist een of meerdere examenvakken op vwoniveau afronden. De volgende tabel geeft een overzicht van de mate waarin vakken op een hoger
niveau worden afgelegd.
Tabel 13. Percentage examenkandidaten dat 1 of meer vakken op hoger niveau afsluit
examenniveau vakniveau

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

vmbo-bb

2,9%
0,1%
1,3%
0,0%
1,0%
1.425

3,0%
0,1%
1,4%
0,6%
1,1%
1.887

2,7%
0,1%
1,9%
0,4%
1,0
1.832

3,4%
0,4%
2,3%
0,1%
0,7%
1.873

4,8%
0,4%
2,9%
0,1%
0,9%
2.395

7,2%
0,6%
3,5%
0,1%
0,9%
3.016

8,7%
0,2%
4,4%
0,1%
1,2%
3.523

vmbo-kb
vmbo-gt
havo
Totaal aantal

vmbo-kb
vmbo-gt
vmbo-gt
havo
vwo

aantal
leerlingen
1.518
32
1.259
78
636

Figuur 12. Percentage examenkandidaten dat 1 of meer vakken op hoger niveau afsluit
10%
9%
8%
7%
6%
5%
4%
3%
2%
1%
0%
2013

2014

2015

2016

vmbo bb - vmbo kb

vmbo bb - vmbo gt

vmbo gt - havo

havo - vwo

2017

2018

2019

vmbo kb - vmbo gt

Het afsluiten van een vak op een hoger niveau komt het meest voor bij vmbo-bb leerlingen die
een vak op vmbo-kb niveau afsluiten (8,7%) en bij vmbo-kb leerlingen die op vmbo-gt niveau in
een vak examen doen (4,4%). Bij leerlingen in vmbo-gt en bij havo-leerlingen wordt nog weinig
een vak op hoger niveau afgesloten. Bij een zeer klein deel van de leerlingen die een vak op een
hoger niveau afleggen (< 4%), is de aanleiding hiervoor gelegen in het feit dat ze in het
voorafgaande jaar zijn gezakt voor het eindexamen op dat hogere niveau.
De volgende tabel laat voor examenjaar 2019 zien welke vakken per schooltype het vaakst op
een hoger niveau worden afgesloten. Het percentage heeft betrekking op de totale groep
leerlingen die examen aflegt in een vak op hoger niveau.

18

Tabel 14. Overzicht van de meest voorkomende vakken die examenkandidaten op een hoger niveau afsluiten
in 2019
vmbo-bb
beroepsvak
Engelse taal
Nederlandse taal
maatschappijleer
kunstvakken
wiskunde
lichamelijke opv
overige vakken
totaal aantal
totaal

perc.
67,4%
12,0%
4,7%
4,3%
2,9%
2,7%
2,3%
2,1%
100,0%
4840

vmbo-kb
Engelse taal
wiskunde
Nederlandse taal
maatschappijleer
biologie
economie
natuuroverige vakken
totaal
totaal

perc.
39,1%
23,1%
11,9%
9,0%
4,0%
2,9%
2,5%
5,5%
100,0%
1768

vmbo-gt
rekentoets 3F
Engelse taal
Franse taal
Duitse taal
informatica
muziek
tekenen
overige vakken
totaal
totaal

perc.
95,4%
3,4%
0,3%
0,2%
0,1%
0,1%
0,1%
0,3%
100,0%
1847

havo
Engelse taal
maatschappijleer
ckv
levensbeschouwelijk
informatica
Nederlandse taal
godsdienst
overige vakken
totaal
totaal

perc.
20,1%
18,1%
10,7%
4,3%
3,6%
3,4%
2,9%
34,5%
100,0%
1152

In de basisberoepsgerichte leerweg zijn Engels, Nederlands en het beroepsgericht vak ondernemen
(profiel economie en ondernemen) de vakken die in 2019 het vaakst op een hoger niveau worden
afgelegd. In vmbo-kb gaat het om de vakken Engels, wiskunde, Nederlands en maatschappijleer. In
vmbo-gt wordt eigenlijk alleen de rekentoets op een hoger (3F) niveau afgelegd. De havisten doen
examen op een hoger niveau het meest in de vakken Engels, culturele kunstzinnige vorming en
maatschappijleer.

3.2 Cum laude
Vanaf het examenjaar 2016 is het mogelijk om het judicium ‘cum laude’ op het diploma te
vermelden. De eisen wisselen per schooltype en leerweg maar de leerling moet in ieder geval
een 8 als gemiddeld eindcijfer hebben gehaald. Het cum laude-resultaat is voor het eerst in 2017
goed geregistreerd in BRON. Tot en met eindexamen 2016 is daarom het cum laude-examen per
kandidaat berekend op basis van het vakkenpakket van de kandidaat en de behaalde cijfers.
Het percentage cum laude-diploma’s is daarbij berekend ten opzichte van de groep geslaagde
leerlingen.
Tabel 15. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald

vmbo-bb
vmbo-kb
vmbo-gt
havo
vwo

2013
0,2%
0,4%
0,5%
0,8%
5,6%

2014
0,1%
0,3%
0,7%
0,4%
5,2%

2015
0,3%
0,4%
1,2%
0,5%
6,4%

2016
0,3%
0,5%
1,2%
0,7%
6,9%

2017
1,2%
1,1%
1,4%
0,9%
6,3%

2018
1,0%
1,2%
1,3%
0,8%
6,6%

aantal
2019 leerlingen
0,8%
145
1,0%
268
1,4%
748
0,9%
430
5,6%
1.981

* tot en met examenjaar 2016 berekend; vanaf 2017 is registratie

19

Figuur 13. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald
8%
7%
6%
5%
4%
3%
2%
1%
0%
2013

2014

2015

vmbo-bb

2016

vmbo-kb

2017

vmbo-gt

2018
havo

2019
vwo

Het zijn vooral de vwo-leerlingen die een cum laude diploma behalen. In de loop van de tijd is het
percentage wel licht gestegen, van 5,5% in 2012 naar 6,9% in 2019. Binnen het vwo valt het resultaat op
dat is behaald in het gymnasium: in 2019 behaalde hier 14,4% van de leerlingen het predicaat cum laude
tegen 4,0% in het atheneum.
Het percentage leerlingen in het vmbo en het havo dat een cum laude diploma behaalt is laag; niet meer
dan 1,3% in vmbo-gt.
In de volgende tabellen is het percentage cum laude diploma’s in havo/vwo uitgesplitst naar profiel.
Tabel 16. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald in het havo per profiel

nt
ng
nt/ng
em
cm
em/cm

2013
1,3%
0,5%
1,8%
0,7%
0,6%
0,8%

2014
0,8%
0,3%
1,0%
0,3%
0,1%
0,5%

2015
1,3%
0,3%
1,2%
0,4%
0,2%
0,5%

2016
1,4%
0,4%
1,5%
0,5%
0,1%
0,8%

2017
1,8%
0,6%
2,0%
0,6%
0,6%
1,0%

2018
1,8%
0,4%
1,9%
0,6%
0,5%
0,9%

aantal
2019 leerlingen
1,9%
58
0,6%
64
1,9%
135
0,6%
121
0,5%
25
1,1%
26

* tot en met examenjaar 2016 berekend; vanaf 2017 is registratie

20

Figuur 14. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald in havo per profiel
2,5%

2,0%

1,5%

1,0%

0,5%

0,0%
2013

2014
nt

2015
ng

2016
nt/ng

2017
em

cm

2018

2019

em/cm

In het havo ligt het percentage cum laude-diploma’s per profiel op een laag niveau: minder dan 2% van
de leerlingen voldoet aan de gestelde eisen voor een cum laude-examen. Het niveau in de technische
profielen is wel wat hoger dan die in de maatschappij-profielen, maar de verschillen zijn beperkt. De
resultaten in 2019 zijn gelijk gebleven of licht gedaald ten opzicht van de resultaten in 2018.
De gegevens over de cum laude-diploma’s in het vwo zijn in de volgende overzichten uitsplitst naar
atheneum en gymnasium.
Tabel 17. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald in het atheneum per
profiel

nt
ng
nt/ng
em
cm
em/cm

2013
5,1%
1,2%
5,6%
1,8%
0,9%
2,2%

2014
7,0%
0,8%
6,0%
1,2%
0,5%
1,7%

2015
6,2%
0,7%
7,5%
1,3%
0,6%
2,4%

2016
8,4%
1,1%
7,5%
1,7%
0,9%
2,8%

2017
5,3%
0,8%
6,1%
1,8%
1,1%
2,4%

2018
6,8%
0,8%
7,1%
2,1%
1,5%
3,0%

aantal
2019 leerlingen
5,4%
129
1,0%
40
5,3%
451
1,6%
93
1,5%
30
2,8%
92

* tot en met examenjaar 2016 berekend; vanaf 2017 is registratie

21

Figuur 15. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald in het atheneum per
profiel
9%
8%
7%
6%
5%
4%
3%
2%
1%
0%
2013

2014
nt

2015
ng

2016
nt/ng

2017
em

2018
cm

2019

em/cm

In het atheneum zijn er opvallende verschillen tussen de profielen. De leerlingen in het profiel n&t en
het dubbelprofiel n&t/n&g slagen aanzienlijk vaker cum laude dan de leerlingen in de overige profielen.
Er is in 2019 sprake van een stijging ten opzichte van het vorige jaar, vooral in het profiel n&t.
Tabel 18. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald in gymnasium per profiel

nt
ng
nt/ng
em
cm
em/cm

2013
17,4%
3,7%
18,9%
9,9%
7,2%
10,0%

2014
18,8%
1,9%
17,4%
6,5%
4,0%
7,0%

2015
21,6%
4,0%
21,1%
9,4%
4,7%
9,5%

2016
21,0%
3,2%
21,6%
7,1%
5,3%
9,9%

2017
18,5%
2,8%
20,4%
4,8%
5,4%
10,4%

2018
21,3%
2,8%
19,8%
4,2%
6,3%
10,8%

aantal
2019 leerlingen
17,5%
131
2,5%
28
17,2%
702
7,6%
27
8,3%
58
9,2%
177

* tot en met examenjaar 2016 berekend; vanaf 2017 is registratie

22

Figuur 16. Percentage examenkandidaten dat een cum laude examen heeft behaald in gymnasium per profiel
25%

20%

15%

10%

5%

0%
2013

2014
nt

2015
ng

2016
nt/ng

2017
em

2018
cm

2019

em/cm

In het gymnasium komen aanzienlijk meer cum laude-diploma’s voor dan in het atheneum. Ook in het
gymnasium komen cum laude-diploma’s vooral voor bij de leerlingen in het profiel n&t en het
dubbelprofiel n&t/n&g. In de profielen n&t en c&m is het aandeel leerlingen met een cum laudeexamen gestegen ten opzichte van vorig examenjaar. Ten opzichte van de leerlingen in het atheneum
doen de leerlingen in de maatschappijprofielen het in het gymnasium duidelijk beter.

23

Thema-Bijlage: stapelen
In de bijlage wordt aandacht besteed aan het stapelen. Bij stapelen gaat het om leerlingen die na het behalen
van een diploma het onderwijs vervolgen in een hogere leerweg of een hoger schooltype. Het gaat dus in de
examenmonitor om leerlingen die examens stapelen en niet om leerlingen die tussentijds naar een hoger
schooltype doorstromen. Het gaat dus bijvoorbeeld om leerlingen die na het behalen van het vmbo-examen
doorgaan in havo4.

2.2

Stapelen: opstroom vmbo-havo
Leerlingen die een diploma behalen in vmbo-gt kunnen in doorstromen naar het havo (via het reguliere
onderwijs of het vavo) of het mbo. Er is ook een groep leerlingen die we in geen van de
onderwijsnummerbestanden terugvinden: deze leerlingen worden gerangschikt onder de kop ‘uit onderwijs’.
In de volgende tabel is aangegeven in welke vorm van onderwijs de geslaagde leerlingen uit vmbo-gt en
vmbo-tl zich bevinden in het jaar volgend op het eindexamen. Het eindexamen 2018 is het laatste examenjaar
waarvoor de doorstroom kanworden bepaald omdat hiervoor de inschrijving per 1 oktober van het schooljaar
2019/20120 voor nodig zijn.
Tabel 19. Doorstroom van geslaagde leerlingen vmbo-gt per examenjaar

vmbo gl

vmbo tl

havo-vo
havo-vavo
mbo
uit onderwijs
Totaal
havo-vo
havo-vavo
mbo
uit onderwijs
Totaal
totaal

2013
2,9%
0,1%
95,7%
1,3%
100,0%
14,8%
0,2%
83,5%
1,6%
100,0%
42.631

2014
3,7%
0,1%
95,3%
0,9%
100,0%
15,3%
0,2%
83,0%
1,4%
100,0%
44.434

2015
3,9%
0,0%
95,0%
1,0%
100,0%
16,7%
0,2%
81,7%
1,4%
100,0%
46.391

2016
3,7%
0,1%
95,1%
1,0%
100,0%
17,2%
0,2%
81,3%
1,3%
100,0%
47.681

2017
3,7%
0,1%
95,0%
1,3%
100,0%
17,6%
0,2%
80,8%
1,3%
100,0%
47.707

2018
3,2%
0,1%
95,8%
0,9%
100,0%
16,4%
0,2%
82,3%
1,2%
100,0%
45.992

2019
3,0%
0,0%
96,0%
1,0%
100,0%
15,2%
0,1%
83,3%
1,4%
100,0%
45.766

aantal
2019
205
6.476
67
6.748
6.959
41
38.138
628
45766

In de volgende figuur wordt getoond hoeveel procent van de geslaagde leerlingen vmbo-gt doorstromen naar
het havo.

24

Figuur 17. Opstroom van geslaagde leerlingen vmbo-gt naar het havo per examenjaar
20%
18%
16%
14%
12%
10%
8%
6%
4%
2%
0%
2013

2014

2015

2016

gemengde leerweg

2017

2018

2019

theoretische leerweg

De opstroom van vmbo naar het havo treedt vooral op in de theoretische leerweg. Het percentage is
geleidelijk gestegen van 14,8% bij eindexamen 2013 tot 17,6% bij eindexamen 2017 Vanaf 2018 is er een weer
een daling te zien. De doorstroom vanuit vmbo-gl naar het havo is aanzienlijk lager en ligt tegen de 4% en is
vanaf 2018 licht gedaald.

Slaagpercentage bij stapelaars uit vmbo
Het is interessant om na te gaan hoe succesvol stapelaars zijn die doorstromen naar het havo. Het beeld dat
leerlingen die met een vmbo-gt diploma die doorstromen naar havo minder succesvol zijn in het behalen van
een havodiploma dan leerlingen die al op de havo zaten. Scholen stellen daarom vaak bepaalde eisen aan
stapelaars uit het vmbo voor ze mogen doorstromen naar het havo. Om na te gaan of stapelaars uit vmbo-gt
inderdaad minder succesvol zijn bij het behalen van hun diploma dan de “reguliere” havisten, is het
slaagpercentage van beide groepen examenkandidaten vergeleken. De groep examenkandidaten in het havo
in een bepaald jaar is daartoe verdeeld in een groep met en een groep zonder eerder vmbo-examen.
Tabel 20. Slaagpercentage van havoleerlingen met en zonder diploma vmbo-gt
2013
havo
havo met vmbo-examen

88,3%
86,9%

2014
88,4%
86,9%

2015
87,7%
88,2%

2016
88,9%
88,3%

2017
87,5%
87,3%

2018
87,8%
87,3%

2019
88,3%
88,7%

25

Figuur 18. Slaagpercentage van havoleerlingen met en zonder diploma vmbo-gt
90%
89%
88%
87%
86%
85%
84%
83%
82%
81%
80%
2013

2014

2015
havo

2016

2017

2018

2019

havo met vmbo-examen

De figuur laat zien dat tot 2013 de havisten die eerder een vmbo-diploma behaalden wat minder succesvol
zijn dan leerlingen die hun hele opleiding in het havo hebben gevolgd. De verschillen worden wel kleiner in de
loop van de tijd en in 2015 en 2019 doen de stapelaars het juist beter.

2.2

Stapelen: opstroom havo-vwo
Van de leerlingen die slagen voor het havo-examen is nagegaan in welke vorm van onderwijs ze zich bevinden
in het jaar volgend op het eindexamen. Er is ook een groep leerlingen die we in geen van de
onderwijsnummerbestanden terugvinden: deze leerlingen worden gerangschikt onder de kop ‘uit onderwijs’.
In de onderstaande tabel is te zien naar welke vormen van vervolgonderwijs de geslaagde havisten
doorstromen. Het schooljaar 2017-2018 (examenjaar 2018) is het laatste jaar waarvoor de doorstroom te
bepalen is.
Tabel 21: Onderwijspositie in het jaar volgende op het examen van geslaagde havisten per examenjaar

vwo
vavo-vwo
mbo
hbo
uit onderwijs
totaal aantal
totaal %

2013
3,2%
0,9%
3,5%
81,6%
10,8%
43.673
100,0%

2014
3,6%
1,0%
3,4%
82,8%
9,2%
44.527
100,0%

2015
5,1%
1,4%
3,5%
75,9%
14,2%
45.435
100,0%

2016
5,3%
1,6%
3,3%
74,5%
15,4%
48.064
100,0%

2017
5,4%
1,5%
2,9%
74,7%
15,6%
47.045
100,0%

2018
5,0%
1,4%
2,9%
74,6%
16,1%
48.288
100,0%

2019
5,2%
0,2%
2,8%
74,2%
17,6%
100,0%
2019

aantal
2019
2.500
87
1.369
35.738
8.486
48.180
2019

In onderstaande figuur is weergegeven welk percentage van de geslaagde havisten doorstroomt naar het vwo.

26

Figuur 19. Percentage van geslaagde havisten dat doorstroomt naar het vwo
6%

5%

4%

3%

2%

1%

0%
2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

In het havo is het percentage geslaagde kandidaten dat doorstroomt naar het vwo de laatste jaren geleidelijk
gestegen van 3,5% naar 5,4%. In 2018 is een lichte daling te zien, waarna in 2019 de doorstroom naar het vwo
weer licht stijgt.
Ook voor de leerlingen die vanuit het havo doorstromen naar het vwo is nagegaan of er verschillen zijn tussen
deze leerlingen en de ‘reguliere’ vwo-ers in de mate waarin ze het eindexamen behalen. De groep
examenkandidaten in het vwo in een bepaald jaar is daartoe verdeeld in een groep die eerder een havoexamen heeft behaald en een groep zonder eerder havo-examen.

Tabel 22. Slaagpercentage van vwo-leerlingen met en zonder havodiploma
2013
havo
havo met vmbo-examen

92,1%
90,8%

2014
90,2%
88,4%

2015
92,8%
91,5%

2016
91,6%
90,3%

2017
91,4%
90,8%

2018
91,5%
92,4%

2019
90,8%
91,3%

27

Figuur 20. Slaagpercentage van vwo-leerlingen met en zonder havodiploma

94%
92%
90%
88%
86%
84%
82%
80%
2013

2014

2015

2016

2017

nvt

eerder havo-examen

2018

2019

De figuur laat zien dat tot 2016 het slaagpercentage tussen vwo-ers afkomstig uit het havo ongeveer 2% lager
lag dan dat van de vwo-ers zonder die afkomst. Dit verschil neemt daarna af, waarbij van examenjaar 2018 de
stapelaars het voor het eerst juist iets beter doen.

28

Colofon

Deze publicatie is in opdracht van de directie
Voortgezet Onderwijs van het Ministerie van
OCW gemaakt door de afdeling Informatieproducten
van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).

Januari 2020

29