MIRT Overzicht 2024
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

MIRT Overzicht 2024
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
door de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat

Colofon
Uitgave:
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, mede namens het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Grafisch ontwerp, vormgeving en redactie:
Sabel Communicatie, Bilthoven
Kaarten:
CartoNext, Utrecht
Fotografie:
Bart van Vliet

Michiel Wijnbergh

’t Sticht fotobureau, Timo de Boer

Nick Renooij

BCTN

Paul van Baardwijk

Beeldbank Rijkswaterstaat (beeldbank.rws.nl)

Paul Voorham

Erik Jansen

Phil Nijhuis

Erik van 't Woud

ProRail

Gerhard van Roon

Reggie Goole

Gerrit Serne

Riesjard Schropp

Hans van der Meer

Rob Acket

Hans Roggen

Rob Poelenjee

Henriette Guest

Ruud Hofland

Ilonka Schouten

Ruud van Hees

Investeringsprogramma corridor Rotterdam Antwerpen

Serge Ligtenberg

Ivo Vrancken

Sjaak Boot

Jarno Kraayvanger

Spoorzone Ede

John Gundlach

Stefan Verkerk

John van Helvert

Terra Drone

Loes van der Meer

Thomas Fasting

Maastricht-bereikbaar.nl

Tineke Dijkstra

Martijn Beekman

Ton Borsboom

Mediatheek Rijksoverheid

Valerie Kuypers

Menno de Boer

Verwaaij Media

Het MIRT Overzicht 2024 is ook beschikbaar via
www.mirtoverzicht.nl

Voorwoord

Ons land heette nog de Bataafse Republiek en telde twee miljoen
inwoners. We verplaatsten ons vooral lopend, of met de boot en
trekschuit. Het duurde vijftien uur om van Enschede naar Utrecht te
komen. En we waren kwetsbaar voor het water: zo’n drie keer per jaar
brak er een dijk door. Precies 225 jaar geleden werd Rijkswaterstaat
opgericht – toen nog Bureau voor den Waterstaat. Mede dankzij
Rijkswaterstaat zijn we een van de best beschermde delta’s ter wereld
en staan we met onze infrastructuur hoog op de internationale
ranglijsten.
Dat is niet vanzelfsprekend. Een belangrijke voorwaarde is dat we
voortdurend blijven investeren in onze weg-, water- en spoor­
verbindingen, om zo werk, voorzieningen en woningen bereikbaar te
houden. De vele projecten die hiervoor nodig zijn, staan omschreven in
dit MIRT-overzicht. Dit jaar gaat het om 169 verschillende programma’s
en projecten.
Helaas kunnen we door stijgende prijzen, de stikstofproblematiek en
een tekort aan personeel op korte termijn niet alle nieuwe plannen voor
de aanleg van infrastructuur uitvoeren. In de praktijk betekent dit dat
een aantal projecten tijdelijk in de ijskast wordt geplaatst. We realiseren
ons dat deze beslissing pijn doet, zeker omdat sommige van deze
projecten een lange aanlooptijd kennen. We gaan dan ook samen met
de regionale overheden eraan werken om deze projecten weer op gang
te krijgen zodra er weer middelen, stikstofruimte en personeel voor de
uitvoering beschikbaar zijn.
We kijken nu vooral naar wat wél kan. We zetten onze middelen en
capaciteit zo in dat de bereikbaarheid en veiligheid daar het meeste van
profiteren. Meer dan ooit investeren we dit jaar in onderhoud van ons
bestaande netwerk. Veel van onze bruggen, viaducten en sluizen zijn op
leeftijd en toe aan vervanging of groot onderhoud. Naast extra middelen
hiervoor uit het coalitieakkoord wordt nu ook een deel van het geld voor
aanleg van nieuwe infrastructuur op korte termijn besteed aan
instandhouding.

Daarnaast zetten we ons onverminderd in om nieuwe
woningbouwgebieden op een goede manier te ontsluiten. Hierbij kijken
we met extra aandacht naar de beschikbaarheid van water en de
kwaliteit van de bodem; deze zijn voortaan sturend voor de ruimtelijke
inrichting.
De € 7,5 miljard die het kabinet hiervoor heeft geserveerd, zijn verdeeld
tijdens de Bestuurlijke Overleggen MIRT in het najaar 2022. In dit
MIRT-overzicht zijn hierdoor een aantal belangrijke projecten
toegevoegd, zoals de Oude Lijn, Brainport Eindhoven en station
Groningen Suiker. Ook zijn er aanvullende middelen toegevoegd voor
diverse Rijkssnelwegen zoals de A4 Burgerveen-N14 en A58 EindhovenTilburg. Het programma Integraal Riviermanagement heeft ook geleid
tot de start van projecten op het gebied van waterveiligheid van
Maastricht en Venlo.
Daarnaast zijn ook een aantal mooie projecten afgerond, zoals de
capaciteitsuitbreiding van de ligplaatsen aan de Beneden-Lek,
gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum, en verbreding van de
Twentekanalen. Ook deze projecten dragen bij aan de bereikbaarheid en
waterveiligheid in Nederland.
We mogen trots zijn op dit overzicht en over de kennis en vakmanschap
die in 225 jaar is opgebouwd. Al deze projecten zijn alleen mogelijk
dankzij de enorme inzet van vakmensen. Die inzet en verdere
investeringen in infrastructuur blijven hard nodig. Omdat we een mooi
land willen blijven waar het prettig wonen en werken is, met voldoende
bewegingsvrijheid om te kunnen werken, wonen, recreëren en
ondernemen. Wij wensen alle betrokkenen hiermee veel succes!
Mede namens de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Ordening.

Voorwoord

De minister van Infrastructuur en Waterstaat,

De staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,

Mark Harbers

Vivianne Heijnen

Leeswijzer

Voor u ligt het MIRT Overzicht 2024.
Dit is de jaarlijkse toelichting bij de begroting van
het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Het hoofdstuk ‘Het MIRT in ontwikkeling’ geeft
achtergrondinformatie over het MIRT en de
recente beleidsinhoudelijke ontwikkelingen
binnen het MIRT. Ook het MIRT Overzicht is ieder
jaar aan wijzigingen onderhevig. Doorgevoerde
wijzigingen staan in het hoofdstuk ‘Wijzigingen
ten opzichte van het MIRT Overzicht 2023’.
Vervolgens geven we een toelichting op de
indeling en opbouw van de project- en programmabladen. Dit hoofdstuk wordt afgesloten met
de bladen van de gerealiseerde projecten van
2023 en een overzicht van gerealiseerde projecten
over de afgelopen vijf jaar.
Het hoofdstuk ‘Nationaal’ biedt inzicht in de
lopende MIRT-onderzoeken. U vindt er onder
meer een kaartenreeks waarop per regio de
lopende projecten en programma’s staan. Omdat
nationale projecten en programma's worden
uitgerold over meerdere MIRT-regio's, staan die
niet op deze kaarten. Naast de File Top 50 over de
periode 1 mei 2022 tot 30 april 2023 leest u in het
onderdeel ‘Transport en investeringsbeleid van de
EU in Nederland’ van dit hoofdstuk ook een
beschrijving van het Nederlandse transportnetwerk in internationale context. Dit hoofdstuk
eindigt met een weergave van alle lopende
project- en programmabladen die als ‘nationaal’
gekenmerkt worden.

Daarna volgt voor elk van de vijf MIRT-regio’s een
hoofdstuk. We hanteren daarin een vaste opbouw:
• Gebiedsopgave
• Projectenkaart
• Projectenoverzicht
Deze infographic maakt inzichtelijk hoeveel
projecten er in een gebied zijn, onderverdeeld
naar fase en modaliteit.
• Project- en programmabladen
Deze beginnen per gebied met de bladen van de
eventuele gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s. Direct hierna vindt u er verschillende
MIRT-projecten die deel uitmaken van deze
bereikbaarheidsprogramma’s. Vervolgens
komen de bladen van de MIRT-onderzoeken,
gevolgd door de projecten in de verkennings-,
de planning en studies- en de aanlegfase aan de
orde. De bladen zijn op modaliteit geordend,
conform de begrotingsartikelen: hoofdwegen,
spoorwegen personen, spoorwegen goederen,
regionaal/lokaal, hoofdvaarwegen, waterveiligheid, waterkwaliteit en zoetwater.
In het laatste hoofdstuk vindt u een financiële
toelichting op de begroting van het ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat en de voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten over de
periode 1 januari - 30 juni 2023.
Dit MIRT Overzicht kunt u downloaden via de
website: www.mirtoverzicht.nl.

MIRT Overzicht 2024 | 6

Leeswijzer

Lijst van afkortingen MIRT Overzicht 2024
In het MIRT Overzicht gebruiken we op meerdere plaatsen afkortingen. De meest gebruikte afkortingen staan hieronder uitgeschreven.
AGZR
AKI
AO-projecten
ATB
ATB-Vv
BDU
BIRK
Btw
BO
CEF
CMBO
DB
DBFM
DBM
D&C
DF
EHS
EMM
ERTMS
EZS
FES
GHO
HbR
HOV
HWBP
HWN
IBO
ICZR
IF
ILG
IMA
IoT
ITS
KRW
Kt
LAT
LMCA
LOI
LTSA
M.e.r.
MF

Adaptieve Gebiedsagenda Zuidelijke Randstad
Automatische knipperlichtinstallatie
Autonome Ontwikkelingsprojecten
Automatische treinbeïnvloeding
Automatische treinbeïnvloeding Verbeterde versie
Brede doeluitkering
Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit
Belasting toegevoegde waarde
Bestuurlijk overleg
Connecting Europe Facility
Centraal Monitorings- en Beslisorgaan
Design and Build
Design, Build, Finance and Maintain
Design, Build and Maintain
Design & Construct
Deltafonds
Ecologische Hoofdstructuur
Ecologische Maatregelen Markermeer
European Rail Traffic Management System
Emplacement Zuidelijke Spooraansluiting
Fonds Economische Structuurversterking
Greenport Holland Overheden
Havenbedrijf Rotterdam
Hoogwaardig Openbaar Vervoer
Hoogwaterbeschermingsprogramma
Hoofdwegennet
Interdepartementaal Beleidsonderzoek
Internationale Connectiviteit Zuidelijke Randstad
Infrastructuurfonds
Investeringsbudget Landelijk Gebied
Integrale Mobiliteitsanalyse
Internet of Things
Intelligente transportsystemen
Kaderrichtlijn Water
Korte termijn
Lowest Astronomical Tide
Landelijke Markt- en Capaciteitsanalyse
Letter of Intent
Lange Termijn Spooragenda
Milieueffectrapportage
Mobiliteitsfonds

Ministerie van BZK 	Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Ministerie van EZ
(Voormalig) ministerie van Economische Zaken
Ministerie van EZK
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Ministerie van IenM
(Voormalig) ministerie van Infrastructuur en Milieu
Ministerie van IenW Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Ministerie van VenW (Voormalig) ministerie van Verkeer en Waterstaat
Ministerie van VROM 	(Voormalig) ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu
Ministerie van VWS
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Ministerie van LNV 	Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit
MIRT 	Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport
MJPG
Meerjarenprogramma Geluidsanering
MJPO
Meerjarenprogramma Ontsnippering
MKBA
Maatschappelijke kosten- en batenanalyse
MLT
Middellange termijn
MoMaRo
Modernisering Maasroute
MoVe 	Bereikbaarheidsprogramma Mobiliteit en
Verstedelijking
MRA
Metropoolregio Amsterdam
MRDH
Metropoolregio Rotterdam-Den Haag
NABO
Niet Actief Beveiligde Overwegen
NAS
Nationale klimaatadaptatiestrategie
nHWBP
nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma
NMCA
Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse
NoMo AOV
Nota Mobiliteit Achterstallig Onderhoud Vaarwegen
NOV
Noordoostelijke verbinding
NOVEX
Uitvoeringsvervolg NOVI
NOVI
Nationale Omgevingsvisie
NRU
Noordelijke Randweg Utrecht
NSL 	Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit
NSP
Nieuw Sleutelproject
NST
Nieuwe Sluis Terneuzen
OTB
Ontwerptracébesluit
Ov
Openbaar vervoer
OV SAAL
OV Schiphol-Amsterdam-Almere
PAGE
Plan van Aanpak Goederen Emplacementen
PAS
Programma Aanpak Stikstof

P&C
Plan & Construct
PHS
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
PIP
Provinciaal Inpassingsplan
PKB
Planologische kernbeslissing
PMR
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
PPC
Publiek-Private Comparator
PPS
Publiek-private samenwerking
PVVO
Programma Verbetering Veiligheid Overwegen
REOS
Ruimtelijk Economische Ontwikkelstrategie
REP
Ruimtelijk Economisch Programma
RMf
Regionaal Mobiliteitsfonds
RINK
Risico Inventarisatie Natte Kunstwerken
RRAAM
Rijk-Regioprogramma Amsterdam-AlmereMarkermeer
RSS
Randstadspoor
RSP
Regiospecifiek Pakket
RSP-ZZL
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn
SBaB 	Gebiedsgericht programma Samen Bouwen aan
Bereikbaarheid
SDR
Smart Delta Resources
SSCS
Spoorstaafconditioneringssysteem
SNIP
Spelregelkader Natte Infrastructuurprojecten
SVIR
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
TB
Tracébesluit
TBES
Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
TBOV
Toekomstbeeld Openbaar Vervoer
TEN-T
Trans-European Transport Network
TPN
Trade Port Noord
UPGE
Uitvoeringsprogramma Geluid Emplacementen
USP
Utrecht Science Park
VGR
Voortgangsrapportage
VNSC
Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie
V&R
vervanging en renovatie
VTM
Vessel Traffic Managementsysteem
WLO
Welvaart en Leefomgeving
WoMo
Woningbouw en Mobiliteit
zoab
Zeer open asfaltbeton
ZRG
Zuidelijke Ringweg Groningen
ZZL
Zuiderzeelijn

MIRT Overzicht 2024 | 7

Inhoud

Over het MIRT
Nationaal
Noordwest-Nederland
Zuidwest-Nederland
Zuid-Nederland
Oost-Nederland
Noord-Nederland
Financiële uitwerking en voortgangsrapportage

Over het MIRT

› Het MIRT in ontwikkeling
› Herprioritering van het Mobiliteitsfonds
› Wijzigingen ten opzichte van het MIRT Overzicht 2023
› Toelichting op de project- en programmabladen
› Gerealiseerde projecten 2023

Het MIRT in ontwikkeling

Wat is het MIRT?
Het MIRT staat voor het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport. Jaarlijks wordt het MIRT Overzicht als bijstuk van de
begroting van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) op
Prinsjesdag aan de Tweede Kamer aangeboden. In het MIRT zijn onder
andere rijksprojecten en rijksprogramma’s opgenomen waarmee wordt
gewerkt aan de bereikbaarheid, veiligheid en ruimtelijke inrichting van
Nederland. De rijksinvesteringen in het MIRT worden (hoofdzakelijk)
bekostigd uit het Mobiliteitsfonds (MF) en het Deltafonds (DF).
De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) is
verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordening. Deze verantwoordelijkheid strekt zich ook uit tot het onderdeel Ruimte uit het MIRT. De
samenhang binnen het MIRT blijft daarbij vooropstaan. De minister
voor VRO en de minister en staatssecretaris van IenW werken in dit
kader nauw samen.
Het MIRT heeft de volgende functies:
Begroting
Het MIRT Overzicht geeft inzicht in en transparantie over de achtergrond, stand van zaken en planning van projecten en programma’s
waarbij het Rijk in het kader van het MIRT is betrokken. Het is daarmee
niet alleen een bijstuk bij de begroting, maar ook een informatief
naslagwerk.

In het voorjaar vinden onder regie van de minister voor VRO bestuurlijke
overleggen Leefomgeving plaats. De Tweede Kamer wordt per brief
geïnformeerd over de uitkomsten van de bestuurlijke overleggen. Met de
Tweede Kamer vindt regulier halfjaarlijks overleg plaats over het MIRT.

Begroting IenW
IenW heeft drie begrotingen:
1. Beleidsbegroting (Hoofdstuk XII van de rijksbegroting);
2. Begroting van het Mobiliteitsfonds (Hoofdstuk A van de
Rijksbegroting);
3. Begroting van het Deltafonds (Hoofdstuk J van de Rijksbegroting).
De twee fondsbegrotingen van IenW – het Mobiliteitsfonds en het
Deltafonds – worden gevoed vanuit de beleidsbegroting (Hoofdstuk
XII, beleidsartikel 26, Bijdrage Investeringsfondsen). In hoofdstuk XII
van de beleidsbegroting worden de uitgaven voor de beleidsuitgaven
van IenW geraamd en verantwoord. Het gaat bij die uitgaven onder
meer om beleidsonderzoeken, subsidies en bijdragen aan mede­
overheden en/of internationale organisaties. Ook de apparaatsuitgaven
voor het kerndepartement worden begroot in de beleidsbegroting.

Integrale Mobiliteitsanalyse 2021
Samenwerking
Het MIRT gaat uit van een intensieve samenwerking tussen het Rijk,
decentrale overheden (provincies, gemeenten, vervoerregio’s,
waterschappen), maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven.
Waar opgaven elkaar raken, worden deze gezamenlijk opgepakt. Om dit
bestuurlijk te faciliteren is er elk najaar een bestuurlijk overleg MIRT
voor ieder van de vijf MIRT-regio’s (Noordwest, Zuidwest, Zuid, Oost en
Noord) en voor het programma Goederenvervoercorridors.

Om een beeld te krijgen van de mobiliteitsontwikkeling en -opgaven op
de lange termijn, voert IenW eens in de vier jaar een analyse uit met de
actuele uitgangspunten en verkeers- en vervoermodellen. Voor het
laatst is dit gedaan met de Integrale Mobiliteitsanalyse 2021 (IMA-2021).
Door deze analyse beschikt het kabinet over de meest recente langetermijn-mobiliteitsgegevens voor het personen- en goederenvervoer.
Aanvullend op potentiële capaciteits- en robuustheidsopgaven op de
verschillende mobiliteitsnetwerken gaat de IMA-2021 in op:

MIRT Overzicht 2024 | 10

Het MIRT in ontwikkeling

• de ontwikkeling van de verkeersveiligheid en de verkeersveiligheidsopgaven met betrekking tot het hoofdwegennet en transferknelpunten op stations;
• het grensoverschrijdend verkeer en vervoer;
• de klimaatgevoeligheid van de netwerken;
• de emissies van broeikasgassen, stikstof en fijnstof door verkeer en
vervoer;
• de opgave op het gebied van bereikbaarheid van banen en voorzieningen.

De in de Hoofdlijnennotitie neergelegde ambitie is geen blauwdruk voor
bereikbaarheid in 2050. Er is nog veel beweging in de complexe
ruimtelijke puzzels, transities en technologische ontwikkelingen. Dat
vraagt om een dynamische ontwikkeling en uitwerking van de mobiliteitsvisie. De uitwerking vindt plaats langs vier strategische lijnen:

De IMA-2021 is daarbij een startpunt voor het vaststellen van de
opgaven en het gesprek over mogelijke oplossingsrichtingen.

1. Het formuleren van integrale doelen.
2. Het inzetten van de juiste modaliteit op de juiste plaats en tijd.
3. Het toetsen van de ontwikkeling van het integrale mobiliteitssysteem
aan de wettelijke kaders voor veiligheid, gezonde leefomgeving,
natuur en duurzaamheid.
4. Het toepassen van integrale sturingsrelaties en -instrumenten.

Mobiliteitsvisie 2050

Woningbouw in relatie tot bereikbaarheid

Op 17 maart 2023 is de Hoofdlijnennotitie Mobiliteitsvisie aan de
Tweede Kamer aangeboden. De hoofdlijnennotitie bouwt voort op de
afspraken over bereikbaarheid in het coalitieakkoord en verbindt de
deelvisies voor de deeldomeinen van mobiliteit. Hiermee geeft IenW
richting aan de toekomst.

Nederland staat voor een enorme woningbouwopgave. Tussen nu en
2040 moeten er verspreid door heel Nederland circa 900.000 nieuwe
woningen bijkomen. Er wordt gebouwd in de zeventien grootschalige
NOVEX-woningbouwlocaties, de zeven verstedelijkingsstrategieën en
daarbuiten.

De centrale ambitie is dat iedereen het recht heeft om zich te kunnen
verplaatsen over de weg, met het openbaar vervoer, door de lucht en
over het water. Dit vanuit de overtuiging dat bereikbaarheid een
voorwaarde is voor een samenleving waarin iedereen kan meedoen en
waaraan iedereen kan bijdragen. Door het beleidsperspectief te
verbreden, zijn infrastructuur en mobiliteit geen doel op zich, maar
dragen zij, net als de nabijheid van voorzieningen (zoals zorg, onderwijs,
wonen en werken) bij aan het bereiken van vitale maatschappelijkeconomische functies. In de Mobiliteitsvisie 2050 is bereikbaarheid
meer dan voorheen een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het Rijk,
medeoverheden, gebruikers en belanghebbenden.

Om al deze nieuwe woningen bereikbaar te houden, moeten de keuzes
voor woningbouw en bereikbaarheid in samenhang gemaakt worden.
Zowel op inhoud als in de planning. Voor de bereikbaarheid is het
streven om de nieuwe woningbouwlocaties multimodaal en duurzaam
bereikbaar te houden.
Voor de bereikbaarheid van nieuwe woningen is vanuit het
Coalitieakkoord €7,5 miljard beschikbaar gekomen en aan het
Mobiliteitsfonds toegevoegd. In de Bestuurlijke Overleggen
Leefomgeving en MIRT van 2022 zijn de middelen verdeeld. Bij die
verdeling zijn belangrijke investeringskeuzes gemaakt voor het
mobiliteitssysteem dat voor de toekomstige woningbouw nodig is.

MIRT Overzicht 2024 | 11

Het MIRT in ontwikkeling

Een beweging van aanleg naar instandhouding
De bereikbaarheidsopgaven zijn groot en veelsoortig. Het aanpakken
van die opgaven is en blijft urgent. Dat gebeurt voor een belangrijk deel
met investeringen in de netwerken: wegen, openbaar vervoer, spoor en
vaarwegen. Bij het in stand houden en uitbreiden van de netwerken
wordt het MIRT geconfronteerd met een aantal ontwikkelingen, zoals
inflatie, arbeidsmarktkrapte, stikstof en tekorten aan bouwmaterialen.
Deze ontwikkelen leiden tot kostenstijgingen en vertragingen. Door een
gebrek aan perspectief op het verkrijgen van stikstofruimte en
kostenstijgingen komt een aanzienlijk deel van de planuitwerkingen
voorlopig tot stilstand.

Hierbij is onder meer geanticipeerd op de inwerkingtreding van de
Omgevingswet en zijn de spelregels meer in lijn met de Wet
Mobiliteitsfonds gebracht. Daarnaast zijn de spelregels toekomstbestendiger doordat geen beleidsdoelstellingen zijn opgenomen en de
informatieprofielen zijn geactualiseerd.
Onderlinge samenwerking op basis van gelijkwaardigheid vormt een
van de pijlers van het MIRT. Het is de inzet om de komende tijd het
gesprek met elkaar te voeren over hoe we de samenwerking verder
kunnen intensiveren en verbeteren, en over wat dit bijvoorbeeld
betekent voor de MIRT-spelregels en de bestuurlijke overleggen

In reactie op deze ontwikkelingen en in aansluiting op het beleidsprogramma van IenW is ervoor gekozen de instandhouding van de
netwerken de hoogste prioriteit te geven. Concreet betekent dit dat voor
het hoofdwegennet en hoofdvaarwegennet de komende jaren
financiële middelen en personele capaciteit van aanleg naar instandhouding worden geschoven. Dat geld komt bovenop de extra middelen
voor instandhouding uit het coalitieakkoord. Zo wordt op termijn
toegewerkt naar een basiskwaliteitsniveau voor al deze netwerken.

Meer informatie

Dat een groot aantal projecten vertraagt als gevolg van de stikstof­
problematiek heeft gevolgen voor de bereikbaarheid. De toekomstige
opgaven worden hierdoor groter. Er wordt immers ook nog een
autonome groei van de mobiliteit verwacht. IenW blijft daarom zoeken
naar mogelijkheden om de bereikbaarheid in de tussentijd op peil te
houden en te verbeteren binnen de bestaande budgetten. De daarbij te
maken afwegingen en eventueel te nemen maatregelen krijgen vorm in
samenwerking met de regio's. Meer informatie vindt u op het blad
'Herprioritering van het Mobiliteitsfonds' op de volgende pagina.

Website MIRT
www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ruimtelijke-ordening-en-gebiedsontwikkeling/
meerjarenprogramma-infrastructuur-ruimte-en-transport-mirt

Kennis en ervaringen op MIRT-gebied:
www.leerplatformmirt.nl
MIRT-spelregels
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/09/20/bijlagegeactualiseerde-mirt-spelregels

MIRT als dynamisch instrument
Het MIRT is een dynamisch instrument dat continu in ontwikkeling is en
wordt aangepast aan actuele (beleids)ontwikkelingen en opgedane
ervaringen. Zo zijn in 2022 de MIRT-spelregels geactualiseerd.

MIRT Overzicht 2022 | 12

Herprioritering van het Mobiliteitsfonds

De infrastructuur en mobiliteit die
gezamenlijk in Nederland zijn
gerealiseerd staan internationaal hoog
aangeschreven. Rijk en regio werken
langjarig en multimodaal samen aan een
goed bereikbaar Nederland. Via het MIRT
maken Rijk en regio daar jaarlijks
afspraken over, waarbij Rijksbijdragen (in
beginsel) via het Mobiliteitsfonds
beschikbaar worden gesteld. Door
stikstofproblematiek liggen echter
meerdere projecten stil. Tegelijk kampt
IenW met steeds meer prijsstijgingen en
financiële tegenvallers op aanleg, naast
schaarste in personele capaciteit. Dat
vraagt om nog scherpere keuzes. De
Kamer is hier op 17 maart 2023 en 23 juni
2023 over geïnformeerd.

IenW focust op wat wél kan en zet haar financiële middelen en
capaciteit zo in dat de bereikbaarheid en veiligheid daar het meeste van
profiteren. Dit betekent inzet op het in stand houden van de hoofdwegen en hoofdvaarwegen, net als aanlegprojecten die reeds in realisatie
zijn. Dit is ook nodig, gelet op de staat van de infrastructuur. Met deze
schuif houden we de markt aan het werk en kunnen Rijkswaterstaat
(RWS) en IenW personeel beter behouden. Dit is van belang gelet op de
situatie op de arbeidsmarkt. Dit samen betekent een financiële schuif,
waarbij gereserveerde budgetten van projecten grotendeels anders
worden ingezet. De totale benodigde opgave – en daarmee schuif
– bedraagt ruim € 4 miljard voor weg- en vaarwegprojecten. Daarnaast
is er sprake van een Rijksbrede bezuinigingstaakstelling van cumulatief
€ 2 miljard over de looptijd van het Mobiliteitsfonds.

Projecten op pauze
Concreet wordt met de budgetten van de volgende MIRT-projecten in
de verkenning en planning- en studiefase geschoven en deze projecten
worden door IenW op pauze gezet:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

N35 Wijthmen – Nijverdal
A9 Rottepolderplein
A58 Breda – Tilburg
A27 Zeewolde – Eemnes
A15 Papendrecht – Gorinchem
A2 Deil – ’s-Hertogenbosch – Vught
Rijksbijdrage Noordelijke Randweg Utrecht (NRU)
InnovA58 Annabosch – Galder
A67 Leenderheide – Geldrop
A1/A35 Knooppunt Azelo – Buren
A1/A30 Barneveld
A4 Haaglanden – N14
A1/A28 Knooppunt Hoevelaken
Volkeraksluizen
Vaarweg IJsselmeer – Meppel

MIRT Overzicht 2024 | 13

Herprioritering van het Mobiliteitsfonds

Weergave in het MIRT Overzicht
De opgave van de gepauzeerde projecten blijft staan. De ambitie is om
die projecten op termijn te herstarten als er voldoende stikstofruimte,
uitvoeringscapaciteit en financiële middelen zijn. In het MIRT Overzicht
blijven de gepauzeerde projecten daarom behouden. De eerder
gemaakte planning komt te vervallen. De betreffende bladen zijn grijs
weergeven, en er wordt vermeld hoeveel budget van de oorspronkelijke
Rijksbijdrage resteert.

Vervolgstappen
In hoeverre nog aan projecten wordt doorgewerkt voordat deze op
pauzestand gaan, wordt nog verder uitgewerkt. Dit is maatwerk per
project, en zal de komende periode met de regio worden besproken. De
opgaven die ten grondslag liggen aan deze projecten worden door IenW
n afstemming met de regio’s gemonitord en geagendeerd bij het BO
MIRT. De nog resterende Rijksbudgetten worden per project weergegeven. Hoe er met regiobudgetten wordt omgegaan is nog onderwerp van
gesprek. Bij voldoende stikstofruimte, maakcapaciteit en financiële
middelen kunnen deze projecten gefaseerd herstarten.

Meer informatie
Aanvullende informatie over de herprioritering van het Mobiliteitsfonds
kunt u vinden in de MIRT-brief voorjaar 2023 (TK 36200 A, nr. 78).

MIRT Overzicht 2024 | 14

Wijzigingen ten opzichte
van het MIRT Overzicht 2023
Elk MIRT Overzicht is anders. Ieder jaar
worden er verbeterpunten doorgevoerd
in het overzicht om tot een mooi product
te komen. Het MIRT Overzicht dient als
informatievoorziening en als
verantwoording van de geïnvesteerde
gelden aan het parlement, met name de
Tweede Kamer. Ook kunnen de
Rijksoverheid, regionale overheden,
semioverheden, marktpartijen, burgers
en andere geïnteresseerden het
gebruiken als naslagwerk.

Omdat het MIRT Overzicht een bijstuk van de begroting is, wordt het elk
jaar op Prinsjesdag gepresenteerd en vinden er tussentijds geen
wijzigingen in het overzicht plaats. Ook niet op de website. De inhoud
van het overzicht heeft daarmee een statisch karakter. In dit MIRT
Overzicht zijn de actuele ontwikkelingen tot en met 1 juli 2023 opgenomen. In dit hoofdstuk lichten we de wijzigingen ten opzichte van het
MIRT Overzicht 2023 toe.

Stand van zaken MIRT-projecten en -programma’s
De volgende MIRT-projecten ondergingen een fasewisseling:
Afgeronde projecten
• Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek
• Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum
• Twentekanalen fase 2
Van verkenning naar planning en studies
• Oostvaardersoevers
• A2 Deil - ’s Hertogenbosch - Vught
• Oeververbindingen Rotterdam (overgegaan in twee zelfstandige
planning- en studieprojecten: A16 Van Brienenoordcorridor en
Stadsbrug, OV en verstedelijking Oostflank Rotterdam)
Vervallen projecten
• Zoals in het MIRT Overzicht 2023 al is vermeld, is voor
Verkeerssituatie Splitsing Hollandsch Diep - Dordtsche Kil besloten
om geen aanvullende onderzoeken meer uit te voeren. Het blad is dus
komen te vervallen.
• Het onderzoek Haven Werkendam is afgerond en dus komen te
vervallen. Geconcludeerd is dat projecten en opgaven grote afhankelijkheid vertonen in ruimte, effecten en tijd. Vanwege deze afhankelijkheid is een adaptieve strategie voorgesteld. (TK 35 925-A, nr. 76).
• Het onderzoek Sluis Grave is afgerond en dus komen te vervallen.
• Het onderzoek Zuidwestkant Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp is
afgerond en voortgezet in MIRT Verkenning OV-verbinding
Amsterdam – Haarlemmermeer.
MIRT Overzicht 2024 | 15

Wijzigingen ten opzichte van het MIRT Overzicht 2023

• Het onderzoek Amsterdam Bay Area is afgerond en dus komen te
vervallen. In het kader van het Programma Woningbouw en Mobiliteit
zijn hierover afgelopen Bestuurlijke Overleggen MIRT afspraken
gemaakt (TK 35 295-A, nr. 76).
• Het MIRT onderzoek Verstedelijking en mobiliteit Brainportregio is
komen te vervallen en voortgezet in MIRT Verkenning Brainport
Eindhoven.
In dit MIRT Overzicht zijn de volgende nieuwe MIRT-trajecten opgenomen
• Programma Woningbouw en Mobiliteit
• Programma 740m treinlengte
• Onderzoek Lelylijn
• Onderzoek Nedersaksenlijn
• Onderzoek HRMK Spoorbrug
• Multimodaal MIRT Onderzoek A12-zone/Rijnenburg
• Verkenning Oude Lijn
• Verkenning Brainport Eindhoven
• Verkenning Derde perron Amsterdam Zuid
• Verkenning OV-ontsluiting Amsterdam Sloterdijk - Amsterdam
Centraal
• Verkenning OV-verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer
• Verkenning Spoor- en perroncapaciteit Meppel
• Verkenning Station Groningen Suiker
• Verkenning EurregioRail
• Verkenning RegioExpres
• Verkenning Vervanging en Renovatie Sluizencomplex IJmuiden
• Planning en studies Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten op
Amsterdam Centraal
• Planning en studies Well
• Verkenning Zuidelijk Maasdal
• Verkenning Vierwaarden

Programma Woningbouw en Mobiliteit
Het kabinet-Rutte IV heeft de ambitie om tot en met 2030 900.000
extra woningen te bouwen, waarvan twee derde betaalbaar. Extra
investeringen in infrastructurele voorzieningen zijn nodig voor het
ontsluiten en bereikbaar maken van de nieuwe woningbouwlocaties en
dragen dus bij aan de realisatie daarvan. In het BO Leefomgeving 2022
en het BO MIRT 2022 zijn afspraken gemaakt met de regio’s over de
inzet van € 7,5 miljard uit het Coalitieakkoord 2021-2025 voor de
realisatie van infrastructuur ten behoeve van de bouw van circa 400.000
nieuwe woningen. Hieronder vallen ook MIRT-projecten. De projecten
die onder het programma Woningbouw en Mobiliteit vallen zijn in het
MIRT Overzicht herkenbaar gemaakt door middel van een icoon. Verder
is op de betreffende bladen toegelicht wat de bijdrage is aan de
woningbouwdoelstelling van het kabinet-Rutte IV.

Overig
• Het projectblad A27 Almere Haven - Knooppunt Eemnes is hernoemd
naar A27 Zeewolde - Eemnes.

MIRT Overzicht 2024 | 16

Toelichting op de project- en programmabladen
Opbouw van het MIRT Overzicht

Indeling van de bladen

Per project of programma wordt in aanvulling op de departementale
begrotingen projectinformatie gegeven. Per begrotingsartikel en per
blad is daarnaast voor de leesbaarheid de fase van besluitvorming
inzichtelijk gemaakt. Elke fase heeft naast een herkenbaar icoon zijn
eigen steunkleur. Een onderzoek is paars, een verkenning geel, de
planning en studies groen, de aanleg rood, gerealiseerde projecten
blauw en de programma’s oranje. Door het document heen zijn ook de
bladen van projecten die bijdragen aan het TEN-T-netwerk aangemerkt
met een icoon.

De project- en programmabladen bouwen we volgens vastgestelde
paragrafen op. De opbouw verschilt per projectfase.

Momenteel lopen er vijf gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s.
Hieronder kunnen meerdere MIRT-projecten vallen. Om dit in het MIRT
Overzicht inzichtelijk te maken, starten we per MIRT-regio met de bladen
van het gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma van die regio.
Direct hierna volgen de projecten binnen de betreffende programma’s
op zelfstandige projectbladen in de volgorde Onderzoeks-,
Verkennings-, Planning en studie- en Aanlegfase. Deze zijn herkenbaar
gemaakt met het logo van het betreffende programma in de rechterbovenhoek. Daarna zijn de overige, niet-programmagerelateerde
projectbladen weergegeven in dezelfde volgorde.

Onderzoek

Bovenstaande indeling is terug te zien voor de programma’s
Metropoolregio Amsterdam (SBaB) en Metropoolregio Utrecht (U Ned)
in Noordwest-Nederland, Metropoolregio Rotterdam - Den Haag
(MoVe) in Zuidwest-Nederland en SmartwayZ.NL in Zuid-Nederland. Het
programma Goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost en het
programma Goederenvervoercorridor Zuid zijn terug te vinden bij de
Nationale project- en programmabladen. Nieuw in het MIRT Overzicht
2024 is ook het programma Woningbouw en Mobiliteit.

Gebiedsgericht Bereikbaarheidsprogramma
•
•
•
•
•

•
•
•
•

Tijdlijn projecthistorie
Aanleiding en doel
Opbouw van het programma
Betrokken partijen
MIRT-projecten onder dit programma (vermeld indien van toepassing)

Tijdlijn projecthistorie
Aanleiding en doel
Planning
Betrokkenen

Verkenning
•
•
•
•
•
•
•
•

Tijdlijn projecthistorie
Opgave
Oplossing
Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Planning
Betrokkenen
TEN-T (vermeld indien van toepassing)
Financiën (vermeld indien van toepassing)

Planning en studies
•
•
•
•
•
•
•
•

Tijdlijn projecthistorie
Opgave
Oplossing (inclusief eventuele inpassingsmaatregelen)
Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Planning
Politiek/bestuurlijk
TEN-T (vermeld indien van toepassing)
Financiën inclusief tabel die budget en openstelling weergeeft vanaf
MIRT Overzicht 2020
MIRT Overzicht 2024 | 17

Toelichting op de project- en programmabladen

Aanlegfase

Oplossing

•
•
•
•
•
•
•

De gekozen oplossing of (mogelijke) oplossingen of onderzoeksvarianten voor het aangegeven knelpunt of probleem, of de wijze waarop er
aan een opgave gewerkt wordt of een kans wordt benut.

Tijdlijn projecthistorie
Opgave
Oplossing (inclusief eventuele inpassingmaatregelen)
Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Planning
Politiek/bestuurlijk
Uitvoering
- Financiën inclusief tabel die budget en openstelling weergeeft vanaf
MIRT Overzicht 2020
- Inclusief tabel die gerealiseerd budget weergeeft vanaf 2020
- Vanaf het MIRT Overzicht 2018 is ook het percentage gerealiseerd
budget in de tabel aangegeven

Toelichting op de onderdelen project- en
programmabladen
Toelichting op de wijzigingen met betrekking tot eerdergenoemde
punten die zich tussen het uitkomen van het vorige en het huidige MIRT
Overzicht – dus in de periode 1 juli 2022 tot 31 juni 2023 – hebben
voorgedaan. Omdat het MIRT Overzicht als bijstuk bij de Rijksbegroting
het jaartal van die begroting draagt, worden de wijzigingen in dit MIRT
Overzicht 2024 ten opzichte van het MIRT Overzicht 2023 vermeld onder
2024. Wijzigingen in de planning worden in elk geval opgenomen als er
sprake is van een versnelling of vertraging van het project met meer dan
één jaar ten opzichte van het vorige MIRT Overzicht. Er worden alleen
wijzigingen over de laatste vijf jaar opgenomen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Bij alle projecten in het MIRT Overzicht is de koppeling tussen projecten beleidsdoelstelling meer expliciet gelegd. Alle projecten geven via een
extra onderdeel aan op welke wijze het desbetreffende project een
bijdrage levert aan de beleidsdoelstellingen zoals geformuleerd in de
beleidsbegroting van IenW.

Planning
De planning van het project of programma, met aandacht voor de start
van de aanleg en de openstelling. Bij MIRT-verkenningen wordt de
planning van de verkenning weergegeven. Er is ook specifieke aandacht
voor het tracébesluit of de projectbeslissing.
Bij sommige programma’s zijn deelprojecten uit het programma eerder
opgeleverd. Deze mijlpalen worden dan ook onder dit kopje gemeld.
Openstelling is de oplevering van alle projecten uit het programma. Bij
de brief van 13 februari 2013 (TK 33400 A, nr. 49) is aangegeven dat bij
projecten een bandbreedte wordt gehanteerd voor openstelling dan wel
oplevering. Het MIRT Overzicht 2024 neemt voor projecten in voorbereiding dan ook een bandbreedte op. Dit geldt in ieder geval tot het
moment dat het werk is gegund aan een aannemer. Voor programma’s
die betrekking hebben op spoor en die diverse opleveringen kennen is
de oplevering aangeduid als ‘divers’.

Tabel ontwikkeling planning en budget
Opgave
Beschrijving van de opgave: dit kan zowel een knelpunt of probleem als
een (in de MIRT-gebiedsagenda opgenomen) opgave of kans zijn, of een
combinatie van beide.

Met ingang van het MIRT Overzicht 2017 is er op de planning en
studies- en aanlegbladen een tabel opgenomen die de ontwikkeling van
planning en budget in de tijd weergeeft. Dit is een wens van de Tweede
Kamer met als doel de kwaliteit van de informatievoorziening via de
jaarverslagen en de begroting te verhogen.

MIRT Overzicht 2024 | 18

Toelichting op de project- en programmabladen

In de tabel wordt vijf jaar teruggekeken, tenzij er in de tussentijd een
fasewisseling heeft plaatsgevonden of het project een kortere looptijd
kent. Dan is het eerste MIRT Overzicht na deze faseovergang het
startpunt, aangegeven als MIRT(jaar). Onder de tabel is het totale
verschil in budget weergegeven. Een deel hiervan kan worden verklaard
door IBOI (prijsindexatie van bruto overheidsinvesteringen, zoals die
door IenW wordt gehanteerd). Overige budgetmutaties (hoger dan € 10
miljoen of meer dan 10%) zijn toegelicht bij wijzigingen in het verleden.
Kleine verschillen zijn te verklaren als gevolg van afronding op hele
miljoenen euro’s. Soms kunnen ook kleine wijzigingen zijn opgetreden.
Bij sommige projectbladen is er sprake van openstelling/indienststelling
of oplevering van verschillende deelprojecten. In de tabel noemen we bij
‘Openstelling’/’Indienststelling’ of ‘Oplevering’ het jaar waarin het hele
project is afgerond. Planning en afronding van deelprojecten komen
onder het kopje ‘Planning’ op het MIRT-blad. Daarnaast geven we op de
aanlegbladen informatie over de financiële voortgang van de projecten.
De bedragen die genoemd zijn, zijn cumulatief, met uitzondering van de
projecten waarbij gewerkt wordt met Design, Build, Finance and
Maintain-contracten (DBFM) en subsidies. Daarnaast wordt sinds het
MIRT Overzicht 2018 het percentage gerealiseerd budget ten opzichte
van de laatste slotbepaling weergegeven.

Politiek/bestuurlijk
Onder dit kopje wordt informatie gegeven over de politieke en
bestuurlijke afspraken en mijlpalen van de ministeries van IenW, EZK,
LNV en BZK/VRO (of hun voorgangers) met de Tweede Kamer,
decentrale overheden en/of andere partijen.

publiekprivate samenwerking (PPS) meerwaarde heeft. Dan wordt
voorgesorteerd op een bepaalde contractvorm: DBFM (Design, Build,
Finance and Maintain), DBM (Design, Build and Maintain) of DB (Design
and Build). Bij DBFM is de markt naast het ontwerp en de bouw ook
verantwoordelijk voor de langjarige financiering en het onderhoud.

Financiën
Uitvoering
Onder deze kop wordt de wijze waarop de uitvoering gedaan wordt
beschreven. Daar waar relevant wordt ook aangegeven wie verantwoordelijk is voor het project en/of de uitvoering daarvan. Hier wordt, indien
van toepassing, ook beschreven hoe de ‘markt’ betrokken wordt bij de
projectontwikkeling. In de planning- en studiefase wordt met het
instrument Publiek Private Comparator (PPC) bepaald of een vorm van

Onder het kopje ‘financiën’ staat het (taakstellend) budget of de
(taakstellende) rijksbijdrage. Als dat niet mogelijk is, wordt eventueel
een reservering van rijksmiddelen of een raming van de (project)kosten
gegeven. Het betreffende artikel uit het Mobiliteitsfonds, het Deltafonds
of Hoofdstuk XII staat hierbij aangegeven en, als dat van toepassing is,
ook bijdragen van de regio.

MIRT Overzicht 2024 | 19

Gerealiseerde projecten 2019-2023
Op deze kaart zijn alle projecten te zien die de afgelopen
vijf jaar zijn gerealiseerd.

Gerealiseerde projecten 2023

Gerealiseerde projecten 2019

1.

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek

2.

Gebiedsontwikkeling Ooijen - Wanssum

27. Aanleg ATBvv A2 corridor en Brabantroute
(niet op kaart)

3.

Twentekanalen fase 2

28. A27/A1 Utrecht - knooppunt Eemnes - aansluiting
Bunschoten - Spakenburg
29. Amsterdam CS, fietsenstalling

Gerealiseerde projecten 2022

30. Noord-Zuidlijn

4.

Be- en Bijsturing van de toekomst *

31. Lekkanaal: derde kolk Beatrixsluis en verbreding
kanaalzijde/uitbreiding ligplaatsen

5.

Maatregelpakket Verzorgingsplaatsen *

32. A4 Vlietland - N14

6.

Booggeluid

33. Legger Vlieland en Terschelling

7.

Nadere uitwerking rivierengebied (NURG) *

34. Vaarweg Lemmer - Delfzijl, fase 1

8.

A15 Papendrecht – Sliedrecht

35. Wilhelminakanaal Tilburg

9.

Breda Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

36. Quick wins binnenhavens (niet op kaart)

10. PHS Spooromgeving Geldermalsen
11. Zwolle - Herfte

37. Optimalisering goederencorridor
Rotterdam - Genua (niet op kaart)

12. Regiospecifiek Pakket (RSP)
* niet op de kaart

Gerealiseerde projecten 2021
13. Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO)*
14. Beter en meer/Verbeteraanpak trein*
15. Plan van Aanpak Goederen Emplacementen (PAGE)
risicoreductie*
16. Rotterdamsebaan
17. Capaciteitsuitbreiding overnachtingplaatsen
Merwedes
18. Stadshavens Rotterdam
19. A76 Aansluiting Nuth
20. Sterke regio's: Oost-Nederland

Gerealiseerde projecten 2020
21. Programma Beter Benutten
22. Punctualiteits-/capaciteitsknelpunten tweede fase
Herstelplan Spoor*
23. PHS Overweg Veenendaal Klompersteeg
24. Utrecht, tram naar de Uithof
25. Vleuten-Geldermalsen (incl. Randstadspoor, fase 1)
26. Capaciteitsuitbreiding sluis Eefde

MIRT Overzicht 2024 | 20

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Gerealiseerd

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Beneden-Lek
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De ligplaatsen zijn net voor kerst 2022 opengesteld voor gebruik. Het project is daarmee
gerealiseerd.

2022 	Het project is in uitvoering vanaf september 2021.
De aanleg van walstroom is aan de scope
toegevoegd als gevolg van de stikstofproblematiek en de wens van de minister om alle
ligplaatsen van walstroom te voorzien. De
openstelling wordt verwacht in 2023. Dit is
vertraagd door de aanleg van walstroom, extra
flora- en faunaonderzoek en benodigde
vergunningen.

2021 	Het bestemmingsplan is definitief vastgesteld en
de aanbesteding voor de aanleg is opgestart.

Uit de verkenning die in 2010 is opgeleverd, is gebleken dat er een tekort
aan ligplaatsen is op de Beneden-Lek tussen Krimpen aan de Lek en
Vianen. Dit is een belangrijke vaarweg op de corridor Amsterdam Rotterdam. Op het hele traject is slechts één ligplaats beschikbaar. Het
gebrek aan ligplaatsen bemoeilijkt een goede logistieke planning voor
de binnenvaartondernemer in verband met de wet- en regelgeving voor
vaar- en rusttijden. Daarnaast vergroot de ontoereikende ligplaatscapaciteit de kans op onveilig vaargedrag. De enige goede mogelijkheid om
binnen het beschikbare budget extra ligplaatsen aan te leggen, is bij
Bergambacht.

Oplossing
De planning- en studiefase heeft uitgewezen dat er in het gebied ten
oosten van het veer Bergstoep en de bestaande overslagkade acht
overnachtingsplaatsen gerealiseerd kunnen worden. Het onderzoek
heeft zich gericht op kades, steigers, de toegangsweg en oeverwerken.
Er zijn onderzoeken uitgevoerd naar de effecten van de aanleg van de
haven. De resultaten hiervan zijn opgenomen in een milieueffectrapportage (m.e.r.). Dit is samen met het bestemmingsplan gepubliceerd. Het
bestemmingsplan Overnachtingsplaatsen Beneden-Lek is in december
2015 vastgesteld.

2020 	Tegen het bestemmingsplan is beroep ingesteld,
waardoor eerst een uitspraak van de Raad van
State nodig was. Dit heeft geleid tot vertraging bij
de vervanging van de kademuur. De openstelling
wordt daardoor in 2023 verwacht.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De aanleg van ligplaatsen draagt bij aan een veilige en efficiënte
scheepvaart.

Planning
2019 	Vertraging bij de gemeente met het bestemmingsplan en de noodzaak om eerst de
bestaande kademuur te vervangen leiden tot
vertraging in de start van de uitvoering.

2021: Start aanleg
2022: Opengesteld

Politiek/bestuurlijk
De bestemmingsplanprocedure door de (gefuseerde) gemeente heeft
extra tijd gevergd.

MIRT Overzicht 2024 | 21

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Gerealiseerd

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Beneden-Lek
(vervolg)
Uitvoering

Projecthistorie

De start van de uitvoering is vertraagd door de aanleg van walstroom,
extra flora- en faunaonderzoek en benodigde vergunningen.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

TEN-T
2017 	Het project is in 2016 overgegaan naar de
aanlegfase. De openstelling is verlaat vanwege
vertragingen in de bestemmingsplanprocedure
van de gemeente.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de North Sea-Baltic en North
Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
2016 	Zowel de start van de aanleg als de openstelling is

Er is een taakstellend budget van € 15 miljoen (Artikel MF 15.03.01).

vertraagd, omdat voor de voorbereiding meer tijd
nodig was en er rekening gehouden moest
worden met het broedseizoen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

15

2022

2022

11

73 %

MIRT 2023

14

2023

2021

5

38 %

MIRT 2022

14

2022

2020

2

13 %

MIRT 2021

13

2022

2019

1

8%

MIRT 2020

13

2023

2018

1

8%

MIRT 2017

12

2019

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

3

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

2

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 22

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum

Gerealiseerd

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Opleveringsbeslissing (MIRT 4) is gestart.

2019 	Bij de Voorjaarsnota 2018 is de rijksbijdrage voor
dit project structureel overgeheveld naar het
provinciefonds.

2017 	Het project is overgegaan naar de aanlegfase.
Hierbij is tevens bij Najaarsnota 2016 € 10.057
miljoen overgeboekt naar het Provinciefonds.

2014 	Het project is overgegaan naar de planuitwerkingsfase. Voor de rijksbijdrage in de proceskosten is
€ 8,3 miljoen overgeheveld naar de provincie.

Ooijen-Wanssum is een gebiedsontwikkeling waarin een aantal doelen
wordt gecombineerd. Het project draagt bij aan de waterveiligheidsdoelstelling van het noordelijke Maasdal voor de korte en de lange
termijn. In combinatie daarmee wordt een rondweg aangelegd en wordt
natuur ontwikkeld ten behoeve van de Ecologische Hoofdstructuur
(EHS). De provincie Limburg is de trekker van dit project. De doelstellingen van de gebiedsontwikkeling zijn:
• Uiterlijk in 2020 voldoen aan de wettelijke veiligheidsnorm van een
overschrijdingskans van 1:250 per jaar door aanleg en verbetering van
de primaire waterkeringen;
• Een waterstanddaling bereiken van ten minste 35 centimeter,
gemeten in de as van de rivier bij rivierkilometer 123 bij een afvoer van
3.275 m3/s, stationair berekend;
• Het ontwikkelen van natuur en landschap;
• Het vergroten van de leefbaarheid in Wanssum;
• Ruimte creëren voor nieuwe economische ontwikkelingen.

Oplossing
Om te voorkomen dat de Maas tussen de dorpen Ooijen en Wanssum in
Noord-Limburg opstuwt tijdens hoogwater, is een 10 kilometer lange
oude Maasarm gereactiveerd en zijn kaden verwijderd en twee
hoogwatergeulen gegraven. Dijken zijn aangelegd en verbeterd om de
overschrijdingskans van 1:250 per jaar te realiseren. Tegelijkertijd is
onder meer een nieuwe rondweg om Wanssum aangelegd en is er
geïnvesteerd in de haven van Wanssum.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het reactiveren van de oude Maasarm, het aanleggen van twee
hoogwatergeulen en de aanleg en verbetering van dijken zorgen voor
verbetering van de waterveiligheid in het noordelijke Maasdal.

Planning
2016: Projectbeslissing
2017: Start aanleg
2020: Waterveiligheidsdoelstelling bereikt
2021: Afronding project
2023: Opleveringsbeslissing (MIRT 4) is gestart.

MIRT Overzicht 2024 | 23

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Gerealiseerd

Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

Financiën

Naast het Rijk zijn de provincie Limburg, het Waterschap Limburg en de
gemeenten Horst aan de Maas en Venray bij dit project betrokken. In
november 2012 is een bestuursovereenkomst tussen Rijk en regio
gesloten over de verdere planning en studies. Op 12 oktober 2016 is de
bestuursovereenkomst voor de aanlegfase Ooijen-Wanssum onder­
tekend.

Het taakstellend budget voor Ooijen-Wanssum bedraagt € 210 mln.
(prijspeil 2011). Het ministerie van IenW draagt maximaal 135 mln. bij
(inclusief btw, prijspeil 2011). Deze bijdrage is bedoeld voor het
realiseren van de waterveiligheidsdoelstellingen uiterlijk in 2020, dus
het halen van de wettelijke veiligheidsnorm van 1:250 per jaar door
aanleg en verbetering van primaire waterkeringen, en het realiseren van
de genoemde waterstanddaling van ten minste 35 cm. De regio draagt
€ 75 mln. bij (prijspeil 2011) aan het project Gebiedsontwikkeling
Ooijen-Wanssum. De definitieve rijksbijdrage bedraagt € 121 mln. voor
de uitvoering van dit project en is structureel overgeheveld naar het
provinciefonds in 2018.

Uitvoering
De provincie Limburg is verantwoordelijk voor de uitvoering van het
project. Deze heeft het project aanbesteed aan een aannemerscombinatie, waarmee de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden is gestart.
In 2021 is het project gereedgekomen. De opleveringsbeslissing is in
2023 genomen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

MIRT 2024

2023

MIRT 2023

Volledig budget
overgeheveld**

2023

MIRT 2022

Volledig budget
overgeheveld**

2023

MIRT 2021

Volledig budget
overgeheveld**

2022

MIRT 2020

Volledig budget
overgeheveld**

2022

MIRT 2014

121

2022

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

N.v.t.

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €
*

Openstelling

0

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 24

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Twentekanalen, verruiming (fase 2)

Gerealiseerd

Opgave
De bereikbaarheid van Twente voor klasse Va-schepen is ontoereikend.

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het projectbudget is met € 12 miljoen opgehoogd
vanwege het aanpassen van de uitvoeringsmethode gezien de grote scheefstand van de
huidige damwanden. Daarnaast is het projectbudget opgehoogd ter compensatie voor de extra
gemaakte kosten i.v.m. corona en is er CEFsubsidie ontvangen.

2022 	Het project is eind 2020 gegund. Start aanleg

Oplossing
De kanaalgedeelten tussen de IJssel en Sluis Eefde en tussen de sluis bij
Delden tot de haven van Enschede en het zijkanaal naar Almelo worden
verruimd tot een vaarweg met een krap profiel voor klasse Va. Hierdoor
wordt Twente bereikbaar voor schepen uit deze klasse. Hierbij worden
op een deel van het traject natuurvriendelijke oevers aangelegd en
worden vervallen zwaaikommen natuurvriendelijk ingericht.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het verruimen van het kanaal voor schepen van klasse Va draagt bij aan
een vlotte, efficiënte en veilige scheepvaartafwikkeling.

heeft in het voorjaar van 2021 plaatsgevonden.

Planning
2021

De aanbesteding is najaar 2019 gestart.

2020

Het budget is opgehoogd met € 72 miljoen.

2021-2023: Aanleg
Eind 2023: Openstelling

TEN-T
2019 	De aanbesteding van het contract is van de markt
gehaald, omdat er onvoldoende zekerheid was
over de grondwaterbeheersingproblematiek.

2018 	Het budget is opgehoogd door overheveling van
het vervangingsbudget voor de damwanden, de
verwachte CEF-TEN-subsidie en de bijdrage van de
gemeente Delden voor onderhoud aan een kade.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor. Het
project is mede mogelijk gemaakt door Europese subsidie vanuit het
CEF. De subsidie aanvraag voor de regio Twente bedroeg € 11 miljoen.
Hiervan is circa € 6 miljoen voor de Verruiming Twentekanalen fase 2.

Uitvoering
Tegelijkertijd met de voorkeursbeslissing is op basis van een PubliekPrivate Comparator (PPC)-toets besloten dat het een Design &
Construct-contract (D&C) wordt.

MIRT Overzicht 2024 | 25

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Twentekanalen, verruiming (fase 2)
(vervolg)

Financiën
Taakstellend budget: € 244 miljoen (exclusief onderhoudsbudgetten)
(Artikel MF 15.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Openstelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***
75 %

MIRT 2024

244

2023

2022

185

MIRT 2023

194

2023

2021

64

33%

MIRT 2022

176

2023

2020

17

10 %

MIRT 2021

172

2023

2019

10

6%

MIRT 2020

169

2023

2018

6

4%

MIRT 2017

37

2019

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

207

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

22

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 26

Nationaal

› MIRT Onderzoeken
› Totaalkaart MIRT Projecten
› Projectenkaart Hoofdwegen
› Projectenkaart Spoorwegen en Openbaar Vervoer
› Projectenkaart Vaarwegen
› Projectenkaart Water
› Nationaal File top 50
› Nationaal Transport- en investeringsbeleid
van de EU in Nederland

› Projectenoverzicht
› Project- en programmabladen

MIRT Overzicht 2024 | 27

MIRT Onderzoeken
Op deze kaart zijn alle lopende MIRT Onderzoeken te zien.

1. Programmatische Aanpak Grote Wateren (verspreid over Nederland)
2. MIRT-onderzoek A12-zone met doorkijk naar Rijnenburg
3. MIRT Onderzoek Netwerkstrategie HWN/OWN Brainport Eindhoven (valt onder
SmartwayZ.NL programma)
4. Gebiedsgericht MIRT Onderzoek bereikbaarheid Zwolle en omgeving
5. Havikerwaard-Fraterwaard-Beimerwaard-Olburgerwaard
6. HRMK Spoorbrug
7. Lelylijn
8. Nedersaksenlijn

MIRT Overzicht 2024 | 28

Nationaal Totaalkaart MIRT-projecten
Op deze kaart staan alle MIRT-projecten weergegeven per modaliteit,
met uitzondering van de nationale projecten. De projectbladen van
deze projecten zijn per regio te vinden in de regiohoofdstukken.
Hoofdwegen
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.

A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere
A10 Knooppunten Nieuwe Meer en Amstel
A27 Zeewolde - Eemnes (valt onder MRA
programma)
A27/A12 Ring Utrecht
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
A6 Almere Oostvaarders - Lelystad
A7/A8 Amsterdam - Hoorn
A9 Rottepolderplein (valt onder MRA
programma)
MIRT-onderzoek A12-zone met doorkijk naar
Rijnenburg
Noordelijke Randweg Utrecht (NRU)
ZuidasDok
A4 Burgerveen - N14
A4 Haaglanden-N14
A15 Papendrecht-Gorinchem
A16 Rotterdam
A16 Van Brienenoordcorridor
A20 Nieuwerkerk aan den IJssel - Gouda
A24 Blankenburgverbinding
Rijnlandroute
A2 Deil - ’s Hertogenbosch - Vught
A2 Het Vonderen - Kerensheide
A27 Houten - Hooipolder
A58 Tilburg - Breda (valt onder SmartwayZ.nl)
A67 / A73 knooppunt Zaarderheiken
A67 Leenderheide - Geldrop (valt onder
SmartwayZ.nl)
InnovA58 (valt onder SmartwayZ.NL)
MIRT Onderzoek Netwerkstrategie HWN/OWN
Brainport Eindhoven (valt onder SmartwayZ.NL
programma)
N65 Vught - Haaren
A1 Apeldoorn-Azelo
A1/A30 Barneveld
A1/A35 Knooppunt Azelo - Buren
A12/A15 Ressen - Oudbroeken (ViA15)
A28 Amersfoort - Hoogeveen
A50 Ewijk - Bankhoef - Paalgraven & Corridor
Nijmegen - Eindhoven
Gebiedsgericht MIRT Onderzoek bereikbaarheid
Zwolle en omgeving
N35 Nijverdal - Wierden
N35 Wijthmen-Nijverdal
N50 Kampen - Kampen-Zuid
A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
N33 Zuidbroek - Appingedam

Spoorwegen en Openbaar Vervoer
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.

Amsterdam CS, Cuypershal
Derde perron Amsterdam Zuid
MIRT-verkenning OV-ontsluiting Amsterdam
Sloterdijk-Amsterdam Centraal
Multimodale knoop Schiphol
Ombouw Amstelveenlijn (hoogwaardige
tramverbinding)
OV en Wonen in de regio Utrecht (valt onder
UNED programma)
OV-verbinding amsterdam-Haarlemmermeer
Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten op
Amsterdam Centraal
PHS Alkmaar - Amsterdam
PHS Amsterdam
Calandbrug (Theemswegtrace)
CID Binckhorst (valt onder MoVe programma)
Emplacement Den-Haag Centraal
HOV-Net Zuid-Holland Noord
Oostflank Rotterdam (valt onder MoVe
programma)
Oude Lijn (valt onder MoVe programma)
PHS Rijswijk Rotterdam
Sloelijn + Geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn
Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
Brainport Eindhoven
Hub 's Hertogenbosch
Maaslijn

23. PHS Meteren Boxtel
24. Toekomstvast Spoor Zuidoost-NL (valt onder
SmartwayZ.NL programma)
25. EuregioRail: Zwolle-Twente-Münster
26. Goederenroute Elst - Deventer - Twente
(NaNOV)
27. PHS Ede
28. PHS Nijmegen
29. Quickscan Decentraal Spoor: Oost-Nederland
30. RegioExpres
31. Traject Oost
32. HRMK Spoorbrug
33. Lelylijn
34. Nedersaksenlijn
35. Spoor- en perroncapaciteit Meppel
36. Sporendriehoek Noord-Nederland
37. Station Groningen Suiker

Vaarwegen
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam-Lemmer
De Zaan (Wilhelminasluis)
Lichteren Buitenhaven Ijmuiden en
Energiehaven
Vaarweg IJsselmeer-Meppel
Verbeteren vaargeul IJsselmeer
(Amsterdam-Lemmer)
Zeetoegang IJmond
Capaciteit Volkeraksluizen
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek
Nieuwe sluis Terneuzen
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Maasroute, modernisering fase 2
Wilhelminakanaal Sluis 2
Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
Toekomstvisie Waal (Lobith en Haaften)
Twentekanalen, verruiming (fase 2)
Sluis Kornwerderzand
Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2

Water
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.

Afsluitdijk
Dijkversterking Marken
Markermeer-IJmeer
Noord Hollandse Markermeerkust
Oostvaardersoevers
Reevesluis
Wieringerhoek
Besluit beheer Haringvlietsluizen
Getij Grevelingen (was Rijksstructuurvisie
Grevelingen en Volkerak-Zoommeer)
Planning en Studies Zandsuppletie Galgeplaat
(ZWD)
Vooroeververdiging en Herstel
Steenbekledingen Oosterschelde en
Westerschelde
Grensmaas
Lob van Gennep
Meanderende Maas
Oeffelt
Vierwaarden
Well
Zandmaas
Zuidelijk Maasdal (voorheen Maasoevers /
vaarweg Maastricht)
Havikerwaard-Fraterwaard-Olburgerwaard
IJsseldelta fase 2
Kribverlaging Pannerdensch Kanaal
Rivierklimaatpart IJsselpoort
Buitendijkse Slibsedimentatie Eems-Dollard
Ecologische Waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust
Eemszijl en Groote Polder
Koehool-Lauwersmeer
Lauwersmeer-Vierhuizergat

MIRT Overzicht 2024 | 29

Nationaal Projectenkaart Hoofdwegen
Op deze kaart staan alle lopende projecten weergegeven van de
modaliteit Hoofdwegen, met uitzondering van de nationale projecten.

1. A1/A6/A9 Schiphol
- Amsterdam - Almere
Schiphol-Amsterdam-Almere
2. A10 Knooppunten Nieuwe Meer en Amstel
3. A27 Zeewolde - Eemnes (valt onder MRA programma)
4. A27/A12 Ring Utrecht
5. A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
6. A6 Almere Oostvaarders
- Lelystad
Oostvaarders-Lelystad
7. A7/A8 Amsterdam
- Hoorn
Amsterdam-Hoorn
8. A9 Rottepolderplein (valt onder MRA
SBaBprogramma)
programma)
9. MIRT-onderzoek
A12-zone
met
doorkijk naar Rijnenburg
Noordelijke Randweg
Utrecht
(NRU)
10. Noordelijke
ZuidasDok Randweg Utrecht (NRU)
ZuidasDok Amsterdam-Schiphol-Hoofddorp (valt onder SBaB programma)
11. Zuidwestkant
12. A4 Burgerveen
- N14
Burgerveen-N14
13. A4 Haaglanden-N14
14. A15 Papendrecht-Gorinchem (valt onder GVC programma)
15. A16 Rotterdam
16. A16
Brienenoordcorridor
A20 Van
Nieuwerkerk
a/d IJssel-Knooppunt Gouwe
A20 Blankenburgverbinding
Nieuwerkerk aan den IJssel - Gouda
17. A24
18. A24
Blankenburgverbinding
Oeververbindingen
Rotterdam (valt onder MoVe programma)
19. Rijnlandroute
20. A2
Deil - ’stolheffing
Hertogenbosch
- Vught
Tijdelijke
A24 Blankenburgverbinding
Het Vonderen
- Kerensheide
21. A2 Deil-’s
Hertogenbosch-Vught
22. A27
Houten
- Hooipolder
A2 Het
Vonderen-Kerensheide
A58 Houten-Hooipolder
Tilburg - Breda (valt onder SmartwayZ.nl)
23. A27
24. A67
A73 knooppunt
Zaarderheiken
A58 /Tilburg-Breda
(valt
onder SmartwayZ.NL programma)
Leenderheide - Geldrop(valt
(valtonder
onderSmartwayZ.NL
SmartwayZ.nl)programma)
25. A67 Leenderheide-Geldrop
26. InnovA58
(valt onderZaarderheiken
SmartwayZ.NL)
A67/A73 knooppunt
MIRT Onderzoek
Netwerkstrategie
HWN/OWN
Brainport Eindhoven (valt onder
27. InnovA58
(valt onder
SmartwayZ.NL
programma)
programma)
28. SmartwayZ.NL
MIRT Onderzoek
Netwerkstrategie HWN/OWN Brainport Eindhoven (valt onder
28. SmartwayZ.NL
N65 Vught - Haaren
programma)
29. A1
Apeldoorn-Azelo
MIRT
Onderzoek Verstedelijking en mobiliteit Brainportregio
A1/A30
Barneveld
30. N65
Vught-Haaren
31. A1/A35
Knooppunt Azelo - Buren
A1 Apeldoorn-Azelo
A12/A15Barneveld
Ressen - Oudbroeken (ViA15)
32. A1/A30
33. A28
Amersfoort
- Hoogeveen
A1/A35
Knooppunt
Azelo-Buren
A50 EwijkRessen-Oudbroeken
- Bankhoef - Paalgraven
& Corridor Nijmegen - Eindhoven
34. A12/A15
(ViA15)
35. Gebiedsgericht
MIRT Onderzoek bereikbaarheid Zwolle en omgeving
A28 Amersfoort-Hoogeveen
N35 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven
Nijverdal - Wierden
36. A50
37. N35
Wijthmen-Nijverdal
Gebiedsgericht
MIRT Onderzoek bereikbaarheid Zwolle en omgeving
N50 Nijverdal-Wierden
Kampen - Kampen-Zuid
38. N35
39. A7
Ringweg Groningen, fase 2
N35Zuidelijke
Wijthmen-Nijverdal
N33 Kampen-Kampen-Zuid
Zuidbroek - Appingedam
40. N50
41. Tijdelijke tolheffing A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15)
42. A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
43. N33 Zuidbroek-Appingedam
MIRT Overzicht 2024 | 30

Nationaal Projectenkaart Spoorwegen
en Openbaar Vervoer
Op deze kaart staan alle lopende projecten weergegeven van de
modaliteit Spoorwegen en Openbaar Vervoer, met uitzondering van
de nationale projecten.
1. Amsterdam CS, Cuypershal
2. Derde perron Amsterdam Zuid
3. MIRT-verkenning OV-ontsluiting Amsterdam Sloterdijk-Amsterdam Centraal
4. Multimodale knoop Schiphol
5. Ombouw Amstelveenlijn (hoogwaardige tramverbinding)
6. OV en Wonen in de regio Utrecht (valt onder UNED programma)
7. OV-verbinding amsterdam-Haarlemmermeer
8. Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten op Amsterdam Centraal
9. PHS Alkmaar - Amsterdam
10. PHS Amsterdam
11. Calandbrug (Theemswegtrace)
12. CID Binckhorst (valt onder MoVe programma)
13. Emplacement Den-Haag Centraal
14. HOV-Net Zuid-Holland Noord
15. Oostflank Rotterdam (valt onder MoVe programma)
16. Oude Lijn (valt onder MoVe programma)
17. PHS Rijswijk Rotterdam
18. Sloelijn + Geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn
19. Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
20. Brainport Eindhoven
21. Hub 's Hertogenbosch
22. Maaslijn
23. PHS Meteren Boxtel
24. Toekomstvast Spoor Zuidoost-NL (valt onder SmartwayZ.NL programma)
25. EuregioRail: Zwolle-Twente-Münster
26. Goederenroute Elst - Deventer - Twente (NaNOV)
27. PHS Ede
28. PHS Nijmegen
29. Quickscan Decentraal Spoor: Oost-Nederland
30. RegioExpres
31. Traject Oost
32. HRMK Spoorbrug
33. Lelylijn
34. Nedersaksenlijn
35. Spoor- en perroncapaciteit Meppel
36. Sporendriehoek Noord-Nederland
37. Station Groningen Suiker

Nationaal Projectenkaart Vaarwegen
Op deze kaart staan alle lopende projecten weergegeven van de
modaliteit Vaarwegen, met uitzondering van de nationale projecten.

1. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer
2. De Zaan (Wilhelminasluis)
3. Lichteren Buitenhaven Ijmuiden en Energiehaven
4. Vaarweg IJsselmeer-Meppel
5. Verbeteren vaargeul IJsselmeer (Amsterdam-Lemmer)
6. Zeetoegang IJmond
7. Capaciteit Volkeraksluizen
8. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek
9. Nieuwe sluis Terneuzen
10. Project Mainportontwikkeling Rotterdam
11. Maasroute, modernisering fase 2
12. Wilhelminakanaal Sluis 2
13. Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)
14. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
15. Toekomstvisie Waal (Lobith en Haaften)
16. Twentekanalen, verruiming (fase 2)
17. Sluis Kornwerderzand
18. Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2

MIRT Overzicht 2024 | 32

Nationaal Projectenkaart Water
Op deze kaart staan alle lopende projecten weergegeven van
de modaliteit Water(veiligheid), met uitzondering van de
nationale projecten.

1. Afsluitdijk
2. Dijkversterking Marken
3. Markermeer-IJmeer
4. Noord Hollandse Markermeerkust
5. Oostvaardersoevers
6. Reevesluis
7. Wieringerhoek
8. Besluit beheer Haringvlietsluizen
9. Getij Grevelingen (was Rijksstructuurvisie Grevelingen en Volkerak-Zoommeer)
10. Planning en Studies Zandsuppletie Galgeplaat (ZWD)
11. Vooroeververdiging en Herstel Steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde
12. Grensmaas
13. Lob van Gennep
14. Meanderende Maas
15. Oeffelt
16. Vierwaarden
17. Well
18. Zandmaas
19. Zuidelijk Maasdal (voorheen Maasoevers / vaarweg Maastricht)
20. Havikerwaard-Fraterwaard-Olburgerwaard
21. IJsseldelta fase 2
22. Kribverlaging Pannerdensch Kanaal
23. Rivierklimaatpart IJsselpoort
24. Buitendijkse Slibsedimentatie Eems-Dollard
25. Ecologische Waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust
26. Eemszijl en Groote Polder
27. Koehool-Lauwersmeer
28. Lauwersmeer-Vierhuizergat

Nationaal File top 50

Op verzoek van de Tweede Kamer (TK 31305, nr. 115) wordt sinds 2009
in het MIRT Overzicht de meest recente file top 50 weergegeven. Het
ministerie van IenW werkt aan het oplossen van deze en andere
fileknelpunten uit de Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA, voorheen
NMCA). Hiermee geven we invulling aan de motie-Sharpe (TK 32123,
nr. 123) waarin wordt verzocht prioriteit te geven aan de grootste
knelpunten,en aan de motie-Dijkstra waarin wordt verzocht in asfalt
te blijven investeren en daarbij de voormalig genoemde NMCA als
uitgangspunt te nemen (TK 34775-XII, nr. 19).
Als een wegenproject een bijdrage levert aan het oplossen of
verminderen van één of meer knelpunten uit de file top 50, staat dit
op het betreffende projectblad aangegeven. Behalve in de wegenprojecten die in dit MIRT Overzicht zijn opgenomen, investeert het
ministerie van IenW in kortetermijnmaatregelen en innovatieve
verkeersmaatregelen.
Rijkswaterstaat heeft de file top 50 samengesteld op basis van
filegegevens van 1 mei 2022 tot en met 30 april 2023. De file top 50
wordt berekend aan de hand van de zogenoemde filezwaarte: de
filelengte in kilometers maal het aantal minuten dat de file er staat.
Naast Rijkswaterstaat publiceren andere organisaties ranglijsten van
de zwaarste knelpunten in het wegennetwerk. Deze overzichten
kunnen in beperkte mate van elkaar verschillen. De uiteindelijke
rangorde is onder andere afhankelijk van de definitie van een file, de
berekeningswijze en de systematiek van het toewijzen van de file aan
een bepaalde (kop)locatie.

MIRT Overzicht 2024 | 34

Nationaal File top 50
1. A16 Breda - Rotterdam
bij KP Terbregseplein / Rotterdam-Prins Alexander

2. A20 Hoek van Holland - Gouda
tussen Rotterdam-Schiebroek en Rotterdam-Crooswijk

3. A4 Den Haag - Rotterdam
tussen Delft en KP Kethelplein

4. A1 Apeldoorn - Amersfoort
tussen KP Barneveld en KP Hoevelaken

5. A50 Arnhem - Oss
tussen KP Bankhoef en Ravenstein

6. A2 's Hertogenbosch - Utrecht
tussen KP Empel en Kerkdriel

7. A20 Gouda - Hoek van Holland
tussen Moordrecht en Nieuwerkerk aan den IJssel

8. A15 Ridderkerk - Gorinchem
tussen Sliedrecht-West en Sliedrecht-Oost

9. A27 Gorinchem - Breda
tussen Industrieterrein Avelingen en Werkendam

10. A15 Gorinchem - Rotterdam Maasvlakte
bij KP Benelux

11. A59 's Hertogenbosch - Zonzeel
bij KP Hooipolder

12. A1 Amersfoort - Apeldoorn
tussen KP Hoevelaken en KP Barneveld

13. A12 Oberhausen - Arnhem
tussen Zevenaar en Duiven

14. A2 Utrecht - 's Hertogenbosch
tussen Waardenburg en Zaltbommel

15. A20 Hoek van Holland - Gouda
tussen Nieuwerkerk aan den IJssel en Moordrecht

16. A27 Utrecht - Gorinchem
tussen KP Everdingen en Lexmond

17. A12 Arnhem - Oberhausen
tussen Duiven en Zevenaar

18. A2 Eindhoven - 's Hertogenbosch
tussen KP De Hogt en KP Batadorp

19. A27 Gorinchem - Utrecht
tussen Noordeloos en Lexmond

20. A27 Utrecht - Gorinchem
tussen Lexmond en Noordeloos

21. A27 Breda - Gorinchem
tussen Werkendam en Industrieterrein Avelingen

22. A58 Tilburg - Eindhoven
bij KP Batadorp

23. A16 Breda - Rotterdam
tussen hoofdrijbaan KP Ridderkerk-Noord en
Rotterdam-Kralingen

24. A27 Almere - Utrecht
bij KP Rijnsweerd

25. A2 Eindhoven - 's Hertogenbosch
tussen KP Batadorp en KP De Hogt

26. A2 Amsterdam - Utrecht
tussen Maarssen en KP Oudenrijn op de hoofdrijbaan

27. A59 Zonzeel - 's Hertogenbosch
tussen KP Hooipolder en Waspik

28. A4 Rotterdam - Sabina
tussen Numansdorp en KP Hellegatsplein

29. A2 - 's Hertogenbosch - Utrecht
tussen Zaltbommel en Waardenburg

30. A58 Tilburg - Eindhoven
tussen Moergestel en Oirschot

31. A16 Rotterdam - Breda
tussen Rotterdam-Feijenoord en KP Ridderkerk-Noord

32. A16 Breda - Rotterdam
tussen Rotterdam-Kralingen en Rotterdam-Prins Alexander

33. A4 Amsterdam - Den Haag
tussen Nieuw Vennep en Roelofarendsveen

34. A59 Zonzeel - 's Hertogenbosch
bij KP Hooipolder

35. A20 Gouda - Hoek van Holland
tussen Rotterdam-Crooswijk en Rotterdam-Schiebroek

36. A4 KP Sabina - Rotterdam
tussen KP Hellegatsplein en Numansdorp

37. A28 Amersfoort - Zwolle
tussen KP Hoevelaken en Nijkerk

38. A13 Rijswijk - Rotterdam
tussen Rotterdam the Hague Airport en KP Kleinpolderplein

39. A16 Antwerpen - Breda
tussen Ind.Hazeldonk en KP Galder

40. A58 Tilburg - Eindhoven
tussen Oirschot en Best

41. A4 Rotterdam - Den Haag
tussen Rijswijk Plaspoelpolder en Rijswijk Centrum

42. A58 Eindhoven - Tilburg
tussen Oirschot en Moergestel

43. A4 Den Haag - Amsterdam
tussen Zoeterwoude Dorp en Zoeterwoude Rijndijk

44. A12 Utrecht - Arnhem
tussen KP Grijsoord en KP Waterberg

45. A10 KP De Nieuwe Meer - KP Amstel
tussen Amsterdam-Oud Zuid en Amsterdam-Rivierenbuurt

46. A4 Rotterdam - Den Haag
bij Beneluxtunnel

47. A2 Utrecht - 's Hertogenbosch
tussen KP Deil en Waardenburg

48. A12 Oberhausen - Arnhem
tussen Westervoort en KP Velperbroek

49. A50 Oss - Arnhem
tussen Ravenstein en KP Bankhoef

50. A44 Amsterdam - Wassenaar
tussen Leiden-Zuid en Wassenaar N44 Deijlerweg

MIRT Overzicht 2024 | 35

Nationaal Transport- en investeringsbeleid
van de EU in Nederland
Sinds januari 2014 heeft de Europese Unie een nieuw beleid voor het
Trans-European Transport Network (TEN-T). De doelstelling van het
beleid is om de van oorsprong nationale infrastructuurnetwerken
aaneen te sluiten, knelpunten te verwijderen en technische barrières
weg te nemen. In het nieuwe beleid is naast een uitgebreid netwerk
ook een kernnetwerk vastgesteld, met negen multimodale TEN-T
corridors als belangrijkste vervoersaders. Nederland ligt aan drie van
de negen kernnetwerkcorridors:
• Rhine-Alpine corridor (Rotterdam - Duisburg - Basel - Genua)
• North Sea-Baltic corridor (Randstad - Twente - Magdeburg Warschau - Baltische staten en Magdeburg - Oekraïnse grens)
• North Sea-Mediterranean corridor (Ierland - Randstad - Brussel
- Marseille)
Het Nederlandse transportnetwerk (weg, spoor, zee- en binnenvaart)
maakt deel uit van het Europese netwerk van transportverbindingen.
Nederland hecht grote waarde aan de ontwikkeling van dit Europese
netwerk, omdat het de verbindingen zijn waarlangs grote hoeveelheden goederen uit onze zeehavens hun weg vinden naar de afzetgebieden in Europa. Ook garandeert het netwerk vlot internationaal vervoer
van personen over spoor. Het TEN-T netwerk beslaat een groot deel
van de hoofdverbindingen in Nederland. Ook belangrijke grensoverschrijdende verbindingen zijn onderdeel van het TEN-T. Het is bijna
vanzelfsprekend dat veel MIRT-projecten werden en worden uitgevoerd op het TEN-T. Het ministerie van IenW, belangrijke stakeholders
en meerdere Nederlandse provincies werken intensief samen met de
Europese Commissie bij de ontwikkeling van dit TEN-T.

brandstoffen. Het kernnetwerk moet daar in 2030 aan voldoen en
het uitgebreide netwerk in 2050.
• De Europese Commissie treedt coördinerend op en maakt daarbij
gebruik van werkplannen voor de corridors. Deze worden opgesteld
door corridorcoördinatoren in samenwerking met de betrokken
lidstaten, regionale overheden en stakeholders.
• De Connecting Europe Facility (CEF) is de financieringsfaciliteit voor
de netwerken van transport, militaire mobiliteit, digitale infrastructuur en energie. Voor de nieuwe programmaperiode 2021-2027 is
daar een bedrag van € 33,7 miljard in opgenomen, waarvan € 25,8
miljard voor de aanleg van het TEN-T.
De CEF is een populaire financieringsfaciliteit bij Nederlandse provincies, stakeholders (waaronder de zeehavens, binnenvaartsector en
ProRail) en de nationale overheid. In de periode 2014-2020 werd aan
103 projecten met Nederlandse betrokkenheid totaal € 670 miljoen
toegewezen, hetgeen heeft bijgedragen aan ruim € 2 miljard aan
investeringen. Enkele voorbeelden van de projecten die een financiële
bijdrage kregen zijn:

Spoorvervoer
• Calandspoorbrug/ Theemswegtracé in Rotterdam
• Grensovergangen (Wunderline Groningen-Duitse grens, GentTerneuzen, Zevenaar- Oberhausen)
• Voorbereiding sanering spoorwegovergangen (Venlo)
• Uitrol ERTMS

Wegvervoer
Op basis van de TEN-T verordening uit 2014 (het voorstel voor de
herziene verordening is op dit moment nog in onderhandeling tussen
lidstaten, Europees Parlement en Europese Commissie) heeft de
Europese Commissie een aantal instrumenten om het netwerk tot
ontwikkeling te brengen:
• In de TEN-T verordening is het netwerk op kaarten vastgelegd.
• In de verordening is een brede waaier aan vereisten opgenomen
voor infrastructuur, interoperabiliteit, digitalisering en alternatieve

• Veilige truckparkeerplaatsen (Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant
en Limburg)
• Elektrische bussen en laadinfrastructuur (Rotterdam, Amstelland,
Haarlem-IJmond)
• H2- en E-laadstations langs het TEN-T netwerk
• Verbetering verkeersmanagement en -veiligheid via ITS-projecten

MIRT Overzicht 2024 | 36

Nationaal Transport- en investeringsbeleid
van de EU in Nederland

Binnenvaart en maritiem
• Investeringen in Liquefied Natural Gas voor de scheepvaart (zee- en
binnenvaart)
• Opwaardering van vaarwegen (Gent-Terneuzen, Twentekanaal,
Maasroute, ligplaatsen Spijk)
• Onderzoek en uitrol walstroomvoorzieningen Amsterdam en
Rotterdam

Luchtvaart
•	Nederlandse investeringen in het gezamenlijk Europese luchtruim door
implementatie van het programma SESAR (Single European Sky ATM
Research)

Multimodaal
• Verbetering van multimodale aansluitingen (Rotterdam en Moerdijk)
Digitalisering van fietsparkeersystemen bij enkele grote treinstations
• Overslagvoorzieningen (Bergen op Zoom, Venlo, Heijen, Rotterdam)
• Ontwikkeling Smart Mobility Hub Amsterdam Bijlmer
Voor de periode 2021-2027 zijn in de eerste twee oproepen twintig
aanvragen van Nederland gehonoreerd, waarbij aan Nederlandse
deelnemers € 181 miljoen werd toegewezen.

Relatie MIRT en TEN-T/CEF
In het MIRT Overzicht laten we zien welke MIRT-projecten uitgevoerd
worden op delen van het TEN-T netwerk. Tevens geven we op de
MIRT-bladen van deze projecten aan of er CEF-subsidie aan Nederland is
toegewezen aan dit project.
Op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (zie link
hieronder) staat een overzicht van alle Nederlandse projecten waaraan
CEF-subsidie is toegewezen. Ook is hier informatie te vinden over de
MIRT-projecten die sinds 2014 op het TEN-T netwerk uitgevoerd werden
en worden.
Projecten op het Nederlands deel van het TEN-T netwerk
https://ez.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=33b1acd65fa84a6593
fc6332b20f0935

MIRT Overzicht 2024 | 37

Nationaal Projectenoverzicht
Vaarwegen
Projecten: 3

Hoofdwegen
Projecten: 4

2
1

41
cten:
e
j
ro
p
l

Water
Projecten: 6

5

5

To
ta
a

1

1

1

3

14

2

Spoorwegen
Projecten: 21

3

Onderzoek

Verkenning

Planning en studies

Aanleg

3

1

Aanvullende projecten
Projecten: 7

Programma’s
MIRT Overzicht 2024 | 38

Ministerie

Nationaal
Multimodaal
IenW en BZK

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma Woningbouw
en Mobiliteit
Aanleiding en doel

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In het BO Leefomgeving 2023 zijn nadere
afspraken gemaakt over de mobiliteitspakketten
voor de NOVEX-woningbouwlocaties Oude Lijn,
CID Binckhorst en MRA West.

2022	Het interdepartementale programma
Woningbouw en Mobiliteit is gestart. In het BO
Leefomgeving 2022 en het BO MIRT 2022 zijn
investeringsafspraken gemaakt over de inzet van
de € 7,5 miljard uit het Coalitieakkoord 2021-2025
voor het ontsluiten en bereikbaar maken van
nieuwe woningbouwlocaties.

Het kabinet-Rutte IV heeft de ambitie om tot en met 2030 900.000
extra woningen te bouwen, waarvan twee derde betaalbaar. Extra
investeringen in infrastructurele voorzieningen zijn nodig voor het
ontsluiten en bereikbaar maken van de nieuwe woningbouwlocaties en
dragen dus bij aan de realisatie daarvan. In het coalitieakkoord is
daarom voor de komende tien jaar € 7,5 miljard beschikbaar gesteld in
het Mobiliteitsfonds voor een goede bereikbaarheid en ontsluiting van
nieuwe woningen in de zeventien grootschalige NOVEXwoningbouwlocaties en daarbuiten. Deze middelen zijn toegevoegd aan
het Mobiliteitsfonds en komen in overleg met de minister voor
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de regionale overheden tot
besteding.
In het BO Leefomgeving 2022 en het BO MIRT 2022 hebben we
afspraken gemaakt met de regio’s over de inzet van de € 7,5 miljard voor
de realisatie van infrastructuur ten behoeve van de bouw van circa
400.000 nieuwe woningen. De afspraken gaan over de mobiliteits- en
infrastructuurinvesteringen en over de aantallen woningen die daarmee
kunnen worden ontsloten.
We hebben 105 afspraken gemaakt over bovenplanse infrastructuurmaatregelen ten behoeve van woningbouw op de korte termijn (start
bouw binnen drie tot vijf jaar). Daarnaast hebben we meerdere
mobiliteitspakketten afgesproken met bovenlokale en regionale
mobiliteitsinvesteringen ten behoeve van de woningbouw. Ook hebben
we reserveringen gemaakt voor een aantal schaalspronginvesteringen in
de zeventien grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties. Als laatste
hebben we afspraken gemaakt voor het versterken van de hoofdnetwerken van IenW (het hoofdspoorwegennet en het hoofdwegennet). De
komende jaren worden deze afspraken verder uitgewerkt.

Financiën
Het kabinet-Rutte IV heeft € 7,5 miljard beschikbaar gesteld voor de
ontsluiting van nieuwe woningen in de zeventien grootschalige NOVEXwoningbouwlocaties en daarbuiten. Deze middelen zijn toegevoegd
aan het Mobiliteitsfonds.
De (financiële) voortgang van de afgesproken MIRT-projecten staat in
de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht. Over (de
voortgang van) projecten die niet onder de MIRT-spelregels vallen,
informeren we de Tweede Kamer middels de voortgangsrapportage
van het programma Woningbouw en Mobiliteit.

Betrokken partijen
IenW en BZK trekken het interdepartementale programma samen.
Besluiten over de voortgang van het programma maken we gezamenlijk. Het programma werkt nauw samen met de regionale overheden
zoals gemeenten en provincies. Daarnaast stemt het programma af
met de brede bereikbaarheidsprogramma’s.

MIRT Overzicht 2024 | 39

Ministerie

Nationaal
Multimodaal
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma Goederenvervoercorridors
Oost en Zuidoost
Aanleiding en doel

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	De Toekomstagenda 2030 Topcorridors is in 2020
vastgesteld.

2019

Het programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

2017 	Het programma Goederenvervoercorridors Oost
en Zuidoost is gestart.

2017 	Het MIRT Onderzoek Goederenvervoercorridors
Oost en Zuidoost is opgeleverd.

Het eindrapport van het in 2017 afgeronde MIRT Onderzoek
Goederencorridors Oost en Zuidoost heeft laten zien dat het goederenvervoer de ruggengraat is van de Nederlandse economie en de basis
vormt van de positie van Nederland als handelsland. De komende
decennia zal het optimaal en duurzaam organiseren van goederenvervoer een van de belangrijkste vraagstukken zijn voor zowel het
logistieke en verladende bedrijfsleven als voor de overheden op de
verschillende schaalniveaus (Rijk, provincies en gemeenten).
In 2017 is het Programma Goederenvervoercorridors (GVC) gestart,
gericht op de corridors Oost en Zuidoost. Dit zijn de twee belangrijkste
goederencorridors als verbinding tussen mainports en havens,
knooppunten en achterland. Met de focus op de belangrijkste knooppunten, wegen, vaarwegen, spoorlijnen en buisleidingen op deze
corridors is er de meeste kans op goed renderende investeringen.

2015 	Het MIRT Onderzoek Goederenvervoercorridors
Oost en Zuidoost is gestart.

In 2019 zijn drie handelingsperspectieven voor de corridorontwikkeling
Oost en Zuidoost bepaald.
In 2020 is de toekomstagenda Corridorontwikkeling 2030 vastgesteld.
De ambitie hierbij is om in 2030 topcorridors te hebben die de basis
vormen voor de logistieke toppositie van Nederland. Deze topcorridors
faciliteren een vlot, betrouwbaar, robuust, veilig en duurzaam transportsysteem. Zo dragen ze bij aan duurzame economische groei met
tevreden gebruikers en een optimale leefkwaliteit en woonomgeving.
Centraal in de goederenvervoercorridors staan de ruimtelijk-economische ambities van overheden en bedrijven. De infrastructuur is
ondersteunend om deze ambities mogelijk te maken.

MIRT Overzicht 2024 | 40

Ministerie

Nationaal
Multimodaal
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma Goederenvervoercorridors
Oost en Zuidoost
(vervolg)
Opbouw van het programma

MIRT-projecten onder dit programma

In het Programma Goederenvervoercorridors werken het Rijk, regionale
overheden, het Havenbedrijf Rotterdam, de Topsector Logistiek,
marktpartijen en kennisinstellingen samen. Het programma is
georganiseerd rondom de vijf strategische pijlers uit de toekomstagenda
2030:

Onderdeel van het MIRT-programma Goederenvervoercorridors is de
MIRT-verkenning A15 Papendrecht - Gorinchem. Dit project staat op een
apart MIRT-blad: A15 Papendrecht - Gorinchem.

• Toekomstbestendige verbindingen tussen Mainport Rotterdam en
het Europese achterland;
• (Inter)nationale multimodale bereikbaarheid van het knooppuntennetwerk;
• Duurzame ruimtelijk-economische ontwikkeling van strategische
knooppunten;
• Verduurzaming van de Topcorridors Oost- en Zuidoost;
• State-of-the-art digitale voorzieningen.
De corridorpartijen maken in het BO MIRT Goederenvervoercorridors
jaarlijks bestuurlijke afspraken over maatregelen en acties die zij
gezamenlijk uitvoeren in het programma. De Toekomstagenda geeft
hierbij voor de periode tot 2030 richting met een gezamenlijk en
samenhangend toekomstperspectief voor vijf pijlers en een routekaart
met de focus voor de samenwerking en gezamenlijke investeringen op
de korte (tot 2025), middellange (2025-2030) en lange termijn (na 2030).
De maatregelen en acties waarover afspraken worden gemaakt in het
BO MIRT worden opgenomen in het uitvoeringsplan dat jaarlijks kan
worden geactualiseerd. Iedere corridorpartij voert één of meerdere
acties uit namens alle corridorpartijen, vanuit een integrale, multimodale en gezamenlijke goederencorridorbenadering.

Planning

Betrokken partijen
De betrokken corridorpartijen zijn de ministeries van IenW en BZK, de
provincies Gelderland, Limburg, Noord-Brabant en Zuid-Holland en het
Havenbedrijf Rotterdam (mede namens de Topsector Logistiek).

TEN-T
Delen van dit programma maken onderdeel uit van het uitgebreide
netwerk en het kernnetwerk van het Europese programma TEN-T. Het
project ligt op de North Sea-Baltic, North Sea-Mediterranean en
Rhine-Alpine corridors.

Financiën
Vanuit het ministerie van IenW, de vier betrokken provincies en het
Havenbedrijf Rotterdam wordt ieder jaar budget beschikbaar gesteld
voor generieke programma-activiteiten. Voor ieder deelproject
maken corridorpartijen afspraken rondom doelstellingen voor onder
andere onderzoeken, het uitwerken van vervolgstappen, de
organisatie van inhoudelijke expertise en de bekostiging van de
benoemde deelprojecten.
Het Rijk heeft eerder € 160 miljoen uit het Mobiliteitsfonds
toegewezen voor de uitvoering van het Programma. Daarnaast heeft
het Rijk € 375 miljoen ter beschikking voor een brede MIRT
Verkenning A15. Dit is een onderdeel van de Goederencorridor Oost.
De provincie Zuid-Holland draagt € 30 miljoen.

Het betreft een doorlopend programma. Planningen voor de geprioriteerde deelprojecten die onderdeel vormen van het programma zijn in
de tabel in dit blad opgenomen. De geprioriteerde deelprojecten die
momenteel worden opgepakt, zijn in de tabel van dit blad weergegeven
en maken onderdeel uit van het jaarlijkse uitvoeringsplan.

MIRT Overzicht 2024 | 41

Ministerie

Nationaal
Multimodaal
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma Goederenvervoercorridors
Oost en Zuidoost
(vervolg)
Strategische pijler

Deelprojecten

Toekomstbestendige verbindingen tussen Mainport Rotterdam en het Europese achterland

Robuuste vaarwegen
MIRT Verkenning A15 Papendrecht - Gorinchem
Beveiligde Truckparkings
Verkenning 740 meter lange treinen
Realisatie 740 meter aanpassingen spoorknooppunt Lage
Zwaluwen
Buisleidingen
Integrale ketenoptimalisatie containerbinnenvaart
Optimalisatie wegtransport Havengebied Rotterdam en
achterland
Optimalisatie railvervoer (Indigo)

(Inter)nationale multimodale bereikbaarheid van het knooppuntennetwerk

Kademuren en havenvoorzieningen (inclusief Regeling)
(Flexibele) rijksligplaatsen binnenvaart
24/7 bediening bruggen en sluizen op de corridor
Spoorgoederenknoop Venlo
Last mile spoor
Afslag 38 knooppunt Nijmegen

Duurzame ruimtelijk-economische ontwikkeling van strategische knooppunten

Ruimtelijke economische sturing bedrijventerreinen
Railterminal Gelderland
Bovengemiddelde knooppunten (waaronder
realisatiepacten voor knooppunten voor Venlo en Tilburg)

Verduurzaming van de Oost- en Zuidoost-Topcorridors

Laadinfra alternatieve brandstoffen (Clean Energy Hubs)
Modal shift aanpak (waaronder Regeling Modal shift naar
binnenvaart en spoor)
Walstroom ligplaatsen binnenvaart
Verslogistiek
Afvalstromen van weg naar water

State-of-the-art digitale voorzieningen

Digitalisering containervervoer

MIRT Overzicht 2024 | 42

Ministerie

Nationaal
Multimodaal
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma Goederenvervoercorridor Zuid

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	De Toekomstagenda Goederenvervoercorridor
Zuid 2030 is in 2023 vastgesteld. Het programma
is nieuw opgenomen in het MIRT.

2022 	Het programma Goederenvervoercorridors Zuid

In het BO MIRT 2020 is besloten tot een MIRT-onderzoek naar de
haalbaarheid van een integraal corridorprogramma Zuid (goederenstroom Amsterdam - Rotterdam - Antwerpen en volgende). Dit
onderzoek is uitgevoerd in gezamenlijke opdracht van het ministerie van
IenW, de betrokken provincies en zeehavenbedrijven. Het onderzoek is
afgerond in het voorjaar van 2022. De bevindingen van het eerdere
onderzoek naar de corridor Rotterdam - Antwerpen zijn hierin meegenomen. Op grond hiervan is in de programmaraad i.o. in 2022 unaniem
besloten tot de start van een corridorprogramma.

is gestart.

Begin 2023 is de Toekomstagenda Goederenvervoercorridor Zuid 2030
vastgesteld in de programmaraad. De ambitie is dat de corridor Zuid in
2030 mondiaal een vooraanstaande positie inneemt als een efficiënte,
duurzame en leefbare goederenvervoercorridor. Het is dé duurzame
verbinding tussen zee- en binnenhavens en logistieke knooppunten in
Nederland. Deze versterkt de internationale concurrentiepositie van
Nederlandse zeehavens, knooppunten en logistieke bedrijvigheid. De
corridor Zuid faciliteert betrouwbaar, robuust, veilig en duurzaam
transport van goederen en een duurzame ruimtelijke ontwikkeling van
logistieke knooppunten langs de corridor.

Opbouw van het programma
In het programma Goederenvervoercorridor Zuid werken de corridorpartners samen binnen de volgende drie pijlers:

De corridorpartijen maken in het BO MIRT jaarlijks bestuurlijke
afspraken over maatregelen en acties die zij gezamenlijk uitvoeren in
het programma. De toekomstagenda geeft hierbij voor de periode tot
2030 richting met een gezamenlijk en samenhangend toekomstperspectief voor drie pijlers en een routekaart met de focus voor de samenwerking en gezamenlijke initiatieven op de korte (tot 2025), middellange
(2025-2030) en lange termijn (na 2030). De maatregelen en acties
waarover afspraken worden gemaakt in het BO MIRT worden opgenomen in het uitvoeringsplan dat jaarlijks wordt geactualiseerd.
Waar mogelijk wordt nadrukkelijk aangesloten bij het MIRT-programma
Goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost. Het programma verkent
ook de mogelijke samenwerking met de Vlaamse partijen.

1. Multimodaal bereikbaar;
2. Duurzaam goederenvervoer;
3. Digitaal en innovatief.

MIRT Overzicht 2024 | 43

Ministerie

Nationaal
Multimodaal
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma Goederenvervoercorridor Zuid

Planning

Financiën

Het betreft een doorlopend programma. De geprioriteerde deelprojecten die momenteel worden opgepakt, zijn in de tabel van dit blad
weergegeven en maken onderdeel uit van het jaarlijkse uitvoeringsplan.

Jaarlijks maken het ministerie van IenW, de vier provincies en havenbedrijven afspraken over de financiering van het programma. Daarbij
wordt onderscheid gemaakt in enerzijds programmakosten en kosten
voor de onderzoeks- en voorbereidingsfase van projecten, en anderzijds
kosten voor de realisatie van projecten. Voor de activiteiten in 2023 is
een verdeling gehanteerd van 50% voor het Rijk en 50% voor de regio.

Betrokken partijen
De betrokken partijen naast het ministerie van IenW zijn de provincies
Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant, Zeeland, de havenbedrijven Amsterdam, Rotterdam, Moerdijk, North Sea Port en de
Logistieke Alliantie.

Strategische pijler

Deelprojecten

Duurzaam goederenvervoer

Onderzoek binnenvaartvoorzieningen
Onderzoek buisleidingen
Knooppunten inventarisatie
Quickscan Spoorgoederenpaden
Onderzoek Short Sea
Modal shift, incl logistiek makelaars hands-on aanpak)
Signaleren en agenderen beheer en onderhoud infrastructuur

Duurzaam goederenvervoer

Vliegwiel schone voer- en vaartuigen
Clean energy hubs
Walstroom

Digitaal en innovatief

Participatie Living Labs DIL
Digitalisering Spoor met ProRail
Corridor uitrol Connected Transport en Talking Traffic
Vliegwiel autonoom transport

Overig

Onderzoek en projecten < € 10 mln.

MIRT Overzicht 2024 | 44

Ministerie

Nationaal
Hoofdwegen
IenW en BZK

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Verkeersdoorstroming Ringen

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

In het Coalitieakkoord is € 7,5 miljard gereserveerd voor de ontsluiting
van nieuwe woningbouwlocaties. In de BO MIRT van het najaar van
2022 is afgesproken om hiervan € 300 miljoen te reserveren voor het
verbeteren van de verkeersdoorstroming op de Ring Amsterdam, Ring
Utrecht, Ring Rotterdam/Den Haag en Ring Eindhoven. Deze middelen
worden met name ingezet voor maatregelen op het gebied van smart
mobility en verkeersmanagement.

Planning
2022: Het interdepartementale programma Woningbouw en Mobiliteit
is gestart. In het BO MIRT 2022 zijn investeringsafspraken gemaakt over
de inzet van de € 7,5 miljard uit het coalitieakkoord voor het ontsluiten
en bereikbaar maken van nieuwe woningbouwlocaties.
2023: Besluitvorming over het pakket van maatregelen.

Financiën
Betrokken partijen
Rijkswaterstaat is gevraagd te adviseren over een pakket van maatregelen voor € 300 miljoen inclusief BTW op prijspeil 2022, waarmee op
een (kosten)effectieve wijze de verkeersdoorstroming verbeterd kan
worden op de Ring Amsterdam, Ring Utrecht, Ring Rotterdam/Den
Haag en Ring Eindhoven.
Het Rijk is verantwoordelijk voor het besteden van de middelen. In de
gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s SBaB, U Ned, MOVE en
SmartWayz spreken het Rijk en de regio periodiek over de voortgang.

Het totale budget bedraagt € 300 miljoen vanuit de woningbouw en
mobiliteit middelen, waarvan:
• mobiliteitsmaatregelen Ring Eindhoven € 50 miljoen
• mobiliteitsmaatregelen Ringen Metropoolregio Amsterdam (MRA)
€ 50 miljoen
• infra-optimalisatie Ringen MRA (Knooppunt Holendrecht)
€ 50 miljoen
• mobiliteitsmaatregelen Ringen Metropoolregio Utrecht (MRU)/U
Ned € 50 miljoen
• infra-optimalisatie A12-zone/Ring Utrecht € 50 miljoen
• mobiliteitsmaatregelen Ringen Metropoolregio Rotterdam Den
Haag (MRDH) € 50 miljoen

MIRT Overzicht 2024 | 45

Ministerie

Nationaal
Multimodaal
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Investeringsimpuls Verkeersveiligheid

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

De urgentie om de verkeersveiligheid te verbeteren blijft onverminderd
hoog. De daling van het aantal verkeersdoden stagneert en het aantal
verkeersgewonden neemt toe. Op gemeentelijke en provinciale wegen
vallen de meeste slachtoffers (circa 80%).

2023	Derde tranche investeringsimpuls verkeersveiligheid (gepland).

veiligheid (€ 100 miljoen).

Een extra impuls om de verkeersveiligheid van het onderliggend
wegennet (infrastructuur in beheer van gemeenten, provincies en
waterschappen) te verbeteren.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

2022 	Tweede tranche investeringsimpuls verkeers2021

Oplossing

2020	Eerste tranche investeringsimpuls verkeersveiligheid (€ 165 miljoen).

De investeringsimpuls verkeersveiligheid draagt bij aan het verkeersveiliger maken van de infrastructuur, een van de thema’s van het
Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Een veilig ingerichte weg kan
ongevallen voorkomen en de letselernst van ongevallen beperken.
Daarnaast wordt specifiek ingezet op vernieuwende maatregelen
gericht op de fietsveiligheid.

Planning
De cofinanciering vanuit het Rijk (maximaal 50%) wordt via verschillende tranches ingezet. Eind 2020 is de eerste tranche (€ 165 miljoen)
verstrekt aan 207 medeoverheden. In 2022 is de tweede tranche
verleend (€ 75 miljoen) verdeeld over 264 medeoverheden. Veelal is een
Rijksbijdrage aangevraagd voor maatregelen binnen de bebouwde kom,
met name om snelheidsbeperkende maatregelen te treffen zoals
kruispuntplateaus, drempels en het volwaardig afwaarderen van een 50
km/u weg naar een 30 km/u weg. Op basis van een evaluatie van de
tweede tranche wordt de invulling van de derde tranche nader
uitgewerkt.

Politiek en bestuurlijk
Tijdens het Bestuurlijk Overleg (BO) Verkeersveiligheid op 11 december
2019 hebben het Rijk en vertegenwoordigers van het Interprovinciaal
Overleg (IPO), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de

Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en de Vervoersregio
Amsterdam (VRA) afgesproken om een extra impuls te geven aan het
verbeteren van de verkeersveiligheid van het onderliggend wegennet.
Het Rijk heeft hiervoor een investeringsbedrag van € 500 miljoen tot
2030 vrijgemaakt.

Financiën
Het Rijk heeft tot 2030 € 500 miljoen beschikbaar voor de investeringsimpuls verkeersveiligheid, waarvan € 450 miljoen voor medeoverheden
om de verkeersveiligheid van het onderliggend wegennet te verbeteren
en € 50 miljoen bedoeld voor vernieuwende maatregelen gericht op de
fietsveiligheid. Dit geld wordt in verschillende tranches ingezet. In 2024
wordt de derde tranche verleend.

MIRT Overzicht 2024 | 46

Ministerie

Nationaal
Spoorwegen
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma 740 meter treinlengte

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Het programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

De TEN-T verordening (Vo 1315/2013) verplicht Nederland om op tracés
die bij het kernnetwerk horen het rijden van goederentreinen met een
lengte van 740 meter uiterlijk in 2030 mogelijk te maken. Voor het in
dezelfde verordening benoemde ‘uitgebreide netwerk’ geldt deze
verplichting voor 2050. In de herziening van deze verordening zal deze
verplichting naar verwachting op hoofdlijnen dezelfde blijven. ProRail
heeft in 2019 geïnventariseerd wat er aan emplacementen en
inhaalsporen aangepast moet worden om aan deze en andere TEN-T
verplichtingen te voldoen (bijlage bij TK 29984, nr. 870). Recent heeft
de Kamer gevraagd om uiterlijk in het najaar van 2023 te komen met
een implementatieplan (aanvaarde motie, TK36200-XII, nr. 47). Dit
plan zal op basis van corridorstudies van ProRail opgesteld worden,
waarbij ook aandacht zal zijn voor de behoeften die voortkomen uit
militaire mobiliteit.

Oplossing
Daar waar sprake is van nieuwbouw van spoorinfrastructuur wordt al
rekening gehouden met de TEN-T verplichtingen. Er blijven echter nog
veel aanpassingen aan het spoorwegnet nodig om het rijden van
treinen met een lengte van 740 meter mogelijk te maken. De aanpak
richt zich op meekoppelkansen bij bestaande initiatieven voor beheer
en onderhoud, de aanleg van ERTMS en voorgenomen aanpassingen.
Door deze kansen te benutten kan ‘werk met werk’ gemaakt worden.
Deze initiatieven worden ondergebracht in het programma 740 meter
treinlengte. Als daar extra financiering voor beschikbaar komt, kunnen
ook projecten uit het implementatieplan in het programma ondergebracht worden.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het spoorgoederenvervoer kan met langere treinen per treinpad meer
vervoeren tegen lagere kosten. Dit versterkt de concurrentiepositie
van het spoorgoederenvervoer ten opzichte van andere modaliteiten.
Omdat spoor belangrijke achterlandverbindingen voor de zeehavens
vormt, versterkt het ook de concurrentiepositie van deze havens.
Daarmee is de ‘modal shift’-ambitie gediend en, omdat spoorvervoer
duurzamer is dan vervoer over de weg, bijdragen aan de klimaatambities.

MIRT Overzicht 2024 | 47

Ministerie

Nationaal
Spoorwegen
IenW

Fase

Programma

Gebied
Onderwerp

Programma 740 meter treinlengte
(vervolg)

Planning
2023: Meekoppelkansen benutten, implementatieplan 740 meter
treinlengte
2024: Start implementaties
2030: Finalisering opgave op het TEN-T kernnetwerk
2050: Finalisering opgave op het TEN-T uitgebreid netwerk

Politiek/bestuurlijk
In het maatregelenpakket spoorgoederenvervoer is de TEN-T verplichting onderschreven, maar is onvoldoende financiering gevonden om de
inventarisatie van ProRail uit te voeren. Nu de Kamer gevraagd heeft om
een (nieuw) implementatieplan, zijn nieuwe bestuurlijke afspraken nodig
over realisatie. In het BO MIRT goederencorridors is opdracht gegeven
om op de corridors Oost en Zuidoost verkenningen uit te voeren. Deze
corridorstudies vormen de basis voor het implementatieplan.

TEN-T
Dit programma geeft invulling aan een verplichting uit de Europese
TEN-T verordening.

Financiën
Het taakstellend budget bedraagt € 103 miljoen (Artikel MF 13.03.04).

Projectbudget
Begrotingsjaar *
MIRT 2024

Budget in mln. €
103

verschil t.o.v. eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Indienststelling
Divers

* 	Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 48

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Fiets
IenW

Programma Fiets

Programma

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020

Het project is vanaf 2018 opgenomen in het MIRT.

Nederland staat gesteld voor een groot aantal maatschappelijke
opgaven op het gebied van economie, woningbouw en verstedelijking,
bereikbaarheid, gezondheid, veiligheid, klimaat en duurzaamheid en
leefbaarheid. Groeiend fietsgebruik draagt mede bij aan het oplossen
van deze urgente maatschappelijke opgaven. Het goed en veilig
geleiden van deze groei en de bijkomende uitdagingen op het gebied
van verkeersveiligheid, en het toenemende ruimtebeslag vergt
structurele en langjarige investeringen in fietsinfrastructuur.
Investeringen in fietsinfrastructuur zijn snel uit te voeren en zeer
kosteneffectief, en de maatschappelijke baten zijn hoger dan de kosten.
De grote opgaven van nu, waaronder de woningbouwopgave, maken
het noodzakelijk om de komende tijd een extra grote stap te zetten. De
fiets moet enerzijds een grotere rol pakken als duurzame, gezonde en
ruimte-efficiënte vervoerwijze. Anderzijds wordt de ruimte steeds
schaarser en zijn ook voor het fietsnetwerk grotere keuzes en investeringen nodig.
Voor de infrastructurele ontsluiting van nieuwe woningen is in het
coalitieakkoord voor de komende tien jaar € 7,5 miljard opgenomen. In
de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving en MIRT zijn in 2022
afspraken gemaakt om landelijk voor ongeveer € 780 miljoen mee te
investeren in fietsinfrastructuur. Het gaat hierbij om onder andere
betere fietsaansluitingen richting ov-knooppunten, fietstunnels,
doorfietsroutes en stationsstallingen. Dit om de bereikbaarheid van
nieuwe woningen te garanderen, deze woningen met de fiets te
ontsluiten en bij te dragen aan de mobiliteitstransitie. De verdeling van
de ongeveer € 780 miljoen over de MIRT-regio’s is als volgt: landsdeel
Noord (Groningen, Friesland, Drenthe) € 37 miljoen, Noordwest
(Noord-Holland-Utrecht, Flevoland) € 201 miljoen, Oost (Overijssel,
Gelderland) € 184 miljoen, Zuid (Brabant, Limburg) € 113 miljoen,
Zuidwest (Zuid-Holland, Zeeland) € 245 miljoen. Samen met cofinanciering van de regio tellen de investeringen in fietsinfrastructuur op tot een
investering van meer dan € 1,1 miljard.

Bij de ontsluiting van nieuwe woningen kijken we voor oplossingen naar
het brede mobiliteitssysteem in plaats van naar individuele modaliteiten. Hierdoor bereikten we een evenwichtige verdeling in de beschikbare € 7,5 miljard.

MIRT Overzicht 2024 | 49

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Fiets
IenW
Programma

Programma Fiets
(vervolg)

Ambities
Om ervoor te zorgen dat de Schaalsprong Fiets daadwerkelijk wordt
gerealiseerd, hebben regio en Rijk tijdens de Bestuurlijke Overleggen
MIRT van november 2020 afgesproken een Nationaal Toekomstbeeld
Fiets (NTF) op te stellen. De Tweede Kamer hebben we hierover in
november 2020 geïnformeerd via de MIRT-brief. In samenhang met de
aankondiging van het NTF hebben de regio en het Rijk gezamenlijk de
ambitie uitgesproken om ‘de potentie van de fiets, als volwaardige
modaliteit en oplossing voor een aantal maatschappelijke opgaven
meer structureel onderdeel te maken van bestuurlijke en financiële
afspraken, zowel binnen de eigen bestuurslaag als tussen de verschillende bestuurslagen.’
Dit sluit goed aan bij de overgang van Infrastructuurfonds naar
Mobiliteitsfonds, dat is ingericht om integrale, gebiedsgerichte
mobiliteitsoplossingen te bekostigen. In het Mobiliteitsfonds kan de
fiets structureel worden meegenomen in de afweging.
Op 18 juli 2022 stuurden we het ‘NTF – een landsdekkende opgave voor
fietsinfrastructuur’ naar de Kamer. Het NTF is opgebouwd uit een ‘optelsom’ van regionale Fietsnetwerkplannen. De ambitie binnen dit NTF is
om de fiets als volwaardige modaliteit en effectieve oplossing in te
zetten voor de nationale opgaven op het gebied van woningbouw en
verstedelijking, bereikbaarheid, gezondheid, veiligheid, klimaat,
duurzaamheid en leefbaarheid.
De verantwoordelijkheid voor fietsinfrastructuur ligt primair bij
provincies, vervoerregio’s en gemeenten. Het Rijk is medeverantwoordelijk voor fietsparkeren bij treinstations en fietsroutes in het areaal van
Rijkswaterstaat.

1. Vlot en veilig doorfietsen
Het realiseren van een landelijk dekkend netwerk van hoofdfietsroutes waarop fietsers vlot en veilig kunnen doorfietsen. Het zijn de
hoofdfietsroutes in stad en regio, binnen en buiten de bebouwde
kom waarmee snel op werk, school, station of andere belangrijke
bestemmingen gekomen kan worden.
2. Moeiteloos en veilig je fiets stallen
Zorgen dat fietsers op knooppunten, in binnensteden en op andere
drukke plekken waar veel extra huizen (bij)gebouwd worden
moeiteloos en veilig hun fiets kunnen stallen. Zodat de fiets makkelijk
onderdeel wordt van de reis.
3. Benutten van de potentie
Iedereen die fietst, draagt bij aan de betere doorstroming op de weg
en aan minder drukte in het openbaar vervoer. Gezien de grote
Nederlandse mobiliteitsopgave is flankerend beleid gericht op het
benutten van de potentie van de fiets van belang. Daarom zetten we
bijvoorbeeld in op meer mensen aan het fietsen krijgen, het fietsen
van langere afstanden aantrekkelijker maken en langer doortrappen.
Het belang van de fiets wordt in verschillende beleidsvisies onderschreven. Zo staat in de 2e Etappe Schaalsprong Fiets van Tour de Force de
ambitie om te komen tot meer en veiliger fietsgebruik in Nederland:
20% meer fietskilometers in 2027 (ten opzichte van 2017). En de
nationale Mobiliteitsvisie 2040 stelt dat de (elektrische) fiets een
goedkope, gezonde en duurzame modaliteit is voor afstanden tot
15 kilometer en daarnaast een belangrijke schakel in de ketenreis.

Het doel van het NTF is het groeiende aantal fietsers veilig de ruimte te
geven. En om meer mensen te stimuleren de fiets te pakken naar het
werk. In het NTF staan daarom drie thema’s centraal:

MIRT Overzicht 2024 | 50

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Fiets
IenW
Programma

Programma Fiets
(vervolg)

Het NTF is tot stand gebracht vanuit Tour de Force. Dit is een in 2015
opgerichte samenwerking tussen overheden, marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten en platforms die zich inzetten voor
een sterker fietsbeleid in Nederland. Omdat fietsinfrastructuur geen
maatschappelijke waarde heeft zonder fietsers die er gebruik van
maken, is ook fietsstimulering als thema in het NTF opgenomen.

en met innovatieve maatregelen benutten we de stallingen steeds beter
zodat we voorzien in de stijgende vraag naar parkeerbehoefte. De € 100
miljoen uit het regeerakkoord is verdeeld in € 26 miljoen voor routes en
€ 74 miljoen voor stallingen, op basis van 60% cofinanciering door de
regio. De besteding van de middelen voor fietsparkeren (Impuls Fiets)
lichten we toe in het MIRT-blad Fietsparkeren bij stations.

In de Bestuurlijk Overleggen MIRT van november 2022 maakten we met
alle landsdelen de bestuurlijke afspraak om een meerjarige adaptieve
uitvoeringsagenda fiets op te stellen en deze te combineren met de
versnellingsafspraken en mobiliteitspakketten in het woningbouwdossier en de middelen vanuit duurzame mobiliteit. Hiermee werken we het
Nationaal Toekomstbeeld Fiets (kamerstuk 2021D41675) verder uit. De
meerjarige adaptieve uitvoeringsagenda fiets is uitdrukkelijk een agenda
van Rijk en regio samen. Niet alle opgaven uit het Nationaal
Toekomstbeeld Fiets kunnen tegelijkertijd. Hiervoor is de opgave te
groot en zijn er te weinig middelen beschikbaar. Aan de hand van de
meerjarige adaptieve uitvoeringsagenda prioriteren en verdiepen Rijk en
regio de opgaven.

In het coalitieakkoord van kabinet-Rutte IV heeft het kabinet aangeven
de woningbouw te willen versnellen naar rond de 100.000 woningen per
jaar. Om ervoor te zorgen dat de nieuwe woningen goed ontsloten en
bereikbaar zijn per ov, fiets en auto, heeft het kabinet voor de komende
tien jaar in totaal € 7,5 miljard vrijgemaakt. Zoals eerder aangegeven
wordt voor ongeveer € 780 miljoen landelijk meegeinvesteerd in
fietsinfrastructuur.

Financiën

Betrokken partijen
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal
Overleg, de vervoerregio’s en het Rijk werken in de Tour de Force samen
met marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten en
samenwerkingsverbanden die verantwoordelijk en betrokken zijn bij het
fietsbeleid in Nederland.

Het kabinet-Rutte III heeft € 100 miljoen uitgetrokken voor het versneld
aanleggen van fietsroutes en het innoveren en vergroten van de
stallingsmogelijkheden bij ov-knooppunten. Uit het Klimaatakkoord is
nog eens € 75 miljoen voor cofinanciering van fietsparkeerplekken bij
stations en innovaties op dit terrein toegevoegd. De fiets is een volwaardig alternatief voor andere modaliteiten en maakt daarom integraal
onderdeel uit van de Bestuurlijke Overleggen MIRT. Voor alle snelfietsroutes hebben we via de Bestuurlijke Overleggen MIRT definitieve
afspraken gemaakt. Eind 2019 maakten we verdere afspraken over de
inzet van het resterende geld uit het regeerakkoord voor fietsparkeren
bij ov-knooppunten. Deze fietsparken realiseren we de komende jaren

MIRT Overzicht 2024 | 51

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Fiets
IenW
Programma

Programma Fiets
(vervolg)

MIRT Overzicht 2024 | 52

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Water
IenW

Programma Integraal Riviermanagement (IRM)

Programma

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

De gevolgen van klimaatverandering en van bodemerosie, en de
schaarse ruimte voor de verschillende functies in het rivierengebied,
maken een integrale aanpak van het riviersysteem nodig.
Het Programma Integraal Riviermanagement (IRM) richt zich op de
opgaven en kansen in het rivierengebied in de periode tot 2050, met een
doorkijk naar 2100. De ambitie is te komen tot een toekomstbestendig
riviersysteem in dat als systeem goed functioneert en meervoudig
bruikbaar is. Een systeem dat zichzelf zoveel mogelijk op basis van
natuurlijke processen in stand houdt én daarbij de fysieke condities
heeft om de volgende vijf functies zoveel mogelijk te faciliteren:
• veilige afvoer van hoogwater;
• robuuste zoetwaterbeschikbaarheid;
• dynamisch riviersysteem met robuuste riviernatuur;
• vlot en veilig transport over water;
• regionale economische ontwikkeling met versterking van de
ruimtelijke kwaliteit.
Dit vergt een integrale aanpak in lijn met de Omgevingswet en vanuit
een gezamenlijk systeembelang met respect voor en zorgvuldige
afweging van sectorale belangen.
De eerste stap in de ontwikkeling van IRM is een Programma onder de
Omgevingswet IRM (POW IRM) met beleidskeuzes voor de benodigde
fysieke condities:
• rivierbodemligging en sedimenthuishouding;
• afvoer- en bergingscapaciteit.
Het POW IRM bevat tevens een grove indicatie van de ruimtelijke
consequenties en de eerste stappen voor de benodigde samenwerking
en doorontwikkeling van IRM tot 2026.

Proces en planning
Om te komen tot het POW IRM is een planproces gestart. Met dit POW
besluit het Rijk – na afstemming met provincies en waterschappen – tot
een nieuwe koers voor de inrichting en het beheer van de grote rivieren.
Naar verwachting wordt het POW IRM in 2024 voor inspraak ter inzage
gelegd en hierna vastgesteld. Bij de doorontwikkeling en uitvoering is
samenwerking met provincies en waterschappen cruciaal; de daarvoor
benodigde procescondities en organisatie worden gezamenlijk uitgewerkt. In 2026 wordt het POW IRM – evenals de voorkeurstrategieën van
de Deltaprogramma’s Rijn en Maas – herijkt op basis van nieuwe
scenario’s, nader onderzoek, uitwerking van de meest urgente maatregelen en nadere afspreken over samenwerking en besluitvorming.
Onderstaand schema geeft een overzicht van de verschillende bouwstenen van het planproces. De basis is gelegd met de Notitie Reikwijdte en
Detailniveau (NRD), het Beeld op de Rivieren (BoR), de
Systeembeschouwing Rijn en Maas en de Notitie Realistische
Beleidsopties (NRB). De PlanMER en de Kentallen kosten- en batenanalyse (KKBA) bevatten informatie ter onderbouwing van de beleidskeuzes
in het POW IRM. Ook wordt een Passende Beoordeling uitgevoerd op
gevolgen voor Natura 2000-doelstellingen.

MIRT Overzicht 2024 | 53

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Water
IenW
Programma

Programma Integraal Riviermanagement (IRM)
(vervolg)

MIRT-projecten onder dit programma
In het BO MIRT van november 2020 zijn negen pilotprojecten voor IRM
langs Rijn en Maas aangewezen. In de pilotprojecten worden integrale
oplossingen onderzocht voor lokale, al dan niet sectorale vraagstukken
of worden ontwikkelkansen geïdentificeerd. De kansen en dilemma’s
die lokaal worden ervaren kunnen van betekenis zijn voor de keuzes die
zich op het schaalniveau van de rivieren aandienen. In het BO MIRT van
november 2022 is geconstateerd dat twee pilots zijn afgerond. Tevens is
besloten tot het opstarten van zes nieuwe pilots. De pilots leiden niet
automatisch tot MIRT-projecten. De aangewezen pilots zijn:
• Zuidelijk Maasdal (voorheen: Maasoevers Maastricht)
• Verlagen Dam Lateraalkanaal nabij Roermond
• Vierwaarden (voorheen Samenwerkende uitwerking ten noorden
van Venlo)
• Alem en fort Sint Andries
• Afweging doorstroombaar maken landhoofd Gelderse zijde A2
(afgerond)

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Hoogwaterveiligheid ‘s-Hertogenbosch, Crèvecoeur
Werkendam (afgerond)
Havikerwaard, Fraterwaard en Olburgerwaard
Dijkverlegging Paddenpol
Midden-Waal
Preverkenning Gelderse Poort
Droogte IJsselvallei
Veilige Vecht
Suppletieproject Midden-Waal
Suppletieproject Grensmaas

Betrokken partijen
IenW, LNV en BZK werken samen met zes provincies, negen waterschappen en gemeenten langs de Maas en Rijn, met inbreng van maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen. Wanneer de uitwerking van
plannen per gebied start, ook met inbreng van burgers en ondernemers.
Meer informatie over het programma IRM is te vinden op
www.bouwplaatsirm.nl.

MIRT Overzicht 2024 | 54

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Water
IenW

Programmatische Aanpak Grote Wateren

Programma

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Dit voorjaar zijn medeoverheden en maatschappelijke organisaties uitgenodigd om te reflecteren
op voorstellen van het Rijk en om zelf projectvoorstellen te doen voor de derde tranche van de
PAGW. Eind 2022 hebben de ministers de Tweede
Kamer geïnformeerd dat dertien van de 33
projectvoorstellen zijn geselecteerd voor nadere
uitwerking.

2022 	In 2021 zijn meerdere projecten uit het programma gestart. Deze hebben een eigen MIRT-blad
gekregen. De ministers hebben de Tweede Kamer
op 4 november 2020 nader geïnformeerd over
aanvullende projecten, waarvoor in de tweede
tranche middelen zijn gereserveerd.

2021 	In 2020 en 2021 wordt gewerkt aan start- en
voorkeursbeslissingen voor verschillende
projecten. Daar waar een startbeslissing is
genomen, krijgen de projecten een eigen
MIRT-blad. Op 8 november 2019 is de Tweede
Kamer geïnformeerd over de projecten waarvoor
in de tweede tranche middelen zijn gereserveerd.

2020

Grote waterstaatkundige ingrepen als dijken, dammen, vaargeulverruimingen, inpolderingen en peilbeheer hebben bijgedragen aan een
welvarend en veilig Nederland. Maar door die ingrepen verdwenen ook
veel natuurlijke processen en kenmerkende leefgebieden in de wateren
van de Zuidwestelijke Delta, IJsselmeergebied, Waddengebied en de
rivieren en hun directe omgevingen.
Met uitvoering van de maatregelen voor de Kaderrichtlijn Water komen
de doelen van deze richtlijn voor het hoofdwatersysteem in beeld. Voor
het behalen van de Natura 2000-doelen en een transitie naar toekomstbestendige grote wateren is meer nodig. Door klimaatverandering en
toenemend maatschappelijk gebruik staan de natuur en ecologische
waterkwaliteit en daarmee de biodiversiteit van de grote wateren onder
druk. Er zijn daarom aanvullende systeemingrepen en een transitie naar
duurzaam beheer nodig om een duurzame verbetering te realiseren. Het
Rijk wil in 2050 toekomstbestendige grote wateren, met hoogwaardige
natuur die goed samengaat met een krachtige economie.
Met de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) werken LNV en
IenW samen met regionale overheden, maatschappelijke organisaties en
marktpartijen aan deze ambitie. Tot circa 2050 worden de nodige
maatregelen op een adaptieve, gebiedsgerichte en doelmatige manier
uitgevoerd. De maatregelen richten zich op het verbeteren van de
ecologische waterkwaliteit, de aanleg van verloren en ontbrekende
leefgebieden, het terugbrengen van natuurlijke dynamiek, het versterken
van het estuariënkarakter van de delta en het verbeteren van verbindingen tussen de zee, estuaria en rivieren. Daarmee ontstaat een stabiel en
samenhangend ecologisch netwerk van de grote wateren en de
inliggende natuur.

Dit programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

De PAGW heeft als doel de voorbereiding, besluitvorming, aanleg en
monitoring van de projecten in hun onderlinge samenhang te regisseren.
Zo krijgt de vereiste ecologische impuls effectief gestalte.
Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer en de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) realiseren de projecten in opdracht van de ministeries
van IenW en LNV. Samen met regionale overheden, marktpartijen en

natuurorganisaties onderzoeken IenW en LNV, met ondersteuning van
Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer en RVO, in de lopende gebiedsprocessen de mogelijkheden voor samenwerking en cofinanciering.

Planning
De ambitie is om voor 2050 de nodige maatregelen te nemen om te
komen tot toekomstbestendige grote wateren, met hoogwaardige
natuur die goed samengaat met een krachtige economie. Daarvoor
worden de maatregelen in tranches uitgevoerd. De maatregelen volgen
in de regel de MIRT-systematiek.
Eerste tranche
Met een investering van € 95 miljoen uit de enveloppe Natuur en
Waterkwaliteit (regeerakkoord Rutte-III) hebben de ministers een start
gemaakt met de uitvoering van een eerste tranche projecten, namelijk:
• Herstel van getij Grevelingen;
• Buitendijkse slibsedimentatie in de Eems-Dollard;
• Haalbaarheidsonderzoeken en verkenningen voor Wieringerhoek,
Oostvaardersoevers, Waddenzee en het rivierengebied.

MIRT Overzicht 2024 | 55

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Water
IenW
Programma

Programmatische Aanpak Grote Wateren
(vervolg)

Tweede tranche
Voor een tweede tranche maatregelen is € 248 miljoen van LNV en IenW
gereserveerd. Eind 2019 is over een eerste pakket maatregelen in de
tweede tranche besloten (in totaal € 208 miljoen). Eind 2020 is ook voor
de resterende € 40 miljoen besloten. De komende jaren wordt voor de
volgende projecten het MIRT-traject doorlopen:
• Oostvaardersoevers;
• Vergroten laag-dynamisch riviermilieu: aanleg PAGW-doelen als
onderdeel van HWBP-projecten Dijkverlegging Paddenpol en
Meanderende Maas;
• Ecologische waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust;
• Verzachten Randen van het Wad: realiseren van de PAGW-doelen als
onderdeel van HWBP-projecten Lauwersmeer-Vierhuizergat en
Koehool-Lauwersmeer, waarbij gekeken wordt naar mogelijkheden
van een koppeling met de watersysteemmaatregelen van het project
Holwerd aan Zee;
• Kustontwikkeling Eemszijlen (voorheen Binnendijkse slibsedimentatie/Groote Polder fase 1&2);
• Noord-Hollandse Markermeerkust;
• Wieringerhoek;
• Marker Wadden-verlengde fase 1;
• Zandsuppletie Galgeplaat.
Daarnaast zijn er middelen om ter voorbereiding van een derde tranche
nieuwe MIRT-onderzoeken en gebiedsprocessen op te starten.

• in het grote-rivierengebied: IJssel-Vechtdelta: deelprojecten Aanleg
leefgebied in Ketelpolder en Ontwikkelen binnendelta Zwarte Meer/
Ketelmeer, Vierwaarden en Gelderse Poort (gedeeltelijk);
• in het Waddengebied en Eems-Dollard: Eemszijlen,
Toekomstbestendig Lauwersmeergebied, Boschplaat, Terschelling
– Dynamiek in de Zeereep en Herstel Onderwaternatuur Waddenzee;
• in de Zuidwestelijke Delta: Aanpak zandhonger Kom Oosterschelde
en Langetermijnperspectief Natuur Schelde-estuarium.
Besluitvorming over € 59,7 miljoen van het rijksbudget wordt nog
aangehouden. Dit heeft in de eerste plaats te maken met het nog
lopende onderzoek naar het project Getij Grevelingen. Afhankelijk van
de besluitvorming over Getij Grevelingen zijn er vier projectvoorstellen
die potentieel in aanmerking kunnen komen voor een reservering. Het
gaat om de projecten IJssel-Vechtdelta: deelprojecten Uiterwaarden
IJssel, traject Kampen-Zwolle en Uiterwaarden Vecht, traject Dalfsen Zwarte Water; Ecologische stapsteen Maas-Waal bij Sint Andries;
Getijdenmaas en Kustontwikkeling Zurich-Koehool, inclusief
Programma Harlingen. Er zijn vragen bij deze projectvoorstellen
waarover het gesprek aangegaan zal worden met de indieners.
Het overige deel van het rijksbudget voor de derde tranche PAGW wordt
gereserveerd voor onvoorziene kosten (€ 35 miljoen), algemene
programmakosten (€ 6 miljoen) en het in 2023-2030 uitvoeren van
zogenaamde PAGW-preverkenningen (€ 8 miljoen).

Betrokken partijen
Derde tranche
Voor een derde tranche maatregelen is € 347,2 miljoen van LNV en IenW
gereserveerd. Daarvan is € 238 miljoen gereserveerd voor de volgende
projecten waarvoor de komende jaren het MIRT-traject wordt doorlopen:

IenW en LNV betrekken provincies, gemeenten, waterschappen en
stakeholders, primair via de gebiedsprocessen.

• in het IJsselmeergebied: Derde tranche Friese IJsselmeerkust
(gedeeltelijk) en Optimaliseren Oostvaardersoevers;

MIRT Overzicht 2024 | 56

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

Tijdelijke tolheffing A24 Blankenburgverbinding
en A12/A15 Ressen – Oudbroeken (ViA15)
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2017

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15 is op
15 maart 2016 in werking getreden. Daarin is vastgelegd dat bij de
projecten A24 Blankenburgverbinding en A12/A15 Ressen - Oudbroeken
(ViA15) tol geheven kan worden (https://wetten.overheid.nl/
BWBR0037517/2016-03-15/0/Hoofdstuk3/Artikel16/informatie).

Oplossing
Voor de tolgefinancierde uitgaven staat €557 miljoen gereserveerd.
Dit is de netto contante waarde en is begroot op Artikel MF 12.04.
In de bijlage Tol bij de Rijksbegroting staat een verdere specificatie
van deze kosten.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15
wordt het mogelijk gemaakt om deze twee projecten te bekostigen.

Planning
De tolheffing wordt door de beoogde uitvoeringsorganisatie
Rijkswaterstaat, RDW, het Centraal Justitieel Incassobureau en Inspectie
Leefomgeving en Transport verder uitgewerkt. Deze uitwerking komt in
het uitvoeringsplan en het handhavingsplan die aan de Staten-Generaal
worden voorgehangen. De tolheffing wordt in de komende jaren
voorbereid. Daarbij wordt rekening gehouden met de implementatie
van de Europese richtlijn betreffende de interoperabiliteit van elektronische tolheffingssystemen voor het wegverkeer (de EETS-richtlijn).
De aanleg van het systeem en de voorbereiding van de organisatie is
voorzien in de periode 2019-2024.

tolsysteem verder wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan en een handhavingsplan die uiterlijk vier weken voordat de tolheffing van start gaat
aan de Staten-Generaal worden voorgehangen.

Politiek/bestuurlijk
Op 22 september 2015 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Wet
tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15. Op 1 december
2015 heeft de Eerste Kamer ingestemd met deze wet. In de Wet tijdelijke
tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15 is opgenomen dat het

MIRT Overzicht 2024 | 57

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Grensoverschrijdend Spoorvervoer

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het binnen het programma Grensoverschrijdend
Spoorvervoer gereserveerde budget van € 2,7 miljoen
voor de linkerspoorbeveiliging tussen Venlo en
Kaldenkirchen is toegevoegd aan het projectbudget
Toekomstvast spoor Zuid-Nederland waarbinnen een
verkenning loopt voor het Emplacement Venlo. De
problematiek op het traject Venlo - Kaldenkirchen
wordt meegenomen in deze integrale spoorverkenning. Daarnaast is € 36 miljoen toegevoegd aan het
programma Grensoverschrijdend vervoer, als
bijdrage aan toekomstige verbindingen.

2022 	Conform de BO-MIRT-afspraken is € 17,5 miljoen
overgeboekt naar de beleidsbegroting HXII en van
daaruit overgemaakt naar de provincie Limburg ten
behoeve van Heerlen - Landgraaf. Daarnaast is € 4,4
miljoen overgeboekt naar het programma Exploitatie,
onderhoud en vernieuwing (EOV) (Artikel MF 13.02) ter
dekking van de kosten voor onderhoud van in beheer
genomen aanlegprojecten. Vanuit de generieke
investeringsruimte is € 1,4 miljoen toegevoegd ter
dekking van de kostenstijging bij het deelproject
Opheffen ATBNG & NABO’s Landgraaf - Grens.

In het regeerakkoord van 2017 is de ambitie ten aanzien van de
verbetering van het grensoverschrijdende vervoer opgenomen en in
2018 is zowel in als buiten Nederland een levendig debat ontstaan over
het vervoer per vliegtuig over de korte afstand. In de Kamerbrief van
21 juni 2018 (TK 29 984, nr. 783) is de ambitie beschreven ten aanzien
van de korte grensoverschrijdende verbindingen alsook de ambitie om
binnen Europa de korte afstandsvlucht te vervangen door internationaal
vervoer per trein. De ontwikkelingen op het gebied van internationaal
personenvervoer per spoor sindsdien zijn beschreven in de Kamerbrief
van 31 januari 2019 (TK 29984, nr.813).

Oplossing
IenW werkt samen met decentrale overheden en vervoerders op diverse
verbindingen aan verschillende maatregelen om het grensoverschrijdend spoorvervoer te verbeteren.
Intensief overleg met de regio en Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen
(NRW) heeft geleid tot een twaalfjarige concessie vanaf 2017 tussen
Arnhem en Emmerich naar Düsseldorf. Het ministerie van IenW draagt
eenmalig € 6 miljoen bij.
Het spoor tussen Landgraaf en de grens met Duitsland is geëlektrificeerd om met een sneltrein Maastricht - Heerlen - Aken te rijden. Aan de
elektrificatie van het traject Landgraaf - Duitse grens heeft het
ministerie van IenW € 7,5 miljoen bijgedragen (50%) en aan de
exploitatiekosten tot en met 2028 in totaal € 2,75 miljoen.
Samen met deelstaten Nedersaksen en NRW ondersteunt het ministerie
van IenW de treindienst van Bielefeld over Osnabrück en Rheine vanaf
2017/2018 en laat deze de komende vijftien jaar doorrijden naar
Hengelo. Het ministerie van IenW draagt eenmalig € 9,33 miljoen bij.

2021 	Conform de BO-MIRT-afspraken met de regio van
eind 2020 (TK 35570 A, nr. 45) is een voorlopige
reservering gemaakt van € 10 miljoen voor een
bijdrage aan de benodigde investerings- en
BOV-kosten op Nederlands grondgebied voor de
reactivatie voor personenvervoer van de spoor­
verbinding tussen Coevorden en Neuenhaus.

Vanuit het ministerie van IenW is € 17 miljoen beschikbaar voor het
verkorten van de reistijd en het verbeteren van de kwaliteit van de
verbinding met Leer, Oldenburg en Bremen (Wunderline). De provincie
Groningen heeft met de Duitse partners op 7 februari 2019 een
samenwerkingsovereenkomst getekend.

Naast de bijdrage vanuit het Actieprogramma Regionaal OV uit 2008
heeft het ministerie van IenW € 6 miljoen bijgedragen aan de sneltram­
verbinding Maastricht-Lanaken.
Met de provincie Limburg is overeenstemming bereikt over de
vaststelling van twee no-regret-maatregelen op het traject Heerlen
- grens, waardoor het mogelijk wordt een extra treindienst van Heerlen
naar Duitsland te bieden. Het gaat om dubbelspoor tussen Heerlen en
Landgraaf en om seinverdichting van Landgraaf tot de grens.
De maatregelen worden medegefinancierd door het ministerie van
IenW. Het gezamenlijke budget van het ministerie van IenW en de
provincie Limburg, aan te vullen met een CEF-subsidie voor de aanleg,
maakt de start van de planning en studies mogelijk.

MIRT Overzicht 2024 | 58

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Planning en studies

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
Daarnaast is voor de reistijdversnelling van de IC
Amsterdam - Berlijn € 50 miljoen toegevoegd voor
studie- en investeringskosten voor de benodigde
infrastructuur in Nederland. Zoals ook benoemd in de
Kamerbrief over de nachttrein Wenen (TK 29984,
nr. 920) wordt aan NS een subsidie beschikt met een
maximum van € 6,7 miljoen voor het dekken van het
exploitatietekort voor het doortrekken van de
nachttrein Wenen/Innsbruck - Düsseldorf naar
Amsterdam en vice versa. In het kader van de
rijksbijdrage aan de twee bouwstappen van de
Wunderline van € 17 miljoen (prijspeil 2015), is het
Rijk, via een Specifieke Uitkering aan de provincie
Groningen, overgegaan tot uitbetaling van haar
bijdrage aan de eerste bouwstap ad € 13,7 miljoen Op
basis van de resultaten van het onderzoek door
ProRail naar toekomstvaste maatregelen voor aanleg
van een directe verbinding Eindhoven - Düsseldorf is
een pakket toekomstvaste maatregelen voor
emplacementen Eindhoven en Venlo uitgewerkt. Voor
de aanleg van dit pakket dat ook bijdraagt aan het
rijden van een extra internationale trein, een oplossing
voor het NMCA-knelpunt Eindhoven - Helmond en
verbetering van bediening Blerick, Deurne, HorstSevenum is aanvullend € 15 miljoen gereserveerd.

Grensoverschrijdend Spoorvervoer
(vervolg)

Het ministerie van IenW heeft met de provincie Limburg en het Duitse
Verkehrsverbund Rhein-Ruhr (VRR) afgesproken om van 2016 tot en met
2025 een exploitatiebijdrage te leveren aan de dienstregeling van de
spoorverbinding RE13 tussen Venlo en Düsseldorf.
In totaal komt dit neer op € 2,5 miljoen Op deze manier wordt bijgedragen aan het in stand houden van de grensoverschrijdende verbinding. In
2019 is € 10 miljoen extra gereserveerd voor de infrastructurele
maatregelen die nodig zijn om de directe treindienst tussen Eindhoven
en Düsseldorf vanaf 2016 mogelijk te maken.
Ten aanzien van de trein als substitutie voor luchtvaart geldt dat meer
reizen per trein bijdraagt aan verduurzaming van het personenvervoer
en veel andere voordelen op het gebied van comfort biedt. De
uitkomsten van verschillende onderzoeken laten zien dat er potentieel is
voor de trein als substitutie voor luchtvaart, maar door ook in te zetten
op de verbetering van de bereikbaarheid van de grensregio’s per spoor,
kunnen reizigers ook op deze kortere afstanden een duurzamere keuze
maken. Hierbij is het van belang om niet alleen te kijken naar infrastructurele maatregelen, maar naar het brede palet van maatregelen om het
treinproduct als geheel te verbeteren.

Planning
Per initiatief is er een andere planning.

Politiek/bestuurlijk
In 2009 is het amendement-Cramer/Koopmans (TK 31700 A, nr. 71)
aangenomen. Met dit amendement wordt € 20 miljoen gereserveerd
voor investeringen in internationale/regionale spoorweginfrastructuur.
Naar aanleiding van het amendement-Koopmans/Cramer (TK 32123 A,
nr. 16) is € 23,8 miljoen toegevoegd aan het budget. Dit wordt ingezet
voor optimalisering van het traject Heerlen - grens (Aken) in de vorm
van de elektrificatie van het spoor tussen Landgraaf en de Duitse grens.
Ter financiering van de ambitie vanuit het Regeerakkoord van 2010 is
€ 50 miljoen beschikbaar gesteld.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T-programma. Het project is mede mogelijk gemaakt
door Europese subsidie vanuit het CEF.

Deze verbetering kan alleen plaatsvinden als alle (inter)nationale
stakeholders sterk gaan samenwerken en vanuit de eigen rol waar
mogelijk belemmeringen wegnemen en de uitvoering van maatregelen
bevorderen. De ambitie ten aanzien van het internationale treinverkeer
wordt samen met de betrokken stakeholders, nationaal en internationaal, verder uitgewerkt.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verbeteren deur-tot-deurreistijd, verbeteren van het reisgemak,
verbeteren regie over eigen reis.

2020 	Om het tracé Heerlen - Herzogenrath geschikt te
maken voor het goederenvervoer met elektrisch
materieel, is het wegnemen van het ATB-NG-eiland
(inclusief de twee aanwezige niet actief beveiligde

MIRT Overzicht 2024 | 59

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Planning en studies

Grensoverschrijdend Spoorvervoer
(vervolg)

Financiën
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
overwegen (NABO’s) tussen Landgraaf en de
Nederlands-Duitse grens) noodzakelijk. Hiervoor is
€ 3,5 miljoen toegevoegd vanuit de investeringsruimte Spoor (Artikelonderdeel 20.05). Op dit moment
kunnen treinen tussen Venlo (multimodaal vervoersknooppunt) en Kaldenkirchen alleen op het
rechterspoor rijden waardoor het baanvak kwetsbaar
is in het geval van een versperring. Door linkerspoorbeveiliging aan te leggen kan treinverkeer bij
verstoringen wel links gaan rijden. Voor deze
oplossing is € 2,5 miljoen toegevoegd vanuit de
investeringsruimte Spoor (Artikelonderdeel 20.05). Er
is € 4,7 miljoen in het Provinciefonds gestort ter
dekking van 50% van het jaarlijkse exploitatietekort
van de sneltrein Maastricht – Heerlen - Aken voor de
periode tot en met 2031 (einde concessie). Het
projectbudget is verhoogd met € 6,7 miljoen in
verband met de in oktober 2019 aangekondigde
tijdelijke pilot (tot uiterlijk eind 2024) met een
doorgetrokken nachttrein uitgevoerd door NS in
samenwerking met Österreichische Bundesbahnen
(ÖBB).

2019 	Het projectbudget is naar aanleiding van het BO-MIRT
in het najaar 2017 verhoogd met € 10 miljoen vanuit de
Aanvullende Post (regeerakkoord kabinet-Rutte III)
voor de verbinding Eindhoven - Düsseldorf.

Taakstellend budget: € 154 miljoen Voor inzet van het budget tot op
heden: zie de vermelde bedragen achter de genoemde oplossingen
(Artikel MF 13.03.01 en MF 13.03.04).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Gereed

MIRT 2024

154

Divers

MIRT 2023

115

Divers

MIRT 2022

130

Divers

MIRT 2021

71

Divers

MIRT 2020

61

Divers

MIRT 2013

88

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

66

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

20

* Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 60

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Spoorwegen personen

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

en goederen
Ministerie
Fase

IenW
Planning en studies
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Er is € 0,2 miljoen overgeboekt naar het programma Exploitatie, onderhoud en vernieuwing (EOV)
ter dekking van de kosten voor onderhoud van in
beheer genomen aanlegprojecten. Er zijn
middelen vanuit het programma Spoorcapaciteit
2030 overgeboekt: € 3,6 miljoen voor de studie
Baanstabiliteit Delft Campus – Schiedam, en € 1,1
miljoen voor de extra realisatiekosten van de
werkzaamheden voor spoor 12 te Rotterdam. Ook
is € 0,6 miljoen toegevoegd vanuit het
Wegenbudget (Artikel MF 12) voor de verbreding
Spoorviaduct A15. Tot slot is er € 0,9 miljoen
overgeboekt naar het BCF naar aanleiding van de
SPUK Contactweg Amsterdam.

2022 	Er is € 2,9 miljoen overgeboekt naar het
programma Exploitatie, onderhoud en vernieuwing (EOV) ter dekking van de kosten voor
onderhoud van in beheer genomen aanlegprojecten. Daarnaast is € 0,9 miljoen overgeboekt
vanuit het programma Spoorcapaciteit 2030 voor
het onderzoek naar een ingroeimodel Alkmaar
- Amsterdam. De wisselsaneringen à € 2,7
miljoen, die waren voorzien vanuit PHS, worden
gecombineerd met het Behandelen en opstellenproject Watergraafsmeer.
Vanuit de voor de stikstofproblematiek gereserveerde middelen is € 7,5 miljoen toegevoegd ten
behoeve van de stikstof­problematiek bij de
deelprojecten PHS Meteren - Boxtel en PHS Boxtel.
Vanwege de efficiëntie wordt de scope

De landelijke markt- en capaciteitsanalyse Spoor uit 2007 heeft inzicht
gegeven in de kansen en mogelijkheden van hogere frequenties op het
spoor en het verwerken van het groeiende goederenvervoer.

Oplossing
PHS kent vier speerpunten:
• hoogfrequent spoorvervoer op de drukste trajecten in de Randstad;
• samenhangende regionale ov-systemen waarvan het spoorvervoer –
met name de sprinters – de ruggengraat vormt;
• kwalitatief goede reistijden naar de landsdelen;
• toekomstbestendige routestrategie van het spoorgoederenvervoer.
Het betreft de volgende corridors die onderdeel zijn van PHS (TK 32 404,
nr. 92): reizigerscorridors Alkmaar - Amsterdam, Amsterdam - Utrecht
- Eindhoven, Schiphol - Utrecht - Arnhem/Nijmegen, Den Haag Rotterdam - Breda en Breda - Eindhoven en de corridor Schiphol Amsterdam - Almere - Lelystad; routering van goederenvervoer in
Zuid-Nederland.
De planning en studies gaan ook in op eventuele effecten op de rest van
het spoornet, op ketenvoorzieningen voor onder andere fiets en auto,
op een nog intensiever gebruik van de Betuweroute, op mogelijkheden
van de binnenvaart en op een langetermijnperspectief op goederenvervoer.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Ruimte bieden aan de groei van het reizigersvervoer, ruimte bieden aan
de groei van het goederenvervoer, verbeteren van de deur-tot-deur
reistijd, verbeteren van het reisgemak, verbeteren van de betrouwbaarheid, bijdragen aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van
Nederland.

Uitvoering
De voortgang van het programma wordt periodiek gemeld in de
voortgangsrapportages. ProRail werkt aan de aanleg. Een deel van het
programma is inmiddels gerealiseerd of in uitvoering, zoals doorstroomstation Utrecht (gerealiseerd in 2016), Geldermalsen, Rijswijk
- Rotterdam en TEV. Waar mogelijk en relevant is in de integrale
planning rekening gehouden met onder andere het beveiligingssysteem
European Rail Traffic Management System (ERTMS).
De grotere PHS-projecten die in aanleg zijn staan apart opgenomen in
dit MIRT Overzicht, volgens de indeling die in de basisrapportage PHS is
aangegeven.

MIRT Overzicht 2024 | 61

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Spoorwegen personen

en goederen
Ministerie
Fase

IenW
Planning en studies

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
Seinoptimalisatie Gouda - Woerden uitgevoerd
binnen het project Saneren Oudewater (onderdeel van het programma EOV). Daarom is deze
scope en het bijbehorende budget van € 4,2
miljoen overgeboekt naar dit programma. De
scope met betrekking tot trillingmaatregelen van
het deelproject Sporen in Den Bosch (eerder
opgenomen binnen het project Nazorg personenvervoer), inclusief het bijbe­horende budget van
€ 3,2 miljoen, is onder­gebracht bij project PHS
Nazorg. Conform de zesde voortgangsrapportage
PHS is de opleverdatum verschoven naar 2029
(TK 32 404, nr. 113).

2021 	Vanuit Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(PHS) is € 40 miljoen beschikbaar gesteld voor de
hub ‘s Hertogenbosch, waarmee transfermaat­
regelen binnen PHS vervallen. Daarnaast is voor de
aanleg van de scope van Overwegen Gilze en Rijen
€ 4,3 miljoen overgeboekt naar het Overwegen­
programma, € 1,3 miljoen naar het programma
Onderhoud vanwege areaalgroei (Amsterdam
Sloterdijk en Perronverlenging Bunnik-Rhenen) en
€ 1,0 miljoen voor het 24/7 bereikbaar zijn van de
VL-post ten behoeve van PHS Amsterdam.
	De gereserveerde € 6,2 miljoen voor extra
opstelcapaciteit in de regio Nijmegen uit het
programma Behandelen en Opstellen is
toegevoegd aan het PHS-budget voor project PHS

Op 4 juni 2010 heeft het kabinet de voorkeursbeslissing PHS genomen.
Vanwege de noodzaak tot inpassing van taakstellingen op het IF is in
februari 2013 voor PHS gekozen voor een korting op SAAL, en vanwege
de lagere goederenprognoses is de routering Oost-Nederland teruggebracht van twee goederenpaden per uur naar één. Dit is een scopereductie ter grootte van € 300 miljoen (TK 33 400A, nr. 48). De betreffende
maatregelen in Oost-Nederland zijn daarmee geen deel meer van PHS.
Ook is besloten dat oplevering van de PHS-projecten gefaseerd zal
plaatsvinden in de periode 2015 tot 2029 in plaats van tot en met 2020.
De invulling van de corridor SAAL is vastgesteld met het besluit van 28
augustus 2013 (TK, 32 404, nr. 66). Sinds 2014 is de goederenrouting
Oost-Nederland geen onderdeel meer van het programma.
Voor PHS Amsterdam is in juni 2018 een samenhangend besluit
genomen om extra budget toe te voegen en daarnaast de uitwerking
voort te zetten met negen doorgaande perronsporen (TK 32 404, nr. 86).

Samen met regionale partijen, vervoerders en ProRail is in september
2020 het besluit genomen voor een maakbaar treindienstmodel SAAL
(TK 32404 nr. 101). Dit model wordt in detail uitgewerkt, waarmee ook
meer duidelijkheid komt over de financieel benodigde middelen. Via de
VGR wordt de Kamer geïnformeerd over de status hiervan.

TEN-T
Het programma omvat projecten die onderdeel uitmaken van het
kernnetwerk en van het uitgebreide netwerk van het Europese
TEN-T-programma. De projecten liggen deels op de Rhine-Alpine, de
North Sea-Baltic en de North Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
Voor PHS is een programmabudget beschikbaar van in totaal € 3.788
miljoen, inclusief bijdrage van derden (Artikel MF 17.10). Van dit
PHS-budget is € 2.573 miljoen in aanlegfase. Zie hiervoor onder andere
de diverse separate aanlegbladen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Indienststelling

MIRT 2024

3.788

Divers

MIRT 2023

3.648

Divers

MIRT 2022

3.518

Divers

MIRT 2021

3.645

Divers

MIRT 2020

3.604

Divers

MIRT 2019 (conform
basisrapportage PHS)

3.467

Divers

verschil t.o.v. eerste
begrotingsjaar in mln. €

322

Divers

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

311

Divers

* 	Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 62

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Spoorwegen personen

en goederen
Ministerie
Fase

IenW
Planning en studies

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(vervolg)

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
Nijmegen. Daarnaast is de integrale aanpak van
emplacement Venlo voorzien als onderdeel van
Toekomstvast Spoor Zuid-Nederland. De opgave
voor 740 meter opstelruimte op Venlo, inclusief
het hiervoor binnen PHS gereserveerde budget
van € 24,6 miljoen, wordt daarom overgedragen
vanuit PHS naar het programma Toekomstvast
Spoor Zuid-Nederland (Artikel MF 13.03.04).

2020 	Er is € 8 miljoen overgeboekt naar het programma EOV ter dekking van de kosten voor
onderhoud van in aanleg genomen projecten. Het
onderdeel Tractie Energievoorziening (TEV)
binnen PHS is expliciet gemaakt in een separaat
aanlegblad. De onderdelen Perronverlengingen
Bunnik-Rhenen en Tilburg vierde perronspoor
zijn toegevoegd aan de post PHS-projecten
overige maatregelen (< € 50 miljoen).

2019 	PHS is aangewezen als Groot Project. De
basisrapportage van PHS (inclusief SAAL MLT)
geeft de stand van zaken van PHS aan, inclusief
de diverse corridors en de maatregelen (TK
32404, nr. 92). Voor de overzichtelijkheid van het
MIRT-blad is nu de basisrapportage als referentie
genomen en is qua projecten de aansluiting
gemaakt met deze rapportage. In de voorgaande
MIRT Overzichten is de volledige historie van PHS
en SAAL terug te zien.

MIRT Overzicht 2024 | 63

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Spoorcapaciteit 2030

Fase	
Planning en studies

en Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het Kabinet heeft besloten € 585 miljoen te
investeren in het spoornetwerk onder de noemer
‘Spoorcapaciteit 2030’. Dit wordt geïnvesteerd in
verschillende soorten infrastructuurmaatregelen,
waaronder baanstabiliteit, uitbreiding van de
tractie-energievoorziening en geluidsmaatregelen
voor omwonenden. Hiermee verandert het
programma deels van karakter, waardoor ook de
opgave, planning en politiek/bestuurlijke context
zijn gewijzigd.
	Binnen het programma Spoorcapaciteit 2030 was
€ 3,4 miljoen gereserveerd voor de optimalisatiemaatregelen aan de spoorlijn Zaandam - Hoorn. Er
zijn echter geen kosteneffectieve optimalisatiemaatregelen vastgesteld. Daarom is dit budget
toegevoegd aan het project Guisweg (onderdeel van
het programma Overwegen, Artikel MF 13.03.04).
	Aangezien de studie Baanstabiliteit Delft Campus
- Schiedam uitgevoerd wordt binnen de planstudie
PHS, is het hiervoor benodigde bedrag van € 3,6
miljoen overgeboekt van het programma Spoorcapaciteit 2030. De middelen ten behoeve van de
baanstabiliteit zijn geraamd naar het PHS-budget.

Het vervoer per spoor groeit naar verwachting op langere termijn
(enigszins vertraagd door Covid-19). Met de MIRT-projecten investeren
we in extra capaciteit om deze groei op te vangen (bijvoorbeeld PHS).
Dat lost niet alle knelpunten op en de nieuwe woningbouwlocaties
leiden tot extra vervoersbehoefte. Daarom zijn aanpassingen aan de
spoorinfrastructuur nodig naast de reeds voorziene MIRT-projecten.

Oplossing
Met gerichte investeringen lossen we geïdentificeerde knelpunten op,
waardoor verbeteringen in de dienstregeling daadwerkelijk mogelijk
worden. Hiermee werken we toe naar een basis die verdere doorgroei
mogelijk maakt. Het gaat in hoofdzaak om de volgende soorten
maatregelen:
• Investeringen in de tractie- en energievoorziening;
• Perronverlengingen en verbetering van overwegveiligheid;
• Aanvullende investeringen in lopende projecten gelet op het
Toekomstbeeld OV;
• Verbeteraanpakken ten behoeve van introductie van
tienminutentreinen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met Spoorcapaciteit 2030 zorgen we ervoor dat spoorvervoer ook op de
middellange termijn voldoende capaciteit en kwaliteit heeft om in de
vervoersvraag te voorzien en dat deze veilig, betrouwbaar en betaalbaar
is. Met de budgettoevoeging van de BO MIRT 2022 is het accent gelegd
op het voorzien in de extra vervoersbehoefte voortvloeiend uit de
nieuwe woningbouwlocaties en het op peil houden van het nationale
spoornetwerk richting 2030.

	De perronverlening van spoor 9 op Rotterdam
Centraal wordt uitgevoerd binnen het PHS-project
Rijswijk - Rotterdam. Om die reden is € 0,551
miljoen overgeboekt naar dit projectbudget (MF
17.10.01). De realisatiekosten van de werkzaamheMIRT Overzicht 2024 | 64

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Fase	
Planning en studies

Spoorcapaciteit 2030
(vervolg)

en Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
den voor spoor 12 te Rotterdam (onderdeel van
PHS) vallen hoger uit dan eerder beschikt. Deze
meerkosten worden gedekt vanuit het programma
Spoorcapaciteit 2030, van waaruit ook de initiële
beschikking toentertijd is gedekt. Om die reden is
€ 1,089 miljoen overgeboekt naar het programma
PHS. Daarnaast is € 1,416 miljoen overgeboekt naar
het programma Exploitatie, onderhoud en
vernieuwing (EOV) voor in beheer genomen
aangelegde infrastructuur.

Planning

Uitvoering

Begin 2023 is een vierde subsidietranche voor gerichte inframaatregelen
beschikt waarmee de lopende portefeuille volledig in realisatie is. Voor
de recente budgettoevoeging van € 585 miljoen is een maatregelenpakket beoogd waarmee we stapsgewijs het spoornetwerk toekomstbestendig maken en voorbereiden op de extra vervoersgroei (mede door
de nieuwe woningbouwlocaties). De eerste stap is het uitrollen van een
pakket urgente inframaatregelen voor tractie-energievoorziening,
geluidsmaatregelen en baanmaatregelen bij Delft - Schiedam. Ook
bevat dat pakket onderzoeken voor een tweede maatregelenpakket
voor de iets langere termijn. De onderzoeksresultaten zijn volgens
planning beschikbaar in de tweede helft van 2023. Dat is de basis voor
het vaststellen van een definitief en financieel inpasbaar maatregelenpakket richting 2030.

In 2023 zijn inframaatregelen uit eerdere maatregelenpakketten in
uitvoering en worden nieuwe maatregelenpakketten nader uitgewerkt.

TEN-T
Delen van dit programma maken onderdeel uit van het uitgebreide
netwerk en het kernnetwerk van het Europese programma TEN-T. Het
project ligt op de North Sea-Baltic, North Sea-Mediterranean en
Rhine-Alpine corridors.

Politiek/bestuurlijk
2022 	Er is € 0,9 miljoen overgeboekt van Spoorcapaciteit
2030 naar PHS (MF 17.10), omdat de voorziene
studie naar het ingroeimodel op de PHS-corridor
Alkmaar - Amsterdam binnen PHS wordt
uitgevoerd. Daarnaast is het vrijgevallen budget
à € 1,8 miljoen van Verbeteraanpak Trein
treincorridor Amsterdam - Eindhoven toegevoegd,
omdat Beter en Meer Verbeteraanpak Trein is
opgegaan in Spoorcapaciteit 2030. Tenslotte is
€ 2,2 miljoen overgeboekt naar het programma
Exploitatie, onderhoud en vernieuwing (EOV) voor
in beheer genomen aangelegde infrastructuur.

ProRail werkt samen met IenW en vervoerders om de gewenste
verbeteringen in de dienstregeling te bepalen en de daarvoor nodige
inframaatregelen te bepalen. Waar dit afgelopen jaren een voortrollende portefeuille van productverbeteringen en inframaatregelen was,
kantelt het programma nu naar een programmatische aanpak met een
vooraf beoogd maatregelenpakket dat stapsgewijs toewerkt naar een
definitief en financieel inpasbaar maatregelenpakket richting 2030.

MIRT Overzicht 2024 | 65

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Fase	
Planning en studies

Spoorcapaciteit 2030
(vervolg)

en Aanleg

Financiën
Projecthistorie

Taakstellend budget € 871 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021 	Het projectbudget is verhoogd met € 87 miljoen
voor diverse maatregelen zoals verzwaring van
tractie- en energievoorziening en perronverlengingen in de verschillende delen van het land.
Daarnaast is € 15 miljoen toegevoegd voor
verdere voorbereidende stappen voor een
systeemkeuze in de tractie-energievoorziening
(TK 35570-A, nr. 45) en € 1,2 miljoen vanuit het
programma Verbeteraanpak Trein, zijnde de
vrijval binnen dit programma. Daarnaast is voor
de aanleg van de scope van Overwegen Gilze en
Rijen € 2,5 miljoen overgeboekt naar het
programma Overwegen (LVO). Tenslotte is vanuit
het projectbudget Spoorcapaciteit 2030 € 1,9
miljoen overgeboekt naar PHS Amsterdam om de
corridor Alkmaar - Amsterdam toekomstvast aan
te leggen door het aanleggen van aanvullende
seinen, en € 1,5 miljoen voor het toekomstvast
aanleggen van PHS Rotterdam - Rijswijk door een
perronverlenging op Rotterdam CS.

2020

Dit programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

871

Divers

2022

56

22%

MIRT 2023

250

Divers

2021

35

15 %

MIRT 2022

240

Divers

2020

12

9%

MIRT 2021

138

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

733

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

62

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 66

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Integrale gebiedsopgaven
BZK
Aanleg

Budget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021 	De BIRK-subsidie voor Breda Stationskwartier is
vastgesteld. Veranderende economische
omstandigheden hebben ertoe geleid dat de
einddatum van het project IODS met één jaar is
uitgesteld.

2020 	De economische en marktveranderende
omstandigheden van de laatste jaren hebben een
vertragend effect gehad op de aanleg van de
projecten. Dit heeft ertoe geleid dat bij de
projecten Breda Stationskwartier, Dordrecht
Spoorzone en Venlo Q4 een wijziging van
einddatum heeft plaatsgevonden.

2019 	Door de portefeuilleverdeling valt dit programma
met ingang van 2018 onder de verantwoordelijkheid van BZK.

Voor zowel het stedelijk als het landelijk gebied was het streven volgens
de Nota Ruimte versterking van de ruimtelijke kwaliteit.
Bij het Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) gaat het om
intensivering van stedelijke centra en versterking van de open en groene
gebieden rond de steden.

Moties/amendementen: de belangrijkste hadden betrekking op Delft
Spoorzone (zie onder andere motie-Mastwijk, december 2003, TK
29200 XII, nr. 88) en A2 Maastricht (zie onder andere motie-De Nereé tot
Babberich, november 2002, TK 28600, nr. 59H). In 2011 en 2012 zijn
diverse projecten gedecentraliseerd. Nadien is een aantal projecten
(financieel) afgerond.

Oplossing

Uitvoering

Het Rijk geeft een impuls voor de realisering van projecten met
ruimtelijke kwaliteit via het BIRK. In stedelijk gebied gaat het om
gemeentelijke centrumstedelijke projecten, waarbij barrières worden
weggenomen die onderdelen van de stad hinderlijk van elkaar scheiden
(zoals het spoorviaduct in Delft) en waardoor de centrumontwikkeling
wordt bevorderd. De rijksbijdragen zijn gericht op het realiseren van
onderdelen die essentieel zijn voor de ruimtelijke kwaliteit. In de
subsidiebeschikking is aangegeven welke kwaliteitsdrager of kwaliteitsdragers essentieel zijn voor de ruimtelijke kwaliteit van het project.
Projecten in het Groene Hart, de Hoeksche Waard, Noord-Hollands
Midden of de Nieuwe Hollandsche Waterlinie richten zich op het versterken van deze gebieden, het stimuleren van hun ontwikkeling en het
tegengaan van verrommeling.

De rijksbijdragen gaan naar projecten waarbij diverse marktpartijen
zijn betrokken. De marktpartijen dragen niet direct bij aan de grondexploitatie van projecten, maar ze voeren wel de regie over de vastgoedexploitatie. Voor de grondexploitatie zijn de gemeenten verantwoordelijk. Voor de vastgoedexploitatie zijn de marktpartijen verantwoordelijk.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2018

Er zijn drie projecten (financieel) afgerond.

Door de rijksbijdragen uit het BIRK in te zetten als ‘trigger money’
kunnen projecten zoals hierboven, die anders niet of niet met de
gewenste ruimtelijke kwaliteit van de grond zouden zijn gekomen, toch
gerealiseerd worden.

Financiën
Er is een taakstellend budget van € 418 miljoen (hoofdstuk XII, art. 13
Ruimtelijke ontwikkeling). Voor het BIRK was een initieel budget
beschikbaar van € 418 miljoen ter medefinanciering van 42 projecten.
Voor de jaren 2018 en 2023 resteert van dit budget nog € 4,47 miljoen
om in tranches als voorschot uit te keren aan vier BIRK-projecten.
Daarmee is het initiële budget van € 418 miljoen volledig uitgeput. BIRK
in zijn geheel is dus bijna afgerond.

Planning
Eind 2023: Afronding Dordrecht Spoorzone en Venlo Q4
Later: Afronding Delft Spoorzone
Politiek/bestuurlijk
Convenanten: Delft Spoorzone.

MIRT Overzicht 2024 | 67

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Integrale gebiedsopgaven
BZK
Aanleg

Budget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)
(vervolg)

MIRT Overzicht 2024 | 68

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen en spoorwegen
IenW

Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG)

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Binnen de MJPG-middelen heeft een herverdeling van middelen plaatsgevonden tussen artikel
12 en 13 van het Mobiliteitsfonds gelet op de
gevorderde realisatie van saneringsmaatregelen
en meest actuele ramingen.

2022	De wetswijziging voor het indienen van de
saneringsplannen op uiterlijk 31-12-2023 is
aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer.
In de wijziging is vastgelegd dat de gevelisolatiemaatregelen uiterlijk op 31-12-2025 moeten zijn
uitgevoerd. De wetswijziging is ingegaan per
1-1-2021.

2021 	Er is besloten om de uitvoering van het volledige
saneringsprogramma onder voorwaarden uit te
voeren. Het budget voor het MJPG-programma is
opgehoogd naar € 1.093 miljoen

Verkeer op (spoor)wegen veroorzaakt geluidhinder. Reductie van dit
verkeersgeluid is een belangrijk onderdeel van het rijksbeleid. Mede
door de grote verkeersgroei is een extra aanpak nodig om de overlast
door de rijksinfrastructuur te beperken. Ook is in de naleving geborgd
dat geluidhinder als gevolg van verdere groei van het verkeer niet leidt
tot vergroting van de geluidhinder.

Oplossing
Het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) vindt zijn oorsprong
in de Nota Mobiliteit en de bestaande Saneringsoperatie van de Wet
geluidhinder. Het wettelijk kader is opgenomen in hoofdstuk 11 van de
Wet milieubeheer, die per juli 2012 is ingegaan. Het MJPG is gericht op
geluidreducerende maatregelen bij woningen met een geluidbelasting
van meer dan 65 decibel (dB) als gevolg van een rijksweg of meer dan
70 dB als gevolg van een hoofdspoorweg. Ook richt het MJPG zich op
woningen die in het kader van de Wet geluidhinder tijdig zijn gemeld,
en op woningen langs aangewezen wegvakken waar de geluidbelasting
door verkeersgroei meer dan 5 dB is gestegen. Een doelmatigheidscriterium bepaalt welke maatregelen financieel doelmatig zijn. Voorbeelden
zijn stille wegdekken, stille spoorconstructies, geluidsschermen of
isolatie van gevels. Het streven is de geluidsbelastingen terug te brengen
tot 60 dB bij rijkswegen en 65 dB bij spoorwegen.

Planning
2018	Er is een technische correctie van € 44 miljoen
uitgevoerd op het deel van de middelen dat is
geraamd op het IF, omdat een deel van de
uitgaven voor het MJPG op hoofdstuk XII van de
begroting drukken. Dit is niet van invloed op het
taakstellende totaalbudget voor het MJPG. De
middelen zijn hiermee juist in overeenstemming
gebracht met het vastgestelde budget.

2017	De aanpak en de planning zijn aangepast om de
sanering binnen het afgesproken taakstellende
budget doelmatig te kunnen realiseren.

De exacte omvang van de maatregelen wordt bepaald bij het vaststellen
van de saneringsplannen op basis van gedetailleerd akoestisch
onderzoek. Bij infrastructuurprojecten wordt onderzocht of de
uitvoering van de sanering meegenomen kan worden binnen het
project. Bij grote projecten is dit veelal mogelijk.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met het programma wordt een bijdrage geleverd aan het verminderen
van de geluidsoverlast door verkeer op rijkswegen en het hoofdspoor­
wegennet. Daarbij wordt gekozen voor een aanpak waarbij eerst de
hoogst belaste locaties met efficiënte maatregelen tegen geluidhinder
worden beschermd.

2009: Start voorbereiding uitvoering
2013-2020: Uitvoeren PreNoMo-maatregelen, akoestisch onderzoek en
uitwerken maatregelen
2016-2023: Uitvoeren saneringsmaatregelen bij lopende projecten in
uitvoering
2016-2023: Vaststelling saneringsplannen voor overige knelpunten
2020-2027: Uitvoering saneringsmaatregelen. De uitvoering van de
maatregelen vindt plaats na het onherroepelijk worden van de
vaststelling van de saneringsplannen. De uitvoering van de bronmaatregelen wordt gecombineerd met het geplande groot onderhoud aan de
weg en loopt daardoor door na 2027

MIRT Overzicht 2024 | 69

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen en spoorwegen
IenW
Aanleg

Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG)
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2014	De planning is aangepast aan het herstel van het
geluidregister en de bezuinigingen uit het
Lenteakkoord en het aanvullend regeerakkoord.

Het MJPG wordt gefinancierd door het ministerie van IenW. Op 20
november 2015 is de Tweede Kamer in een brief geïnformeerd over de
stand van zaken rond de uitvoering van het MJPG (TK 32252, nr. 56).
Hierin is aangegeven dat bijsturing in de aanpak van de sanering nodig
is met het oog op een doelmatige besteding van middelen en het
vastgestelde taakstellende budget voor de sanering. Onderdeel van
deze aanpak is een aanpassing van het doelmatigheidscriterium (DMC)
en een prioritering van de maatregelen. De Tweede Kamer is op 1
september 2016 nader geïnformeerd over de uitwerking hiervan
(TK 32252, nr. 58). Gezien het budgetgestuurde karakter is het uitgangspunt om de bewoners op de hoogst belaste locaties te beschermen met
efficiënte maatregelen.
De Tweede Kamer is op 1 september 2016 nader geïnformeerd over de
uitwerking hiervan. Gezien het budgetgestuurde karakter is het
uitgangspunt om de bewoners op de hoogst belaste locaties te
beschermen met efficiënte maatregelen. Vervolgens is in de voortgangsbrief MIRT van 21 juni 2018 de Tweede Kamer geïnformeerd over
een gefaseerde aanpak binnen het MJPG, waarbij eerst de sanering van
de hoogst belaste woningen (en andere bij wet aangewezen bestem-

mingen) wordt uitgevoerd. De aanpassing van het DMC is inmiddels
gerealiseerd. Op basis van een herijking van de kosten op basis van het
nieuwe doelmatigheidscriterium worden de ontwerpbesluiten voor de
sanering van de hoogst belaste woningen in 2020/2021 gepubliceerd.
Inmiddels is besloten ook de sanering van de minder belaste woningen
(fase 2) uit te voeren.
Op basis van het begrotingsrapport en de begrotingsnota is in 2020 ten
aanzien van het MJPG een definitief besluit genomen over de inzet van
de benodigde (extra) middelen.

Uitvoering
Het gerealiseerde budget betreft de uitvoering van de PreNoMosanering, het uitwerken van de planning en studiefase en het realiseren
van saneringsmaatregelen binnen aanlegprojecten en in het kader van
de vastgestelde saneringsplannen.

Financiën
Programmabudget: € 1.203 miljoen. De MJPG-middelen staan verdeeld
over de volgende begrotingsposten: Artikel MF 12 (€ 550 miljoen);
Artikel MF 13 (€ 582 miljoen); Hoofdstuk XII artikel 20 (€ 44 miljoen).

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

1.203

2022

258

21%

MIRT 2023

1.154

2021

248

20 %

MIRT 2022

1.111

2020

215

18 %

MIRT 2021

1.093

2019

187

17 %

MIRT 2020

919

2018

147

16 %

MIRT 2013

868

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

335

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

139

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

Begrotingsjaar *

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 70

Gebied

Nationaal

Onderwerp	
Hoofdwegen en

Meer Veilig

Verkeersveiligheid
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De eerdere toevoeging van € 6,3 miljoen voor het
project Zanddijk is gecorrigeerd, omdat dit
project niet wordt verantwoord op de
begrotingspost Meer Veilig.

Het programma Meer Veilig beoogt het aantal doden en gewonden als
gevolg van ongevallen op het hoofdwegennet verder te reduceren door
een gerichte aanpak van risicolocaties. De maatregelen binnen het
programma dragen bij aan de verkeers­veiligheid op het hoofdwegennet,
bijvoorbeeld door te zorgen voor obstakelvrije bermen. Met het oog op
de permanente verbetering van de verkeersveiligheid op het hoofdwegennet is een vervolgpakket uitgewerkt voor de periode aansluitend op
het maatregelenpakket Meer Veilig 3. In 2018 is gestart met de
uitvoering van dit vervolgpakket.

2022	Er is € 6,3 miljoen aan het programma Meer Veilig
toegevoegd voor de uitvoering van het
maatregelpakket Zanddijk.

2020	Van de in 2019 toegevoegde € 50 miljoen is € 25
miljoen bestemd voor maatregelen op provinciale
wegen. Deze middelen worden niet verantwoord
binnen het budget voor Meer Veilig.

2019	Er is € 50 miljoen beschikbaar gesteld voor de
aanpak van N-wegen voortkomend uit het
regeerakkoord.

2018	De € 30 miljoen die beschikbaar is voor het
vervolgprogramma Meer Veilig is toegevoegd aan
de middelen van Meer Veilig 3.

2016	De reservering voor de verbetering van de N35
Wijthmen-Nijverdal (€ 5 miljoen) is apart
opgenomen in de begroting.

Oplossing
Om te komen tot een verdere verbetering van de verkeersveiligheid zijn
binnen het maatregelenpakket Meer Veilig 3 allereerst locaties in beeld
gebracht die op basis van het ongevalspatroon als risicolocaties kunnen
worden aangemerkt. Voor deze locaties zijn effectieve maatregelen
vastgesteld, gericht op het voorkomen van die ongevallen. Voor deze
maatregelen is vervolgens de kosteneffectiviteit bepaald, waarbij de
kosten van ontwikkeling en onderhoud zijn afgewogen tegen de
maatschappelijke baten als gevolg van de verwachte reductie van het
aantal doden en gewonden. Op basis daarvan zijn binnen het beschikbare budget de meest kosteneffectieve maatregelen geselecteerd.
Bij de maatregelen gaat het bijvoorbeeld om de reconstructie van
kruispunten en aansluitingen, het verlengen van in- en uitvoegstroken,
het aanbrengen van bochtgeleiding, het aanbrengen van geleiderails,
verwijderen van obstakels in de berm of het realiseren van lokale
filebeveiligingssystemen. Het programma Meer Veilig 3 is inmiddels
vrijwel helemaal gerealiseerd. Binnen Meer Veilig zijn ook de extra
veiligheidsmaatregelen op de N36 uitgevoerd naar aanleiding van de
motie-Visser (TK 29398, nr. 551).
De aanpak van het vervolgpakket is meer preventief van aard en richt
zich op de voornaamste factor waarmee vanuit het wegontwerp het
aantal en de afloop van ongevallen positief kan worden beïnvloed: de
veilige inrichting van bermen. Bermongevallen blijken namelijk een
grote groep te vormen binnen de dodelijke ongevallen. Een eerste

tranche maatregelen is gestart in 2018 en is in de periode 2018-2021
uitgevoerd. De tweede tranche maatregelen is gestart in 2019; de derde
tranche is gestart in 2020. De maatregelen worden vanwege efficiency
veelal uitgevoerd in combinatie met ander reeds gepland onderhoud. Bij
het BO MIRT in het najaar van 2017 is aangekondigd dat er € 50 mln.
beschikbaar wordt gesteld voor de aanpak van N-wegen, voortkomend
uit het regeerakkoord-Rutte III. Daarvan is € 25 mln. beschikbaar voor
de aanpak van N-wegen in beheer van het Rijk en € 25 mln. voor
maatregelen op provinciale N-wegen. De financiële middelen voor het
Rijk zijn toegevoegd aan het Meer Veilig-programma. De maatregelen
binnen dit programma zijn reeds in voorbereiding. De Tweede Kamer is
op 23 april 2018 geïnformeerd over de inzet van deze middelen (TK
34775-A nr. 64). Planning is deze maatregelen zoveel mogelijk in de
periode 2022-2025 te realiseren.
MIRT Overzicht 2024 | 71

Gebied

Nationaal

Onderwerp	
Hoofdwegen en

Verkeersveiligheid
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Meer Veilig
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Door de aanpak van risicolocaties wordt direct bijgedragen aan het
verbeteren van de verkeersveiligheid.

De maatregelen uit het vervolgpakket wordt uitgevoerd in de periode
2018-2022. De maatregelen aan de N-wegen worden uitgevoerd in de
periode 2020-2024.

Planning

Financiën

2015-2018: Aanleg maatregelen uit het programma Meer Veilig 3
2018-2021: Aanleg eerste tranche-maatregelen uit het
vervolgprogramma
2019-2022: Aanleg tweede tranche-maatregelen
2020-2024: Aanleg derde tranche-maatregelen
2022-2025: Aanleg maatregelen N-wegen

Taakstellend budget: € 115 miljoen (Artikel MF 12.03.01 en Artikel MF
12.03.02). Het budget is exclusief de verbetering op de N35 WijthmenNijverdal naar aanleiding van de Kamermotie-Elias/Kuiken (TK 33400 A,
nr. 55).

Uitvoering
De maatregelen uit het maatregelenpakket Meer Veilig 3 worden
uitgevoerd in de periode 2015-2018, met uitloop van enkele maat­
regelen die gecombineerd met ander werk worden uitgevoerd.

De beschikbare middelen van het vervolgprogramma Meer Veilig
(€ 30 miljoen) zijn toegevoegd aan het taakstellend budget voor het
pakket Meer Veilig 3. Voor de aanpak van de N-wegen in beheer van het
Rijk is € 25 miljoen toegevoegd.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

115

2015-2025

2022

96

83%

MIRT 2023

115

2015-2025

2021

78

68 %

MIRT 2022

119

2015-2025

2020

38

32 %

MIRT 2021

111

2015-2020

2019

38

34 %

MIRT 2020

105

2015-2020

2018

38

36 %

MIRT 2015

40

2015-2018

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

75

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

7

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 72

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018

Het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) heeft
twee doelen: het verbeteren van de luchtkwaliteit ten behoeve van de
volksgezondheid en het bieden van ruimte voor en het bijdragen aan de
onderbouwing van ruimtelijke projecten.

Dit project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Beide doelen kunnen worden verwezenlijkt door ervoor te zorgen dat
overal in Nederland aan de Europese normen voor luchtkwaliteit wordt
voldaan. Maar ook onder de EU-norm voor luchtkwaliteit is er nog
sprake van substantiële gezondheidsschade. Daarom is het beleidsdoel
op luchtkwaliteit met de hoofdlijnenbrief van het Schone Lucht Akkoord
(SLA) van 2 juli 2019 verbreed (TK 30175, nr. 339).
Het doel is: de luchtkwaliteit permanent verbeteren om minimaal 50%
gezondheidswinst te realiseren uit binnenlandse bronnen in 2030, en
toewerken naar het in 2030 overal in Nederland voldoen aan de
WHO-advieswaarden (2005). Het NSL is in 2009 vastgesteld om te
zorgen dat wordt voldaan aan de luchtkwaliteitsnormen en bevat
daartoe een pakket aan maatregelen, bestaande uit een combinatie van
zowel generiek bronbeleid als locatiespecifieke maatregelen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het NSL draagt dusdanig bij aan een verbetering van de luchtkwaliteit
dat deze voldoet aan de Europese luchtkwaliteitsnormen.

Planning
Sinds de start van het NSL in 2009 is de luchtkwaliteit in Nederland
aanzienlijk verbeterd en is het aantal mensen dat is blootgesteld aan
normoverschrijdingen gedaald. Uit de monitoringsrapportage van het
NSL over 2021 blijkt dat, net als in de vorige monitoringsronde, overal in
Nederland aan de grenswaarden voor NO2 en PM2.5 wordt voldaan. De
verwachting is dat Nederland aan deze grenswaarden zal blijven voldoen.
Onder meer de prognoses voor 2030 laten dit zien. Voor PM10 geldt dat
in 2021 overal in Nederland wordt voldaan aan de PM10-jaarnorm.

De etmaalnorm voor PM10 wordt in enkele gebieden met intensieve
veehouderij lokaal nog overschreden. Zolang er nog (dreigende)
overschrijdingen bestaan (momenteel nog in een enkele drukke straat
en in nabijheid van intensieve veehouderijen), is het op grond van de
Europese Richtlijn Luchtkwaliteit noodzakelijk om een luchtkwaliteitsplan te hebben met passende maatregelen om de termijn van overschrijding zo kort mogelijk te houden. Het NSL voorziet hierin en is op 7
december 2016 verlengd (en in 2018 aangevuld met extra maatregelen
in het kader van aanpassing NSL) tot het moment waarop de
Omgevingswet in werking treedt.

Politiek/bestuurlijk
De beleidsdoorlichting van het NSL is in 2018 gestart en in 2019 afgerond.
De Kamer is op 2 juli 2019 geïnformeerd over de uitkomsten (TK
30175/32861, nr 338). Geconcludeerd is dat het NSL als geheel lijkt te
hebben bijgedragen aan het in korte tijd verminderen van overschrijdingen van de EU-luchtkwaliteitsnormen. Ook wijzen de systematiek van
het NSL, jurisprudentie en ervaringen met het NSL erop dat ruimtelijke
projecten dankzij het NSL doorgang konden vinden. De Europese
normen voor luchtkwaliteit gaven de afgelopen jaren richting aan het
luchtkwaliteitsbeleid. Met het NSL wordt toegewerkt naar het halen van
de Europese normen. Daarnaast is in het voorjaar van 2019 het
Interdepartementaal Beleidsonderzoek Luchtkwaliteit afgerond. Hierin is
verkend hoe het toekomstige beleid voor luchtkwaliteit kan worden
vormgegeven. Op 2 juli 2019 is de Kamer over de uitkomsten geïnformeerd (TK 30175, nr. 340). Zowel de uitkomsten van de beleidsdoorlichting NSL als van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek dienden als
input voor de uitwerking van het SLA. De kamer is in de brief van 2 juli
2019 geïnformeerd over de hoofdlijnen hiervan (TK 30175, nr 339) en op
13 januari 2020 over het pakket aan maatregelen in het op die datum
ondertekende akkoord (TK 30175, nr 343). In totaal ondertekenden 46
partijen op 13 januari 2020 het SLA. Inmiddels nemen 107 partijen deel,
waaronder alle provincies en 94 gemeenten. Dit aantal blijft groeien.

MIRT Overzicht 2024 | 73

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit
(vervolg)
Voor de uitvoering heeft het Rijk van 2020 t/m 2023 maximaal € 50
miljoen gereserveerd. Met het SLA wordt ingezet op een permanente
verbetering van de luchtkwaliteit, en wordt toegewerkt naar de
advieswaarden (2005) van de Wereldgezondheidsorganisatie voor 2030.

Uitvoering
Binnen het NSL werken het Rijk, acht provincies en een groot aantal
gemeenten samen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Het NSL bevat
landelijke, regionale en lokale maatregelen om te voldoen aan de
EU-normen. Bij die maatregelen is rekening gehouden met gewenste en
geplande ruimtelijke ontwikkelingen. Het pakket aan maatregelen is zo
opgesteld dat het de negatieve effecten van de ruimtelijke projecten
ruimschoots compenseert. Tegenover voorgenomen grote projecten die
de luchtkwaliteit verslechteren, zetten overheden in het NSL maatregelen
om de luchtkwaliteit te verbeteren. Om het NSL actueel te houden, vindt
jaarlijks de NSL-monitoring plaats. De monitoringsrapportage geeft een
beeld van de luchtkwaliteit in het afgelopen jaar en levert een actueel
overzicht op van de stand van de uitvoering van maatregelen en projecten
bij gemeenten, provincies en het Rijk. Als blijkt dat in bepaalde gebieden de
normen niet worden gehaald of sprake is van dreigende overschrijdingen,
dan zoeken de NSL-partners naar aanvullende maatregelen.

Financiën
De Rijksoverheid heeft oorspronkelijk € 1,551 miljard begroot voor de
uitvoering van het NSL, waarvan € 625 miljoen (voor de periode tot
2015) voor maatregelen rondom het hoofdwegennet. Het jaarverslag
over 2016 van het ministerie van Infrastructuur en Milieu behandelt het
NSL uitgebreid (Zie art. 20 Lucht en Geluid: http://www.rijksbegroting.
nl/2016/verantwoording/jaarverslag) en noemt het NSL als specifiek
focusonderwerp. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking,
waarmee het NSL-programma komt te vervallen. De resterende
middelen voor het NSL zijn enkele jaren geleden naar de
Investeringsruimte geboekt.
1. Het recentste monitoringrapport is op 15 december 2022 aan de
Kamer aangeboden (TK 30175, nr. 429)
2. Staatscourant 2016, nr. 66050
3. Begroting Infrastructuur en Waterstaat 2019

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

3

2022

0

0%

MIRT 2023

3

2021

0

0%

MIRT 2022

3

2020

0

0%

MIRT 2021

3

2019

0

0%

MIRT 2020

204

2018

0

0%

MIRT 2018

198

Begrotingsjaar *

*

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

195

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

3

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 74

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit
(vervolg)

MIRT Overzicht 2024 | 75

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging
& Renovatie - Hoofdwegen
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Het programmabudget is gestegen naar € 6.656
miljoen. Belangrijkste mutaties betreffen de
toevoeging van het voor 2037 gereserveerde
budget van € 276 miljoen, de toevoeging van de
indexering van € 297 miljoen, de toevoeging van
de middelen uit het coalitieakkoord van € 520
miljoen, de toevoeging van extra budget vanuit
de herprioritering wegen van € 372 miljoen, de
toevoeging van het budget voor renovatie van de
Rozenoordbrug van € 90 miljoen, overboeking
van € 7 miljoen vanuit HVWN naar HWN voor het
project A7 Draaibruggen den Oever, overboeking
van € 83 miljoen naar het project A16 voor aanpak
van kunstwerk 58 en overboeking van € 35
miljoen voor brandwerendheid tunnels.

2022 	Het programmabudget voor realisatie van het
uitvoeringsprogramma is gestegen van € 4.587
miljoen naar € 5.196 miljoen. Belangrijkste
mutaties betreffen de toevoeging van het voor
2036 gereserveerde budget van € 276 miljoen, de
toevoeging van de indexering van € 207 miljoen,
de toevoeging van aanvullend budget voor
brandwerendheid tunnels van € 126 miljoen, de
toevoeging van budget voor herstel brandwerendheid Coentunnel van € 38 miljoen en de
overboeking van € 23 miljoen naar het project
Ring Utrecht voor de vervanging van de tuien van
de Galecopperbrug.

De veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdwegennet moeten in
stand worden gehouden. In eerste instantie gebeurt dat door het
uitvoeren van regulier onderhoud. De objecten en onderdelen in het
hoofdwegennet, zoals bruggen en tunnels, hebben echter een beperkte
levensduur en dienen aan het eind hiervan te worden vervangen of
gerenoveerd. Door grootschalige aanleg, met name vanaf de jaren 60
van de vorige eeuw, en het intensievere gebruik is komende jaren
sprake van een flinke vervangings- en renovatie-opgave.

Oplossing
Om de veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdwegennet in
stand te houden, is het programma Vervanging en Renovatie ingericht.
Voor alle objecten en onderdelen (zoals wegvakken of tunnelinstallaties) van het hoofdwegennet wordt de opgave in kaart gebracht.
Allereerst wordt op basis van het ontwerp ingeschat wanneer
vervanging of renovatie aan de orde zal zijn. Daarnaast worden de
objecten onderworpen aan inspecties en berekeningen. Dit leidt tot het
inzicht in, en een prognose van, waar op een termijn van vijf tot vijftien
jaar vervanging of renovatie nodig is. Zo worden, steeds vooruitkijkend,
objecten en onderdelen geïdentificeerd waarvoor een planfase wordt
gestart. In de planfase wordt de uiteindelijke opgave vastgesteld en
daarna volgt een definitief besluit over de aanpak van het betreffende
object. Het project gaat dan over naar de realisatiefase.
Ook de aanpak van de brandwerendheid van tunnels is onderdeel van
de begrotingsreeks voor VenR. Om de wegtunnels aantoonbaar te laten
voldoen aan de wettelijke normen voor brandwerendheid is in 2018
besloten om hittewerende bekleding aan te brengen (kenmerk: 29 296,
nr. 34). Het gaat daarbij om de wegtunnels opgeleverd in de periode
2000 – 2017. Op 24 december 2021 is de Kamer geïnformeerd (kenmerk: 29296, nr. 41) dat uit nader onderzoek is gebleken dat het op
grote schaal aanbrengen van hittewerende bekleding in landtunnels
mogelijk achterwege kan worden gelaten of slechts in beperkte mate
hoeft te worden aangebracht. Dit vereist wel dat voor de verschillende

landstunnels gezamenlijk met de gemeente (bevoegd gezag) tunnelspecifiek onderzoek wordt uitgevoerd. Samen met de desbetreffende
gemeenten wordt momenteel gekeken naar de planning van het
vervolgtraject en de prioritering welke tunnels als eerste onderzocht
worden.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Door het vervangen of renoveren van objecten en onderdelen worden
de beschikbaarheid en veiligheid van het hoofdwegennet op lange
termijn geborgd, zodat kan worden bijdragen aan de economische en
ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Planning
Het betreft een doorlopend programma.

Politiek/bestuurlijk
Het programma Vervanging en Renovatie kent een technische aanleiding, namelijk het einde van de technische levensduur van onderdelen
en objecten in het hoofdwegennet. Vanuit dit perspectief hoeven geen
aanvullende wensen of functionaliteiten te worden toegevoegd. Maar
omdat het relatief grote ingrepen in het netwerk betreft, wordt ook
gekeken naar eventuele verstandige, aanvullende investeringen in het
kader van beleidsdoelstellingen zoals bereikbaarheid, duurzaamheid en
klimaatadaptatie. Maar het primaire doel blijft het borgen van de
beschikbaarheid en veiligheid van de Rijksnetwerken.

Uitvoering
Rijkswaterstaat voert de projecten uit (zie bijgaande tabel).

TEN-T
Delen van dit programma maken onderdeel uit van het uitgebreide
netwerk en het kernnetwerk van het Europese programma TEN-T. Het
project ligt op de North Sea-Baltic, North Sea-Mediterranean en
Rhine-Alpine corridors.

MIRT Overzicht 2024 | 76

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging
& Renovatie - Hoofdwegen
(vervolg)
Financiën

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Voor de totale vervangings- en renovatieopgave van het hoofdwegennet is in de periode 2012 tot en met 2037 een bedrag van € 6.639
miljoen beschikbaar.

2021	Het budget is gestegen naar € 4.587 miljoen door
toevoeging van de reservering in de periode
2031-2035 van € 1.253 miljoen, prijsbijstelling van
€ 56 miljoen en toegevoegd budget voor de
tijdelijke versterking van de Rozenoordbrug van
€ 15 miljoen en door overboekingen naar de
projecten Ring Utrecht (€ 17 miljoen) en A27
Houten Hooipolder (€ 84 miljoen) voor de
VenR-opgave in die projecten.

2020	Het budget is gestegen naar € 3.364 miljoen Deze
stijging wordt grotendeels veroorzaakt door het
opnemen van vervanging van intelligente
wegkantsystemen voor de periode 2020-2027 in
de VenR-opgave.

2019	Het beschikbare programmabudget is verlaagd
omdat de apparaatskosten van € 73,5 miljoen, die
nodig zijn voor de uitvoering van het programma,
zijn overgeboekt. Daarnaast is € 17,5 miljoen
overgeboekt naar het project Ring Utrecht, ter
dekking van de kosten van de renovatie van de
Galecopperbrug. Een bedrag van € 9 miljoen is
overgeboekt ter dekking van de kosten van het
project Bouwwerk Informatie Management. Er is
€ 6 miljoen toegevoegd voor het project
Brandwerendheid tunnels en de indexering 2019
van € 48,5 miljoen is toegevoegd.

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

6.639

2022

1.213

18%

MIRT 2023

5.196

2021

1.047

20 %

MIRT 2022

4.587

2020

896

20 %

MIRT 2021

3.364

2019

769

23 %

MIRT 2020

3.125

2018

707

23 %

MIRT 2018

3.172

2017

659

21 %

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

3.467

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

738

Begrotingsjaar *

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 77

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging
& Renovatie - Hoofdwegen
(vervolg)
Planning en studies
1. A20 Giessenbruggen
2. A28 spoortunnel Hoogeveen
3. A29 wegfundering en kunstwerken
4. A4/A20 Kethelplein
5. A7 brug Westerwoldse AA
6. N99 Balgzandbrug
7. Den Helder-Texel: aanleginrichtingen
8. Kunstwerken A20 Blijdorp
9. N3 Papendrechtse brug
10. Definitieve Suurhoffbrug
11. Objecten IJsselmeergebied
12. Vlaketunnel & Dampoortaquaduct
13. Duikers Oost-NL
14. Eelwerderbrug
15. Tweede fase renovatie A73 Roer/Swalmentunnel
16. Geluidsschermen A10-Noord
17. Kunstwerken A44

MIRT Overzicht 2024 | 78

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging
& Renovatie - Hoofdwegen
(vervolg)
Aanleg
1. 1e Heinenoordtunnel
2. A76 Zuidelijke viaduct Daelderweg/Nuth
3. Kunstwerk Hattemerbroek
4. Viaduct Hoog Burel
5. Roer/Swalmentunnel
6. A12 IJsselbrug
7. A32 vervangen wegfundering
8. N99 Kooybrug
9. A29 renovatie Haringvlietbrug
10. A10 Versterking Rozenoordbrug
11. Brug over de Noord
12. Hooivaartse brug
13. Vervanging ARMCO duikers A7 en N33
14. Van Brienenoordbrug
15. A7 Draaibruggen Afsluitdijk
16. Geluidsscherm A28 Harderwijk
17. Geluidsschermen A58/A17
18. Programma technische installaties tunnels
Zuid-Holland (PTZ).

MIRT Overzicht 2024 | 79

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging
& Renovatie - Hoofdwegen
(vervolg)
Taakstellend
Budget in mln. €

Gerealiseerd budget
t/m 2020 in mln.

Aanleg uniforme bouwblokken voor de
bediening en besturing van tunnels

13

10

divers

Heinenoordtunnel

Renovatie eerste Heinenoordtunnel

188

80

2025

A73 Roer-Swalmentunnel

Renovatie tunnels

55

4

2024

A12 IJsselbruggen

Renovatie stalen bruggen

72

26

2026

A32

Vervangen wegfundering

28

19

2022

Kooybrug

Renovatie van de Kooybrug

27

7

2024

A29 Renovatie Haringvlietbrug

Renovatie van beweegbare deel van de
Haringvlietbrug

94

18

2024

Van Brienenoordbrug

Vervanging en renovatie van de
Van Brienenoordbrug

677

58

2029

Brug de Noord

Renovatie beweegbare deel Brug de Noord

25

2

2026

A76 Daelderweg

Vervanging viaduct Daelderweg

14

1

2025

A7 Draaibruggen Afsluitdijk

Vervanging draaibruggen

64

2

2029

A58 geluidsschermen Roosendaal

Renovatie geluidsschermen

17

0

2025

A28 Geluidsscherm Harderwijk

Renovatie Geluidsscherm

10

0

2026

Programma Tunnels Zuid-Holland (PTZ) deel 1

Renovatie tunnels in Zuid-Holland

807

<>

Divers

Overig

Onderzoek en projecten < € 10 mln.

92

46

2022-2026

Omschrijving

Maatregel

3B-tunnels

Planning- en studiefase tranche 3 projecten

7

5

Planning- en studiefase tranche 4

53

20

Voorbereiding realisatie tranche 4

26

4

Totaal toebedeeld aan programma stalen
kunstwerken

406

406

Totaal toegedeeld aan VenR projecten

2.853

796

Reservering VenR tranche 4 en verder

2.950

0

Programma Intelligente Wegkantsystemen

276

5

Brandwerendheid tunnels uitvoering

71

6

Brandwerendheid tunnels reservering

83

0

Totalen

5.196

1.047

Waarvan verplicht

48 %

Openstelling

MIRT Overzicht 2024 | 80

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Beter en Meer: Verbeteraanpak Stations

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Conform het MIRT-spelregelkader is één jaar na
de indienststelling de subsidie van het deelproject VAS 2016 vastgesteld en is € 0,255 miljoen
toegevoegd aan de MIRT-post Nazorg (Artikel MF
13.03.01) voor de resterende nazorgwerkzaamheden van dit project.

2022 	De uitwerking van de alternatieve profilerings- en
wayfindingmogelijkheden is vertraagd en de
uitrol van (mogelijke) verbeteracties zal
grotendeels in 2023 plaatsvinden.

2021 	Voor de financiering van opdrachten ten behoeve
van een toegankelijke stationsomgeving is € 0,6
miljoen overgeboekt naar de beleidsbegroting
HXII.

2019 	De aanbesteding van de XL-schermen moet in 2018
opnieuw worden gedaan, waardoor de uitrol van
de schermen ook in tijd naar achteren schuift en
grotendeels in 2019 zal plaatsvinden. Voor de
informatiepunten is besloten eerst in 2018 pilots
uit te voeren om reizigersbeleving te meten,
waarna bij positieve bevindingen de uitrol kan
plaatsvinden in 2019 (en mogelijk 2020). Daarnaast
is € 0,7 miljoen overgeboekt naar het programma
Onderhoud en vernieuwing (Artikel IF 13.02) ter
dekking van de beheer- en onderhoudskosten van
de in beheer genomen programmaonderdelen.

2017

Om de groei op het spoor mogelijk te maken, wordt toegewerkt naar
hoogfrequent rijden op drukke trajecten in Nederland. Naar aanleiding
van de winterproblematiek in 2010-2012 en de treinbotsing in
Amsterdam in 2012 is geconcludeerd dat de betrouwbaarheid van het
spoor eerst omhoog moet voordat de frequentie op de drukke corridors
kan worden verhoogd.

Oplossing
NS en ProRail voeren samen het Verbeterprogramma Beter en Meer uit.
Het uitgangspunt is dat het treinproduct eerst beter (lees: robuuster)
moet worden voordat de stap gezet kan worden naar meer (frequentieverhoging). Meer treinen betekent een zwaardere belasting van het
spoorsysteem. Zonder extra inspanning zullen treinen elkaar eerder
hinderen en ondervinden infrastructuur en materieel vaker storingen.
Dit wordt ondervangen in het verbeterprogramma.
Het programma Beter en Meer is opgedeeld in meerdere verbeteraanpakken: Verbeteraanpak Trein, Be- en Bijsturing van de Toekomst, en
Verbeteraanpak Stations. De operationele uitwerking van Beter en Meer
wordt gefaseerd uitgevoerd en maakt onderscheid in termijnen. De
eerste termijn is gericht op verbeteringen van de uitvoering van de treindienst in de komende jaren, zodat in 2018 gestart kan worden met hoge
frequenties op de A2-corridor Amsterdam - Eindhoven.
Stations vormen belangrijke schakels in het spoornetwerk en zijn
belangrijke overstappunten voor al het openbaar vervoer in Nederland.
Daarmee vormen stations een wezenlijk onderdeel van de deur-totdeurreis van de reiziger en van de infrastructurele keten. Het groeiend
aantal reizigers moet op stations voldoende gefaciliteerd worden.
Verbeteraanpak Stations is erop gericht om de ervaring en de waardering van de reiziger op en rondom het station blijvend te verbeteren en
vervoerders in staat te stellen hun klanten beter van dienst te zijn.

Tot aan 2018 wordt gewerkt aan het gezamenlijk ontwikkelen van
instrumenten voor betere besturing van de stations en verbetering van
de samenwerking met vervoerders en overheden en van hun positie op
de stations. Ook het voor- en natransport en de verandering van
operationele processen rond verbouwing, nieuwbouw, exploitatie en
beheer van de stations worden verbeterd.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verbeteren van het reisgemak.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
MIRT Overzicht 2024 | 81

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Beter en Meer: Verbeteraanpak Stations
(vervolg)

Planning

Politiek/bestuurlijk

In februari 2023 is de Stationsagenda vastgesteld. Op basis van deze
Stationsagenda zal in de loop van 2023 bekeken worden welke
maatregelen binnen het resterende VAS-budget een bijdrage kunnen
leveren aan het (blijvend) verbeteren van de ervaring en waardering van
reizigers op stations. De realisatie van eventueel uit te voeren maatregelen zal niet in één bepaald jaar gereed zijn, maar zal waarschijnlijk over
meerdere jaren verdeeld zijn.

De visie achter Beter en Meer is opgenomen in de Lange Termijn
Spooragenda (LTSA) 2 en is omarmd door het kabinet. Op verzoek van
het Rijk is de visie achter Beter en Meer nader uitgewerkt in het
Verbeterprogramma Beter en Meer en opgenomen in het maatregelenpakket Herijking. Op 23 november 2015 is dit maatregelenpakket
besproken in het Notaoverleg en zijn de budgetten voor de Beter en
Meer-onderdelen vastgesteld.

Uitvoering

Financiën

ProRail heeft een derde subsidiebeschikking aangevraagd voor het
XL-scherm te Leiden en deze is eind 2021 verleend. Verder is besloten om
de informatiezuilen niet uit te rollen omdat er geen eenduidige conclusie
kan worden getrokken uit de pilots die NS en ProRail omtrent dit thema
ondernomen hebben. De alternatieven voor profilering en wayfinding
waarvoor dit geld binnen dit programma geoormerkt is, worden in 2022
door IenW, ProRail en NS onderzocht. Onderdeel hiervan is ook dat
bepaald wordt welk deel van het restbudget (ontstaan als gevolg van het
wegvallen van de investering in informatiezuilen) besteed moet worden
aan de alternatieve profilerings- en wayfindingmogelijkheden.

Taakstellend budget IenW € 12 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Projectbudget

Gerealiseerd budget

Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

12

Divers

2022

4

36 %

MIRT 2023

12

2023

2021

4

36 %

MIRT 2022

11

2021

2020

4

36 %

MIRT 2021

11

2020

2019

4

33 %

MIRT 2020

12

2020

2018

3

25 %

MIRT 2017

13

2018

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

2

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft
plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 82

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Spoorwegen personen

& goederen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

European Rail Traffic Management
System (ERTMS)
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Het huidige beveiligingssysteem Automatische Treinbeïnvloeding (ATB)
is aan vervanging toe. De nieuwe Europese standaard voor treinbeveiliging is het European Rail Traffic Management System (ERTMS). Dit
systeem kent een grote ICT-component en een Europese context.

2023 	Het beproeven en testen van ERTMS op het
proefbaanvak Hanzelijn kost tot 2030 € 127,2
miljoen (prijspeil 2022) meer dan opgenomen in het
Kabinetsbesluit, maar is op programmaniveau
vrijwel kostenneutraal (TK 33652, nr. 85). De ‘studie
landelijke uitrol’ wordt bekostigd van een
overboeking vanuit MF 11.03.02 van € 3,9 miljoen
omdat het een scope-uitbreiding betreft vanuit de
landelijke uitrol van ERTMS (TK 33652, nr. 85).
	In verband met de inbouw van ERTMS is € 14,9
miljoen verrekend met de concessievergoeding NS.
Daarnaast is € 4,0 miljoen toegevoegd in verband
met lagere (geplande) uitgaven en is € 11,8 miljoen
overgeboekt naar het programma EOV in verband
met in onderhoud genomen systemen.

2022 	Naar aanleiding van het besluit (zie TK 33652) om
de uitrol van ERTMS op de Noordelijke Lijnen toe
te voegen aan de scope van het programma
ERTMS, is € 60 miljoen toegevoegd aan het
projectbudget. Daarnaast is € 1,3 miljoen
overgeboekt naar Exploitatie, onderhoud en
vernieuwing in verband met in beheer genomen
aanlegprojecten, is € 14,2 miljoen aan reeds
ingeboekte EU-subsidies afgeboekt (zie VGR-13) en
is € 23,8 miljoen aan nieuw toegezegde
EU-subsidies opgenomen. In verband met de
inbouw van ERTMS is € 16,4 miljoen verrekend met
de concessie­vergoeding NS. Tot slot is € 1,8 miljoen

Oplossing
In mei 2019 heeft het kabinet de programmabeslissing ERTMS genomen
(TK, 33652, nr. 65) en besloten het huidige treinbeveiligingssysteem tot
2050 landelijk te vervangen door de Europees verplichte standaard
ERTMS. Dit systeem bestaat uit diverse onderdelen die worden
ingebouwd in zowel de trein als in de baan. In de aanlegfase wordt in de
periode tot en met 2030 ATB op het proefbaanvak en zeven baanvakken
vervangen door ERTMS. Hieraan voorafgaand worden processen bij
vervoerders aangepast, worden gebruikers van ERTMS opgeleid en
wordt ERTMS ingebouwd in het bestaande materieel dat in aanraking
komt met ERTMS. Reizigers en verladers moeten vooral profiteren van
de voordelen en idealiter niets van de overgang merken.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verhogen van de veiligheid en interoperabiliteit tussen landen,
verbeteren van de betrouwbaarheid, verbeteren van de deur-tot-deurreistijd.

Politiek/bestuurlijk
Planning
Met de in 2019 genomen programmabeslissing ERTMS is het programma overgegaan van de plannings- en studiefase naar de aanlegfase. De opleveringsbeslissing voor de eerste fase staat gepland in
2029-2031.

Met de programmabeslissing op 17 mei 2019 is de aanlegfase gestart.
Deze vervanging sluit aan bij het algemene uitgangspunt om prioriteit te
geven aan de instandhouding van het bestaande netwerk. Met deze
beslissing wordt ook invulling gegeven aan tijdige aanleg van ERTMS en
aan Europese afspraken over de aanleg van ERTMS op de belangrijkste
nationale en internationale verbindingen. Daarnaast biedt ERTMS meer
mogelijkheden dan de huidige treinbeveiliging, zoals meer veiligheid, de
mogelijkheid om meer treinen te laten rijden, en op termijn automatisch
rijden.

MIRT Overzicht 2024 | 83

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Spoorwegen personen

& goederen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
toegevoegd vanuit de beleidsbegroting HXII in
verband met lagere uitgaven in 2021 dan
geprognosticeerd en is € 1,1 miljoen overgeboekt
naar Rijkswaterstaat in verband met een onjuiste
administratieve verwerking op een toegekende
subsidie.

2021

Het budget is verlaagd met € 10,8 miljoen.

European Rail Traffic Management
System (ERTMS)
(vervolg)
De achttiende voortgangsrapportage ERTMS (Kamerstuk 33652, nr. 88)
staat in het teken van de herijking van de planning en kostenraming van
het programma ERTMS. Uit de herijking blijkt dat een hoger bedrag en
langere tijd nodig zijn om de treinbeveiliging en gerelateerde systemen
klaar te maken voor de toekomst. In 2023 zal de second opinion op de
kostenraming afgerond zijn.

Uitvoering
In de huidige fase, de aanlegfase, wordt voor circa € 2,5 miljard tot en
met 2030 circa 345 kilometer spoor op zeven baanvakken van ERTMS
voorzien, worden circa 1.300 treinen en locomotieven aangepast en ten
minste 15.000 gebruikers opgeleid. In 2021 is besloten de scope uit te
breiden met de vervroegde uitrol van ERTMS op de Noordelijke Lijnen
(TK, 33652, nr. 80).

TEN-T
De uitrol van ERTMS op het kernnetwerk dient uiterlijk in 2030 volbracht
te zijn en het uitgebreide netwerk uiterlijk in 2050, zodat een hoogwaardig Europees netwerk ontstaat. De ontwikkelingen voor ERTMS op de
Rhine-Alpine Corridor, North Sea-Mediterranean Corridor en de North
Sea-Baltic Corridor worden ieder half jaar gerapporteerd in de voortgangsrapportage van het programma ERTMS. Vanuit het CEF is
momenteel € 26,4 miljoen Europese subsidie verleend voor onderzoek,
goederenvervoerders en/of materieeleigenaren.

Financiën
Taakstellend budget: € 2.926 miljoen (Artikel MF 17.07 (periode tot en
met 2030))

2020 	Het budget is verlaagd met € 11 miljoen doordat de
eerder toegekende EU-subsidie voor de aanleg van
ERTMS (baseline 3) op de infrastructuur tussen
Kijfhoek en Roosendaal is vervallen. Daarnaast is
per saldo € 1,4 miljoen overgeboekt naar de
beleidsbegroting HXII ter dekking van de kosten
van de opdrachtgeversunit (OGU) die via de
beleidsbegroting verantwoord worden.

2019

Het programma is overgegaan naar de aanlegfase.

Het ketenbeheer wordt opgezet als eerste migratiestap; bij ProRail en de
vervoerders worden de bedrijfsvoering en de centrale ICT-systemen
voorbereid op de komst van ERTMS.

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

2.926

Divers

2022

442

17%

MIRT 2023

2.687

Divers

2021

328

13 %

MIRT 2022

2.521

Divers

2020

246

10 %

MIRT 2021

2.480

Divers

2019

174

7%

MIRT 2020

2.454

Divers

2018

0

0%

MIRT 2015

2.570

Divers

Begrotingsjaar *

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

356

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

449

*** 	Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 84

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Fietsparkeren bij stations

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De huidige capaciteit aan fietsparkeerplaatsen bij
ov-knooppunten is onvoldoende om te voorzien
in de groeiende behoefte. Ook uit de Integrale
Mobiliteitsanalyse (IMA) 2021 blijkt dat er tot
2040 een tekort is aan fietsparkeerplekken bij
stations. Als gevolg van corona is er een daling
geweest van het ov-gebruik en daarmee de
benutting van de fietsenstallingen, maar recent
onderzoek van het Kennisinstituut voor mobiliteit
(KiM) laat zien dat deze daling van tijdelijke aard
is. Het huidige kabinet heeft in het coalitieakkoord daarom € 50 miljoen gereserveerd voor de
beschikbaarheid en ontsluiting van fietsenstallingen bij ov-knopen. Deze € 50 miljoen is
toegevoegd aan het programma Fietsparkeren.
Daarnaast is ter dekking van de kosten voor
onderhoud van in beheer genomen aanlegprojecten € 6,4 miljoen overgeboekt naar het programma Exploitatie, onderhoud en vernieuwing (EOV)
(Artikel MF 13.02).

2021 	Vanuit het klimaatakkoord is € 75 miljoen
beschikbaar gesteld voor de cofinanciering van
investeringen in fietsenstallingen bij ov-knooppunten. Daarnaast is er € 7,8 miljoen overgeboekt
naar het programma Onderhoud en vernieuwing
ter dekking van de kosten voor onderhoud van in
aanleg genomen projecten. Ook is € 2,25 miljoen
overgeboekt naar de beleidsbegroting HXII,
bestemd voor de beleidsontwikkeling op het

Verdere groei van het fietsgebruik heeft grote maatschappelijke
voordelen. Het oplossend vermogen van fietsen draagt bij aan
belangrijke nationale doelen zoals bereikbaarheid, leefbaarheid,
duurzaamheid en gezondheid. Doordat steeds meer mensen met de
fiets naar het station komen, is er een tekort aan fietsparkeerplaatsen bij
stations ontstaan. In 2011 werd voor 2020 een tekort verwacht van
82.000 tot 145.000 plaatsen. Tussen januari 2012 en maart 2020 zijn
135.000 plaatsen gerealiseerd, waaronder de 500.000e plaats in de
stalling van Utrecht in 2019. In 2017 werd voor 2030 een tekort van circa
150.000 plaatsen geprognosticeerd en een noodzakelijke vervangingsopgave van circa 50.000 plaatsen. Dit betekende een bouwopgave van
200.000 fietsparkeerplaatsen tot 2030. Voor 107.000 hiervan is een
afspraak gemaakt of in de maak. In totaal zijn er dan met de huidig
beschikbare budgetten naar verwachting circa 605.000 fietsparkeerplaatsen bij stations in Nederland in 2030.

Oplossing
In de Lange Termijn Spooragenda deel 2 (TK 29 984, nr. 474) is het
verbeteren van de ketenreis benadrukt. De overstap van ov naar fiets en
andersom, ook zeker bij knooppunten, is hierbij een belangrijk
onderdeel. Na het Actieplan Fietsparkeren bij Stations (AFP) zijn er extra
middelen vanuit het regeerakkoord-Rutte III en recent uit het
Klimaatakkoord ingezet voor het innoveren en uitbreiden van de
stallingsmogelijkheden bij ov-knooppunten. Bij het stallen wordt
rekening gehouden met het toenemende aantal fietsen met bijzonder
formaat, zoals elektrische fietsen, speed-pedelecs en bakfietsen.
Er wordt ook nadrukkelijk gekeken naar innovaties en andere concepten, bijvoorbeeld deelfietsen (naast ov-fietsen) in de stallingen. Daarbij
is er focus op het efficiënter benutten van de stallingscapaciteit.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De oplossing draagt bij aan het verkorten van de deur-tot-deurreistijd,
biedt ruimte aan de groei van het reizigersvervoer en vergroot het
reisgemak en de aantrekkelijkheid van de combinatie fiets-trein.
Daarmee is er een vermindering van CO2-uitstoot voor zover mensen
van modaliteit veranderen in het voor- of natransport en wordt er
gezondheidswinst behaald.

Aanleg
Start aanleg: Divers
Oplevering: Divers

MIRT Overzicht 2024 | 85

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
gebied van de bijdrage van fiets in de keten aan
de doelstellingen van het Klimaatakkoord,
innovatie, monitoring en de communicatie
daarover.

2020 	De binnen het programma Hoogfrequent
Spoorvervoer gereserveerde vaste bijdrage van
€ 2,2 miljoen voor de aanleg van de fietsenstallingen aan de noordzijde van het station Tilburg is
overgeboekt naar het programma Fietsparkeren.
Daarbinnen worden deze werkzaamheden
uitgevoerd en verantwoord.

2019 	In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III
wordt een extra investeringsimpuls aan de aanleg
van fietsinfrastructuur gegeven (totaal € 100
miljoen), waarvan € 74 miljoen gereserveerd
wordt voor de medebekostiging van fietsenstallingen. De fietsambities van het kabinet zijn
uiteengezet in brief van 12 juni 2018 (TK 31 305, nr.
70). Met de nieuwe middelen kan structureel
gewerkt worden aan Fietsparkeren bij Stations.
Om die reden is het jaar van opleveren aangepast
in ‘divers’. Daarnaast is € 2 miljoen overgeboekt
naar het programma Onderhoud en vernieuwing
(Artikel IF 13.02) voor de dekking van de
beheer- en onderhoudskosten van de in beheer
genomen programmaonderdelen.

Fietsparkeren bij stations
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

Uitvoering

In 2011 is het AFP naar de Tweede Kamer gestuurd (TK 32 404, nr. 53).
In reactie op de motie-Ouwehand/De Rouwe ging de regering met grote
gemeenten, NS en ProRail in overleg over de fietsparkeerproblematiek
en werd per brief van 12 mei 2014 (TK 29 984, nr. 485) het actieplan
nader ingevuld. In de loop van 2015 is de tussentijdse evaluatie van het
AFP uitgevoerd (TK 29 984, nr. 642). Ook werd een bestuurlijk overleg
voorgesteld om te komen tot een gemeenschappelijk bestuursakkoord.

De uitvoering van de (deel)programma’s voor fietsparkeren ofwel
investeringsimpulsen in fietsparkeren is in handen van ProRail. Dit geldt
ook voor het beheer. ProRail werkt daarbij nauw samen met gemeenten, provincies en NS-stations. De exploitatie van bewaakte stallingen is
in de meeste gevallen in handen van NS-stations of vindt plaats door
onderaannemers. Gemeenten, NS-stations, en soms de vervoerregio of
provincie, maken hier afspraken over.

In 2016 is het bestuursakkoord Fietsparkeren bij Stations ondertekend
en aan de Tweede Kamer aangeboden (TK 29 984, nr. 700). Het bevat
afspraken voor de aanpak van het tekort aan fietsenstallingen voor de
middellange en de lange termijn en het beschikbaar stellen van € 40
miljoen extra voor een aantal extra fietsparkeerprojecten. In 2017 zijn bij
aanvang van het kabinet-Rutte III extra middelen beschikbaar gesteld
voor fietsparkeren. Hierbovenop is vanaf 2020 een bijdrage van het
Klimaatakkoord van € 75 miljoen gekomen. De bijdrage van het Rijk in
deze nieuwe plannen bedraagt bij de laatste twee deelprogramma’s
maximaal 40%. Er komt meer nadruk op innovatie en betere benutting
van huidige plaatsen.

TEN-T

Projectbudget

Gerealiseerd budget

Begrotingsjaar *

Het project maakt deels onderdeel uit van het kernnetwerk van het
Europese TEN-T-programma. Het project ligt deels op de Rhine-Alpine,
North Sea-Baltic en North Sea-Mediterranean corridors. Het project is
mede mogelijk gemaakt door Europese subsidie vanuit het CEF.

Financiën
Het totaalbudget is € 597 miljoen. Tot en met 2012 via Beheer en
Instandhouding als geoormerkt project: € 104 miljoen en vanaf
2013 € 493 miljoen via het aanlegprogramma Personenvervoer
(Artikel MF 13.03.01).

Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

597

Divers

2022

327

56%

MIRT 2023

582

Divers

2021

310

59 %

MIRT 2022

528

Divers

2020

278

53 %

MIRT 2021

522

Divers

2019

243

54 %

MIRT 2020

452

Divers

2018

211

47 %

MIRT 2013

321

Divers, uiterlijk 2020

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

276

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

52

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 86

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Fietsparkeren bij stations
(vervolg)

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	Voor de korte termijn is € 40 miljoen vrijgemaakt
vanuit de investeringsruimte Spoor (Artikel MF
13.08) voor een vervolg op het AFP. Daarmee
kunnen, samen met de andere betrokken
partijen, de stallingsproblemen op de twaalf
meest urgente plekken worden aangepakt (TK 29
984, nr. 700). En naar aanleiding van afspraken
die op 3 december 2014 in het bestuurlijk overleg
tussen IenW en de gemeente Almere zijn gemaakt
over de aanleg van extra fietsenstallingsplaatsen
bij stations Almere Centrum en Almere Poort, is
via dekking vanuit het projectbudget OV-SAAL
MLT € 1,3 miljoen toegevoegd.

2017 	De motie-Dik/Faber (TK 29 984, nr. 562) is
verwerkt in de in 2015 aan NS verleende
vervoerconcessie voor het hoofdrailnet.

MIRT Overzicht 2024 | 87

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Kleine stations

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	De voor het station Hoogkerk gereserveerde
middelen zijn overgemaakt naar de provincie
Groningen.

2017 	Het projectbudget zoals opgenomen in het
Infrastructuurfonds 2016 (€ 78 miljoen) bestond
voor € 32 miljoen uit gerealiseerde uitgaven voor
opgeleverde stations, voor € 3,2 miljoen uit
gerealiseerde en nog te realiseren uitgaven voor
het station Barneveld, en voor € 42,8 miljoen als
reservering voor bijdragen aan toekomstige
nieuwe stations. Het station Barneveld Zuid is
klaar. Het bij dit project behorende projectbudget
en de projectbudgetten van eerder gerealiseerde
stations maken vanaf deze begroting geen deel
meer uit van het totale budget voor kleine
stations.

Het regionale belang van het openen van een station moet worden
afgewogen tegen het belang van snelle verbindingen tussen stedelijke
centra en landsdelen. Deze belangenafweging speelt met name bij
stations die bedacht zijn aan spoorlijnen waarop het hoofdrailnetvervoer en/of het goederenvervoer wordt afgewikkeld.

Oplossing
Het ministerie van IenW toetst bij aanvragen of alle kosten van
ontwikkeling, inpassing in de dienstregeling én beheer zijn gedekt en of
de bediening van het nieuwe station is gegarandeerd. Voor de kosten
van het basisstation is in dat geval subsidie mogelijk uit het programma
Kleine stations tot een maximum van € 7,9 miljoen (prijspeil 2022).

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het verbeteren van de deur-tot-deur reistijd, ruimte bieden aan de groei
van het reizigersvervoer, bijdragen aan de economische en ruimtelijke
ontwikkeling van Nederland.

Planning
Start aanleg: divers

Uitvoering
	Vanuit het gereserveerde budget voor nog nader
aan te wijzen nieuwe stations is € 6,1 miljoen
overgeboekt naar Hoofdstuk XII, in verband met
de BDU-bijdrage voor station BleiswijkZoetermeer (BleiZo) en de hiermee samenhangende storting in het btw-compensatie­fonds
(BCF). In het Notaoverleg MIRT van 23 november
2015 is besloten € 17 miljoen beschikbaar te
houden voor het programma Kleine stations.

Afhankelijk van het project is het ministerie van IenW of een decentrale
initiatiefnemer de opdrachtgever aan ProRail voor de aanleg van het
nieuwe station.

MIRT Overzicht 2024 | 88

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Kleine stations
(vervolg)

Financiën
Taakstellend budget: € 13 mln. (deel Rijksbijdrage) (Artikel MF 13.03.01).

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2016 	De stations Nijmegen Goffert (december 2014) en
Barneveld Zuid (februari 2015) zijn geopend.

2015 	De stations Emmen Zuid en Maarheeze zijn
gereed. De hiermee samenhangende gerealiseerde uitgaven van € 3,6 miljoen maken om die
reden geen deel meer uit van het totale
projectbudget Kleine stations.

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

13

Divers

2022

0

0%

MIRT 2023

12

Divers

2021

0

0%

MIRT 2022

11

Divers

2020

0

0%

MIRT 2021

18

Divers

MIRT 2020

18

Divers

*

Divers

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

Begrotingsjaar *

MIRT 2017

17

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

4

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

2

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 89

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Maatregelenpakket HSL-Zuid

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Als gevolg van het plaatsen van windschermen
langs de HSL-Zuid bij Bleiswijk nemen de
beheerkosten voor het windwaarschuwingssysteem HSL-Zuid af. De vrijval van € 4 miljoen op
het onderhoudsbudget is daarom toegevoegd
aan het projectbudget ter dekking van deze
investering.

2022 	Met de aanbieding van het tweede deel van de
realisatie is gebleken dat het oorspronkelijke
budget van € 70 miljoen niet meer toereikend is.
Het budget is aangepast voor inflatie, maar niet
voor de veel hogere prijsstijgingen in de
bouwsector. Daarnaast bleken de constructies
complexer dan gedacht. Er is daarom bij de
ontwerpbegroting 2022 een risicoreservering
getroffen van € 43 miljoen binnen de vrije ruimte
van het Mobiliteitsfonds om alle beoogde
maatregelen uit te kunnen voeren. Hiervan is bij
de begroting 2023 € 38 miljoen overgeheveld naar
het budget. Daarnaast is er € 3 miljoen van het
budget overgeboekt naar Artikel MF 13.04
(geïntegreerde contractvormen/PPS) in verband
met het in beheer nemen van de wind- en
geluidschermen en de schakelaars in de
spanningssluizen. Van een aantal verbetermaatregelen blijkt de voorbereiding en doorlooptijd
langer dan verwacht. Daarom schuift de
einddatum van dit project op naar 2027.

ProRail en NS werken samen aan het ontwikkelen van maatregelen
(investeringen) die de betrouwbaarheid op (middel)lange termijn van de
HSL-Zuid verder kunnen verhogen. Daarbij gaat het onder andere om
investeringsvoorstellen om uitval bij harde wind te voorkomen en om
een betere overgang tussen hogesnelheidsspoor en conventioneel
spoor te realiseren. Hiervoor is in 2017 € 60 miljoen beschikbaar gesteld.
Daarnaast bleek bij ingebruikname van de HSL-Zuid dat de reeds
geplaatste geluidschermen onvoldoende effect hebben, omdat de
combinatie van betonnen baan en transparante schermen het geluid als
het ware de baan uit doet kaatsen. Hoewel er geen wettelijke verplichting is de geluidsoverlast op te lossen, is – richtend op de grootste
knelpunten – in 2015 € 70 miljoen uitgetrokken. Daarna is samen met
bewoners gezocht naar maatregelen die passend zijn voor de situatie.

Oplossing
Het maatregelenpakket bestaat uit twee onderdelen: prestatieverbetering en geluidsmaatregelen. Om de prestatie te verbeteren wordt onder
andere gekeken naar de reductie van windhinder en de verbetering van
de overgang tussen hogesnelheidsspoor en conventioneel spoor.
De Tweede Kamer is op 1 oktober 2015 (TK 22 026, nr. 482) geïnformeerd
over het pakket aan geluidsmaatregelen dat zal worden gerealiseerd in
het kader van de geluidsproblematiek. Het maatregelenpakket bestaat
uit het geluidsabsorberend maken van schermen, het verlengen van
schermen en het plaatsen van een nieuw scherm in de gemeente
Lansingerland.

Planning
2018: Besluitvormingsfase oplossingsrichtingen
2019: Ontwerpfase en vergunningstraject
2020: Start aanleg
Divers tot 2027: Oplevering

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De maatregelen dragen bij aan het verbeteren van de prestaties op de
HSL en het verminderen van geluidsoverlast.

MIRT Overzicht 2024 | 90

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021 	Er is € 2 miljoen overgeboekt naar het project
Nazorg personenvervoer (Artikel MF 13.03) in
verband met het in beheer nemen van het
testlab ERTMS. Eind 2020 is gestart met het
eerste deel van de realisatie van de geluidschermen van de HSL.

2020 	Een aantal deelprojecten gaat over van de
planstudiefase naar de aanlegfase. De einddatum
van het project wordt opgeschoven van 2021 naar
2023 omdat niet alle maatregelen uit het pakket
vóór 2022 uitvoerbaar zijn. Ten behoeve van
geluidsmaatregelen langs de HSL-Zuid is er aan de
gemeenten Lansingerland, Breda en Moerdijk een
bijdrage geleverd van € 4,7 miljoen middels een
storting in het Gemeentefonds (- € 3,9 miljoen) en
het Btw-compensatiefonds (- € 0,8 miljoen).

2019 	Nieuw opgenomen in het MIRT. Deze middelen
waren eerder gereserveerd onder Artikel IF 17.

Maatregelenpakket HSL-Zuid
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

TEN-T

De Tweede Kamer is op 16 juni 2017 (TK 29 984, nr. 720) en in de
daaropvolgende voortgangsrapportages (TK 22026, nr. 498, 505 en 509)
geïnformeerd over de samenstelling en de voortgang van het pakket
aan verbetermaatregelen en geluidmaatregelen. De Tweede Kamer
wordt vanaf 2022 in een reguliere Kamerbrief jaarlijks geïnformeerd
over de voortgang van projecten op de HSL. De gemeenten langs de
HSL-Zuid zijn regelmatig geïnformeerd over de geluidmaatregelen. In de
gemeente Lansingerland heeft een intensief traject van co-creatie en
co-aanleg met de gemeente, de Nederlandse Stichting Geluidshinder,
ProRail en het ministerie van IenW gelopen.

Het project maakt deel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic en North
Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
Taakstellend budget: € 173 miljoen (Artikel MF 13.03.01 en 13.03.04).

Uitvoering
De uitvoering van de (deel)projecten is in handen van ProRail en
Infraspeed. Dit geldt ook voor het beheer. ProRail en Infraspeed werken
daarbij nauw samen met NS.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

173

divers

2022

131

78 %

MIRT 2023

167

divers

2021

94

56 %

MIRT 2022

131

divers

2020

45

34 %

MIRT 2021

133

divers

2019

15

11 %

MIRT 2020

135

divers

2018

0

0%

MIRT 2017

130

divers

Verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

43

Cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

9

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 91

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Spoorwegen personen

PHS Tractie Energievoorziening

en goederen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Het vergroten van de TEV-capaciteit op de verschillende PHS-corridors
om zo de toekomstige frequenties van personentreinen en/of goederentreinen te faciliteren. Dit bestaat uit zowel het verzwaren van
bestaande onderstations als het bouwen van nieuwe.

2023 	Er is € 25,124 miljoen toegevoegd vanuit het
PHS-budget planuitwerking voor een aanvullende realisatiebeschikking.

2022 	Voor het verzwaren van elf bestaande onderstations en de bouw van een nieuwe is een aanvullende subsidiebeschikking afgegeven. Het
projectbudget is verhoogd met € 48 miljoen.

2021 	In verband met de aanleg van drie nieuwe
onderstations is het projectbudget verhoogd met
€ 23 miljoen.

2020

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
In het kader van PHS zijn TEV-maatregelen bepaald die nodig zijn om op
de diverse PHS-corridors de frequenties van personentreinen en/of
goederentreinen te faciliteren. De benodigde TEV-maatregelen en het
moment waarop deze gereed dienen te zijn, zijn mede afhankelijk van
de diverse stappen in het verhogen van de frequenties op de PHScorridors.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Deze maatregelen maken onderdeel uit van het PHS en dragen daarmee
bij aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.
De TEV-maatregelen zijn onderdeel van het integrale maatregelpakket
dat voor PHS nodig is om het aantal treinen op de PHS-corridors stap
voor stap te verhogen.

Planning
2020: Start aanleg
2028: Maatregelenpakket volledig gerealiseerd

Uitvoering
Dit project bestaat uit een portefeuille van deelprojecten die elk een
eigen status (nog te starten, in planuitwerking, in realisatie of opgeleverd) en planning hebben. Realisatie van totale portefeuille is voorzien
bij het einde van PHS.

MIRT Overzicht 2024 | 92

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Spoorwegen personen

en goederen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

PHS Tractie Energievoorziening
(vervolg)

Financiën
Taakstellend budget € 107 miljoen (Artikel MF 17.10.01).

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

107

Divers

2022

21

27%

MIRT 2023

77

Divers

2021

8

31 %

MIRT 2022

26

Divers

2020

1

4%

MIRT 2021

2

Divers

2019

0

0%

Begrotingsjaar *

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

105

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

9

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft
plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 93

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Programma Behandelen en Opstellen

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Er is € 0,6 miljoen toegevoegd voor een pilot van
ProRail over het feitelijke gebruik van behandel- en
opstelcapaciteit. Daarnaast wordt binnen het
B&O-project Rotterdam Noord Goederen de
planuitwerking meegenomen van ‘740 meter
goederenwachtspoor’ (meekoppelkans) en is
daarom € 1,21 miljoen toegevoegd vanuit het
budget Maatregelenpakket Spoorgoederenvervoer
(Artikel MF 11.03.02).

Het materieelpark van de NS en andere vervoerders groeit vanwege het
stijgende aantal treinreizigers. Voor het opstellen en behandelen van dit
nieuwe materieel is aanvullende opstelcapaciteit nodig.

Oplossing
IenW heeft de sector gevraagd een integrale studie uit te voeren naar
het opstellen van reizigerstreinen op de lange termijn (2018-2030).
Op basis daarvan heeft ProRail in samenwerking met de NS, treinonderhoud en andere vervoerders een plan van aanpak opgesteld om de
opstelcapaciteit te vergroten. Daarbij is besluitvorming op basis van het
MIRT het uitgangspunt. Het doel is om te komen tot een mix van
oplossingen, zoals uitbreiding, benutting en het optimaliseren van het
opstelproces. Het uitgangspunt daarbij is dat bestaand spoor zo veel en
optimaal mogelijk wordt benut.

2022 	Bij Rotterdam Noord ligt een kans om plannen voor
behandel- en opstelcapaciteit te integreren met de
740m-ambitie op de TEN-T corridor richting Bad
Bentheim. De hiervoor gereserveerde gelden van
€ 0,3 miljoen zijn toegevoegd. Ter dekking van de
kosten voor onderhoud van in beheer genomen
aanlegprojecten is € 0,24 miljoen overgeboekt naar
het programma Exploitatie, onderhoud en
vernieuwing.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verbeteren van de betrouwbaarheid en ruimte bieden aan de groei van
het reizigersvervoer. Waar nodig wordt extra opstelcapaciteit gerealiseerd.

Planning
De oplevering van maatregelen is divers. Indienststelling van het laatste
deelproject dat nettocapaciteit toevoegt, is momenteel voorzien voor
december 2025.

2021 	Vanuit het programma Behandelen en Opstellen is
behoefte aan extra opstelcapaciteit in de regio.
Deze uitbreiding wordt meegenomen in de
uitwerking van PHS Nijmegen. Om die reden is de
hiervoor gereserveerde € 6,2 miljoen overgeboekt
naar het PHS-budget (Artikel MF 17.10.02).

Politiek/bestuurlijk
In overleg met de sector en de regio is in het notaoverleg MIRT van
23 november 2015 besloten om geld vrij te maken voor een pakket van
investeringsmaatregelen (zie ook bijlage 6 van TK 34300 A, nr. 17).
Hiervan is € 45 miljoen bedoeld voor het faciliteren van opstelcapaciteit.
Na het gereedkomen van de integrale studie naar de lange-termijn­
behoefte (2018-2030) is € 150 miljoen toegevoegd vanuit de aanvullende
post (regeerakkoord Kabinet Rutte-III).

MIRT Overzicht 2024 | 94

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Programma Behandelen en Opstellen
(vervolg)

Uitvoering
Projecthistorie

Uitvoering geschiedt in diverse deelprojecten onder aansturing van
ProRail.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

TEN-T
2020 	De binnen dit programma geraamde scope
Opstellen Leeuwarden wordt uitgevoerd binnen
het programma Kleine Functiewijzigingen. Het
hiervoor geraamde budget van € 4,8 miljoen is
overgeboekt naar dit programma

Dit project maakt deels onderdeel uit van het kernnetwerk en het
uitgebreide netwerk van het Europese TEN-T-programma. Het project
ligt deels op de North Sea-Baltic en North Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
Taakstellend budget € 171 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

2019 	De binnen dit programma geraamde scope
Opstelterrein Heerhugowaard wordt uitgevoerd
binnen het programma Hoogfrequent
Spoorvervoer. Het hiervoor geraamde budget van
€ 43 miljoen is overgeboekt naar PHS. Daarnaast is
het projectbudget verhoogd met € 1 miljoen vanuit
het programma Beter Benutten ten behoeve van de
uit te voeren scope Opstellen station Leeuwarden.

2018 	Op basis van een door IenW aan de sector
opgedragen langetermijnanalyse is geconstateerd
dat op de korte en middellange termijn aanvullende
capaciteit nodig is om de dienstregeling te kunnen
uitvoeren. Naar aanleiding daarvan heeft de
staatssecretaris aanvullend € 150 miljoen
toegezegd.
	Ook de naamgeving en de planning van het
programma zijn hierop aangepast.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

171

Divers

2022

24

15%

MIRT 2023

161

Divers

2021

20

13 %

MIRT 2022

152

Divers

2020

14

9%

MIRT 2021

155

Divers

2019

11

7%

MIRT 2020

157

Divers

2018

5

3%

MIRT 2017

45

2020

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

126

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft
plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

27

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 95

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Overwegenaanpak

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het deelproject AKI Programma en veiligheidsknelpunten (onderdeel van het Programma
Verbeteren Veiligheid Overwegen (PVVO)) is
afgesloten, de subsidie is vastgesteld en er is € 2,1
miljoen overgeboekt naar de post Nazorg (MF
13.03.01). Naar aanleiding van de Specifieke
Uitkering (SPUK) aan de gemeente Apeldoorn ten
behoeve van de overweg onderdoorgang Laan
van Osseveld is € 2,1 miljoen gestort in het
btw-compensatiefonds en naar aanleiding van de
SPUK aan de gemeente Gilze Rijen ten behoeve
van het project Oosterhoutseweg € 1,9 miljoen.
Bij het deelproject Guisweg is sprake van een
budgettekort. In het BO-MIRT 2022 is besloten
om € 8,4 miljoen van de reservering voor de
overweg Beverwijksestraatweg (MF 11.04.01) in
te zetten voor het project Guisweg. Na deze
overboeking resteert voldoende budget om de
overweg Beverwijksestraatweg PHS-proof te
maken. Ook is in het BO-MIRT 2022 besloten het
binnen het programma Spoorcapaciteit 2030
gereserveerde budget van € 3,4 miljoen voor de
optimalisatiemaatregelen aan de spoorlijn
Zaandam - Hoorn toe te voegen aan het project
Guisweg om hiermee een deel van het voorziene
tekort te dekken.

Elk incident op het spoor heeft een grote impact op de omgeving en de
samenleving. De afgelopen jaren zijn diverse verbeteringen aan
overweginfrastructuur gerealiseerd. Een onveilige overweg wordt direct
aangepakt. Toch vallen de meeste verkeersslachtoffers op het spoor nog
steeds op overwegen.
Veiligheid en betrouwbaarheid van het spoor hebben hoge prioriteit.
Overwegen zijn een kwetsbare schakel voor weg- en treinverkeer en zijn
van grote invloed op de veiligheid, de betrouwbaarheid van de
dienstregeling en de doorstroming van het wegverkeer. Veiligheid op en
rond overwegen is daarom onderdeel van de Beleidsagenda
Spoorveiligheid 2020-2025. Bovendien is het overwegenbeleid mede
naar aanleiding van het ongeval in Dalfsen nader aangescherpt, waarbij
nog explicieter is ingezet op een risicogestuurde overwegenaanpak en
waarbij de medeverantwoordelijkheid van wegbeheerders bij overwegveiligheid meer voorop is komen te staan (TK 29893, nr. 211). Het
regeerakkoord van kabinet-Rutte II bevatte de opgave voor een
verbeterprogramma om het aantal overwegincidenten te verminderen.
Met het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO) en het
Programma Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO) geeft het
ministerie van IenW in samenwerking met ProRail, decentrale overheden en andere betrokken partijen uitvoering aan die opgave.

Oplossing
Bij het veiliger maken van overwegen volgt het ministerie van IenW een
risicogestuurde aanpak. Investeringen worden gedaan waar de risico’s
het grootst zijn. Bovendien gaat de overwegenaanpak bij openbare
overwegen uit van cofinanciering door de regio voor de meest
kosteneffectieve oplossingen. Dit gebeurt de laatste jaren via verschillende overwegenprogramma’s:

1. Het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO). Dit richt zich op
de meest risicovolle beveiligde overwegen.
2. Het programma NABO. Dit richt zich op het opheffen of (innovatief)
beveiligen van alle openbare en openbaar toegankelijke NABO’s op
het reizigersnet.
3. Het AKI-plan en Veiligheidsknelpunten. Dit project is sinds 2002
bekend als het Programma Verbeteren Veiligheid Overwegen (PVVO).
Enkele projecten binnen dit programma bevinden zich nog in de
aanlegfase.

MIRT Overzicht 2024 | 96

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Sinds 2018 zijn 67 van de 180 Niet Actief
Beveiligde Overwegen (NABO’s) uit het NABOprogramma aangepakt. Om de overige 113
NABO’s ook aan te kunnen pakken, is besloten
om de komende drie jaar circa € 37,5 miljoen per
jaar extra in het NABO-programma te investeren
(Kamerstukken 29 893, nr. 249). Daarnaast is voor
de aanleg van de scope van Overwegen Gilze en
Rijen vanuit het PHS-budget € 4,3 miljoen
toegevoegd en vanuit het budget Spoorcapaciteit
2030 € 2,5 miljoen. Onder andere met bijdragen
uit deze budgetten, worden binnen het Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen (LVO) twee
gelijkvloerse overwegen vervangen door tunnels.

2021 	Voor het NABO- en het LVO-programma is
aanvullend € 25 miljoen vanuit de investeringsruimte Spoor (Artikel IF 20.05
Regeerakkoordmiddelen) beschikbaar gesteld.

2020 	Voor het opheffen van de overweg Guisweg is
vanuit het programma Hoogfrequent
Spoorvervoer € 28,5 miljoen toegevoegd (ten
behoeve van een hoogfrequente dienstregeling
op het traject Alkmaar-Amsterdam) en vanuit de
investeringsruimte Spoor is € 11,7 miljoen
toegevoegd vanuit de vrijval Zaanstad (Spoorse
Doorsnijdingen).

Overwegenaanpak
(vervolg)

Een risicogestuurde en integrale (gebiedsgerichte) aanpak van over­
wegen moet het aantal incidenten op overwegen verder verminderen.
Vanuit spoor en weg wordt de overweg in de bredere ruimtelijke context
gezien. ProRail werkt in nauwe samenwerking met decentrale over­
heden en wegbeheerders aan maatregelen om het aantal incidenten of
de kans daarop te verminderen.

Uitvoering
Sinds 2018 zijn 94 van de 180 onbeveiligde overwegen uit het NABOprogramma aangepakt.

Politiek/bestuurlijk

Het verhogen van de veiligheid op het spoor, het verbeteren van de
betrouwbaarheid van zowel het openbaar vervoer als het vervoer van
goederen en het mogelijk maken van de beoogde groei daarvan.

IenW streeft ernaar om samen met ProRail, decentrale overheden,
recreatieve belangenorganisaties en burgers te zorgen voor nul
dodelijke slachtoffers en nul verstoringen op en rondom overwegen
(trein- en wegverkeer) om een veilige, vlotte en duurzame mobiliteit te
kunnen garanderen. Deze ambitie wordt zoveel mogelijk gerealiseerd
binnen de bestaande kaders van het NABO-programma en het Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen (LVO). ProRail en IenW hanteren
daarbij een risicogestuurde aanpak voor het reduceren van het aantal
overwegen en het verhogen van de veiligheid op overwegen. Een goede
aanpak van overwegen is van belang om de veiligheid op en rondom het
spoor (maatschappelijk) te kunnen verantwoorden als we meer en
snellere treinen willen laten rijden. Ook de OvV heeft geconstateerd dat
overwegen zijn ontstaan in een tijd dat treinen minder frequent en
langzamer reden, er minder wegverkeer was en er nog overwegwachters
waren die voor de veiligheid het spoor handmatig volledig konden
afsluiten. De OvV benoemt dan ook in haar rapportage om het aantal
overwegen te reduceren. Aan ProRail, als capaciteitsverdeler en
beheerder van het spoor, is het vervolgens de taak om de aanpak van
overwegen samen met alle betrokken partijen te realiseren. Inmiddels
zijn, verspreid over het land overwegen aangepakt en zijn plannen voor
de verdere aanpak in voorbereiding.

Planning

TEN-T

2001-2021: Aanleg AKI-plan en Veiligheidsknelpunten (PVVO)
2014: Start planning en studies LVO
2015: Start planning en studies Programma NABO
Start aanleg: Divers, afhankelijk van uitkomsten verkenningen en
overleg met regionale partners
Oplevering: Divers

Het project omvat delen die onderdeel uitmaken van het kernnetwerk
en het uitgebreide netwerk van het Europese TEN-T-programma. Het
project ligt deels op de Rhine-Alpine, North Sea-Baltic en North
Sea-Mediterranean corridors.

Deze maatregelen kunnen zich zowel op aanpassing van het spoor­
systeem als op aanpassing van het wegennet richten. Het LVOprogramma richt zich daarbij ook op de meer generieke maatregelen.
Innovatie en kosteneffectiviteit zijn daarbij van groot belang. Met
slimme, innovatieve en kosteneffectieve maatregelen wil het ministerie
van IenW samen met betrokken partijen een veilige en vlotte doorstroming van weg- en spoorverkeer op overwegen bevorderen, zodat het
aantal incidenten of de kans daarop aantoonbaar afneemt. Voor
specifieke projecten (aan openbare overwegen) is cofinanciering door de
decentrale overheden en het ministerie van IenW een uitgangspunt.
Vanuit het Rijk geldt daarbij een maximale bijdrage van 50% voor de
meest kosten­effectieve oplossing. Generieke LVO-maatregelen en
maatregelen aan particuliere overwegen worden in beginsel door het
ministerie van IenW gefinancierd.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

MIRT Overzicht 2024 | 97

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Overwegenaanpak
(vervolg)

Financiën
Taakstellend budget € 938 miljoen (Artikel MF 13.03.01 en 13.03.04).

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019 	Vanaf de begroting 2019 zijn de lopende
overwegenprogramma’s en projecten samengevoegd tot één MIRT-blad. Hierdoor wordt het
overzicht op de totale overwegenaanpak
vergroot. De MIRT-bladen Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen, Programma
NABO en AKI Veiligheidsknelpunten komen
hiermee te vervallen. Ten opzichte van de
begroting 2018 is aan het Programma NABO € 25
miljoen toegevoegd naar aanleiding van de
motie-Van der Graaf c.s. (Kamerstuk 34775-A,
nr. 36), en als vervolg op het LVO is een nieuwe
reservering opgenomen van € 25 miljoen voor
overwegenaanpak (risicogestuurd).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

938

Divers

2022

531

58 %

MIRT 2023

911

Divers

2021

474

53 %

445

59 %

MIRT 2022

889

Divers

2020

MIRT 2021

759

Divers

2019

424

58 %

2018

401

59 %

MIRT 2020

728

Divers

MIRT 2013

378

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

560

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

75

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft
plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 98

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Programma ATB-Vv

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In verband met voortdurend overleg tussen
ProRail en de betrokken spoorwegondernemingen over de selectiecriteria voor nieuwe
risicoseinen, is de afronding van het programma
in 2023 niet meer haalbaar.

In het kader van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS)
wordt de frequentie op het spoor verhoogd. Voorwaarde daarvoor is
het terugdringen van het aantal roodseinpassages (stoptonend
seinpassages ofwel STS-passages) en het verminderen van veiligheidsrisico’s die deze passages hebben. Het systeem Automatische
Treinbeïnvloeding Verbeterde versie (ATB-Vv) bij seinen is een effectief
middel gebleken om deze STS-passages en de daaraan verbonden
risico’s terug te dringen.

Oplossing
2018

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Door ATB-Vv bij seinen wordt de kans op STS-passages verminderd.
Ook worden de risico’s gereduceerd als een STS-passage toch plaatsvindt. Momenteel zijn meer dan 3.000 seinen hiermee uitgerust.
In de Beleidsagenda Spoorveiligheid 2020-2025 (TK 29893, nr. 242), die
op 5 februari 2020 naar de Tweede Kamer is gestuurd, is toegelicht dat
de inmiddels gerealiseerde zogenaamde tranche 5 van de aanleg van
ATB-Vv de laatste was. Alleen bij incidentele nieuwe risicoseinen zal nog
ATB-Vv aangelegd worden. ProRail werkt hier selectiecriteria voor uit in
overleg met de betrokken spoorwegondernemingen. Parallel aan de
verdere implementatie van ERTMS worden in de komende jaren
aanvullende maatregelen genomen op baanvakken die nog niet
uitgerust zijn met ERTMS. Dit gebeurt om het aantal STS-passages en de
risico’s die daaruit voortvloeien terug te dringen. Samen met de
spoorsector wordt gewerkt aan een selectie van de meest doeltreffende
verbetermaatregelen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verhogen van de veiligheid en verbeteren van de betrouwbaarheid.

Planning
2017: Start uitvoering
2024: Totale programma gereed

MIRT Overzicht 2024 | 99

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Programma ATB-Vv
(vervolg)

Uitvoering
ProRail werkt in overleg met de betrokken spoorwegondernemingen
selectiecriteria uit. Op basis daarvan kan bij nog een beperkt aantal
nieuwe risicoseinen ATB-Vv aangelegd worden. Naar verwachting zal
ProRail op basis hiervan in de tweede helft van 2022 een subsidieaanvraag indienen bij IenW.

Financiën
Taakstellend budget: € 79 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

79

Divers

2022

8

11%

MIRT 2023

75

Divers

2021

8

11 %

MIRT 2022

72

Divers

2020

8

11 %

MIRT 2021

70

Divers

2019

7

10 %

MIRT 2020

69

Divers

2018

1

1%

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

11

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

12

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 100

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Programma Emplacementen op orde

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Om aan de eisen van de omgevingsvergunningen
te voldoen zijn aanpassingen aan de brandblusvoorzieningen in het havengebied van Rotterdam
noodzakelijk. Het projectbudget is hiervoor
opgehoogd met € 123 miljoen vanuit de
generieke investeringsruimte (Artikel MF 11.04).
	De volledige realisatie van de nieuwe veiligheidsmaatregelen op het havenspoor is vertraagd.
ProRail heeft inmiddels nieuwe blusleidingen op
de emplacementen gerealiseerd, maar het is nog
niet gelukt om deze met de door bevoegd gezag
geëiste waterdruk te spoelen. Deze eis wordt nog
onderzocht op technische haalbaarheid, waarna
realisatie kan gaan plaatsvinden. Deze werkzaamheden waren aanvankelijk niet op deze
manier voorzien en hiervoor moeten extra kosten
worden gemaakt. Daarnaast worden op
meerdere plekken in het land voorzieningen
gerealiseerd naar aanleiding van de uitkomsten
van het landelijk emplacementenproject. Voor de
dekking daarvan is € 50 miljoen aan het
programmabudget toegevoegd.

2022 	Binnen het programma PAGE was rekening
gehouden met een bijdrage voor de Zuidelijke
spoorboog Sittard van € 6,6 miljoen. Na het
besluit van de gemeente Sittard-Geleen om de
eerder toegezegde bijdrage aan dit project in te
trekken en het feit dat er sprake bleek van een
stijging van de geraamde ontwikkelingskosten, is
dit project stopgezet.

Spooremplacementen zijn complexe locaties waar veel verschillende
activiteiten worden uitgevoerd. De eisen in de vergunningen verschillen
onderling qua voorschriften, maatregelen en voorzieningen. Daarom
heeft het ministerie van IenW besloten om een landelijk project te
starten om te komen tot heldere, uniforme, robuuste en kosteneffectieve afspraken over de eisen die op emplacementen worden gesteld
aan veiligheid. In dit traject wordt samengewerkt met gemeenten,
omgevingsdiensten, veiligheidsregio’s, brandweer Nederland, vervoerders, brancheorganisaties en ProRail. Voor geluid is inmiddels een apart
project gestart. Daarnaast zijn er emplacementen die onvoldoende
voldoen aan arbonormen voor treinpersoneel. Onder leiding van ProRail
is een project gestart om waar nodig voorzieningen aan te brengen of te
herstellen.

Oplossing
Vertegenwoordigers van gemeenten, veiligheidsregio’s, omgevingsdiensten, ProRail en het ministerie van IenW hebben in een landelijk project
uniforme normen voor veiligheidsmaatregelen op spooremplacementen
bepaald. Deze normen zijn onder andere gebaseerd op maatgevende
scenario’s van mogelijke soorten incidenten en op de bevolkingsdichtheid in de omgeving. Betrokken bestuurders van lokale overheden
hebben hierover afspraken gemaakt. De maatregelen worden nu op de
emplacementen gerealiseerd. De Tweede Kamer is hier nader over
geïnformeerd in de Beleidsimpuls Railveiligheid (TK 29893, nr. 204) en de
Beleidsagenda Railveiligheid (TK 29 893, nr. 242). ProRail is gestart met
de Rotterdamse havenemplacementen. Daarnaast worden op emplacementen voorzieningen aangebracht en verbeterd, waardoor treinpersoneel zich veilig van en naar de trein kan begeven. ProRail heeft hiervoor
een plan opgesteld dat in vier jaar uitgevoerd wordt.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verhogen van de veiligheid en behalen van de milieunormen.

Planning
2016-2021: Opstellen programma, juridische verankering uitkomsten
bestuurlijke afspraken, onderzoek naar benodigde aanpassingen op
emplacementen (uniforme veiligheidsmaatregelen en een onderverdeling over de relevantste emplacementen), aansluitend uitvoeren
programma.
2018-2022: Aanbesteden en uitvoeren programma arbomaatregelen.
Verwacht décharge in 2023.
2020-2023: Realisatie brandblusvoorzieningen Rotterdam.
2023-2024: Opstellen programma overige fase 1 emplacementen.

MIRT Overzicht 2024 | 101

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
Het resterende budget is overgeboekt naar het
programma Emplacementen op orde. Dit
programma heeft dezelfde doelstelling, namelijk
het verhogen van de veiligheid op emplacementen.

2019 	De planning is geactualiseerd. De oplevering van
maatregelen is verspreid in de tijd.

2017

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Programma Emplacementen op orde
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

TEN-T

Het project voor spooremplacementen heeft in 2018 een advies over de
voorzieningenniveaus opgeleverd. Op basis van het advies wordt de
exacte opgave voor de spooremplacementen in kaart gebracht en wordt
een projectvoorstel gedaan voor de uitvoering.

Het project omvat delen die onderdeel uitmaken van het uitgebreide
netwerk van het Europese TEN-T-programma.

Financiën
Taakstellend budget: € 253 miljoen (Artikel MF 13.03.02).

Uitvoering
De uitvoering van de veiligheidsmaatregelen op emplacementen hangt
af van de scope en de planning die momenteel in kaart worden
gebracht. Voor de aanleg van deze plannen is nu geen einddatum te
noemen, maar dit zal de komende jaren gebeuren. De uitvoering van de
arbomaatregelen op emplacementen heeft ongeveer een half jaar
vertraging opgelopen door een verlate gunning in verband met de
uitloop van de aanbesteding.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

253

Divers

2022

107

54%

MIRT 2023

198

Divers

2021

19

27 %

MIRT 2022

71

Divers

2020

15

25 %

MIRT 2021

61

Divers

2019

9

15 %

MIRT 2020

60

Divers

2018

5

8%

MIRT 2017

58

2020

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

195

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

14

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 102

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Programma Kleine Functiewijzigingen

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Hoewel de uitvoering van de scope ‘Centraal
beheerd gebied Den Haag Kleine Binckhorst’
binnen dit programma was gepland, is besloten
om deze scope uit te voeren binnen het project
Den Haag emplacement. Om die reden is € 3,6
miljoen overgeboekt naar het project Den Haag
emplacement.

2021 	Binnen het programma Behandelen en Opstellen
is de scope Opstellen Leeuwarden geraamd. Deze
scope wordt uitgevoerd binnen het programma
Kleine Functiewijzigingen. Het hierbij behorende
budget van € 4,8 miljoen is toegevoegd. Bij de
Miljoenennota 2019 is vanuit de aanvullende
middelen van het regeerakkoord € 75 miljoen
toegevoegd aan dit programma met het oogmerk
om investeringen in capaciteit te kunnen doen.
Nu al deze investeringen worden ondergebracht
onder ‘Spoorcapaciteit 2030’ worden deze
middelen, met uitzondering van € 0,6 miljoen ten
behoeve van het project Zandvoort, overgeboekt
naar het project ‘Spoorcapaciteit 2030’.

2020 	Er is € 12,1 miljoen overgeboekt naar het project
Emplacement Den Haag Centraal. Daarnaast is er
€ 3,8 miljoen overgeboekt naar het programma
Onderhoud en vernieuwing (artikelonderdeel
13.02) ter dekking van de beheer- en onderhoudskosten van het in beheer te nemen deelproject
Cameratoezicht op stations.

Het programma Kleine Functiewijzigingen is bedoeld voor:
• het oplossen van capaciteits- en kwaliteitsknelpunten in het
vervoersysteem;
• het tegemoetkomen aan ingediende en toekomstige vervoerderswensen en klantvragen.

Oplossing
Ad 1) Het programma bevat maatregelen om de capaciteit te vergroten.
Zo worden knelpunten die voortkomen uit overbelast­verklaringen
vanuit het verdelingsproces opgelost. Daarnaast moet het robuuster
maken van de infrastructuur zorgen voor minder verstoringen en
daarmee een betrouwbare dienstregeling waarbij rekening wordt
gehouden met milieu- en veiligheidsaspecten. Hieronder vallen onder
meer beperkte aanpassingen van de sporenlay-out.
Ad 2) Het gaat om vragen rond logistiek, transfer en (arbo)veiligheid.
Hieronder vallen maatregelen voor de uitbreiding van de opstelcapaciteit, perronverlengingen, de aanleg van gelijktijdigheden, de elektrificatie van emplacementen, de verkorting van bezettingstijden, de
verlenging/inkorting van sporen, de verbetering van de servicecapaciteit
en de reactivering van de treindienst. Maatregelen in het kader van
transfer betreffen onder meer de vergroting van perroncapaciteit en de
verbreding van reizigerstunnels en traversen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstellingen
Het verbeteren van de van-deur-tot-deurreistijd, het verbeteren van het
reisgemak, het verhogen van de veiligheid, het verbeteren van de
betrouwbaarheid, ruimte bieden aan de groei van het aantal reizigers en
het goederenvervoer, en het behalen van de milieunormen.

MIRT Overzicht 2024 | 103

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Programma Kleine Functiewijzigingen
(vervolg)

Planning
Projecthistorie

Jaarlijks wordt het meerjarenprogramma na consultatie van de
vervoerders geactualiseerd.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Uitvoering
2019 	Het projectbudget is met € 75 miljoen verhoogd
vanuit de Aanvullende Post (regeerakkoord
kabinet-Rutte III). Daarnaast is € 2,3 miljoen
toegevoegd vanuit het projectbudget
Sporendriehoek Noord-Nederland (Artikel IF
13.03.01) ten behoeve van de financiering tractie
energievoorziening Meppel-Leeuwarden.

2018 	Binnen het deelproject Watergraafsmeer worden
werkzaamheden uitgevoerd in het kader van het
programma Opstellen Reizigerstreinen. Om die
reden is vanuit het programma Opstellen
Reizigerstreinen € 2,2 miljoen overgeboekt en
toegevoegd aan het programma Kleine
Functiewijzigingen.

Jaarlijks wordt bekeken welk pakket aan maatregelen gewenst is.
Hiervoor wordt vervolgens een subsidiebeschikking afgegeven.

TEN-T
Het project omvat delen die onderdeel uitmaken van het uitgebreide
netwerk en het kernnetwerk van het Europese TEN-T-programma.
Het project ligt deels op de North Sea-Mediterranean corridor.

Financiën
Taakstellend budget: € 396 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

396

Divers

2022

270

69 %

MIRT 2023

389

Divers

2021

257

67 %

MIRT 2022

382

Divers

2020

235

62 %

MIRT 2021

383

Divers

2019

219

49 %

MIRT 2020

450

Divers

2018

201

44 %

MIRT 2013

565

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

169

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

44

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.
**	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** 	Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 104

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Programma Suïcidepreventie en -afhandeling

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Sinds 2010 vinden jaarlijks ongeveer 180 suïcides plaats op het spoor.
ProRail en NS hebben – naast de forse persoonlijke impact – de
economische en maatschappelijke schade door suïcides op het spoor in
beeld gebracht:

2022 	De oorspronkelijke scope is afgerond. Het
resterende budget behorende bij die scope wordt
ingezet voor het vervolg van het programma
(afschermingsmaatregelen). Daarnaast is € 10
miljoen toegevoegd vanuit de generieke
investeringsruimte waardoor het programma
verlengd kan worden tot en met 2026. Hiermee
wordt invulling gegeven aan de ambitie uit de
Beleidsagenda Spoorveiligheid om het aantal
suïcides op het spoor te verminderen en wordt
aangesloten bij de ambities vanuit de Landelijke
Agenda Suïcidepreventie.

2020 	Er is € 5 miljoen overgeboekt naar het programma Onderhoud en vernieuwing (artikelonderdeel
13.02) ter dekking van de scope die binnen dit
programma wordt uitgevoerd.

2018

• circa € 1 miljoen als gevolg van verstoorde reizen per jaar;
• circa € 25 miljoen aan operationele kosten per jaar voor ProRail en
vervoerders;
• circa € 38 miljoen economische schade per jaar (kosten voor de hinder
van de reiziger).
Dit programma richt zich op het verder terugbrengen van het absolute
aantal suïcides op het spoor. Het programma volgt een preventieaanpak, bestaande uit drie pijlers:
1. Afschermen van het spoor: de aanpak van risicolocaties en risicobaanvakken waarbij het spoor door hekken, anti-loopmatten en
cameratoezicht minder toegankelijk wordt gemaakt.
2. Inzetten op interventies: het spoorwegpersoneel opleiden in het
contact met suïcidale personen en het uitbreiden van cameratoezicht
en draaiboeken gericht op (snellere) interventies.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

3. Maatschappij beïnvloeden: bijdragen aan bredere maatschappelijke
ontwikkelingen op het gebied van suïcidepreventie door publiekscampagnes en samenwerking met relevante maatschappelijke
organisaties, en het in stand houden van de strategische samenwerking met 113 Zelfmoordpreventie.

Oplossing
Via de Landelijke Agenda Suïcidepreventie, onder leiding van het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), werkt de
overheid aan het verminderen van het aantal suïcides. IenW speelt
hierin een rol voor de aansturing van het werk in de spoorsector.

Met het programma Suïcidepreventie, -afhandeling en nazorg 2017-2021
is hier in de afgelopen periode aan gewerkt, met positieve resultaten tot
gevolg. Uit recent wetenschappelijk onderzoek blijkt dat maatregelen
zoals die uit het programma effectief zijn, en dat deze ertoe leiden dat in
Nederland jaarlijks ongeveer 85 suïcides op het spoor worden voorkomen.
Met inachtneming van de evaluatie heeft ProRail aan IenW een voorstel
gedaan om het huidige programma te verlengen voor de periode
2022-2026. ProRail heeft hierbij de doelstelling geformuleerd om het
absolute aantal suïcides op het spoor verder reduceren. Het programma
is inmiddels verlengd tot en met 2026.

MIRT Overzicht 2024 | 105

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Programma Suïcidepreventie en -afhandeling
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verhogen van de veiligheid en verbeteren van de betrouwbaarheid.

Planning
2017: Projectbesluit
2017-2021: Uitvoeringsperiode
2026: Programma gereed

Politiek/bestuurlijk
De Tweede Kamer wordt jaarlijks over de voortgang van het programma
geïnformeerd bij het jaarverslag Spoorveiligheid van de ILT.

Financiën
Taakstellend budget: € 22 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

22

Divers

2022

9

43 %

MIRT 2023

21

Divers

2021

9

86 %

MIRT 2022

11

Divers t/m 2021

2020

5

55 %

MIRT 2021

10

Divers t/m 2021

2019

5

50 %

MIRT 2019

15

Divers t/m 2021

2018

1

7%

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

8

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

1

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 106

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW

Toegankelijkheid Stations

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020

E r is € 1,4 miljoen overgeboekt naar het project
Emplacement Den Haag Centraal ten behoeve
van de maatregelen voor toegankelijkheid van
het station binnen dit project.

2019 	Sinds het Programma Toegankelijkheid in 2008 in
uitvoering is genomen, zijn nieuwe MIRTgefinancierde projecten gestart waardoor de
lay-out van een aantal grote stations, zoals
Groningen, Schiphol en Den Haag Centraal, fors
gaat wijzigen. Deze wijzigingen worden
uitgevoerd na 2020. Het hierop vooruitlopend
aanpassen van de perronhoogtes betekent dat
veel kosten worden gemaakt die vermeden
kunnen worden indien deze werkzaamheden
tijdens de aanleg van deze MIRT-projecten
worden uitgevoerd. Dit heeft echter tot gevolg
dat op deze stations geen zelfstandig toegankelijke instap geboden kan worden eind 2020, zoals
oorspronkelijk gepland. Naar verwachting reist
84% van de reizigers per eind 2020 van of naar
een toegankelijk station. In 2022 zal dat
percentage toegenomen zijn tot boven de 90%.

Mensen met een auditieve, visuele of motorische functiebeperking
kunnen nog niet op alle stations zelfstandig het perron bereiken en/of in
en uit de trein komen.

Oplossing
Vanuit het programma Toegankelijkheid Stations worden alle stations
toegankelijk gemaakt voor mensen met een auditieve, visuele of
motorische beperking.
Dit programma bestaat uit:
• een pakket ‘kleine maatregelen’: maatregelen ten behoeve van
mensen met een auditieve of visuele beperking;
• een pakket ‘bereikbaarheid perron’: de aanleg of verbetering van
hellingbanen en de bouw van liften;
• een pakket ‘aanpassing perronhoogte’: aanpassing van de hoogte van
de perrons op alle stations zodanig dat deze in de toekomst bij het
materieel aansluit, waardoor een gelijkvloerse instap ontstaat;
• een pakket ‘bouw 40 toiletten’: uitbreiding van de sanitaire voor­
zieningen op veertig stations.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Bijdragen aan de sociale functie van het ov, en verbeteren van het
reisgemak.

Planning
2017: 	Pakketten ‘kleine maatregelen’ (exclusief
stationsverlichting) gereed
2018: Pakket ‘bouw 40 toiletten’ gereed
2022: 	‘Aanpassing perronhoogte’ en ‘bereikbaarheid perron’ zijn zover
gereed dat minimaal 90% van alle treinreizen van en naar een
toegankelijk station gemaakt kan worden
2030: Totale programma gereed

MIRT Overzicht 2024 | 107

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Toegankelijkheid Stations
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	Als gevolg van een scopeoverheveling, het
(innovatief) beveiligen van onbeveiligde
stationsoverpaden, is € 3,6 miljoen overgeheveld
vanuit het programma Toegankelijkheid Stations
naar het programma Niet Actief Beveiligde
Overwegen (NABO). In lijn met de inhoud van
het programma is de naam van het MIRT-blad
gewijzigd.

2017 	Uit het Actualisatierapport Toegankelijkheid 2015,
opgesteld door ProRail, blijkt dat de raming van de
eindstand van het programma met € 31 miljoen
kan worden verlaagd. Tegelijk doet ProRail een
voorstel tot scopeaanpassing van in totaal € 14
miljoen. Het gaat daarbij om no-regret-maatregelen die ervoor moeten zorgen dat de doelstelling
‘alle treinstations per 2030 toegankelijk’
daadwerkelijk gehaald wordt. Per saldo komt
(afgerond) € 17 miljoen vrij. Dit is toegevoegd aan
de investeringsruimte (Artikel IF 13.08).

2014 	Bij Voorjaarsnota 2013 is het projectbudget
opgehoogd met € 9,4 miljoen. Overbesteding van
€ 4,4 miljoen bij BenI is afgeboekt bij het
taakstellend budget voor het aanlegprogramma.

De maatregelen die NS en ProRail nemen voor de uitvoering van het
Implementatieplan Toegankelijkheid uit 2006 (Bijlage bij TK 23645,
nr. 144) zijn beschreven in het Actualisatierapport 2010 Toegankelijkheid
Spoor, dat op 28 juni 2011 naar de Tweede Kamer is gestuurd (TK 25847,
nr. 97). Op 29 november 2011 is de motie-Aptroot/Bashir (TK 33000-XII,
nr. 16) aangenomen, waarin de regering wordt verzocht de Kamer een
plan van aanpak voor te leggen waarmee het spoor uiterlijk in 2030
zodanig is aangepast dat mensen met een beperking er zelfstandig
hun weg kunnen vinden.

Kamerbrief van 19 december 2022 (TK, 23645, nr. 785) is de stand van
zaken toegankelijkheid openbaar vervoer (trein, metro, tram en bus)
geschetst, waaronder de vorderingen in het kader van het
Implementatieplan Toegankelijkheid Spoor.

TEN-T
Het project omvat delen die onderdeel uitmaken van het uitgebreide
netwerk en het kernnetwerk van het Europese TEN-T-programma.
Het project ligt deels op de North Sea-Mediterranean corridor.

Financiën
Dit plan is op 30 maart 2012 naar de Tweede Kamer gestuurd (TK 33000
XII, nr. 126). De maatregelen voortvloeiend uit dit plan zijn door ProRail
en NS geactualiseerd in het Actualisatierapport toegankelijkheid 2015,
dat op 9 april 2016 naar de Tweede Kamer is gestuurd (TK 29984
nr. 661). Bij Kamerbrief van 28 juni 2021 (TK, 29984, nr. 931) is het
Actualisatierapport toegankelijkheid Spoor (2021) aangeboden. Bij

Totaalbudget: € 685 miljoen. Tot en met 2012 via BenI als geoormerkt
project: € 163 miljoen. Vanaf 2013 taakstellend budgetontwikkelingsprogramma € 522 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Projectbudget

Gerealiseerd budget

Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

685

Divers

2022

526

78%

MIRT 2023

677

Divers

2021

502

75 %

MIRT 2022

668

Divers

2020

466

70 %

MIRT 2021

668

Divers

2019

422

64 %

MIRT 2020

659

Divers

2018

391

60 %

MIRT 2013

666

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

19

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

51

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 108

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Uitvoeringsprogramma
Geluid Emplacementen (UPGE)
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020 	Er is € 3,4 miljoen overgeboekt naar het project
Emplacement Den Haag Centraal, ten behoeve
van het uitvoeringsprogramma geluid binnen dit
project. Op basis van de huidige inzichten zal op
zijn vroegst in 2024 de laatste locatie zijn
opgeleverd. Dit is sterk afhankelijk van eventuele
(hogere) beroepen. Bij twee van de drie
resterende locaties is er nog geen uitspraak van
de Raad van State inzake de hogerberoepszaken.
Bij de derde locatie is er nog geen overeenstemming bereikt met het bevoegd gezag over
de milieuvergunning.

Het Uitvoeringsprogramma Geluid Emplacementen (UPGE) is erop
gericht dat alle emplacementen voldoen aan de geluidsnormen uit de
Handreiking industrielawaai en vergunningverlening 1998 (beoordeeld
volgens de Circulaire piekgeluiden spoorwegemplacementen d.d.
19-12-2003) of aan de eisen uit de milieuvergunning als die hogere
waarden dan de handreiking toelaten.

Oplossing
Het programma bestaat enerzijds uit de deelprogramma’s Terugdringen
booggeluid en Terugdringen voeggeluid, en anderzijds uit een aantal
deelprojecten op emplacementen waar extra maatregelen zoals geluidschermen nodig zijn om aan de normen te voldoen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Behalen van de milieunormen.

Planning
2018 	De deelprojecten op emplacementen waar extra
maatregelen nodig zijn, zijn op vier locaties na
afgerond. De aanleg van deze locaties heeft
vertraging opgelopen als gevolg van stagnatie in
het aanvragen van de bouwvergunning of een
hoger beroep op de omgevingsvergunning
milieu. Naar verwachting zijn twee van deze
locaties binnen een of twee jaar afgerond. Bij de
resterende twee locaties is de verwachting dat
het drie tot vier jaar gaat duren voordat deze
volledig zijn afgerond. Dit is sterk afhankelijk
van eventuele (hogere) beroepen.

2018-2024: Deelprojecten op emplacementen waar extra maatregelen
nodig zijn, zijn afgerond
2025: Afronding complete programma

MIRT Overzicht 2024 | 109

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Uitvoeringsprogramma
Geluid Emplacementen (UPGE)
(vervolg)
Financiën

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Het totaalbudget is € 106 miljoen. Tot en met 2012 via BenI als geoormerkt project € 77 miljoen; vanaf 2013 taakstellend budget aanlegprogramma € 29 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

2015 	Voor vier locaties is vanwege het uitblijven van
een onherroepelijke milieuvergunning een
vertraging ontstaan. Gebaseerd op de huidige
inzichten is het de verwachting dat twee jaar
extra nodig is om alle maatregelen daadwerkelijk
te realiseren.

2014 	De onderbesteding van € 7,1 miljoen bij Beheer en
Instandhouding (BenI) wordt overgeheveld naar
het taakstellend budget voor het aanlegprogramma. Voor de laatste fase is inmiddels een
beschikking afgegeven. Er resteert een budget
van € 3,3 miljoen voor restproblemen op
emplacementen die nog niet volledig zijn
uitgezocht.

2013 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT. De
tijdelijke commissie Onderhoud en innovatie
spoor (commissie-Kuiken) heeft aanbevolen de
aansturing van ProRail minder diffuus te maken.
In de kabinetsreactie is aangegeven dat de
geoormerkte projecten van BenI worden
ondergebracht in het aanlegprogramma, omdat
deze projecten meer overeenkomsten vertonen
met aanlegprojecten dan met beheer en
instandhouding.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

106

2011/2018-2024

2022

91

87%

MIRT 2023

105

2011/2018-2024

2021

90

87 %

MIRT 2022

104

2011/2018-2024

2020

90

87 %

MIRT 2021

104

2011/2018-2024

2019

90

87 %

MIRT 2020

104

2011/2018-2024

2018

90

87 %

MIRT 2013

106

Diversen t/m 2015

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

3

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 110

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging en
Renovatie - Hoofdvaarwegen
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Het budget is gestegen naar € 3.089 miljoen.
Mutaties zijn de toevoeging CA-middelen (€ 280
miljoen), toevoeging budget agv herprioritering
op vaarwegen (€ 201 miljoen), toevoeging van het
voor 2037 gereserveerde budget (€ 148 miljoen),
indexering nacalculatie 2022 en 2023 (€ 157
miljoen), toevoeging B&O-budget aan het project
TB3 (€ 52 miljoen), budget naar HWN voor A7
Draaibruggen Den Oever (-€ 7 miljoen), budget
naar TNO voor onderzoek (-€ 1 miljoen).

2022 	Het budget is gestegen naar € 2.260 miljoen.
Belangrijkste mutaties betreffen de toevoeging
van het voor 2036 gereserveerde budget € 90,4
miljoen en de toevoeging van de indexatie
€ 148,4 miljoen.

2021	Er is € 675 miljoen aan het programmabudget
toegevoegd vanuit artikel 18 van het
Infrastructuurfonds.

2020	Er is € 8 miljoen overgeboekt vanuit het
programma NoMo AOV.

De veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdvaarwegennet
moeten in stand worden gehouden. De hierin aanwezige objecten en
onderdelen hebben een beperkte levensduur en dienen aan het eind
hiervan te worden vervangen of gerenoveerd. Door grootschalige
aanleg van kunstwerken, met name in de eerste helft van de vorige
eeuw, en het intensievere gebruik neemt deze problematiek toe.

Oplossing
Vervanging en renovatie van objecten en onderdelen in het hoofdvaarwegennet worden ondergebracht in het Programma Vervanging en
Renovatie.
Voor alle objecten en onderdelen van het hoofdvaarwegennet wordt de
opgave in kaart gebracht. Allereerst wordt op basis van het ontwerp
ingeschat wanneer vervanging of renovatie aan de orde zal zijn.
Daarnaast worden de objecten onderworpen aan inspecties en
berekeningen. Dit leidt tot het inzicht in, en een prognose van, waar op
een termijn van vijf tot vijftien jaar vervanging of renovatie nodig is.
Zo worden objecten en onderdelen geïdentificeerd waarvoor een
planfase wordt gestart. In de planfase wordt de uiteindelijke opgave
vastgesteld en daarna volgt een definitief besluit over de aanpak van het
betreffende object of onderdeel. Het project gaat dan over naar de
realisatiefase.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Door het vervangen of renoveren van objecten en onderdelen van het
hoofdvaarwegennet worden de beschikbaarheid en veiligheid op lange
termijn geborgd. Hierdoor is ook in de toekomst een robuust hoofdnetwerk van vaarwegen gegarandeerd dat op duurzame wijze bijdraagt aan
een goede en betrouwbare bereikbaarheid van de economische
kerngebieden over water.

MIRT Overzicht 2024 | 111

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019	Er is € 265 miljoen overgeheveld vanuit de
reservering VenR-Hoofdwatersysteem en € 41
miljoen vanuit het programma NoMo AOV. Er is
€ 61 miljoen afgeschreven voor personele
capaciteit, € 57 miljoen voor damwanden
Twentekanalen, € 2 miljoen voor de ontwikkeling
Airbim en € 2 miljoen ten behoeve van bediening
op afstand op vaarweg Lemmer-Delfzijl en
inspecties aan kunstwerken en compensatie btw.

Programma Vervanging en
Renovatie - Hoofdvaarwegen
(vervolg)
Planning

Uitvoering

Het betreft een doorlopend programma. Planningen voor de projecten
die onderdeel zijn van het programma zijn in de tabel in dit blad
opgenomen.

Rijkswaterstaat voert de projecten uit (zie bijgaande tabel).

Politiek/bestuurlijk
Het Programma Vervanging en Renovatie kent een technische aanleiding, namelijk het einde van de technische levensduur van onderdelen
en objecten in het hoofdvaarwegennet. Vanuit dit perspectief hoeven
geen aanvullende wensen of functionaliteiten te worden toegevoegd.
Maar omdat het relatief grote ingrepen in het netwerk betreft, wordt
goed nagedacht over verstandige, aanvullende investeringen in het
kader van beleidsdoelstelling zoals bereikbaarheid, duurzaamheid en
klimaatadaptatie. Het primaire doel blijft echter het borgen van de
beschikbaarheid en veiligheid van de Rijksnetwerken.

TEN-T
Delen van dit programma maken onderdeel uit van het uitgebreide
netwerk en het kernnetwerk van het Europese programma TEN-T. Het
project ligt op de North Sea-Baltic, North Sea-Mediterranean en
Rhine-Alpine corridors.

Financiën
Voor de totale vervangings- en renovatieopgave van het hoofdvaarwegennet is in de periode 2012 tot en met 2037 een bedrag beschikbaar
van € 3.089 miljoen

2018 	Er is € 8 miljoen op het programmabudget in
mindering gebracht voor de bekostiging van
personele capaciteit voor Vervanging en
Renovatie.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

3.089

2022

397

13%

MIRT 2023

2.260

2021

359

16 %

MIRT 2022

2.023

2020

310

29 %

MIRT 2021

1.325

2019

259

20 %

MIRT 2020

1.300

2018

219

17 %

MIRT 2019

1.093

2017

175

28 %

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1.995

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

288

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 112

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging en
Renovatie - Hoofdvaarwegen
(vervolg)
Planfase
1. Amsterdam-Rijnkanaal ARK: damwanden en
sluisjes
2. Dorkwerdersluis
3. Erpsebrug
4. Lemmer-Delfzijl: renovatie kanaal
5. Bediening en Besturing Maasobjecten
6. Merwedekanaal: kades, bruggen en sluisjes
7. N202 Buitenhuizerbrug
8. N210 Algerabrug
9. N57 brug Goereese sluis
10. Prins Willem Alexandersluis
11. Schellingwouderbrug (beweegbaar deel)
12. Sluiscomplex IJmuiden, Middensluis, Noordersluis
en Gemaal IJmuiden
13. Verkeersbrug Dordrecht
14. Verkeerspost Dordrecht
15. Verkeerspost Schellingwoude
16. Roompotsluis, Bergse Diepsluis en Grevelingensluis
17. Sluis Hansweert
18. Vervangen Radartoren Kaapduin
19. Houtribsluis
20. Objecten IJsselmeergebied
21. Sluizen Weurt en Heumen
22. Stuwen Maas

MIRT Overzicht 2024 | 113

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging en
Renovatie - Hoofdvaarwegen
(vervolg)
Realisatiefase
1. Vervangen Damwanden Lemmer-Delfzijl
(Eemskanaal)
2. Groot onderhoud stuwen Maas (RINK)
3. Renovatie Krammersluizen
4. Lemmer-Delfzijl: Modernisering Objectbediening
5. Lemmer-Delfzijl: Renovatie remmingwerken
6. Renovatie Draaibruggen Kanaal Gent-Terneuzen
(MOBZ)
7. Renovatie Koninginnesluis (RINK)
8. Renovatie Brug Itteren
9. Renovatie Prinses Marijkesluis
10. Vervangen Kelperbrug
11. Renovatie Zandkreeksluis
12. Herinrichting Demkabocht in AmsterdamRijnkanaal
13. Renovatie Spijkenisserbrug
14. Renovatie Spooldersluis- en brug
15. Vervangen VTS Waddenzee
16. Verkeerspost Nijmegen
17. Brug Urmond
18. Bediening en Besturing Brabantse Kanalen
19. VTS Amsterdam-Rijnkanaal

MIRT Overzicht 2024 | 114

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Programma Vervanging en
Renovatie - Hoofdvaarwegen
(vervolg)
Project

Taakstellend budget

Gerealiseerd t/m 2022

Openstelling

Afgeronde projecten

265

Gereed

Vervangen Damwanden Lemmer-Delfzijl (Eemskanaal)

21

ntb

Groot onderhoud Stuwen Maas (Rink)

50

2027

Renovatie Krammersluizen

140

2028

Lemmer-Delfzijl: Modernisering Objectbediening

15

N.t.b.

Renovatie Draaibruggen Kanaal Gent-Terneuzen (MOBZ)

61

2023

Koninginnensluis (Rink Utrecht)

17

2027

Renovatie Brug Itteren

15

ntb

Renovatie Prinses Marijkesluis

19

2026

Renovatie Zandkreeksluis

16

ntb 2025

Renovatie Spijkenisserbrug

50

2025

Renovatie Spooldersluis en Spoolderbrug

23

2026

Bediening en Besturing Brabantse Kanalen

159

Renovatie Verkeerspost Nijmegen

15

Renovatie Brug Urmond

6

VTS Waddenzee

10

VTS Amsterdam-Rijnkanaal

27

Realisatieprojecten > 10 mln:

Totaal realisatieprojecten < 10 mln

22

Divers

Totaal projecten in voorbereiding realisatie

9

Divers

Totaal projecten in planfase

44

Divers

Onderzoek en coördinatie

48

Divers

Reservering (gebonden)

2.055

Totalen

3.089

Waarvan verplicht

1.033

397

33 %
* RINK staat voor Risico Inventarisatie Natte Kunstwerken. Dit is een maatregelenpakket waarmee de levensduur van bruggen, sluizen en stuwen verlengd wordt.
** Modernisering Objectbediening Zeeland (MOBZ) bestaat uit verschillende aspecten en is financieel ondergebracht bij Vervanging en Renovatie, het onderhoud en NoMo AOV.

MIRT Overzicht 2024 | 115

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenW

Walradarsystemen

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021 	Er is een extra bijdrage van Vlaanderen gekomen
voor de Westerschelde (Hansweert en Ossenisse).

Bij de begeleiding van de scheepvaart van en naar de Nederlandse
zeehavens wordt gebruikgemaakt van een aantal instrumenten.
Een daarvan is het verkeersbegeleidend systeem. Hierin moet worden
geïnvesteerd. Investeringen in het Schelderadarsysteem, de
Eemsradarketen, de Verkeerscentrale Waddenzee en de verkeers­centrale
op Fort Harssens in Den Helder worden bekostigd uit het project
Walradarsystemen.

2017 	Het budget is verhoogd als gevolg van de bijdrage
van Vlaanderen voor de uitbreiding van de
Schelderadarketen met de radarposten Gapfiller
Hansweert en radartoren Ossenisse.

2013 	Het budget is verlaagd vanwege een overboeking
aan het project vaarweg Eemshaven-Noordzee
ten behoeve van een Vessel Traffic
Management-systeem.

Oplossing
Met verkeersbegeleidende systemen op de Westerschelde en de
Waddenzee en in de aanloop naar de haven in Den Helder wordt een
veilige en vlotte verkeersafwikkeling in stand gehouden. Daarmee wordt
voldaan aan de internationale richtlijnen en ontwikkelingen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit programma draagt bij aan de nautische veiligheid.

Planning
Oplevering: divers. De planning en de oplevering van de radarsystemen
verschilt per regio.

Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: Nederland heeft zich internationaal verplicht om
verkeersbegeleidende systemen van en naar de Nederlandse zeehavens
te hebben en in stand te houden. Op grond van het Schelderadarverdrag
hebben Nederland en België gezamenlijk een Schelderadarsysteem
ontwikkeld. Het verdrag regelt de kostenverdeling op basis van het
aantal schepen dat de havens aandoet. De investering in de
Verkeerscentrale Waddenzee is mede ingegeven door de bijzondere
status van de Waddenzee.

De investeringen in de verkeerscentrale Fort Harssens in Den Helder
worden gedaan op basis van het convenant tussen de voormalige
ministeries van Verkeer en Waterstaat en van Defensie uit 1990. Hierin is
afgesproken dat de verkeersbegeleiding van en naar de haven van Den
Helder door de Koninklijke Marine zal geschieden en dat het ministerie
van IenW de voor deze taak benodigde investeringen in radar zal doen.

MIRT Overzicht 2024 | 116

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Walradarsystemen
(vervolg)

Financiën
Het taakstellend budget bedraagt: € 29 miljoen (Artikel MF 15.03.01). De
investeringen in de Schelderadarketen komen voor gezamenlijke
rekening van Nederland en Vlaanderen. De bijdrage vanuit Vlaanderen
fluctueert per jaar, afhankelijk van het aantal scheepvaartbewegingen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

29

Divers

2022

27

93 %

MIRT 2023

29

Divers

2021

24

83 %

MIRT 2022

26

Divers

2020

24

92 %

MIRT 2021

26

Divers

2019

24

92 %

MIRT 2020

26

Divers

2018

23

88 %

MIRT 2013

23

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

6

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft
plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

1

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 117

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenW (met waterschappen)

Hoogwaterbeschermingsprogramma

Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het programmabudget is met € 428 miljoen
verhoogd in verband met indexering en de
jaarlijkse bijdrage aan het HWBP-programma. En
in verband met een budgetoverheveling inzake
rivier verruimende maatregelen.

2022	Het programmabudget is met € 80 miljoen
verlaagd in verband met een overheveling naar
het HWBP-2.

2018	Het programmabudget is aangepast vanwege
vrijval uit HWBP-2.

2017	Het programmabudget is opnieuw aangepast
vanwege vrijval uit HWBP-2 en de verlenging van
het Deltafonds (DF) in 2029 en 2030.

2016	Het programmabudget is aangepast vanwege

Opgave

Planning

Nederland wordt door primaire waterkeringen beschermd tegen
overstromingen. Elke twaalf jaar worden deze waterkeringen beoordeeld. Wanneer niet aan de gestelde normen wordt voldaan, zijn
maatregelen nodig. Bij de laatste toetsing (in 2011 en 2013) bleek van de
dijken en duinen 2.408 kilometer wel aan de norm te voldoen en 1.302
kilometer niet. Voor de kunstwerken gold dat 868 kunstwerken wel aan
de norm voldeden, en 799 kunstwerken niet. In 2014 is een nieuw
waterveiligheidsbeleid vastgesteld, waarvan nieuwe normen zijn
afgeleid. Vanaf 2017 worden de keringen beoordeeld op basis van deze
nieuwe normen. In 2023 worden de resultaten van de beoordelingsronde bekend. De verwachte opgave is op dit moment 1.500 kilometer
dijk en circa 400 kunstwerken. Het doel is dat in 2050 alle keringen aan
de nieuwe normen voldoen.

De programmering kent een voortrollend karakter, waardoor een
jaarlijkse actualisatie mogelijk is. De prioritering is gebaseerd op
urgentie. De eerste jaren ligt de nadruk op verkenningen en planningen studiefase als voorbereiding op de aanleg. Dertien projecten
bevinden zich momenteel in de aanlegfase.

Oplossing
Voor het realiseren van de huidige opgave is in 2014 het
Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) opgericht. Dit is een
alliantie van het Rijk en de waterschappen. Van de nu geschatte totale
veiligheidsopgave van circa 1.500 kilometer bevindt momenteel 576
kilometer zich in een van de drie projectfases (verkenningsfase,
planning- en studiefase of aanlegfase) en voldoet 196 kilometer weer
aan de norm.

vrijval uit HWBP-2.

2015

Het project is overgegaan naar de aanlegfase.

Binnen het HWBP is aandacht voor de mogelijkheden van duurzaamheid. Denk hierbij aan het gebruik van gebiedseigen grond, de inzet van
emissieloos materieel, circulair bouwen en natuurinclusief bouwen.

Politiek/bestuurlijk
De uitvoering van het HWBP wordt gecoördineerd door de
Programmadirectie Hoogwaterbescherming, een gemeenschappelijke
uitvoeringsorganisatie van de waterschappen en het ministerie van
IenW.

Uitvoering
Het HWBP maakt deel uit van het Deltaprogramma met behoud van
eigen organisatie en sturing.

Financiën
Circa 90% van de primaire waterkeringen is in beheer bij de waterschappen, de rest vrijwel volledig bij het Rijk. De versterking van de keringen
van de waterschappen gebeurt op basis van cofinanciering. Rijk en
waterschappen dragen ieder 50% van de kosten. De bijdrage van de
waterschappen bestaat uit een zogenaamd solidariteitsdeel van 40% en
een projectgebonden deel van 10%. Voor maatregelen betreffende
waterkeringen van waterschappen is tot en met 2037 in totaal €7.561
miljoen beschikbaar. De versterking van de Rijkskeringen is voor
rekening van het Rijk. Hiervoor is tot en met 2037 € 736 miljoen
beschikbaar (Artikel DF 1.02.02).

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het HWBP heeft als doel om de waterveiligheidsopgave uit te voeren
door de primaire waterkeringen op orde te brengen.

MIRT Overzicht 2024 | 118

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Hoogwaterbeschermingsprogramma
(vervolg)

HWBP
in mln. €

Projectbudget waterschapsprojecten in mln. €

Projectbudget
rijksprojecten in mln. €

Budget overige
programmakosten

MIRT 2024

8.468

7.552

736

180

MIRT 2023

7.692

6.856

687

149

MIRT 2022

7.054

6.277

655

122

MIRT 2021

6.619

5.880

640

99

MIRT 2020

6.223

5.482

629

112

MIRT 2015

3.768

3.138

573

57

verschil t.o.v. eerste
begrotingsjaar in mln. €

4.709

4.423

163

123

waarvan uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

1.086

947

124

15

Totaal HWBP

Percentage gerealiseerd***

Waterschapkosten

Rijksprojecten

Overige
programmakosten

t/m 2022

1.611

19 %

1.525

33

53

2021

1.248

18 %

1.172

27

49

2020

952

16 %

889

20

43

2019

728

11 %

680

11

37

2018

542

9%

501

10

31

Begrotingsjaar *

Jaar**

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

**

De aanleggegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 119

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenW (met waterschappen)
Aanleg

Hoogwaterbeschermingsprogramma
(vervolg)

MIRT Overzicht 2024 | 120

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Tweede
Hoogwaterbeschermingsprogramma
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het programmabudget is verhoogd met € 64
miljoen. Deze wijziging betreft indexering en
budgetoverheveling van € 40 miljoen vanuit de
reservering Deltafonds. Daarnaast is een
reservering van € 20 miljoen voor het HWBP-2 in
het Deltafonds opgenomen.

2022	In 2021 is € 80 miljoen toegevoegd aan het
programmabudget HWBP-2. Deze wijziging
betreft de verwerking van € 80 miljoen budgetschuif tussen het HWBP en het HWBP-2.
Daarnaast is een reservering van € 60 miljoen
voor het HWBP-2 in het Deltafonds opgenomen.

2021	In 2021 is extra budget voor het HWBP-2
aangevraagd.

2019	Eind 2018 is het laatste project van het HWBP-2 in
aanleg gegaan. De einddatum van dit project is
verschoven van 2021 naar 2022. Aangezien dit het
laatste project is dat gerealiseerd wordt, is
daarmee ook de mijlpaal voor het einde van het
programma verschoven van 2021 naar 2022.

Een stelsel van primaire waterkeringen beschermt Nederland tegen
overstromingen door zee, rivieren en meren. Het op de juiste sterkte
houden van deze waterkeringen is van groot belang voor het handhaven
van de gewenste veiligheid tegen overstromen. De Waterwet schrijft
voor dat om de twaalf jaar moet worden getoetst of de primaire
waterkeringen in Nederland voldoen aan de wettelijke normen. Uit de
eerste en de tweede Landelijke Rapportage Toetsing (in 2001 en 2006)
bleek dat respectievelijk 549 kilometer en 680 kilometer aan dijken,
dammen en duinen en respectievelijk 82 en 206 van de zogenoemde
kunstwerken niet aan de gestelde eisen voldoen. Daarnaast zijn negen
locaties langs de Nederlandse kust bestempeld als ‘zwakke schakels’.
Voor deze locaties werd voorzien dat zij binnen een termijn van twintig
jaar niet meer aan de norm voldoen.

Oplossing
Wanneer de primaire waterkeringen niet aan de normen voldoen, zijn
maatregelen zoals dijkversterking of versterking van de kunstwerken
nodig. Op basis van de uitkomsten van beide toetsrondes is een
planning en prioritering gemaakt voor de benodigde verbeterings­
werken. Deze maatregelen (oorspronkelijk 88 in totaal) zijn opgenomen
in het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2). In 2015 is
het project Markermeerdijk Marken, Zuid- en Westkade overgeheveld
naar het HWBP, waardoor het aantal maatregelen van het programma
wijzigt naar 87.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het programma draagt bij aan een adequate bescherming tegen
overstromingen.

2018 	In de ontwerpbegroting 2018 wordt voorgesteld
om € 81 miljoen vrij te laten vallen. Dit kan
volgens de bestuurlijk afgesproken verdeelsleutel
worden ingezet bij het nieuwe HWBP (twee derde
deel) en voor de waterveiligheidsopgave in het
Deltafonds (een derde deel).

mijlpaal voor oplevering van het programma in 2022 is niet langer
haalbaar als gevolg van vertragingen bij dit project. Een nieuwe mijlpaal
moet nog worden vastgesteld.

Planning
In de Basisrapportage is aangegeven dat de projecten uit HWBP-2 in
2017 dienen te zijn afgerond. Enkele grote, complexe projecten zullen
later gereed zijn (zie Voortgangsrapportage 11, 15, 19, 20 en 21).
Het laatste project dat wordt opgeleverd is het project dijkversterking
Markermeerdijk Hoorn-Edam-Amsterdam. De in 2018 vastgestelde

Politiek/bestuurlijk
In 2011 is het HWBP-2 door de Tweede Kamer aangewezen als Groot
Project. In dit kader is begin oktober 2011 de Basisrapportage aan de
Kamer verstuurd. De eerste voortgangsrapportage is in april 2012
aangeboden. Afspraken over gezamenlijke financiering door het Rijk en
de waterschappen zijn vastgelegd in het Bestuursakkoord Water van
2011. Naar aanleiding van de derde Landelijke Rapportage Toetsing
(2011) is een nieuw hoogwaterbeschermingsprogramma opgesteld (zie
het desbetreffende projectblad).
MIRT Overzicht 2024 | 121

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Tweede
Hoogwaterbeschermingsprogramma
(vervolg)
Uitvoering

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2017 	In de Ontwerpbegroting 2017 wordt voorgesteld
€ 327 miljoen vrij te laten vallen ten bate van het
Deltafonds.

De eerste projecten zijn in 2007 gestart. De verbeteringsmaatregelen
worden uitgevoerd door de beheerder (90 % van de primaire water­
keringen is in beheer bij waterschappen, 9 % bij Rijkswaterstaat en
de rest bij derden, onder andere provincies en gemeenten). De maat­
regelen worden gezamenlijk gefinancierd door het Rijk en de waterschappen. HWBP-2 is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud
van eigen besturing, organisatie en financiering.

Financiën
Het budget van HWBP-2 bedraagt € 2.859 mln. (Artikelen DF 1.01.01 en
1.01.02).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

2.859

2027

2022

2.463

86 %

MIRT 2023

2.798

2027

2021

2.376

85 %

MIRT 2022

2.768

2022

2020

2.363

85 %

MIRT 2021

2.688

2022

2019

2.211

83 %

MIRT 2020

2.668

2022

2018

2.013

75 %

MIRT 2018

3.151

2021

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft

292

plaatsgevonden.
** 	Inmiddels is bekend dat oplevering in 2022 niet haalbaar is. Een nieuwe mijlpaal wordt nog

113

vastgesteld.
*** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 122

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Waterveiligheid en

zoetwatervoorzieningen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Het totale programmabudget is toegenomen
naar € 1.999 miljoen. Er is € 106 miljoen aan het
programmabudget toegevoegd door verlenging
van het Deltafonds naar 2037 en € 101 miljoen
vanwege de indexering 2023 en nacalculatie 2022.
Daarnaast is vanuit het coalitieakkoord € 466
miljoen toegevoegd aan het programmabudget.
Er is budget onttrokken ten behoeve van TNO
voor onderzoek (-€ 0,2 miljoen) en naar
MIRT-onderzoek PAGW (-€ 1,2 miljoen).

2022	Er is € 106 miljoen aan het programmabudget
toegevoegd door verlenging van het Deltafonds
naar 2036. Daarnaast is indexering 2022
toegekend (€ 2 miljoen). Verder is voor het herstel
Stuw Linne € 9 miljoen en voor de tijdelijke
pompen IJmuiden € 22 miljoen overgeheveld
naar het onderhoudsbudget.

2021	Er is € 106 miljoen aan het programmabudget
toegevoegd door verlenging van het Deltafonds
naar 2035. Daarnaast is er indexering 2021
toegekend (€ 1 miljoen). Verder is er € 26 miljoen
ingezet voor de tijdelijke pompen in IJmuiden. Dit
is overgeheveld naar het onderhoudsbudget. Tot
slot is € 9 miljoen aangewend voor het herstel
van stuw Linne. Dit is binnen de reservering VenR
opgevangen.

Programma Vervanging &
Renovatie - Hoofdwatersysteem
Opgave

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Voor het waarborgen van de waterveiligheid, de beheersing van de
waterkwantiteit en zoetwatervoorziening en een goede waterkwaliteit
van de oppervlaktewateren dient het hoofdwatersysteem op orde te
worden gehouden. In eerste instantie gebeurt dat door het uitvoeren
van regulier onderhoud. De kunstwerken in het hoofdwatersysteem,
zoals stuwen, gemalen en stormvloedkeringen, hebben echter een
beperkte levensduur en dienen aan het eind hiervan te worden
vervangen of gerenoveerd. Doordat met name in de vorige eeuw op
grote schaal waterkeringen zijn aangelegd, is er komende decennia
sprake van een flinke vervanging- en renovatieopgave.

Door het vervangen of renoveren van objecten en onderdelen wordt het
hoofwatersysteem duurzaam op orde gehouden. Hierdoor houdt
Nederland droge voeten en kan het over voldoende zoetwater en
schoon (drink)water blijven beschikken, nu en in de toekomst.

Planning
Het betreft een structureel programma. Planningen voor de projecten
die onderdeel zijn van het programma zijn in de tabel in dit blad
opgenomen.

Politiek/bestuurlijk
Oplossing
Het vervangen en renoveren van kunstwerken draagt bij aan het op peil
houden van de waterveiligheid en het (zoet)waterbeheer. De scope
omvat alle objecten waarbij zich levensduurproblemen voordoen met
gevolgen voor de waterveiligheid en de beschikbaarheid van de
objecten voor het (zoet)waterbeheer. Met de projecten wordt de
levensduur van de objecten verlengd of worden de objecten vervangen,
zodat de beschikbaarheid van onder andere stormvloedkeringen,
stuwen en gemalen in stand wordt gehouden. Hiertoe is het programma
Vervanging en Renovatie (VenR) ingericht. Voor alle objecten en
onderdelen van het hoofdwatersysteem wordt de opgave in kaart
gebracht. Allereerst wordt op basis van het ontwerp ingeschat wanneer
vervanging of renovatie aan de orde zal zijn. Daarnaast worden de
objecten onderworpen aan inspecties en berekeningen. Dit leidt tot het
inzicht in, en een prognose van, waar op een termijn van vijf tot vijftien
jaar vervanging of renovatie nodig is. Zo worden, steeds vooruitkijkend,
objecten en onderdelen geïdentificeerd waarvoor een planfase wordt
gestart. In de planfase wordt de uiteindelijke opgave vastgesteld en
daarna volgt een definitief besluit over de aanpak van het betreffende
object of onderdeel. Het project gaat dan over naar de realisatiefase.

Het VenR-programma kent een technische aanleiding, namelijk het
einde van de technische levensduur van onderdelen en objecten in het
hoofdwatersysteem. Vanuit dit perspectief hoeven geen aanvullende
wensen of functionaliteiten te worden toegevoegd. Maar omdat het
relatief grote ingrepen in het systeem betreft, wordt goed nagedacht
over verstandige, aanvullende investeringen in het kader van verduur­
zaming, modernisering en meekoppelkansen vanuit de omgeving.

Uitvoering
Rijkswaterstaat voert de projecten uit (zie bijgaande tabel).

TEN-T
Delen van dit programma maken onderdeel uit van het uitgebreide
netwerk en het kernnetwerk van het Europese programma TEN-T. Het
project ligt op de North Sea-Baltic, North Sea-Mediterranean en
Rhine-Alpine corridors.

MIRT Overzicht 2024 | 123

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Waterveiligheid en

zoetwatervoorzieningen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Programma Vervanging &
Renovatie - Hoofdwatersysteem
(vervolg)
Financiën

Projecthistorie

Voor de totale vervanging- en renovatieopgave van het hoofdwatersysteem is in de periode 2012 tot en met 2037 een bedrag beschikbaar van € 1.999
miljoen. Hiervan is tot en met 2022 € 175 miljoen gerealiseerd.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
Omschrijving

2020	Er is € 106 miljoen aan het programmabudget
toegevoegd door verlenging van het Deltafonds
naar 2034. Daarnaast is er indexering 2020
toegekend (€ 1 miljoen).

2019	Van het programmabudget voor vervanging en
renovatie in het hoofdwatersysteem is € 265
miljoen overgeheveld naar het hoofdvaarwegennet en € 5 miljoen ingezet voor personele
capaciteit.

2018	Er is € 106 miljoen aan het programmabudget
toegevoegd door verlenging van het
Infrastructuurfonds naar 2032. Daarnaast is
indexering 2018 toegekend (€ 1 miljoen). Er is € 1
miljoen van het programmabudget in mindering
gebracht voor de bekostiging van personele
capaciteit voor VenR.

Taakstellend Budget in mln. €

Gerealiseerd tm 2022

Openstelling

Afgeronde projecten

175

Gereed

Renovatie Krammersluizen

22

2028

Totaal realisatieprojecten <
10 mln

19

Divers

Totaal project in
voorbereiding realisatie

30

Divers

Totaal projecten in planfase

15

Divers

Onderzoek en coördinatie

11

Divers

Reservering (gebonden)

1.745

Totalen*

1.999

Waarvan verplicht

254

175

13 %

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

1.999

2022

175

12%

MIRT 2023

1.327

2021

165

12 %

MIRT 2022

1.250

2020

156

12 %

MIRT 2021

1.168

2019

140

12 %

MIRT 2020

1.062

2018

117

11 %

MIRT 2019

1.223

2017

82

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

776

*  	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

108

**  	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 124

Gebied

Nationaal

Onderwerp	Waterveiligheid en

zoetwatervoorzieningen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Programma Vervanging &
Renovatie - Hoofdwatersysteem
(vervolg)
Planfase
1. Amsterdam-Rijnkanaal ARK: damwanden en
sluisjes
2. Bediening en Besturing Maasobjecten
3. Gemaalcomplex IJmuiden
4. Objecten IJsselmeergebied
5. Houtribsluis
6. Gemaal Heumen
7. Stuwen Maas
8. Sifons en duikers Brabantse Kanalen

Realisatiefase
1. Landelijk Meetnet Water
2. Groot Onderhoud Stuwen Maas
3. Renovatie Krammersluizen

MIRT Overzicht 2024 | 125

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Zoetwater
IenW

Deltaplan Zoetwater

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2017

Dit project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Voldoende (zoet)water is cruciaal voor de stabiliteit van dijken, het
voorkomen van bodemdaling en veenoxidatie, het tegengaan van
onomkeerbare schade aan zoetwaterafhankelijke natuur, en de
drinkwater- en elektriciteitsvoorziening. Bepaalde sectoren, zoals
landbouw, scheepvaart en veel industrieën, zijn voor hun productie
afhankelijk van zoetwater. Ook waterrijke natuur, het leefmilieu in de
stad en de volksgezondheid zijn hiervan afhankelijk.

afgelopen jaren heeft de urgentie en het belang van het
Deltaprogramma Zoetwater onderstreept.
De gerealiseerde maatregelen uit fase 1 (zoals het nieuwe peilbesluit voor
het IJsselmeer, de Klimaatbestendige Wateraanvoer Midden-Nederland,
slim watermanagement, water vasthouden in de hoge zandgronden)
hebben tijdens de droogte van 2022 hun nut bewezen. De realisatie van
enkele grote complexe maatregelen lopen door tot en met 2026.

In lijn met de voorkeursvolgorde voor (regionaal) waterbeheer komt er
steeds meer aandacht voor het uitgangspunt om bij het gebruik van
land en watersystemen meer rekening te houden met de beschikbaarheid van zoetwater en wateroverlast. Het besef groeit dat er grenzen zijn
aan de mogelijkheden om toekomstige periodes van extreme droogte
of neerslag in het watersysteem op te vangen. De extreme langdurige
droogte in 2018 en 2022 en het hoogwater en de wateroverlast in
Limburg in 2021 hebben laten zien dat ook aanpassing van landgebruik
nodig is.

In 2022 is de tweede fase van het Deltaplan Zoetwater van start gegaan.
Het Deltaplan Zoetwater bevat alle geprogrammeerde maatregelen en
investeringen van Rijkswaterstaat, provincies en waterschappen voor de
periode 2022-2027. In totaal gaat het om een maatregelenpakket van
circa € 800 miljoen. Hiervan is € 250 miljoen. afkomstig uit het
Deltafonds. Hiertoe zijn er nieuwe regionale bestuursovereenkomsten
gesloten en financiële afspraken gemaakt met de SPUK-regeling.
Daarnaast heeft iedere zoetwaterregio een vastgestelde strategie met
bijbehorende maatregelen.

Dit onderschrijft het belang om inzicht te krijgen in de beschikbaarheid
van (zoet)water en de kansen op watertekorten. Er zijn maatregelen
nodig om de aanvoer van zoetwater robuuster te maken en te zorgen
voor zuiniger gebruik.

Meer dan de helft van de investeringen is voorzien op de zandgronden,
om de omslag te maken naar het beter vasthouden van water door
meer rekening te houden met het water- en bodemsysteem. De overige
maatregelen zijn gericht op het slimmer verdelen van het beschikbare
water, het gebruik van alternatieve bronnen (zoals effluent en brakke
kwel), een (klimaat)robuustere inrichting en beheer van het watersysteem en innovaties in onder meer de landbouw. Daarbij wordt slim
watermanagement in de tweede fase ook benut voor het verder
uitwerken en lerend implementeren van de strategie Klimaatbestendige
Zoetwatervoorziening Hoofdwatersysteem (KZH). De strategie KZH gaat
uit van zoetwaterbuffers en zones in het hoofdwatersysteem van
waaruit zoetwater, vanuit landelijk overzicht, situationeel gestuurd
wordt naar de regionale watersystemen.

Oplossing
De Deltaplannen Zoetwater 2015-2021 (fase 1) en 2022-2027 (fase 2)
bevatten maatregelen om de zoetwatervoorziening in Nederland
robuuster te maken voor toekomstige effecten van klimaatverandering
en om de knelpunten die er nu al zijn aan te pakken. De plannen
bevatten maatregelen om het watersysteem gezonder te maken en
sectoren weerbaarder te maken, bijvoorbeeld door water vast te
houden, minder water te gebruiken, water te hergebruiken, water slim
te verdelen en de inrichting aan te passen. Het plan bevat ook afspraken
over de financiële bijdragen van het Rijk en de regio. De droogte in de

MIRT Overzicht 2024 | 126

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Zoetwater
IenW
Aanleg

Deltaplan Zoetwater
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De beleidsdoelstelling is Nederland voor te bereiden op de gevolgen
van klimaatverandering en weerbaar te maken tegen watertekorten in
2050. De maatregelen zorgen voor een robuuster watersysteem,
waarmee toenemende watertekorten (qua omvang en frequentie) beter
opgevangen kunnen worden. Ook richten gebruikers hun bedrijfs­
voering zo in dat ze beter met watertekorten en verzilting kunnen
omgaan. Hiermee wordt de schade door droogte en verzilting beperkt.

Planning
De planning per maatregel staat beschreven in de programmering die
jaarlijks wordt geactualiseerd. Deze is te vinden op:
www.deltaprogramma.nl.
Planning fase 1 - uitvoering laatste complexe maatregelen
Circa 65% van het Deltafondsbudget voor de eerste fase van het
Deltaplan Zoetwater (2015-2021) is daadwerkelijk besteed. De overige
35% van het budget wordt gespendeerd tot 2026.
Tussen 2015 en 2022 zijn 51 maatregelen ter waarde van € 120 miljoen
gerealiseerd die deel uitmaken van de eerste fase van het Deltaplan
Zoetwater. Negen kleinere maatregelen worden afgerond in 2024. Vier
grote complexe uitvoeringsprojecten ter waarde van in totaal € 65
miljoen lopen nog door, namelijk Klimaatbestendige Wateraanvoer
West-Nederland traject C, Maatregelen Versterken Friese IJsselmeerkust
tot en met 2025, en Implementatie Peilbesluit IJsselmeer en
Aanvoerdeel Noordervaart tot en met 2026. De langere uitvoeringstijd
heeft te maken met complexe procedures, PFAS, grondposities en
aanbestedingsproblemen.

Planning fase 2 - uitvoering Deltaplan fase 2 (2022-2027) vanaf 2023 op stoom
De tweede fase van het Deltaprogramma Zoetwater (2022-2027) is in
feite in de tweede helft van 2022 van start gegaan. De maatregel
‘vergroten wateraanvoer Bloemers-Ufford van Rivierenland’ is
afgerond. De uitvoering van enkele maatregelen is in 2023 begonnen.
De meeste maatregelen worden werkelijk uitgevoerd in of na 2024. Het
is te verwachten dat de uitvoering van complexe trajecten langer zal
duren dan 2027, vanwege druk op de uitvoeringkracht in de regio’s,
moeite met het aankopen van gronden, complexe vergunning­
procedures en prijsstijgingen door inflatie.

Politiek/bestuurlijk
Voor de programmering van zoetwatermaatregelen uit de eerste fase zijn
afspraken over verantwoordelijkheden, kostenverdeling, financieel
arrangement en planning via bestuursovereenkomsten per regio
vastgelegd.
Voor de tweede fase heeft het Rijk een specifieke uitkeringsregeling
(SPUK) ingesteld (juli 2022). In deze regeling zijn de voorwaarden met
betrekking tot de uitvoering van de maatregelen door de zoetwaterregio’s en cofinanciering door het Deltafonds vastgelegd. De zoetwaterregio’s zijn Hoge Zandgronden Oost, Hoge Zandgronden Zuid,
Rivierengebied, West-Nederland, Noord-Nederland (voorheen
IJsselmeergebied) en Zuidwestelijke Delta. De regio’s krijgen 25%
cofinanciering voor hun maatregelen (50% bij innovaties).
Maatregelen in het hoofdwatersysteem worden volledig met
Deltafondsgelden bekostigd en via opdrachten van de Minister van
IenW door Rijkswaterstaat geregeld.

MIRT Overzicht 2024 | 127

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Zoetwater
IenW
Aanleg

Deltaplan Zoetwater
(vervolg)

Financiën
Fase 1
Het budget voor het Deltaplan Zoetwater Fase 1 is circa € 400 miljoen op
basis van cofinanciering. Het taakstellend budget voor IenW bedraagt
€ 159 miljoen (Artikel DF 2.02.02). Het budget is in 2020 aangevuld, in
verband met jaarlijkse indexatie met een bedrag van € 25,5 miljoen. In
totaal worden maatregelen ter waarde van € 185,5 miljoen bekostigd. Van
het taakstellend budget is in de periode 2015-2022 circa € 120 miljoen overgemaakt naar decentrale overheden en Rijkswaterstaat als bijdrage voor
het uitvoeren van zoetwatermaatregelen van nationaal belang conform
het Deltaplan Zoetwater fase 1.

Projectbudget (fase 1)
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

50

2026

2022

18

65 %

MIRT 2023

65

2026

2021

24

55 %

MIRT 2022

83

2026

2020

24

42 %

MIRT 2021

108

2026

2019

19

29 %

MIRT 2020

132

2026

2018

11

18 %

MIRT 2015

159

2026

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

109

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
***

Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 128

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Zoetwater
IenW
Aanleg

Deltaplan Zoetwater
(vervolg)

Fase 2
het budget voor het Deltaplan Zoetwater Fase 2 is circa € 800 miljoen op
basis van cofinanciering. Het taakstellend budget voor IenW bedraagt
€ 250 miljoen (Artikel DF 2.02.02), exclusief mogelijke indexatie. Van het
taakstellend budget is 2022 circa € 25 miljoen (inclusief btw-compensatie)
overgemaakt naar decentrale overheden en Rijkswaterstaat. Dit is als
bijdrage voor het uitvoeren van zoetwatermaatregelen van nationaal
belang conform het Deltaplan Zoetwater fase 2.

Projectbudget (fase 2)
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

2022

25

10 %

MIRT 2024

225

2027

MIRT 2023

225

2027

MIRT 2022

250

2027

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
***

Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 129

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Zoetwater
IenW
Aanleg

Deltaplan Zoetwater
(vervolg)

MIRT Overzicht 2024 | 130

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkwaliteit
IenW
Aanleg

Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

In 2022 zijn de geactualiseerde stroomgebiedsbeheerplannen 2022-2027 vastgesteld als wettelijke
bijlage bij het Nationaal Waterprogramma.

2021	Het voorkeursalternatief voor het maatregelpakket voor de derde planperiode is opgenomen in
de ontwerpstroomgebiedsbeheerplannen. Deze
zijn in maart 2021 als bijlage van het Nationaal
Waterprogramma ter inzage gelegd. Parallel
daaraan is een begin gemaakt met de planning en
studies van dit maatregelpakket.

2020	Medio 2020 is het voorkeursalternatief voor het
maatregelpakket voor de derde planperiode
vastgesteld.

De opgave vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) is het
verbeteren van de chemische en ecologische kwaliteit van grond- en
oppervlaktewater. In 2027 moeten maatregelen zijn uitgevoerd die
bijdragen aan de doelen van de KRW. Het betreft onder meer maatregelen voor ecologisch herstel: herstel van verbindingen om vissen ruim
baan te geven, verbeteren van geleidelijke en ecologisch functionerende
overgangen tussen water en land en tussen zoet en zout water, betere
uitwisseling tussen hoofdstroom en geulen in de uiterwaarden, en
verbetering van de gevoeligheden voor de afwenteling van stofstromen
vanuit bovenstrooms gelegen watersystemen. In enkele gebieden is
algenbloei een belangrijk aandachtspunt.

Oplossing
De knelpunten kunnen grotendeels worden weggenomen door
inrichtingsmaatregelen in het watersysteem. Het betreft een mix van
maatregelen gericht op de vispasseerbaarheid, het ecologisch functioneren van watergangen en hun directe omgeving (oevers), helder en
schoon water, en herstel van habitat en de natuurlijke dynamiek.

21 maart 2021 als bijlage bij het nationaal Waterprogramma voor zes
maanden ter inzage gelegd. Per 22 maart 2022 gelden de geactualiseerde stroomgebiedbeheerplannen als wettelijke bijlage bij het
Nationaal Waterprogramma 2022-2027.

Uitvoering
De maatregelen van de eerste en tweede planperiode zijn inmiddels
uitgevoerd. Het maatregelpakket voor de derde planperiode is vastgesteld en de planning en studies is in 2020 van start gegaan. In 2022 is de
scope van de derde tranche van het KRW-verbeterprogramma geactualiseerd op basis van effectiviteit, uitvoerbaarheid en haalbaarheid van de
beoogde maatregelen. Hierbij is de opgave verdeeld in een basispakket
van 134 maatregelen, waarmee aan de Europese resultaatsverplichting
wordt voldaan, en een aanvullend pakket van 9 maatregelen.
Het aanvullend pakket maatregelen heeft als doel om een meer
robuuste verbetering van de waterkwaliteit na te streven en tegenvallers
in de uitvoering van het basispakket op te vangen. De maatregelen uit
het basispakket zijn opgenomen in de stroomgebiedbeheerplannen
2022-2027 en het Nationaal Water Programma.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2019 	Er is versneld gestart met de verkenning van het
maatregelpakket voor de derde planperiode
(2022-2027). Het reeds bekende maatregelpakket
is geactualiseerd en aangevuld. Het budget is
verhoogd met € 15 miljoen, waarvan € 12 miljoen
door indexering.

Het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren draagt bij aan het
op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem tegen
maatschappelijk aanvaardbare kosten volgens de doelen van de KRW.

Planning
2027: Oplevering derde planperiode en programma

Politiek/bestuurlijk
De maatregelen voor de Kaderrichtlijn Water worden uitgevoerd in drie
planperioden van zes jaar. Het maatregelpakket en de onderbouwing
daarvan voor de derde planperiode zijn opgenomen in het Beheerplan
Rijkswateren (BPRW) 2022-2027. Deze zijn opgenomen in de stroomgebiedbeheerplannen voor de periode 2022-2027. De ontwerpplannen zijn

De maatregelen uit het basispakket moeten binnen de lopende tranche
gerealiseerd worden. Van deze maatregelen wordt de verkennings-,
planuitwerkings- en realisatiefase doorlopen. Van de maatregelen uit
het aanvullend pakket worden de verkennings- en planuitwerkingsfase
doorlopen, zodat uitwisseling met maatregelen uit het basispakket
mogelijk is. De realisatiefase is daarmee komen te vervallen voor deze
projecten. Het daarmee vrijvallende budget wordt gebruikt voor het
dekken van de meerkosten als gevolg van PFAS-verontreinigingen en
planfase van het aanvullend pakket.

MIRT Overzicht 2024 | 131

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren
(vervolg)
Financiën

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	Er is decharge verleend voor de eerste

Het taakstellend budget voor het gehele programma bedraagt € 1.181,5
miljoen. Voor de eerste planperiode was in totaal € 484,2 miljoen
beschikbaar (Artikel XII 12.01.03). Voor de uitvoering van de tweede en
de derde planperiode is er op het Deltafonds tot 2027 € 697,5 miljoen
beschikbaar (Artikel DF 07.01.01).

planperiode van de uitvoering van KRWmaatregelen. Het budget is verhoogd met € 14,4
miljoen. Het eerder overgehevelde bedrag voor
Hoornse Hop is na het vervallen van het project
Hoornse Hop weer teruggegaan naar het
Verbeterprogramma Waterkwaliteit
Rijkswateren. Daarnaast is € 8,6 miljoen
toegevoegd door indexering.

2017	Het budget is verlaagd met € 5 miljoen als gevolg
van indexering (+ € 1 miljoen) en overheveling van
budget van het Verbeterprogramma naar het
project Luwtemaatregelen Hoornse Hop
(€ 6 miljoen).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

1.182

2027

2022

636

54 %

MIRT 2023

1.150

2027

2021

586

51 %

MIRT 2022

1.123

2027

2020

557

50 %

MIRT 2021

1.109

2027

2019

537

48 %

MIRT 2020

1.100

2027

2018

507

47 %

MIRT 2013

484

2027

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

698

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft
plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

104

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 132

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren
(vervolg)

MIRT Overzicht 2024 | 133

Noordwest-Nederland

› Gebiedsopgave
› Projectenkaart
› Projectenoverzicht
› Project- en programmabladen

MIRT Overzicht 2024 | 134

Noordwest-Nederland

Noordwest-Nederland is met de
provincies Noord-Holland, Utrecht en
Flevoland een aantrekkelijke en
economisch belangrijke regio. De regio
staat voor grote, complexe en
samenhangende ruimtelijke opgaven. Rijk
en regio werken intensief samen aan de
aanpak van de opgaven, onder meer in
gezamenlijke programma’s.
Noordwest-Nederland bestaat uit een polycentrisch netwerk van steden
en dorpen met elk een eigen karakteristiek en kracht in een gevarieerd
landschap, waarvan de kern wordt gevormd door de Metropoolregio’s
Amsterdam en Utrecht. Daaromheen liggen Noord-Holland Noord,
Flevoland Oost en Noord en Foodvalley, die functioneel verbonden zijn
met de metropoolregio’s.
Noordwest-Nederland is een aantrekkelijke en groeiende regio. Het is
een gewilde plek om te wonen, werken en leven. De metropoolregio’s
vormen samen met de luchthaven Schiphol en de zeehavens Amsterdam
een motor voor de Nederlandse economie. Vooral in het stedelijk
netwerk groeit de bevolking en de werkgelegenheid. Sterke economische
sectoren zijn financiële en zakelijke dienstverlening, creatieve industrie,
life sciences & health en hightech systemen en materialen. Met de
luchthaven Schiphol, de zeehavens Amsterdam en internationale
spoorverbindingen heeft Noordwest-Nederland een goede internationale bereikbaarheid voor personen- en goederenvervoer.
Door de demografische en economische groei in samenhang met de
transitieopgaven op het gebied van energie en klimaat en de druk op de
leefkwaliteit staat Noordwest-Nederland voor grote ruimtelijke opgaven.
MIRT Overzicht 2024 | 135

Noordwest-Nederland

Om de groei duurzaam en gezond in goede banen te leiden en oog te
hebben voor de menselijke maat is samenhangende beleidsinzet nodig
op het gebied van woningbouw, economie, bereikbaarheid, energie,
duurzaamheid, leefbaarheid, natuur en landschap en water. Vooral de
integrale aanpak van de grote woningbouwopgave heeft daarbij een
hoge urgentie en prioriteit.

Mobiliteit in Noordwest-Nederland
Door de demografische en economische groei in Noordwest-Nederland
neemt de mobiliteit toe. Volgens de Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA
2021) worden op de lange termijn de capaciteitsgrenzen van het
mobiliteitssysteem in de steden bereikt, met name in en rondom
Amsterdam en Utrecht. Dit komt vooral door de sterke toename in het
gebruik van de fiets en het openbaar vervoer. Daarnaast treden voor
zowel weg als spoor bereikbaarheidsproblemen op rond Amsterdam en
Utrecht, tussen de steden en op de verbindingen naar de andere
landsdelen. Speciale aandacht is nodig voor een goede bereikbaarheid
van de vele nieuw te bouwen woningen in Noordwest-Nederland, die
met prioriteit binnen bestaand stedelijk gebied en nabij knooppunten
worden gebouwd in de grootschalige NOVEX woningbouwlocaties MRA
West, MRA Oost, Havenstad Amsterdam, Utrecht Groot Merwede,
Amersfoort Spoor- en A1-zone en Foodvalley.
Er is een schaalsprong in het mobiliteitssysteem nodig, vooral voor het
openbaar vervoer en de fiets, om de groeiende stedelijke gebieden
bereikbaar en aantrekkelijk te houden. De landelijke gebieden zullen
meer afhankelijk blijven van de auto. Daar vormt behoud en beschikbaarheid van het openbaar vervoer, mede in relatie tot de bereikbaarheid
van voldoende arbeidsplaatsen, de belangrijkste opgave. Voor middellange internationale afstanden is het de opgave om spoorvervoer een
aantrekkelijk alternatief te laten zijn voor vliegen. Een blijvende opgave is
om de verkeersveiligheid, die onder druk staat door vergrijzing en het
toenemend gebruik van (e-)fietsen en nieuwe vervoermiddelen, te
verbeteren en de gezondheidseffecten van mobiliteit door geluid en
schadelijke stoffen te verminderen.

De toenemende congestie op de weg is ook een opgave voor het
goederenvervoer, net als de concurrentie tussen personen- en goederenvervoer op het spoor. Met de nieuwe zeesluis bij IJmuiden is de
internationale bereikbaarheid van de havens in het
Noordzeekanaalgebied op de lange termijn gegarandeerd. Leefbaarheid
en veiligheid in steden en wijken vragen om duurzame oplossingen voor
de distributie van goederen naar winkels én particulieren. Hetzelfde geldt
voor de bouwlogistiek voor de grote woningbouwopgave.
Ten slotte kunnen de bestaande netwerken nog beter benut worden,
onder meer door de krachten te bundelen rondom het afstemmen van
werkzaamheden, het slimmer maken van de netwerken, het beter
verknopen van modaliteiten via hubs en het toegankelijker maken van
verschillende modaliteiten binnen een reis (Mobility as a Service).

Aanpak
Om de grote, complexe en samenhangende ruimtelijke opgaven in
Noordwest-Nederland aan te pakken werken Rijk en regionale overheden in toenemende mate samen in een programmatische aanpak. Dat
gebeurt binnen het Programma NOVEX in de NOVEX-gebieden
Verstedelijkingsgebied Metropoolregio Amsterdam,
Verstedelijkingsgebied Utrecht-Amersfoort, Amsterdam
Noordzeekanaal, Regio Schiphol, Het Groene Hart en Gebied (ArnhemNijmegen-)Foodvalley en in de (bereikbaarheids)programma’s Samen
Bouwen aan Bereikbaarheid in de Metropoolregio Amsterdam en U Ned
in de Metropoolregio Utrecht. De aanpak van onder meer waterveiligheid vindt plaats in het Deltaprogramma en in het Programma Integraal
Riviermanagement (IRM).

MIRT Overzicht 2024 | 136

Noordwest-Nederland Projectenkaart

MIRT Onderzoek
1. A12-zone met doorkijk naar Rijnenburg (valt onder
U Ned programma)

Verkenning
2.
3.
4.
5.

A9 Rottepolderplein (valt onder MRA programma)
A27 Zeewolde - Eemnes (valt onder MRA programma)
Derde perron Amsterdam Zuid
OV en Wonen in de regio Utrecht (valt onder UNED
programma)
6. OV-ontsluiting Amsterdam Sloterdijk-Amsterdam Centraal
7. OV-verbinding amsterdam-Haarlemmermeer
8. Noord Hollandse Markermeerkust
9. Oostvaardersoevers
10. Wieringerhoek

Planning en studies
11. A6 Almere Oostvaarders - Lelystad
12. A7/A8 Amsterdam - Hoorn
13. A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
14. Noordelijke Randweg Utrecht (NRU)
15. Multimodale knoop Schiphol
16. Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten op
Amsterdam Centraal
17. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer
18. Vaarweg IJsselmeer-Meppel

Aanleg
19. A1/A6/A9 Schiphol - Amsterdam - Almere
20. A10 Knooppunten Nieuwe Meer en Amstel
21. A27/A12 Ring Utrecht
22. ZuidasDok
23. Amsterdam CS, Cuypershal
24. Ombouw Amstelveenlijn (hoogwaardige tramverbinding)
25. PHS Alkmaar - Amsterdam
26. PHS Amsterdam
27. De Zaan (Wilhelminasluis)
28. Lichteren Buitenhaven Ijmuiden en Energiehaven
29. Verbeteren vaargeul IJsselmeer (Amsterdam-Lemmer)
30. Zeetoegang IJmond
31. Afsluitdijk
32. Dijkversterking Marken
33. Markermeer - IJmeer
34. Reevesluis

Programma’s
A	Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB)
B Programma U Ned
MIRT Overzicht 2024 | 137

Noordwest-Nederland Projectenoverzicht
Hoofdwegen

Vaarwegen

Projecten: 12

4

ten: 37
c
e
roj
p
l

3

Tot
aa

4

4

Projecten: 6

2

Water

4

1

3

Projecten: 7

4

Spoorwegen

2

Projecten: 10

2

Onderzoek

Verkenning

Planning en studies

Aanleg

Aanvullende projecten
Projecten: 2

4

Programma’s
MIRT Overzicht 2024 | 138

Gebied
Fase

Noordwest-Nederland
Programma

Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid
MRA (SBaB)
Aanleiding en programmadoelen

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De MIRT-verkenning A9 Rottepolderplein is
gepauzeerd in het kader van de herprioritering
van het Mobiliteitsfonds. De startbeslissing voor
de MIRT-verkenning OV-verbinding Sloterdijk –
Amsterdam centrum is genomen. Er is gestart
met het opstellen van een implementatieplan
Voor het Multimodaal Toekomstbeeld. De
uitwerking van de uitvoeringsagenda is
beëindigd, alleen de activiteiten voor mobiliteitsgedrag worden voortgezet. Voor de coördinatie
van de samenwerking met NOVEX MRA en
Programma Woningbouw en Mobiliteit is de
programmalijn Verstedelijking en Mobiliteit
gestart.

2022 	Het MIRT-onderzoek Amsterdam Bay Area (met
name rondom Almere en IJburg) is afgerond. De
startbeslissing voor de MIRT-verkenning
OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer is
genomen. Er is vanwege onvoldoende financiële
middelen nog geen startbeslissing genomen voor
de MIRT-verkenning A27 knooppunt Eemnes
– Zeewolde. Het onderzoek Multimodaal
Toekomstbeeld (MTB) is in uitvoering.

2020 	Uitvoeringsprogramma SBaB is in uitvoering. Het
MIRT-onderzoek Zuidwestkant Amsterdam –
Schiphol – Hoofddorp (ZWASH) en de Quick Scan
Westkant zijn afgerond. Het MIRT-onderzoek
Amsterdam Bay Area en onderzoek Netwerk­
strategie (voorganger van MTB) zijn gestart.

In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) worden tot 2040 circa 250.000
woningen gebouwd en 230.000 arbeidsplaatsen gerealiseerd. Dat biedt
kansen, maar de druk op de openbare ruimte en op de stedelijke en
rijksnetwerken (weg en ov) neemt ook toe. Met de huidige woningbouwopgave groeit ook het aantal bewoners, bezoekers en bedrijven in
stedelijk gebied en zal de druk op de mobiliteitsknelpunten, reistijdbetrouwbaarheid en verblijfskwaliteit in de MRA toenemen. Om de
enorme woningbouwopgave in de MRA te realiseren zijn op de
noodzakelijke randvoorwaarden, waaronder mobiliteit, ook gezamenlijke maatregelen van het Rijk en de regio nodig.
De ambitie (versterken concurrentiekracht MRA) is uitgewerkt in de
volgende vier programmadoelen, die onderling nauw met elkaar
verbonden zijn:
1. Zorgen voor een betere bereikbaarheid van de economische
toplocaties in de MRA.
2. Het faciliteren van de bereikbaarheid van nieuwe woningbouw- en
werkgelegenheidslocaties in de MRA.
3. Zorgen voor een goed functionerend daily urban system, met
aandacht voor reistijd, betrouwbaarheid en beleving.
4. Het versterken van de duurzame mobiliteit en het leveren van een
bijdrage aan de landelijke klimaatdoelen.

Het programma SBaB en de verstedelijkingsstrategie MRA hebben
daaropvolgend een nauwere samenwerking bewerkstelligd om te
komen tot een ontwikkelpad voor bereikbaarheid en verstedelijking
tussen nu en 2040.

Opbouw van het programma
Het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid ging op 15 maart
2018 formeel van start. In dit programma werken het Rijk en de regio
samen aan bereikbaarheidsoplossingen in relatie tot de verstedelijking.
Het doel is om, met het oog op de woningbouw, de bereikbaarheid (en
leefbaarheid) op peil te houden en om economische toplocaties
bereikbaar te houden. Met het coalitieakkoord is er in 2022 een
hernieuwde focus gekomen op de connectie tussen woningbouw en
bereikbaarheid.

In 2019 hebben het rijk en de regio in de programmalijn Ontwikkelpad
een adaptief ontwikkelpad voor 2040 vastgesteld en daarmee een
gezamenlijke koers voor de verstedelijking en bereikbaarheid bepaald.
Het programma is adaptief. De bereikbaarheidsopgaven kunnen immers
veranderen als gevolg van gewijzigde omstandigheden.

MIRT Overzicht 2024 | 139

Gebied
Fase

Noordwest-Nederland
Programma

Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid
MRA (SBaB)
(vervolg)
Begin 2023 wordt de scope van het programma bepaald door de
volgende drie programmalijnen:

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019 	Het Adaptief Ontwikkelpad van SBaB voor 2040 is
vastgesteld. De MIRT-verkenning
Rottepolderplein is gestart.

2018 	De Kwartiermakersfase van het programma SBaB
is afgerond en het programma is formeel
vastgesteld en gestart.

2016	De kwartiermakersfase van het programma SBaB
is gestart. Het programma is nieuw opgenomen
in het MIRT.

• Multimodaal Toekomstbeeld (MTB)
• Mobiliteitsgedrag
• Verstedelijking en Mobiliteit
In de programmalijn Multimodaal toekomstbeeld is de centrale vraag:
hoe blijft de MRA duurzaam bereikbaar? Het Multimodaal
Toekomstbeeld geeft daarmee richting aan de toekomstige besluitvorming over netwerkinvesteringen en helpt deze in samenhang en in
de tijd te bezien.
De programmalijn Mobiliteitsgedrag gaat over het structureel veranderen van mobiliteitsgedrag naar slim en duurzaam reizen. Het MTBprincipe van spreiden en mijden vormt het kader voor de uitvoering van
de programmalijn Mobiliteitsgedrag. Binnen de programmalijn wordt
gewerkt aan een Meerjarenaanpak Mobiliteitsgedrag 2024-2030. Hierin
wordt uitgewerkt welke activiteiten worden uitgevoerd, waaronder de
werkgeversaanpak.
In 2023 is gestart met een nieuwe programmalijn Verstedelijking en
Mobiliteit. Het doel is om aansluiting te borgen op de verstedelijkingsstrategie MRA (NOVEX) op het vlak van mobiliteit en verstedelijking en
bijbehorende investeringen. De nieuwe programmalijn gaat in ieder
geval aan de slag met de uitwerking van een aantal concrete afspraken
uit het Bestuurlijk Overleg MIRT van 11 november 2022, zoals de pilot
Programmatische Bekostiging en het Bereikbaarheidsonderzoek
Lelystad Zuid. Ook de activiteiten van Bereikbare Steden vallen onder
deze nieuwe programmalijn.

MIRT-verkenning OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer
Het MIRT-onderzoek Zuidwestkant Amsterdam – Schiphol – Hoofddorp
(ZWASH) is in 2020 afgerond. In november 2022 is de startbeslissing
genomen voor de MIRT-verkenning van de ov-verbinding Amsterdam
– Haarlemmermeer. Er wordt toegewerkt naar het nemen van een
voorkeursbeslissing in 2025.
MIRT-verkenning OV-verbinding Sloterdijk – Amsterdam centrum
In het Bestuurlijk Overleg MIRT hebben de bestuurders van het Rijk en
de regio besloten tot het uitvoeren van een MIRT-verkenning naar het
verlengen van de metroringlijn.
MIRT-verkenning Rottepolderplein
Eind 2018 is de MIRT-verkenning A9 Rottepolderplein gestart met als
doel om met beperkte ingrepen de doorstroming in het
Rottepolderplein te verbeteren. Echter is het project gepauzeerd in het
kader van de herprioritering van het Mobiliteitsfonds.
MIRT-verkenning A27 Zeewolde – Eemnes
In het Bestuurlijk Overleg MIRT 2022 is geconcludeerd dat er op dit
moment geen zicht is op voldoende financiële middelen om de
MIRT-verkenning te starten. Op dit moment wordt daarom niet meer
gewerkt aan het maken van plannen voor A27 Zeewolde – Eemnes. Wel
is afgesproken dat het Rijk en de regio de ontwikkelingen op het gebied
van woningbouw en (auto)mobiliteit in en vanuit Almere en Flevoland
blijven volgen.
Aan de oostkant is de afgelopen twee jaar gewerkt aan het MIRTonderzoek Amsterdam Bay Area voor Amsterdam en Almere. Het
onderzoek is in 2022 afgerond.

Projecten

Betrokken partijen

Naast de programmalijnen maken ook de MIRT-verkenningen
OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer, OV-verbinding
Sloterdijk – Amsterdam centrum, A9 Rotterpolderplein en A27 Zeewolde
– Eemnes onderdeel uit van het programma.

De betrokken partijen zijn de ministeries van IenW en BZK, de
Vervoerregio Amsterdam, de provincies Noord-Holland en Flevoland,
Rijkswaterstaat, ProRail, Schiphol, NS en 32 gemeenten van de
Metropoolregio.
MIRT Overzicht 2024 | 140

Gebied
Fase

Noordwest-Nederland
Programma

Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid
MRA (SBaB)
(vervolg)
MIRT-projecten onder dit programma
•
•
•
•

MIRT-verkenning OV-verbinding Sloterdijk – Amsterdam centrum
MIRT-verkenning OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer
MIRT-verkenning A9 Rottepolderplein (gepauzeerd)
MIRT-verkenning A27 Zeewolde - Eemnes (voorbereiding startbeslissing)

MIRT Overzicht 2024 | 141

Gebied
Fase

Noordwest-Nederland
Programma

Programma U Ned

Aanleiding en doel
Projecthistorie

De Metropoolregio Utrecht kent een reeks urgente opgaven op het
gebied van wonen, werken, bereikbaarheid en leefbaarheid.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In 2023 is het MIRT-onderzoek A12-zone in
samenhang met Rijnenburg gestart, de
Gebiedsonderzoeken zijn in 2022 afgerond.

2022 	In 2020 zijn de Gebiedsonderzoeken,
Mobiliteitsstrategie, Knooppuntenprogramma en
Aanpak 2030 opgestart en in 2021 zijn no-regretafspraken gemaakt.

2021 	Het MIRT-onderzoek ‘Utrecht Nabij’ is in 2020
afgerond en vastgesteld door Rijk en regio.

De belangrijkste opgaven voor de Metropoolregio:
• Tot 2040 is er behoefte aan 165.000 extra woningen.
• Tot 2040 komen er naar verwachting meer dan 80.000 arbeidsplaatsen bij.
• De huidige economische groei (in de regio en in de omliggende
regio’s) veroorzaakt druk op de bereikbaarheid, zowel op de weg als
in het ov.
• De huidige en de geplande grote verbouwingen aan het wegennet
rond de stad Utrecht, en de huidige en geplande ruimtelijke ontwikkelingen in en aan de randen van de stad (Utrecht Science Park,
Merwedekanaalzone) vergroten samen de druk op de bereikbaarheid.
En dat terwijl die druk al hoog is vanwege autonome groei van alle
modaliteiten.

2020 	De MIRT-verkenning ‘OV en Wonen’ is gestart.
2019 	Het MIRT-onderzoek ‘Utrecht Nabij’ is nieuw
opgenomen in het MIRT.

2018 	De kwartiermakersfase is afgerond, het
programma U Ned is gestart en het programma­
plan ‘U Ned op hoofdlijnen – Bereikbare, gezonde
groei in de Metropoolregio Utrecht’ is
vastgesteld.

2016/
2017 	De regionale verkenning ov, de gebiedsverkenning Utrecht-Oost en het programmaplan U Ned
1e fase zijn opgeleverd.

Deze opgaven vragen om:
• Inzet van (innovatieve) oplossingen die bijdragen aan een betere
bereikbaarheid, verkeersveiligheid, en duurzame en schone mobiliteit
rondom huidige en nieuwe woningen en werkplekken.
• Een mobiliteitssysteem dat efficiënt met ruimte omgaat.
• Balanceren tussen de verschillende belangen.
Doel van het programma U Ned:
Maatregelen ontwikkelen op het gebied van wonen, werken, leefbaarheid en bereikbaarheid, waardoor Utrecht nu en straks haar economische
belofte als gezonde metropoolregio waarmaakt en de draaischijffunctie
voor Nederland behoudt.
Met een adaptieve aanpak nemen de samenwerkende partijen integrale
besluiten om ruimte te bieden aan wonen en werken in relatie tot de
daarvoor gewenste bereikbaarheid via verschillende netwerken. Dit
onder de randvoorwaarde van het creëren van een duurzame balans
tussen groei en omgeving op een manier die uitvoerbaar en betaalbaar is.

MIRT Overzicht 2024 | 142

Gebied
Fase

Noordwest-Nederland
Programma

Programma U Ned
(vervolg)

Opbouw van het programma
Binnen U Ned wordt er gewerkt aan een aantal programmalijnen. Deze
programmalijnen worden gewaardeerd naar ruimtelijke kwaliteit,
mobiliteitseffecten en kosten/baten (de meetlat). Het vertrekpunt
hierbij is de MIRT-onderzoeken ‘Utrecht Nabij’ en ‘Amersfoort Centraal!’
Voor het NOVEX-gebied Utrecht-Amersfoort worden deze visies
samengevoegd tot één ontwikkelperspectief.
1. Mobiliteitsstrategie 2040: in 2022 is de uitwerkingsagenda opgeleverd. Als vervolg op de mobiliteitsstrategie werken het Rijk en de
regio de aanbevelingen van deze uitwerkingsagenda binnen U Ned de
komende periode verder uit.
2. Programma Regiopoorten: met het uitvoeringsprogramma
Regiopoorten worden kwalitatieve profielen per regiopoort
uitgewerkt en wordt lokale planvorming waar mogelijk versnelt. Dit
betreft de integrale beoogde woon­opgave, arbeidsplaatsen, energie,
fasering en toegang tot groen en landschappen in samenhang met
mobiliteit.
3. Aanpak 2030: het komen tot een pakket aan stimulerings- en
ontmoedigingsmaatregelen en kleine inframaatregelen op het gebied
van mobiliteit. Dat pakket moet bijdragen aan de bereikbaarheid van
de regio in de periode tot 2030, de mobiliteitstransitie verder op gang
helpen én de beoogde verstedelijking mogelijk maken.
4. Kortetermijnaanpak ’Niet en Anders reizen’: hiermee wordt tot 2025
gewerkt aan een goede bereikbaarheid en een gezonde leef- en
werkomgeving van onze regio door middel van programma’s,
projecten en activiteiten gericht op het stimuleren van niet en anders
reizen in de regio Utrecht.

multimodale knoop Utrecht CS en de bereikbaarheid van nieuwe
woningbouw. Hierbij wordt in stappen getrechterd naar een
voorkeursbeslissing.
6. No-regretmaatregelen: we realiseren rond 2025 maatregelen die
bijdragen aan een goede bereikbaarheid van het Utrecht Science Park,
het ontlasten van Utrecht Centraal en het realiseren van de huidige
plannen voor woon- en werklocaties zoals de Merwedekanaalzone.
Het Rijk en de regio werken het pakket aan no-regretmaatregelen
verder uit tot project- en uitvoeringsbesluiten.
7. MIRT-onderzoek A12-zone in combinatie met Rijnenburg: het Rijk en
de regio voeren een onderzoek uit naar de integrale gebiedsontwikkeling van de A12-zone en de doorontwikkeling naar Rijnenburg. Dit
doen ze met aandacht voor de benodigde bedrijfsverplaatsingen,
groenstructuur, de relatie met bodem- en watersysteem/klimaatadaptatie, gezonde leefomgeving, en energienetwerken.
8. Werkgroep adaptief programmeren: met de werkgroep wordt inzicht
gegeven hoe de opgaven van U Ned bekostigd kunnen worden, wat
de fasering en prioritering is van de MRU opgaven en wordt een
gedeelde redeneerlijn voor vervolgstappen geformuleerd.
9. NOVEX ontwikkelperspectief Utrecht – Amersfoort: hierin voegen we
‘Utrecht Nabij’ en ‘Regio Amersfoort Centraal!’ samen tot één
ontwikkelperspectief voor het NOVEX-gebied Utrecht-Amersfoort,
inclusief adaptieve programmering voor het vervolg.

Betrokkenen
Het programma is een samenwerking tussen het Rijk (IenW, EZK en
BZK), de provincie Utrecht, de gemeente Utrecht en Amersfoort, de
regio Amersfoort en U10, NS, ProRail en Rijkswaterstaat.

5. MIRT-verkenning OV en Wonen regio Utrecht: het Rijk en de regio
voeren een verkenning uit naar de verbetering van de ov-bereikbaarheid van het Utrecht Science Park, het minder belasten van de

MIRT Overzicht 2024 | 143

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest Nederland
Hoofdwegen
IenW en BZK
Onderzoek

MIRT-onderzoek A12-zone met
doorkijk naar Rijnenburg

Programma
U Ned

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

In het BO MIRT 2020 is het ontwikkelperspectief voor de metropoolregio Utrecht, ‘Utrecht Nabij’, vastgesteld. Daarbij hebben het Rijk en de
regio afgesproken de ontwikkelmogelijkheden van drie gebieden,
waaronder de A12-zone, verder uit te werken in gebiedsonderzoeken en
een mobiliteitsstrategie te ontwikkelen.
In 2022 zijn de gebiedsonderzoeken en de mobiliteitsstrategie afgerond.
Op basis daarvan hebben Rijk en regio in het BO MIRT 2022 afgesproken
te starten met een multimodaal MIRT-onderzoek naar de integrale
gebiedsontwikkeling van de A12-zone met doorkijk naar Rijnenburg. In
dit onderzoek is er aandacht voor de benodigde bedrijfsverplaatsingen,
groenstructuur, de relatie met bodem- en watersysteem/klimaatadaptatie, gezonde leefomgeving, en energienetwerken.
Het doel van het MIRT-onderzoek is het uitvoeren van een integraal
onderzoek naar:
• de condities voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de
A12-zone in samenhang met Rijnenburg;
• de bereikbaarheidsopgave van de gebieden en de regio.
Bedoeld wordt om in beeld te brengen of de condities die nodig zijn
voor de ontwikkeling van de A12-zone en Rijnenburg tot nieuwe
stadsdelen waar het prettig en gezond wonen en werken is, verenigbaar
zijn met de oplossingsrichtingen voor de bereikbaarheidsopgaven in de
metropoolregio Utrecht. Daarbij worden ook de effecten van de
ontwikkelingen in het plangebied op de omgeving onderzocht.

Betrokken partijen

Planning

Daarnaast worden andere bestuurlijke en maatschappelijke partijen,
zoals de provincie Utrecht, netwerkorganisatie U10 en
Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, als stakeholder betrokken
bij de uitwerking van het MIRT-onderzoek.

Het MIRT-onderzoek wordt in twee fasen uitgevoerd. De planning van
het MIRT-onderzoek is erop gericht om op het BO MIRT 2024 over een
tussentijdse rapportage te beschikken (fase 1). Op basis daarvan kunnen
structurerende keuzes gemaakt worden, die na het BO MIRT 2024
uitgewerkt worden tot concrete onderzoeksvoorstellen voor besluitvorming op het BO MIRT 2025 (fase 2).

U Ned is opdrachtgever voor het MIRT-onderzoek. Binnen U Ned is
afgesproken dat de kosten voor het onderzoek gelijk worden verdeeld
tussen het Rijk (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en de regio
(gemeente Utrecht en gemeente Nieuwegein).

MIRT Overzicht 2024 | 144

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest Nederland
Hoofdwegen
IenW

A9 Rottepolderplein

Programma
SBaB

Verkenning - gepauzeerd

Opgave

herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

In het BO MIRT van maart 2018 is besloten tot een verkenning naar de
ontvlechting van het Rottepolderplein (A9). Het Rottepolderplein is een
van de oudste knooppunten van Nederland en is een knelpunt uit de
NMCA 2017. Het vormt een belangrijk onderdeel van de ‘draaischijf’
rond Amsterdam. Voor het functioneren van deze draaischijf is het
noodzakelijk dat dit knooppunt een optimale doorstroming kent.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is gepauzeerd in het kader van de
2020

Uit het MIRT-onderzoek Noordwestkant Amsterdam (NowA) kwam de
ontvlechting van het Rottepolderplein naar voren als een logische
maatregel in de verbetering van de autobereikbaarheid op de A9. Door
het scheiden van de verschillende verkeerstromen (ontvlechten) in beide
richtingen kan de doorstroming op het knooppunt naar verwachting
verbeterd worden. Een combinatie met maatregelen aan het verkeersplein ligt daarbij voor de hand.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Op grond van dit onderzoek heeft de minister van IenW besloten om
een startbeslissing te nemen voor het uitvoeren van een MIRTverkenning. In deze MIRT-verkenning zal inzicht verkregen worden op
welke manier de doorstroming in en rondom het Rottepolderplein het
beste – binnen de gestelde kaders – kan worden verbeterd. Daartoe is
een nadere probleemanalyse uitgevoerd en worden verschillende
(technische) alternatieven uitgewerkt en beoordeeld, op basis waarvan
een voorkeursalternatief kan worden geselecteerd. Uit de analyses is
inmiddels naar voren gekomen dat verkeersveiligheid een belangrijk
aandachtspunt is bij deze verkenning.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Betrokken partijen
De verkenning wordt uitgevoerd door het ministerie van IenW.
Onderstaande partijen zijn nauw betrokken bij de uitwerking. In het
proces worden naast deze overheden ook de relevante stakeholders in
de omgeving betrokken:

Provincie Noord-Holland
• Vervoerregio Amsterdam
• Gemeente Haarlemmermeer
• Gemeente Haarlem (mede namens gemeente Velsen en regio
Zuid-Kennemerland)
• Hoogheemraadschap van Rijnland

Financiën
Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.

Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de resterende
Rijksreservering voor dit project ca. € 5 miljoen (prijspeil 2023). De
Rijksreservering in het MIRT Overzicht 2023 bedroeg € 35 miljoen.
MIRT Overzicht 2024 | 145

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest Nederland
Hoofdwegen
IenW

A27 Zeewolde - Eemnes

Programma
SBaB

Verkenning - gepauzeerd

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het Rijk en de regio constateerden eind 2022 dat
er onvoldoende financiële middelen aanwezig
zijn voor het MIRT-project A27 Zeewoldeknooppunt Eemnes. De startbeslissing is daarom
aangehouden. Het project is gepauzeerd in het
kader van de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds.

Uit het MIRT-onderzoek Oostkant Amsterdam, de quick-win-studie A27,
Verbredingsopties A27 en de NMCA 2017 blijkt dat er een bereikbaarheidsknelpunt is op het tracé A27 Zeewolde-Knooppunt Eemnes.
De autonome groei en de woningbouwopgave in dit gebied leiden nu en
in de toekomst tot een hoge filedruk. De opgave is om de doorstroming
op dit deel van de A27 te verbeteren.

Oplossing
De oplossing wordt gezien in de uitbreiding van de wegcapaciteit
(verbreding) tussen Zeewolde en knooppunt Eemnes.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2022 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
In het BO MIRT van 25 november 2020 is
afgesproken een MIRT-verkenning A27
Zeewolde-Knooppunt Eemnes te starten. Het
project bevindt zich in de initiatieffase. Het streven is om eind 2022 de MIRT-startbeslissing voor
de Verkenning A27 Almere Haven-Knooppunt
Eemnes te nemen zodat daarna de MIRTverkenning kan starten. Het onderzoek is
onderdeel van het gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma Samen Bouwen aan
Bereikbaarheid.

Het project draagt bij aan:
• het vergroten van de betrouwbaarheid van reistijd op de A27;
• de bereikbaarheid van woningbouwlocaties en verschillende
economische locaties;
• het verminderen van de economische schade als gevolg van files op
dit traject;
• het oplossen van het NMCA-knelpunt op dit tracé en daarmee een
betere betrouwbaarheid van het hoogwaardig openbaar vervoer
(HOV).

Planning

Financiën

De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de resterende
Rijksreservering voor dit project ca. € 3 miljoen (prijspeil 2023). De
investeringskosten voor een verbreding zijn initieel geschat op € 29
miljoen (inclusief btw, prijspeil 2020). De regio draagt 25% bij.

Betrokken partijen
Het ministerie van IenW voert het MIRT-onderzoek uit. De provincies
Flevoland, Utrecht en Noord-Holland, en de gemeenten en waterschappen worden nauw betrokken bij het onderzoek.

MIRT Overzicht 2024 | 146

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Spoorwegen
personen
X
IenW
X
Verkenning

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023
2019

Derde perron Amsterdam Zuid

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
X xx

Opgave

Planning

Er reizen steeds meer mensen met de trein van en naar Amsterdam. Dat
leidt tot aanzienlijke knelpunten op de stations Schiphol en Amsterdam
Centraal en op de spoorlijnen van en naar deze stations. Om de
vervoervraag in de regio Amsterdam tot 2030 en tot 2040 goed op te
vangen zijn keuzes nodig. De toeleidende baanvakken naar Amsterdam
Centraal worden zo intensief gebruikt dat er geen ruimte is om in te
spelen op nieuwe ontwikkelingen op het terrein van bereikbaarheid,
woningbouw en economie. Het spoor aan de westkant van Amsterdam
(‘westtak’) wordt gebruikt voor zowel internationale treinen, binnenlandse intercity’s als sprinters. Daar kunnen niet nog meer treinen rijden.
Voor een positieve bijdrage aan de woningbouwopgave in de regio is
dus meer ruimte nodig. Bovendien is voor uitbreiding van internationale
treindiensten over de hogesnelheidslijn meer capaciteit nodig.

2018: Start verkenning
2023: Afronding verkenning
2024: Start plannings- en studiefase
2028-2032: Start realisatie

Betrokken partijen
De MIRT-verkenning wordt in opdracht van het ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat uitgevoerd door ProRail. De besluitvorming
over deze verkenning vindt plaats in overleg met de gemeente
Amsterdam en de vervoerregio Amsterdam. Daarnaast wordt NS bij de
uitvoering van de verkenning betrokken. De consumentenorganisaties
zijn geïnformeerd over opzet en voortgang.

TEN-T
Oplossing
Er is gekozen voor uitbreiding van Amsterdam Zuid. In het programma
Zuidasdok wordt ruimte gecreëerd die spooruitbreiding mogelijk maakt
en waarvoor een ruimtelijke reservering in het bestemmingsplan is
opgenomen. Dat maakt aanleg van een derde perron mogelijk met de
benodigde toeleidende sporen. Het huidige zuidelijke perron wordt
vervolgens omgebouwd om aanlanding van internationale treinen
mogelijk te maken. Vanaf de zuidzijde van het station onder de sporen
tot onder het middenperron wordt een terminal gerealiseerd ten
behoeve van reizigers naar niet-Schengengebied (Verenigd Koninkrijk).
Aan de oostzijde worden keersporen aangelegd voor de hogesnelheidstreinen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De realisatie van het derde perron op Amsterdam Zuid maakt het
mogelijk meer treinen vanaf de hogesnelheidslijn naar Amsterdam Zuid
te kunnen rijden, met name van en naar Londen. Deze air-rail substitutie
is een duidelijke beleidswens. Daarnaast leidt de verschuiving van
internationale treinen van Amsterdam Centraal naar Amsterdam Zuid
tot meer capaciteit op Amsterdam Centraal voor het regionale en
landelijke treinnetwerk.

Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk uitgebreide
netwerk van het Europese TENT-programma.

Politiek/bestuurlijk
Op 18 juni 2018 is de brief ‘Uitbreiding spoor van en naar Amsterdam’
(TK 32404, nr. 86) aan de Tweede Kamer aangeboden. Hierin is de keuze
verwoord voor de verbouw van het station Amsterdam Centraal in het
kader van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, in samenhang
met de realisatie van een derde perron op het station Amsterdam Zuid.

Financiën
In het BO MIRT najaar 2022 is besloten over het budget, inclusief
regionale bijdrage en mogelijke bijdragen van derden (Tweede Kamer,
36200A, nr. 9 en bijlage Afsprakenlijst bestuurlijke overleggen MIRT 9, 10
en 11 november 2022). Het budget voor het project derde perron
Amsterdam Zuid, inclusief keersporen en internationale treinterminal is
€ 451 miljoen (prijspeil 2023). In het MF is € 416 miljoen beschikbaar
(artikelen 13.03 en 11.01).

MIRT Overzicht 2024 | 147

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Spoorwegen
personen
X
IenW
X
Verkenning

MIRT Verkenning OV en
Wonen in de regio Utrecht
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Naar aanleiding van BO MIRT 2022 is
2019
€X600
xx miljoen (prijspeil 2022) toegevoegd

2021

De Metropoolregio Utrecht kent een reeks urgente opgaven op het
gebied van wonen, werken, bereikbaarheid en leefbaarheid. De opgaves
van de MIRT Verkenning OV en Wonen in Utrecht zijn:

vanuit de middelen voor Woningbouw en
Mobiliteit (WoMo).

• het voorkomen van overbelasting rond Utrecht Centraal;
• het Utrecht Science Park beter bereikbaar maken per ov;
• het beter bereikbaar maken per ov van nieuwe woon- en werklocaties
in Utrecht-Zuidwest en Nieuwegein in 2030 en verder.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Het gewenste resultaat van de verkenning is een set kosteneffectieve
maatregelen die de groei van woon- en werklocaties in de MRU tot 2030
mogelijk maken, de ov-bereikbaarheid van Utrecht Science Park
verbeteren en daarbij de multimodale knoop Utrecht Centraal zoveel
mogelijk ontlasten. Daarnaast moeten de maatregelen bijdragen aan de
bredere programmadoelen van U Ned ten aanzien van een duurzame en
gezonde groei van de regio na 2030. De aanlegtermijn van de maatregelen is dan ook voor 2030. Daarnaast kunnen oplossingen naar voren
komen in het participatieproces, op basis van inzichten uit het programma U Ned en andere relevante projecten.
In de eerste fase van de MIRT-verkenning zijn daarvoor tien combinaties
van maatregelen samengesteld en onderzocht. Dit heeft geleid tot een
eerste set aan kansrijke maatregelen die in de vervolgfase van de
MIRT-verkenning verder worden onderzocht:
• een (deels) ondergrondse Merwedelijn tussen Nieuwegein en Utrecht
Centraal;
• een Papendorplijn tussen Papendorp en Utrecht Centraal die in
samenhang met de huidige SUNIJ-lijn in Utrecht en de nieuwe
Merwedelijn moet worden beschouwd;

• het verbeteren van de bereikbaarheid van het Utrecht Science Park
door 1) verbeteren van de doorstroming van bussen vanaf Westraven
via de Waterlinieweg naar het Utrecht Science Park en 2) een
frequentieverhoging van Tram 22 tussen Utrecht Centraal en het
Utrecht Science Park en 3) het toevoegen van een tweede HOV-as binnen het Utrecht Science Park.
Verder onderzoek naar deze maatregelen vraagt ook aandacht voor
lopen, fietsen, bestaand ov en auto om de kansrijke ov-maatregelen
goed te laten functioneren. Denk bijvoorbeeld aan goede fietsverbindingen van en naar ov-haltes en de inrichting van kruispunten.

MIRT Overzicht 2024 | 148

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Spoorwegen
personen
X
IenW
X
Verkenning

MIRT Verkenning OV en
Wonen in de regio Utrecht
(vervolg)
Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019

X xx

De oplossing moet bijdragen aan de doelstellingen van het programma
U Ned om een duurzame en gezonde groei van de regio mogelijk te
maken. Dit project zorgt voor de ontsluiting en het bereikbaar maken
van 25.500 woningen in de periode tot en met 2030.
Na 2030 is er potentie om nog eens 34.500 - 44.500 woningen te
realiseren. Het totaal aantal mogelijk te bouwen woningen bedraagt
60.000 - 70.000, waarvan in totaal 15.250 – 26.800 woningen in de
grootschalige A12-zone en 22.500 – 25.000 woningen in Rijnenburg.
Daarmee draagt het bij aan de woningbouwdoelstellingen van het
kabinet-Rutte IV.

Planning
De MIRT-verkenning is medio 2020 gestart.
2024: Voorkeursbeslissing

Betrokkenen
De MIRT-verkenning is een project binnen het Programma U Ned en is
een samenwerking tussen het Rijk (IenW, EZK en BZK), de provincie
Utrecht, de gemeente Utrecht, de U10 (zestien samenwerkende
Utrechtse gemeenten), NS en ProRail.

Financiën
Het taakstellend budget van dit project bedraagt € 809 miljoen,
bestaande uit:
• Bestaand budget Verkenning: OV en Wonen in en rond Utrecht
€ 173 miljoen (artikel MF 11.01, prijspeil 2023).
• Middelen voor Woningbouw en Mobiliteit (WoMo) Ontsluiting Groot
Merwede: BO MIRT 2022 € 636 mln. (inclusief 7 mln. aanvullende
prijsbijstelling 2022 Woningbouwmiddelen en 29 mln. prijsbijstelling
vanuit de IBOI 2023) (MF 11.01), voor de Merwedelijn.

MIRT Overzicht 2024 | 149

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Spoorwegen
personen
X
IenW
X
Verkenning

MIRT Verkenning OV-verbinding Sloterdijk Amsterdam Centrum
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT
2019
Overzicht.
X xx
Dit project is een vervolg op het
MIRT-onderzoek Zuid- en Westkant Amsterdam
Schiphol Hoofddorp (ZWASH). Het startbesluit
voor de MIRT-verkenning is bekrachtigd in het BO
Leefomgeving van 15 juni 2023.

Uit eerder uitgevoerd onderzoek is gebleken dat de bestaande
ov-netwerken en stations (nationaal en lokaal/regionaal) in het
noordwestelijk deel van Amsterdam op dit moment al vaak overbelast
zijn. Dit wordt in de toekomst erger door de voorziene groei van
inwoners en arbeidsplekken in en rond Amsterdam, in de MRA, maar
ook daarbuiten. Niet in de laatste plaats hangt dit samen met de extra
vervoervraag die de grootschalige gebiedsontwikkeling van Haven-Stad
Zuid zal genereren.
In totaal worden er in Haven-Stad Zuid tot 2040 29.500 woningen
ontwikkeld. Na 2040 komen er daar nog 23.900 bij. Wanneer HavenStad Zuid gereed is betekent dat ruim 53.000 woningen. Daarnaast
voorzien de plannen in 48.000 arbeidsplaatsen in Haven-Stad Zuid in
het eindbeeld. De opgave is dus om het hoogwaardige ov-systeem in
het noordwestelijke deel van Amsterdam te versterken en aan te sluiten
op nationale en stedelijke ov-knopen.

Oplossing
Er zijn in eerdere onderzoeksfasen al diverse oplossingsrichtingen
bestudeerd en onderling vergeleken. Bestuurlijk is vastgelegd (BO MIRT,
25 november 2020) dat het sluiten van de metro Ringlijn van
Isolatorweg via de Hemknoop tot Amsterdam Centraal randvoorwaardelijk is voor de gebiedsontwikkeling Haven-Stad Zuid mogelijk te
maken. Ook is vastgesteld dat deze oost-westgerichte ov-verbinding
aangevuld moet worden met een noord-zuidgerichte verbinding. In het
BO MIRT 2022 is besloten tot een MIRT-verkenning voor het eerste deel
van deze ontsluiting met een doorkijk naar het volledige eindbeeld tot
Amsterdam Centraal.

Centraal, aan de bereikbaarheid van de woningbouwlocatie Haven-Stad
Zuid en aan de bereikbaarheid van andere locaties zoals Amsterdam
Zuidoost. Het project maakt het mogelijk dat Haven-Stad Zuid zich
ontwikkelt tot een bloeiende, leefbare, op ov-gebruik georiënteerde,
binnenstedelijke woon- en werkwijk. Het project draagt daarmee bij aan
de woningbouwdoelstellingen van het kabinet-Rutte IV, en aan de
economische en ruimtelijke ontwikkeling van de Metropoolregio
Amsterdam en Nederland.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelen
Het project draagt bij aan het verkorten van de totale ov-reistijd en de
betrouwbaarheid van reistijd in de MRA, aan het verkleinen van de
transferknelpunten op de stations Amsterdam Sloterdijk en Amsterdam

Planning
2023: Start MIRT-verkenning
2026: Afronding MIRT-verkenning

MIRT Overzicht 2024 | 150

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Spoorwegen
personen
X
IenW
X
Verkenning

MIRT Verkenning OV-verbinding Sloterdijk Amsterdam Centrum
(vervolg)
Betrokken partijen

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019

X xx

De MIRT-verkenning wordt uitgevoerd door de Vervoerregio
Amsterdam, de gemeente Amsterdam en het ministerie van IenW. Het
ministerie van BZK, NS, ProRail, GVB en de provincie Noord-Holland
zullen nauw bij de verkenning worden betrokken.

Financiën
Het Rijk en de regio hebben gezamenlijk zicht op 100% financiering
(€ 394 miljoen vanuit de regio, prijspeil 1 januari 2022) voor de aanleg
voor dit eerste deel van het sluiten van de metroringlijn tussen station
Amsterdam Sloterdijk en Amsterdam Centraal.

MIRT Overzicht 2024 | 151

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Spoorwegen
personen
X
IenW

OV-verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer

X
Verkenning

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
2019
X xx

In het BO MIRT op 11 november 2022 heeft de staatssecretaris van IenW
de Startbeslissing genomen om de MIRT-Verkenning voor de ov-verbinding Amsterdam - Haarlemmermeer te starten. De Startbeslissing is met
betrokken partijen afgestemd in het kader van het programma Samen
Bouwen aan Bereikbaarheid. Het projectalternatief ‘verlengen
Noord-Zuidlijn naar Hoofddorp met een tracé via Schiphol Noordwest’
is vastgesteld als meest voor de hand liggende optie en als uitgangspunt
voor de benodigde financiële dekking.

Oplossing
Door toename van bevolking, verstedelijking en (internationaal)
treinverkeer wordt een toename van de af te wikkelen vervoersvraag
verwacht die niet meer past op het huidig ov-systeem. Een nieuwe
ov-verbinding ontlast het landelijk spoorwegnet (met name capaciteitsproblemen Schipholtunnel), vergroot de veiligheid op de treinstations
Schiphol Airport en Amsterdam-Zuid, ontsluit nieuwe woon- en
werklocaties en maakt nieuwe regionale, nationale en internationale
ov-verbindingen mogelijk.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Een nieuwe ov-verbinding levert een (forse) bijdrage aan de beleidsdoelstellingen ten aanzien van bereikbaarheid, veiligheid, betrouwbaarheid en het faciliteren van ov-verbindingen voor de regio en het (inter)
nationaal ov-netwerk.

Schiphol Area Development Company, Schiphol en NS. Daarnaast wordt
nauw samengewerkt met partijen waaronder ProRail, regionale
vervoerders, marktpartijen en kennisinstellingen. Vanuit het participatieproces worden partijen direct betrokken.

Planning
2025: Voorkeursbeslissing

Betrokken partijen
De Verkenning wordt uitgevoerd door de Dienst Bijzondere Projecten
van de gemeente Amsterdam. Gedelegeerd opdrachtgevers zijn de
Vervoerregio Amsterdam en het ministerie van IenW. De financiers zijn
de Vervoerregio Amsterdam, het ministerie van IenW, gemeente
Amsterdam, gemeente Haarlemmermeer, provincie Noord-Holland,

Financiën
Door het ministerie van IenW is € 860 miljoen (prijspeil 2023) gereserveerd (Artikel MF 14.01 en Artikel MF 11.01). Deze bijdrage is onderdeel
van een grotere bijdrage van het ministerie van IenW in het kader van
Zuidasdok en Derde Perron, waarvan afgesproken is dat de bijdrage van
IenW gekoppeld is aan een prioriteitsstelling en dat tekorten worden
gedekt uit de reservering voor de ov-verbinding Amsterdam Haarlemmermeer.

MIRT Overzicht 2024 | 152

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Water
X
IenW

Noord-Hollandse Markermeerkust

X
Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020 	In November 2020 is door de Ministers van IenW
2019
en
X xx
LNV de Startbeslissing genomen en daarmee
de MIRT-verkenningsfase gestart.

Het project Noord-Hollandse Markermeerkust is een van de projecten
die onderdeel uitmaakt van de Programmatische Aanpak Grote Wateren
(PAGW). De Noord-Hollandse Markermeerkust is een oud cultuurlandschap, van groot belang voor zowel cultuurhistorie als de natuur. Het
Markermeer is ooit ontworpen en aangelegd voor inpoldering, maar dat
is nooit gebeurd. Langs een groot deel van de Markermeerkust is na alle
ingrepen sprake van een harde overgang tussen het Markermeer, de
binnenwateren en het achterland.
Door de harde kunstmatige kustlijn en het ontbreken van variatie in de
waterdiepte, ontbreekt diversiteit in het watersysteem en is het
watersysteem kwetsbaar. Langs de Noord-Hollandse Markermeerkust
worden kansen gezien om de diversiteit in het watersysteem te
vergroten en daarmee het watersysteem robuuster te maken. Vanwege
de mogelijkheid een belangrijke bijdrage te leveren aan de doelen van
de PAGW is de Noord-Hollandse Markermeerkust toegevoegd aan dit
programma.

Oplossing
Doel van het project Noord-Hollandse Markermeerkust is een robuuster
watersysteem te realiseren door verbetering van de waterkwaliteit en
vergroten van de biodiversiteit in het water.
Langs de Noord-Hollandse Markermeerkust worden hiervoor kansen
gezien door het realiseren van bijvoorbeeld meer ondieptes met
waterplanten, variërende waterdieptes, rietlanden, verbindingen tussen
Markermeer en het achterland en het inunderen van grasland. Alles
zodanig ingepast dat deze goed samengaan met de andere functies van
het Markermeer.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project Noord-Hollandse Markermeerkust levert een bijdrage aan
de doelstellingen van de PAGW, die streven naar toekomstbestendige
grote wateren waar hoogwaardige natuur goed samengaat met een

krachtige economie. Het project sluit aan bij eerdere initiatieven in het
kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn (Natura 2000) en de
Kaderrichtlijn Water. Daarnaast is de Noord-Hollandse Markermeerkust
onderdeel van de gebiedsagenda IJsselmeer 2050 die streeft naar een
toekomstvast en klimaatbestendig IJsselmeergebied.

Planning
2023: Verkenning en voorkeursbeslissing
2024: Planning- en studiefase en projectbeslissing
2025: Start aanleg

MIRT Overzicht 2024 | 153

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Water
X
IenW
X
Verkenning

Noord-Hollandse Markermeerkust
(vervolg)

Betrokken partijen
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019

X xx

Project Noord-Hollandse Markermeerkust is een samenwerkingsproject
tussen het Rijk (Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, RVO, LNV en IenW) en
de regio, die gezamenlijk werken aan het regionaal Ambitieprogramma
APRK (onder andere provincie Noord-Holland, gemeenten en HHNK).

Financiën
Voor het project is vanuit het Rijk € 20 miljoen gereserveerd voor
verkenning, planning- en studiefase, aanleg en B&O. Daarnaast heeft de
regio de intentie tot cofinanciering uitgesproken (vanuit het regionaal
Ambitieprogramma).

MIRT Overzicht 2024 | 154

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Water
X
IenW

Oostvaardersoevers

X
Verkenning

Opgave
Het project Oostvaardersoevers heeft tot doel:

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022
2019

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
X xx

• het Markermeer, de Oostvaardersplassen en de Lepelaarplassen
onderling te verbinden tot een ecosysteem dat toekomstbestendig is:
vitaal, gevarieerd en robuust genoeg om ontwikkelingen zoals
klimaatverandering, verstedelijking, infrastructurele investeringen,
economische groei en toenemende recreatie op te vangen;
• de maatregelen zodanig vorm te geven dat ze elkaar versterken en dit
tot een aansprekend resultaat leidt: met innovatieve waterbouw
wordt een aantrekkelijker, leefbaarder en veilig merengebied
gerealiseerd.

Oplossing
In de verkenningsfase zijn drie onderzoeksalternatieven ontwikkeld die
zijn beoordeeld op doelbereik, haalbaarheid en milieueffecten. Deze
onderzoeksalternatieven zijn opgesteld om de hele opgave voor
Oostvaardersoevers op te lossen. Op basis van de beoordeling van de
alternatieven zijn elementen uit de alternatieven geselecteerd waarmee
zo optimaal en effectief mogelijk de doelen bereikt kunnen worden.
Deze selectie vormt het gewenste eindbeeld; het voorkeurseindbeeld
(VKE). Vervolgens is uit het VKE het voorkeursalternatief (VKA) afgeleid
waarmee de eerste belangrijke stappen worden gezet om het eindbeeld
te bereiken, dat financieel haalbaar is en zo optimaal mogelijk bijdraagt
aan de doelen van het project. Dit VKA behelst het inlaten van water uit
het Markermeer in de twee moerasgebieden en het weer uitlaten bij
respectievelijk een nieuwe te maken wateruitlaat en/of het bestaande
gemaal de Blocq van Kuffeler.
Bij de wateruitlaat komt een luwe ondiepe zone, zodat er een gradiënt
kan ontstaan in het Markermeer tussen voedselrijk water en voedselarm
water en een overgangsgebied met ondiepe habitats voor onder andere
vis. Op 6 oktober 2022 hebben de ministers van IenW en NenS de
voorkeursbeslissing genomen voor het VKA. In december 2022 is vanuit
de derde tranche PAGW €65 miljoen beschikbaar gesteld om naast het

VKA ook het VKE tot uitvoering te kunnen brengen. Voor de derde
tranche dient op 1 september 2023 een plan van aanpak gereed te zijn
en wordt een aanvullende voorkeursbeslissing voorbereid, waarna voor
beide tranches een gecombineerde planuitwerking zal plaatsvinden. De
planuitwerking richt zich op het uitwerken en nader detailleren van het
voorkeurseindbeeld. Daarbij is aandacht voor het verzilveren van de
volgende meekoppelkansen: koppeling met de ontwikkeling van de
Almeerse Poort, met Poort Lelystad-Kustvisie Lelystad, en de KRWopgave voor vismigratie bij de Blocq van Kuffeler.

MIRT Overzicht 2024 | 155

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Water
X
IenW
X
Verkenning

Oostvaardersoevers
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019

X xx

Oostvaardersoevers levert een bijdrage aan de doelstellingen van de
Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW), die streven naar
toekomstbestendige grote wateren waar hoogwaardige natuur goed
samengaat met een krachtige economie. Daarnaast is
Oostvaardersoevers opgenomen in de Agenda IJsselmeergebied 2050
die streeft naar een toekomstvast en klimaatbestendig
IJsselmeergebied. Het project is een volgende stap in het proces om te
komen tot een toekomstbestendig ecosysteem, zoals beschreven in de
Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer (RRAAM, 2013).
Ook geeft het project een impuls aan Nationaal Park Nieuw Land.

Planning
Planning en studies: 2023-2026
Aanlegfase: 2026-2031
Door de toekenning van gelden uit de derde tranche wordt momenteel
gewerkt aan een nieuwe planning.

Betrokken partijen
Oostvaardersoevers is een samenwerkingsproject tussen de provincie
Flevoland, Rijkswaterstaat Midden-Nederland, de gemeente Almere, de
gemeente Lelystad, Staatsbosbeheer, RVO, het Flevo-landschap en
waterschap Zuiderzeeland. Rijkswaterstaat en de provincie Flevoland
treden op als initiatiefnemer van het project.

Financiën
Er is € 111 miljoen beschikbaar vanuit de PAGW. Hiervan komt € 1 miljoen
uit de eerste tranche, € 45 miljoen uit de tweede tranche en € 65 miljoen
uit de derde tranche. De regio draagt € 6,6 miljoen bij.

MIRT Overzicht 2024 | 156

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Water
X
IenW

Wieringerhoek

X
Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De Ministers van IenW en NenS hebben in juni
2019
2023
X xx de definitieve voorkeursbeslissing getekend.
Er volgt geen volgende fase onder het MIRT,
waarmee dit blad in het volgende MIRT-overzicht
vervalt. De onderdelen van dit project gaan met
een eigen proces verder.

Het IJsselmeergebied is onderdeel van de delta van het Rijnsysteem.
Kenmerkend voor een ecologisch vitale delta is dat er veel verschillende
soorten leefgebieden (habitats) zijn. Die variatie is er momenteel niet.
Diep, open water is er volop. Het ontbreekt aan ondieptes met
waterplanten, oevers met rietkragen en graslanden die in het voorjaar
onder water staan. Terwijl juist dat de habitats zijn die veel vissen,
vogels en andere diersoorten nodig hebben om te paaien, voedsel te
vergaren, beschutting te vinden en te overwinteren. Daarom is het
nodig die nu nog ontbrekende habitats toe te voegen, vooral langs de
randen van het IJsselmeer. Het project Wieringerhoek levert daaraan
een bijdrage in het noordwestelijk deel van het IJsselmeer.

2022 	De Ministers van IenW en NenS hebben in
december 2022 de Ontwerp-Voorkeursbeslissing
getekend. Deze heeft daarna ter visie gelegen.

2019 	In het BO MIRT van november 2019 is de
startbeslissing genomen.

Oplossing
Het maatregelenpakket zal een combinatie zijn van onderdelen uit vier
onderzoeksalternatieven die in de verkenningsfase zijn onderzocht. Met
maatregelen in de Wieringerhoek versterkt de ecologische robuustheid
van het IJsselmeergebied door:
1. het toevoegen van ontbrekende zoetwaterleefgebieden;
2. het creëren van een geleidelijke zoet-zout-overgang;
3. de bescherming van de zoetwatervoorraad van het IJsselmeer.
Tijdens de verkenningsfase is gezocht naar mogelijkheden om zoveel
mogelijk aan te haken bij lopende initiatieven, om de effectiviteit en het
doelbereik van de maatregelen zo groot mogelijk te laten zijn.

verbeteringen wordt bijgedragen aan het behalen van de doelstellingen
in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn (Natura 2000) en de
Kaderrichtlijn Water. Daarnaast is het project van de Agenda
IJsselmeergebied 2050 die streeft naar integraliteit tussen de gebiedsopgaven en een klimaatbestendig IJsselmeergebied.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) wordt beoogd
toekomstbestendige en ecologisch gezonde grote wateren te realiseren
waarin hoogwaardige natuur samengaat met een krachtige economie.
De natuurlijke dynamiek wordt versterkt door de ecologische waterkwaliteit en de natuur van de grote wateren te verbeteren, het achterland
weer met elkaar te verbinden, eerder verloren en ontbrekende
leefgebieden (opnieuw) aan te leggen en door te zorgen voor geleidelijke overgangen tussen land en water en zoet en zout. Met deze

Planning
2023: Definitieve Voorkeursbeslissing
2023-2026: Planning- en studiefase
2026: Aanleg deelprojecten

MIRT Overzicht 2024 | 157

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
X
X
Water
X
IenW
X
Verkenning

Wieringerhoek
(vervolg)

Betrokken partijen
Projecthistorie

Vanuit PAGW: Rijkswaterstaat MN, Staatsbosbeheer, RVO, ministerie
van IenW en ministerie van LNV.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019

X xx

Rijkswaterstaat werkt in het projectgebied van de Wieringerhoek samen
met regionale overheden in het samenwerkingsverband ‘NoordHollandse IJsselmeerkust’. Hierbij zijn betrokken: provincie NoordHolland, gemeenten Hollands Kroon, Medemblik en Enkhuizen,
hoogheemraadschap Hollands-Noorderkwartier, drinkwaterbedrijf PWN
en Rijkswaterstaat MN.

Financiën
Het betreft een reservering van Rijksbudget van € 37,5 miljoen uit de
PAGW die zal worden verdeeld over enkele deelprojecten.

MIRT Overzicht 2024 | 158

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

A6 Almere Oostvaarders Lelystad
Opgave en oplossing

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Zoals gemeld in de MIRT-brief van 9 juni 2021
(TK 35570-A, nr. 62) is dit een van de projecten
die vertraging oplopen in afwachting van het
onderzoek naar de maximale rekenafstand t.a.v.
stikstofuitstoot. Op dit moment is er nog geen
duidelijkheid te geven over de omvang van deze
vertraging en het effect op de mijlpalen van dit
project.

2021 	De totstandkoming van het ontwerptracébesluit
heeft vertraging opgelopen. De uitspraak van de
Raad van State inzake de PAS heeft hieraan
bijgedragen. Dit heeft ook gevolgen voor de
mijlpalen van het tracébesluit, aanleg en
openstelling.

2019 	Het project is overgegaan van de verkenning naar
de planning- en studiefase.

2018 	Het project is overgegaan van de onderzoekfase

De A6 is een belangrijke verbinding voor de ontsluiting van Flevoland
en voor het verkeer tussen de Randstad en het noorden van het land.
Op het traject tussen Almere en Lelystad is het verkeer de laatste jaren
sterk toegenomen, waardoor nu al congestie ontstaat. Verkeersanalyses
geven aan dat dit de komende jaren nog zal toenemen. Het gevolg
hiervan is dat het doorgaand verkeer steeds meer hinder zal ondervinden en de autobereikbaarheid van/naar de met name ruimtelijk-economische bestemmingen in en rond Lelystad (waaronder Lelystad Airport)
verslechtert.
Uit eerder onderzoek is gebleken dat bij de verkenning zowel inhoudelijk
als bestuurlijk een voorkeur bestaat voor uitbreiding van de A6 van 2x2
naar 2x3 rijstroken. Dit voorkeursalternatief werkt Rijkswaterstaat
momenteel uit in een ontwerptracébesluit en tracébesluit.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project verbetert de bereikbaarheid over de A6 van bestemmingen
in en rond Lelystad (waaronder Lelystad Airport). Dit project draagt bij
aan de woningbouwdoelstellingen van kabinet Rutte-IV.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

naar de verkenningsfase.

Politiek/bestuurlijk
2015 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Het Rijk heeft de rol van opdrachtgever voor planning en studies voor de
verbreding van de A6 tussen Almere Oostvaarders en Lelystad Centrum.
Voor de overige onderdelen neemt de regio het voortouw. Er is een
rijksbijdrage van € 21,4 miljoen (inclusief btw) verleend aan de provincie
Flevoland voor de nieuwe aansluiting op de A6 die begin 2021 is
opgeleverd.

MIRT Overzicht 2024 | 159

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

A6 Almere OostvaardersLelystad
(vervolg)
Betrokken partijen
Betrokken partijen zijn de ministeries van IenW en BZK, de provincie
Flevoland, de gemeente Lelystad en de gemeente Almere. Daarnaast
worden voor de mobiliteitsmaatregelen en de voorbereiding van de
duurzaamheidsopgave specifieke partijen uitgenodigd, waaronder
gemeenten, het waterschap, kennisinstellingen, maatschappelijke
organisaties, natuurbeheerders, belangengroeperingen en vertegenwoordigers namens het bedrijfsleven.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Financiën
Het ministerie van IenW heeft voor de aanleg van de verbreding van de
A6 een budget van € 144 miljoen (prijspeil 2023) gereserveerd. Aan het
taakstellende budget is € 30 miljoen toegevoegd vanuit de Woningbouw
en Mobiliteit-middelen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

144

n.t.b.

MIRT 2023

107

n.t.b.

MIRT 2022

101

n.t.b.

MIRT 2021

55

2025

MIRT 2020

53

2023

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

91

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

17

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 160

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A7/A8 Amsterdam-Hoorn

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021 	Start MIRT-planning en studies voor het
hoofdwegennet (HWN).

2020 	Partijen hebben in het BO MIRT van najaar 2018
een principebesluit genomen over het conceptvoorkeursalternatief (multimodaal mobiliteitspakket) met de afspraak zich in te zetten voor
financiële dekking. De ontwerpstructuurvisie is
ter inzage voorgelegd.

2019 	De bestuursovereenkomst Corridor Amsterdam
Hoorn (BOK CAH) is door partijen ondertekend.

2017 	Partijen hebben gezamenlijk besloten meer tijd
te besteden aan de brede uitwerking van de
bereikbaarheidsopgaven en te streven naar een
voorkeursbeslissing in 2018.

2016 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Uit de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse (NMCA) van 2011 en de
bevestiging in updates is gebleken dat aan de noordkant van
Amsterdam op termijn niet wordt voldaan aan de streefwaarden die in
de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte zijn geformuleerd. Uit het
MIRT-onderzoek Noordkant Amsterdam is gebleken dat de bereikbaarheidsproblematiek op de lange termijn het grootst is aan de oostkant
van het onderzochte studiegebied. De grootste knelpunten, wat betreft
voertuigverliesuren en overschrijding van reistijdnormen, doen zich voor
op de A7/A8-corridor. De afgeronde brede MIRT-verkenning
Corridorstudie Amsterdam Hoorn (CAH) bevestigt dit beeld.

Oplossing
Naar aanleiding van de uitkomsten van het MIRT-onderzoek is in
oktober 2013 bestuurlijk afgesproken dat voor de A7/A8-corridor een
MIRT-verkenning gestart wordt, volgens de nieuwe aanpak bereikbaarheidsopgaven, onder de naam CAH. Hierin wordt vooral gekeken naar
een aanpak van de mobiliteitsknelpunten door een combinatie van
mobiliteitsmaatregelen zonder direct (volledig) in te zetten op investeringen in nieuwe infrastructuur. Deze MIRT-verkenning is eind 2019
afgerond en heeft geresulteerd in een multimodaal bereikbaarheidspakket, vastgelegd in de BOK CAH en belegd bij betrokken partners:
•
•
•
•
•
•
•
•

Hoofdwegennet Midden A8-A7 (Rijkswaterstaat)
AVANT (Vervoerregio Amsterdam)
Guisweg (Vervoerregio Amsterdam)
Werkgroep Afwaarderen A7 (gemeente Zaanstad)
Werkgroep Fiets (gemeente Zaanstad)
Werkgroep OV-Knooppunten en Hoornse Lijn (gemeente Purmerend)
Werkgroep Carpoolplekken (gemeente Zaanstad)
Werkgroep Werkgeversaanpak Breikers (SBaB)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De hoofddoelstelling van het project is het verbeteren van de bereikbaarheid in de corridor Amsterdam - Hoorn, de A7 en A8 in het
bijzonder. Daarmee wordt een bijdrage geleverd aan de ambities van

het Rijk en de regio, zoals het versterken van de economische concurrentiepositie en het zorgen voor een aantrekkelijke leefomgeving.
Daarbij spelen het netwerk van het wegennet, het fietsnetwerk en het
ov-netwerk en ook het gedrag van de reiziger op deze netwerken een
rol. Dit project draagt bij aan de woningbouwdoelstellingen van kabinet
Rutte-IV.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

MIRT Overzicht 2024 | 161

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

A7/A8 Amsterdam-Hoorn
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Er wordt samengewerkt met de ministeries van IenW en BZK, de
provincie Noord-Holland, de Vervoerregio Amsterdam en gemeenten in
de nabijheid van de A7/A8. Verder worden belangenorganisaties en
omwonenden betrokken via het participatieproces. Er wordt samengewerkt met relevante partijen in de regio: overheidspartijen, infrabeheerders, vervoerders, terreinbeheerders, belangengroeperingen, kennisinstellingen en (overige) marktpartijen.

Financiën
Voor het aanpakken van de bereikbaarheidsknelpunten op het
hoofdwegennet (A7 en A8) heeft het ministerie van IenW € 529 miljoen
(prijspeil 2023) gereserveerd op het Mobiliteitsfonds. Aan het taakstellende budget is € 150 miljoen toegevoegd vanuit de Woningbouw en
Mobiliteit-middelen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

531

N.t.b.

MIRT 2023

353

N.t.b.

MIRT 2022

335

2030-2032

MIRT 2021

330

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

201

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

48

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 162

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A28/A1 Knooppunt Hoevelaken

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

2022 	Zoals gemeld in de MIRT-brief van 9 juni 2021
(TK 35 570 A, nr. 62) is dit een van de projecten
die vertraging oplopen in afwachting van het
onderzoek naar de maximale rekenafstand t.a.v.
stikstofuitstoot. Op dit moment is er nog geen
duidelijkheid te geven over de omvang van deze
vertraging en het effect op de mijlpalen van dit
project. Het taakstellend budget is opgehoogd
vanwege diverse extra kosten.

2021 	
Door de ontbinding van het contract met de
combinatie A1/A28 moet de aanleg van het
project opnieuw worden aanbesteed wat tot
vertraging leidt in de openstelling. Daarnaast
zorgt de stikstof-problematiek voor een extra
vertraging.

2020 	Het contract met de combinatie A1/A28, aan wie
het project medio 2015 is gegund, wordt
ontbonden, nadat de combinatie haar werkzaamheden met betrekking tot het tracébesluit in
goede orde heeft afgerond. Dit is een gevolg van
het gedeelde besluit dat de gekozen innovatieve
aanbestedingsvorm niet de juiste is geweest.
Het project zal na vaststelling van het tracébesluit, naar verwachting voorjaar 2020, opnieuw
worden aanbesteed.

De groei van het verkeer leidt tot afwikkelingsproblemen op de driehoek
van autosnelwegen A27/A1/A28 en het daarop aansluitende onderliggend wegennet.

Oplossing
Dit project is onderdeel van de regionale pakketstudie driehoek Utrecht
- Hilversum - Amersfoort. In de pakketstudie is aandacht voor diverse
modaliteiten en thema’s (ov, fiets, auto, prijsbeleid, mobiliteitsmanagement). Tijdens het BO MIRT van najaar 2009 is het alternatief verbreden
als voorkeursalternatief afgesproken, aangevuld met de kansrijke
elementen uit het alternatief sorteren. Verbreden bestaat uit het
aanleggen van extra capaciteit op de wegen die naar het knooppunt
leiden én aanpassingen aan het knooppunt Hoevelaken. Bij sorteren
wordt gekeken naar het splitsen van doorgaand en lokaal verkeer.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De maatregelen dragen bij aan de verbetering van de doorstroming en
de bereikbaarheid van de regio Midden-Nederland. Een goede
inpassing/vormgeving van de A1/A28 levert een bijdrage aan de
verbetering van de leefbaarheid in het gebied rond deze wegen.

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Politiek/bestuurlijk
In het BO MIRT van voorjaar 2011 is afgesproken dat wordt ingezet op
vervlechting van de verdere tracé-uitwerking en de aanbesteding van
de aanleg. Daarbij is een pakket van eisen en wensen het uitgangspunt.
Alle benodigde afspraken tussen het Rijk en de regio om het project te
kunnen aanbesteden zijn in juni 2013 vastgelegd in een bestuursovereenkomst. De regio levert onder andere een bijdrage voor de geluid-

maatregelen en voor de verplaatsing van de verzorgingsplaats op het
grondgebied van de gemeente Nijkerk.
Met het in 2019 genomen gezamenlijke besluit om te komen tot
ontbinding van het contract met de aannemerscombinatie, is er geen
sprake meer van vervlechting. Het tracébesluit zal worden vastgesteld
conform de afspraken uit de bestuursovereenkomst tussen het Rijk en
de regio. Het projectgebied A28/A1 Knooppunt Hoevelaken overlapt 2,5
kilometer met het projectgebied van A1/A30 Barneveld. Uitgangspunt in
het vastgestelde voorkeursalternatief A1/A30 Barneveld is een gerealiseerd knooppunt Hoevelaken. Wijzigingen in de planning van een van
deze projecten kan vanuit het raakvlak effect hebben op de voortgang in
het andere project.

MIRT Overzicht 2024 | 163

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
(vervolg)

File top 50
Projecthistorie

Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 4, 12
en 37 uit de File top 50.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

TEN-T
2019 	Het budget is gewijzigd door extra bijdragen van
de provincie Utrecht en de gemeente Amersfoort
voor de aanleg van fiets- en voetgangerstunnels
(€ 5 miljoen) en een extra bijdrage voor grondkosten en onderhoud (€ 2 miljoen).

2018 	Het budget is bijgesteld vanwege een bijdrage
van de regio en het toevoegen van onderhoudsbudget ten behoeve van de aanlegfase.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt het resterende
budget voor dit project € 473 miljoen (prijspeil 2023), inclusief bijdragen
derden. Een deel hiervan is al contractueel verplicht. Het budget in het
MIRT Overzicht 2023 bedroeg € 1.137 miljoen, inclusief bijdragen van
derden van € 44 miljoen. Het budget is exclusief een reservering van
€ 4 miljoen uit het Meerjarenprogramma Geluidssanering (MJPG).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

473

n.t.b.

2022

161

14 %

MIRT 2023

1.137

n.t.b.

2021

155

13 %

MIRT 2022

811

n.t.b.

2020

145

18 %

MIRT 2021

796

n.t.b.

2019

128

16 %

MIRT 2020

785

2023-2025

2018

105

13 %

MIRT 2013

676

2020

verschil t.o.v. budget eerste
bergrotingsjaar in mln. €

-203

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

157

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 164

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Noordelijke Randweg Utrecht (NRU)

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De Rijksbijdrage van dit project is deels
weggehaald in het kader van de herprioritering
van het Mobiliteitsfonds.

2020

De rijksbijdrage is met € 5 miljoen verhoogd.

2016 	Het eerste deel van de rijksbijdrage wordt vijf jaar

De groei van het autoverkeer leidt tot problemen met de verkeersafwikkeling op de Ring Utrecht en het daarop aansluitende onderliggend
wegennet.

Oplossing
Het gemeentelijke deel van de Noordelijke Randweg Utrecht (NRU)
wordt opgewaardeerd tot autoweg met minimaal 2x2 rijstroken,
ongelijkvloerse kruisingen en een maximumsnelheid van ten minste
80 km/u. De voorkeursvariant van de gemeente Utrecht is een
opgewaardeerde NRU met een maximumsnelheid van 80 km/u, 2x2
rijstroken en drie ongelijkvloerse kruisingen.

eerder beschikbaar gesteld.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2015 	In maart 2014 heeft de gemeenteraad van Utrecht
ingestemd met de voorkeursvariant.

2014 	Het project heeft een eigen projectblad.
Voorheen was het onderdeel van project Ring
Utrecht, samen met de A27/A12.

Dit project draagt bij aan de bereikbaarheid in en rondom de gemeente
Utrecht.

Planning
De planning van dit project is primair aan de regio.

Politiek/bestuurlijk
Op 3 december 2010 is het voorkeursalternatief voor de Ring Utrecht
vastgesteld. De afspraken over de NRU maken daar deel van uit. De
gemeente Utrecht is het bevoegd gezag voor de NRU. De herprioritering
van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit project. Dat
betekent dat de Rijksbijdrage van dit project deels is weggehaald. Meer
informatie hierover staat in het toelichtende blad over de herprioritering
aan het begin van dit MIRT Overzicht.

MIRT Overzicht 2024 | 165

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

Noordelijke Randweg Utrecht (NRU)
(vervolg)

Uitvoering
Het project wordt aangestuurd door de gemeente Utrecht. De mogelijkheden voor vervlechting van de aanbesteding en de planning en studies
worden onderzocht. De gemeente Utrecht heeft een participatietraject
opgezet om een keuze te maken voor de drie mogelijke locaties om een
ongelijkvloerse kruising te realiseren. Hier is nog geen besluit over
genomen. De uitspraak van de Raad van State inzake de PAS heeft ook
gevolgen voor dit project.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de
resterende Rijksbijdrage voor dit project € 27 miljoen (prijspeil 2023).
De Rijksbijdrage in het MIRT Overzicht 2023 bedroeg € 196 miljoen.
De regio draagt € 50 miljoen bij.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

27

De planning is
aan de regio

MIRT 2023

196

De planning is
aan de regio

MIRT 2022

187

De planning is
aan de regio

MIRT 2021

182

De planning is
aan de regio

MIRT 2020

179

De planning is
aan de regio

MIRT 2015

165

De planning is
aan de regio

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

-138

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

18

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 166

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Multimodale knoop Schiphol

Fase	
Planning en studies

en Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	
Het project Multimodale Knoop Schiphol (MKS)
heeft als doel om maatregelen te nemen om de
verwachte reizigersgroei voor de middellange
termijn op te vangen. In de BO MIRT brief (TK 36
200, nr. 9) is aan de Kamer gemeld dat een budget
ad € 148,8 miljoen van MKS over wordt geheveld
naar het project derde perron Amsterdam Zuid (MF
11.01.01).

2021 	De betrokken partijen hebben gezamenlijk het
besluit genomen om een van de meest urgente
knelpunten van MKS, de beperkte capaciteit van
en naar de treinperrons, eerder te realiseren dan
beoogd. Dit gebeurt door de (rol)trappen aan te
passen en los van het maatregelenpakket MKS op
te lossen. Volgens de nieuwe planning is dit
knelpunt begin 2024 in plaats van eind 2025
opgelost. Voor het resterende deel van de
planuitwerking is gebleken dat de uitwerking
meer tijd kost dan voorzien. Dit betekent dat de
projectbeslissing niet in februari 2022 kon
worden genomen. Er wordt gewerkt aan een
nieuwe projectplanning. Deze boodschap is aan
de Kamer gemeld (TK 35925-A, nr. 24).

De huidige multimodale knoop Schiphol is gebouwd in de jaren 90 en is
berekend op 21,3 miljoen luchtreizigers per jaar met Schiphol als
bestemming of vertrekpunt. In 2017 verwerkte Schiphol al 43 miljoen
luchtreizigers met Schiphol als bestemming of vertrekpunt. Het
treinstation Schiphol Airport is inmiddels uitgegroeid tot een van de
belangrijkste stations van ons land. Dagelijks gebruiken ruim 90.000
in- en uitstappende reizigers dit station. Ook heeft Schiphol Centrum
een groot busstation op de voorrijwegen van de luchthaven. Door het
toenemende verkeer op de voorrijwegen staat de veiligheid van de
buspassagiers op die plaats onder druk.
Schiphol Plaza kent in de huidige vorm problemen met de capaciteit
door de combinatie van reizigers die met alle modaliteiten komen (auto,
trein, bus en vliegtuig) en verschillende reisdoelen hebben in een
beperkte ruimte. Bij verdere groei leidt dit tot mogelijke knelpunten met
betrekking tot de veiligheid.
Het MIRT Onderzoek naar station Schiphol (november 2014) heeft
aangetoond dat er capaciteitsknelpunten zijn. De capaciteit van de
treinperrons, de trappen en roltrappen, het busstation en de hal van
Plaza is onvoldoende om de groeiende stroom reizigers te accommoderen. Naar aanleiding hiervan is in juli 2016 overeengekomen de
verkenning multimodale knoop Schiphol te starten. Deze verkenning is
uitgevoerd door het ministerie van IenW, Schiphol, NS, Vervoerregio
Amsterdam en Haarlemmermeer. Er is vooral gekeken naar een zo
integraal mogelijke oplossing die toekomstbestendig en robuust is,
maar ook flexibel kan inspringen op de veranderende mobiliteitsvraag.
Het ijkpunt van de verkenning was de reizigersgroei tot 2040.
Gedurende de verkenning is besloten een overgangsoplossing te zoeken
voor de multimodale knoop Schiphol die de komende jaren zal zorgen
voor voldoende veiligheid en capaciteit. Voor de lange termijn is een
MIRT Onderzoek Zuidwestkant Amsterdam/Schiphol/Hoofddorp
gaande dat een integrale bereikbaarheid van de regio (na 2030/2035)
zal onderzoeken.

Oplossing
De multimodale knoop Schiphol wordt aangepakt om de capaciteit,
de veiligheid en de kwaliteit voor de groeiende stroom reizigers te
faciliteren voor de middellange termijn (circa 2035). Bij het BO MIRT
van november 2019 is er een voorkeursbeslissing genomen. Deze wordt
verder uitgewerkt in de planning- en studiefase.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De oplossing biedt ruimte aan de groei van het reizigersvervoer en
draagt bij aan het verhogen van de veiligheid en het verbeteren van
de betrouwbaarheid.

MIRT Overzicht 2024 | 167

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Fase	
Planning en studies

Multimodale knoop Schiphol
(vervolg)

en Aanleg
Planning
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020 	Naar aanleiding van besluitvorming in het BO
MIRT van het najaar 2019 is € 7 miljoen uit het
gereserveerde resterende budget MKS overgeboekt naar het programma Spoorcapaciteit 2030
ten behoeve van de landelijke dienstregeling 2023
en de hoogfrequente sprinter Schiphol/
Hoofddorp - Amsterdam.

2018 	In het BO MIRT van december 2017 is geconstateerd dat uitwerking nodig is voor zowel de
middellange als de lange termijn. Ook middellange termijnoplossingen vragen meer onderzoek. Hierop is de planning aangepast.

2017

2016: Startbeslissing voor de verkenning van de multimodale
knoop Schiphol
2019: Voorkeursbeslissing
2025: Oplevering van de maatregelen, behoudens ov-chipkaartpoortjes
2030: Sluiting van ov-chipkaartpoortjes op station Schiphol Airport

De bestuursovereenkomst van november 2019 is getekend door IenW,
Schiphol, Vervoerregio Amsterdam, NS, ProRail, Haarlemmermeer en
Amsterdam. In deze overeenkomst hebben betrokken partijen
afspraken gemaakt over bijdragen aan de voorkeursbeslissing. Voor het
pakket aan maatregelen is € 237,3 miljoen (pp 2018) beschikbaar gesteld
door partijen, waarvan het ministerie van IenW € 78,8 miljoen (pp 2018)
bijdraagt.

Betrokken partijen
Het ministerie van IenW, Schiphol, NS en Vervoerregio Amsterdam
hebben zich in de intentieovereenkomst van 28 april 2016 gecommitteerd aan een gezamenlijke aanpak van de multimodale knoop om een
integrale oplossing te bereiken die de veiligheid, de capaciteit en de
kwaliteit van de knoop faciliteert. Daarnaast wordt nauw samengewerkt
met andere partijen: overheidspartijen zoals de gemeente Amsterdam,
vervoerders, kennisinstellingen en marktpartijen.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T programma. Het project ligt op de Rhine-Alpine, North Sea-Baltic
en North Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
Voor spoorse maatregelen rondom de multimodale knoop Schiphol
heeft het ministerie van IenW € 136 miljoen gereserveerd binnen het
Mobiliteitsfonds (Artikel MF 13.03.01 en 13.03.04).

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Gereed

MIRT 2024

136

Divers

MIRT 2023

278

Divers

MIRT 2022

264

Divers

MIRT 2021

258

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

122

Divers

Cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

26

* Gegevens overvijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 168

Gebied

Noordwest-Nederland

Onderwerp	
Spoorwegen personen en

goederen
IenW
Fase	
Planning en studies
en Aanleg

Ministerie

Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten
op Amsterdam Centraal
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Vanaf 2024 wordt station Amsterdam Centraal grootschalig verbouwd
om reizigersgroei mogelijk te maken. Tegelijkertijd worden de bruggen
aan de oostzijde van het station vervangen en vinden er grootschalige
renovatiewerkzaamheden plaats. Vanwege de beperkte ruimte en de
noodzakelijke stroom in aan- en afvoer van bouwmaterialen, is het
noodzakelijk om een alternatieve locatie te realiseren voor de noodzakelijke security- en paspoortcontrolevoorzieningen voor de directe
treinverbinding naar Londen vanaf Amsterdam Centraal.

Oplossing
In samenwerking met ProRail en NS wordt gewerkt aan de
Amstelpassage op station Amsterdam Centraal om deze gereed te
maken voor de noodzakelijke security- en paspoortcontrolevoorzieningen voor de directe treinverbinding naar Londen vanaf Amsterdam
Centraal.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De nieuwe voorzieningen zijn goed voor de continuïteit van het
beveiligd vertrek naar het Verenigd Koninkrijk, maar geeft ook veel
ruimte voor groei op deze belangrijke verbinding. Omdat de nieuwe
locatie groter is, kunnen zeker 600 reizigers per trein beveiligd naar
Londen vertrekken. Dit is een groei is van circa 350 reizigers ten opzichte
van de huidige situatie. Dit biedt ruimte voor de groeiende internationale mobiliteit en de transitie van vliegtuig naar trein.

Politiek/bestuurlijk

Planning

In opdracht van het ministerie van IenW voeren ProRail en NS de studies
uit. Dit gebeurt in afstemming met de gemeente Amsterdam en
Eurostar als huidige gebruiker.

2023: Start planning- en studiefase en start aanleg.
2024/2025: Amstelpassage gereed.

TEN-T

Als de internationale faciliteiten op Amsterdam Zuid klaar zijn, wordt de
Amstelpassage teruggebouwd.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de Rhine-Alpine, North
Sea-Baltic en North Sea-Mediterranean corridors.

MIRT Overzicht 2024 | 169

Gebied

Noordwest-Nederland

Onderwerp	
Spoorwegen personen en

goederen
IenW
Fase	
Planning en studies
en Aanleg

Ministerie

Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten
op Amsterdam Centraal
(vervolg)
Financiën
Het taakstellend budget voor dit project bedraagt € 21 miljoen (Artikel
MF 13.03.04).

Projectbudget
Begrotingsjaar

Budget in mln. €

MIRT 2024

21

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

Cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Gereed
2024/2025

MIRT Overzicht 2024 | 170

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Planning en studies

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam-Lemmer
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2014 	De bezuinigingen uit het Lenteakkoord en het
aanvullend Regeerakkoord van 2012 hebben,
zoals bij Voorjaarsnota 2013 besloten, tot gevolg
dat de planning en studies wordt vertraagd.

Er is een tekort aan ligplaatsen op de vaarweg tussen Amsterdam en
Lemmer. Door dit tekort kunnen onwenselijke afmeersituaties ontstaan
rond de sluiscomplexen op dit traject. Dit kan leiden tot veiligheidsproblemen. Ook kunnen situaties ontstaan waarin schippers te lang door
moeten varen op zoek naar een ligplaats. Hierdoor kunnen ze niet
voldoen aan wet- en regelgeving voor vaar- en rusttijden.

Oplossing
In de planning- en studiefase wordt onderzocht op welke manier en op
welke locaties het ligplaatsentekort kan worden opgelost. Gedacht
kan worden aan zowel uitbreiding en verbetering als herstructurering
van de huidige ligplaatsen rond de Oranjesluizen en de Houtribsluizen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De aanleg van ligplaatsen draagt bij een veilige en efficiënte scheepvaart.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

TEN-T

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

7

n.t.b.

MIRT 2023

7

2025-2027

MIRT 2022

6

2025-2027

Financiën

MIRT 2021

6

2025-2027

Taakstellend budget: € 7 miljoen (Artikel MF 15.03.02).

MIRT 2020

6

2025-2027

MIRT 2014

6

2025-2027

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1

Cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 171

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Vaarweg IJsselmeer-Meppel

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

2021 	Het taakstellend budget is verlaagd vanwege een
overboeking naar de reservering van het project
verbreding Sluiscomplex Kornwerderzand.

2013 	In april 2012 is er bestuurlijk overleg gevoerd met
de regio. Het resultaat is dat eerdere aanleg van
het project door middel van voorfinanciering niet
aan de orde is.

Voor schepen in de klasse Va/Vb is het moeilijk zich te bewegen tussen
West-Nederland en Noord- en Oost-Nederland, omdat een aantal
vaarwegen niet geschikt is voor schepen in deze categorieën.

Oplossing
In de studie zijn de aanleg en de verbetering onderzocht van vaargeulen
op de trajecten Botterrak en Molenrak en de vaarweg Ketelbrug Meppel. Onderzocht is hoe het Molenrak en het Botterrak (vaargeulen
IJsselmeer - Ketelbrug) geschikt kunnen worden gemaakt voor volledig
afgeladen binnenvaartschepen van klasse Vb en kustvaartschepen in
R/S-categorie 1. Voor de vaarweg Ketelbrug - Meppel (Schokkerak Meppelerdiep) wordt onderzocht in hoeverre deze geschikt gemaakt
kan worden voor binnenvaartschepen van klasse Va.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Financiën

Het verruimen van de vaargeulen voor schepen in klasse Va/Vb draagt
bij aan een vlotte, efficiënte en veilige scheepvaartafwikkeling.

Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt het resterende
Rijksbudget voor dit project € 0. Het budget in het MIRT Overzicht 2023
bedroeg € 30 miljoen.

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Politiek/bestuurlijk
De planning- en studiefase is medio 2012 niet afgerond. In overleg met
de regio is besloten het voorkeursalternatief nog niet vast te stellen en
de planning en de besluitvorming later opnieuw te bezien.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

0

N.t.b.

MIRT 2023

30

N.t.b.

MIRT 2022

28

2023

MIRT 2021

27

2023

MIRT 2020

36

2023

MIRT 2013

35

Na 2020

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

11

Cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

2

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 172

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Vanwege de beperkende maatregelen omtrent
COVID-19, is er bij de opdrachtnemer enkele
maanden vertraging opgetreden bij het opstellen
en uitwerken van een integraal wegontwerp voor
de A9 Badhoevedorp - Holendrecht. Aangezien
dit het laatste project is van het programma SAA,
verschuift de openstelling van zowel het project
als het programma SAA van 2026 naar 2027. Dit is
op 15 december 2021 met de Tweede Kamer
gedeeld (TK 35925-A, nr. 24).

2022 	Conform de voortgang van het programma en het
dalende risicoprofiel is € 70 miljoen vanuit het
programma overgeboekt naar de vrije investerings­
ruimte van het MF.

2021 	Conform de voortgang van het programma en het
dalende risicoprofiel is € 80 miljoen vanuit het
programma overgeboekt naar de vrije investerings­
ruimte van het MF.

De bereikbaarheid over de weg in de corridor A1/A6/A9 Schiphol Amsterdam - Almere en de inpassing van de wegen in de stedelijke
omgeving is niet optimaal. Toekomstige ontwikkelingen zoals de
uitbreiding van Almere zetten op lange termijn de bereikbaarheid verder
onder druk.

Oplossing
In 2007 heeft het kabinet een voorkeur uitgesproken voor het
Stroomlijnalternatief: de uitbreiding van de bestaande weginfrastructuur A1/A2/A6/A9/A10-Oost tussen knooppunt Badhoevedorp en de
aansluiting Almere Buiten-Oost. In het ontwerp-tracébesluit is de keuze
voor het Stroomlijnalternatief gekoppeld aan een groot aantal
inpassingsmaatregelen, waaronder de aanleg van een tunnel in de A9
bij Amsterdam-Zuidoost en een verdiepte ligging in Amstelveen, een
eco-aquaduct in de A1 bij Muiden en het op maaiveld brengen van de
A6 bij de Weerwaterzone in Almere.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan de bereikbaarheid in de noordelijke Randstad,
zodat weggebruikers snel, verkeersveilig en betrouwbaar in de corridor
kunnen reizen. Daarnaast draagt de inpassing van deze hoofdwegen in
de dichtbevolkte omgeving bij aan een verbetering van de leefomgeving
en de duurzaamheid.

Planning
2018

 et taakstellend budget is opgehoogd met
H
kosten voor meerjarig onderhoud en financieringskosten van het deel A6 Almere. Daarnaast
zijn meevallers en tegenvallers, die zijn ontstaan
door verschillen in uitgekeerde indexering en per
project contractueel ingepaste indexering,
binnen de DBFM-projecten budgetneutraal
verrekend.

2027: Openstelling van het laatste SAA deeltraject: A9 BadhoevedorpHolendrecht.
De overige vier van de vijf delen van het programma zijn al opengesteld.

Politiek/bestuurlijk
Het Rijk en de regio hebben in 2007 en 2008 overeenkomsten getekend
over het Stroomlijnalternatief met afspraken over de inpassing. Er is een
aanvullende bestuursovereenkomst getekend over de busvoorzieningen
tussen Almere en het knooppunt Watergraafsmeer. Het tracébesluit is in
2011 vastgesteld en in november 2014 onherroepelijk geworden. Het Rijk
en de regio zijn in maart 2014 overeengekomen dat de Keizer
Kareltunnel in Amstelveen niet wordt aangelegd, maar dat de A9
verdiept wordt aangelegd. Hierdoor is een wijzigingstracébesluit
opgesteld, dat in maart 2017 door de minister van Infrastructuur en
Milieu is vastgesteld.

MIRT Overzicht 2024 | 173

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2016 	Het taakstellend budget is opgehoogd met
kosten voor onderhoud van het deel A9
Gaasperdammerweg. De scope en het budget zijn
daarnaast aangepast aan gewijzigde afspraken
met de regio.

A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere
(vervolg)

Uitvoering

Financiën

Het project wordt uitgevoerd in vijf delen. De uitvoering van het
deelproject A10-Oost/A1 Watergraafsmeer - Diemen is gestart in 2012,
en extra rijstroken op de A10 Oost zijn opengesteld in 2014. Het
deelproject A1 Diemen - Muiderberg/A6 Muiderberg - Almere
Havendreef is gegund in 2012 en in 2017 opengesteld. Deeltraject A9
Gaasperdammerweg is in 2014 gegund en is in fases in 2020 opengesteld. Deeltraject A6 Almere is in 2016 gegund en in 2019 opgeleverd.
Het laatste project A9 Badhoevedorp - Holendrecht is in 2019 gegund.

Er is een taakstellend budget van € 6.079 miljoen, inclusief bijdragen van
derden van € 193 miljoen, voor onderhoud deeltraject A1/A6, A9
Gaasperdammerweg, A6 Almere en A9 Badhoevedorp -Holendrecht
(Artikel MF 12.03.01 en 12.04.01). Voor projecten met een Design, Build,
Finance & Maintain-contract (DBFM) wordt het budget ten tijde van de
gunning opgehoogd vanuit de middelen voor onderhoud. Bij A1/A6/A9
Schiphol - Amsterdam - Almere is dit gebeurd in MIRT 2014, MIRT 2016,
MIRT 2018, MIRT 2020 en MIRT 2021.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk en uitgebreide
netwerk van het Europese programma TEN-T. Het project ligt deels op
de North Sea-Baltic corridor.

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

6.079

2027

2022

2.426

40 %

MIRT 2023

5.940

2025-2027

2021

2.250

38 %

MIRT 2022

5.844

2025-2027

2020

2.045

35 %

MIRT 2021

5.849

2025-2027

2019

1.866

32 %

MIRT 2020

5.428

2025-2027

2018

1.578

29 %

MIRT 2013

4.118

2020

Begrotingsjaar *

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft

1.961

plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

651

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 174

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere
(vervolg)

Taakstellend budget
MIRT 2023 in mln.

Gerealiseerd budget
t/m 2023 in mln.

141

141

2014

2x5 rijstroken + 2 wisselstroken
2x4 rijstroken + wisselstroken

1.912

827

2017

A9 Gaasperdammerweg

2x5 rijstroken + wisselstrook

1.205

527

2020

A6 Almere

2x4 rijstroken

400

131

2019

A9 Badhoevedorp-Holendrecht

2x4 rijstroken

1.351

58

2027

Projectoverstijgend

Onder andere grondaankopen,
kabels en leidingen,
risicoreservering, externe
personeelskosten

1.070

742

6.079

2.426

Omschrijving

Maatregel

A10 Oost/A1 Diemen

2x4 rijstroken

A1/A6

Totaal

Openstelling

MIRT Overzicht 2024 | 175

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	In het BO MIRT van november 2022 is besloten
tot het toekennen van aanvullend budget.
Knooppunt De Nieuwe Meer is eind 2022 gegund.
Voor deze gunning was aanvullend circa € 100
miljoen benodigd. Dit wordt gedekt binnen de
kaders van de procedurele en financiële afspraken
over deze projecten (TK 36200-A, nr. 9).
In 2023 is de vervanging van de Rozenoordbrug
aan de scope van Knooppunt Amstel toegevoegd.

2022 	De aanbesteding van deelproject Knooppunt De
Nieuwe Meer is gestart. Met de Kamerbrief van
30 april 2021 (TK 32668, nr. 17) is de Tweede
Kamer geïnformeerd over de raming van het
tekort. Bij haalbaarheid planning geldt een
voorbehoud voor besluitvorming budget.

Het verkeer op de Ring A10 ter plaatse van de Zuidas blijft naar
verwachting groeien. Daarom is het noodzakelijk om de capaciteit te
vergroten. Ook is ontvlechting nodig van doorgaand verkeer op de Ring
A10 en het bestemmingsverkeer ten behoeve van de op- en afritten van
de S108 (VU Kenniskwartier) en S109 (RAI). De capaciteitsvergroting en
de genoemde ontvlechting dient op knooppunt De Nieuwe Meer en
knooppunt Amstel ingezet te worden. De projecten Zuidasdok (zie
betreffende projectblad) en A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en
Amstel worden in samenhang ontwikkeld en gerealiseerd.

Oplossing
De doorstroming van het verkeer wordt verbeterd door het aanpassen
van bestaande en het inpassen van nieuwe infrastructuur (rijstroken en
kunstwerken) ter plaatse van de knooppunten De Nieuwe Meer en
Amstel. Hiermee worden het doorgaande verkeer en het bestemmingsverkeer op de A10 Zuid gescheiden. Dit draagt bij aan een robuuster
verkeerssysteem en een verruimde capaciteit ter plaatse van
Amsterdam Zuidas. Voor aanpassingen op de Zuidas: zie het projectblad
Zuidasdok.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2021 	De bestuurders hebben de huidige scope van het
project Zuidasdok gezamenlijk herbevestigd.
Voor de voortzetting van de aanleg van het
project Zuidasdok is besloten tot het minnelijk
beëindigen van het contract met de aannemer en
het opnieuw aanbesteden van de scope van
Zuidasdok in werkpakketten. Met de Kamerbrief
van 26 maart 2020 (TK 32668, nr. 15) is de Tweede
Kamer geïnformeerd over de besluitvorming die
heeft plaatsgevonden.

De aanpassing van de knooppunten en de ontvlechting van doorgaand
verkeer en bestemmingsverkeer is noodzakelijk om invulling te geven
aan de doelstelling om de bereikbaarheid van de noordelijke Randstad
in het algemeen te verbeteren. In het bijzonder die van Amsterdam en
de economische toplocatie Zuidas.

Planning
2032-2036 Openstelling (verschillende projectonderdelen worden
eerder opgeleverd)

Politiek/bestuurlijk
In het voorjaar van 2012 heeft het Rijk besloten om het project A10
Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel in samenhang met het project
Zuidasdok te ontwikkelen. De noodzakelijke ontvlechting van doorgaand verkeer en bestemmingsverkeer ter plaatse van de Zuidas is
alleen mogelijk als de scheiding op de knooppunten wordt ingezet. Het
project is opgenomen in de bestuursovereenkomst Zuidas van juli
2012. In tegenstelling tot de andere onderdelen van de bestuursovereenkomst komt het project A10 Knooppunten volledig voor rekening en
risico van het Rijk. Het ontwerptracébesluit is vervroegd vastgesteld in
2015. Het tracébesluit is op 18 maart 2016 vastgesteld. Op 15 augustus
2018 is het tracébesluit onherroepelijk geworden.

MIRT Overzicht 2024 | 176

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020 	De herijkingsfase zal tot uiterlijk het eerste
kwartaal 2020 lopen. Met de Kamerbrief van
23 juli 2019 (TK 32668, nr. 13) is de Tweede Kamer
geïnformeerd over de besluitvorming die heeft
plaatsgevonden. In de zomer en in het najaar van
2019 zullen diverse werkzaamheden op en rond
het station Amsterdam Zuid doorgang blijven
vinden.

A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel
(vervolg)

Uitvoering

Financiën

De bestuurders hebben in maart 2020 de huidige scope van het project
Zuidasdok gezamenlijk herbevestigd, waaronder de knooppunten
De Nieuwe Meer en Amstel. Om het project beter beheersbaar te maken
hebben de gezamenlijke opdrachtgevers besloten om het project serieel
in werkpakketten uit te voeren, in plaats van integraal. Gevolg is dat de
totale aanlegtijd van het project toeneemt. Er is nog sprake van een
grote planningsonzekerheid: de huidige verwachting is dat het laatste
pakket in de periode 2032-2036 wordt opgeleverd. Voor de voortzetting
van de aanleg van het project Zuidasdok is besloten tot het minnelijk
beëindigen van het contract met de aannemer en het opnieuw
aanbesteden van de scope van Zuidasdok in werkpakketten.

Het taakstellend budget bedraagt € 730 miljoen (Artikel MF 12.03.01). Dit
is verhoogd met € 462 miljoen. Dit is bestemd voor indexering (€ 33
miljoen), de scope-uitbreiding (€ 304 miljoen) en scope-uitbreiding
Rozenoordbrug (€ 60 miljoen)

File top 50
2017 	Het project is overgegaan naar de aanlegfase.

Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van knelpunt 45 uit de
file top 50.

2015 	Het taakstellend budget is afgenomen door een
overboeking van de projectorganisatiekosten
naar het project Zuidasdok.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

730

2032-2036

2022

63

8%

MIRT 2023

333

2032-2036

2021

55

17 %

MIRT 2022

320

2032-2036

2020

55

17 %

MIRT 2021

314

2032-2036

2019

41

13 %

MIRT 2020

309

2028

2018

35

11 %

MIRT 2017

297

2028

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

433

Cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

70

* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.
** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 177

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A27/A12 Ring Utrecht

Aanleg

Opgave
Projecthistorie

De groei van het verkeer leidt tot afwikkelingsproblemen op de
Ring Utrecht en het daarop aansluitende onderliggend wegennet.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Oplossing
2023 	Op 23 augustus 2022 is de aanpassing van het
tracébesluit en de nadere onderbouwing van het
stikstofonderzoek uitgebracht.

Dit project is onderdeel van de regionale pakketstudie Ring Utrecht.
In de pakketstudie is aandacht voor diverse modaliteiten en thema’s
(ov, fiets, auto, mobiliteitsmanagement). Het tracébesluit van de
Ring Utrecht bevat onder meer:

2022 	Op 17 november 2020 is het tracébesluit
uitgebracht gebaseerd op de scope van het
ontwerptracébesluit 2016.

2020 	De Raad van State heeft op 17 juli 2019 geoordeeld dat het tracébesluit Ring Utrecht niet in
stand kan blijven. Dit is het directe gevolg van de
uitspraak van de Raad van State van 29 mei 2019
over het Programma Aanpak Stikstof (PAS).
De exacte consequenties van de uitspraak en de
vervolgaanpak voor de A27/A12 Ring Utrecht
worden de komende periode nader uitgewerkt.

2018 	Start aanleg verschuift van 2018 naar 2020.
Na de vaststelling van het tracébesluit is de
projectplanning t.a.v. de aanlegfase herijkt
waarbij een zorgvuldige marktbenadering en
omgevingsproces voorop staat. Dit leidt ertoe
dat de start aanleg plaatsvindt in 2020.

2016 	In november 2014 heeft de minister de Tweede

• de uitbreiding van de capaciteit van de A27 aan de oostzijde van
Utrecht en uitbreiding van de knooppunten Lunetten en Rijnsweerd,
waarbij de verkeersstromen tussen deze knooppunten worden
gescheiden (ontweven);
• de uitbreiding van de A12 met een extra rijstrook in beide richtingen
op de parallelbaan;
• een groene verbinding over de A27 tussen de stad en het landgoed
Amelisweerd.
• De nagestreefde doelstelling voor de omgeving is dat maatregelen
aan de Ring Utrecht over het geheel genomen niet tot verslechteringen leiden en waar mogelijk een verbetering opleveren.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan de doelstellingen betere doorstroming,
leefbaarheid en veiligheid op het hoofdwegennet.

Planning
Bij het vaststellen van het TB in 2020 werd de realisatie verwacht in
2029. Aangezien het TB nog in procedure is bij de Raad van State is
er nog onzekerheid over de planning.

Kamer per brief aangegeven dat het TB verschuift
naar 2017.

2015

De voorkeursvariant is vastgesteld.

MIRT Overzicht 2024 | 178

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A27/A12 Ring Utrecht
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Tijdens het BO MIRT van najaar 2009 heeft het destijds vierledig
bevoegd gezag de voorkeursrichting bepaald. Na een consultatie- en
adviesronde over de milieueffectrapportage (MER) fase 1 is in december
2010 een voorkeursalternatief vastgesteld. Ook is hierbij de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag voor de A27/A12 volledig bij de
minister van Infrastructuur en Milieu gelegd. Op verzoek van de Tweede
Kamer heeft de commissie-Schoof tussen december 2012 en maart 2013
de besluitvorming over het voorkeursalternatief onderzocht. De
conclusie is dat het onderzoek voldoende tot goed is uitgevoerd, dat er
een uitgebreid en zorgvuldig participatie- en besluitvormingsproces is
geweest en dat de keuze voor een verbreding aan de oostzijde van de
stad Utrecht onderbouwd is. De minister heeft de voorkeursvariant
vastgesteld op 13 juni 2014 en het Ontwerptracébesluit in maart 2016.
Op 14 december 2016 is het Tracébesluit vastgesteld. De Raad van State
heeft op 17 juli 2019 geoordeeld dat het Tracébesluit Ring Utrecht niet in
stand kan blijven. Dit is het directe gevolg van de uitspraak van de Raad
van State van 29 mei 2019 over het Programma Aanpak Stikstof (PAS).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Op 17 november 2020 is het Tracébesluit uitgebracht gebaseerd op de
scope van het Ontwerptracébesluit 2016. Op 23 augustus 2022 is de
aanpassing van het tracébesluit en de nadere onderbouwing van het
stikstofonderzoek uitgebracht.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van knelpunt 24 uit de
file top 50.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
TEN-T-programma.

Financiën
Het taakstellend budget bedraagt € 1.725 miljoen (prijspeil 2023). Het
budget is exclusief reservering vanwege het Meerjarenprogramma
Geluidssanering (MJPG).

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

1.725

N.t.b.

2022

121

7%

MIRT 2023

1.640

N.t.b.

2021

99

6%

MIRT 2022

1.542

N.t.b.

2020

84

5%

MIRT 2021

1.225

2029

2019

65

5%

MIRT 2020

1.206

2027-2028

2018

43

4%

MIRT 2015

1.134

2024-2026
* 	Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

591

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

268

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 179

Gebied

Noordwest-Nederland

Onderwerp	Hoofdwegen en

Zuidasdok

Spoorwegen personen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In het BO MIRT van november 2022 is besloten
tot het toekennen van een aanvullend budget.
De doorgrondings- en prijsvormingsfase van het
deelproject Openbaar Vervoer Terminal 2 is in
augustus 2022 gestart.

De ruimtelijke ontwikkelingen in de corridor Haarlemmermeer - Almere
en op de Zuidas versterken de toename van het aantal reizigers en de
hoeveelheid verkeer. Door de opening van de Noord/Zuidlijn, de
Hanzelijn en Openbaar Vervoer Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad
(OV-SAAL) neemt het aantal reizigers op station Amsterdam Zuid toe.
Daarom is een vergroting van de stationscapaciteit nodig. Daarnaast
biedt de gerealiseerde spoedaanpak A10-zuid op termijn onvoldoende
wegcapaciteit. Daarom is een robuuste wegverbreding nodig. Een
investering in ruimtelijke kwaliteit is nodig om de Zuidas te laten
uitgroeien tot een internationale toplocatie.

2022	De opdracht voor de realisatie van het eerste
deelproject Openbaar Vervoer Terminal 1 is 15
april 2022 opgedragen aan de aannemer (TK
32668, nr. 19).

2021	De aanbestedingen van de deelprojecten
OV-Terminal en Knooppunt De Nieuwe Meer zijn
gestart. Ze zijn onderdeel van het project A10
Knooppunten Nieuwe Meer en Amstel dat door
de projectorganisatie Zuidasdok wordt uitgevoerd. Met de Kamerbrief van 30 april 2021 (TK
32668, nr. 19) is de Tweede Kamer geïnformeerd
over de raming van het tekort.

2020	De bestuurders hebben de huidige scope van het
project Zuidasdok gezamenlijk herbevestigd.
Voor de voortzetting van de aanleg van het
project Zuidasdok is besloten tot het minnelijk
beëindigen van het contract met de aannemer en
het opnieuw aanbesteden van de scope van
Zuidasdok in werkpakketten. Met de Kamerbrief
van 26 maart 2020 (2020D11909) is de Tweede
Kamer geïnformeerd over de besluitvorming die
heeft plaatsgevonden.

Oplossing
De ov-terminal wordt uitgebreid door de stationscapaciteit te vergroten
en een efficiëntere overstap tussen trein, metro, tram en bus te
realiseren. Zo wordt de ov-terminal geschikt om de toename in
reizigersaantallen af te handelen. De wegcapaciteit wordt uitgebreid en
de A10 Zuid tussen de bruggen over de Amstel en de Schinkel wordt
ontvlochten met vier rijstroken op de hoofdrijbaan en twee rijstroken op
de parallelrijbaan in beide rijrichtingen. Ter hoogte van de Zuidas krijgt
de A10 een ondergrondse ligging. Zie projectblad A10 Knooppunten De
Nieuwe Meer en Amstel voor de aanpassing van de aanliggende
knooppunten.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Planning

Dit project draagt niet alleen bij aan gemeentelijke en provinciale
doelstellingen, maar ook aan de vergroting van de capaciteit van de
ov-terminal en aan het verbeteren van de bereikbaarheid over de weg.
Voor de noordelijke Randstad in het algemeen en voor Amsterdam en
de economische toplocatie Zuidas in het bijzonder. Door de ondertunneling ontstaat meer ruimte voor andere modaliteiten die bijdragen aan
de bereikbaarheid en verbetert de leefomgeving. Ook levert dit een
bijdrage aan de wens om de Zuidas te ontwikkelen tot een gemengde
stadswijk.

2032-2036: Openstelling (verschillende projectonderdelen worden
eerder opgeleverd)

MIRT Overzicht 2024 | 180

Gebied

Noordwest-Nederland

Onderwerp	Hoofdwegen en

Spoorwegen personen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Zuidasdok
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

File top 50

In juli 2012 is een bestuursovereenkomst gesloten en is de voorkeursbeslissing genomen. In maart 2015 is het ontwerptracébesluit vervroegd
vastgesteld. Het tracébesluit is op 18 maart 2016 vastgesteld. Op 15
augustus 2018 werd het tracébesluit onherroepelijk.

Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van knelpunt 45 uit de
File top 50.

2019	De geactualiseerde planning na de gunning leidt
tot een vertraging van twee jaar voor de start.

2017	Het project is overgegaan naar de aanlegfase.

Uitvoering
De bestuurders hebben in maart 2020 de huidige scope van het project
Zuidasdok gezamenlijk herbevestigd. Om het project beter beheersbaar
te maken, hebben de gezamenlijke opdrachtgevers besloten om het
project serieel uit te voeren in plaats van integraal in werkpakketten. Het
gevolg is dat de totale aanlegtijd van het project toeneemt. Er is nog
sprake van een grote planningsonzekerheid; de huidige verwachting is
dat het laatste pakket in de periode 2032-2036 wordt opgeleverd.

Financiën
Taakstellend budget: € 3.230 miljoen. De gemeente Amsterdam draagt
hiervan € 423 miljoen bij. Voor de openbaarvervoerterminal draagt de
provincie Noord-Holland € 87 miljoen bij, en de Vervoerregio
Amsterdam € 346 miljoen. Onderdeel van het taakstellend budget is
tevens een EU-subsidie van € 3 miljoen en een bijdrage van de NS van
€ 77 miljoen voor de Brittenpassage, de Minervapassage en aanvullende
commerciële voorzieningen van het station (Artikel MF 17.08). Er zijn
scopewijzigingen die hebben geleid tot een verhoging van de bijdragen
van partijen conform de bestuursovereenkomst uit 2012.

TEN-T
Het project maakt deel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

2022

607

20 %

MIRT 2024

3.169

MIRT 2023

1.802

2021

541

30 %

MIRT 2022

1.724

2032-2036

2020

481

28 %

MIRT 2021

1.692

2032-2036

2019

390

23 %

MIRT 2020

1.671

2028

2018

300

18 %

MIRT 2017

1.584

2028

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1.646

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

309

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 181

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Amsterdam CS, Cuypershal

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

 e aanbesteding van het project is door ProRail
D
mislukt verklaard, omdat de inschrijvingen
beduidend hoger waren dan het beschikbare
budget. In overleg tussen ministerie en ProRail is
prioriteit gelegd bij realisatie van transfervoorzieningen om veiligheid en comfort voor de reizigers
te verzekeren en de uitvoering van het project PHS
Amsterdam Centraal te vergemakkelijken. De
overige werkzaamheden, met name restauratie,
worden gerealiseerd na PHS Amsterdam Centraal.

2022 	De lange voorbereiding van het project heeft
ertoe geleid dat het project in 2022 zal worden
afgerond en niet in 2020 zoals eerder is gemeld.
Dat is op tijd voor de werkzaamheden in het
project PHS Amsterdam Centraal.

Het interieur van het stationsgebouw van Pierre Cuypers heeft in de
afgelopen 120 jaar aanpassingen ondergaan, waardoor de monumentale waarde van de Cuypershal is aangetast. Een kwaliteitsverbetering is
nodig om het monumentale karakter van de Cuypershal te herstellen.
Naast de restauratie en renovatie van de Cuypershal is het nodig om de
transfercapaciteit van de Middentunnel en Oosttunnel van het station
uit te breiden om de huidige en toekomstige reizigersstromen te kunnen
verwerken.

Oplossing
De Cuypershal wordt in originele staat hersteld. Doelstelling is om het
werk in de Cuypershal gereed te hebben tegelijk met het gereedkomen
van de Oosttunnel. De huidige Oosttunnel is de verbindende schakel
tussen de oostelijke ingang van het station en de oostelijke fasen van de
perrons. De Oosttunnel wordt verbreed om voldoende transfercapaciteit te kunnen bieden, uitbreiding van commerciële voorzieningen in de
tunnel mogelijk te maken en extra stijgpunten in de Oosttunnel aan te
brengen. De extra stijgpunten in de Oosttunnel leveren een bijdrage aan
een betere verdeling van de reizigers over de perrons.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2021 	Voor de renovatie van de Cuypershal heeft
ProRail zorgvuldig de aanbesteding voorbereid;
dat heeft tot vertraging met twee jaar van de
aanleg geleid. Vanwege het monumentale
karakter van de hal en de daarmee gepaard
gaande risico’s voor de opdrachtnemer is gekozen
voor samenwerking met de markt, waarbij risico’s
vroegtijdig in beeld gebracht kunnen worden en
waar mogelijk gedeeld door opdrachtgever en
opdrachtnemer. Niet alle gewenste werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. De keuze is
gemaakt allereerst alle werkzaamheden in de hal
en oostvleugel af te ronden; indien het budget

Ruimte bieden aan de groei van het reizigersvervoer, verbeteren van het
reisgemak.

Planning
2012-2014: Aanleg Middentunnel
2014-2022: Aanleg Cuypersgebouw
2023-2024: Aanleg transfervoorzieningen
Na 2030: Restauratie Cuypershal

MIRT Overzicht 2024 | 182

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Amsterdam CS, Cuypershal
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
toereikend is, worden ook werkzaamheden (met
name het terugbrengen van rijtuigkappen) aan de
buitenzijde van het station uitgevoerd. Deze
problematiek staat los van de werkzaamheden
aan de Oosttunnel; die worden in het kader van
het project PHS Amsterdam Centraal uitgevoerd.

Het besluit om de Cuypershal te herstellen en de Oosttunnel aan te
passen aan de verwachte reizigersstroom is genomen bij de maat­
regelen in het kader van de economische crisis en versnelling. De
Tweede Kamer is hierover per brief geïnformeerd (TK 29984, nr. 176).

TEN-T
Het project maakt deel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic, RhineAlpine en North Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
2020 	ProRail onderzoekt de mogelijkheden voor
subsidie in het kader van de zorg voor het
rijksmonument om alle onderdelen van het
project te kunnen uitvoeren. De provincie
Noord-Holland heeft inmiddels een subsidie
verleend van circa € 0,3 miljoen voor diverse
restauratiewerkzaamheden.

Taakstellend budget: € 28 miljoen exclusief subsidie provincie NoordHolland (Artikel MF 13.03.01).

2019 	Per 1 januari 2018 is de subsidie definitief
vastgesteld. De resterende werkzaamheden zijn
inclusief bijbehorend budget ondergebracht bij
het MIRT-project Nazorg gereedgekomen lijnen
en halten. Het niet-benodigde budget onvoorzien
(€ 2,3 miljoen) is overgeboekt naar de investeringsruimte (artikelonderdeel IF 20.04).

2018 	De Middentunnel is gerealiseerd en in dienst
genomen. De renovatie van de Cuypershal is een
risicovol project, omdat niet volledig bekend is
wat achter 120 jaar doorgevoerde aanpassingen
naar voren komt. De aanpak om tot aanbesteding
van het werk te komen is hierop aangepast. Dat
heeft meer tijd gevergd. De geplande oplevering
is hierdoor verschoven naar 2020.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Oplevering

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

28

2012-2023/2024

2022

17

64 %

MIRT 2023

27

2012-2023/2024

2021

17

63 %

MIRT 2022

27

2012-2022

2020

17

63 %

MIRT 2021

27

2012-2022

2019

17

65 %

MIRT 2020

26

2012-2020

2018

17

65 %

MIRT 2013

37

2012-2016

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

9

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

3

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 183

Gebied

Noordwest-Nederland

Onderwerp	Regionale/lokale

infrastructuur
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Ombouw Amstelveenlijn
(hoogwaardige tramverbinding)
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	De vervoerregio Amsterdam heeft voor de
verlenging naar Uithoorn besloten tot een
bouwtermijn van vier jaar. Dit houdt in dat het
project in 2024 gereed is.

2021 	De aanleg van het tracédeel in Uithoorn is
aanbesteed. Dit deel zal worden afgerond in
2022. De werkzaamheden voor verlenging naar
Uithoorn starten na afronding van de ombouw in
Amstelveen en Amsterdam.

Om het toekomstige reizigersaanbod te kunnen verwerken en de
veiligheid te verbeteren, moet de bestaande Amstelveenlijn worden
verbeterd.

Oplossing
Tussen de Zuidas en Amstelveen-Zuid wordt de bestaande
Amstelveenlijn omgebouwd tot een hoogwaardige tramverbinding die
bij de Zuidas aansluit op het bestaande tram- en metronet van
Amsterdam en op het spoorwegnet. De ombouw van de Amstelveenlijn
draagt bij aan een betere bereikbaarheid van Amstelveen, de Zuidas en
de binnenstad van Amsterdam. Ook verbetert de ombouw de verkeersveiligheid van de Amstelveenlijn door de aanleg van ongelijkvloerse
kruisingen. De Amstelveenlijn zal worden verlengd naar Uithoorn.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2018 	Het project is overgegaan van de planstudie- naar
de aanlegfase. De vervoerregio heeft nog in 2016
de aanlegbeschikking ontvangen.

2017 	Op verzoek van de stadsregio is de doortrekking
van de Amstelveenlijn naar Uithoorn toegevoegd
aan de scope van het project.

Verbeteren van de deur-tot-deur reistijd, verhogen van de veiligheid,
ruimte bieden aan de groei van het reizigersvervoer en bijdragen aan de
ruimtelijke en economische ontwikkeling van Nederland.

Planning
2020-2024: Oplevering

Uitvoering
2016 	In het kader van de besluitvorming Zuidasdok
heeft het ministerie van IenW de voorkeursbeslissing van de Stadsregio voor de ombouw
van de Amstelveenlijn bevestigd.

De Vervoerregio Amsterdam is verantwoordelijk voor de uitvoering,
de financiering en de exploitatie van het project. De beschikking voor
het project is in 2016 verleend. De uitvoering is eind 2018 gestart.
In december 2020 is het tracé tussen Amsterdam-Zuid en Amstelveen
Westwijk, inclusief het emplacement in de Legmeerpolder, in dienst
gesteld. Eind 2022 is de laatste mijlpaal – inhijsen liggers N201 – voor de
subsidie bereikt, waarop het voor deze mijlpaal vastgelegde bedrag is
uitbetaald. In 2024 zal het project worden afgesloten na melding door
de vervoerregio van de indienststelling van de tram naar Uithoorn.

MIRT Overzicht 2024 | 184

Gebied

Noordwest-Nederland

Onderwerp	Regionale/lokale

infrastructuur
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Ombouw Amstelveenlijn
(hoogwaardige tramverbinding)
(vervolg)
Financiën
Het taakstellend budget bedraagt: € 83 miljoen (Artikel MF 14.01.03).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

83

2020-2024

2022

83

100%

MIRT 2023

83

2020-2024

2021

54

67 %

MIRT 2022

81

2020-2024

2020

54

67 %

MIRT 2021

81

2020-2022

2019

38

48 %

MIRT 2020

80

2020

2018

12

15 %

MIRT 2013

75

2019

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

8

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

8

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 185

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW

PHS Alkmaar-Amsterdam

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Vanwege stikstofproblematiek bij twee voor PHS
randvoorwaardelijke overwegen (de Guisweg en
Beverwijkerstraatweg) is het tracébesluit
vertraagd. Het streven is nu in de tweede helft
van 2023 een tracébesluit te publiceren.

2022

De hoofddoelstelling van PHS, om op de drukste trajecten in het land te
komen tot hoogfrequent spoorvervoer en een toekomstvaste routering
van het goederenvervoer, is vertaald naar hoeveel treinen extra gaan
rijden op welke trajecten en welke maatregelen daarvoor nodig zijn.
Op de PHS-corridor Alkmaar - Amsterdam gaat het bij een hoogfrequente treindienst om zes intercity’s per uur tussen Alkmaar en
Amsterdam en zes sprinters per uur tussen Uitgeest en Amsterdam.
Ook moet incidenteel goederenvervoer worden gefaciliteerd. Om dat
mogelijk te maken moet het bestaande spoor worden aangepast.
Ook is er meer plek nodig voor het parkeren van treinstellen.

Project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Op de corridor Alkmaar - Amsterdam zijn, om de PHS-dienstregeling toe
te kunnen passen, de volgende maatregelen noodzakelijk:
• Heerhugowaard: het realiseren van een nieuw opstelterrein voor
reizigerstreinen (met zes opstelsporen en service- en personeelsvoorzieningen) op het bedrijventerrein De Vaandel.
• Uitgeest: herinrichting van het stationsemplacement, verplaatsen van
het goederenkeerspoor, het realiseren van een onderstation en het
aanpassen van het stationsgebied. In het stationsgebied vindt een
verandering plaats van de sporenlay-out, worden de perrons
gewijzigd, wordt een extra eilandperron toegevoegd (om het
treinverkeer op de Zaanlijn tussen Amsterdam en Alkmaar en de
Kennemerlijn tussen Haarlem en Alkmaar te kunnen ontvlechten) en
wordt over het spoor een traverse (loopbrug) gerealiseerd. Ook
worden er hekwerken rondom het stationsgebied gebouwd.
• Het aanpassen van vijftien overwegen langs het tracé Alkmaar Amsterdam voor de verbetering van de overwegveiligheid.
Aanpassingen bestaan onder andere uit het vrijleggen of herstructureren van fiets- en voetpaden en het plaatsen van overwegbomen.
• Het realiseren van compenserende en mitigerende maatregelen zoals
geluidmaatregelen, natuurmaatregelen en watercompensatie.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Ruimte bieden aan de groei van het reizigersvervoer en het goederenvervoer, verbeteren van de deur-tot-deurreistijd, verbeteren van het
reisgemak, verbeteren van de betrouwbaarheid en bijdragen aan de
economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Planning
2021: Ontwerp-tracébesluit
Tweede helft 2023: Tracébesluit
2023-2024: Start aanleg
2027-2028: Indienststelling

MIRT Overzicht 2024 | 186

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW
Aanleg

PHS Alkmaar-Amsterdam
(vervolg)

Uitvoering

TEN-T

Voor de aanleg van de belangrijkste infrastructurele aanpassingen wordt
gestuurd op 2025 (Heerhugowaard) en 2026 (Uitgeest).

Het project maakt deel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T-programma. Het project is mede mogelijk gemaakt
door Europese subsidie vanuit het CEF.

Politiek/bestuurlijk
Op 3 maart 2021 is het ontwerp-tracébesluit volgens planning
gepubliceerd.
De volledige hoogfrequente dienstregeling op de corridor Alkmaar Amsterdam kan gereden worden als de laatste bouwstap op Amsterdam
Centraal gereed is. Deze kan pas worden aangelegd na oplevering van
het derde perron bij station Amsterdam Zuid. De planning hiervan is
mede afhankelijk van de aanleg van het project Zuidasdok en de aanleg
van het derde perron bij station Amsterdam Zuid. Over Zuidasdok is
eerder gemeld dat de oplevering kan doorschuiven naar 2036. Het
komend jaar wordt onderzocht welke tussentijdse verbeteringen voor
de reizigers en vervoerders mogelijk zijn op de corridor Alkmaar Amsterdam.

Financiën

Projectbudget

Gerealiseerd budget

Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Taakstellend budget € 28 miljoen (Artikel MF 17.10.01).

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

28

2027-2028

2022

7

26%

MIRT 2023

27

2027-2028

2021

6

60 %

MIRT 2022

10

2027-2028

2020

0

0

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

18

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

2

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 187

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen
IenW

PHS Amsterdam

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
2023 	In verband met voorbereidende werkzaamheden
voor het deelproject PHS Aziëhaven is een
voorbeschikking afgegeven van € 2,4 miljoen.

Station Amsterdam Centraal kent een groeiend aantal reizigers.
Amsterdam Centraal ontvangt nu al gemiddeld zo’n 200.000 reizigers
per dag. De prognose van de NMCA laat richting 2040 een sterke groei in
het aantal reizigers zien. Ook voor het goederenvervoer wordt een groei
verwacht. Om deze groei op te vangen, zullen aanpassingen plaatsvinden aan het station en aan de sporen. Daarnaast is vanuit het
groeiende aantal treinen bij een hoogfrequent spoorvervoer meer
opstelcapaciteit nodig.

2022 	Voor het project zijn diverse aanlegbeschikkingen
verleend, waaronder voor Amsterdam Centraal
(faseovergang). Hierop is het projectbudget in het
MIRT-blad aangepast. Bij het tracébesluit is ook
de planning van het project geactualiseerd.
Vanuit het projectbudget Spoorcapaciteit 2030 is
€ 1,9 miljoen toegevoegd voor het toekomstvast
aanleggen van de corridor Alkmaar - Amsterdam
door het aanleggen van aanvullende seinen.

2021 	In het afgelopen jaar is een aantal partiële
uitvoeringsbesluiten genomen. Daarmee is PHS
Amsterdam separaat opgenomen in het MIRT
Overzicht (voorheen onderdeel van ‘Projecten
< 50 miljoen’).

Oplossing
Om de beoogde groei mogelijk te kunnen maken zijn diverse aanpassingen aan de infrastructuur nodig:
• De capaciteit van de bestaande (rol)trappen en liften wordt
uitgebreid.
• De perrons worden verbreed en verlengd.
• De oostelijke reizigerstunnel wordt vernieuwd en verbreed en met
extra (rol)trappen uitgebreid.
• De Westtunnel krijgt een extra lift.
• De sporen en wissels aan de oostkant van het station worden
aangepast. Bij de Dijksgracht wordt een ongelijkvloerse kruising
aangelegd.
• De stalen spoorbruggen over de Oostertoegang worden vanwege
einde levensduur vervangen.
• Aanpassingen voor het reizigers- en goederenvervoer in het
Amsterdamse havengebied. Dit betreft met name extra
opstelcapaciteit.
• Kleine maatregelen, zoals keervoorzieningen, op andere
Amsterdamse stations.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Ruimte bieden aan de groei van het reizigersvervoer, ruimte bieden aan
de groei van het goederenvervoer, verbeteren van de deur-tot-deur
reistijd, verbeteren van het reisgemak, verbeteren van de betrouwbaarheid en bijdragen aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van
Nederland.

MIRT Overzicht 2024 | 188

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen
IenW
Aanleg

PHS Amsterdam
(vervolg)

Planning

TEN-T

2021: Tracébesluit
2021: Start aanleg
2030-2032: Indienststelling*

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T programma. Het project ligt op de Rhine-Alpine en North
Sea-Baltic corridors. Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door een
Europese subsidie vanuit het CEF.

* Dit betreft circa 90% van de aanleg. Het laatste deel wordt gerealiseerd nadat het derde perron op Amsterdam Zuid in gebruik is
genomen.

Financiën
Taakstellend budget: € 911 miljoen (Artikel MF 17.10.01).

Politiek/bestuurlijk
In juni 2018 is een besluit genomen over de treinenloop van en naar
Amsterdam. Daarbij is een richtinggevende keuze gemaakt voor de
verder uitwerking van het project. Dit besluit is uitgewerkt in een
tracébesluit PHS Amsterdam Centraal dat in 2021 is vastgesteld.

Uitvoering
ProRail heeft opdracht om het werk uit te voeren. In 2019 is een
aanlegbesluit genomen voor de maatregelen in het Amsterdamse
havengebied. Na vaststelling van het tracébesluit is aan ProRail, naast
beschikkingen voor kleine maatregelen in het projectgebied en het
havengebied, een beschikking verleend voor de aanpassingen rondom
Amsterdam Centraal.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

911

2030-2032

2022

154

18%

MIRT 2023

870

2030-2032

2021

82

10 %

MIRT 2022

829

2030-2032

2020

40

20 %

MIRT 2021

138

2027-2029

2019

10

28 %

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

773

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

97

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 189

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

De Zaan (Wilhelminasluis)

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	
Met realisatie van de nieuwe Zaanbrug zal het
laatste projectonderdeel van project De Zaan
begin 2024 worden afgerond.

2022

 e arbitragezaak is afgerond. De werkzaamheden
D
zijn hervat.

2019 	De arbitragezaak loopt langer door dan verwacht,
waardoor openstelling verder vertraagd wordt
naar 2020.

2018 	Er loopt een arbitragezaak tussen de provincie
en de aannemer over tekortkomingen in het
ontwerp. Hierdoor ontstaat vertraging.

2016 	De voortgang van de lopende uitvoeringswerkzaamheden wordt gehinderd door de complexiteit van de ontwerpwerkzaamheden.
De oplevering van het werk is voorzien
eind 2016/begin 2017.

2014 	De opdracht tot vernieuwing Wilhelminasluis
is in februari 2013 gegund.

De Zaan is beperkt toegankelijk voor schepen in klasse Va vanwege de te
geringe diepgang van de vaarweg en de ontoereikende dimensies van
de kunstwerken.

Oplossing
Op basis van de planning en studies van de overeenkomst Vaart in de
Zaan wordt de Wilhelminasluis vernieuwd tot een volwaardige klasse
Va-schutsluis. Ook worden de Wilhelminabrug, Beatrixbrug en Zaanbrug
vernieuwd. De nieuwe sluis komt op de plaats van de bestaande sluis en
zal voldoen aan de wettelijke normen uit de Waterwet. De sluis krijgt
een doorvaartbreedte van 14 meter, een waterdiepte (tevens drempeldiepte) van 4,70 meter en een kolklengte van circa 156 meter.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt bij aan een vlotte en efficiënte scheepvaartafwikkeling
op de Zaan.

Planning
2013: Start aanleg
2020: Openstelling sluis
2024: Afronding project inclusief bruggen

Politiek/bestuurlijk
De provincie Noord-Holland, de gemeente Zaanstad, het voormalige
ministerie van Verkeer en Waterstaat en het Hoogheemraadschap
Hollands Noorderkwartier hebben in oktober 2009 een bestuursovereenkomst gesloten. Hierin zijn de afspraken over de aanleg, de
kostenverdeling en de verdeling van eigendom en onderhoud van de
vernieuwing van de Wilhelminasluis beschreven. Met de ondertekening
van deze overeenkomst Vaart in de Zaan is het project van de planningen studiefase overgegaan naar de aanlegfase.
Andere voorgenomen en gerealiseerde maatregelen voor verbetering
van de bevaarbaarheid van de Zaan behoren niet tot dit project.
De provincie Noord-Holland coördineert de aanleg.

MIRT Overzicht 2024 | 190

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

De Zaan (Wilhelminasluis)
(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

Financiën
Het Rijk verleent voor dit project een subsidie van maximaal € 14
miljoen aan de provincie Noord-Holland. Nadere afspraken over het
subsidiebedrag en de melding van de voortgang zijn opgenomen in de
subsidiebeschikking die het Rijk heeft verleend (Artikel MF 15.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

14

2024

2022

10

71 %

MIRT 2023

13

2020

2021

10

77 %

MIRT 2022

13

2020

2020

10

77 %

MIRT 2021

13

2020

2019

10

77 %

MIRT 2020

13

2020

2018

10

77 %

MIRT 2013

13

2019

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

1

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 191

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Lichteren Buitenhaven IJmuiden
en Energiehaven
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Eind 2020 is middels een specifieke uitkering
€ 27,6 miljoen overgeheveld naar de regio voor
het inrichten van de Energiehaven. Doel van de
specifieke uitkering is het saneren van een
baggerdepot en de aanleg van een werkhaven die
voornamelijk bestemd is voor werkzaamheden in
het kader van de energietransitie zoals werkzaamheden voor de aanleg en onderhoud van
windparken op zee.

2021 	Rijk en regio hebben een convenant getekend
voor het inrichten van een energiehaven op de
locatie van het baggerspeciedepot in de
Averijhaven. De marktbenadering voor het
verwijderen van baggerspecie uit de Averijhaven
is gestart. Na gunning wordt de scope
geactualiseerd.

2018 	De scope van dit project kan mogelijk worden
aangepast als gevolg van een lopende herbezinning op de toekomstvaste functievervulling van
de Averijhaven/slibdepot.

Veel bulkschepen die bestemd zijn voor de haven van Amsterdam
worden zo diep afgeladen, dat ze vóór het sluizencomplex IJmuiden
moeten worden gelichterd (gedeeltelijk gelost) om met de juiste
diepgang de Noordersluis te kunnen passeren en vervolgens door te
varen naar Amsterdam. De lichtervoorziening ligt aan de rand en
gedeeltelijk in de vaargeul van en naar de Noordersluis en vormt
daardoor een nautisch veiligheidsknelpunt.

Oplossing
Om de nautische veiligheid en een vlotte doorvaart in het gebied te
garanderen, wordt een nieuwe lichterlocatie (insteekhaven) op de
plek van het huidige baggerspeciedepot (voormalige Averijhaven)
bestudeerd. Het gaat hierbij om het verplaatsen van de huidige
lichtercapaciteit (2 miljoen ton kolen per jaar). In de planning- en
studiefase is ingegaan op de ontmanteling van het baggerspeciedepot,
de aanleg van de insteekhaven, de noodzakelijke maatregelen voor een
veilige en vlotte in- en uitvaart en de gevolgen van deze maatregelen
voor de waterbeweging in het gebied (onder andere de stroming)
en voor de leefomgeving.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan een vlotte doorvaart en de nautische
veiligheid.

Planning
Nader te bepalen.

2017 	Er is vertraging in de planning opgetreden omdat
het combineren van de lichterlocatie met nieuwe
havenontwikkeling wordt vertraagd door
veranderende marktomstandigheden in met
name het kolentransport en de staalindustrie.

MIRT Overzicht 2024 | 192

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2016 	Er is vertraging in de planning opgetreden
doordat regionale partijen en het Havenbedrijf
Amsterdam zoeken naar mogelijkheden om het
verplaatsen van de lichterlocatie te combineren
met nieuwe havenontwikkeling.

Lichteren Buitenhaven IJmuiden
en Energiehaven
(vervolg)
Politiek/bestuurlijk

TEN-T

In het convenant over het toekomstig gebruik van de Averijhaven in
Velsen (1996-2006) is vastgelegd dat het Rijk zorg zal dragen dat het
terrein een voldoende stevige ondergrond biedt. Dit is nodig om de
inrichting van de locatie voor haven- en bedrijfsactiviteiten mogelijk te
maken of om het baggerspeciedepot weer terug te brengen in de
oorspronkelijke staat van Averijhaven. Uit onderzoek is gebleken dat de
sanering van het slibdepot door het Rijk goed kan samengaan met de
bouw van een veilige lichterlocatie elders in het gebied. Ook biedt dit
kansen voor de ontwikkeling van een projectenhaven, met name
bedoeld voor het faciliteren van de bouw en onderhoud van windmolens op zee. Hiertoe is tussen het Rijk, Tata Steel en beoogde consortiumpartners (provincie Noord-Holland, gemeente Velsen en de
Havenbedrijven Amsterdam en IJmuiden) een convenant gesloten.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic en RhineAlpine corridors.

Projectbudget

Gerealiseerd budget

Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Financiën
Taakstellend budget: € 51 miljoen, waarvan € 2,5 miljoen op Artikel MF
15.03.02 en € 48 miljoen op Artikel MF 15.03.01.

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

nvt

67%

MIRT 2024

51

N.t.b.

2022

MIRT 2023

39

N.t.b.

2021

14

36%

MIRT 2022

39

N.t.b

2020

3,8

10 %

MIRT 2021

65

N.t.b.

MIRT 2020

65

N.t.b.

*

2017

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

MIRT 2014

65

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

-14

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

4

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 193

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Verbeteren vaargeul IJsselmeer
(Amsterdam-Lemmer)
Opgave

Projecthistorie

In de vaarroutes naar Oost- en Noord-Nederland voor beroepsvaart in
klasse Vb bestaat onvoldoende diepgang.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Oplossing
2023	
De verwachting is dat het nautisch profiel voor
de gehele vaargeul reeds in 2024 op orde zal zijn.

De oplossing bestaat uit het verdiepen van de vaargeul IJsselmeer zodat
die geschikt wordt voor beroepsvaart tot klasse Vb. Het gedeelte
Buiten-IJ maakt ook deel uit van het project.

2020	
In 2018 is de laatste zandwinconcessie
uitgegeven voor deeltraject 4.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het verruimen van de vaargeul draagt bij aan een vlotte, efficiënte en
veilige scheepvaartafwikkeling.

Planning
Deeltraject 1: zandwinconcessie loopt tot 2024
Deeltraject 4: zandwinconcessie loopt tot 2030
Deeltraject 6: zandwinconcessie loopt tot 2025

Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: Nota Transport in Balans (1997).

Uitvoering
Het verdiepen van de vaargeul IJsselmeer wordt via zandwinning door
middel van concessies gerealiseerd. Door zandwinning ontstaat een
diepe vaargeul waarbij scheepvaart een deel van deze diepte gebruikt:
het benodigd nautisch profiel. Er zijn nog restopgaven voor het op orde
brengen van het nautisch profiel op de deeltrajecten 1, 4 en 6.
Uiteindelijke oplevering van de verruiming van de vaargeul is afhankelijk
van snelheid en daadwerkelijk gebruik van de concessie op zandwinning. Het is mogelijk dat het nautisch profiel eerder gerealiseerd is dan
de einddata van de concessies.

MIRT Overzicht 2024 | 194

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Verbeteren vaargeul
(Amsterdam-Lemmer)
(vervolg)
TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

Financiën
Taakstellend budget: € 12 miljoen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

MIRT 2024

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

2022

12

100 %

12

Afhankelijk van
zandwinning
(deeltraject 1, 4, 6)

2021

12

100 %

2020

12

100 %

2019

12

100 %

2018

12

100 %

12

Afhankelijk van
zandwinning
(deeltraject 1, 4, 6)

12

Afhankelijk van
zandwinning
(deeltraject 1, 4, 6)

12

Afhankelijk van
zandwinning
(deeltraject 1, 4, 6)

MIRT 2020

12

Afhankelijk van
zandwinning
(deeltraject 1, 4, 6)

MIRT 2013

13

Voor 2015

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

MIRT 2023

MIRT 2022

MIRT 2021

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 195

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Zeetoegang IJmond

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het budget voor de Selectieve Onttrekking is in
december 2022 opgehoogd met € 25,2 miljoen,
vanwege de gestegen prognose als gevolg van
prijsstijgingen en indexatie. De verwachte
ingebruikname van Selectieve Onttrekking is nog
steeds eind 2024.

2022 	Zeesluis IJmuiden is 26 januari 2022 door de
koning in gebruik genomen. De bouwfase is
afgerond en de 26 jaar durende exploitatiefase
van het DBFM-contract is ingegaan.

2021 	Om de Selectieve Onttrekking te kunnen
realiseren, is € 67 miljoen extra budget beschikbaar gesteld. Dit in verband met de complexiteit
van het project, de benodigde uitvoeringstijd en
extra beheersmaatregelen. De verwachte
ingebruikname van de Selectieve Onttrekking is
eind 2024 voorzien.

2020 	De aanbesteding voor Selectieve Onttrekking (ter
bestrijding van de toename verzilting) is in 2020
gestart.

2019 	Door vertraging en eerder opgetreden projectrisico’s is besloten om € 64 miljoen extra budget
toe te kennen. De technische oplossing ter
bestrijding van de toename verzilting is aan het
MIRT-blad toegevoegd.

Om het toenemende aanbod van zeeschepen te kunnen ontvangen en
de bereikbaarheid van de haven van Amsterdam te verbeteren, is een
betere beschikbaarheid van de huidige Noordersluis noodzakelijk.
Vanwege de ouderdom van de Noordersluis moet deze op enig moment
worden vervangen. De wens vanuit de regio is om de schutcapaciteit te
vergroten en eerdere aanleg van de sluis te realiseren.
Door het gebruik van Zeesluis IJmuiden stroomt, ten opzichte van de
Noordersluis, veel meer zoutwater het Noordzeekanaal in. Dit is niet
goed voor het kanaal en de omgeving. Selectieve Onttrekking gaat
verdere verzilting van het Noordzeekanaal en de omgeving tegen.

Oplossing
Op basis van een convenant uit 2009 is besloten tot start van de
planning en studies naar de bouw van een nieuwe, grotere sluis, die
versneld wordt aangelegd. Volgens de bestuurlijke afspraak in het
convenant en de voorkeursbeslissing van juni 2012 was het vertrekpunt
voor de afmetingen van de nieuwe zeesluis 500 meter bij 65 meter bij 18
meter. De opdracht was om te bezien of 70 meter breedte ook mogelijk
is binnen het taakstellend budget. Inmiddels wordt gebouwd aan een
sluis van 70 meter breed. Bij wijzigingen in het sluizencomplex moet ook
rekening worden gehouden met de aanpassing van de primaire
waterkering conform de Waterwet. Daarnaast wordt gewerkt aan de
maatregel Selectieve Onttrekking. Deze maatregel heeft als doel om
verdere verzilting van het Noordzeekanaal als gevolg van de nieuwe
sluis tegen te gaan.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt bij aan een de internationale concurrentiekracht van
de mainport door een efficiënte scheepvaartafwikkeling.

Planning
Zeesluis IJmuiden is 26 januari 2022 in gebruik genomen. De Selectieve
Onttrekking zal eind 2024 in gebruik genomen worden.

Politiek/bestuurlijk
In 2009 heeft de toenmalig minister van Verkeer en Waterstaat met de
provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam een convenant
getekend met de intentie de toegankelijkheid van het Noordzeekanaal
te optimaliseren. Er is afgesproken dat de gemeente Velsen en de
provincie Noord-Holland hun medewerking verlenen bij het doorlopen
van de benodigde ruimtelijke procedures en milieuvergunningen. De
minister van Infrastructuur en Milieu heeft in juni 2012 een voorkeursbeslissing genomen, waarmee de scope van de sluis en het financiële kader
(inclusief het omgaan met de versnellingskosten) is vastgesteld.

MIRT Overzicht 2024 | 196

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	Naar aanleiding van problemen met het
oorspronkelijke ontwerp van de deurkassen is het
ontwerp aangepast en een herziene planning
opgesteld. De beschikbaarheidsdatum verschuift
van 31 oktober 2019 naar 25 januari 2022.

2017 	Het budget is opgehoogd met kosten voor
onderhoud, vanwege de omzetting van het
contract naar DBFM.

Zeetoegang IJmond
(vervolg)

De convenantpartners hebben eind 2014 een go-beslissing genomen.
Eind 2014 is het Provinciaal Inpassingsplan (PIP), dat de basis biedt voor
de projectbeslissing, onherroepelijk geworden. Deze beslissing is met
het uitvoeringsbesluit in 2015 genomen.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de North Sea-Baltic, North
Sea-Mediterranean en Rhine-Alpine corridors. Het project is mede
mogelijk gemaakt door Europese subsidie vanuit het CEF.

Uitvoering
Op basis van een Publiek-Private Comparator (PPC) is geconcludeerd dat
publiek-private samenwerking (PPS) met een DBFM-contract een
geschikte contractvorm is. Op basis van de voorkeursbeslissing is
invulling gegeven aan het PIP en het daarbij behorende milieueffectrapport. In 2015 is gestart met voorbereidende werkzaamheden. In 2016 is
de bouw van de nieuwe sluis gestart. In 2018 is gebleken dat het
oorspronkelijke ontwerp van het consortium niet maakbaar is.
Rijkswaterstaat heeft het nieuwe ontwerp en de bijbehorende planning
onafhankelijk laten toetsen. Op basis hiervan is besloten de beschikbaarheidsdatum te verschuiven van 31 oktober 2019 naar
25 januari 2022.

Financiën

Projectbudget

Gerealiseerd budget

Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Het totale budget is € 1.270 miljoen. Dit is exclusief de bijdrage van de
provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam. Het huidige
budget is het resultaat van de DBFM-conversie en is dus voor aanleg,
onderhoud (Artikel MF 15.04.01).

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

1.275

2022

2022

477

38 %

MIRT 2023

1.220

2022

2021

336

28 %

MIRT 2022

1.057

2022

2020

118

10 %

MIRT 2021

1038

2022

2019

95

9%

MIRT 2020

1021

2022

2018

77

8%

MIRT 2016

660

2019

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

610

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

156

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 197

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Afsluitdijk

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Met de opdrachtnemer zijn nieuwe afspraken
gemaakt ten aanzien van scope, planning en
financiën als gevolg van de eerder aangeleverde
en onvolledige ontwerp-uitgangspunten. De
renovatie van de bestaande spuisluizen in Den
Oever en Kornwerderzand ligt niet langer bij de
opdrachtnemer en zal opnieuw worden
aanbesteed. Met uitzondering van de renovatie
van de bestaande spuimiddelen blijft de
eindoplevering van de vernieuwde Afsluitdijk
staan op 2025. Het taakstellend budget van het
project Afsluitdijk is opgehoogd met een bedrag
van in totaal € 374 miljoen uit het Deltafonds naar
in totaal € 2.154 miljoen. Rijkswaterstaat en de
opdrachtnemer vragen een Commissie van
Deskundigen om advies bij het oplossen van een
aantal resterende geschilpunten. De kosten die
hieruit volgen worden betaald vanuit het
opgehoogde projectbudget.

Bij de tweede Landelijke Rapportage Toetsing van de primaire waterkeringen (2006) is gebleken dat de Afsluitdijk niet meer voldoet aan de
wettelijke eisen voor waterveiligheid. Daarnaast is vergroting van de
waterafvoercapaciteit nodig, omdat het steeds vaker en in sterkere mate
onmogelijk wordt om het peil van het IJsselmeer voldoende te
beheersen. Dit als gevolg van de stijgende zeespiegel en hogere
piekafvoeren van de rivieren. Het project Afsluitdijk garandeert tot
tenminste 2050 de veiligheidseis van 1:10.000 per jaar (eerste stap van
de aanpak tot 2100) en het kunnen handhaven van de huidige peildynamiek op het IJsselmeer.

Oplossing
De scope van het project bestaat uit:
• het versterken van het dijklichaam volgens het principe van een
overslagbestendige dijk, met een groene uitstraling (vegetatie);
• het versterken van de bestaande spui- en schutsluizen in Den Oever
en Kornwerderzand;
• het (gefaseerd) vergroten van de afvoercapaciteit van het bestaande
spuicomplex in Den Oever.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Politiek/bestuurlijk

De versterking van de Afsluitdijk en de vergroting van de waterafvoercapaciteit dragen bij aan de bescherming tegen hoogwater.

In 2011 is met de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk de voorkeursbeslissing vastgesteld voor de waterveiligheid. Het gaat om maatregelen om
de dijk en de kunstwerken op orde te brengen en er wordt ruimte
geboden aan de ontwikkeling van regionale ambities voor duurzaamheid, natuur, recreatie en toerisme. Tegelijkertijd hebben het Rijk en de
decentrale overheden in een bestuursovereenkomst afspraken gemaakt
over de samenwerking bij de aanleg van de regionale ambities. In
augustus 2012 is de voorkeursbeslissing genomen voor het vergroten
van de afvoercapaciteit. In februari 2016 heeft de minister het definitieve Rijksinpassingsplan gepubliceerd.

2022 	De ontwerpen van de nieuwe en bestaande
spuisluizen zijn aangepast om deze objecten
bestand te maken tegen bepaalde combinaties
van waterstanden en golfhoogtes, waar in het
oorspronkelijke ontwerp nog geen rekening mee
was gehouden. De uitvoeringsplanning van het
project wordt hierdoor aangepast. Eerste beeld is
dat de eindoplevering van de vernieuwde
Afsluitdijk wijzigt naar 2025.

Planning
Voorzien wordt dat de Afsluitdijk in 2025 weer aan de normen voor
waterveiligheid en doelen voor waterbeheer voldoet.

MIRT Overzicht 2024 | 198

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Afsluitdijk
(vervolg)

Uitvoering
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Rijkswaterstaat is begin 2012 gestart met de planning- en studiefase. De
projectopdracht omvat het opleveren van een projectbeslissing en de
voorbereiding van de aanleg. Het DBFM-contract is in 2018 gegund. In
2018 is de bouwcombinatie Levvel gestart met de aanleg.

2018	Het taakstellend budget is opgehoogd met
kosten voor meerjarig onderhoud en financieringskosten van het project.

2017 	Het budget is met € 17 miljoen verhoogd met
bijdragen door regionale partijen voor het
realiseren van regionale ambities. Voor het
vergroten van de verkeersveiligheid van de A7 en
het aanleggen van verzorgingsplaatsen is budget
(€ 19,5 miljoen) vanuit het Infrastructuurfonds
beschikbaar gesteld. De voorbereiding van dit
Design, Build, Finance and Maintain-contract
(DBFM-contract) kost meer tijd dan voorzien,
waardoor de start van de aanbesteding later is dan
voorzien. De oplevering blijft gepland in 2022.

2016	Vanwege een actualisatie in de planning is de
oplevering voorzien in 2022. Het budget voor het
project Afsluitdijk is overgeheveld naar de
aanlegfase.

2015	In 2014 zijn de projecten Versterking Afsluitdijk en
Extra Spuicapaciteit in de begroting
samengevoegd.

Financiën
Taakstellend budget: € 2.072 miljoen (inclusief bijdragen derden (€ 17
miljoen) en onderhoud). Het taakstellend budget van het project is
verlaagd met een bedrag van in totaal € 82 miljoen. Deze budgetverlaging hangt samen met de uitname van de bestaande spuimiddelen uit
dit begrotingsartikel en het onderbrengen hiervan in een ander
begrotingsartikel.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

2.072

2025

2022

239

11 %

MIRT 2023

2.154

2025

2021

166

9%

MIRT 2022

1.780

2025

2020

115

6%

MIRT 2021

1.621

2022

2019

51

3%

MIRT 2020

1.613

2022

2018

30

2%

MIRT 2016

831

2022
*

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1.241

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

226

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 199

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Dijkversterking Marken

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021	
Eind 2020 is het Projectplan Waterwet vastgesteld waarmee de planning- en studiefase is
afgerond en het project verdergaat met de
voorbereiding aanleg. Medio 2021 is het project
conform planning gegund.

2020 	De planning is met een aantal jaar vertraagd door
onder meer de uitspraak met betrekking tot de
PAS en nieuwe inzichten die volgen uit de
planning- en studiefase.

De waterveiligheid op Marken voldoet niet aan de huidige eisen. Een
deel van de dijk heeft stabiliteitsproblemen of is te laag. Bovendien is de
steenbekleding van de dijk op een aantal plaatsen ingezakt of ligt deze
los. Daarom is gezocht naar een bij Marken passende oplossing ter
verbetering van de waterveiligheid.

Oplossing
Na uitvoering van de pilot Meerlaagsveiligheid Marken is besloten tot
versterking van de Westkade en de Zuidkade van Marken. Er is sprake
van een stabiliteits- en een hoogteopgave. De Westkade en de Zuidkade
worden buitenwaarts versterkt.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Na de dijkversterking is de waterveiligheid op Marken in overeenstemming met de wettelijke eisen voor waterveiligheid.

2019	Toepassing van gewijzigde ontwerpvoorschriften
leidt tot een andere oplossing voor de Westkade.
Afronding van de planning- en studiefase en start
van de aanleg zijn in de tijd opgeschoven.

Planning
2023: Start aanleg
2025-2027: Openstelling
2026-2028: Oplevering

2018	De pilot Meerlaagsveiligheid Marken is afgerond.
De naam van het project is gewijzigd van Pilot
Meerlaagsveiligheid Marken naar Dijkversterking
Marken. Ook is de opgave hierop aangepast.

Betrokken partijen
De planning- en studiefase is uitgevoerd door Rijkswaterstaat: het
bevoegd gezag is de provincie Noord-Holland. In de planning- en
studiefase is nauw samengewerkt met de gemeente Waterland en het
hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. De overdracht van de
kering van het Rijk aan het hoogheemraadschap na afronding van de
aanleg van de dijkversterking is nog onderwerp van gesprek.

MIRT Overzicht 2024 | 200

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Dijkversterking Marken
(vervolg)

Financiën
Het taakstellend budget is (binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma)
€ 64 miljoen (Artikel DF 1.02.02).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

64

2025-2027

2022

10

16 %

MIRT 2023

61

2025-2027

2021

7

12 %

MIRT 2022

58

2025-2027

2020

6

12 %

MIRT 2021

56

2025-2027

2019

6

12 %

MIRT 2020

50

2023

2018

5

10 %

MIRT 2017

48

2022

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

16

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

Cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

10

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 201

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW en EZK

Markermeer-IJmeer

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

 erkzaamheden buiten zijn afgerond. Decharge
W
is in voorbereiding verwacht Q4 2023.

2021 	De aanleg van twee extra eilanden voor Marker
Wadden, de zogenaamde ‘verlengde fase 1
Marker Wadden’, is gestart als aanvulling op de
eerste fase Marker Wadden. Oplevering is in 2023
voorzien.

2020 	De uitvoering van het project Trintelzand B
(ecologische maatregelen Markermeer) is gestart
en gereedgekomen als onderdeel van het project
Houtribdijk.

2019 	De minister heeft in het najaar van 2018 de
voorkeursbeslissing voor het project Ecologische
Maatregelen Markermeer genomen.

2018	De planning en studies van het project Hoornse
Hop is stopgezet. Het project is doorgestart als
verkenning onder de naam Project Ecologische
Maatregelen Markermeer (EMM). Het budget van
project EMM is verlaagd na loskoppeling van de
KRW-opgaven (€ 6 miljoen). Hierdoor is het
resterend aanlegbudget circa € 9 miljoen. Het Rijk
heeft een extra bijdrage van € 7 miljoen aan het
project Marker Wadden gegeven.

De ecologische kwaliteit van het Markermeer en het IJmeer is in de jaren
90 van de vorige eeuw fors achteruitgegaan. De doelen uit Natura 2000
en de Kaderrichtlijn Water worden niet bereikt. De ambitie is om de
kwaliteit te verbeteren voor natuur, recreatie en landschap. In de
Rijksstructuurvisie Amsterdam - Almere - Markermeer (RRAAM) is een
Toekomstbestendig Ecologisch Systeem (TBES) geschetst. Het TBES gaat
uit van een gefaseerde aanpak van natuurmaatregelen en ruimtelijke
ontwikkelingen.

Oplossing
Het onderzoeksprogramma Natuurlijker Markermeer-IJmeer is eind
2015 opgeleverd.
Ecologische Maatregelen Markermeer (aanleg)
Een van de maatregelen om in het Markermeer-IJmeer een TBES te
creëren, was de luwtemaatregel Hoornse Hop. De partijen die samen de
luwtemaatregel Hoornse Hop financierden (de ministeries van
Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken en de provincies
Noord-Holland en Flevoland), hebben in 2016 besloten om te stoppen
met de planning- en studiefase. Dit nadat was gebleken dat de
luwtemaatregelen niet de verwachte effecten zouden opleveren. Begin
2017 is een verkenning gestart naar alternatieve manieren om een
bijdrage te leveren aan de ecologische doelstellingen voor het
Markermeer-IJmeer. De minister heeft in 2018 de voorkeursbeslissing
genomen voor de ecologische maatregelen Markermeer. Deze beslissing
houdt in dat er wordt geïnvesteerd in maatregelen langs de NoordHollandse Kust en in Trintelzand B.
Eerste fase Marker Wadden (aanleg)
In dit project wordt, gefaseerd in de tijd, met behulp van slib uit het
Markermeer een moerasland aangelegd met een bijbehorend onderwaterlandschap. Dit levert een bijdrage aan de ecologische kwaliteit van
het gebied en aan de verbetering van watergebonden recreatie en
economische ontwikkeling. In mei 2016 zijn de eerste delen van Marker
Wadden boven water zichtbaar geworden. Begin 2017 is opdracht

gegeven voor de ontwikkeling van extra eilanden die horen bij het
ontwerp voor de eerste fase van Marker Wadden. In het najaar van 2018
is een deel van Marker Wadden al opgeleverd. In september 2018 is het
eerste, grote eiland opengegaan voor publiek. Eind 2020 is de eerste
fase Marker Wadden gerealiseerd.
Verlengde fase 1 Marker Wadden (aanleg)
In november 2020 is besloten om de eerste fase van de Marker Wadden
uit te breiden en extra eilanden te realiseren, de zogenoemde ‘verlengde
fase 1 Marker Wadden’. Deze verlengde fase 1 maakt onderdeel uit van
de tweede tranche van de Programmatische Aanpak Grote Wateren
(PAGW), zie Kamerstuk 27625-523.
MIRT Overzicht 2024 | 202

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW en EZK
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2017 	Het budget is opgehoogd met € 6 miljoen als
gevolg van het combineren met een maatregel uit
de Kaderrichtlijn Water (KRW). De aanleg van
Luwtemaatregelen Hoornse Hop gaat niet door.
Afhankelijk van de uitkomsten van de verkenning
naar alternatieve maatregelen kunnen vanaf 2018
verdere stappen worden gezet (planning- en
studiefase, aanleg).

Markermeer-IJmeer
(vervolg)

Met de verlengde eerste fase worden twee extra eilanden bij Marker
Wadden gerealiseerd. De oppervlakte van Marker Wadden groeit
hiermee van circa 900 hectare naar circa 1.200 hectare. De verlengde
fase 1 Marker Wadden wordt uitgevoerd in 2021-2023.

Financiën
Ecologische Maatregelen Markermeer:
Totaal voorbereiding: € 1 miljoen. Totaal aanleg: € 9 miljoen, bestaande
uit een rijksbijdrage (€ 6 miljoen) en bijdragen van de provincies
Noord-Holland en Flevoland (elk € 1,5 miljoen) (Artikel DF 2.02.02).

Bijdrage aan oplossing beleidsdoelstelling
De projecten dragen bij aan de verbetering van de waterkwaliteit en de
toekomstbestendigheid van het Markermeer-IJmeer, waarin hoogwaardige natuur samengaat met een krachtige economie. Daarnaast wordt
de toepassing van slimme (preventieve) maatregelen en projecten
onder andere ter verbetering van Nederlandse waterexpertise gestimuleerd.

Planning
2016

Het project Marker Wadden is een jaar vertraagd.

2020: Eerste fase Marker Wadden gereed
2020: Trintelzand B gereed
2022: Oplevering laatste maatregel Noord-Hollandse kust Markermeer
2023: Verlengde fase 1 Marker Wadden gereed

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

10

2023

2022

8

80 %

MIRT 2023

10

2023

2021

8

80 %

MIRT 2022

10

2023

2020

8

80 %

1

10 %

1

10 %

MIRT 2021

10

2021-2022

2019

MIRT 2020

10

2021-2022

2018

MIRT 2015

8

2021-2022

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

2

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

1

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 203

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW en EZK
Aanleg

Markermeer-IJmeer
(vervolg)

Marker Wadden, eerste fase:
Financiering door ministerie van EZK (€ 19 miljoen), ministerie van IenW
(€ 18 miljoen), Postcodeloterij (€ 15 miljoen), provincie Flevoland (€ 6,5
miljoen), provincie Noord-Holland (€ 4 miljoen), bedrijfsleven (€ 1
miljoen) en Natuurmonumenten (€ 7,5 miljoen).
Marker Wadden, verlengde fase 1:
Financiering door ministerie van IenW en LNV vanuit tweede tranche
PAGW (€ 10 miljoen), provincie Flevoland (€ 1 miljoen) en
Natuurmonumenten (€ 1 miljoen).
Een bedrag van € 5,796 miljoen is in 2021 overgeheveld van het
ministerie van IenW naar het ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit. Het ministerie van LNV draagt zorg voor storting in het
groenfonds.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Jaar**

Openstelling

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

37

2022

37

100 %

MIRT 2023

37

2020

2021

37

100 %

MIRT 2022

37

2020

2020

37

100 %

37

100 %

37

100 %

MIRT 2021

37

2020

2019

MIRT 2020

37

2020

2018

MIRT 2015

30

2020

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

7

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel geeft

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 204

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Reevesluis

Aanleg

Opgave

2022 	De Reevesluis is in 2021 opengesteld.

Het project Reevesluis is onderdeel van IJsseldelta fase 2. Het doel van
het project is bijdragen aan het behalen van een waterstanddaling van
minimaal 41 centimeter bij Zwolle (bij kilometer 979 van de IJssel), om te
voldoen aan de doelstelling van de Planologische Kernbeslissing (PKB)
Ruimte voor de Rivier.

2019

Oplossing

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Er is een schutsluis geschikt voor schepen met CEMT-klasse IVa, een
spuisluis met spuioppervlak van veertig vierkante meter en een
vismigratiemogelijkheid aangelegd. Daarnaast zit in de scope van dit
perceel het verwijderen van de oude IJsseldijk. Dit kan starten nadat alle
overige fase 2-projectdelen gereed zijn.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de verschillende maatregelen wordt een waterstanddaling van
minimaal 41 centimeter bij Zwolle behaald. Hierdoor wordt het gebied
rondom Zwolle beschermd tegen overstroming en wordt voldaan aan
de doelstelling van de Planologische Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor
de Rivier. Daarnaast is er bij het ontwerp en de bouw van de Reevesluis
zoveel mogelijk gekozen voor duurzame maatregelen. Met het
verwijderen van de oude IJsseldijk wordt het totale gebied in verbinding
gebracht met de IJssel en het totale watersysteem in werking gesteld.

Planning
2021: Oplevering Reevesluiscomplex
2023: Watersysteem in werking door het verwijderen van de oude
IJsseldijk

Politiek/bestuurlijk
De minister is begin 2016 op verzoek van de regio akkoord gegaan met
de voorbereiding van de versnelling van IJsseldelta fase 2, omdat
besparingen te behalen zijn door direct aan te sluiten op fase 1.

MIRT Overzicht 2024 | 205

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Reevesluis
(vervolg)

Uitvoering
In november 2017 is gestart met aanleg van de Reevesluis. Deze
werkzaamheden zijn in 2021 afgerond, waarmee het Reevesluiscomplex
is opengesteld. Alleen het verwijderen van de oude IJsseldijk resteert
nog. Dit staat gepland voor 2023.

Financiën
Het taakstellende budget voor de Reevesluis bedraagt € 96 miljoen,
inclusief € 2 miljoen reservering voor duurzaamheid en energieneutraliteit van de sluis.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

96

2021

2022

92

97 %

MIRT 2023

96

2021

2021

91

97 %

MIRT 2022

95

2021

2020

85

89 %

MIRT 2021

95

2021-2022

2019

75

79 %

MIRT 2020

95

2021

2018

39

41 %

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

2

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

3

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 206

Zuidwest-Nederland

› Gebiedsopgave
› Projectenkaart
› Projectenoverzicht
› Project- en programmabladen

Zuidwest-Nederland

De MIRT-regio Zuidwest-Nederland is met
de provincies Zuid-Holland en Zeeland
veelzijdig en divers.
Zuid-Holland heeft met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag een
hoge bevolkingsdichtheid en is sterk verstedelijkt. Zuid-Holland
huisvest de haven van Rotterdam en grote internationale bedrijven
waarmee de internationale concurrentiekracht van deze regio wordt
bepaald. Daarbij staan de glastuinbouw in de Greenports, een sterk
mkb, de maakindustrie, universiteiten en kennisinstituten hoog
aangeschreven. Deze provincie levert daarmee een belangrijke
bijdrage aan de Nederlandse economie.
Zeeland is met haar natuurlijke ligging in de Zuidwestelijke Delta,
karakteristieke dorpen, natuurlijke kustlijn, polders en natuur dunner
bevolkt. Met de grensoverschrijdende haven North Sea Port
(Vlissingen, Terneuzen en Gent) beschikt Zeeland over een sterk
zeehavencomplex met goede achterlandverbindingen. Daarbij zorgt
de kustzone in deze regio in de eerste plaats voor een natuurlijke
verdediging tegen overstromingen en levert het toerisme een
belangrijke economische bijdrage.
De Zuidwestelijke Delta is dankzij de Deltawerken een van de meest
veilige delta’s ter wereld. Het is een uniek gebied dat voor de
uitdaging staat om het evenwicht tussen veiligheid, economie,
leefbaarheid, zoetwatervoorziening en ecologie goed te bewaken.

Mobiliteit in Zuidwest-Nederland
In de Zuidelijke Randstad is capaciteitsuitbreiding noodzakelijk om op
(spoor)wegen knelpunten op te lossen, een optimale bereikbaarheid en
de groei van de steden op te vangen en dit zoveel mogelijk duurzaam te
faciliteren. Om in Zuid-Holland de forse woningbouwopgave van
200.000-230.000 nieuwe woningen in 2030 te kunnen realiseren is een
schaalsprong in het openbaar vervoer noodzakelijk. Het gaat dan om de
MIRT Overzicht 2024 | 208

Zuidwest-Nederland

verdere ontwikkeling van de Oude Lijn, de bestaande spoorlijn tussen
Leiden, Den Haag, Rotterdam en Dordrecht, ruggengraat van het ov in de
Zuidelijke Randstad. Deze verbinding wordt zodanig ontwikkeld dat er in
de toekomst elke 5 minuten een trein rijdt en er 80-100% meer reizigers
vervoerd worden.
Bestaande stations worden verbeterd en nieuwe stations worden
aangelegd om de verstedelijking te faciliteren. Betrouwbare en snellere
metro-, tram- en snelbusverbindingen zorgen voor een breed bereik. Zo
worden de economische kerngebieden, bestaande en nieuwe woongebieden en wetenschap en onderwijs beter verbonden.
Naast de mobiliteitstransitie in de steden hebben de energietransitie in
de steden en de havens, de overgang naar een circulaire economie, een
duurzame leefomgeving en het verbeteren van de verkeersveiligheid een
enorme impact op de ontwikkeling van de mobiliteit in ZuidwestNederland. Zo wordt in Zuid-Holland nagedacht over het ontwikkelen
van regionale bouw- en energiehubs voor het versnellen en verduurzamen van bouwopgaven en het leveren van duurzame energie. Dat kan
leiden tot winst in het bouwtempo en minder transportbewegingen, en
daarmee tot minder uitstoot van CO2, stikstof en fijnstof.
In Zeeland werken Rijk en regiopartijen samen met stakeholders uit het
bedrijfsleven, onderwijs en overheden om duurzame, innovatieve
mobiliteitsvormen verder te ontwikkelen. Zeeland is hiermee de regio
om innovatieve mobiliteitsconcepten in een meer dunbevolkt gebied
met landsgrensoverschrijdende verbindingen uit te testen.

Aanpak
In de Zuidelijke Randstad wordt programmatisch gewerkt aan integrale
ontwikkeling van mobiliteit en verstedelijking door nauwe samenwerking tussen Rijk, regionale overheden (provincie en gemeenten), en
vervoerders. Zo werken partijen in het CID-Binckhorst in Den Haag aan
het mogelijk maken van verstedelijking, het oplossen van ov- en
wegknelpunten en het bevorderen van gezamenlijke ov- en fietsambities
en een groene leefomgeving.
Met de uitstekende ligging van de havens van Rotterdam en North Sea
Port aan internationale goedervervoercorridors liggen er kansen om de
bereikbaarheid via het water, multimodaal én grensoverschrijdend op te
pakken. Kern is ook hier om met regionale en internationale partners
samen te werken om de ontbrekende schakels, zoals het goederenspoor
Gent - Terneuzen, in de vervoersystemen op te lossen en opgaven in
energietransitie en leefbaarheidsvraagstukken gereed te maken voor de
toekomst.
De aanpak van wateropgaven wordt geborgd in het Deltaprogramma,
waarvan het doel is Nederland te beschermen tegen overstromingen, te
zorgen voor voldoende zoetwater en de inrichting van het land
klimaatbestendig te maken. Een goede samenwerking in de
Zuidwestelijke Delta is ook noodzakelijk bij de aanpak van de gevolgen
van klimaatverandering voor de waterveiligheid, zoetwaterbeschikbaarheid, regionale economie, ecologie en het landschap.

In Zuidwest-Nederland neemt het belang van een goede goederenvervoercorridor en het versterken van de samenwerking tussen de
zeehavens inclusief grensoverschrijdende verbindingen toe. Bij de havens
gaat het vervolgens om het borgen van de goede balans tussen de
ontwikkeling van de havens, woningbouw en leefomgevingskwaliteit.
Hiervoor is naast de Rotterdamse haven ook het North Sea Port District
aangewezen als NOVEX-gebied waarbij de grote opgaven worden
opgepakt in nauwe samenwerking met Vlaanderen.
MIRT Overzicht 2024 | 209

Zuidwest-Nederland Projectenkaart

Verkenning
1. A15 Papendrecht-Gorinchem
2. Oude Lijn (valt onder MoVe programma)

Planning en studies
3. A4 Burgerveen - N14
4. A4 Haaglanden-N14
5. A20 Nieuwerkerk aan den IJssel - Gouda
6. Capaciteitsverruiming A16 Van Brienenoord
corridor Rotterdam
7. CID Binckhorst (valt onder MoVe programma)
8. Oostflank Rotterdam
9. Capaciteit Volkeraksluizen
10. Getij Grevelingen (was Rijksstructuurvisie Grevelingen
en Volkerak-Zoommeer)
11. Zandsuppletie Galgeplaat

Aanleg
12. A16 Rotterdam
13. A24 Blankenburgverbinding
14. Rijnlandroute
15. Calandbrug (Theemswegtrace)
16. Emplacement Den-Haag Centraal
17. HOV-Net Zuid-Holland Noord
18. PHS Rijswijk Rotterdam
19. Sloelijn + Geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn
20. Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
21. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek
22. Nieuwe sluis Terneuzen
23. Project Mainportontwikkeling Rotterdam
24. Besluit beheer Haringvlietsluizen
25. Vooroeververdiging en Herstel Steenbekledingen
Oosterschelde en Westerschelde

Programma’s
A Programma Goederencorridor Oost en Zuidoost
B Bereikbaarheidsprogramma MoVe Rotterdam-Den Haag
C Programma Goederenvervoercorridor Zuid

MIRT Overzicht 2024 | 210

Zuidwest-Nederland Projectenoverzicht

Hoofdwegen

Vaarwegen

3

Projecten: 3

1

5
ten: 2
c
e
roj
p
l

2

2

Tot
aa

4

Projecten: 8

Water

Spoorwegen
Projecten: 9

1

2

1

Projecten: 4

6

1

Aanvullende projecten
Projecten: 1

2

Onderzoek

Verkenning

Planning en studies

Aanleg

Programma’s
MIRT Overzicht 2024 | 211

Gebied
Fase

Zuidwest-Nederland
Programma

Programma MoVe
Bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag
Aanleiding en doel

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De startbeslissing voor de Oude Lijn is genomen.
En de MIRT-verkenning Oude Lijn is gestart.
De voorkeursalternatieven voor de MIRTverkenningen CID Binckhorst en
Oeververbindingen Rotterdam zijn vastgesteld. In
2023 starten we voor beide projecten met de
planuitwerking. Het voorstel voor het Nationaal
Groeifonds is gehonoreerd. In het BO-MIRT 2022
hebben we een akkoord gesloten over een
gezamenlijke investering van € 4,8 miljard in de
bereikbaarheid in Zuid-Holland.

2022 	Voor het Nationaal Groeifonds hebben we een
voorstel ingediend voor de financiering van
Infrastructuur en Knooppunten Oude Lijn,
Randstadrail/metronet en de HOV-corridor
Leiden-Zoetermeer, inclusief een regionaal
voorstel voor cofinanciering.

2021 	De preverkenning Schaalsprong Metropolitaan
OV en Verstedelijking (MOVV) is afgerond.

2020 	De preverkenningen Oeververbindingen
Rotterdam en CID Binckhorst zijn overgegaan in
MIRT-verkenningen, de Adaptieve
Ontwikkelstrategie Metropolitaan OV en
Verstedelijking is afgerond.

2019 	Het eerste programmajaar is afgerond met een
set aan afspraken in BO MIRT.

Uit de Integrale Mobiliteitsanalyse 2021 (IMA) bleek dat op termijn
bereikbaarheidsknelpunten zullen optreden in de regio Rotterdam-Den
Haag. Zelfs in het lage economische groeiscenario en ondanks de aanleg
van drie nieuwe verbindingen in het gebied: de A4 Delft-Schiedam, de
A16 Rotterdam, de A24 Blankenburgverbinding en Programma
Hoogfrequent Spoorcorridor Den Haag-Rotterdam-Breda.
Het MIRT-onderzoek is in de zomer van 2017 afgerond. In het programma MoVe werken we dat onderzoek verder uit volgens de nieuwe
aanpak. In die nieuwe aanpak pakken we bereikbaarheidsopgaven, waar
dit relevant is, op in samenhang met duurzaamheid en de ruimtelijke
opgaven in het gebied. Hierover maken we wederkerige afspraken.
Stedelijke verdichting, de vergroting van de agglomeratiekracht en de
versterking van de bereikbaarheid gaan in die afspraken hand in hand.
We kijken niet alleen naar infrastructuur, maar kijken breed naar
mogelijke oplossingen en mogelijkheden voor het Rijk, de regio en het
bedrijfsleven om hierbij op te trekken in een gelijkwaardige samenwerking. Projecten beoordelen we niet alleen op hun bijdrage aan de
bereikbaarheid, maar ook op hun bijdrage aan economische versterking
(agglomeratiekracht), een aantrekkelijke leefomgeving en kansen voor
mensen. Rijksbelangen en regionale belangen brengen we daarbij
samen.

Opbouw van het programma
Het programma MoVe is door een besluit in het BO MIRT van 15 maart
2018 gestart. Onderdeel van het programma zijn de MIRT Verkenningen
Oeververbindingen regio Rotterdam en CID-Binckhorst. Verder zijn er
twee gebiedsuitwerkingen gestart: Aanpak Bereikbaarheid
Voorne-Putten en Haven Rotterdam, en Greenport 3.0 Westland.
In 2020 is de Preverkenning Schaalsprong Metropolitaan OV en
Verstedelijking afgerond. In 2021 is dit verder uitgewerkt in een voorstel
voor startbesluit MIRT-verkenning Infrastructuur en Knooppunten Oude
Lijn, financieringsvoorstellen voor vergroting van de capaciteit van de
RandstadRail, en een ontwikkelperspectief voor de lange termijn voor
de OV-corridors: Leiden-Zoetermeer, Zoetermeer-Rotterdam en

Koningscorridor. Dat ontwikkelperspectief is eind 2021 afgerond. Voor
de Oude Lijn, RandstadRail/metronet en Leiden-Zoetermeer hebben we
een voorstel ingediend bij het Nationaal Groeifonds, dat daarvoor
minimaal € 1 miljard heeft gereserveerd. In 2022 is de startbeslissing
voor de Oude Lijn genomen. Voor de MIRT-verkenningen
Oeververbindingen regio Rotterdam en CID-Binckhorst is het voorkeursalternatief vastgesteld.
Daarnaast hebben we een onderzoek afgerond naar maatregelen voor
verslogistiek. In 2023 kijken we of we de ontwikkelagenda verslogistiek
kunnen onderbrengen in het programma goederencorridors. In 2021
maakten we een ontwikkelstrategie voor automobiliteit, logistiek en
fiets. In 2022 bepaalden we het gezamenlijke vertrekpunt voor de
MIRT Overzicht 2024 | 212

Gebied
Fase

Zuidwest-Nederland
Programma

Programma MoVe
Bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag
(vervolg)

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	Het gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma
Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) is van start
gegaan.

Adaptieve ontwikkelstrategie Wegen, fiets en logistiek Zuidelijke
Randstad. In 2023 ronden we dit af. In de loop van 2023 integreren we
deze strategie met de adaptieve ontwikkelstrategie voor openbaar
vervoer om te komen tot een multimodaal toekomstbeeld.
Begin 2023 starten we een heroriëntatie waarin we de ambitie, doelen
en prioritaire activiteiten voor het programma MoVe voor de komende
jaren onderzoeken en vaststellen.

Betrokken partijen
MoVe is een samenwerking tussen het Rijk, de provincie Zuid-Holland,
de Metropoolregio Den Haag-Rotterdam en de gemeenten Rotterdam
en Den Haag. In verschillende projecten werken we samen met onder
andere vervoerders (NS, HTM, RET) en netwerkbeheerders
(Rijkswaterstaat, ProRail). Daarnaast werken we voor het uitvoeren van
het Verstedelijkingsakkoord Zuidelijke Randstad samen met de
Verstedelijkingsalliantie (acht gemeenten langs Oude Lijn en
Zoetermeer).

MIRT-projecten onder dit programma
Onder dit programma lopen de MIRT-verkenning Oude Lijn, de MIRT
planning- en studiefase Oostflank Rotterdam (dit is een uitvloeisel van
de MIRT-verkenning Oeververbindingen Rotterdam.) en de MIRT
planning- en studiefase CID Binckhorst.
De ambities van MoVe hebben we vertaald in de volgende strategische
en operationele doelen:

• Schaalsprong Metropolitaan OV: in samenhang met bovengenoemde
verdichting tillen we het openbaar vervoer stapsgewijs naar een
hoger plan. Dat wil zeggen: frequenter, betrouwbaarder, met meer
kwaliteit en met goede stationslocaties waar andere modaliteiten,
zoals de S-Bahn, aanlanden waardoor de catchment area van het ov
toeneemt.
• Gezonde mobiliteit: we verbinden woon-werklocaties beter door
binnen- en interstedelijke wandel- en fietsroutes te versterken en
fietsvoorzieningen op HOV-knopen te verbeteren.
• Ketenintegratie en mobiliteitstransitie: we verbeteren de doorstroming op de wegen door slimmer gebruik te maken van bestaande
capaciteit. Dat doen we door (auto)mobiliteit duurzamer en slimmer
te maken, de integratie van modaliteiten te verbeteren en de
autodruk in de binnensteden te verminderen (middels parkeerbeleid).
• Efficiëntere logistiek: we versterken de logistieke relaties binnen de
regio – zowel tussen mainport en greenports, als tussen bouwlogistiek en stadslogistiek – zonder dat de druk op de wegen daarmee net
zo hard toeneemt. Dat doen we door middel van modal shift, slimme
distributie, nieuwe technologieën en gedragsverandering.

• Binnenstedelijke verdichting woningbouw: langs de Oude Lijn
(hoofdspoor Leiden-Dordrecht) en de regionale corridors van
Hoogwaardig OV (Den Haag-Zoetermeer, Den Haag-Rotterdam,
metro Rotterdam, Zoetermeer-Leiden, Zoetermeer-Rotterdam)
concentreren we de woningbouw. Dit versterkt het gebruik van het
openbaar vervoer en mitigeert de groei van het autoverkeer.

MIRT Overzicht 2024 | 213

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A15 Papendrecht-Gorinchem

Verkenning - gepauzeerd

Programma
Goederenvervoercorridors
Oost en Zuidoost

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

2022	In het BO MIRT van najaar 2020 is het beschikbare

In de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse (NMCA) 2017 komt het
tracé A15 Papendrecht - Gorinchem naar voren als een belangrijk
knelpunt dat hoge economische verlieskosten kent bij zowel een laag als
een hoog groeiscenario. Het tracé vervult een cruciale rol in de
doorstroming op de as Rotterdam - Duitsland en voor de bereikbaarheid in de regio. Het toenemende verkeersaanbod betekent dat de
bereikbaarheid van economisch belangrijke locaties steeds verder onder
druk komt te staan.

budget opgehoogd met € 375 miljoen.

Oplossing
2020	In het BO MIRT van najaar 2018 zijn afspraken
gemaakt over een korte termijn-maatregelpakket
voor de A15.

2019

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

In de verkenning worden meerdere alternatieven onderzocht, waaronder een oplossing waarbij er geen of minimale infrastructurele
maatregelen worden genomen, zoals smart mobility. Een van de
oplossingsrichtingen voor de lange termijn is een capaciteitsuitbreiding
op de A15 tussen Sliedrecht-West en Gorinchem. De MIRT-verkenning
moet antwoord geven op de vraag welke oplossing of combinatie van
oplossingen het effectiefst is. In de keuze voor deze alternatieven is ook
rekening gehouden met de motie-Dijkstra, waarin gevraagd wordt om
breed te kijken naar oplossingen voor wegenknelpunten waarvoor geen
procedures nodig zijn.
In aanvulling hierop is in het BO MIRT van najaar 2018 afgesproken dat
over de periode 2019-2022 een korte termijn-maatregelpakket voor de
A15 wordt uitgevoerd, waaronder ook maatregelen voor het traject
Papendrecht - Gorinchem. Het gaat hierbij onder andere om maatregelen voor de inzet van bergers op strategische plekken, kleine infrastructurele maatregelen, gecoördineerd verkeersmanagement en spitsmijdingen. De uitwerking van de maatregelen zal aansluiten bij de
verschillende initiatieven die al lopen, waaronder de korte termijnfileaanpak, hinderbeperkende maatregelen bij MIRT-projecten en Slim
en Duurzaam.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt bij aan de doorstroming en de betrouwbaarheid op de
A15 op het traject Papendrecht - Gorinchem. Dit traject is van belang
voor de Ruimtelijk Economische Ontwikkelstrategie (REOS), die inzet op
het versterken van de agglomeratiekracht van Nederland. Het vervult
een cruciale rol in de doorstroming op de as Rotterdam - Duitsland en
voor de bereikbaarheid van Rotterdam en Rivierenland.

MIRT Overzicht 2024 | 214

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Verkenning - gepauzeerd

A15 Papendrecht-Gorinchem
(vervolg)

Programma
Goederenvervoercorridors
Oost en Zuidoost

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Betrokken partijen
De provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam, aanliggende
gemeenten en andere bestuurlijke organen zijn bij het project betrokken.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van knelpunt 8 uit de
file top 50.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de Rhine-Alpine corridor.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de resterende
reservering voor dit project € 134 miljoen (prijspeil 2023), inclusief bijdragen derden. De reservering in het MIRT Overzicht 2023 bedroeg
€ 772 miljoen. Dit was inclusief een bijdrage van € 30 miljoen door de
provincie Zuid-Holland.

MIRT Overzicht 2024 | 215

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
OV en spoor
IenW

Oude Lijn

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De forse groei van het aantal woningen en arbeidsplaatsen in de
zuidelijke Randstaad leidt tot toenemende vraag naar vervoer. Om de
schaarse open en groene ruimten te behouden, is er voor gekozen de
bouw van woningen en arbeidsplaatsen zoveel mogelijk binnenstedelijk
te realiseren in combinatie met een schaalsprong in het Hoogwaardig
Openbaar Vervoer (HOV). De Oude Lijn maakt deel uit van deze
schaalsprong. Het op deze manier oppakken van de ruimtelijke opgaven
en de mobiliteitsopgaven, leidt ook tot vergroting van de agglomeratiekracht in de zuidelijke Randstad.

Oplossing
In de MIRT-verkenning Oude Lijn wordt het volgende onderzocht:
• Opwaardering van vier bestaande stations (Leiden Centraal, Den Haag
Laan van NOI, Schiedam Centrum en Dordrecht)
• Extra sprinters tussen Den Haag Centraal en Dordrecht (van 6 naar 8
of 12)
• Vier nieuwe stations (Rijswijk Buiten, Schiedam Kethel, Rotterdam
Van Nelle en Dordrecht Leerpark)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De oplossing moet bijdragen aan de doelstellingen van het programma
MoVe (Mobiliteit en Verstedelijking) in de regio Rotterdam – Den Haag:
• Versterking van de agglomeratiekracht van de zuidelijke Randstad;
• Duurzaam bereikbaar houden van de toplocaties (woon-werk) in de
zuidelijke Randstad;
• Vergroten van de kansen voor mensen op betaald werk (bereikbaarheid woningen – arbeidsplaatsen);
• Ontzien van het open, groene landschap.

Dit project zorgt voor de ontsluiting en het bereikbaar maken van
54.000 woningen op de elf toplocaties langs de Oude Lijn tot 2030. Na
2030 worden met de realisatie van de Oude Lijn op deze locaties nog
eens 23.000 woningen mogelijk gemaakt. Daarmee draagt het project
bij aan de woningbouwdoelstellingen van het kabinet-Rutte IV.

Planning
De MIRT-Verkenning is in november 2022 gestart met het uitbrengen
van de startbeslissing. De keuze van de kansrijke oplossingsrichtingen
is voorzien voor 2024.

MIRT Overzicht 2024 | 216

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Verkenning

Oude Lijn
(vervolg)

Betrokken partijen
De betrokken partijen zijn de gemeenten Leiden, Den Haag, Schiedam,
Rotterdam en Dordrecht, provincie Zuid-Holland, Metropoolregio
Rotterdam - Den Haag, ProRail, NS, Verstedelijkingsalliantie Zuidelijke
Randstad, ministeries van BZK/VRO en IenW.

Financiën
Het rijksbudget bedraagt € 1.799 miljoen (pp 2023), waarvan € 680
miljoen (pp 2022) uit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit
(WoMo). De regiopartijen dragen gezamenlijk € 465 miljoen bij (pp
2022). Deze bedragen zijn nog inclusief het budget voor de planstudies
Randstadrail/metro, de Verkenning HOV Leiden - Zoetermeer en de
planstudie station Rotterdam Stadionpark. Het mobiliteitspakket Oude
Lijn bedraagt € 103 miljoen (prijspeil 2022) en het gebiedsbudget € 70,2
miljoen.

Politiek/bestuurlijk
De MIRT-verkenning Oude Lijn is een project binnen het programma
MoVe.

TEN-T
Het project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk en van het
uitgebreide netwerk van het Europese TEN-T-programma. Het deel
Rotterdam - Dordrecht ligt op de Rhine-Alpine, North Sea-Baltic en
North Sea-Mediterranean corridors.

MIRT Overzicht 2024 | 217

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

A4 Burgerveen-N14

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De aanhoudende onzekerheid rondom de
stikstofproblematiek zorgt voor een vertraging
van de oplevering van het ontwerptracébesluit.

Naar aanleiding van de hoge notering van de A4 bij Leiden in de file top
50, en de motie van de leden Visser en Hoogland (TK 34300-A, nr. 75), is
verkeerskundig onderzoek verricht naar de effecten van het toevoegen
van extra capaciteit op de hoofdrijbaan van de A4 tussen Knooppunt
Burgerveen en de N14. Uit het verkeersonderzoek kan worden geconcludeerd dat het aantal voertuigverliesuren kan worden verminderd door
een extra rijstrook op de hoofdrijbaan toe te voegen tussen Knooppunt
Burgerveen en de N14 in beide richtingen.

2021 	Vanwege een gedeeltelijke uitbreiding van de A4
tussen Zoeterwoude-Rijndijk en Hoogmade met
twee rijstroken per rijrichting is de tracéwetprocedure uitgebreid met een Structuurvisie. Nadat
medio 2020 de Structuurvisie is gepubliceerd is
de planning en studies gestart.

2020 	Eind 2018 is het budget met € 80 miljoen
verhoogd, bestemd voor de aanleg van een nieuw
Ringvaartaquaduct in zuidelijke richting met vier
rijstroken.

2019

Dit project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Tijdens de verkenningsfase is de capaciteitsuitbreiding van de A4 nader
onderzocht. Uit de verkeersstudie is gebleken dat de uitwisseling met
het omliggende onderliggend wegennet, onder meer via de parallelstructuur, nog niet goed genoeg functioneert. Daarom is in de verkenning ook gekeken naar de noodzaak van het nemen van infrastructurele
maatregelen bij de verdiepte ligging ter hoogte van de N11. Dit geldt ook
rond de aansluitingen. Om die reden is de aansluiting A4/N11 aan de
scope van het project toegevoegd. In de verkenningsfase is een aantal
verkeersveiligheidsknelpunten geïdentificeerd, welke bijdragen aan de
verminderde doorstroming. Deze knelpunten worden in de planning en
studies nader beschouwd.
Tevens is besloten om een nieuw Ringvaartaquaduct in zuidelijke
richting te realiseren op de plek van het bestaande aquaduct, en het
wegvak tussen Zoeterwoude-Rijndijk en Hoogmade met twee rijstroken
in beide richtingen te verbreden. De rest van het tracé tussen knooppunt
Burgerveen en de N14 kent een uitbreiding met één rijstrook per
rijrichting. Ook worden maatregelen op het gebied van verkeersmanagement en smart mobility beschouwd.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project levert een bijdrage aan de bereikbaarheid van de Randstad
en diverse economisch belangrijke locaties daar. Ook vermindert het de
economische schade als gevolg van files op dit traject en draagt het bij
aan het verbeteren van de verkeersveiligheid en het behalen van de
woningbouwdoelstellingen van kabinet-Rutte IV.

MIRT Overzicht 2024 | 218

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

A4 Burgerveen-N14
(vervolg)

Planning

TEN-T

De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TENT. Het project ligt op de North Sea-Baltic en North
Sea-Mediterranean corridors.

Politiek/bestuurlijk

File top 50

De ministeries van IenW en BZK, de provincies Zuid-Holland en
Noord-Holland en de aan het traject liggende gemeenten,
Hoogheemraadschap Rijnland en ProRail zijn de betrokken partijen.
Behalve deze overheden zijn ook verschillende stakeholders uit de regio
en omwonenden betrokken. Nadat medio 2020 de structuurvisie is
gepubliceerd, is de planning en studie gestart. In het BO MIRT 2023 zijn
ook afspraken gemaakt over een fietsverbinding. Het Rijk en de regio
investeren gezamenlijk in het verbeteren van de fietsverbinding tussen
Leidschendam-Voorburg en Leiden. De regio zal hiervoor een investering doen van € 6,46 miljoen (prijspeil 2022, inclusief btw). Het Rijk
draagt € 2,67 miljoen (prijspeil 2022, inclusief btw) bij vanuit de
middelen binnen het project A4 Knooppunt Burgerveen - N14 voor
Minder Hinder tijdens de realisatie.

Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 33 en
43 uit de file top 50.

Financiën
Voor de problematiek op de A4 tussen Knooppunt Burgerveen en de
N14 is in totaal € 347 miljoen (prijspeil 2023) gereserveerd. Aan het
taakstellende budget is € 80 miljoen toegevoegd vanuit de Woningbouw
en Mobiliteit-middelen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

347

n.t.b

MIRT 2023

248

n.t.b.

MIRT 2022

236

2029-2031

MIRT 2021

231

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

116

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

37

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 219

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A4 Haaglanden-N14

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

2022 	Zoals gemeld in de MIRT-brief van 9 juni 2021
(TK 35570-A, nr. 62) is dit een van de projecten die
vertraging oplopen in afwachting van het
onderzoek naar de maximale reken­afstand t.a.v.
stikstofuitstoot. Op dit moment is er nog geen
duidelijkheid te geven over de omvang van deze
vertraging en het effect op de mijlpalen van dit
project

2021 	Het ontwerptracébesluit van de A4
Haaglanden-N14 is in het voorjaar van 2020
vastgesteld.

2019 	Ter voorbereiding van het tracébesluit zijn de
uitgangspunten van de Rijksstructuurvisie
(A4 Passage en Poorten & Inprikkers) uit 2012
gevalideerd.

2018 	De planning en studies A4 Passage Den Haag
(inclusief de werkzaamheden aan de N14) is
gestart.

Uit een aantal studies bleek dat er in de regio Haaglanden na 2020
bereikbaarheidsknelpunten bestaan. Deze vragen om een integrale
aanpak. In de MIRT-verkenning die is uitgevoerd, is de afwikkeling van
het verkeer op de A4 op het traject Harnaschknoop-Ypenburg - Prins
Clausplein-Leidschendam bezien in samenhang met het functioneren
van de toeleidende wegen en het onderliggend (stedelijk) wegennet, de
ruimtelijke opgaven en het openbaar vervoer. Het studiegebied betrof
globaal gezien de gemeentegrenzen binnen het voormalig stadsgewest
Haaglanden. In 2012 is de Rijksstructuurvisie (A4 Passage en Poorten &
Inprikkers) vastgesteld en is een bestuurlijk akkoord gesloten over de
aanpassingen aan de A4 ter hoogte van Den Haag en enkele toeleidende
wegen. Het project A4 Haaglanden - N14 is onderdeel van deze
Rijksstructuurvisie en betreft de aanleg van de rijksonderdelen. Uit de
validiteitstoets bij de planning- en studiefase bleek dat de scope ten
opzichte van de uitgangspunten van 2012 bijstelling behoeft. De
belangrijkste wijzigingen zijn de voorgenomen uitbreiding van de scope
aan de zuidkant tot aan de Ketheltunnel en de vernieuwing/aanpassing
van een aantal kunstwerken, waaronder de spoorviaducten bij Rijswijk
en Leidschendam-Voorburg.

Oplossing
Deze planning- en studiefase betreft de nadere uitwerking van de
werkzaamheden aan de A4 (onder meer het toevoegen van een extra
rijstrook op grote delen van het tracé en een parallelstructuur voor
doorgaand verkeer met 2x2 rijstroken bij Den Haag) en de N14
(aanpassen van twee kruisingen in Leidschendam-Voorburg).

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt bij aan de bereikbaarheid van de regio. Ook de
ruimtelijk-economische ontwikkeling van de regio is meegenomen in dit
project.

MIRT Overzicht 2024 | 220

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

A4 Haaglanden-N14
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

TEN-T

Het ministerie van IenW voert de maatregelen aan de A4 en de N14 uit.
Deze maatregelen zijn onderdeel van het bestuurlijk akkoord bij de
Rijksstructuurvisie met de provincie Zuid-Holland en het voormalig
stadsgewest Haaglanden (opgegaan in Metropoolregio Rotterdam
Den Haag.) Als gevolg van de zuidelijke uitbreiding van de scope zijn ook
de betreffende gemeenten (Midden-Delfland, Schiedam, Vlaardingen en
Delft) betrokken. Ook de hoogheemraadschappen van Rijnland en
Delfland zijn betrokken. ProRail is betrokken als onderdeel van de
projectorganisatie voor de vernieuwing van de genoemde spoorviaducten. Naast deze (semi-)overheden zijn verschillende stakeholders
betrokken.

Dit project maakt deels onderdeel uit van het kernnetwerk van het
Europese programma TEN-T. Het project ligt op de North Sea-Baltic
corridor.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt het resterende
Rijksbudget voor dit project € 153 miljoen (prijspeil 2023), waarvan een
deel al contractueel verplicht is. Het Rijksbudget in het MIRT Overzicht
2023 bedroeg € 726 miljoen.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 3, 41
en 46 uit de File top 50.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

153

n.t.b.

MIRT 2023

726

n.t.b.

MIRT 2022

692

n.t.b.

MIRT 2021

676

2026-2028

MIRT 2020

467

2026-2028

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

314

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

92

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 221

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

A20 Nieuwerkerk a/d IJsselKnooppunt Gouwe
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	De aanbesteding voor de ingenieursdiensten is
succesvol afgerond en de MIRT-planning en
studie is gestart. Binnen de opdracht wordt
tevens de voorbereiding voor de aanleg
uitgewerkt. Op basis van de planning en studie
wordt de projectplanning geactualiseerd.

2021	
Het budget is aangepast conform de kosten­
raming behorend bij de Voorkeursbeslissing.
Het project is vertraagd omdat er geen inschrijvingen van ingenieursdiensten zijn binnen­
gekomen voor de MIRT-planning en studies.
Na consultatie van de markt wordt op korte termijn
een nieuwe aanbestedingsprocedure gestart.

2020 	De Voorkeursbeslissing is op 11 maart 2019
vastgesteld met een taakstellend budget van
€ 124 miljoen en € 6 miljoen voor aanvullende
bereikbaarheidsmaatregelen. In de planning- en
studiefase zal met name verder onderzoek
moeten plaatsvinden naar de bodemgesteldheid
in het gebied en de gevolgen daarvan voor de
werkzaamheden.

2017

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De A20 Nieuwerkerk aan den IJssel - Knooppunt Gouwe vervult een
cruciale rol in de bereikbaarheid van Rotterdam (Haven), Greenport
Westland-Oostland en Greenport Boskoop. Door het toenemende
verkeersaanbod komt de bereikbaarheid van deze economisch
belangrijke locaties steeds verder onder druk te staan. De A20
Nieuwerkerk aan den IJssel - Gouda kent flinke problemen met de
doorstroming en de verkeersveiligheid. Op nationaal niveau is dit
wegvak een grote bottleneck in de doorstroming tussen Rotterdam en
Utrecht. De opgave is de verkeersdoorstroming en verkeersveiligheid
duurzaam te verbeteren.

Oplossing
De oplossing ligt in de uitbreiding van de wegcapaciteit (verbreding van
2x2 naar 2x3 rijstroken) en overige aanvullende maatregelen om de
bereikbaarheid te verbeteren.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan het verkorten van de reistijd en het vergroten
van de betrouwbaarheid van de reistijd op de A20 en een deel van de
A12 tussen Rotterdam en Gouda.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen van
de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het stikstofdossier.

Politiek/bestuurlijk
De MIRT-planning en studies wordt uitgevoerd door Rijkswaterstaat in
nauwe samenwerking met de bestuurlijke partners uit de regio.

MIRT Overzicht 2024 | 222

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

A20 Nieuwerkerk a/d IJsselKnooppunt Gouwe
(vervolg)
File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 7 en
15 uit de file top 50.

Uitvoering
De aanleg vindt plaats in de periode 2025-2028, openstelling is voorzien
in de periode 2028-2030.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Financiën
Het taakstellend budget voor dit project is € 153 miljoen (prijspeil 2023),
waarvan ca. € 6 miljoen voor aanvullende bereikbaarheidsmaatregelen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

153

n.t.b.

MIRT 2023

145

2028-2030

MIRT 2022

138

2028-2030

MIRT 2021

135

2026-2028

MIRT 2020

180

2026-2028

MIRT 2019

178

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

-31

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

23

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 223

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

Capaciteitsverruiming A16
Van Brienenoordcorridor Rotterdam
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT. Dit
is een uitvloeisel van de MIRT-verkenning
Oeververbindingen Rotterdam.

In het BO MIRT van november 2022 hebben het Rijk en de regio
besloten de inhoud van het voorkeursalternatief vast te stellen. Het
voorkeursalternatief bestaat uit:
• een multimodale brugverbinding met een nieuwe HOV-verbinding
met tramkwaliteit van Kralingse Zoom naar Zuidplein;
• station Stadionpark;
• een hoogwaardige busverbinding van Centraal Station naar Zuidplein
via de Maastunnel;
• capaciteitsverruiming N210/Algeracorridor;
• capaciteitsverruiming A16 Van Brienenoordcorridor.
Het Rijk en de regio hebben verder besloten een afspraak te maken over
het tot en met 2030 realiseren van circa 19.000 woningen in de
Oostflank van de Rotterdamse regio en circa 16.000 woningen in de
periode na 2030.
De verdere uitwerking van de A16 Van Brienenoordcorridor staat
beschreven in dit MIRT-blad. De verdere uitwerking van de nieuwe
oeververbinding met HOV-lijn, station stadionpark en de HOVbusverbinding Maastunnel staat beschreven in het MIRT-blad ‘Oostflank
Rotterdam’. De provincie Zuid-Holland neemt de verdere uitwerking
van de N210/Algeracorridor ter hand. Hieraan is geen Rijksbijdrage
gekoppeld.

Oplossing
Naar aanleiding van de MIRT-verkenning is een bestuurlijke voorkeur
vastgesteld voor de A16 Van Brienenoordcorridor. Deze voorkeur behelst
het slimmer inrichten van de weg, het toevoegen van een extra rijstrook
op delen van het tracé (tussen de knooppunten Terbregseplein en
Ridderkerk op de A16 en tussen de knooppunten Ridderkerk en
Vaanplein op de A15) en het aanpassen van het weefvak bij de aansluiting Feijenoord.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project zorgt voor de ontsluiting en het bereikbaar maken van
35.000 woningen in de NOVEX-locatie Oostflank Rotterdam. Het betreft
circa 19.000 woningen in de periode tot en met 2030 en circa 16.000
woningen na 2030. Daarmee draagt het bij aan de woningbouwdoelstellingen van het kabinet-Rutte IV.
Het project levert daarnaast een bijdrage aan het voorkomen, verminderen en/of oplossen van IMA-knelpunten op het hoofdwegennet.

Planning
De start van de MIRT-planuitwerking is afhankelijk van met name
stikstofruimte en budgettaire dekking.
MIRT Overzicht 2024 | 224

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

Capaciteitsverruiming A16
Van Brienenoordcorridor Rotterdam
(vervolg)
Betrokken partijen
Het ministerie van IenW en BZK.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 1, 23,
31 en 32 uit de File top 50.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de North Sea-Baltic en Nort
Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
Het Rijk reserveert voor de realisatie van de ingrepen op de A16 Van
Brienenoordcorridor € 282 miljoen (prijspeil 2023). Hiervan is € 55
miljoen beschikbaar gesteld vanuit de Woningbouw en Mobiliteitmiddelen.

MIRT Overzicht 2024 | 225

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

CID Binckhorst

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Bij BO MIRT 2022 is € 213 miljoen (prijspeil 2022)
toegevoegd vanuit de WoMo-middelen.
Daarnaast is een bijdrage van € 5 miljoen van BZK
ten behoeve van de CID Binckhorst toegevoegd.

2022 	In 2022 is er € 4,5 miljoen overgeheveld naar de
Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH)
ten behoeve van de cofinanciering van de
studiekosten van de MIRT-verkenning en voor de
uitvoering van maatregelen uit No Regretpakket.

In het BO MIRT van november 2020 is besloten deze MIRT-verkenning
naar mogelijke mobiliteitsmaatregelen om de bereikbaarheid van het
Central Innovation District - Binckhorst te verbeteren. Dit in het licht van
de ontwikkelambities ten aanzien van woningbouw en arbeidsvoorzieningen. De verkenning richt zich op drie samenhangende centrale
opgaven:
• Mogelijk maken van de verstedelijking en het versterken van de
economische kracht van de (inter)nationale toplocaties CID en
Binckhorst, door in iedere ontwikkelfase een passende duurzame
mobiliteit aan te bieden.
• Voorkomen, verminderen en/of oplossen van NMCA-knelpunten in
het (regionaal) ov en het voorkomen van extra belasting op het
hoofdwegennet.
• Bijdragen aan het realiseren van gezamenlijke ov- en fietsambities.

2021 	Project is nieuw opgenomen in het MIRT.
De lange doorlooptijd van de gebiedsontwikkeling CID - Binckhorst
(meer dan twintig jaar) maakt een adaptieve aanpak noodzakelijk.
Daarbij worden de mobiliteitsmaatregelen gefaseerd uitgevoerd, in
aansluiting op de feitelijke ontwikkeling van de verstedelijking. De
keuzes voor de doorontwikkeling van het mobiliteitssysteem worden
afgestemd op de stand van zaken van de gebiedsontwikkeling en
ontwikkelingen in de omgeving. Als eerste stap wordt in de periode tot
2025 een No-Regretpakket uitgevoerd dat bestaat uit een aantal
voorbereidende maatregelen om het gebruik van de fiets en ov te
stimuleren.

Oplossing
De bereikbaarheid van CID - Binckhorst vraagt om pakketten van
samenhangende maatregelen voor de verschillende modaliteiten. Deze
pakketten bestaan uit:
1. smart mobility
2. langzaam verkeer
3. ruimtegebruik
4. kwaliteitsverhoging openbaar vervoer
5. hoogwaardig openbaar vervoer (HOV)

MIRT Overzicht 2024 | 226

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Planning en studies

CID Binckhorst
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De oplossing moet bijdragen aan de doelstellingen van het programma
MoVe (Mobiliteit en Verstedelijking in de regio Rotterdam – Den Haag): •
Versterking van de agglomeratiekracht van de zuidelijke Randstad; •
Duurzaam bereikbaar houden van de toplocaties (woon-werk) in de
zuidelijke Randstad; • Vergroten van de kansen voor mensen op betaald
werk (bereikbaar-heid woningen – arbeidsplaatsen); • Ontzien van het
open, groene landschap. Dit project zorgt voor de ontsluiting en het
bereikbaar maken van ruim 20.000 woningen in CID Binckhorst t/m
2030 en het mogelijk maken van ca.15.000 woningen na 2030.
Daarmee draagt het project bij aan de woningbouwdoelstellingen van
het kabinet-Rutte IV.

Planning
De komende jaren wordt het voorkeursalternatief verder uitgewerkt in
de planning- en studiefase. Deze zal naar verwachting in 2025/2026
worden afgerond.

Betrokken partijen
Deze MIRT-verkenning heeft zes opdrachtgevers, te weten: gemeente
Den Haag, gemeente Leidschendam-Voorburg, provincie Zuid-Holland,
Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), het ministerie van BZK
en het ministerie van IenW.

Financiën
Naar aanleiding van het BO MIRT 2022 is € 336 miljoen (prijspeil 2023)
toegevoegd vanuit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit
(WoMo).

MIRT Overzicht 2024 | 227

Gebied

Zuidwest-Nederland

Onderwerp	Spoorwegen, Stedelijk ov

Oostflank Rotterdam

en Wonen
Ministerie
Fase

IenW en BZK
Planning en studies
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
Dit is een uitvloeisel van de MIRT-verkenning
Oeververbindingen Rotterdam.

In het BO MIRT van november 2022 hebben het Rijk en de regio
besloten de inhoud van het voorkeursalternatief vast te stellen,
bestaande uit:
• een multimodale brugverbinding met een nieuwe HOV-verbinding
met tramkwaliteit van Kralingse Zoom naar Zuidplein;
• station Stadionpark;
• een hoogwaardige busverbinding van Rotterdam Centraal naar
Zuidplein via de Maastunnel.
• capaciteitsverruiming N210/Algeracorridor;
• capaciteitsverruiming A16 Van Brienenoordcorridor.
De verdere uitwerking van de A16 Van Brienenoordcorridor staat
beschreven in het betreffende MIRT-blad. De verdere uitwerking van
de nieuwe oeververbinding met HOV-lijn, station Stadionpark en de
HOV-busverbinding Maastunnel staat beschreven in dit MIRT-blad.
De provincie Zuid-Holland zal de verdere uitwerking van de N210/
Algeracorridor ter hand nemen. Hieraan is geen Rijksbijdrage gekoppeld.
Vanuit de wederkerigheid tussen investeren in bereikbaarheid en
verstedelijking start de regio met de volgende fase van de
ontwikkelingen in de Oostflank. Deze wederkerigheid wordt
planologisch verankerd middels een herziening van de Rotterdamse
omgevingsvisie. Nadere afspraken hierover tussen partijen worden
vastgelegd in het Verstedelijkingsakkoord en het Woon-werkakkoord.
Het Rijk en de regio benadrukken aanvullend de netwerkeffecten van
het voorkeursalternatief, welke bijdragen aan het realiseren van
woningen op locaties elders in de Rotterdamse regio.

Na positieve besluitvorming op lokaal en regionaal niveau in 2023
formaliseren partijen bovenstaande afspraken middels het vaststellen
van het definitieve Voorkeursbesluit en het ondertekenen van een
bestuursovereenkomst. In dit laatste staan concrete afspraken over de
verdere uitwerking en realisatie van de Oeververbinding, de HOVverbinding met tramkwaliteit van Kralingse Zoom naar Zuidplein,
station Stadionpark en de woningbouw in de Oostflank.

MIRT Overzicht 2024 | 228

Gebied

Zuidwest-Nederland

Onderwerp	Spoorwegen, Stedelijk ov

en Wonen
Ministerie
Fase

IenW en BZK
Planning en studies

Oostflank Rotterdam
(vervolg)

Oplossing

Planning

Multimodale brug en HOV-verbinding Kralingse Zoom - Zuidplein
In de MIRT-verkenning is een nieuwe multimodale brug op de locatie
‘Bocht A’ (Nesserdijk – Olympiaweg) vastgesteldals bestuurlijke
voorkeur. Voor de ov-verbinding van Kralingse Zoom naar Zuidplein
wordt uitgegaan van een nieuwe HOV-verbinding met tramkwaliteit en
de multimodale brug. Deze brug moet een autoluwe wegverbinding
worden met ruimte aan fietsers en voetgangers, die ook geschikt is voor
innovatieve (deel)mobiliteitsconcepten en nood- en
hulpdiensten.

2023: lokale/regionale vaststelling van het bestuurlijk vastgestelde
Voorkeursalternatief, door middel van een partiële herziening van de
Rotterdamse omgevingsvisie. Ondertekenen van een
Bestuursovereenkomst over de verdere uitwerking en realisatie van het
Voorkeursalternatief.
2024 en verder: De komende jaren wordt het Voorkeursalternatief
verder uitgewerkt in de planning- en studie fase.

Station Stadionpark
In de MIRT-verkenning hebben het Rijk en de regio ingestemd met de
ontwikkeling van het huidige evenementenstation Stadionpark tot een
regulier bediend treinstation, met als uitgangspunt zes sprinters per uur
in beide richtingen.

Betrokken partijen
Deze MIRT Planning en studiefase kent vijf betrokken partijen:
gemeente Rotterdam, Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH),
provincie Zuid Holland, het ministerie van BZK en het ministerie van
IenW.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De oplossing moet bijdragen aan de doelstellingen van het programma
MoVe (Mobiliteit en Verstedelijking in de regio Rotterdam – Den Haag): •
Versterking van de agglomeratiekracht van de zuidelijke Randstad; •
Duurzaam bereikbaar houden van de toplocaties (woon-werk) in de
zuidelijke Randstad; • Vergroten van de kansen voor mensen op betaald
werk (bereikbaar-heid woningen – arbeidsplaatsen); • Ontzien van het
open, groene landschap.
Dit project zorgt voor de ontsluiting en bereikbaar maken van 35.000
woningen in de NOVEX-locatie Oostflank Rotterdam. Het betreft circa
19.000 woningen in de periode tot en met 2030 en circa 16.000
woningen na 2030. Daarmee draagt het bij aan de woningbouwdoelstellingen van het kabinet-Rutte IV.

MIRT Overzicht 2024 | 229

Gebied

Zuidwest-Nederland

Onderwerp	Spoorwegen, Stedelijk ov

en Wonen
Ministerie
Fase

IenW en BZK
Planning en studies

Oostflank Rotterdam
(vervolg)

Financiën
Het Rijk en de regio hebben op basis van het vastgestelde voorkeursalternatief gezamenlijk een bedrag van € 1.288 miljoen (prijspeil 2022,
inclusief btw) gereserveerd voor de planuitwerking en de realisatie van
de multimodale brugverbinding met een nieuwe HOV-verbinding met
tramkwaliteit van Kralingse Zoom naar Zuidplein. Het Rijk reserveert
vanuit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit (WoMo) € 625
miljoen (prijspeil 2022). Daarnaast wordt een reservering van het Rijk
van € 9 miljoen ten behoeve van het Mobiliteitspakket vanuit de
middelen voor Woningbouw en Mobiliteit (WoMo) bij de planuitwerking
betrokken. De totale reservering van het Rijk in prijspeil 2023 bedraagt
672 miljoen. De regio reserveert €654 miljoen (inclusief btw, prijspeil
2022), inclusief de eerder door de regio gereserveerde bedragen.
Station Stadionpark is onderdeel van de financiële reservering van het
Rijk en de regio te behoeve van de MIRT-verkenning Oude Lijn. De
bekostiging van de hoogwaardige busverbinding via de Maastunnel
werken de regionale overheden de komende periode verder uit.

Projectbudget
Begrotingsjaar *
MIRT 2024

Budget in mln. €
672

Openstelling
n.n.b.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €
*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 230

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Capaciteit Volkeraksluizen

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

De Volkeraksluizen vormen het drukste en grootste sluizencomplex van
Europa. Ze vormen de schakel in de hoofdtransportassen die Rotterdam
met de Scheldehavens verbinden, en de Scheldehavens met het Duitse
achterland. In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) zijn de
Volkeraksluizen aangemerkt als potentieel capaciteitsknelpunt voor de
scheepvaart. Er is geen alternatieve route op de Rijn-Schelde-corridor;
alle binnenvaartschepen passeren de Volkeraksluizen.

2020 	De quick wins zijn in 2017 gerealiseerd. Het
budget is nu aangepast.

2016 	Het budget is verlaagd met € 2 miljoen door
lagere kosten van de quick wins. De doorlooptijd
van opdrachtverlening, aanbesteding en
uitvoering wordt langer ingeschat dan voorzien.
Zo is de aanpassing van de bestaande bediening
en besturing van de sluizen complex van aard.

2014 	Dit project is na de voorkeursbeslissing overgegaan van verkenning naar planning en studies.

Oplossing
In april 2013 heeft de minister van IenM een Voorkeursbeslissing
genomen. Deze beslissing bestaat uit quick wins om de wachttijd op
korte termijn te verminderen (in het voorjaar van 2013 is de planning en
studies hiervan gestart), monitoring van de ontwikkeling van de
wachttijden, en een extra scheepvaartkolk voor de beroepsvaart als dat
nodig is op basis van de wachttijden (naar verwachting tussen 2025 en
2030).

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het verkorten van de wachttijden draagt bij aan een veilige, vlotte en
efficiënte doorvaart voor het scheepvaartverkeer.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de resterende
Rijksreservering voor dit project ca. € 0 miljoen (prijspeil 2023). De
Rijksreservering in het MIRT Overzicht 2023 bedroeg € 165 miljoen.

Projectbudget

Planning

Begrotingsjaar *

De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

0

n.t.b.

MIRT 2023

165

n.t.b.

MIRT 2022

157

2025-2027

MIRT 2021

154

2025-2027

Politiek/bestuurlijk

MIRT 2020

151

2024-2026

De quick wins zijn in 2017 gerealiseerd.

MIRT 2014

157

2024-2026

TEN-T

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

14

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic, RhineAlpine en North Sea-Mediterranean corridors.
*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 231

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwatersysteem
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

Getij Grevelingen

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In mei heeft Taskforce Getij Grevelingen haar
eindrapport opgeleverd. Het onderzoek van de
taskforce bevestigt dat er geen verbetering
mogelijk is van de kwaliteit van het ecologische
systeem Grevelingen zonder de herintroductie
van getijdewerking. De taskforce concludeert ook
dat de herintroductie van getijdewerking altijd
meer kost dan het beschikbaar gestelde
taakstellende budget.

Door de uitvoering van de Deltawerken is de Grevelingen een geïsoleerd
bekken geworden. De getijdendynamiek is weggevallen. Hierdoor
neemt het risico op zuurstofloosheid toe. Dit proces gaat nog steeds
door en is schadelijk voor de natuur en de kansen voor schelpdiervisserij, recreatie en toerisme. De centrale opgave voor de Grevelingen is dan
ook het verbeteren van de waterkwaliteit voor (onderwater)natuur en
als basis voor de ontwikkeling van het gebied.

Oplossing
Samen met de regio en stakeholders is gewerkt aan een ontwikkelperspectief voor de Grevelingen dat bestaat uit het terugbrengen van
beperkt getij door een doorlaatmiddel te maken in de Brouwersdam.
Dat biedt mogelijk ook kansen voor regio en markt voor de opwekking
van getijdenenergie.

2022 	In november is de Tweede Kamer in de verzamelbrief voor het Wetgevingsoverleg Water
geïnformeerd over het feit dat het opwekken van
getijdenenergie niet langer onderdeel uitmaakt
van het project vanwege technische en financiële
onhaalbaarheid.

2021 	Het Rijk en de regio brengen samen € 9,5 miljoen
extra voor het taakstellend budget bijeen. De
planning- en studiefase kan nu gestart worden. In
februari heeft een expertteam advies uitgebracht
over de scope van de planning- en studiefase.
Kern van het advies is om, vanwege de hoge
kosten en bedenkingen bij de technische
haalbaarheid van getijdenenergie, het project te
versoberen tot de hoofddoelstelling om de
waterkwaliteit en de natuur duurzaam te
verbeteren. De ministers van IenW en LNV
hebben, na overleg met de regionale partners, in
november opdracht gegeven aan een taskforce
om het advies van het expertteam uit te werken.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het terugbrengen van beperkt getij op de Grevelingen zorgt voor een
structurele verbetering van de waterkwaliteit en de (onderwater)natuur.

Planning
Het Rijk en regionale partijen hebben in 2020 de verkenningsfase afgerond,
onder meer door het actualiseren van kennis over de brede effecten van
het doorlaatmiddel en de kansen voor initiatieven zoals een getijdencentrale. De betrokken ministers hebben in 2020 na overleg met de regionale
partijen de formele voorkeursbeslissing genomen. In 2021 is na advies van
een expertteam opdracht gegeven aan een taskforce om de haalbaarheid
van een doorlaatmiddel te verkennen zonder getijdencentrale. In mei 2023
is het eindrapport van de taskforce opgeleverd. Eind 2023 wordt een
besluit verwacht over een eventueel vervolg van het project.
In eerdere MIRT Overzichten stond in dit blad ook het Volkerak-Zoommeer
genoemd. In het kader van tranche twee van de Programmatische Aanpak
Grote Wateren is najaar 2019 afgewogen dat er geen middelen beschikbaar
zijn voor het weer zout maken van het Volkerak-Zoommeer. Omdat dit
projectblad alleen nog betrekking heeft op de voortgang van het

MIRT-project Getij Grevelingen is vanaf het MIRT Overzicht 2022 de naam
van dit projectblad omgezet in Getij Grevelingen.

Betrokken partijen
Vanuit het Rijk werken de ministeries van IenW en LNV samen aan het
project Getij Grevelingen. Het ministerie van EZK heeft contact met
regionale partijen over het initiatief voor een getijdencentrale in de
Brouwersdam. Op regionaal niveau werken provincies, gemeenten en
Staatsbosbeheer mee aan dit project en wordt regelmatig overleg
gevoerd met stakeholders zoals landbouworganisaties, vertegenwoordigers van recreatie en toerisme, visstandbeheercommissies, natuurbeheer- en milieuorganisaties en het Natuur- en recreatieschap De
Grevelingen.
MIRT Overzicht 2024 | 232

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwatersysteem
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

Getij Grevelingen
(vervolg)

Politiek bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Het project maakt deel uit van de Programmatische Aanpak Grote
Wateren als een van de koploperprojecten. Het achterliggende doel is
om meer dynamiek in de Zuidwestelijke Delta te brengen. Daartoe
wordt breed bestuurlijk samengewerkt.

2019 	In maart 2018 hebben de ministers van IenW en
LNV bekend gemaakt dat het Rijk vanuit de
enveloppe Natuur- en waterkwaliteit € 75 miljoen
extra beschikbaar stelt voor een doorlaatmiddel
in de Brouwersdam. Vanwege de achteruitgang
van natuur- en waterkwaliteit, en de Europese en
nationale afspraken om voor verbetering te
zorgen, heeft de Grevelingen hoge prioriteit voor
beide ministers. Samen met eerder gereserveerde budgetten bij het Rijk en regionale partijen is
er daarmee voldoende budget beschikbaar voor
aanleg van het doorlaatmiddel ten behoeve van
de Grevelingen.

Financiën
Taakstellend budget aanleg: € 150 miljoen (inclusief bijdragen derden
€ 25 miljoen). Het projectbudget van het project Getij Grevelingen is op
dit moment voor € 106 miljoen opgenomen in de planning- en
studiefase en verkenningen op artikel 7 van het Deltafonds. Op het
Deltafonds zijn daarnaast aanvullende middelen van in totaal € 40
miljoen gereserveerd in de Programmatische Aanpak Grote Wateren
(€ 20 miljoen) en de Investeringsruimte (€ 20 miljoen). Deze middelen
betreffen naast aanleg ook zaken als planning- en studiefase, onderhoud en monitoring. EZK heeft € 4,25 miljoen gereserveerd voor de
planning- en studiefase van een getijdencentrale.

2016 	In juli 2016 is de Tweede Kamer per brief
geïnformeerd over de financiële stand van zaken
en heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen met het verzoek om voor het
Wetgevingsoverleg Water geïnformeerd te
worden over een gefaseerde aanpak en mogelijke
financieringsconstructies. In december 2016 is
een aanvullende brief over de financiële opgave
en het ontwikkelperspectief voor de Grevelingen
aan de Tweede Kamer verstuurd.

2015

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

150

ntb

MIRT 2023

146

2028-2029

MIRT 2022

143

2028-2029

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

10

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

11,2

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 233

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwatersysteem
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

Zandsuppletie Galgeplaat

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Sinds de aanleg van de Oosterscheldekering kalven in de Oosterschelde
intergetijdengebieden zoals platen, slikken en schorren geleidelijk af.
Dat verschijnsel staat bekend als de zandhonger van de Oosterschelde
en vormt een bedreiging voor de natuur, het landschap en recreatie.

2022 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
Het project is overgegaan van de verkenning-fase
naar de planning en studie-fase.

2021 	Samen met de regio en Natuurmonumenten is
een samenwerkingsovereenkomst, inclusief plan
van aanpak, opgesteld voor de planuitwerkingsfase van dit project. Aan de hand daarvan is in de
BO MIRT-brief van 15 december 2021 (TK 35925-A,
nr. 24) opgenomen dat de planuitwerking voor dit
PAGW-project kan worden gestart.

2020 	In het kader van de bestrijding van de zandhonger in de Oosterschelde is in februari de
zandsuppletie Roggenplaat opgeleverd. Eind
2020 is in het BO MIRT besloten dat als vervolg
hierop de planuitwerking voor de zandsuppletie
Galgeplaat kan worden voorbereid (tranche 2
PAGW).

2015 	Begin 2015 is aan de hand van een MIRTverkenning de voorkeursaanpak van de
zandhonger in de Oosterschelde bekendgemaakt,
te lezen op https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2015-2740.html. Op grond daarvan is
als eerste project de Zandsuppletie Roggenplaat
gestart.

Intergetijdengebieden zijn verder van belang voor de regionale
economie, onder meer vanwege hun rol bij het invangen van oesterzaad, het bieden van beschutting en voedselaanbod voor mosselpercelen en hun betekenis voor de toeristische sector. Op langere termijn kan
door de zandhonger ook de waterveiligheid in het geding komen, omdat
intergetijdengebieden op natuurlijke wijze de golfaanval op dijken
dempen.

Oplossing
Rijkswaterstaat heeft in opdracht van de toenmalige ministeries van
Infrastructuur en Milieu en Economische Zaken een MIRT-verkenning
uitgevoerd naar de meest effectieve maatregelen voor de aanpak van
de zandhonger in de Oosterschelde. Dat leverde een voorkeursaanpak
op waarbij de effecten van de zandhonger worden bestreden met het
suppleren van zand op intergetijdengebieden, te beginnen op de
Roggenplaat. Deze locatie was het meest urgent, omdat door de
zandhonger de oppervlakte en hoogte van deze plaat snel afnamen. De
aanpak van andere locaties is vanaf 2025 aan de orde.
In het BO MIRT van 13 november 2014 is ingestemd met de voorkeursaanpak van de zandhonger van de Oosterschelde. Op grond daarvan is
in de winter van 2019-2020 een zandsuppletie uitgevoerd op de
Roggenplaat. Over de volgende zandsuppletie, uit te voeren op en in de
omgeving van de Galgeplaat, is in het BO MIRT van 26 november 2020
afgesproken dat de planuitwerkingsfase van dat project kan worden
voorbereid. De regio, het Rijk en Natuurmonumenten hebben daartoe
een samenwerkingsovereenkomst en een plan van aanpak opgesteld.
Aan de hand daarvan startte in 2022 de planuitwerkingsfase.

De zandsuppletieprojecten die voortkomen uit de MIRT-verkenning
Zandhonger Oosterschelde maken onderdeel uit van de
Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW). Dat programma
werkt aan toekomstbestendige grote wateren, waarin een goede
waterkwaliteit en hoogwaardige natuur samengaan met een krachtige
economie.

MIRT Overzicht 2024 | 234

Ministerie

Zuidwest-Nederland
Hoofdwatersysteem
IenW

Fase

Planning en studies

Gebied
Onderwerp

Zandsuppletie Galgeplaat
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Betrokken partijen

De zandsuppleties in de Oosterschelde dragen bij aan:

De ministeries van IenW en LNV zijn de opdrachtgevers voor het
PAGW-project ‘Zandsuppletie Galgeplaat en omgeving’. De regio werkt
samen met de provincie Zeeland, Natuurmonumenten en Stichting
Nationaal Park Oosterschelde. De regio betrekt de gemeenten en
vertegenwoordigers van de recreatie- en schelpdiersector actief bij de
voorbereiding en uitvoering van het project.

• het zoveel mogelijk beperken van de achteruitgang van Natura
2000-gebieden;
• de instandhouding van de landschaps- en recreatiefunctie;
• de waterveiligheid en de regionale economie.

Politiek-bestuurlijk
Planning
De planuitwerking resulteert in 2024 in een met de stakeholders
afgestemd ontwerp en vergunningaanvragen voor de zandsuppletie
Galgeplaat en omgeving. Het project wordt naar verwachting in de
winter van 2026-2027 opgeleverd.

Het project maakt deel uit van tranche 2 van de PAGW. Het primaire doel
van het project is om de achtergang van internationaal beschermde
intergetijdengebieden zoveel mogelijk te beperken en zo bij te dragen
aan de instandhouding van de unieke estuariene natuur van het
deltagebied.

Financiën
Het taakstellend budget voor het project bedraagt € 22,5 miljoen. Dit
bestaat uit een bijdrage van € 20 miljoen vanuit de middelen van de
PAGW, aangevuld met een regionale cofinanciering van € 2,5 miljoen. De
raming voor de planuitwerking in de periode 2022-2024 is € 987.000.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

20

2026-2027

MIRT 2023

20

2026-2027

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

PM

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 235

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A16 Rotterdam

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het bestaande viaduct in de A16, ter hoogte van
het knooppunt Terbregseplein, blijkt onvoldoende robuust om te kunnen renoveren. Er is
gekozen voor een scenario van volledige
vervanging, met minimale verkeershinder. Deze
vervanging is toegevoegd aan de scope van het
project. De gevolgen hiervan op de planning
(openstelling) lijken mitigeerbaar, maar worden
nog onderzocht.

Door capaciteitsproblemen op de A20 tussen het Terbregseplein en het
Kleinpolderplein is de bereikbaarheid op dit traject onvoldoende.
Daarnaast zijn er problemen met de kwaliteit van de leefomgeving langs
de A13 en A20 en doen zich problemen voor met de verkeersafwikkeling
op het onderliggende wegennet.

Oplossing
De wegcapaciteit en de kwaliteit van de leefomgeving worden verhoogd
door de aanleg van een nieuwe rijksweg tussen de A13 (aansluiting
Berkel en Rodenrijs) en het Terbregseplein (A16). Het tracé loopt vanaf
de A13 parallel aan de N209 en buigt ter hoogte van de Ankie VerbeekOhrlaan af, via het Bergse Bos naar het Terbregseplein.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2022	De vertraging die in 2020 is opgetreden is
verwerkt in de planning en financiën. De mijlpaal
openstelling is hierdoor verschoven van 2024
naar 2025. Renovatie van een bestaand viaduct in
de A16 ter hoogte van het knooppunt
Terbregseplein blijkt noodzakelijk om A16
Rotterdam veilig te kunnen openstellen. Deze
renovatie is toegevoegd aan de scope van het
project.

Dit project draagt bij aan een verbeterde verkeersdoorstroming en
vergroot de betrouwbaarheid van de reistijd op het hoofdwegennet.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic en North SeaMediterranean corridors.

Planning
2025: Openstelling

2021 	Het project heeft vertraging opgelopen als gevolg
van met name de PAS- en PFAS-problematiek.

2020	Start uitvoering in februari 2019. Het project
heeft vertraging opgelopen als gevolg van met
name de PAS- en PFAS-problematiek. De
gevolgen voor de planning en financiën worden in
2020 inzichtelijk gemaakt.

Politiek/bestuurlijk
In mei 2013 is het standpunt voor dit project vastgesteld. Conform
bestuurlijke voorkeur van december 2011 is gekozen voor een gecombineerde ligging van de A13/A16 met een deel van de N209, passages over
de Hoge Snelheidslijn (HSL)-Zuid, RandstadRail en het Terbregseplein,
het onderlangs kruisen van de Rotte en een tunnel op maaiveld ter
hoogte van het Lage Bergse Bos. Het ontwerptracébesluit is in 2015
vastgesteld en in september 2015 ter inzage gelegd.

In oktober 2015 is de Inpassingovereenkomst A13/16 gesloten met de
regiopartners, waarin verdere afspraken zijn gemaakt over de besteding
van de regionale bijdrage aan enkele ‘bovenwettelijke’ inpassingsmaatregelen. Daarbij is de eerder overeengekomen regionale bijdrage van
€ 100 miljoen geïndexeerd en gesplitst in een projectgebonden deel van
€ 92 miljoen en een niet-projectgebonden deel van € 14 miljoen. In 2018
zijn aanvullende afspraken gemaakt. De projectgebonden regionale
bijdrage komt daarmee uit op € 102 miljoen. De regio zal de € 14 miljoen
besteden aan inpassingsmaatregelen die geen deel uitmaken van het
tracébesluit. Het tracébesluit is vastgesteld in juni 2016 en in augustus
2016 ter inzage gelegd. In augustus 2017 is het tracéebesluit onherroepelijk geworden.

MIRT Overzicht 2024 | 236

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A16 Rotterdam
(vervolg)

Uitvoering
Het project is in 2018 gegund. De aanleg is in 2019 gestart.

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018	Openstelling is aangepast. Dit om een gelijktijdige aanbesteding met het project
Blankenburgverbinding te voorkomen.

2017	De projectnaam A13/A16 is gewijzigd naar A16
Rotterdam.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 1, 2,
35 en 38 uit de file top 50.

De renovatie van een bestaand viaduct is toegevoegd aan de scope van het
project. Het projectbudget is hiertoe met € 83 miljoen opgehoogd. Voor
projecten met een Design, Build, Finance & Maintain-contract (DBFM)
wordt het budget ten tijde van de gunning opgehoogd vanuit de middelen
voor onderhoud. Bij A16 Rotterdam is dit gebeurd in MIRT 2020.

Financiën
Er is een taakstellend budget van € 2.021 miljoen (inclusief bijdrage van
derden van € 102 miljoen). Hierbij is rekening gehouden met een
PPS-taakstelling van € 45 miljoen (Artikel MF 12.04.01). Het projectbudget is opgehoogd met € 269 miljoen, als gevolg van € 45 miljoen om de
gevolgen van excessieve prijsstijgingen op te vangen, met € 20 miljoen
voor tegenvallers, € 35 miljoen voor het brandwerendheid maken van de
tunnel, € 38 miljoen vertragingskosten, € 83 miljoen voor de vervanging
van kunstwerk 58 en € 2 miljoen bijdragen van derden.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

MIRT 2024

2.021

MIRT 2023

1.746

MIRT 2022

1.705****

MIRT 2021
MIRT 2020
MIRT 2014

964

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

2025

2022

345

17 %

2021

300

17 %

2025

2020

192

11 %

1.521

2022-2024

2019

129

8%

1.498

2022-2024

2018

83

6%

2021
*

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1.057

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

195

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.
**** Door een optelfout is het bedrag dat is opgenomen in het MIRT 2022 onjuist. Hier stond € 1.788
mln. terwijl dat € 1.705 mln. moest zijn. In deze tabel is deze correctie met terugwerkende kracht
doorgevoerd.

MIRT Overzicht 2024 | 237

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A24 Blankenburgverbinding

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het projectbudget is met € 6 miljoen opgehoogd
in verband met meerkosten in de uitvoering als
gevolg van Covid-19.

Uit de verkenning Rotterdam Vooruit is gebleken dat de doorstroming
op de Ruit van Rotterdam in de nabije toekomst niet meer voldoet aan
de streefwaarden uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte.
De doorstroming van de Beneluxtunnel, de robuuste bereikbaarheid van
haven en Greenport Westland en het functioneren van de A4-corridor
zijn dan concrete knelpunten.

Oplossing
2022 	Het projectbudget van project
Blankenburgverbinding wordt opgehoogd naar
€ 1.975 miljoen, voornamelijk als gevolg van extra
gemaakte kosten voor de omgang van met PFAS
vervuilde grond in het projectgebied en
maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie
en hiermee samenhangende nieuwe normering/
wet- en regelgeving waterveiligheid.

2021 	Met de opdrachtnemer zijn aanvullende
afspraken gemaakt om zorg te dragen voor
behoud van een robuuste planning, gericht op
openstelling in 2024. Tevens zijn er aanvullende
maatregelen afgesproken ter beheersing van het
risico brandwerendheid.

Er wordt een nieuwe westelijke oeververbinding ten westen van de
Beneluxtunnel aangelegd: de Blankenburgverbinding, op basis van
variant Krabbeplas-West. In het tracébesluit is deze variant als volgt
uitgewerkt:
• een verbreding van de A20 tussen knooppunt Blankenburgverbinding
en knooppunt Kethelplein;
• een verbinding van de A15 met de A20 ten westen van Rotterdam,
dit wordt de nieuwe Rijksweg A24;
• een tunnel (Hollandtunnel) voor het wegvak tussen het spoor en de
Zuidbuurt;
• een tunnel (Maasdeltatunnel) als verbinding tussen de noord- en
zuidoever van het Scheur/de Nieuwe Waterweg;
• een gedeeltelijke bekostiging van de Blankenburgverbinding met tol
voor alle verkeer.

Planning
Openstelling: 2024

2019 	Er zijn extra bijdragen van derden voor de
grondwal Rozenburg en opbrengsten uit de
grondsanering van het Oeverbos van € 3 miljoen

Parallel aan het realiseren van het tracébesluit zal de regio het kwaliteitsprogramma dat de regiopartijen hebben opgesteld verder
uitwerken en realiseren. Dit programma bevat voorstellen voor
projecten op het gebied van natuur, recreatie en leefbaarheid.

2017	
Het project is overgegaan naar de aanlegfase.
Het budget is aangepast aan de bijgestelde
raming bij de overgang naar aanleg. Ook is er
€ 1 miljoen toegevoegd vanuit de Kaderrichtlijn
Water.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project zorgt voor een betere bereikbaarheid van de Rotterdamse
regio. Daarmee draagt de aanleg van dit project bij aan economische
activiteiten in de regio.

Politiek/bestuurlijk
De Rijksstructuurvisie is in november 2013 vastgesteld. Na overleg in
de Tweede en Eerste Kamer is de planning- en studiefase gestart. In
2015 is het wetsvoorstel voor de Wet tijdelijke tolheffing
Blankenburgverbinding en ViA15 aangenomen. Deze wet maakt het
mogelijk om tol te heffen. In het najaar van 2015 heeft het ontwerptracébesluit ter inzage gelegen en op 28 maart 2016 is het tracébesluit, inclusief het tolbesluit, vastgesteld.

MIRT Overzicht 2024 | 238

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2016 	Vanwege afstemming met de regio en het
ingewikkelde ontwerpproces is de planning voor
het tracébesluit aangepast.

A24 Blankenburgverbinding
(vervolg)

Met de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en A12/A15
Ressen-Oudbroeken (ViA15), die op 15 maart 2016 in werking is
getreden, is vastgelegd dat bij deze twee projecten tol geheven kan
worden.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 10 en
46 uit de file top 50.

Uitvoering

Financiën
Het taakstellend budget bedraagt €2.227 miljoen.
Hiervan wordt € 598 miljoen (prijspeil 2022) door tol opgebracht en dit
is inclusief de maatregel Kaderrichtlijn Water (€ 1 miljoen). Om de
tolheffing mogelijk te maken, is gelijktijdig met het tracébesluit een
tolbesluit genomen (Artikel MF 12.04.01).
Voor projecten met een Design, Build, Finance & Maintain-contract
(DBFM) wordt het budget ten tijde van de gunning opgehoogd vanuit
de middelen voor onderhoud. Bij A24 Blankenburgverbinding is dit
gebeurd in MIRT 2020.

Het project wordt via een Design, Build, Finance and Maintain-contract
(DBFM) uitgevoerd en is in 2017 gegund.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

2.227

2024

2022

391

18 %

MIRT 2023

2.017

2024

2021

321

16 %

MIRT 2022

1.975

2024

2020

273

14 %

MIRT 2021

1.909

2024

2019

201

11 %

MIRT 2020

1.800

2022-2024

2018

154

9%

MIRT 2017

1.090

2022-2024

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1.137

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln.

197

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 239

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Rijnlandroute

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Het Taakstellend budget is verlaagd met € 12
miljoen, in verband met een btw-afdracht aan het
btw-compensatiefonds. Daarnaast is het budget
verhoogd met € 10 miljoen als gevolg van het
toekennen van de prijsindexering 2023. De
verlaging is per saldo € 2 miljoen.

2022 	De mijlpaal openstelling is verschoven van
2020-2022 naar 2023-2025. Door diverse
oorzaken is de vertraging ontstaan in de
uitvoering van N434 en Tjalmaweg bij de
provincie Zuid-Holland. Bij de Europaweg is de
provincie nog in overleg met de gemeente Leiden
voordat de aanbesteding kan starten.

2016 	Het project is overgegaan naar de aanlegfase.
Provinciaal Inpassingsplan en tracébesluiten zijn
vervroegd vastgesteld in 2014.

2015

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De bereikbaarheid in de regio (hoofdwegennet en onderliggend
wegennet, ov) moet worden verbeterd om de ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van woningbouw (waaronder topmilieu Valkenburg)
en bedrijvigheid (clustering BioScience-bedrijven, transitie van
Greenport Duin- en Bollenstreek) mogelijk te maken.

Oplossing
Er wordt een gedeeltelijk nieuwe verbinding aangelegd tussen Katwijk
en de A4 ter hoogte van Leiden. Het project bestaat van west naar oost
uit de volgende delen:
• Verbreding van de Ingenieur G. Tjalmaweg (N206) naar 2x2 rijstroken
tussen de aansluiting met de Wassenaarseweg/N441 te Katwijk en de
aansluiting Leiden-West (A44/N206);
• Verbreding van de A44 naar 2x4 rijstroken tussen de aan te passen
aansluiting Leiden-West en het nieuw aan te leggen knooppunt
Ommedijk (inclusief de aanpassing van aansluiting Leiden-West en de
aanleg van knooppunt Ommedijk);
• Aanleg van een nieuwe regionale stroomweg N434 (snelheidsregime
80 kilometer per uur) met 2x2 rijstroken tussen het nieuw aan te
leggen knooppunt Ommedijk op de A44 en het nieuw aan te leggen
knooppunt Hofvliet op de A4;
• Verlenging van de parallelstructuur van de A4 tussen de bestaande
aansluiting N206/Zoeterwoude-Dorp en het nieuw aan te leggen
knooppunt Hofvliet (inclusief de aanleg van knooppunt Hofvliet);
• Verbreding van de Europaweg te Leiden (N206) naar 2x2 rijstroken
tussen de binnenstad van Leiden en de aansluiting op de A4.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan de verbetering van de verkeersdoorstroming
en de leefbaarheid in Leiden en omgeving, de ontsluiting van met name
de woningbouwlocatie Nieuw-Valkenburg en de bedrijvigheid van
nationaal belang.

Planning
De planning van dit project is primair aan de regio.
2023-2025: Openstelling

Politiek/bestuurlijk
In 2013 hebben het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de
provincie Zuid-Holland de bestuurlijke overeenkomst RijnlandRoute
gesloten over de scope, de planning, de taakverdeling en de subsidiering
van het project. In de overeenkomst is vastgelegd dat het Rijk een
financiële bijdrage levert van € 534 miljoen (prijspeil 2012). In maart 2015
is er een samenwerkingsovereenkomst getekend die een nadere
uitwerking is van de eerdere afgesloten bestuurlijke overeenkomst.

MIRT Overzicht 2024 | 240

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Rijnlandroute
(vervolg)

Deze heeft betrekking op de delen 2,3 en 4 en het MIRT-project
Verbreding A4 Vlietlanden-N14. In 2016 zijn de tracébesluiten en het
provinciaal inpassingsplan onherroepelijk geworden.

Uitvoering
De werkzaamheden aan de N434, A4 en A44 zijn sinds 2017 in uitvoering
en dit projectdeel is in 2023 gereed. De Tjalmaweg (N206) is sinds in
2019 in uitvoering en deze is ook in 2023 gereed. De aanbesteding van
de Europaweg (N206) is in voorbereiding en deze weg zal naar
verwachting in 2025 gereed zijn.

TEN-T
Dit project maakt deels onderdeel uit van het kernnetwerk van het
Europese programma TEN-T. Het project ligt op de North Sea-Baltic
corridor.

Financiën
De taakstellende rijksbijdrage is € 559 miljoen (Artikel MF 12.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget
in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

2022

369

66%

MIRT 2024

559

De planning is aan de regio

2021

285

51 %

MIRT 2023

561

De planning is aan de regio

2020

230

39 %

MIRT 2022

589

De planning is aan de regio

2019

174

36 %

MIRT 2021

581

De planning is aan de regio

2018

141

25 %

MIRT 2020

575

De planning is aan de regio

MIRT 2016

551

De planning is aan de regio

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

8

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

62
MIRT Overzicht 2024 | 241

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW

Calandbrug (Theemswegtracé)

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

 e Calandbrug wordt later opgeleverd dan
D
aanvankelijk gepland, omdat ProRail onvoorzien
tussentijds substantiële onderdelen van de brug
heeft moeten vervangen. Oplevering staat nu in
2025-2026 gepland.

2022 	In de overeenkomst Theemswegtracé tussen het
Havenbedrijf Rotterdam en IenW van 2016 staat
dat IenW naast de al beschikbaar gestelde € 112
miljoen maximaal € 16,7 miljoen aanvullend
bijdraagt als de totale projectkosten meer dan
€ 262 miljoen bedragen. Aangezien dit zich heeft
voorgedaan, is € 16,7 miljoen toegevoegd aan het
projectbudget vanuit de generieke investeringsruimte (Artikel MF 11.04).

De opgave is tweeledig. Rond 2020 bereikt de brug het einde van haar
technische levensduur en is grootschalige renovatie nodig. Rond dat jaar
is vanwege de groei van het spoorvervoer en het zeescheepvaartverkeer
naar de Brittanniëhaven ook een knelpunt in de capaciteit voor het
treinverkeer te verwachten. Bij deze opgave is van belang dat de
Calandbrug niet alleen een functie heeft voor het treinverkeer en de
zee- en binnenscheepvaart, maar ook wordt gebruikt voor het vervoer
van gevaarlijke stoffen en door fietsers, voetgangers en auto’s. De
bewoners van met name Rozenburg ervaren geluidoverlast van de
huidige brug.

Oplossing

naar de plannings- en studiefase.

Over de gezamenlijke aanpak en de financiering van de Calandbrug
hebben het ministerie van IenM (nu IenW) en het Havenbedrijf
Rotterdam afspraken gemaakt. Het doel is om nog voor 2020 een oplossing operationeel te hebben. De structuurvisie is in september 2015
vastgesteld en bevat de onderbouwing van het voorkeursalternatief, het
Theemswegtracé. Het Havenbedrijf Rotterdam zal dit nieuwe spoortracé
aanleggen. Het behelst de omlegging van het huidige spoortracé naar
een tracé langs de Theemsweg. De Calandbrug zal na renovatie van het
wegdeel alleen in gebruik blijven voor wegverkeer.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

2021 	De renovatie van de Calandbrug kan pas van start
na de aanleg van het Theemswegtracé (voorzien
in het vierde kwartaal van 2021).

2018 	Het project is overgegaan naar de aanlegfase.
2016 	Het project is overgegaan van de verkenningsfase
2014

De Calandbrug is een stalen hefbrug voor treinverkeer, wegverkeer en
langzaam verkeer in het Rotterdamse havengebied. De brug is de
verbindende schakel in de Havenspoorlijn, is onderdeel van de
Betuweroute en verbindt het westelijk havengebied met het achterland.
Voor de zeescheepvaart vormt de hefbrug de toegang naar de
Brittanniëhaven.

Planning
Theemswegtracé
2017: Tracébesluit
2020/2021: Opleveringen Renovatie Calandbrug
2020-2023: Planning en studies en projectbeslissing
2024: Start aanleg
2025-2026: Oplevering

Ruimte bieden aan de groei van het goederenvervoer, het verbeteren
van de betrouwbaarheid, ervoor zorgdragen dat verladers het spoor in
toenemende mate als aantrekkelijke vervoersoptie beschouwen, en
bijdragen aan de economische ontwikkeling van Nederland.

MIRT Overzicht 2024 | 242

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW
Aanleg

Calandbrug (Theemswegtracé)
(vervolg)

Uitvoering

Financiën

Het Havenbedrijf Rotterdam stuurt de uitvoering van het
Theemswegtracé aan. In 2018 is een deel van het werk gegund
(onderbouw) en in 2020 (bovenbouw). ProRail voert de renovatie
van de Calandbrug uit.

Taakstellend budget: € 186 miljoen (deel Rijk) (Artikel MF 13.03.05).
De Europese Commissie heeft € 68 miljoen CEF-subsidie toegekend aan
het Havenbedrijf Rotterdam voor het project.

Politiek/bestuurlijk
Het Havenbedrijf Rotterdam heeft in 2016 besloten het
Theemswegtracé aan te leggen. Dit project bevindt zich in de afrondende fase en het nieuwe tracé is inmiddels in gebruik. Het ministerie
draagt € 135 miljoen bij aan de aanpassingen op het spoor en heeft
daarnaast € 47 miljoen gereserveerd voor kleinschalige renovatie van de
Calandbrug (de weg).

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de Rhine-Alpine, de North
Sea-Baltic en de North Sea-Mediterranean Corridors. Het project is
mede mogelijk gemaakt door Europese subsidie vanuit het CEF.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

186

2020/2026

2022

118

65 %

MIRT 2023

182

2020/2025

2021

118

72 %

MIRT 2022

163

2020/2025

2020

118

73 %

MIRT 2021

162

2020/2025

2019

118

73 %

MIRT 2020

161

2020-2021

2018

118

74 %

MIRT 2015

157

2019

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

29

** 	De aanleggegevens t/m 31-12-2021 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

11

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2021 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 243

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Emplacement Den Haag Centraal

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Juridische problemen met de aanbesteding van
het project hebben ertoe geleid dat werkzaamheden pas in 2025 worden afgerond. Dat leidt
niet tot problemen voor de reiziger, omdat NS in
de dienstregeling 2025 meer intercity’s tussen
Rotterdam en Leiden via Den Haag HS laat rijden
in plaats van Rotterdam naar Den Haag Centraal.

2022 	Voor dit project is in 2020 een aanlegbeschikking
afgegeven. Aan het project zijn de werkzaamheden vanuit het programma Kleine
Functiewijzigingen op het emplacement
Binckhorst toegevoegd. Om die reden is
€ 3,6 miljoen vanuit dit programma aan het
projectbudget toegevoegd.

2020 	Het projectbudget is verhoogd. In het project
worden vele kleinere werkzaamheden meegenomen die vanuit andere doelstellingen (toegankelijkheid, leefbaarheid en lifecyclemanagement)
gewenst zijn. Daarom zijn middelen vanuit
diverse landelijke programma’s (toegankelijkheid, geluidsemplacementen, onderhoud en
kleine functiewijzigingen) toegevoegd aan het
projectbudget. Hierna resteerde nog een verschil
van € 3,2 miljoen met de geactualiseerde raming
van het project. Dit bedrag is toegevoegd vanuit
de investeringsruimte Spoor.

Het emplacement Den Haag Centraal moet na 2024 meer treinen
kunnen afwikkelen. In PHS is uitbreiding van de dienstregeling met twee
sprinters tussen Den Haag Centraal en Rotterdam voorzien. Er zullen
dan zes sprinters en twee intercity’s tussen deze stations rijden. Tussen
Den Haag Centraal en Leiden wordt uitbreiding van de dienstregeling
naar zes intercity’s en zes sprinters (nu vier om vier) voorzien in de
periode 2025-2030.

Oplossing
ProRail sluit de perrons 11 en 12, die tijdelijk in gebruik waren voor
Randstadrail, opnieuw aan op het emplacement Den Haag Centraal.
Ook wordt het hele emplacement opnieuw ingericht om meer treinen
sneller en betrouwbaarder te kunnen laten rijden. De Randstadrail
maakt inmiddels gebruik van de nieuwe perrons naast het busstation
(op plus 2-niveau). Het in december 2018 vastgestelde voorkeursalternatief maakt deze verbeteringen mogelijk. Daarnaast zijn met NS
afspraken gemaakt over de realisering van BTS-maatregelen (beheerste
toegang spoor). Daardoor verbetert ook de sociale veiligheid voor
reizigers en het NS-personeel op het station én in de treinen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verbeteren van de betrouwbaarheid, ruimte bieden aan de groei van het
reizigersvervoer, verbeteren deur-tot-deur reistijd.

Planning
2020: Start aanleg
2023-2025: Oplevering

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T programma.

MIRT Overzicht 2024 | 244

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Emplacement Den Haag Centraal
(vervolg)

Financiën
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	ProRail heeft eind 2017 een beschikking voor de

Taakstellend budget: € 77 miljoen. (Artikel MF 13.03.01). Het is mogelijk
dat er maatregelen nodig zijn om de stikstofdepositie tijdens de aanleg
van het project te verminderen. Deze zijn nog niet in de kostenraming
verwerkt.

planning en studies aangevraagd, waarbij tijd,
geld en scope van het project opnieuw zullen
worden gedefinieerd. Er is gekozen voor een meer
robuust, betrouwbaar en toekomstvast ontwerp
waarbij meer treinen sneller en met meer
betrouwbaarheid over het emplacement kunnen
rijden. Dit kan mede vanwege de invoering van
het programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(PHS). Het uitgangspunt is oplevering in 2023,
maar delen van het project zullen eerder
beschikbaar zijn voor verbetering van de
dienstregeling. De eerder verleende aanlegbeschikking wordt ingetrokken, omdat er nu feitelijk
een ander project zal worden gerealiseerd dan in
deze eerdere beschikking is vastgelegd.

2017 	Volgens de meest recente planning worden de
sporen 11 en 12 in 2020 in dienst gesteld en is de
rest van de verbouwing in 2022 gereed.

2016 	De sporen 11 en 12 worden in 2020 in dienst
gesteld en de rest van de verbouwing is medio
2021 gereed. De verschuiving komt onder andere
door de uitvoering van extra onderzoeken voor
het ontwerp, vanwege nieuwe veiligheids- en
betrouwbaarheidsnormen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

77

2023-2026

2022

17

22 %

MIRT 2023

74

2023-2026

2021

15

21 %

MIRT 2022

71

2023-2026

2020

12

17 %

MIRT 2021

65

2023-2025

MIRT 2020

65

2023-2025

*

2015

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

MIRT 2013

37

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

40

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

11

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 245

Gebied

Zuidwest-Nederland

Onderwerp	Regionale/lokale

HOV-Net Zuid-Holland Noord

infrastructuur
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In samenspraak met Provincie Zuid-Holland is
besloten de afgegeven subsidiebeschikking
HOV-net Zuid-Holland Noord per saldo te verlagen
met € 50,5 miljoen. De verlaging is het gevolg van
een aanzienlijk versmalde scope op de deelprojecten Spoorcorridor Leiden - Utrecht en Spoorcorridor
Alphen aan den Rijn - Gouda. De vrijval is ingezet
voor de ingediende amendementen voor
Leeuwarden emplacement, Bus Rapid Transit (BRT),
de pilot Toegankelijkheid deelmobiliteit en
Verbeteren toegankelijkheid ov voor mensen met
handicap. Daarnaast is € 33 miljoen van de
genoemde vrijval ingezet ter dekking van de kosten
van de het project Paspoort- & beveiligingsfaciliteiten op Amsterdam Centraal.

De Randstad ontwikkelt zich steeds meer tot één samenhangend
stedelijk gebied. Door deze ontwikkeling ontstaat er meer behoefte aan
mobiliteit binnen, tussen en naar de stedelijke kernen. Het regionale
openbaar vervoer heeft een belangrijke taak om deze groei te faciliteren
en in goede banen te leiden, zodat het stedelijk gebied bereikbaar en
leefbaar blijft.

Oplossing
Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) vergroot de capaciteit en de
kwaliteit van het ov in Zuid-Holland Noord. Het HOV-net bestaat in
totaal uit twee treinverbindingen en zes busverbindingen. Door het Rijk
is subsidie gegeven aan drie deelprojecten van HOV-net Zuid-Holland
Noord: spoorcorridor Alphen aan den Rijn - Gouda, spoorcorridor
Leiden - Utrecht en buscorridor Leiden - Katwijk/Noordwijk. Voor het
deelproject Spoorcorridor Leiden - Utrecht is besloten als kortetermijnoplossing de huidige spitspendel Leiden - Alphen aan den Rijn door te
trekken naar Utrecht. Het besluit voor de langetermijnoplossing wordt
naar verwachting richting 2023 genomen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2021 	Voor deelproject Buscorridor Leiden - Katwijk/
Noordwijk wordt fase 1 begin 2021 opgeleverd en is
oplevering van fase 2 voorzien in 2025. Voor
deelproject Spoorcorridor Leiden - Utrecht staat de
kortetermijnoplossing gepland voor eind 2021/begin
2022 en het besluit voor de langetermijn­oplossing
wordt richting 2022 genomen. De planning is hierop
aangepast.

2020 	De oplossing op het deelproject Spoorcorridor
Leiden - Utrecht is aangepast, waarbij ook een
kortetermijnoplossing wordt bekeken. Het deelproject Buscorridor Leiden - Katwijk/Noordwijk
is afhankelijk van de regionale invulling. De planning
is hierop aangepast.

Het doel van het project is het verbeteren van de reistijd van deur tot
deur en het leveren van een bijdrage aan de economische en ruimtelijke
ontwikkeling van Zuid-Holland Noord.

Planning

Voor dit laatste deelproject wordt een bandbreedte gehanteerd, omdat
het onderdeel Leiden - Utrecht nog in de voorbereidende fase zit
(uitwerking plannen).

2009: Start aanleg
2016: Oplevering en start dienstregeling Alphen aan den Rijn - Gouda
2017: Oplevering station Boskoop Snijdelwijk
2018: Oplevering station Waddinxveen Triangel
2021: Oplevering fase 1 van deelproject Buscorridor Leiden - Katwijk/
Noordwijk
2025: Oplevering fase 2 van deelproject Buscorridor Leiden - Katwijk/
Noordwijk
2020-2025: Oplevering kortetermijnoplossing deelproject Spoorcorridor
Leiden - Utrecht
MIRT Overzicht 2024 | 246

Gebied

Zuidwest-Nederland

Onderwerp	Regionale/lokale

infrastructuur
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

HOV-Net Zuid-Holland Noord
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	Door het uitblijven van een bedieningsovereenkomst tussen PZH/ProRail/NS voor het onderdeel
Leiden - Utrecht is de planning bijgesteld.

2017 	De planning is bijgesteld naar 2020, vanwege een
aanvullende studie naar een kleiner pakket aan
infrastructurele maatregelen waarmee volgens
een robuuste dienstregeling gereden kan worden.

2015

Eind 2014 is de subsidiebeschikking afgegeven.

Als alternatief voor de eerdere lightrailplannen (Rijn-Gouwelijn) tussen
Gouda - Leiden en Katwijk/Noordwijk heeft het toenmalige college van
Zuid-Holland in 2012 gekozen voor het uitwerken van een netwerk van
HOV-verbindingen in het noordelijk deel van Zuid-Holland. Dit is het
HOV-net Zuid-Holland Noord geworden.
In het BO MIRT van december 2017 zijn voor de spoorcorridor Leiden
- Utrecht afspraken gemaakt over een betere bedieningsovereenkomst
tussen de provincie Zuid-Holland en NS in de vorm van de ‘versnelde
intercity’-variant. Door onder andere baanstabiliteitsproblematiek (TK
34 775 A, nr. 76) kan deze variant in ieder geval niet op korte termijn
ingevoerd worden. In het BO MIRT van najaar 2019 is als kortetermijnoplossing besloten de huidige spitspendel Leiden - Alphen aan den Rijn
door te trekken naar Utrecht.

Voor het deelproject Leiden – Utrecht zijn de kortetermijnmaatregelen
in december 2021 opgeleverd, waardoor nu in de brede spits vier keer
per uur een trein rijdt tussen deze steden. Voor de langetermijnoplossing zijn afspraken gemaakt over realisatie van station Hazerswoude en
frequentieverhoging naar vier keer per uur gedurende de hele dag. De
planning wordt op dit moment uitgewerkt. In het deelproject Leiden Katwijk/Noordwijk is fase 1 in 2021 opgeleverd.

Financiën
Voor HOV-net Zuid-Holland Noord is een rijksbijdrage van € 180 miljoen
exclusief btw gereserveerd als onderdeel van het gebiedsbudget. Dit
bedrag voor HOV-net Zuid-Holland Noord is samengesteld uit de
gereserveerde middelen van de Rijn-Gouwelijn Oost en West. De
bijdrage maakt deel uit van het gebiedsbudget voor HOV-net ZuidHolland Noord en RijnlandRoute (Artikel MF 14.01.03). De subsidiebeschikking is in december 2014 verleend.

Uitvoering
De provincie en de betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk voor de
uitvoering van dit project. Door de keuze van het college voor het
uitwerken van een netwerk van HOV-verbindingen zijn de plannen in
2012 opnieuw uitgewerkt.

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

180

Divers

2022

70

31 %

MIRT 2023

225

Divers

2021

63

29 %

MIRT 2022

217

Divers

2020

58

27 %

MIRT 2021

213

Divers

2019

57

27 %

MIRT 2020

211

Divers

2018

55

26 %

MIRT 2014

202

2018

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

-22

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

29

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

Begrotingsjaar *

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 247

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

PHS: Rijswijk-Rotterdam

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	De binnen het programma Spoorcapaciteit 2030
geraamde scope Perronverlening spoor 9
Rotterdam CS wordt uitgevoerd binnen het
PHS-project Rijswijk-Rotterdam. Om die reden is
€ 0,551 miljoen toegevoegd vanuit dit programmabudget. De aannemer is gecontracteerd, de
infrastructuur wordt op z’n vroegst in 2024 in
gebruik genomen

In het kader van Programma Hoogfrequent Spoorvervoer is het doel
gesteld om vanaf 2024 meer treinen op het traject Rijswijk – Rotterdam
te laten reiden en meer reizigersvervoer aan te kunnen.

Oplossing
Het spoor tussen Rijswijk en Delft Zuid wordt uitgebreid van twee naar
vier sporen (inclusief de verdubbeling van het aantal sporen in de
spoortunnel Delft). Daarnaast wordt de sporenlay-out tussen Schiedam
en Rotterdam aangepast om met hogere frequentie te kunnen gaan
rijden. Verder speelt duurzaamheid een belangrijke rol binnen dit project:
station Delft Campus is het eerste energieneutrale station van Nederland.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2022 	Vanuit het projectbudget Spoorcapaciteit 2030 is
€ 1,5 miljoen toegevoegd voor het toekomstvast
aanleggen van het project door een perronverlenging op Rotterdam CS.

Dit project maakt onderdeel uit van het Programma Hoogfrequent Spoor
en draagt bij aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van
Nederland.

Planning
2021 	In verband met het verlenen van de subsidiebeschikking ‘Keren IC’s op Rotterdam CS’ is het
projectbudget verhoogd met € 12 miljoen.

2016: Afronding gecombineerde Tracéwet-procedure en
m.e.r.-procedure
2018: Start aanleg
2024-2026: Oplevering

2020 	In de bestuursovereenkomst Spoortracé
Schiedam, die begin 2019 is afgesloten, is
besloten de scope van het op Artikel IF 13.03
geraamde projectbudget project Sporen
Schiedam uit te voeren binnen het PHS-project
Rijswijk-Rotterdam. Om die reden is de in de
genoemde overeenkomst vastgestelde rijksbijdrage van € 14,5 miljoen toegevoegd vanuit het
projectbudget Sporen Schiedam.

Politiek/bestuurlijk
Aan de Tweede Kamer is toegezegd om voor het project een planning te
hanteren die aansluitend bouwen op de spoortunnel Delft mogelijk
maakt. Met de gemeenten Rijswijk en Delft en met de Metropoolregio
Rotterdam Den Haag (MRDH) zijn overeenkomsten getekend om binnen
dit project ongelijkvloerse spoorkruisingen aan te leggen. De provincie
Zuid-Holland draagt € 0,1 miljoen bij om de spoorbrug over de
Kerstanjewetering op een doorvaarthoogte van 1,80 meter te brengen in
plaats van de huidige 1,64 meter. Het onderdeel Sporen in Schiedam
wordt gefinancierd op basis van een cofinanciering door het Rijk, de
provincie Zuid-Holland en de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Het
Rijk en de regio financieren de kosten volgens een 50/50-verdeling.
MIRT Overzicht 2024 | 248

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

PHS: Rijswijk-Rotterdam
(vervolg)

Uitvoering
Projecthistorie

Het project is inmiddels in realisatie. De naamswijziging van Delft Zuid
naar Delft Campus is doorgevoerd op 15 december 2019.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

TEN-T
2019 	In verband met de faseovergang is € 304 miljoen
overgeboekt van het planning- en studiesbudget
PHS en toegevoegd aan het aanlegbudget PHS
Rijswijk-Rotterdam. De planning voor oplevering
is in deze fase conform begrotingsregels
weergegeven met een bandbreedte van twee
jaar.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Rotterdam Centraal maakt onderdeel uit van alle
corridors in Nederland: Rhine-Alpine, North Sea-Baltic, en North
Sea-Mediterranean.

Financiën
Taakstellend budget: € 385 miljoen (Artikel MF 13.03.01 en 17.10.01).

2018 	Vanaf heden is de verwachte indienststelling van
het gehele project opgenomen. Bij Slotwet 2016
is € 1 miljoen toegevoegd ten behoeve van
voorbereidende werkzaamheden van de aanleg.
Dit is weergegeven met een bandbreedte van
twee jaar.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

385

2024/2026

2022

219

58 %

MIRT 2023

375

2023/2026

2021

146

40 %

MIRT 2022

364

2023/2026

2020

96

27 %

MIRT 2021

356

2023/2025

2019

42

12 %

MIRT 2020

339

2023-2025

2018

11

3%

MIRT 2017

9

2017
*

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

376

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

43

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 249

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW

Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2013

Het project is overgegaan naar de aanlegfase.

In 2009 hebben ProRail en het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) de
integrale verkenning Rotterdams Havengebied uitgevoerd. Die laat zien
dat er maatregelen noodzakelijk zijn om de verwachte groei van het
spoorgoederenvervoer door met name de komst van de Tweede
Maasvlakte op te vangen.

Oplossing
De capaciteit van de Havenspoorlijn en de bijbehorende openbare
spooremplacementen moet meegroeien met de verwachte vervoerstoename. Dit kan door de spoorinfrastructuur uit te breiden en aan te
passen en door het vervoerproces te verbeteren.
In prioriteitsfase 1 zijn de volgende maatregelen urgent:
1a) uitbreiding van het spooremplacement Maasvlakte West;
1b) herinrichting van het spooremplacement Waalhaven Zuid;
1c) procesverbeteringen waaronder verkorte proces- en verblijftijden op
de emplacementen en maatregelen voor het openingsregime van de
Calandbrug.
In prioriteitsfase 2 zijn maatregelen opgenomen die op korte termijn
minder urgent zijn:
2a) aanleg van een nieuw spooremplacement Maasvlakte Zuid (te
financieren en realiseren door HbR);
2b) aanpassing van emplacement Maasvlakte Oost;
2c) aanpassing van emplacement Kijfhoek;
2d) elektrificering van twee sporen op emplacement Europoort.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project biedt ruimte aan de groei van het goederenvervoer, zorgt
ervoor dat verladers de trein meer als een aantrekkelijke vervoersoptie
beschouwen en draagt bij aan de economische ontwikkeling van
Nederland.

Planning
In 2012 is ProRail gestart met de uitbreiding van Maasvlakte West
(deelproject 1a), die in 2014 in gebruik is genomen. De eerste
procesverbeteringen (deelproject 1c) zijn in 2014/2015 geïmplementeerd.
In 2013 is ProRail gestart met de planning en studies voor Waalhaven
Zuid, deelproject 1b, die naar verwachting in 2023/2024 overgaat naar
de aanlegfase. Voor de overige deelprojecten wordt een prioriteitenlijst
opgesteld, omdat de verwachte kosten het resterende budget
overstijgen. Voor Kijfhoek wordt gezamenlijk gewerkt aan een
langetermijnvisie.

MIRT Overzicht 2024 | 250

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW
Aanleg

Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

Financiën

ProRail, Havenbedrijf Rotterdam en het ministerie van IenW werken
samen om de spoorcapaciteit in het Rotterdamse havengebied zo
efficiënt en effectief mogelijk te laten aansluiten bij het groeiende
vervoersvolume. De integrale verkenning van 2009 is door Havenbedrijf
Rotterdam en ProRail herijkt tot een logistieke visie. Aan de hand
hiervan zijn in overleg met deze partijen keuzes gemaakt voor de inzet
van de resterende middelen voor maatregelen, waarmee binnen
prioriteitsfase 1 de capaciteit van het havenspoor beter kan worden
benut.

Het beschikbare budget is € 249 miljoen. Hierin is deelproject 2a, het
aan te leggen emplacement Maasvlakte Zuid, niet opgenomen. Dit
wordt namelijk gefinancierd door Havenbedrijf Rotterdam (Artikel MF
13.03.02 en 13.03.04).

Uitvoering
Uitvoering gebeurt door ProRail.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de Rhine-Alpine, North
Sea-Baltic en North Sea-Mediterranean corridors. Het project is mede
mogelijk gemaakt door Europese subsidie vanuit het CEF.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

249

Divers

2022

73

31 %

MIRT 2023

239

Divers

2021

73

32 %

MIRT 2022

231

Divers

2020

73

32 %

MIRT 2021

227

Divers

2019

72

32 %

MIRT 2020

225

Divers

2018

72

33 %

MIRT 2013

212

Divers

2016

72

33 %

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

37

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

35

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 251

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW
Aanleg

Sloelijn en Geluidsmaatregelen
Zeeuwse Lijn
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De aannemer die de sanering van spoor 304 zou
uitvoeren heeft laten weten dit niet te kunnen
uitvoeren binnen de geplande treinvrije periode.
De vervoerders vinden de gevraagde uitbreiding
van de treinvrije periode niet acceptabel. Op dit
moment is onduidelijk wanneer de sanering van
spoor 304 wel zal plaatsvinden. In afwachting
daarvan is de aanbesteding van het laatste aan te
leggen geluidscherm in Bergen op Zoom
afgebroken, om extra kosten te voorkomen.

2022 	Op basis van een inventarisatie van de nog uit te
voeren werkzaamheden, de nog te verwachten
kosten en het risicodossier bleek het verantwoord het projectbudget onvoorzien te verlagen
met € 0,9 miljoen. Dit bedrag is toegevoegd aan
de investeringsruimte Spoor (Artikel MF 11.05.02).

De Sloelijn was voor 2009 niet geëlektrificeerd. Dit leverde een
veiligheidsprobleem op in Roosendaal. De treinen uit het Sloegebied
moesten daarom in Roosendaal van locomotief wisselen en verder gaan
met een e-locomotief (onder andere vanwege de vereiste snelheid). De
risicocontour rondom het goederenemplacement in Roosendaal is
groot, omdat een deel van de goederentreinen uit het Sloegebied lpg
vervoert. Bovendien valt de contour over bestaande functies en
gebieden die Roosendaal wil ontwikkelen heen.

Oplossing
De nieuwe Sloelijn is in 2008 in gebruik genomen en sinds 2009 ook
geëlektrificeerd. De beschikkingen voor het project ‘Geluidmaatregelen
Zeeuwse Lijn’ zijn in 2011 verstrekt. Deze maatregelen waren een eis
volgend uit het zogenaamde tracébesluit Sloe. Daarbij zijn ook
aanvullende inpassingsmaatregelen uitgevoerd tegen geluidoverlast op
het traject Vlissingen-Roosendaal (de Zeeuwse Lijn).

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het uitvoeren van de maatregelen draagt bij aan het behalen van de
geluidnormen.

Planning
2021 	Op basis van een inventarisatie van de nog uit te
voeren werkzaamheden, de nog te verwachten
kosten en het risicodossier bleek het verantwoord het projectbudget onvoorzien te verlagen
met € 1 miljoen. Dit bedrag is toegevoegd aan de
investeringsruimte Spoor (Artikel IF 20.05.01). Het
laatste aan te leggen geluidscherm (Bergen op
Zoom) kan pas worden aangelegd na het saneren
van spoor 304.

2023/2024: Werkzaamheden aan het laatste scherm, perceel 5, nabij de
Parallelweg in Bergen op Zoom. De planning was in het eerste kwartaal
van 2023 spoor 304 te saneren, waarna het geluidscherm gebouwd kan
worden. De sanering van spoor 304 is voorwaardelijk voor het te
plaatsen scherm. Dit heeft een half jaar vertraging opgelopen en zal nu
uitgevoerd worden vanaf juni 2023. De nieuwe planning is om in Q3/Q4
2024 het geluidscherm te bouwen.

Politiek/bestuurlijk
Convenanten: overeenkomst tussen Zeeland Seaports, N.V.
Westerscheldetunnel en voormalig ministerie van Verkeer en
Waterstaat.

MIRT Overzicht 2024 | 252

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Spoorwegen goederen
IenW
Aanleg

Sloelijn en Geluidsmaatregelen
Zeeuwse Lijn (vervolg)
Uitvoering

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020 	Op basis van een inventarisatie van de resterende
werkzaamheden en de nog te verwachten risico’s
is besloten het projectbudget te verlagen met
€ 3,5 miljoen. Dit bedrag is toegevoegd aan de
investeringsruimte Spoor (Artikel IF 20.05.02).

De bouw van het deelproject Sloelijn is als een Design &
Constructcontract (D&C) in de markt gezet. De geluidmaatregelen
Zeeuwse Lijn worden op onderdelen zowel traditioneel als via een
D&C-contract aanbesteed. Het project Sloelijn was in 2010 gereed. Het
deelproject Geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn is, op één locatie na
(Bergen op Zoom), uitgevoerd. Naar verwachting zullen de werkzaamheden voor het laatste scherm in Bergen op Zoom eind 2023 worden
afgerond.

TEN-T
2018 	De gevelisolatie is klaar in 2017 en de plaatsing
van de geluidschermen wordt eind 2018 afgerond.
Op drie maatregelen is de planning aangepast
(één scherm in Kapelle en twee schermen in
Goes).

2014 	Bij de Voorjaarsnota 2013 is het projectbudget
opgehoogd met € 9 miljoen als gevolg van extra
maatregelen die uit het nieuwe besluit volgen.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de Rhine-Alpine en North
Sea-Mediterranean corridors.

Financiën
Taakstellend budget: € 22 miljoen. Dit betreft alleen het budget voor de
geluidmaatregelen op de Zeeuwse Lijn. De Sloelijn is opgeleverd en
gerealiseerde uitgaven zijn uit het budget gehaald (Artikel MF 13.03.02).

2013 	De behandeling van zienswijzen over het nieuwe
pakket met geluidmaatregelen is vertraagd.
De gemeente Goes heeft de oorspronkelijke
oplossing (een betonnen bak) op basis van nadere
studies herzien. Met de resterende geluidmaatregelen op de Zeeuwse Lijn, de bovenbouwvernieuwing in Goes en de geluidmaatregelen in Goes zal
in 2013 worden gestart. De complexheid rond de
buitendienststellingen en conditionering maakt
een langere uitvoeringstijd noodzakelijk.

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Gereed

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

22

Divers

2022

20

92 %

MIRT 2023

22

Divers

2021

20

87 %

MIRT 2022

22

divers

2020

20

83 %

MIRT 2021

24

divers

2019

19

70 %

MIRT 2020

27

divers

2018

18

67 %

MIRT 2013

18

2016

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

4

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

1

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

Begrotingsjaar *

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 253

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Nieuwe Sluis Terneuzen

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Door de ontwikkelingen in afmetingen van zeeschepen en toenemende
congestie voor de binnenvaart wordt het sluizencomplex in Terneuzen
als steeds groter knelpunt ervaren. Daarnaast is er sprake van een
betrouwbaarheidsprobleem van de sluis.

2023 	Het projectbudget is opgehoogd met de tweede
tranche van de Nederlandse bijdrage voor de
sanering onderlaag Schependijk. Daarnaast is de
Nederlandse bijdrage verhoogd in verband met
de extra gemaakte kosten PFAS. Tot slot heeft
Vlaanderen in 2022 een aanvullende bijdrage
gedaan.

Oplossing
In opdracht van de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie (VNSC) is de
bouw van een nieuwe sluis bij Terneuzen voorbereid. De scope van het
project – volgens het politiek besluit van 2012 – omvat de voorbereiding,
de aanleg en het infrastructureel onderhoud gedurende dertig jaar van
een nieuwe sluis binnen het sluizencomplex Terneuzen (NST). De sluis
krijgt de volgende afmetingen: 427 meter x 55 meter x 16 meter.

2022 	Het projectbudget is opgehoogd met de
Nederlandse bijdrage voor toegekende middelen
COVID-19. Daarnaast heeft Vlaanderen ook een
aanvullende bijdrage gedaan in 2021.

2021 	Het projectbudget is opgehoogd met de
Nederlandse bijdrage voor PFAS en tussen
Vlaanderen en Nederland overeengekomen
wijzigingen. Daarnaast heeft Nederland de
kosten voor de aangepaste dienstenbrug/
dienstensteiger van de dienstenhaven
voorgefinancierd.

2020 	Het projectbudget is opgehoogd met financiering
voor de sanering onderlaag Schependijk eerste
tranche door Nederland en ontvangsten van
derden. Daarnaast is de Nederlandse bijdrage
verhoogd met de extra bijdrage voor de grotere
dienstenhaven en energieneutrale sluis. De
openstelling is door omstandigheden op de
bouwplaats verschoven naar 2023.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project zorgt voor verbetering van de toegang tot de havens van
Terneuzen en Gent en de scheepvaartverbinding tussen Nederland,
België en Frankrijk. Dit draagt bij aan een efficiënte en veilige scheepvaartafwikkeling.

Planning
De opleverdatum van maart 2023 is niet langer haalbaar als gevolg van
COVID-19, aanwezigheid van PFAS en de vondst van objecten in de
ondergrond. De nieuwe datum verschuift hierdoor naar Q4 2024.

bestuurlijke afspraken uit 2012. Het verdrag is op 1 maart 2016 in
werking getreden. Het tracébesluit is begin 2016 vastgesteld.

Politiek/bestuurlijk

Uitvoering

Als basis voor de oplossing geldt het besluit van de minister van
Infrastructuur en Milieu en de Vlaamse minister van Mobiliteit en
Openbare Werken als Politiek College van de Vlaams-Nederlandse
Scheldecommissie van 19 maart 2012 waarmee het voorkeursalternatief
is vastgelegd. Hierop heeft de minister besloten tot de planning- en
studiefase voor het projectalternatief Grote Zeesluis.

De uitvoering vindt plaats via een Design & Construct-contract (D&C).
Tijdens de planning- en studiefase is gebleken dat D&C als contractvorm
meer voordelen biedt dan uitvoering via een geïntegreerd DBFMcontract. Gunning heeft in 2017 plaatsgevonden.

Op 5 februari 2015 hebben Vlaanderen en Nederland een verdrag
gesloten over de aanleg van de Nieuwe Sluis in Terneuzen. Dit Verdrag
Nieuwe Sluis Terneuzen vormt de juridische vertaling van de politiek-

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Mediterranean
corridor. Het project is mede mogelijk gemaakt door Europese subsidie
vanuit het CEF.
MIRT Overzicht 2024 | 254

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Nieuwe Sluis Terneuzen
(vervolg)

Financiën
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019 	De projectfinanciën zijn geactualiseerd. De
aanbestedingsmeevaller is verwerkt in het
projectbudget.

2017 	Het project is overgegaan naar de aanlegfase.
Hierbij is de planning geactualiseerd.

2014 	De planning- en studiefase is gestart. De planning
is dat het tracébesluit eind 2015 wordt
vastgesteld.

Het totale projectbudget voor de NST in de begroting 2023 bedraagt
€ 1.184 miljoen, inclusief bijdragen van derden. Het ministerie van IenW
levert een bijdrage van € 259 miljoen aan de kosten van de aanleg van
de sluis en de eerste twee jaar onderhoud en beheer. Dit is inclusief de
bijdrage van de Zeeuwse regio van € 10 miljoen zoals in 2012 is
overeengekomen.
Nederland levert een bijdrage van € 148 miljoen aan Vlaanderen voor de
extra kosten voor kanaalaanpassingen. Vlaanderen draagt de overige
kosten. Ook komt er budget uit de CEF-subsidies (€ 48 miljoen). De
Vlaamse en Nederlandse bijdragen zijn vastgelegd in een verdrag.
Vlaanderen en Nederland dragen elk de btw voor hun aandeel in de
projectkosten (Artikel MF 15.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

1.184

2024

2022

892

75 %

MIRT 2023

1.058

2023

2021

723

68 %

MIRT 2022

1.028

2023

2020

554

54 %

MIRT 2021

223

2023

2019

361

37 %

MIRT 2020

200

2022

2018

190

20 %

MIRT 2017

189

2022

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

995

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

nvt

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 255

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Groot project
IenW
Aanleg

Project Mainportontwikkeling
Rotterdam
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019 	Het budget Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)
van € 39 miljoen valt door herverkaveling (naar
het ministerie van BZK) nu onder andere
rijksbijdragen. Hierdoor is ook het gerealiseerde
budget gewijzigd.

2018	De verdieping van de Nieuwe Waterweg is

De mainport Rotterdam is in Europa een belangrijk knooppunt voor
internationale goederenstromen en een vestigingsplaats voor industrie
en logistieke dienstverlening. De mainport is een van de belangrijkste
dragers van de Nederlandse economie. Ruimte voor de groei van
intercontinentale handelsstromen, en daarmee de havenactiviteiten, is
cruciaal. Zonder aanleg van een nieuw haventerrein in zee krijgen de
sectoren deepsea containers, distributie en chemische industrie op korte
termijn te maken met ruimtetekort in de haven van Rotterdam. Dit
heeft gevolgen voor de kwaliteit en de concurrentiepositie van de haven
en daarmee ook voor de economie. Bovendien vraagt de kwaliteit van
de leefomgeving rond de haven dringend om aandacht.

toegevoegd aan het project.

Oplossing
2016	De verbreding van het Breeddiep is toegevoegd
aan het project.

Het kabinet heeft in 2006 een besluit genomen over de ruimtelijke
reservering en aanleg van het project Mainportontwikkeling Rotterdam
(PMR). PMR is een project met een dubbele doelstelling: versterking van
de positie van de mainport door aanleg van netto 1000 hectare nieuw
hoogwaardig haventerrein en verbetering van de kwaliteit van de
leefomgeving in de regio Rijnmond. Binnen PMR worden daarnaast de
achterlandverbindingen van de Maasvlakte verbeterd, allereerst door
verbreding van het Breeddiep van 75 naar 350 meter. De verbreding is in
2016 gerealiseerd. Ook wordt de Nieuwe Waterweg verdiept van NAP
-15,0/-14,5 meter naar NAP -16,3 meter, zodat grotere en dieper
stekende zeeschepen het petrochemische cluster beter kunnen
bereiken. In 2018 is de aanleg van terrein K2 ten behoeve van het
offshore center (70 hectare) afgerond. In 2019 is de verdieping van de
Nieuwe Waterweg afgerond.
De doelstelling wordt in de volgende deelprojecten gerealiseerd:
• Landaanwinning, inclusief verplichte natuurcompensatie;
• Aanleg van 750 hectare natuur- en recreatiegebied (drie projecten van
respectievelijk 600, 100 en 50 hectare);
• Bestaand Rotterdams Gebied (BRG), uiteenvallend in leefbaarheidsprojecten en intensivering van het ruimtegebruik.

In de uitwerkingsovereenkomsten van de drie deelprojecten zijn de
looptijden van de projecten opgenomen. De eerste fase van het
deelproject Landaanwinning (buitencontour gereed en aanleg 640
hectare uitgeefbaar haventerrein) was in 2013 gereed. De aanleg van de
overige haventerreinen (360 hectare) wordt afhankelijk van de
marktvraag uitgevoerd en komt voor rekening en risico van het
Havenbedrijf Rotterdam. De haventerreinen van de Tweede Maasvlakte
zullen naar verwachting uiterlijk 2040 volledig zijn uitgegeven. In 2017 is
gestart met de aanleg van terrein K2 ten behoeve van het offshore
center (70 hectare, gereed in 2019).

MIRT Overzicht 2024 | 256

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Groot project
IenW
Aanleg

Project Mainportontwikkeling
Rotterdam
(vervolg)
Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt bij aan het versterken van de internationale concurrentiepositie van de mainport.

Planning
2019: Verdieping Nieuwe Waterweg gereed
2020: Eindevaluatie PMR voor Tweede Kamer conform de Regeling
Grote Projecten
2021: BRG en 750 hectare gereed (voor het onderdeel Buijtenland van
Rhoon (600 hectare) is in 2018 het nieuwe streefbeeld vastgesteld;
daadwerkelijke aanleg hiervan volgt na 2021)
2033: Invulling modal shift-doelstellingen
2040: Haventerreinen Tweede Maasvlakte volledig uitgegeven

Politiek/bestuurlijk
Het planologische kader op rijksniveau ligt besloten in de Planologische
kernbeslissing PMR (2006) en het Besluit algemene regels ruimtelijke
ordening (Barro 2011). Verder is de uitvoering van het project vastgelegd
in het bestuursakkoord (2004) en uitwerkingsovereenkomsten (2005).
Voor de verbreding van het Breeddiep en de verdieping van de Nieuwe
Waterweg is een aanvulling op de Uitwerkingsovereenkomst (UWO)
Landaanwinning PMR met het Havenbedrijf afgesloten.

De Tweede Kamer heeft in 2006 PMR als Groot Project aangemerkt
volgens de Regeling Grote Projecten (RGP). De minister van IenW heeft,
op verzoek van de Kamer, een eindevaluatie opgesteld conform RGP.
De Kamer is in 2020 de procedure gestart tot beëindiging van de status
Groot Project voor PMR. PMR is in belangrijke mate gerealiseerd en
succesvol gebleken, maar het is nog niet af. Er resteren een aantal
wezenlijke opgaven waarvan nu nog niet met zekerheid kan worden
gesteld dat de doelstelling daarvoor wordt bereikt. De evaluatie geeft
daarom ook aanbevelingen voor de borging van de verdere uitvoering
en monitoring van de nog resterende opgaven.

Uitvoering
De verantwoordelijkheid en de risico’s voor de uitvoering zijn bij diverse
partijen neergelegd (Havenbedrijf Rotterdam, de provincie Zuid-Holland
en de gemeente Rotterdam). Binnen het Rijk dragen de ministeries van
IenW, EZK, LNV, BZK en Financiën verantwoordelijkheid voor projectonderdelen. De natuurcompensatie bij de landaanwinning wordt onder
verantwoordelijkheid van het Rijk uitgevoerd.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic, North
Sea-Mediterranean en Rhine-Alpine corridors.

Het uitbreken van de coronacrisis heeft ertoe geleid dat de looptijd van
het programma BRG met een jaar is verlengd, zonder gevolgen voor de
leefbaarheidsdoelstellingen.

MIRT Overzicht 2024 | 257

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Groot project
IenW
Aanleg

Project Mainportontwikkeling
Rotterdam
(vervolg)
Financiën
Bijdrage van het ministerie van IenW: € 1.171 mln. Andere rijksbijdrage
€ 142 mln. De uitgekeerde prijsbijstelling 2023 is € 3 mln.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

1.172

2040

2022

1.101

94 %

MIRT 2023

1.169

2040

2021

1.100

94 %

MIRT 2022

1.168

2040

2020

1.100

94 %

MIRT 2021

1.165

2040

2019

1.096

94 %

MIRT 2020

1.164

2040

MIRT 2013

1.188

2040

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

17

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

4
MIRT Overzicht 2024 | 258

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Zoetwater
IenW

Besluit Beheer Haringvlietsluizen

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021 	In 2020 is extra budget toegekend voor de fase
van Lerend implementeren.

In 1970 werd het Haringvliet in het kader van de Deltawerken door de
Haringvlietsluizen van zee afgesloten. Hierdoor verdwenen het zoute
water en de invloed van eb en vloed. Trekvissen zoals zalm, zeeforel en
glasaal kunnen nu de stroomgebieden van de Rijn en de Maas niet of
nauwelijks meer bereiken. Ook de trek naar zee wordt bemoeilijkt,
omdat de sluizen alleen bij eb opengaan wanneer er rivierwater moet
worden afgevoerd.

2020 	In 2018 zijn de compenserende maatregelen
(verplaatste innamepunten) opgeleverd en is het
Kierbesluit in werking gesteld door de minister
van Infrastructuur en Waterstaat.

2015

Het project is overgegaan naar de aanlegfase.

2014 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
Er is € 41,4 miljoen van Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren naar dit project
overgeheveld.

Oplossing
Als een beperkt deel van de Haringvlietsluizen bij vloed op een kier
wordt gezet, kunnen trekvissen de stroomgebieden van de Rijn en de
Maas weer bereiken. Door het Kierbesluit kan het westelijke deel van de
Haringvliet verzilten. De daar gelegen inlaatpunten van het waterschap
Hollandse Delta en Evides Waterbedrijf zijn de afgelopen jaren naar het
oosten verplaatst, zodat zoetwater voor landbouw, drinkwater en
industrie beschikbaar blijft. Bij een lage afvoer van de rivier (minder dan
1500 m3/s) gaan de sluizen bij vloed weer dicht en wordt het Haringvliet
‘zoetgespoeld’. De komende jaren zal het Kierbesluit door middel van
Lerend implementeren stapsgewijs worden ingevoerd. Daarbij wordt
praktijkkennis over zoutverspreiding opgedaan en de visintrek
geoptimaliseerd.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het Kierbesluit draagt bij aan het behalen van de doelstelling uit de
Kaderrichtlijn Water voor vis. Daarnaast is het onderdeel van het Rijn
Actie Programma.

Planning
2018-2027: Lerend implementeren

MIRT Overzicht 2024 | 259

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Zoetwater
IenW
Aanleg

Besluit Beheer Haringvlietsluizen
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Overheden en belangenorganisaties begeleiden het Lerend implementeren van het Kierbesluit in de klankbordgroep van het project.

Financiën
Voor dit project is vanuit het Rijk in totaal circa € 84 miljoen beschikbaar.
(Artikel DF 2.02.02). De bijdrage van Hollandse Delta en Evides is bij
elkaar € 4 miljoen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

84

2018/2029

2022

76

90 %

MIRT 2023

84

2018 / 2029

2021

75

89 %

MIRT 2022

84

2018 / 2029

2020

74

88 %

MIRT 2021

83

2018

2019

73

88 %

MIRT 2020

76

2018

2018

73

96 %

MIRT 2015

76

2018

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

8

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

3

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 260

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Vooroeververdediging en Herstel steenbekleding
Oosterschelde en Westerschelde
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De aanleg van vooroeververdediging cluster 3 is
afgerond. De decharge is in voorbereiding.

2021 	De aanleg van vooroeververdediging cluster 2.2 is
afgerond. Voor cluster 3 is de aanbesteding
succesvol afgerond en de uitvoering gaande.

2020 	In 2018 is € 8 miljoen toegevoegd aan het
projectbudget als gevolg van een scopewijziging.
In de nieuwe scope is de eindmijlpaal van het
project verschoven van 2021 naar 2023. De
aanleiding van deze wijziging is een opgetreden
vertraging en eerder opgetreden projectrisico’s.
Op verzoek van de provincie Zeeland zijn twee
locaties toegevoegd aan de vooroeververdediging van het perceel Westerschelde. Deze worden
gefinancierd door de provincie Zeeland.

Vooroeververdediging
In 1992 hebben het Rijk, de provincie Zeeland en de toenmalige
waterschappen een overeenkomst gesloten waarin het Rijk de
verantwoordelijkheid op zich neemt voor de bestrijding van oevererosie
in de Westerschelde. De overeenkomst wordt om de tien jaar stilzwijgend verlengd. De huidige overeenkomst loopt tot januari 2022. In 2016
is het voornemen kenbaar gemaakt om de overeenkomst na 2022 niet
te verlengen. De toenmalige staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
heeft in 2001 aangegeven dat het Rijk ook de kosten draagt voor
bestrijding van de oevererosie langs de Oosterschelde. Deze zeearm is
daarmee onderdeel van de (rijks)kustlijnzorg. In 2005 en 2010 constateerden de Zeeuwse waterschappen dat een deel van de vooroevers in
de Oosterschelde en de Westerschelde niet voldoet aan de stabiliteitsnormen. Op basis hiervan is bij Rijkswaterstaat een aanvraag voor
vooroeververdediging ingediend.
Herstel steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde
Bij een inventarisatie van dijkbekledingen van gezette steen bleek in
1996 dat een groot deel van de dijkbekledingen langs de Oosterschelde
en de Westerschelde niet voldeed aan de veiligheidsnormen.

Oplossing
2018 	Een financiële tegenvaller bij project vooroeververdediging is inzichtelijk gemaakt. Deze is
onder andere veroorzaakt door compensatiemaatregelen en herstelwerkzaamheden. Na het
opnieuw verkrijgen van vergunningen wordt de
uitvoering in 2018 verder voorbereid. In 2019
wordt gestart met de uitvoering. De oplevering
is voorzien in 2021.

Vooroeververdediging
Rijkswaterstaat heeft na beoordeling van de aanvraag voor vooroeververdediging in 2008 vastgesteld dat versterking van de onderwateroever
en het tegengaan van oevererosie naar volgorde van urgentie in drie
clusters (1, 2, en 3) wordt aangepakt.

kwamen ook de steenbekledingen langs de Oosterschelde erbij. Er is in
totaal circa 321 kilometer steenbekleding hersteld, waarvan 140
kilometer langs de Westerschelde en 181 kilometer langs de
Oosterschelde. In september 2015 is de waterveiligheidsdoelstelling
bereikt. In 2017 is decharge verleend.

Herstel steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde
Voor de steenbekledingen startte het projectbureau Zeeweringen in
1997 met verbetering van de bekledingen langs de Westerschelde. In het
gebied is een nadere inventarisatie gedaan aan de hand van de uitkomst
van de eerste toetsing op grond van de Wet op de waterkering. Hiermee

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
In Zeeland is er als gevolg van de stroming een tamelijk grote oever­
erosie. Door het herstellen van de steenbekleding worden de vooroevers versterkt. Het op deze manier tegengaan van oevererosie levert
een adequate bescherming op tegen overstromingen.

MIRT Overzicht 2024 | 261

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwest-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2017 	De voortgang van de vooroeververdedigingenclusters (2.2 en 3) is vertraagd. De oorzaken zijn
de ontbinding van het contract en de vernietiging
van de Natuurbeschermingswet-vergunningen
door de Raad van State bij cluster 2.2. De
vertraging heeft doorwerking op de uitvoering
en de oplevering van het laatste cluster (3).

2016 	Het taakstellend budget voor de steenbekledin-

Vooroeververdediging en Herstel steenbekleding
Oosterschelde en Westerschelde
(vervolg)
Planning

Uitvoering

2017: Decharge herstel steenbekledingen Oosterschelde en
Westerschelde
2023: Oplevering vooroeververdedigingen

De aanleg van de vooroeververdediging (cluster 3) is afgerond. De
decharge is in voorbereiding. Het herstel steenbekledingen
Oosterschelde en Westerschelde is in 2015 afgerond.

Politiek/bestuurlijk

Financiën

Convenanten: de volgorde van de verbeteringswerken vooroeververdediging is vastgesteld volgens de Integrale Beoordeling Oosterschelde.
Dit is gebeurd in overleg met betrokken waterschappen en provincies.
Bij de uitvoering van de werkzaamheden wordt rekening gehouden met
de effecten daarvan op natuur, landschap en recreatie. De huidige
overeenkomst loopt tot begin 2022. In 2016 is het voornemen kenbaar
gemaakt om de overeenkomst daarna niet te verlengen. Hierover
worden nu afspraken gemaakt tussen de betrokken partijen.

Taakstellend budget: € 830 miljoen. Dit budget is in de begroting van
het Deltafonds opgenomen onder Dijkversterking en Herstel steenbekleding (Artikel DF 1.02.02). Dit is inclusief € 80 miljoen voor vooroeververdedigingen.

Projectbudget

Gerealiseerd budget

gen is verlaagd met € 40 miljoen vanwege afbouw
van risicoreservering en een aanbestedingsmeevaller. De start van het laatste cluster van de
werkzaamheden van de steenbestortingen is
twee jaar vertraagd in afwachting van een
uitspraak van de Raad van State; dit heeft
gevolgen voor de oplevering.

Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

830

2023

2022

826

99 %

MIRT 2023

830

2023

2021

826

99 %

MIRT 2022

828

2023

2020

803

97 %

MIRT 2021

827

2023

2019

780

93 %

MIRT 2020

820

2023

2018

778

95 %

MIRT 2013

836

2015

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

PM

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

10

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 262

Zuid-Nederland

› Gebiedsopgave
› Projectenkaart
› Projectenoverzicht
› Project- en programmabladen

Zuid-Nederland

De MIRT-regio Zuid-Nederland beslaat de
provincies Limburg en Noord-Brabant.
Kenmerkend zijn de vele middelgrote
steden, maakindustrie en agrifoodsector.
Noord-Brabant bestaat uit een geïntegreerd geheel van stedelijke
regio’s en netwerken, ingebed in een agrarisch natuurlandschap (het
Brabant Mozaïek). Het polycentrische netwerk van steden en dorpen is
sterk verbonden met stedelijke regio’s zoals de Randstad, Antwerpen en
andere stedelijke regio’s in Noordwest-Europa.
Noord-Brabant speelt een belangrijke rol op het gebied van agrifood,
hightech, logistiek en industrie met een combinatie van onderzoeks- en
kennisinstellingen, kennisintensieve bedrijven en hoogwaardige
maakindustrie. De economie is concurrerend en internationaal
georiënteerd. Dit is te danken aan een goede fysieke en digitale
infrastructuur, toonaangevende bedrijven en een sterke kennis- en
innovatiekracht in combinatie met een netwerk van aantrekkelijke
steden en dorpen in een groene leefomgeving.
Ook Limburg is gelegen tussen de Nederlandse en Belgische mainports
en het Ruhrgebied. Agrifood, chemie, materialen, (hightech) maakindustrie en lifescience zijn perspectiefrijke economische sectoren. Deze
sectoren hebben ruimte nodig om te kunnen groeien en om te
verduurzamen richting een circulaire economie, inclusief energietransitie. Limburg kent ook een grote logistieke sector en vrijetijdseconomie.
Naast de (economische) groei speelt ook de wateropgave in ZuidNederland. Deze opgave kent veel facetten: overlast, droogte, kwaliteit,
veiligheid en zoetwatervoorziening.

MIRT Overzicht 2024 | 264

Zuid-Nederland

Mobiliteit in Zuid-Nederland
Een belangrijke opgave is het verbeteren van de bereikbaarheid van
bedrijven en campussen in stedelijke regio’s. De ‘first & last mile’ is
daarbij een prioriteit. Bereikbaarheidsvraagstukken worden opgepakt
vanuit een evenwichtige afweging tussen modaliteiten waarbij steeds
meer vraaggestuurd wordt gewerkt en gezocht wordt naar nieuwe
vormen van gedeelde mobiliteit. Bijzondere aandacht vraagt het
openbaar vervoer, waar het vizier gericht is op de aanleg van het
Toekomstbeeld OV2040. Daarnaast kan het voorkomen en verduurzamen van mobiliteit door werkgeversaanpak en het maken van slimme
keuzes in verstedelijking een belangrijke bijdrage leveren aan het
verbeteren van de bereikbaarheid.
Ook het goederentransport, in het bijzonder het vervoer over de
corridors tussen mainports, de bovengemiddelde knooppunten
Moerdijk, Tilburg, Venlo en Sittard-Geleen (Chemelot) en verder over de

grenzen is een opgave. Meerdere van dergelijke corridors doorsnijden
Noord-Brabant en Limburg. Het gaat om betere bereikbaarheid,
optimale benutting van infrastructuur, externe veiligheid en de
verschuiving van goederenvervoer van weg naar water, spoor en
buisleidingen.
Opgaven op het gebied van verduurzaming en veiligheid spelen bij alle
vormen van verkeer en vervoer. De verkeersveiligheid in Noord-Brabant
en Limburg is al jaren beneden het Nederlands gemiddelde. De
inrichting van de mobiliteitsnetwerken kan in belangrijke mate
bijdragen aan de verbetering hiervan. Aandacht vraagt ook het vervoer
naar de binnensteden waarbij ingezet wordt op zero-emissie en slimme
distributie. Een bijzonder vraagstuk is de toegang tot mobiliteit voor
inwoners; zowel fysiek als financieel. Dit speelt nadrukkelijk in de
gebieden met krimpende bevolkingsaantallen.

Aanpak
Rijk en regio werken in programma’s en projecten samen aan de
mobiliteit- en wateropgaven in Zuid-Nederland, zoals in het Programma
Goederenvervoercorridors en SmartwayZ.NL. Ook wordt in NoordBrabant gewerkt aan verstedelijkingsstrategieën, waarin de woonopgave in samenhang met bereikbaarheid wordt beschouwd.
De aanpak van waterveiligheid wordt geborgd in het Deltaprogramma,
waarvan het doel is Nederland te beschermen tegen overstromingen, te
zorgen voor voldoende zoetwater en de inrichting van het land
klimaatbestendig te maken. In het Programma Integraal
Riviermanagement (IRM) werken regionale overheden en het Rijk vanuit
één gezamenlijke visie samen aan een veilig, bevaarbaar, vitaal en
aantrekkelijk Maas- en Rijngebied.

MIRT Overzicht 2024 | 265

Zuid-Nederland Projectenkaart

MIRT Onderzoek
1. MIRT Onderzoek Netwerkstrategie HWN/OWN Brainport
Eindhoven (valt onder SmartwayZ.NL programma)

Verkenning
2.
3.
4.
5.
6.

A58 Tilburg - Breda (valt onder SmartwayZ.nl)
Brainport Eindhoven
Hub 's Hertogenbosch
Vierwaarden
Zuidelijk Maasdal (voorheen Maasoevers / vaarweg
Maastricht)

Planning en studies
7. A2 Deil - ’s Hertogenbosch - Vught
8. A67 / A73 knooppunt Zaarderheiken
9. A67 Leenderheide - Geldrop (valt onder SmartwayZ.nl)
10. InnovA58 (valt onder SmartwayZ.NL)
11. Toekomstvast Spoor Zuidoost-NL (valt onder
SmartwayZ.NL programma)
12. Wilhelminakanaal Sluis II
13. Lob van Gennep
14. Meanderende Maas (was Integrale Verkenning
Ravenstein-Lith)
15. Oeffelt
16. Well

Aanleg
17. A2 Het Vonderen - Kerensheide
18. A27 Houten - Hooipolder
19. N65 Vught - Haaren
20. Maaslijn
21. PHS Meteren Boxtel
22. Maasroute, modernisering fase 2
23. Grensmaas
24. Zandmaas

Programma’s
A		Programma Goederencorridor Zuidoost
B		Programma SmartwayZ.NL

MIRT Overzicht 2024 | 266

Zuid-Nederland Projectenoverzicht
Vaarwegen
Projecten: 2

1

Tot
aa

6
ten: 2
c
e
roj
p
l

1
2

4

3

4

Hoofdwegen
Projecten: 10

Water
Projecten: 8

1

1

2

1

2
1

Spoorwegen
Projecten: 5

Onderzoek

Verkenning

2

Aanvullende projecten
Projecten: 0

Planning en studies

Aanleg

Programma’s
MIRT Overzicht 2024 | 267

Gebied
Fase

Zuid-Nederland
Programma

Programma SmartwayZ.NL

Programma
SmartwayZ.NL

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	In 2023 vindt een strategische heroriëntatie
plaats van het programma SmartwayZ.NL. Hierbij
worden het doel en de governance van het
programma tegen het licht gehouden. Aanleiding
hiervoor is onder meer de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds. Deze infraprojecten vormden
van oudsher een belangrijk fundament onder het
programma.

2022	Het Rijk en de regio besluiten de bereikbaarheidsen verstedelijkingsvraagstukken in de
Brainportregio (zie het blad ‘Verstedelijking en
mobiliteit Brainportregio’) onder te brengen bij
de programmaraad SmartwayZ.NL.

2021	De rijksstructuurvisie, met daarin opgenomen de
voorkeursbeslissing voor de A67 LeenderheideZaarderheiken, is vastgesteld. Ook het uitvoeringsplan is vastgesteld. Hierin staan concrete
voorstellen om het programma de komende vier
jaar te versnellen en daarmee de bereikbaarheid
te verbeteren.

Het verbeteren van het vestigingsklimaat van de Brainport ZuidoostNederland en de Greenport Venlo is een belangrijke opgave uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). Zowel dit vestigingsklimaat als een goede bereikbaarheid zijn essentieel om deze regio
internationaal te laten concurreren. Cruciaal hierin is een goede
bereikbaarheid van de internationale achterlandverbinding van de
mainport Rotterdam via Noord-Brabant en Limburg naar Duitsland, en
van de as van Utrecht via Eindhoven naar Limburg.
Nederland heeft daarnaast de ambitie om een koploperspositie in te
nemen bij het ontwikkelen van innovatieve concepten en het toepassen
van smart mobility. De regio Zuidoost-Brabant/Noord-Limburg is hier in
potentie een mooie locatie voor. Dat komt doordat hier verschillende
bedrijven en kennisinstellingen op het gebied van automotive gevestigd
zijn én doordat er veel regionaal verkeer is.

Opbouw van het programma
Het programma SmartwayZ.NL bestaat uit een samenhangend pakket
van acht deelopgaven die gezamenlijk worden aangestuurd. Het doel
van het totale programma is om het mobiliteitssysteem van ZuidNederland te versterken door maatregelen te realiseren om de
bereikbaarheid in Zuid-Nederland op slimme wijze te vergroten. In dit
programma worden de mogelijkheden van intelligente transportsystemen en smart mobility verder ontwikkeld en toegepast op het
hoofdwegennet en in het stedelijk netwerk in Zuid-Nederland. In het
programma werken het Rijk, regionale overheden, marktpartijen en
kennisinstellingen samen.

2020	De ontwerprijksstructuurvisie voor de A67
Leenderheide-Zaarderheiken is vastgesteld.

2019	Voor het deelprogramma A58 Tilburg-Breda
wordt een MIRT-verkenning gestart. Hiervoor
wordt € 35 miljoen rijksbudget gereserveerd.

MIRT Overzicht 2024 | 268

Gebied
Fase

Zuid-Nederland
Programma

Programma SmartwayZ.NL

Programma
SmartwayZ.NL

(vervolg)

MIRT-projecten onder dit programma
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018	Voor de A2 Weert-Eindhoven wordt geen
verkenning gestart, maar wordt een no-regretpakket uitgewerkt.

•
•
•
•

A58 Tilburg-Breda
A67 Leenderheide-Geldrop
InnovA58
Vervolgafspraken MIRT-onderzoek ‘Verstedelijking en Bereikbaarheid
Brainport’ waaronder MIRT-onderzoek Netwerkstrategie HWN/OWN
Brainport Eindhoven
• Toekomstvast Spoor Zuidoost-Nederland
Op 5 november 2015 zijn in het BO MIRT Zuid-Nederland afspraken
gemaakt over een pakket maatregelen om de bereikbaarheid van
Zuid-Nederland te verbeteren. In het voorjaar van 2016 zijn afspraken
gemaakt over de governance van dit programma. Binnen het programma is besloten om voor de A2 Weert-Eindhoven geen verkenning
te starten, maar om een no-regretpakket verder uit te werken. Dit
pakket bevat een aantal redelijk gemakkelijk op de korte termijn te realiseren maatregelen die de doorstroming en de verkeersveiligheid op de
A2 verbeteren en het sluipverkeer rondom de A2 verminderen. In het
najaar van 2017 is in het BO MIRT besloten om wel een MIRT-verkenning
te starten voor de A58 Tilburg-Breda.

Het programma is adaptief ingericht. Vooraf wordt niet meer alles voor
de lange termijn geprogrammeerd, zodat ruimte blijft bestaan voor
inspelen op veranderende omstandigheden en nieuwe technologische
mogelijkheden. Door de stikstofproblematiek zal de planning van een
aantal MIRT-projecten worden herijkt (zie voor meer informatie het
betreffende MIRT-blad). Mede daarom heeft de programmaraad van
SmartwayZ.NL besloten om het nemen van concrete maatregelen voor
smart mobility te versnellen om zo de bereikbaarheid te blijven
verbeteren.
In het BO Leefomgeving van april 2021 is besloten dat naast bereikbaarheid en smart mobility ook het thema verstedelijking voortaan integraal
onderdeel uitmaakt van het programma SmartwayZ.NL.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T programma.

Meer informatie
www.smartwayz.nl

MIRT Overzicht 2024 | 269

Gebied    Zuid-Nederland
Fase    Onderzoek

MIRT Onderzoek Netwerkstrategie
HWN/OWN Brainport Eindhoven

Programma
SmartwayZ.NL

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Eind 2022 zijn in het BO MIRT investeringsbeslissingen genomen voor de Brainport Eindhoven.
Voor de netwerkstrategie HWN/OWN Brainport
Eindhoven is besloten om het MIRT-onderzoek te
actualiseren met de meest recente inzichten.
Uiterlijk in het BO MIRT 2024 wordt een
geactualiseerd voorstel voor besluitvorming
geagendeerd.

2022 	In 2021 is het vervolg op het MIRT-onderzoek
uitgevoerd. Vanwege het niet doorgaan van het
BO MIRT eind 2021 (demissionair kabinet) is
besluitvorming van investeringsbeslissingen voor
de Brainport Eindhoven naar 2022 verschoven.

2021 	Na besluitvorming in BO MIRT 2020 is besloten
om een vervolg-MIRT-onderzoek uit te voeren
naar de netwerkstrategie voor het hoofdwegennet (HWN) en het onderliggend wegennet (OWN)
voor de Brainport Eindhoven.

De aanleiding is een integraal en gebiedsgericht MIRT-onderzoek naar de
verstedelijking en bereikbaarheid van Brainport Eindhoven dat in 2020 is
uitgevoerd. Het doel was om een onderbouwd en gedeeld beeld te krijgen
tussen het Rijk en de regio over de urgentie, de aard, omvang, onderbouwing en aanpak van de samenhangende verstedelijkings- en bereikbaarheidsopgaven in deze regio voor de lange termijn (2030-2040).
Het MIRT-onderzoek heeft de samenhang van diverse opgaven in beeld
gebracht en door de integrale blik nieuwe oplossingen geboden. Op
basis van dit beeld zijn tijdens het BO MIRT in november 2020 strategische hoofdkeuzes gemaakt over een adaptief ontwikkelpad, inclusief
maatregelpakket voor Brainport Eindhoven ten aanzien van de
verstedelijkingsopgave en de mobiliteitstransitie. Voor de mobiliteit is
de hoofdkeuze gemaakt voor een vergaande mobiliteitstransitie en
daarmee een verschuiving van autogebruik naar meer ov-gebruik,
duurzame deelmobiliteit en verplaatsingen met de fiets en te voet. Dit is
aangevuld met gerichte maatregelen voor de autobereikbaarheid.
Borgen van een toekomstvaste bereikbare regio vraagt – naast een
mobiliteitstransitie – ook om infrastructureel ingrijpen in het bestaande
wegennet. Door de verstedelijkingsstrategie (verdichting binnen de Ring
Eindhoven) vindt er een verschuiving plaats in de problemen die te
maken hebben met bereikbaarheid per auto.
In 2021 is een meerjarige netwerkstrategie onderzocht voor het
hoofdwegennet en onderliggend wegennet in Brainport Eindhoven tot
ten minste 2040. Daarvoor is een netwerkstudie uitgevoerd naar
kansrijke, robuuste en samenhangende oplossingen voor het hoofdwegennet/onderliggend wegennet met alle daarvoor benodigde relevante
beslisinformatie die kan resulteren in een vervolgbesluit. Dit gebeurt in
nauwe samenwerking met het Rijk, de provincie Noord-Brabant en de
Brainportregio, en in nauwe samenhang met de andere deelopgaven die
momenteel als onderdeel van de afspraken uit het BO MIRT 2020 en de
Brainport Nationale Actieagenda verder worden uitgewerkt.

Het gaat om verdere uitwerking van afspraken op het gebied van
verstedelijking, Eindhoven Internationale Knoop-XL, de bereikbaarheid
van de economische toplocaties, de Mobiliteitstransitie (hubs, (H)OV en
fiets) en het wegennetwerk.

Planning
2024: Geactualiseerd voorstel gereed

Betrokkenen
Het Rijk (IenW en BZK) en de gemeente Eindhoven zijn gezamenlijk
opdrachtgever van dit vervolg-MIRT-onderzoek. Ook zal er afstemming
plaatsvinden met andere gemeenten (Stedelijk Gebied Eindhoven en
Metropoolregio Eindhoven), de provincie, het bedrijfsleven, aanbieders
van mobiliteitsdiensten en kennisinstellingen binnen de Brainportregio.

MIRT Overzicht 2024 | 270

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A58 Tilburg-Breda

Programma
SmartwayZ.NL

Verkenning - gepauzeerd

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het Rijk en de regio hebben afgesproken de
onderzoeksfase van de MIRT-verkenning A58 aan
te houden, zonder de ontwerpstructuurvisie ter
inzage te leggen. Het project is gepauzeerd in het
kader van de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds.

2022 	Afronding van de verkenning is vertraagd, met
name vanwege stikstof.

2019

De A58 tussen Tilburg en Breda is een deelopgave van het programma
SmartwayZ.NL. In de deelopgave A58 Tilburg - Breda wordt gezocht
naar de ‘slimste oplossing’ om de bereikbaarheid te vergroten. Uit een
marktverkenning blijken zowel smart mobility en gedragsmaatregelen
als fysieke capaciteitsuitbreiding kansrijk. De effecten van alleen smart
mobility en gedragsmaatregelen zijn op het moment nog niet goed in te
schatten, maar lijken onvoldoende om de verkeersproblematiek op te
lossen. In de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse (NMCA), waarin
naast de mobiliteitsontwikkeling ook de potentiële bereikbaarheidsopgaven op de lange termijn in beeld worden gebracht, blijkt dat de
economische verlieskosten op de A58 tussen Tilburg en Breda rond 2030
zo’n € 50 miljoen op jaarbasis bedragen. Dit, samen met de resultaten
van de marktverkenning, was aanleiding een formele MIRT-verkenning
te starten.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
De oplossing ligt in capaciteitsuitbreiding, in combinatie met aan smart
mobility-gerelateerde oplossingen die verder worden uitgewerkt binnen
het programma SmartwayZ.NL. Ook kansrijke oplossingsrichtingen uit
de marktverkenning A58 Tilburg - Breda zijn hier onderdeel van.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan de verbetering van de regionale en (inter)
nationale bereikbaarheid van de regio. De A58 verbindt de mainport
Rotterdam met het Duitse achterland en is een belangrijke route voor
goederenverkeer richting Duitsland en verder Europa in. Als onderdeel
van de Europese C-ITS corridor (Coöperatieve Intelligente Transport
Systemen) is de A58 ook van belang. Deze corridor loopt van Rotterdam,
via Breda, Tilburg en Eindhoven naar Venlo en Duitsland.

MIRT Overzicht 2024 | 271

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Verkenning - gepauzeerd

A58 Tilburg-Breda

Programma
SmartwayZ.NL

(vervolg)

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Bij vaststelling van het voorkeursalternatief worden definitieve
afspraken gemaakt over de kostenverdeling tussen het Rijk en de regio,
waarbij als uitgangspunt een verdeling geldt van een derde voor de
regio (tot een maximale provinciale bijdrage van € 20 miljoen exclusief
btw) en twee derde voor het Rijk.

Betrokken partijen

File top 50

De provincies Noord-Brabant en Limburg, de gemeenten Tilburg en
Breda en de SmartwayZ.NL-partners zijn bij dit project betrokken.

Dit project levert samen met het project InnovA58 een bijdrage aan het
oplossen van de knelpunten 22, 30, 40 en 42 uit de file top 50.

Politiek/bestuurlijk

Meer informatie

In de Programmaraad SmartwayZ.NL en het BO MIRT is de bestuurlijke
voorkeur vastgesteld voor het alternatief, waarmee de A58 Tilburg Breda wordt uitgebreid met een extra rijstrook per richting, hoofdzakelijk in de middenberm (uitbreiding 2x3 ‘naar binnen’). Bij voldoende
budget en stikstofruimte kan de MIRT-verkenning na actualisatie alsnog
worden afgerond.

Ga voor meer informatie naar de website van SmartwayZ via
www.SmartwayZ.nl

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de resterende
reservering voor dit project € 24 miljoen (prijspeil 2023), inclusief
bijdragen derden. De raming van de kosten van de meest voor de hand
liggende variant in de eerder uitgevoerde onderzoeken bedroeg
€ 70 miljoen (inclusief btw). Hierbij is uitgegaan van een smalle extra
rijstrook, de innovatie¬strook.

MIRT Overzicht 2024 | 272

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Brainportregio Eindhoven

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De Brainportregio Eindhoven groeit hard, onder andere door de
kennisintensieve maakindustrie. De ontwikkeling van de Brainport is
van grote economische en maatschappelijke waarde voor Nederland. In
het verstedelijkingsakkoord is afgesproken dat circa 21.000 woningen
binnen de ring Eindhoven worden gebouwd, waarvan circa 9.000 rond
station Eindhoven Centraal. In de bredere Brainportregio Eindhoven is
er een verstedelijkingsopgave van 62.000 woningen, waarvan 50.000
voor 2030. Daarmee draagt het bij aan de woningbouwdoelstellingen
van het kabinet-Rutte IV.
Daarnaast wordt gewerkt aan het kunnen accommoderen van 72.000
fte aan arbeidsplaatsen.
De groei heeft ook een keerzijde: een toename van de mobiliteit en een
toenemende druk op de woningmarkt en op de leefbaarheid. De
bereikbaarheid van en naar de Brainportregio per spoor zit aan zijn
maximum. Vanaf 2026 passen er geen treinen meer bij op station
Eindhoven Centraal. De bestaande spoorcapaciteit belemmert de
doorgroei naar hoogfrequent spoorvervoer en extra grensoverschrijdende spoorverbindingen, zoals een IC naar Aken. Daarnaast maken de
bestaande knelpunten in de spoorknoop Eindhoven het spoorsysteem
onvoldoende betrouwbaar en robuust.

Oplossing
De Adaptieve Ontwikkelstrategie Toekomstvast Spoor ZuidoostNederland heeft inzichtelijk gemaakt dat voor de ontwikkeling van het
landelijke spoornetwerk (Toekomstbeeld OV) en door de snelle
verwachte gebiedsontwikkeling, er vanaf 2030 extra capaciteit nodig is
aan de westzijde van station Eindhoven (Westelijk Emplacement) en
vanaf 2035 aan de oostzijde (vrije kruising Tongelre en acht perronsporen). Dit is nodig om de reizigersgroei vanaf Helmond op te vangen en
de gewenste doorgroei aan treinproducten te kunnen bieden. Voor de
noordkant van het stationsgebied van Eindhoven is de Ontwikkelvisie
Fellenoord opgesteld. Deze beschrijft de voor 2040 beoogde ontwikke-

lingen vanuit verschillende invalshoeken: stedenbouw, bereikbaarheid,
duurzaamheid en klimaatadaptatie. Voor de ontwikkeling van dit gebied
en de mutimodale ov-knoop zijn de opschaling van station Eindhoven
Centraal, busstation Neckerspoel en de beschikbaarheid van voldoende
fietsparkeerplekken en andere transfermogelijkheden, evenals het
plaats bieden aan de spoorse opgaven, van groot belang.

MIRT Overzicht 2024 | 273

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Verkenning

Brainportregio Eindhoven
(vervolg)

Hiervoor zijn de volgende mogelijke oplossingen onderzocht:
1. In aanvulling op de twee bestaande hoogwaardig openbaar vervoer
(HOV)-assen, wordt HOV-as 4 van het station naar Veldhoven – De
Run en de High Tech Campus Eindhoven gerealiseerd.
2. Binnen de integrale uitwerking van de Multimodale Knoop (MMK)
Eindhoven zijn verschillende modellen onderzocht om te komen tot
een toekomstvaste oplossing voor de MMK in samenhang met de
bredere gebiedsontwikkeling (Fellenoord). Ook een nieuwe stationshal en een fietsenstalling aan de noordzijde van de spoorbundel zijn
onderdeel van deze opgave.

Financiën
Voor de HOV 4-verbinding heeft de regio € 138 miljoen en het Rijk € 132
miljoen gereserveerd (Artikel MF 11.03.01). Voor de Multimodale Knoop
heeft de regio € 258 miljoen gereserveerd en het Rijk € 497 miljoen
(prijspeil 2023) vanuit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit
(WoMo) (oorspronkelijk bedrag € 469 miljoen prijspeil 2022) (Artikel MF
11.03.01). Bedragen zijn taakstellend en studiekosten vormen onderdeel
van de reserveringen.

Planning
Spoorknoop en MMK
2022: Start MIRT-verkenning
2025: Resultaten MIRT-verkenning
2025-2027: Planuitwerking en studies
2027-2032: Aanleg

Betrokken partijen
Opdrachtgevers voor het verkennend onderzoek zijn de gemeente
Eindhoven, provincie Noord-Brabant, NS en ProRail (in opdracht van
IenW) geweest. De MIRT-verkenning is door de gemeente, provincie,
BZK en IenW gestart.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T programma.

MIRT Overzicht 2024 | 274

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Hub ’s Hertogenbosch

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Bij BO MIRT 2022 is € 60 miljoen (prijspeil 2022)
toegevoegd vanuit de WoMo-middelen.

2022 	De start van de MIRT-verkenning is een jaar later
dan aanvankelijk gedacht, omdat er meer tijd
nodig bleek om afspraken over voldoende
bijdragen van betrokken partijen te maken.
Daarnaast bleek uit de voorbereidingen dat de
aanpak op onderdelen complexer is dan gedacht,
waardoor meer tijd is ingeruimd voor de verdere
stappen in dit project.

2021

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Station ‘s Hertogenbosch is een mooi voorbeeld van het samenkomen
van verschillende opgaven en belangen. Er speelt zowel een opgave om
het station toekomstbestendig te maken als om een kwaliteitssprong en
schaalsprong te realiseren. Door dit niet sectoraal of in delen te doen
(pleisters plakken), maar integraal op te pakken, wordt gewerkt volgens
de wijze van knooppuntontwikkeling zoals het TBOV voorstaat.
Onder andere vanuit veiligheidsperspectief is de oplossing van het
transferknelpunt op ’s Hertogenbosch (perrons, passerelle) urgent. Dit
moet met inachtneming van doelstelling PHS uiterlijk 2030 gerealiseerd
zijn. Tegelijkertijd moet rekening worden gehouden met de binnen
Toekomstbeeld OV (TBOV) en NMCA voorziene reizigersgroei en groei
van het treinverkeer in komend decennium. Voor het TBOV zijn voor
2030 spooraanpassingen nodig. In het kader daarvan heeft ProRail een
extra zijperron 8 voor station ‘'s Hertogenbosch voorgesteld en deels
uitgewerkt. Deze maatregelen zijn onderdeel van de eerste stap in de
landelijke ontwikkelagenda van TBOV.
Bepalend voor de opgave is de vormgeving van de transferverbinding
van, naar en tussen de treinen, bussen en fietsen zoals door ProRail
onderzocht. Deze moet zowel voldoen aan de scope-eisen vanuit
PHS-transferknelpunt ‘'s Hertogenbosch als aan de gewenste nieuwe
sporenlay-out om in 2030 de gewenste dienstregeling in het kader van
TBOV te hebben. Door voorziene aanpassingen in het kader van PHS
Meteren-Boxtel en het nieuwe beveiligingssysteem ERTMS vraagt ook
de sporenlay-out een integrale benadering. Het hiertoe gewenste
zijperron 8 is niet te realiseren op de huidige passerelle.

Oplossing
Met een integrale oplossing voor de knooppuntontwikkeling bij
stationsomgeving ’s Hertogenbosch ontstaat een hoogwaardig
mobiliteitsknooppunt, waarin de noodzakelijke vergroting van de
transfercapaciteit is meegenomen, de (multimodale) reis wordt
vergemakkelijkt en de verblijfskwaliteit van het station sterk wordt
verbeterd. Ook zullen de PHS-investeringen beter tot hun recht komen.
MIRT Overzicht 2024 | 275

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Verkenning

Hub ’s Hertogenbosch
(vervolg)

Concreet gaat het daarbij om investeringen in een nieuw (zij)perron,
vernieuwing van de traverse, aanleg van stationshallen aan beide zijden
van het station, een upgrade van het busstation inclusief wachtvoorzieningen en aanpassing van de voorpleinen.
Om een antwoord te bieden op de geïnventariseerde knelpunten en
ambities is een integrale visie opgesteld. Deze visie gaat uit van een
stedelijke as Binnenstad – Paleiskwartier (stedelijk knooppunt), welke
samenvalt met de stationsas (ov-knoop). Langs deze as ontwikkelen de
capaciteit, de kwaliteit van de ov-hub en de verstedelijking zich in
samenhang. Het MIRT-onderzoek is gericht op de eerste ontwikkelfase
(2030). In de tweede ontwikkelfase is er ook ruimte om de woningbouwopgave in de stationsomgeving te betrekken met betrokkenheid
van BZK.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Betrokken partijen
Opdrachtgevers voor het verkennend onderzoek zijn de gemeente ‘'s
Hertogenbosch, provincie Noord-Brabant, NS en ProRail (in opdracht
van IenW, via PHS-lijn) geweest. De MIRT-verkenning is door de
gemeente, provincie en IenW gestart. In de tweede ontwikkelfase (na
2030) is het denkbaar dat ook het ministerie van BZK aanhaakt gegeven
de woningbouwopgave in de stationsomgeving.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T-programma.

Financiën
Er is in totaal € 138 miljoen gereserveerd, waarvan € 60 miljoen (prijspeil
2022) vanuit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit (WoMo)
(Artikel MF 11.01 en 13.03.04).

Een integrale oplossing voor de knooppuntontwikkeling van station ’s
Hertogenbosch draagt bij aan de bereikbaarheid en veiligheid van
de spoorknoop en ondervangt de verwachte reizigersgroei (TBOV/
NMCA). Ook past de knooppuntontwikkeling in de wijze waarop ‘Ketens
& Knopen’ binnen TBOV opereert. De gemeente ’s Hertogenbosch
bouwt in de periode tot en met 2030 4.800 woningen en schat in dat na
2030 nog eens circa 10.000 woningen kunnen worden toegevoegd.
Daarmee draagt het bij aan de woningbouwdoelstellingen van het
kabinet-Rutte IV.

Planning
2021: Start MIRT-verkenning
2024: Resultaten MIRT-verkenning
2025-2026: Planning en studies
2026-2027: Voorbereiding aanleg
2028-2030 Aanleg

MIRT Overzicht 2024 | 276

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Gebiedsontwikkeling Vierwaarden

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De verkenning is gestart. Het project is nieuw
opgenomen in het MIRT.

2022 	De startbeslissing is genomen.

Dijken en hoge gronden beschermen het gebied ten noorden van Venlo
tegen hoogwater, maar deze voldoen niet aan de wettelijke normen.
Tegelijkertijd ondervindt de Maas in Venlo belemmeringen in de afvoer
en berging van hoogwater. De waterveiligheidsopgave voor dit gebied
en stroomopwaarts gelegen gebieden, bestaande uit een dijkversterkings- en een rivierverruimingsopgave, vormt de primaire aanleiding
voor het project. Het recente hoogwater in de zomer van 2021 onderstreept de urgentie om aan de slag te gaan met de rivier en hoogwaterveiligheid. Bovendien zijn in het gebied kansen aanwezig om gebiedskwaliteiten en ruimtelijke functies te versterken en te ontwikkelen.

Oplossing
Om de waterveiligheid van het gebied op orde te krijgen, zal de
oplossing een combinatie zijn van dijkversterking en rivierverruiming.
Het aanpassen van de rivier en dijken biedt uitgelezen kansen om
tegelijkertijd gebiedskwaliteiten en functies te versterken en uit te
bouwen en daarmee een impuls te geven aan het gebied. De verkenning
Vierwaarden moet leiden tot een keuze voor de uiteindelijke scope van
het project en de te nemen maatregelen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Venlo-Velden is een van de twaalf systeemwerkingsmaatregelen die de
minister van Infrastructuur en Waterstaat in de Waterbrief van najaar
2017 (TK 27625, nr. 409) aan de Tweede Kamer heeft gemeld. De
systeemwerkingsmaatregelen zijn in het Nationaal Waterprogramma
2022-2027 verankerd en dienen om het verlies aan rivierbed als gevolg
van het laten vervallen van de overstroombaarheidseis van de keringen
in de Limburgse Maasvallei te laten vervallen. Daarnaast zorgt de
dijkversterking ervoor dat de hoogwaterbescherming ook hier voor
2050 op orde is.

Planning
De verkenning is gestart in 2022 en zal afgerond worden in 2026. De
planuitwerking is gepland in 2026-2029 en realisatie in 2029-2032.

Betrokken partijen
Vierwaarden is een gezamenlijk project van gemeenten Venlo en Horst
aan de Maas, waterschap Limburg, provincie Limburg en het Rijk; zij zijn
de initiatiefnemers. Het project gaat in de verkenning verder als project
binnen zowel het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) als het
MIRT. Daarbij zal het Rijk het voorkeursbesluit nemen.

Financiën
De kosten bij een integrale benadering zijn circa € 119 miljoen voor het
geheel van verkenning, planuitwerking en realisatie van Vierwaarden.
Als Rijksbijdrage is op het Deltafonds € 38,4 miljoen gereserveerd. De
overige financiën komen voort uit de HWBP-bijdrage, PAGW-bijdrage en
vanuit de regiopartijen.

MIRT Overzicht 2024 | 277

Gebied

Zuid-Nederland

Onderwerp	Vaarwegen en

Zuidelijk Maasdal

Waterveiligheid
Ministerie
Fase

IenW
Verkenning
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De startbeslissing is genomen. Het project is
nieuw opgenomen in het MIRT.

De historische binnenstad van Maastricht heeft nu geen zichtbare dijken.
De huidige primaire keringen voldoen echter niet aan de wettelijke norm.
Tegelijkertijd voldoet de Maas als vaarroute niet aan de toekomstige
vaarklasse Vb, wat betreft de nautische veiligheid. Hiervoor dienen
verschillende ingrepen te worden gedaan. Door dit in samenhang te
doen en gebruik te maken van rivierverruiming als een van de oplossingsrichtingen voor waterveiligheid zal er ook meer kans ontstaan voor
verbeterde inpassing, ruimtelijke kwaliteit, natuur en stedelijke
ontwikkeling. De totale opgave wordt daarmee: een waterveiligheids­
opgave, nautische veiligheidsopgave, ruimtelijke ontwikkeling met
versterking van de ruimtelijke kwaliteit en ecologische waterkwaliteit- en
natuuropgave rond de Maas tussen Eijsden en de monding van de Geul.

Oplossing
In de verkenning zullen de opgaven in samenhang onderzocht worden,
waarbij dijkversterking en rivierverruiming in ieder geval onderdelen van
de oplossing zijn. Vanuit het MIRT-onderzoek Zuidelijk Maasdal en de
onderzoeken van RWS naar het nautisch knelpunt is al een lijst met
mogelijke oplossingsrichtingen geformuleerd. In het najaar zal met de
regio een uitgebreid participatieproces starten om ook oplossingen
vanuit de omgeving mee te kunnen nemen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
In 2050 moetende de waterveiligheid in Nederland voldoen aan de
wettelijke norm. Om de Maasroute open te stellen voor vaarklasse Vb
dienen bepaalde maatregelen getroffen te worden voor de nautische
veiligheid.

Planning
De verkenning start in het najaar van 2023 en zal zeker drie jaar in
beslag nemen.

Betrokken Partijen
De Verkenning Zuidelijk Maasdal is een gezamenlijk project van IenW,

Waterschap Limburg, Provincie Limburg, gemeente Maastricht,
gemeente Meerssen en gemeente Eijsden- Margraten.

Financiën
De totale plan- en realisatiekosten inclusief de dijkversterkingsopgave zijn geraamd op €424 miljoen (prijspeil 2022) inclusief BTW. In
het Mobiliteitsfonds/Deltafonds is € 112 mln. gereserveerd voor de
meest voor de hand liggende oplossingsrichting. Deze reservering
bestaat uit € 60 mln. (prijspeil 2023) voor planvorming en realisatie
van de rivierverruiming en € 52 mln. (prijspeil 2021) voor de realisatie
van de nautische knelpunten. De overige dekking komt uit een
regionale toezegging van €27 miljoen en subsidie vanuit het
Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).

MIRT Overzicht 2024 | 278

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A2 Deil-’s Hertogenbosch-Vught

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In oktober 2022 is het voorkeursalternatief
vastgesteld en zijn de stukken gepubliceerd via
www.platformparticipatie.nl. Daarmee is de
verkenning afgerond en is het project overgegaan
naar de planuitwerkingsfase. Daarna is het
project gepauzeerd in het kader van de herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

2022	Na ondertekening van de bestuursovereenkomst
wordt het voorkeursalternatief vastgesteld en de
Nota van Antwoord gepubliceerd. Daarmee is de
verkenning afgerond en gaat het project over
naar de planuitwerkingsfase.

2021	De planning is geactualiseerd. Doordat aanvullende uitwerkingen ten aanzien van de verkeersveiligheid nodig waren en de bestuurlijke
besluitvorming langer duurde dan verwacht, kon
het voorkeursalternatief niet in 2020 worden
vastgesteld. Dit werkt door in de rest van de
planning.

2019	Het project is overgegaan naar de
verkenningsfase.

2017

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Op en tussen de knooppunten Deil en Vught kent de A2 problemen met
doorstroming. Op nationaal niveau is dit wegvak een groot knelpunt.
Verkeersprognoses die uitgaan van toekomstige ontwikkelingen in de
economie, demografie, gebiedsontwikkeling en aanpassingen in het
netwerk, laten een autonome groei van het verkeer zien. Hierbij nemen
fileproblemen op dit traject in de toekomst verder toe, met negatieve
netwerkeffecten en daarmee gepaard gaande economische schade tot
gevolg.

Oplossing
In de MIRT-verkenning worden diverse alternatieven onderzocht voor de
uitbreiding en ontvlechting van de A2. Daarnaast worden er alternatieven
onderzocht waarbij er geen of minimale infrastructurele maatregelen
worden genomen, bijvoorbeeld smart-mobility-oplossingen en het
pakket aan quick wins dat voor de korte termijn is geformuleerd.

Bijdrage oplossing aan beleidsoplossing
Het project draagt bij aan het oplossen van de huidige en toekomstige
bereikbaarheidsopgaven door de doorstroming en verkeersveiligheid op
de A2 tussen het knooppunt Deil en knooppunt Vught in beide
richtingen te verbeteren. Hierdoor zal de betrouwbaarheid van de
reistijd op het netwerk en de bereikbaarheid van het gebied per saldo
verbeteren. Zodoende levert het project ook een bijdrage aan de
economische ontwikkeling van het gebied en zal de multimodale bereikbaarheid door het pakket aan quick wins verbeteren.

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Politiek/bestuurlijk
De MIRT-verkenning is uitgevoerd onder leiding van het ministerie van
IenW, in nauwe samenwerking met de provincies Gelderland en
Noord-Brabant, de gemeente ’s Hertogenbosch en de regio
Rivierenland.

File Top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van knelpunt 6 uit de
File Top 50.

MIRT Overzicht 2024 | 279

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

A2 Deil-’s Hertogenbosch-Vught
(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de resterende
Rijksreservering voor dit project € 122 miljoen (prijspeil 2023). De
Rijksreservering in het MIRT Overzicht 2023 bedroeg € 984 miljoen.De
regionale partijen reserveren vanaf 2025 in totaal maximaal € 45 miljoen
voor het pakket aan brede mobiliteitsmaatregelen dat onderdeel is van
het voorkeursalternatief. Het ministerie van IenW heeft tevens € 24
miljoen (inclusief btw) gereserveerd voor kortetermijnmaatregelen tot
2025. De regionale partners hebben hiervoor € 27,6 miljoen (exclusief
btw) gereserveerd.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

MIRT 2024

122

MIRT 2023

894

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Openstelling

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 280

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A67/A73 knooppunt Zaarderheiken

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Zoals gemeld in de MIRT-brief van 9 juni 2021
(TK 35 570 A, nr. 62) is dit een van de projecten die
vertraging oplopen in afwachting van het
onderzoek naar de maximale rekenafstand t.a.v.
stikstofuitstoot. Op dit moment is er nog geen
duidelijkheid te geven over de omvang van deze
vertraging en het effect op de mijlpalen van dit
project.

Sinds de openstelling van de A74 in 2012 is de filevorming in en rond het
knooppunt Zaarderheiken toegenomen. In de ochtendspits staat er
zuidelijk van het knooppunt vooral file op de parallelbaan van de A73 in
noordelijke rijrichting. In de avondspits treedt de congestie vooral op in
zuidelijke rijrichting en staat de file op de parallelbaan van de A73 in
zuidelijke richting en op de boog vanuit Eindhoven vanaf de A67. Op 23
juni 2014 hebben de minister van Infrastructuur en Milieu en de
provincie Limburg een bestuursovereenkomst gesloten waarin is
overeengekomen om maatregelen te treffen bij het knooppunt
Zaarderheiken. De maatregelen moeten zorgen voor een betere
doorstroming op en rond het knooppunt, op een veiligere en robuuste
manier. Een van de maatregelen is de uitbreiding van de parallelbaan
van de A73 in noordelijke richting met een extra rijstrook.

2021 	Door een langere doorlooptijd van de totstandkoming van het ontwerptracébesluit (OTB) is de
mijlpaal OTB doorgeschoven naar 2020.
Inmiddels is het OTB getekend.

2019 	Ten opzichte van de startbeslissing zijn de
mijlpalen met een jaar verschoven. Dit komt
voornamelijk door extra afstemming met de
omgeving. Daarnaast is de planning robuuster
uitgevoerd dan in de startbeslissing was bepaald.

2018

Oplossing
In de bestuursovereenkomst tussen het Rijk en de provincie Limburg is
afgesproken om de parallelbaan van de A73 in noordelijke richting met
een extra rijstrook uit te breiden. Deze bestuurlijke voorkeursoplossing
is gekozen op basis van een eerder onderzoek naar verschillende
alternatieven en is als enig kansrijk alternatief overgebleven.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt bij aan het verbeteren van de bereikbaarheid en de
economische ontwikkeling.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

MIRT Overzicht 2024 | 281

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

A67/A73 knooppunt Zaarderheiken
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
In januari 2017 is de Startbeslissing Knooppunt A67/A73 Zaarderheiken
door de minister ondertekend. De startbeslissing vloeit voort uit de met
de provincie Limburg gesloten bestuursovereenkomst van 23 juni 2014.
Op 11 maart 2021 is de wijziging van deze bestuursovereenkomst
ondertekend. Hierin is aanvullend vastgelegd dat het financiële risico
van overschrijding van het projectbudget gelijkelijk verdeeld wordt over
het Rijk en de provincie.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T programma.

Financiën
Taakstellend budget: maximaal € 6 miljoen, waarvan € 3,5 mln.
gefinancierd door de provincie Limburg. Eventueel resterend budget
wordt ingezet voor de oplossing van enkele knelpunten op de A67 nabij
Zaarderheiken.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

6

n.t.b.

MIRT 2023

5

n.t.b.

MIRT 2022

4

n.t.b.

MIRT 2021

5

2021-2022

MIRT 2020

5

2021-2022

MIRT 2019

5

2021-2022

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 282

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A67 Leenderheide-Geldrop

Programma
SmartwayZ.NL

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

De A67 kent structurele files op het traject Leenderheide - Geldrop.
Daarnaast doen zich ook op de overige gedeelten van de A67 incidenten
voor die leiden tot vertragingen. Het relatief grote percentage vrachtverkeer vergroot deze problemen. In de MIRT-verkenning A67 Leenderheide
- Zaarderheiken (onderdeel van het programma SmartwayZ.NL) is een
verkenning uitgevoerd naar de oplossing van de verkeersproblemen op
de A67 en de verbetering van de verkeersveiligheid.

2021	In december 2019 is de afspraak gemaakt in de
programmaraad SmartwayZ.NL over het
maatregelpakket en budget. Daarna is in voorjaar
2020 de structuurvisie voor dit project vastgesteld. Het project is overgegaan naar planning en
studies.

2018

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Het Rijk en de regio hebben in 2019 in de programmaraad SmartwayZ.
NL en het BO MIRT afspraken gemaakt over een maatregelpakket. In
2020 is de structuurvisie A67 Leenderheide - Zaarderheiken vastgesteld.
Er is een planning- en studiefase gestart naar de toekomstvaste
verbreding van de A67 Leenderheide - Geldrop. De oplossing ligt in een
uitbreiding van de noordelijke rijbaan (richting Eindhoven) met een
parallel- annex weefstrook en een uitbreiding van de zuidelijke rijbaan
(richting Venlo) met één rijstrook (van twee naar drie rijstroken).
Daarnaast worden er nog overige maatregelen getroffen om de
bereikbaarheid te verbeteren.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan een verbetering van de nationale en internationale bereikbaarheid. Het verbeteren van het vestigingsklimaat van
Brainport Zuidoost-Nederland en Greenport Venlo zijn benoemd als
opgaven van nationaal belang.

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Betrokken partijen
Provincies Noord-Brabant en Limburg en alle aanliggende gemeenten
en andere bestuurlijke organen zijn bij het project betrokken.
MIRT Overzicht 2024 | 283

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

A67 Leenderheide-Geldrop

Programma
SmartwayZ.NL

(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt het resterende
budget voor dit project € 77 miljoen (prijspeil 2023), inclusief bijdragen
derden. Een deel hiervan is al contractueel verplicht. Hiervan is conform
de motie Dijkstra c.s. (TK 35000 A, nr. 39) ca. € 48 mln. beschikbaar voor
het programma SmartwayZ.NL.

Meer informatie
Op de website www.smartwayz.nl staat meer informatie over dit project.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

MIRT 2024

77

MIRT 2023

162

MIRT 2022

156

MIRT 2021

157

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

123

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

15

Openstelling

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 284

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

InnovA58

Programma
SmartwayZ.NL

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	A58 Sint Annabosch-Galder: Vanwege de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is
dit (deel)project tot nader order gepauzeerd.

2022 	De aanhoudende onzekerheid rondom de
stikstofproblematiek zorgt bij beide trajecten
voor een vertraging van oplevering van het
ontwerptracébesluit en het tracébesluit.
Dit heeft voor het totale project een latere
openstelling tot gevolg.

De 160 kilometer lange autosnelweg A58 loopt van Vlissingen tot de
Ring Eindhoven. Deze weg verbindt de grootste Brabantse steden
onderling (oost-west). Bovendien is de route onderdeel van de
verbindingen Rotterdam - Antwerpen en Rotterdam - ZuidoostNederland - Ruhrgebied. Uit de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse
(NMCA) van mei 2011 is gebleken dat in het hoge groeiscenario (Global
Economy) in 2030 op de A58 tussen Breda en Tilburg een knelpunt zal
ontstaan. Bovendien speelt op het traject colonnevorming door
vrachtverkeer, die van invloed is op doorstroming en veiligheid.

Oplossing
De oplossing voor het project is onderzocht binnen het project
InnovA58. Dit project had als extra opgave om te onderzoeken in welke
vorm innovaties een bijdrage kunnen leveren aan de oplossing en de
versnelling hiervan.

2021 	De stikstofproblematiek zorgt bij beide trajecten
voor een vertraging van oplevering van het
ontwerptracébesluit en het tracébesluit. Dit leidt
tot latere openstellingen.

2017 	De projectbladen over de A58 Sint AnnaboschGalder en de A58 Eindhoven-Tilburg zijn
samengevoegd tot één MIRT-blad. Het project is
opgenomen in het programma SmartwayZ.NL
(Bereikbaarheid Zuid-Nederland). Het project is
overgegaan naar de planstudiefase.

A58 Sint Annabosch - Galder: in het najaar van 2015 is de voorkeursbeslissing genomen voor een verbreding naar 2x3 rijstroken en aanpassing
van de knooppunten Sint-Annabosch en Galder.
A58 Eindhoven-Tilburg: in het najaar van 2015 is de voorkeursbeslissing genomen voor een verbreding naar 2x3 rijstroken en aanpassing
van de knooppunten De Baars en Batadorp en de aansluitingen
Moergestel en Best.
De planning- en studiefase is evenals de verkenning binnen het project
InnovA58 uitgewerkt en is medio 2016 opgestart. Het project InnovA58
stimuleert ook de inbreng van innovaties in het project, onder andere
door de inrichting van een living lab voor innovaties in de periode
2021-2026. De innovatie-opgave van het project richt zich op optimale
life cycle costs, smart mobility, minder milieuhinder, energieneutraliteit
en nieuwe diensten langs de weg. Het project InnovA58 maakt deel uit
van het programma SmartwayZ.NL, zie hiervoor het betreffende
MIRT-blad. Waar relevant zal dit project in samenhang met andere
onderdelen van dit programma worden bekeken.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project InnovA58 draagt bij aan de verbetering van de doorstroming, de verkeersveiligheid, de betrouwbaarheid en de robuustheid op
dit traject. Dit project draagt bij aan de ontsluiting en bereikbaar maken
van woningen. Daarmee draagt het bij aan de woningbouwdoelstellingen van het kabinet Rutte IV.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

MIRT Overzicht 2024 | 285

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

InnovA58

Programma
SmartwayZ.NL

(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

Financiën

De voorkeursbeslissing voor dit project is genomen binnen de besluitvorming van het programma SmartwayZ.NL. De gevolgen van de
uitspraak van de Raad van State over de Programma Aanpak Stikstof
(PAS) voor lopende planstudies worden momenteel geïnventariseerd.
Duidelijk is dat deze uitspraak gevolgen kan hebben voor zowel de
planning als uitgaven voor specifieke projecten. Dit betreft ook dit
project omdat het tracébesluit nog niet onherroepelijk is. Het streven is
de Tweede Kamer hierover in het najaar nader te informeren.

Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt het resterende
Rijksbudget voor dit project € 572 miljoen (prijspeil 2023), inclusief de
€ 10 miljoen voor het living lab. Aan het taakstellende budget is € 126
miljoen toegevoegd vanuit de Woningbouw en Mobiliteit-middelen
Het budget is exclusief reservering uit het Meerjarenprogramma
Geluidssanering (MJPG) en reservering binnen de begroting voor het
verhoogd risicoprofiel van Eindhoven - Tilburg als gevolg van het
innovatieve karakter van het project.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T programma.

Meer informatie www.smartwayz.nl

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 22,
30, 40 en 42 uit de file top 50.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Openstelling
Eindhoven Tilburg

Openstelling
St. Annabosch Galder

MIRT 2024

572

n.t.b.

n.t.b.

MIRT 2023

459

2030-2032**

2030-2032**

MIRT 2022

435

2030-2032

2030-2032

MIRT 2021

425

2023-2026

2025-2029

MIRT 2020

412

2022-2024

2022-2024

MIRT 2017

401

2022-2024

2022-2024

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

71

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

88

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

**

zodra duidelijkheid is over de stikstofproblematiek kan de planning worden geactualiseerd

MIRT Overzicht 2024 | 286

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Planning en studies

Toekomstvast Spoor
Zuidoost-NL
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Binnen het programma Grensoverschrijdend
Spoorvervoer was een budget van € 2,7 miljoen
gereserveerd voor het deelproject
Linkerspoorbeveiliging tussen Venlo en
Kaldenkirchen. Dit budget is toegevoegd aan het
budget voor het Emplacement Venlo, dat
onderdeel is van het programma Toekomstvast
Spoor Zuid Nederland en waar nu een verkenning
voor loopt. De problematiek op het traject Venlo
- Kaldenkirchen wordt meegenomen in deze
integrale spoorverkenning. Daarnaast is € 75
miljoen (prijspeil 2022) toegevoegd vanuit de
WoMo-middelen. Dit wordt verder beschreven in
het MIRT-blad Brainport Eindhoven

2021

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Vanwege de grote onderlinge samenhang vraagt de groei van het
spoorvervoer in Zuidoost-Nederland om een integrale studie. De
integrale studie Emplacement Eindhoven wordt opgestart om toekomstige opgaven voor (inter)nationaal personen- en goederenvervoer op
de spoorknopen Eindhoven en Helmond te ondervangen. Daarnaast
wordt de lopende integrale studie Emplacement Venlo binnen
Toekomstvast Spoor Zuidoost-Nederland geïntegreerd.
In Eindhoven/Helmond komen de volgende opgaven bij elkaar:
1. De resterende opgave NMCA-knelpunt Eindhoven-Helmond.
2. De verwachte (inter)nationale reizigersgroei door extra IC’s in het
binnenland, de internationale trein Eindhoven – Düsseldorf, en de
toenemende verstedelijking in de Brainportregio en specifiek in het
stationsgebied van Eindhoven en Helmond.
3. De groei van het goederenvervoer over de Brabantroute richting
Venlo/Duitsland (Ruhrgebied).
Voor emplacement Venlo gaat het om de volgende bestaande opgaven
en toekomstige ontwikkelingen:
•	het inpassen van 740 meter lange wachtsporen voor
goederentreinen;
• een nieuwe spanningssluis voor treinen van en naar Duitsland;
• het opstellen van reizigerstreinen;
• de transferproblematiek;
•	de verlenging van het perron voor de internationale trein EindhovenDüsseldorf;
• geluid en externe veiligheid.

Oplossing
Het doel van het project Toekomstvast Spoor Zuidoost-Nederland is dat
ProRail met een adaptief ontwikkelpad de benodigde infrastructurele
maatregelen voor de vergroting van de spoor- en perroncapaciteit op
genoemde emplacementen vergroot. Hierbij wordt gebruikgemaakt van

inzichten uit Toekomstbeeld OV 2030 (doorkijk 2040) en het MIRTonderzoek Verstedelijking & Bereikbaarheid Brainport. De impact van
de mobiliteitstransitie en verstedelijking is nadrukkelijk onderdeel van
het adaptief ontwikkelpad.
Betrokken partijen zullen de woningbouw- en verstedelijkingsopgave
rondom Eindhoven CS en station Helmond afstemmen met ontwikkelingen op het emplacement. Onder andere door de ruimtelijke
inpassingsstudie. Hierbij stemmen ze af met de Woondeal en het verstedelijkingsakkoord dat in 2022 wordt vastgesteld.
Binnen de studie Toekomstvast Spoor Zuidoost Nederland is onderzocht
wat er nodig is om de spoorknoop Eindhoven en het bredere spoornetwerk (van Eindhoven tot en met Venlo) toekomstvast te maken.
Hiervoor zijn stapsgewijze oplossingsrichtingen uitgewerkt. Hiervan
wordt eerste instantie de aanpassing van de sporenbundel aan de
westzijde van emplacement Eindhoven gerealiseerd.
MIRT Overzicht 2024 | 287

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Planning en studies

Toekomstvast Spoor
Zuidoost-NL
(vervolg)
De aanpak van stap 2 (uitbreiding spoorkruising Tongelre) en stap 3
(uitbreiding perroncapaciteit op Eindhoven Centraal) worden wel
meegenomen in het ontwerp, maar de planning van de uitwerking en
realisatie hiervan is afhankelijk van nieuwe besluitvorming.

Spoorknoop Eindhoven:
2022: Start MIRT-verkenning
2025: Resultaten MIRT-verkenning
2025-2027: Planuitwerking en studies
2027-2032: Aanleg

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De integrale studie Toekomstvast Spoor Zuidoost-Nederland draagt bij
aan het accommoderen van de groei van het spoorvervoer in
ZuidNederland en de verdere netwerkontwikkeling van het spoor op een
aantal belangrijke corridors op het nationale netwerk, de (inter) nationale
bereikbaarheid van de Brainportregio en logistieke hub Venlo en aan de
ruimtelijk-economische ontwikkeling van de regio Zuid, inclusief
afstemming met de verstedelijkingsopgave. Dit project draagt bij aan de
ontsluiting en bereikbaar maken van woningen. Daarmee draagt het bij
aan de woningbouwdoelstellingen van het kabinet Rutte IV.

Politiek/bestuurlijk
In opdracht van het ministerie van IenW voert ProRail de integrale studie
uit. Dit doet ProRail in afstemming met betrokken partijen in de regio:
provincie Noord-Brabant, provincie Limburg, gemeente Eindhoven,
gemeente Helmond en gemeente Venlo. In andere trajecten, zoals de
ruimtelijke inpassingsstudie of de woningbouwopgave in Eindhoven/
Helmond, zal ook afstemming zijn met NS en het ministerie van BZK.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T-programma.

Planning
2022: (Tussentijdse) uitkomsten studie (adaptief ontwikkelpad) op BO
MIRT Zuid. De streefplanning is vervolgens:
- 2022: Start vervolgstudies
- 2026: Start aanleg urgente opgaven
- 2028: Start aanleg opgaven TBOV 2030

Financiën
Vanuit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit (WoMo) is € 76
miljoen (prijspeil 2022) beschikbaar gesteld. Totaal is er een taakstellend
budget van € 195 miljoen (Artikel MF 13.03.04)

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Gereed

MIRT 2024

195

Divers

MIRT 2023

107

Divers

MIRT 2022

101

Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

94

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

15

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 288

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Vaarwegen
IenW

Wilhelminakanaal Sluis II

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Uit een marktconsultatie met bouwende partijen
is gebleken dat de uitvoeringsperiode vanwege
de complexiteit van het project langer moet zijn.
Op basis hiervan is de planning geactualiseerd,
waarbij de ingebruikname is uitgesteld van eind
2023 naar 2025. Tenslotte is het bestaande
budget opgehoogd met € 5 miljoen voor dekking
van de verwachte kostenstijging als gevolg van
indexering en nieuwe eisen aan
stikstofberekening.

2021 	De planning en studies kost meer tijd, waardoor
de projectbeslissing vertraagd is. De openstelling
blijft staan op 2023.

2020 	Nieuwe planning en studies in aansluiting op
afgerond project Wilhelminakanaal Tilburg.

De huidige Sluis II Wilhelminakanaal is niet geschikt voor binnenvaartschepen klasse IV. Sluis III is recent geschikt gemaakt voor klasse IV. Bij
het kanaalpand tussen beide sluizen is in een eerdere fase gestart met
het geschikt maken voor klasse IV, maar dienen de werkzaamheden nog
te worden afgerond. Het doel is om Tilburg vanaf de Amer bereikbaar te
maken voor klasse IV-schepen.

Oplossing
Het kanaal wordt vanaf de instroom van de Donge tot Sluis III verruimd
tot klasse IV. Ten zuiden van de bestaande Sluis III is al een nieuwe Sluis
III klasse IV gerealiseerd. Om aan de opgave te voldoen resteert nog de
sloop en herbouw van Sluis II voor klasse IV, de afbouw van de nieuwe
Sluis III en de opwaardering van het Wilhelminakanaal naar klasse IV
tussen de instroom van de Donge en Sluis II. In overleg met de regio is
besloten tot herbouw van Sluis II voor klasse IV-schepen om problemen
met het grondwater te voorkomen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De herbouw Sluis II voor klasse IV draagt bij aan een vlotte, efficiënte en
veilige afwikkeling van de scheepvaart en houdt Tilburg via water
ontsloten vanuit de haven van Rotterdam.

Planning
Nader te bepalen.

MIRT Overzicht 2024 | 289

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Vaarwegen
IenW
Planning en studies

Wilhelminakanaal Sluis II
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Vanwege de geohydrologische problematiek is vanaf 2016 de eerdere
oplossing om Sluis II te verwijderen opnieuw bezien. In het bestuurlijk
overleg MIRT eind 2017 hebben het Rijk en de regio besloten deze te
heroverwegen en te kiezen voor een structurele klasse IV oplossing met
opwaardering van Sluis II. In juni 2018 is daarbij tussen het ministerie
van IenW, de provincie Noord-Brabant en de gemeente Tilburg een
intentieverklaring getekend voor de herbouw van de huidige sluis van
klasse II naar IV.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Mediterranean
corridor.

Financiën
Beschikbaar aanlegbudget: € 87 miljoen waarvan € 7 miljoen op Artikel
MF 15.03.01 en € 80 miljoen op Artikel MF 15.03.02. De kosten zijn voor
70% voor rekening van het Rijk en 30% voor de regio (provincie
Noord-Brabant en gemeente Tilburg).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

87

N.t.b.

MIRT 2023

82

N.t.b.

MIRT 2022

78

2025

MIRT 2021

70

2023

MIRT 2020

73

2023

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

14

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

11

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 290

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Lob van Gennep

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	De voorkeursbeslissing is genomen en de
plan- en studiefase is gestart.

2021

De Lob van Gennep is een laaggelegen gebied tussen Gennep en Mook
in de overgang van de Maasvallei naar de Bedijkte Maas. Het gebied van
zo’n 20 vierkante kilometer maakt deel uit van het waterbergend
rivierbed. In geval van extreem hoogwater in de Maas bergt het gebied
momenteel veel water, waardoor de waterstanden stroomafwaarts in
de Bedijkte Maas (tot aan de Biesbosch) dalen. Dit is een essentieel
onderdeel van hoogwaterveiligheid langs de Bedijkte Maas.

De verkenning is afgerond.

Oplossing
2020 	De startbeslissing is genomen en de verkenning
van de Lob van Gennep is gestart.

2018 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De verkenning heeft geleid tot een voorkeursalternatief waarbij de
waterveiligheid in het gebied verbetert overeenkomstig de waterveiligheidsnorm; er sprake is van een waterstandsverlaging stroomafwaarts
en de ruimtelijke kwaliteit verbetert. Dit alternatief is het meest
kostenefficiënt, heeft het minste effect op milieu en leefomgeving en
kan op het meeste lokale draagvlak rekenen. Dit is vastgelegd in een
bestuursovereenkomst tussen het Rijk en de regio.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De Lob van Gennep is onderdeel van het Regionaal Voorstel Maas
waarover Rijk en regio in het BO MIRT van oktober 2016 afspraken
hebben gemaakt. Het is ook een van de twaalf systeemmaatregelen die
de minister van Infrastructuur en Waterstaat in de Waterbrief van najaar
2017 (TK 27625, nr. 409) aan de Tweede Kamer heeft gemeld. De
systeemmaatregelen zijn een nadere invulling van het beleid in het
Nationaal Waterplan, waarin is afgesproken dat bij voldoende behoud
van rivierbed de verplichte overstroombaarheid van de keringen in de
Limburgse Maasvallei met het toegroeien naar de nieuwe normering
kan komen te vervallen.

Planning

Betrokken partijen
Lob van Gennep is een gezamenlijk project van gemeente Gennep,
gemeente Mook en Middelaar, waterschap Limburg, waterschap Aa en
Maas, provincies Limburg, Noord-Brabant en Gelderland en het Rijk; zij
zijn de initiatiefnemers. Het project wordt in de planuitwerkingfase
uitgevoerd als project binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma
(HWBP). Daarbij zal het waterschap Limburg het projectbesluit nemen,
met instemming van Gedeputeerde Staten van Limburg.

In het voorjaar van 2019 is de startbeslissing genomen. De verkenning is
2021 afgerond. Momenteel vindt de planuitwerkingfase plaats, deze
wordt afgerond in 2024. De realisatie is gepland in 2024-2026.

MIRT Overzicht 2024 | 291

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Planning en studies

Lob van Gennep
(vervolg)

Financiën
De totale kosten voor het project, inclusief de afgeronde verkenning,
worden geraamd op €180,3 miljoen. Als rijksbijdrage is op het
Deltafonds €18,3 miljoen gereserveerd. De overige financiën komen
voort uit de HWBP-bijdrage (€141,9 miljoen) en vanuit de regiopartijen
(€20,1 miljoen).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Gereed

MIRT 2024

18,3*

2025-2027

MIRT 2023

18,3*

2024-2026

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 292

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Meanderende Maas

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	In september 2020 is de bestuursovereenkomst
planuitwerkingsfase Meanderende Maas
ondertekend door de deelnemende partijen.
In februari 2021 is een addendum bij deze
bestuursovereenkomst gepubliceerd vanwege
een scopewijziging ter realisatie van doelen de
Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW)
en Natuur Netwerk Brabant (NNB).

2020 	Medio 2020 is het voorkeursbesluit voorzien,
alsmede de start van de planning- en studiefase.

2019 	In december 2019 heeft de stuurgroep met het
voorkeursalternatief ingestemd.

2018 	In het BO MIRT van 12 oktober 2016 is ingestemd
met de start van een integrale MIRT/HWBPverkenning voor Ravenstein-Lith. Op 19 januari
2017 is de startbeslissing aan de Tweede Kamer
aangeboden, waarmee de verkenning formeel
van start is gegaan. In het BO MIRT zijn afspraken
gemaakt over de financiering en de bijdragen van
partijen aan het project.

Het verhogen van de waterveiligheid. Daarbij worden de gebiedskwaliteiten versterkt en de mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling benut.
Hiervoor wordt een krachtig samenspel van dijkversterking, rivierverruiming en gebiedsmaatregelen onderzocht. Concrete aanleiding is dat
dijken aan Brabantse zijde van het riviertraject niet voldoen aan de
nieuwe veiligheidsnormen die per 1 januari 2017 van kracht zijn. Tijdens
de verkenning zijn de PAGW-doelen voor toekomstbestendige grote
wateren waarin hoogwaardige natuur goed samengaat met een
krachtige economie toegevoegd aan het project.

Oplossing
Het project Meanderende Maas gaat de dijk van Ravenstein tot aan de
sluis bij Lith versterken, de Maas aan Gelderse én Brabantse zijde meer
ruimte geven en met gebiedsgerichte maatregelen een bijdrage leveren
aan de ambities en opgaven van de partners in de regio. De kracht zit in
robuuste maatregelen dicht bij de Maas met een waterstandsdalend
effect en de versterking van de oude, natuurlijke meanders. De
verkenning heeft geleid tot een besluit over één integraal voorkeursalternatief voor de beoogde rivierverruiming, dijkversterking en gebiedsontwikkeling. In de verkenning is een afweging gemaakt over de optimale balans tussen dijkversterking en rivierverruiming.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Planning

Door een combinatie van dijkversterking en rivierverruiming wordt de
waterveiligheid van het gebied rondom de Maas nu en in de toekomst
geborgd. De rivierverruiming biedt bovendien kansen om de PAGWopgave mee te nemen. In januari 2015 heeft de minister van IenM de
regio gevraagd om met voorstellen te komen voor rivierverruimende
maatregelen voor de korte termijn (voor 2028). De minister gaf daarbij
drie criteria mee: effectief voor waterveiligheid, meekoppelkansen en
draagvlak, en cofinanciering. In het BO MIRT van oktober 2016 hebben
het Rijk en de regio op basis van het Regionaal Voorstel Maas afspraken
gemaakt over rivierverruimende projecten voor de korte termijn. Het
project Meanderende Maas Ravenstein-Lith is hier onderdeel van en een
goede eerste stap om de waterveiligheid voor 2050 op orde te brengen
en tegelijkertijd de ecologische waterkwaliteit en natuur te verbeteren.

De planning- en studiefase loopt t/m 2023. De stuurgroep heeft in
december 2019 het voorkeursalternatief vastgesteld, de vaststelling van
de interprovinciale structuurvisie was medio 2020. De Kamer is bij brief
van 10 juli 2020 geïnformeerd over het voorkeursbesluit van de minister
(TK 27625, nr. 508).
De bestuursovereenkomst voor de planning- en studiefase is gepubliceerd in de Staatscourant van 7 september 2020. Op 22 februari 2021 is
een addendum bij deze bestuursovereenkomst gepubliceerd vanwege
een scopewijziging ter realisatie van doelen PAGW en NNB.

MIRT Overzicht 2024 | 293

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Planning en studies

Meanderende Maas
(vervolg)

Betrokken partijen
De projectpartners zijn: waterschap Aa en Maas (trekker van het
project), provincie Noord-Brabant, gemeente Oss, ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, provincie Gelderland,
gemeente West Maas en Waal, gemeente Wijchen, waterschap
Rivierenland en Natuurmonumenten.

Uitvoering
Het project valt onder zowel het nationale
Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) als het
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). In het
HWBP werken de waterschappen en Rijkswaterstaat op basis van
50/50-financiering samen aan de grootste dijkversterkingsoperatie ooit
sinds de Deltawerken.

Het HWBP heeft € 135,8 miljoen (inclusief btw, prijspeil 2019) in haar
programmering opgenomen, ten behoeve van de verwachte aanlegkosten voor de waterveiligheidsopgaven, gebaseerd op een sober en
doelmatig dijkontwerp. Voor de planning en studiekosten wordt een
reservering opgenomen van € 13,8 miljoen (inclusief btw, prijspeil 2019).
€ 4,1 miljoen (inclusief btw, prijspeil 2019) wordt beschikbaar gesteld aan
het project, als bijdrage aan de vermeden kosten dijkversterking op de
dijktrajecten Cuijk-Ravenstein en Boxmeer-Cuijk, als gevolg van de
waterstandsdaling die door het Project Meanderende Maas wordt
gerealiseerd.
De regionale bijdrage van de overige partners is in totaal € 87,6 miljoen
Alle regiobijdragen zijn inclusief btw, prijspeil 2019 en zullen niet worden
geïndexeerd.

Financiën
Als Rijksbijdrage is op het Deltafonds € 27,7 miljoen gereserveerd voor
rivierverruimende maatregelen, € 10,2 miljoen voor maatregelen die
bijdragen aan de doelen van de PAGW en € 5,3 miljoen voor KRWmaatregelen. Deze bedragen zijn inclusief btw met prijspeil 2021 en
worden jaarlijks geïndexeerd met de IBOI, zoals gehanteerd door het
ministerie van Financiën.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

43*

2024-2026

MIRT 2023

43*

2023-2025

MIRT 2022

43*

2023-2025

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

* Alleen Rijksbijdrage, excl. bijdrage HWBP en Regio. Prijspeil 2021.

MIRT Overzicht 2024 | 294

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Oeffelt

Planning en studies

Opgave
Het verbeteren van de waterveiligheid.

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021	Het Rijk en de regio hebben met de ondertekening van de bestuursovereenkomst afspraken
gemaakt over de planning en studie-fase.

2018 	De Verkenning Oeffelt is nieuw opgenomen in
het MIRT. In het BO MIRT Zuid-Nederland van
12 oktober 2016 hebben Rijk en regio ingestemd
met het Regionaal Voorstel voor de Maas.

Politiek-bestuurlijk
Bij het BO MIRT 2019 bleek dat aan de in 2018 gestelde voorwaarden
voor het starten van de planning en studie is voldaan en is besloten tot
de daadwerkelijke start. De verkenning van het koploperproject Oeffelt
heeft een duidelijke oplossingsrichting opgeleverd: een effectieve
hoogwaterveiligheidsmaatregel die op de korte termijn realiseerbaar is
door het aanpakken van de flessenhals bij Oeffelt. De maatregel bestaat
uit de verruiming van de doorstroomopening bij de brug op twee
plaatsen (circa 250 meter nabij de Maas en 120 meter buitendijks bij de
Viltsche Graaf). Tevens wordt de uiterwaarde (weerd) gelegen bij de
brug circa 1 meter verlaagd (Ruimte voor de Rivier). Deze maatregelen
leiden tot een totale verlaging van de waterstand bij hoogwater van 21
centimeter. Het is daarmee een kosteneffectieve maatregel.
De maatregel heeft een hoog no-regretgehalte, niet alleen vanwege de
blijvende verruiming van de flessenhals, maar ook doordat maatregelen
benedenstrooms hierdoor effectiever worden. De effecten zijn tot circa
50 kilometer stroomop- en afwaarts merkbaar.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met het project Oeffelt wordt een belangrijke stap gezet om de
waterveiligheid in het gebied voor de toekomst te borgen. De ruimtelijke kwaliteit van het gebied (natuurwaarden, cultuurhistorie) en de
economische ontwikkeling (toerisme, recreatie) worden versterkt.

Planning
De startbeslissing Oeffelt is begin 2017 getekend en aan de Tweede
Kamer aangeboden. De verkenning is in 2019 afgerond. Juli 2021 is de
planning- en studiefase formeel gestart door ondertekening van een
bestuursovereenkomst voor de planuitwerkingfase. Er wordt toegewerkt naar een mogelijke projectbeslissing in najaar 2023.

Betrokken partijen
De provincie Noord-Brabant is de trekker van de planuitwerkingfase. De
samenwerking en de afstemming met het Rijk, Brabantse en Limburgse
partijen die er in eerdere fasen bij betrokken zijn, worden voortgezet.

In het BO MIRT van oktober 2016 hebben het Rijk en de regio op basis
van het Regionaal Voorstel Maas afspraken gemaakt over rivierverruimende projecten voor de korte termijn, waaronder Oeffelt.

MIRT Overzicht 2024 | 295

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Planning en studies

Oeffelt
(vervolg)

Financiën
De start van de planning- en studiefase, en 100% zicht op financiering, is
mogelijk gemaakt door aanvullende financiering door de provincies
Noord-Brabant en Limburg van € 2 miljoen (per provincie € 1 miljoen).
En door de aanvullende dekking door het Rijk van het resterende bedrag
van € 6,9 miljoen. Dit resulteerde in een totaalbudget van € 36 miljoen
euro, waarvan het Rijk € 20,8 miljoen euro bijdraagt. In voorjaar 2022 is
geconstateerd dat er onvoldoende zicht op dekking was vanwege de
toegenomen kosten. Hierdoor is het project vertraagd. De verwachting
is dat in de zomer van 2023 deze dekking volgt, waarna in Q4 2023 de
projectbeslissing genomen kan worden.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

20,8

2025

MIRT 2023

20,8

2024

MIRT 2022

20,8

2024

MIRT 2021

20,8

2024

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln.

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln.

0

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 296

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Well

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
De voorkeursbeslissing is genomen en de
plan- en studiefase is gestart.

2022

De verkenning is afgerond.

Oud Well is een dorp aan de Maas. De waterveiligheid van het dorp
moet verbeterd worden, aangezien de huidige keringen niet meer
voldoen. Vanwege de aanpak van de dijkversterking is besloten om hier
ook te kijken naar de mogelijkheden om de waterveiligheid deels te
vergroten met rivierverruiming vanuit de zogenaamde systeemwerkingsmaatregelen. Een groot deel van het gebied maakt nu nog
onderdeel uit van het waterbergend rivierbed. Door de Groene rivier aan
te leggen heeft de rivier na de uitvoering meer ruimte en zal de
waterveiligheid op orde zijn. Er is door deze maatregel ook een kans om
de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren, de natuur uit te breiden en te
voorzien in natuurinclusieve landbouw.

Oplossing
De verkenning heeft geleid tot een voorkeursalternatief waarbij de
waterveiligheid in het gebied verbetert overeenkomstig de waterveiligheidsnorm; er sprake is van een waterstandsverlaging stroomafwaarts
tot in Roermond en de ruimtelijke kwaliteit verbetert. Dit alternatief is
het meest kostenefficiënt, heeft het minste effect op het milieu en de
leefomgeving en kan op het meeste lokale draagvlak rekenen. Dit is
vastgelegd in een bestuursovereenkomst tussen het Rijk en de regio.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De Groene rivier Well is een van de twaalf systeemmaatregelen die de
minister van Infrastructuur en Waterstaat in de Waterbrief van najaar
2017 (TK 27625, nr. 409) aan de Tweede Kamer heeft gemeld. De
systeemmaatregelen zijn een nadere invulling van het beleid in het
Nationaal Waterplan waarin is afgesproken dat bij voldoende behoud
van het rivierbed de verplichte overstroombaarheid van de keringen in
de Limburgse Maasvallei met het toegroeien naar de nieuwe normering
kan komen te vervallen.

Betrokken partijen
De Groene rivier Well is een gezamenlijk project van de gemeente
Bergen, Waterschap Limburg, de provincie Limburg en het Rijk. Zij zijn
de initiatiefnemers. Het project gaat in de planuitwerkingsfase verder
als project binnen zowel het Hoogwaterbeschermingsprogramma als
het MIRT. Daarbij zal het Rijk het projectbesluit nemen.

Planning
De planuitwerkingsfase startte in 2023 en wordt afgerond in 2026.
De realisatie is gepland tussen 2026 en 2029.

MIRT Overzicht 2024 | 297

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Planning en studies

Well
(vervolg)

Financiën
De totale kosten voor het project, inclusief de afgeronde verkenning,
worden geraamd op € 106,4 miljoen, waarvan het Rijk € 53,3 miljoen
euro bijdraagt (Artikel DF 1.02.01). De overige financiën komen voort uit
de HWBP-bijdrage (€ 48,5 miljoen) en vanuit de regio-partijen (€ 7,25
miljoen).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

53,3

2029

MIRT 2023

50,7

2029

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln.

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln.

2,6

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 298

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A2 Het Vonderen-Kerensheide

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De aanbesteding van het project is in 2022 gestart
en zal waarschijnlijk tot gunning rond de zomer in
2023 leiden.

Op het tracé van de A2 in Midden-Limburg zijn spitsstroken geopend
tussen de knooppunten Het Vonderen en Kerensheide. Ook is knooppunt Kerensheide uitgebreid met een fly-over. Dit tracé is onderdeel van
de corridor op autosnelwegniveau die Zuid- en Midden-Limburg met de
rest van het land verbindt en met België en Duitsland. De opgave is om
dit wegvak veiliger en robuuster te maken.

Oplossing
2022	Het taakstellend budget is in 2022, naast de
jaarlijkse indexatie, met € 35 miljoen opgehoogd
als gevolg van (hogere) kosten voor het verplaatsen van kabels en leidingen, extra benodigd zand
en het treffen van ‘minder hinder’-maatregelen.

In de bestuursovereenkomst van 10 september 2012 is vastgelegd dat er
over een traject van 20 kilometer een structurele verbreding wordt
gerealiseerd door de weg met spitsstroken op te waarderen tot een weg
met 2x3 rijstroken met daarnaast vluchtstroken. Het project draagt
hiermee bij aan een verbetering van de robuustheid, de (reis)betrouwbaarheid, de verkeersveiligheid en de doorstroming van het tracé.

2021	Het tracébesluit is 7 april 2021 onherroepelijk
geworden en daarmee is het project van de
planning en studies overgegaan naar de
aanlegfase.

2020

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Door de spitsstroken om te zetten in een structurele verbreding draagt
dit project met verbetering van de robuustheid bij aan het betrouwbaarder en verkeersveiliger maken van het netwerk voor de weggebruiker.

Het tracébesluit is 9 december 2019 vastgesteld.

Planning
2019	Het tracébesluit wordt een klein jaar later
vastgesteld in verband met de overstap op het
meest recente verkeersmodel. De start van de
aanleg en de openstelling blijven ongewijzigd.

2018	Het ontwerptracébesluit en het tracébesluit
worden een jaar later vastgesteld als gevolg van
de overstap op een recenter verkeersmodel en
het doorvoeren van een aantal ontwerpwijzigingen. De start van de aanleg en de openstelling
blijven ongewijzigd.

2015	Dit project is overgegaan van verkenning naar de

2022: Start aanleg
2025-2027: Openstelling

Politiek/bestuurlijk
In de bestuursovereenkomst van september 2012 is afgesproken dat het
Rijk en de regio een bijdrage leveren voor de opwaardering naar drie
volwaardige rijstroken. De provincie Limburg draagt in 2020 een bedrag
van € 35 miljoen bij. Dit bedrag wordt niet geïndexeerd. De rijksbijdrage
is beschikbaar vanaf 2022. In het BO MIRT van najaar 2017 is afgesproken dat het Rijk bereid is al in 2020 maximaal € 35 miljoen in te zetten
als ook de regio bereid is haar bijdrage van € 35 miljoen te vervroegen
naar 2018. De zogenaamde allonge op de bestuursovereenkomst is op
13 november 2018 ondertekend.

planning- en studiefase.
MIRT Overzicht 2024 | 299

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A2 Het Vonderen-Kerensheide
(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Financiën
Het taakstellend budget bedraagt €348 miljoen (Artikel MF 12.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln. €

Openstelling

MIRT 2024

348

2025-2027

MIRT 2023

337

2025-2027

MIRT 2022

287

2025-2027

MIRT 2021

278

2025-2027

MIRT 2020

273

2025-2027

MIRT 2015

256

2025-2027

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

92

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

57

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 300

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A27 Houten-Hooipolder

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Begin 2023 zijn zowel het zuidelijk als noordelijk
contract gegund. In beide gevallen was er sprake
van een aanbestedingstegenvaller op het
reguliere deel (€ 97 miljoen bij zuid en € 54
miljoen bij noord). Deze werd voornamelijk
veroorzaakt door prijsstijgingseffecten en hoge
indirecte kosten in verband met de complexiteit
en omvang van het project.

2022	Eind 2020 is het tracébesluit onherroepelijk
geworden waardoor het project naar de
aanlegfase is overgegaan. Daarnaast is het
taakstellend budget met € 248 miljoen aangevuld. Aanleiding hiervoor waren de slechtere
staat van het areaal, het besluit om de doorvaarthoogte van de Merwedebrug te verhogen en de
marktconforme stijging van engineeringskosten.
Ook zijn de mijlpalen verschoven vanwege het
later onherroepelijk worden van het tracébesluit
en de extra tijd die benodigd was voor een
zorgvuldige voorbereiding van de aanleg en
aanbesteding.

2020	Het tracébesluit is op 20 december 2018
vastgesteld en op 10 januari 2019 ter visie gelegd.
Ook is het budget met € 65 miljoen verhoogd
vanwege het loslaten van de PPS-taakstelling en
enkele correcties op de raming vanwege
prijsontwikkelingen.

Het traject A27 Houten - Hooipolder vormt één van de belangrijkste
verbindingen tussen Midden- en Zuid-Nederland. Het traject is
verouderd en de afgelopen jaren intensief belast door meer en zwaarder
verkeer, de verkeersveiligheid staat steeds meer onder druk, en staat
daarom in de file top 3. Daarnaast neemt de verkeersomvang verder
toe. De voorziene reistijden voldoen niet aan de streefwaarden die in de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte zijn geformuleerd. Een toename
van sluipverkeer in de omringende gemeenten zorgt voor hinder bij veel
weggebruikers, de omgeving en medeoverheden.

Oplossing
De 47 kilometer lange snelweg wordt vernieuwd met toevoeging van
spits- en rijstroken, nieuwe viaducten en nieuwe inrichting ten behoeve
van de omgeving en natuur. De weg komt er (op hoofdlijnen) als volgt
uit te zien: richting Breda, komende vanuit het noorden, komen er
tussen Houten en Everdingen en tussen knooppunt Gorinchem en
Werkendam vier reguliere rijstroken. De andere trajectdelen krijgen drie
rijstroken, waarvan tussen Everdingen en Scheiwijk en tussen
Werkendam en Hank een spitsstrook. Richting Utrecht, komende vanuit
het zuiden, krijgt het hele traject op de A27 tussen Hooipolder en
Houten drie rijstroken. Tussen knooppunt Hooipolder en
Geertruidenberg en tussen Werkendam en knooppunt Gorinchem gaat
het om reguliere rijstroken. Op de rest van het traject komt een
spitsstrook. knooppunt Hooipolder wordt gedeeltelijk aangepast en
verbeterd. Vanaf de A59 vanuit het westen kan na aanleg zonder
verkeerslichten worden ingevoegd op de A27 richting het noorden. De
rijstrookconfiguratie op de A59 binnen het knooppunt wordt geoptimaliseerd en enkele vrije rechtsafstroken worden aangelegd. Binnen het
project worden de Hagesteinse Brug, de Merwedebrug en de
Keizersveerbrug vervangen. De Houtensebrug wordt aan de westzijde
verbreed. De Merwedebrug wordt aangepast conform de Beleidslijn
Grote Rivieren. Ook wordt er een aansluiting gemaakt voor bedrijventerrein Groote Haar.

Op deze manier wordt de verouderde infrastructuur verbeterd en
daarmee de leefbaarheid, veiligheid en doorstroming voor de komende
decennia. Dit omvangrijke project vraagt om een integrale afstemming
met de omgeving, (vaar-)weggebruikers, provincies, gemeenten,
waterschappen, aannemers en andere infrastructurele projecten.
Daarnaast is er in het ontwerp en tijdens de werkzaamheden veel
aandacht voor geluidsmaatregelen, natuur, duurzaamheid, de omgeving
en historie.

MIRT Overzicht 2024 | 301

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019	Het taakstellend budget is verhoogd met
€ 56 miljoen om de vervanging van de
Merwedebrug zonder pijlers in de vaarweg uit te
voeren.

2018	Het taakstellend budget is verhoogd met € 389
miljoen voor de vervangingskosten van de
Hagesteinse Brug, de Merwedebrug en de
Keizersveerbrug. De scope van het project is
uitgebreid met extra maatregelen bij knooppunt
Hooipolder (HooipolderPlus-plan).

2017	Het taakstellend budget is verhoogd met € 48
miljoen. Bij uitwerking van het OTB bleek dat op
delen van het traject de eerdere versobering te
veel impact heeft gehad en er aanvullend budget
nodig is om een robuust ontwerp te kunnen
realiseren voor een goede doorstroming en
veiligheid.

A27 Houten-Hooipolder
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

TEN-T

Het project draagt bij aan een robuuster en veiliger wegennet, vervanging en renovatie van diverse bruggen en viaducten die einde levensduur zijn, een duurzame inpassing, een betere doorstroming op het
hoofdwegennet en de beperking van sluipverkeer op het onderliggend
wegennet.

Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T programma.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 9, 16,
19, 20 en 21 uit de file top 50.

Planning
2023: Start aanleg
2029-2031: Openstelling Zuid (Everdingen-Hooipolder)
2029-2031: Openstelling Noord (Houten-Everdingen)

Politiek/bestuurlijk
De gemeente Gorinchem en het Rijk hebben een bestuurlijke overeenkomst gesloten over de aansluiting van Gorinchem-Noord op de A27.
In deze overeenkomst zijn afspraken gemaakt over de planologische
samenhang tussen bedrijventerrein Groote Haar en de capaciteitsuitbreiding van de A27. De provincie Noord-Brabant en het Rijk hebben
een bestuurlijke overeenkomst afgesloten over aanvullende maat­
regelen voor het knooppunt Hooipolder (HooipolderPlus-plan). Het
hiervoor benodigde budget wordt gefinancierd door de provincie.
Tracébesluit (TB) en saneringsbesluit (SB) zijn genomen op 20 december
2018. In 2019 is er een bestuurlijke overeenkomst gesloten met de
provincie Utrecht en de gemeentes Nieuwegein en Vijfheerenlanden.
Hierin is afgesproken dat zij voor € 6,4 miljoen bijdragen aan de
fietsverbinding op de Hagesteinsebrug. Deze fietsverbinding is
opgenomen in het TB.

MIRT Overzicht 2024 | 302

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A27 Houten-Hooipolder
(vervolg)

Financiën
Taakstellend budget: € 2.492 miljoen. Het besluit over het voorkeursalternatief is genomen in het bewustzijn dat er een grote spanning op het
budget stond. Dit als gevolg van de ver doorgevoerde versobering,
waarbij het uitgangspunt was dat zoveel mogelijk kunstwerken
hergebruikt zullen worden en spitsstroken worden aangelegd in plaats
van volwaardige rijstroken. In 2017 is besloten de bestaande grote
bruggen over de drie rivieren te vervangen. Dit is vanuit het onderhoudsperspectief op de langere termijn goedkoper. Het uitgangspunt
van sober en doelmatig voor hergebruik van de overige kunstwerken en
de aanleg van spitsstroken is onveranderd.
De B&O-middelen van € 291 miljoen (prijspeil 2022) zijn aan het
projectbudget toegevoegd.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

2.492

Beide trajectdelen
2029-2031

2022

124

5%

2021

77

4%

MIRT 2023

1.932

Beide trajectdelen
2029-2031

2020

57

3%

34

2%

1.843

Beide trajectdelen
2029-2031

2019

MIRT 2022

2018

17

1%

MIRT 2021

1.470

MIRT 2024

Budget in mln. €

MIRT 2020

1.432

MIRT 2015

787

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

1.705

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

131

2027-2029
Zuidelijk traject |
2028-2030
Noordelijk traject

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

2023-2025

MIRT Overzicht 2024 | 303

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW

N65 Vught-Haaren

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De bestemmingsplannen zijn in december 2022
door de uitspraak van de Raad van State
vernietigd. Het Rijk en de regio onderzoeken nu
via een taskforce of en onder welke voorwaarden
een doorstart van de N65 Vught - Haaren
mogelijk is.

2022	De gunning heeft medio 2021 plaatsgevonden.
Realisatie start na het onherroepelijk worden van
de bestemmingsplannen.

2021 	Op 7 juli 2020 is de aangepaste bestuursovereenkomst getekend en eind 2020 heeft IenW het
eerste deel van de rijksbijdrage voor de N65
Vught - Haaren aan de provincie Noord-Brabant
betaald.

2020	In het BO MIRT van 21 november 2019 is
afgesproken dat de provincie Noord-Brabant
voor de aanleg van het project gaat zorgen. Hier
zijn financiële afspraken over gemaakt. Daarnaast
is de bestuursovereenkomst aangepast en komt
er een aparte uitvoeringsovereenkomst.

De leefbaarheid langs en de veiligheid op de N65 staan onder druk. De
N65 veroorzaakt barrièrewerking en geluidshinder. In de kern van Vught
treedt een stapeling van geluidshinder op vanwege de N65 en twee
spoorlijnen. Ook ervaren de gemeenten Vught en Haaren onveiligheid
door sluipverkeer. De opgave is het verbeteren van de leefbaarheid.
Daarbij gaat het om geluid, luchtkwaliteit, verkeersveiligheid en
vermindering van de barrièrewerking tussen de woongebieden aan
weerszijden van de N65. De besluitvorming over de N65 is in afstemming met de lopende planning en studies voor het spoor tussen ’s
Hertogenbosch en Boxtel (Programma Hoogfrequent Spoor MeterenBoxtel) gebeurd. De keuze voor een verdiept spoor bij Vught betekent
dat de N65 het spoor op maaiveldhoogte zal kruisen. Het project heeft
als afbakening het deel van Rijksweg 65 dat loopt van de Taalstraat in
Vught tot het Hoge Raam/Kreitestraat in Helvoirt (gemeente Haaren).

Oplossing
Het VKA+ bestaat uit de volgende maatregelen:
•
•
•
•

De aanleg van een ongelijkvloerse kruising in Helvoirt;
De aanleg van een ongelijkvloerse kruising bij Vught;
Het optillen van een ongelijkvloerse kruising in Vught;
De aanleg van een half-verdiepte ligging van een deel van de N65 in
Vught;
• De aanleg van een fietstunnel;
• De aanleg van een parallelstructuur.
Ook financiert de provincie Noord-Brabant de bouw van twee ecoducten op het tracé.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan het verbeteren van de leefbaarheid.

Planning
2021-2023: Start aanleg
2024-2026: Openstelling

MIRT Overzicht 2024 | 304

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

N65 Vught-Haaren
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019	In het BO MIRT van 21 november 2018 is het
voorkeursalternatief plus (VKA+) vastgesteld met
onderliggend regiobod. Het Rijk zal hiervoor
aanvullend € 12,06 miljoen bijdragen aan het
project N65. De regio draagt € 24,86 miljoen
extra bij. Mocht er geen btw-compensatie
mogelijk zijn, dan wordt het gat van € 10 miljoen
op de begroting verdeeld (€ 3,3 miljoen het Rijk,
€ 3,3 miljoen de regio en € 3,4 miljoen bezuiniging
op het project).

2017	Op 27 juni 2016 is de voorkeursbeslissing naar de
Tweede Kamer gestuurd. Het project is overgegaan naar de planning- en studiefase.

Het ministerie van IenW werkt samen met de provincie Noord-Brabant
(als trekker van de planstudie) en de gemeenten Vught, Haaren en ’s
Hertogenbosch. Het Rijk, de provincie en gemeente zijn gezamenlijk
opdrachtgever. Bij de afronding van de verkenning hebben deze partijen
in juli 2016 de bestuursovereenkomst N65 ondertekend. De bestuursovereenkomst is aangepast naar aanleiding van de afspraken uit het BO
MIRT van najaar 2018 en 2019 en er wordt een uitvoeringsovereenkomst
gesloten tussen RWS en de provincie Noord-Brabant.

Uitvoering
De provincie Noord-Brabant is in 2021 bezig met de aanbesteding van
de aanleg.

Financiën
Het resterende projectbudget bedraagt € 98 miljoen (prijspeil 2023) en
wordt in 2023 en 2024 uitgekeerd aan de provincie Noord-Brabant ten
behoeve van de aanleg van dit project. Binnen het projectbudget is € 9
miljoen beschikbaar ten behoeve van geluidssanering als onderdeel van
het MJPG (Artikel MF 12.03).

2016	Op verzoek van de regio is een extra alternatief
meegenomen in de tweede fase. Geen van de
alternatieven blijkt binnen het taakstellend
budget te passen, waardoor verlenging van de
tweede fase noodzakelijk is. Afronding van de
verkenning wordt begin 2016 voorzien.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

98

2024-2026

2021

47

50 %

MIRT 2023

97

2024-2026

2020

0

0%

MIRT 2022

94

2024-2026

MIRT 2021

92

Planning aan de regio

*

MIRT 2020

121

2024-2026

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

MIRT 2017

107

eind 2023

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

30

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

5
MIRT Overzicht 2024 | 305

Gebied    Zuid-Nederland
Onderwerp    OV en Spoor

Maaslijn

Ministerie    IenW
Fase    Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

I n de BO MIRT-brief (TK 36 200, nr. 9) is op 14
november 2022 aan de Kamer gemeld dat ProRail
een aangepaste planning heeft gemaakt,
gegeven de randvoorwaarden (zoals gevolgen
van oorlog Oekraïne, onzekere markt, buitendienststelling Derde Spoor in Duitsland). Dit leidt
tot een nieuwe beoogde indienststellingsdatum
van uiterlijk 2027.

2022 	Medio 2020 hebben het Rijk en de provincie
Limburg bestuurlijke afspraken gemaakt over een
financieel arrangement en aansturing van het
project Maaslijn. Dit is gemeld in een brief aan de
Kamer (TK 35 570 A, nr. 89). Deze afspraken zijn
juridisch verankerd in een addendum bij de
Bestuursovereenkomst Maaslijn (Staatscourant
27 december 2021, nr. 48349). Hierin is vastgelegd
dat het Rijk een aanvullende bijdrage doet aan
het taakstellend budget Maaslijn. De totaal
gereserveerde bijdrage van het Rijk komtdaarmee op € 148 miljoen (pp 2021).

2021 	Beschikbare middelen vanuit MF-begroting 2020,
eerdere risicoreservering en aan de regio
beschikbare gestelde middelen zijn conform
bestuurlijke afspraken samengevoegd. Gelet op
de gecombineerde omvang van het projectbudget is het project nieuw opgenomen in het MIRT
Overzicht.

De Maaslijn is een enkelvoudige spoorverbinding in het spoorwegnet
tussen Nijmegen, Venlo en Roermond. De IMA wijst uit dat op alle delen
van de Maaslijn het aantal reizigers toeneemt. De maximale drukte doet
zich voor op de Maaslijn tussen Boxmeer en Nijmegen.
De punctualiteit op de Maaslijn is een issue. Daarnaast is de Maaslijn
niet-geëlektrificeerd, waardoor er op het traject enkel dieseltreinen
kunnen rijden.

Oplossing
Een belangrijk onderdeel van het Maaslijnproject is de elektrificatie van
de gehele spoorlijn. Daarmee wordt de spoorlijn niet alleen duurzamer,
maar ook milieuvriendelijker. Om de Maaslijn te elektrificeren wordt de
spoorlijn over de gehele lengte voorzien van bovenleidingen. Daarnaast
wordt op een aantal locaties op de Maaslijn extra spoor aangelegd. Op
die baanvakken wordt het aantal sporen van één naar twee uitgebreid.
Dit is nodig voor een betere en robuustere dienstregeling.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De oplossing biedt ruimte aan de groei van het reizigersvervoer en
goederenvervoer en het verbeteren van de betrouwbaarheid. Ook levert
de oplossing een belangrijke bijdrage aan een duurzamer maar ook
robuuster spoornetwerk.

in juli 2021 aanvullende afspraken gemaakt over financiën en samenwerking om de hogere kostenraming af te dekken (Kamerstuk 35570-A, nr.
89). De financiële verwerking zal plaatsvinden bij de Voorjaarsnota 2022.

Planning
2021: Projectbeslissing, start aanlegfase
2027: Oplevering maatregelenpakket Maaslijn

Politiek/bestuurlijk
In maart 2019 hebben het Rijk en provincies Limburg, Noord-Brabant en
Gelderland afspraken gemaakt over het budget dat zij beschikbaar
stellen voor de uitvoering van de maatregelen op de Maaslijn en over de
aansturing van het project. In februari 2020 is de bestuursovereenkomst
getekend waarin deze afspraken zijn vastgelegd. Rijk en Limburg hebben

Uitvoering
De scope is gezamenlijk met alle partijen (nogmaals) vastgesteld bij het
nemen van de Projectbeslissing in december 2021. Het project wordt
uitgevoerd door ProRail in opdracht van het Rijk en de provincie
Limburg. In november 2021 is het Provinciaal Inpassingsplan vastgesteld
door de Provinciale Staten van Noord-Brabant en Limburg. In verband
met de oorlog in Oekraïne zijn er dermate grote gevolgen voor de
materiaalketen dat ProRail als aanbestedende dienst heeft besloten om
de aanbesteding te heroverwegen.

MIRT Overzicht 2024
2022 | 306

Gebied    Zuid-Nederland
Onderwerp    OV en Spoor
Ministerie    IenW
Fase    Aanleg
Planning en studies

Maaslijn
(vervolg)

Begin 2023 is de aanbesteding van het project opnieuw gestart door
ProRail. In juli 2023 wordt verwacht dat de biedingen van de marktpartijen bekend zijn. Daarmee wordt onder andere duidelijk wat de
financiële stand is.
In de brief van het BO MIRT is gemeld dat de herijking van de planning
in verband met de gevolgen van de oorlog van Oekraïne en de te
herstarten aanbesteding erop neerkomt dat de planning uitkomt op
uiterlijk 2027.

Financiën
Op 27 december 2021 zijn in een addendum (Staatscourant,
nr. 48349) bij de Bestuursovereenkomst Maaslijn nieuwe afspraken vastgelegd tussen het Rijk en de regio ten aanzien van financiering,
risicoverdeling en governance. Het taakstellend budget dat in dit
addendum is opgenomen bedraagt € 266 miljoen (exclusief btw, pp
2020). De bijdrage van IenW aan het project Maaslijn bedraagt € 164
miljoen (inclusief btw, pp 2023). De andere bijdragen komen van de
provincies Limburg, Gelderland en Noord-Brabant.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

Budget in mln.
164

2027

2022

10

7%

MIRT 2023

156

2024

MIRT 2022

45

2024

MIRT 2021

44

2024

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln.

120

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln.

17

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 307

Gebied

Zuid-Nederland

Onderwerp	Spoorwegen goederen

PHS Meteren-Boxtel

en personen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In verband met de faseovergang van het
deelproject Den Bosch - Vught is € 385,4 miljoen
toegevoegd vanuit het planuitwerkingsbudget
(Artikel MF 17.10.02). Tussen Den Bosch en Vught
wordt een vierde spoor en een vrije kruising
aangelegd en in Vught wordt het spoor verdiept.
Samen met de aan te leggen verbindingsboog bij
Meteren ontstaat een nieuwe route voor
goederentreinen en wordt de Brabantroute
(de spoorlijn door Dordrecht, Breda en Tilburg)
ontlast.

2021 	In verband met het afgeven van de aanleg­
beschikking Zuidwestboog Meteren is het
projectbudget verhoogd met € 182 miljoen.

2020 	In verband met voorbereidende contract- en
conditioneringswerkzaamheden is in 2020 een
aanvullende subsidie verleend van € 23 miljoen.

2018 	In verband met aanvullende subsidiebeschikking
(conditionerende werkzaamheden, onder andere
grondaankopen en verlegging kabels en
leidingen) is € 41 miljoen toegevoegd vanuit het
planning- en studiesbudget Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) aan het
projectbudget PHS Meteren - Boxtel. De
aanlegplanning is toegevoegd (inclusief
bandbreedte conform begrotingsregels).

De vraag naar treinvervoer op de corridor Amsterdam - Eindhoven
groeit en er is behoefte aan een toekomstvaste routering voor
goederentreinen op de verbinding Rotterdam - Zuid-Nederland.

Oplossing
In 2010 is de voorkeursbeslissing in het PHS vastgesteld. Daarin is
opgenomen dat er op de corridor Amsterdam - Eindhoven zes intercity’s
per uur gaan rijden. In de voorkeursbeslissing is ook opgenomen dat de
goederentreinen tussen Rotterdam en Zuid-Nederland (Venlo,
Zuid-Limburg) in de toekomst zo veel mogelijk over de Betuweroute
moeten rijden (onder meer om de Brabantroute te ontlasten) en dat
daartoe een nieuwe verbinding wordt aangelegd tussen de Betuweroute
en de spoorlijn naar Den Bosch. Tussen Den Bosch en Vught worden een
vierde spoor en een vrije kruising aangelegd. In 2014 is besloten dat er in
Vught een verdiepte ligging komt. De provincie Noord-Brabant, de
gemeente Vught en het ministerie van IenW delen de meerkosten
hiervan.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project maakt onderdeel uit van het PHS en draagt bij aan de
economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Planning
2018/2020/2023: Grondaankoop, kabels en leidingen verleggingen
2020: Contractering ingenieursdiensten en architect, tracébesluit en
MIRT Projectbeslissing
2028-2029: Oplevering

MIRT Overzicht 2024 | 308

Gebied

Zuid-Nederland

Onderwerp	Spoorwegen goederen

en personen
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

PHS Meteren-Boxtel
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2017

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Voor de maatregelen in Vught, onder andere de verdiepte ligging, is in
2015 een bestuursovereenkomst gesloten. Deze is in 2021 vervangen
door een nieuwe bestuursovereenkomst die is toegespitst op de
aanlegfase. In 2019 zijn extra middelen beschikbaar gesteld binnen PHS
voor aanvullende maatregelen om de ergste toename van omgevingshinder op dit traject te beperken.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T-programma.

Uitvoering
Aansturing geschiedt door ProRail. In deze fase van het project vindt
grondaankoop plaats.

Financiën
Taakstellend budget € 716 miljoen (Artikel MF 13.03.01 en 17.10.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

716

2028-2029

2022

59

9%

MIRT 2023

681

2028-2029

2021

41

16 %

MIRT 2022

264

2028-2029

2020

27

10 %

MIRT 2021

77

2028-2029

2019

23

43 %

MIRT 2020

53

2026-2028

2018

11

21 %

MIRT 2017

10

2017

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

706

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

75

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 309

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Maasroute, Modernisering fase 2

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

De groei van het goederenvervoer over water en de schaalvergroting
van de schepen leiden tot lange wachttijden bij de sluizen. Ook vormt
het huidige vaarwegprofiel een knelpunt voor een efficiënte verkeersafwikkeling.

2022 	De openstelling is uitgesteld naar eind 2027.
Door de slechte staat van de waterdichte bodem is
een lekkage in de bodem van het Julianakanaal
ontstaan. Om verder te kunnen werken is het
noodzakelijk dat de lekkage eerst wordt gedicht.
Hiervoor is het budget met € 24,8 miljoen
verhoogd.

2020 	De MIRT-mijlpaal openstelling is uitgesteld.
Eind 2018 is besloten om de uitvoering van de
resterende werkzaamheden voor het deelproject
Julianakanaal door een andere opdrachtnemer te
laten afronden. Conform de Europese regels voor
aanbesteding van werken zijn de resterende
werkzaamheden opnieuw aanbesteed.
De openstelling is opgeschoven naar eind 2023.
Hiermee ontstaat voldoende ruimte om de
verbreding en verdieping van het Julianakanaal te
realiseren. Het taakstellend budget is met
€ 10,7 miljoen verhoogd.

2019 	De openstelling is vertraagd door problemen met
vernatting in de omgeving en wordt nader bezien.

Oplossing
Het project Modernisering Maasroute (MoMaRo) fase 2 bestaat uit vijf
oplossingsrichtingen.
Het realiseren van een vaarweg van klasse Vb met een diepgang van
3,50 meter op de noord-zuidverbinding Weurt - Ternaaien maakt de
autonome groei van het transport over water mogelijk en accommodeert de moderne scheepvaart.
Op het traject Weurt - Born wordt de doorvaarhoogte 9,10 meter en op
de trajecten Grave - Lith en Born - Ternaaien wordt deze hoogte 7 meter.
Dankzij maatregelen voor de capaciteit, de beschikbaarheid en het
verkeersmanagement nemen de wachttijden bij de sluizen af en worden
betrouwbare reistijden bevorderd, met name in Weurt, Heumen, Heel,
Maasbracht en Born.
De bocht bij Elsloo wordt verruimd. In het Julianakanaal worden tussen
Limmel en Elsloo twee passeervakken aangelegd en op het
Julianakanaal wordt verkeersmanagement ingevoerd.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het verruimen van de sluizen en de vaarweg draagt bij aan een vlotte,
efficiënte en veilige afwikkeling van de scheepvaart.

Planning
2027: Openstelling

MIRT Overzicht 2024 | 310

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Maasroute, Modernisering fase 2
(vervolg)

Uitvoering
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2016 	Het blad is samengevoegd met het blad
Maasroute/Julianakanaal en de taakstellend
budgetten van de projecten zijn bij elkaar
opgeteld. Het aanleggen van ‘twee passeervakken’ en ‘verkeersmanagement’ is medio 2015
overgegaan van planning- en studiefase naar
aanlegfase. Het taakstellend budget is daarom
verhoogd met € 27,4 miljoen Een aanbestedingsmeevaller voor sluis Limmel van € 14 miljoen is in
mindering gebracht op het taakstellend budget
en is aan de investeringsruimte toegevoegd.

2015 	Het onderhoud dat aansluit bij de scope van de
Maasroute is uitgevoerd. Efficiencyvoordelen zijn
behaald omdat de werkzaamheden aan lopende
contracten konden worden toegevoegd.
Benodigd budget is daarbij overgeboekt naar de
Maasroute.

Het project wordt in een aantal deelpakketten aanbesteed. Het eerste
pakket (Weurt) is in 2005 aanbesteed in de Engineering & Constructvorm (E&C); de volgende pakketten zijn aanbesteed in Design &
Construct (D&C). In 2008 is een Publiek-Private Comparator (PPC)
uitgevoerd, met als resultaat dat de aanbesteding van de keersluis in
Limmel door middel van een Design, Build, Finance & Maintain-contract
(DBFM) is gestart.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Mediterranean
corridor. Het project is mede mogelijk gemaakt door Europese subsidie
vanuit het CEF.

Financiën
Taakstellend budget: € 782 miljoen, waarvan € 688 miljoen op Artikel
MF 15.03.01 en € 94 miljoen voor sluis Limmel op Artikel MF 15.04.01.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

782

2027

2022

649

83 %

MIRT 2023

776

2027

2021

632

81 %

MIRT 2022

748

2023

2020

621

85 %

MIRT 2021

732

2023

2019

608

83 %

MIRT 2020

729

2023

2018

596

82 %

MIRT 2013

636

2018

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

146

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

40

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 311

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Grensmaas

Aanleg

Opgave

2022 	Meevaller in de risicoreservering (€ 3 miljoen).

De hoogwaters op de Rijn en de Maas in 1993 en 1995 gingen gepaard
met veel overlast en schade. Na deze hoogwaters presenteerde het
kabinet in februari 1995 het Deltaplan Grote Rivieren. Het project
Grensmaas, dat al in 1992 was gestart onder het motto ‘Groen voor
grind, een mooie ruil’, kreeg er hiermee de doelstelling hoogwaterbescherming bij. Het Deltaplan Grote Rivieren is de basis voor de
planvorming van de Grensmaas.

2020 	De looptijd van de overeenkomst met

Oplossing

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Decharge in voorbereiding

Consortium Grensmaas is begin 2019 met drie
jaar verlengd tot 2027. De leningsovereenkomst is
in 2018 komen te vervallen. Het gereserveerde
budget hiervoor (€ 40 miljoen) is teruggegeven
aan het Deltafonds.

2015 	Het taakstellend budget is gecorrigeerd
(-€ 1,7 miljoen) voor foutieve boeking ten gunste
van de Zandmaas.

Door de verlaging van de hoogwaterstanden in de Maas wordt de
wateroverlast in de gebieden achter de kaden gereduceerd tot een
beschermingsniveau van 1:250. Dit wordt bewerkstelligd door rivierverruimende maatregelen waarin tegelijkertijd natuurontwikkeling,
ecologisch herstel en grindwinning zijn opgenomen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt bij aan de bescherming van het Maasdal tegen
hoogwater. Daarnaast wordt (buiten het IenW-domein) gewerkt aan
natuurontwikkeling en delfstoffenwinning.

2014 	Begin 2013 is de scope Natuur in de Grensmaas
verlaagd van 1.252 hectare naar 1.208 hectare. Dit
is een uitvloeisel van de herijking van de
Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en de daardoor
verminderde financiële middelen voor het
realiseren van de natuurdoelstelling.

2013 	De nadere overeenkomst Grensmaas leidt tot
wijzigingen: het betreft een twee jaar langere
grindwinning en daardoor twee jaar latere
oplevering van het project. De aan het project
gekoppelde veiligheidsdoelstelling voor de
Grensmaas blijft onveranderd. Daarnaast is door
de afspraken het budget verhoogd met € 34,2
miljoen. Door de leningsovereenkomst is het
budget met € 40 miljoen verhoogd.

Planning
2017: Doelstelling waterveiligheid bereikt
2027: Delfstoffenwinning gerealiseerd

Politiek/bestuurlijk
Convenanten: de betrokken partijen (voormalige ministerie van Verkeer
en Waterstaat, LNV en de provincie Limburg) hebben het eindplan
Grensmaas in december 2001 geaccordeerd. Het eindplan is met een
bijbehorende concept-uitvoeringsovereenkomst aangeboden aan het
uitvoerende Consortium Grensmaas, dat op basis daarvan een
concept-uitvoeringsplan heeft opgesteld. Met het consortium is
daarvoor een intentieovereenkomst getekend. In 2005 is de uitvoeringsovereenkomst tussen de overheden en het consortium getekend en
heeft de provincie Limburg het Provinciaal Omgevingsplan (POL)
Grensmaas vastgesteld. In 2007 werd dit POL onherroepelijk.
MIRT Overzicht 2024 | 312

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Grensmaas
(vervolg)

In 2008 startte het consortium op de eerste locaties met uitvoerende
werken. Begin 2012 sloten betrokken partijen de nadere overeenkomst
Grensmaas (ter waarde van € 34,2 miljoen) en de Leningsovereenkomst
Grensmaas (ter waarde van € 40 miljoen). Met deze investeringen heeft
het consortium is een oplossing gevonden voor de verslechterde
grindmarkt, waarmee de voortzetting van het project Grensmaas is
veiliggesteld en de hoogwaterveiligheidsdoelstelling voor de Grensmaas
overeind kan blijven.

Uitvoering
Er vindt nog grindwinning plaats op de locaties Koeweide/Trierveld,
Meers en Maasband Urmond.

Financiën
Taakstellend budget: € 116 miljoen (hierbij is gecorrigeerd voor de € 40
miljoen voortkomend uit de Leningsovereenkomst Grensmaas, zie
onder Politiek/bestuurlijk) (Artikel DF 1.01.04).

In 2018 heeft het Consortium Grensmaas aangegeven geen gebruik te
hoeven maken van de leningsovereenkomst en verviel deze. Het
consortium heeft tevens een verzoek ingediend om drie jaar langer
grind te mogen winnen op de locatie Koeweide/Trierveld. De provincie
Limburg en het ministerie van IenW zijn hier in maart 2019 akkoord mee
gegaan. De looptijd van de overeenkomst is hiermee verlengd tot 2027.
Vergunningsaanvragen voor langere grindwinning zijn verleend door de
provincie Limburg.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

116

2027

2022

93

80 %

MIRT 2023

115

2027

2021

90

78 %

MIRT 2022

115

2027

2020

86

75 %

MIRT 2021

117

2027

2019

84

72 %

MIRT 2020

116

2027

2018

81

70 %

MIRT 2013

146

2020

2016

72

48 %

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

30

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

9

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 313

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Zandmaas

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

De hoogwaters op de Rijn en Maas in 1993 en 1995 gingen gepaard met
veel overlast en schade. Na deze hoogwaters presenteerde het kabinet
in februari 1995 het Deltaplan Grote Rivieren. Dit plan is de basis voor de
planvorming van de Zandmaas.

Decharge van de Zandmaas is in voorbereiding.

Oplossing
2022 	Het taakstellend budget is in 2021 omlaag
bijgesteld met € 5 miljoen in verband met een
meevaller m.b.t. een grondaankoop.

2020 	In 2018 is een addendum getekend bij de
overeenkomst Sluitstukkaden Waterschap
Limburg. Hierbij is het resterend budget van het
Zandmaasprogramma toegekend aan het
waterschap Limburg voor de aanpak van de
Prioritaire Kadermaatregelen. Hiermee is
uitvoering gegeven aan de bestuurlijke afspraken
die hierover zijn gemaakt tussen het Rijk en het
waterschap in 2016.

Het Zandmaastraject is 150 kilometer lang en loopt van Linne tot Hedel.
De te nemen maatregelen zijn opgenomen in het tracébesluit
Zandmaas/Maasroute en in het Provinciaal Omgevingsplan (POL)
Zandmaas. Met de uitvoering van de maatregelen is in 2015 de beoogde
waterdaling gerealiseerd. Samen met het aanleggen van de sluitstukkaden wordt hierdoor inmiddels langs een groot deel van de Zandmaas
een hoogwaterbescherming geboden van 1:250. Daarnaast is er beperkt
natuur ontwikkeld. Maatregelen gericht op hoogwaterbescherming zijn
verbreding, verdieping, retentie, hoogwatergeulen en kadeverhoging.
De opdrachtgever is het ministerie van IenW.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project draagt met rivierverruiming en kademaatregelen bij aan de
bescherming van het Maasdal tegen hoogwater.

2018 	In 2017 is geld overgeheveld naar het provinciefonds in verband met de gereserveerde bijdrage
aan de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum,
zoals overeengekomen in de
Bestuursovereenkomst inzake planstudie
Sluitstukkaden Maasdal in 2010.

2017 	In 2016 worden de doelstellingen voor water-veiligheid en de natuur bereikt. Het bereiken van de
waterveiligheidsdoelstelling van de sluitstukkaden
is ongewijzigd en blijft staan voor het jaar 2020.

2015 	Het taakstellend budget is gecorrigeerd
(+€ 1,7 miljoen) voor foutieve boeking ten laste van
Grensmaas.

Planning
2020: Waterveiligheidsdoelstelling sluitstukkaden is bereikt

Politiek/bestuurlijk
Er is voldaan aan de politieke toezegging om voor 1 januari 2008 aan
70% van de bevolking achter de kades in de Zandmaas een hoogwaterbescherming te bieden van 1:250 per jaar.

Uitvoering
In 2012 heeft een scopewijziging plaatsgevonden in verband met de
uitbreiding van het retentiebekken nabij het Lateraalkanaal-West. In
2013 is de scope natuur in de Zandmaas gewijzigd. De uitvoering van de
Zandmaas is gereed. Decharge wordt voorbereid.

MIRT Overzicht 2024 | 314

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuid-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Zandmaas
(vervolg)

Financiën
Het taakstellend budget is € 392 miljoen (Artikel DF 1.01.04).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln. €

Percentage***

MIRT 2024

392

2021

2022

381

97 %

MIRT 2023

399

2021

2021

362

91 %

MIRT 2022

398

2021

2020

346

87 %

MIRT 2021

401

2020

2019

342

86 %

MIRT 2020

400

2020

2018

329

82 %

MIRT 2013

397

2020

2016

307

77 %

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
waarvan uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

5

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

14

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 315

Oost-Nederland

› Gebiedsopgave
› Projectenkaart
› Projectenoverzicht
› Project- en programmabladen

MIRT Overzicht 2024 | 316

Oost-Nederland

Oost-Nederland omvat de provincies
Gelderland en Overijssel. Deze provincies
kennen een grote verscheidenheid aan
middelgrote steden, dorpen en
landschappen en veel groen, wat ze
aantrekkelijk maakt om te wonen en te
recreëren. Belangrijk in de veelzijdige
economie zijn een aantal kennisclusters,
maakindustrie en bedrijven in de
agri-foodsector.
Samen hebben deze provincies ruim 3,2 miljoen inwoners. In met name
Arnhem, Nijmegen, Foodvalley en rond Zwolle groeit de bevolking,
evenals in een aantal middelgrote steden. In sommige delen van de
Achterhoek en van het oosten van Overijssel is een lichte daling van de
bevolking te zien, veelal in combinatie met vergrijzing. Oost-Nederland
kenmerkt zich door een grote verscheidenheid aan steden, dorpen en
landschappen. De karakteristieke binnensteden, de dorpskernen, het
historisch agrarisch landschap en de vele landgoederen maken het
landsdeel een aantrekkelijke plek om te wonen, te werken en te
recreëren. De regio bezit 40% van het Nederlandse natuuroppervlak en
is daarmee de groenste regio van Nederland.
Oost-Nederland heeft een gunstige centrale ligging ten opzichte van
economische kerngebieden in binnen- en buitenland, zoals de
Randstad, Noord-Brabant en in Duitsland. In de economie van
Oost-Nederland zijn land- en tuinbouw belangrijke sectoren. Dat geldt
ook voor gezondheid, hightech, energie, logistiek, creatieve maakindustrie en toerisme en recreatie. Oost-Nederland heeft bovendien een
aantal sterke kennisgedreven economische clusters, in het bijzonder
rond de universiteiten van Wageningen, Twente en Nijmegen.
MIRT Overzicht 2024 | 317

Oost-Nederland

Mobiliteit in Oost-Nederland
De voornaamste transportassen naar andere landsdelen zijn de A1, A12,
A15, A28, A50, de spoorverbindingen van Utrecht richting Arnhem en
Nijmegen, en verder naar het Rijn-Ruhrgebied, van Amersfoort naar het
grote spoorwegenknooppunt Zwolle, van daar richting het noorden, en
van Amersfoort richting Apeldoorn, Deventer en richting Twente. De
rivieren Nederrijn, Waal en IJssel, en de Twentekanalen en het MaasWaalkanaal zijn belangrijke waterwegen voor het goederenvervoer.
Door Oost-Nederland lopen twee (internationale) oost-westcorridors
voor het goederenvervoer, de North Sea-Baltic corridor (via
Noordzeehavens en Twente) en de Rhine-Alpine corridor (via
Noordzeehavens, de regio rond Arnhem en Nijmegen en de
Betuweroute).
De druk op de woningmarkt is ook in delen van Oost-Nederland hoog.
Rijk en provincie hebben in 2020 afspraken gemaakt over de bouw­
ambitie tot en met 2030. Tegen de achtergrond van het programma
Woningbouw zullen deze ambities komend jaar opnieuw worden
bezien. De nieuwe afspraken zullen worden opgenomen in de landsdekkende regionale woondeals. Voor Arnhem, Nijmegen, Foodvalley en de
regio Zwolle werken rijk en regio samen in NOVEX-gebieden. Daarin
komen de grote opgaven uit de leefomgeving aan de orde, waaronder
woningbouw en mobiliteit. De regio Zwolle is tevens benoemd tot
grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie. Daarnaast maken de
gebieden Spoorzone in Zwolle en het Stationsgebied en de Kanaalzone
in Nijmegen onderdeel uit van de grootschalige woningbouwlocaties. In
juni 2022 hebben ook Foodvalley en Arnhem Oost de status gekregen
van grootschalig woningbouwgebied.

Toekomstbeeld OV, zowel voor nationale verbindingen als de internationale richting Duitsland. Ook het goederentransport vraagt aandacht.
Het gaat om betere bereikbaarheid, optimale benutting van infrastructuur, maar ook om verschuiving van goederenvervoer van weg naar
water en spoor.
Opgaven op het gebied van verduurzaming en veiligheid spelen bij alle
vormen van verkeer en vervoer. In Oost-Nederland speelt veiligheid in
het bijzonder op N-wegen en gelijkvloerse spoorwegovergangen. De
landelijke trends van vergrijzing en toenemend gebruik van de
(elektrische) fiets vragen ook in Oost-Nederland zorg voor verkeersveiligheid. Tot slot vraagt verduurzaming van het regionale spoor aandacht.

Aanpak
Rijk en regio werken in programma’s en projecten samen aan de
verstedelijkings-, mobiliteits- en wateropgaven in Oost-Nederland,
zoals in het Programma Goederenvervoercorridors, en binnen het
Programma NOVEX in de NOVEX-gebieden Arnhem-NijmegenFoodvalley en NOVEX-gebied Regio Zwolle.
De aanpak van waterveiligheid wordt geborgd in het Deltaprogramma,
waarvan het doel is Nederland te beschermen tegen overstromingen en
te zorgen voor voldoende zoetwater en voor een klimaatbestendige
inrichting van het land. In het Programma Integraal Riviermanagement
(IRM) werken regionale overheden en het Rijk vanuit één gezamenlijke
visie samen aan een veilig, bevaarbaar, vitaal en aantrekkelijk Maas- en
Rijngebied.

Ter verbetering van de bereikbaarheid wordt ingezet op het beter
benutten van het bestaande hoofdnetwerk. De focus ligt op het
ontwikkelen van een robuust, veilig, slim en duurzaam mobiliteitssysteem tussen de stedelijke regio’s en economische kernzones.
Bijzondere aandacht is er voor opgaven binnen de contouren van het

MIRT Overzicht 2024 | 318

Oost-Nederland Projectenkaart

MIRT Onderzoek
1. Gebiedsgericht MIRT Onderzoek bereikbaarheid
Zwolle en omgeving
2. Havikerwaard-Fraterwaard-Olburgerwaard

Verkenning
3. A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven & Corridor
Nijmegen-Eindhoven
4. N35 Wijthmen-Nijverdal
5. EuregioRail: Zwolle-Twente-Münster
6. RegioExpres

Planning en studies
7. A1/A30 Barneveld
8. A1/A35 Knooppunt Azelo - Buren
9. A28 Amersfoort - Hoogeveen
10. N35 Nijverdal - Wierden
11. N50 Kampen-Kampen-Zuid
12. Quickscan Decentraal Spoor: Oost-Nederland
13. Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)
14. Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
15. Rivierklimaatpark IJsselpoort

Aanleg
16. A1 Apeldoorn-Azelo
17. A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15)
18. Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNOV)
19. PHS Ede
20. PHS Nijmegen
21. Traject Oost
22. Nijmegen omarmt de Waal (Waalfront)
23. Toekomstvisie Waal
24. Twentekanalen, verruiming (fase 2)
25. IJsseldelta fase 2
26. Kribverlaging Pannerdensch Kanaal

Programma
A Programma Goederencorridor Oost en Zuidoost

MIRT Overzicht 2024 | 319

Oost-Nederland Projectenoverzicht
Hoofdwegen

Vaarwegen

Projecten: 9

1

5
ten: 2
c
e
roj
p
l

1
1

Tot
aa

2

5

Projecten: 3

2

Water
Projecten: 4

1

2
1

1

2

Spoorwegen

4

Projecten: 7

Onderzoek

Verkenning

Planning en studies

Aanleg

1

2

Aanvullende projecten
Projecten: 2

Programma’s
MIRT Overzicht 2024 | 320

Gebied
Fase

Oost-Nederland
Onderzoek

Gebiedsgericht MIRT Onderzoek
bereikbaarheid Zwolle en omgeving
Aanleiding en doel

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Afronding en publicatie van de verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle en het gebiedsgerichte
MIRT-onderzoek Zwolle en omgeving.

2022 	Uitvoering van de onderzoeken
Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle en het
gebiedsgerichte MIRT Onderzoek Zwolle en
omgeving.

2021

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Vooruitlopend op de afronding van het MIRT-onderzoek A28
Amersfoort - Hoogeveen is er op het BO MIRT 2019 tussen de betrokken
partijen de afspraak gemaakt om in 2020 te starten met een gezamenlijk
MIRT-onderzoek naar de bereikbaarheid van Zwolle en omgeving in
combinatie met een verstedelijkingsstrategie voor de regio Zwolle. Bij
afronding van het MIRT-onderzoek A28 in februari 2020 is deze afspraak
bevestigd. Uit het MIRT-onderzoek A28 is geconcludeerd dat er rond
Zwolle sprake is van een brede mobiliteitsopgave gekoppeld aan een
verstedelijkingsopgave en het Daily Urban System. Doel van het
gebiedsgerichte MIRT-onderzoek is om nader onderzoek te doen naar
deze mobiliteitsopgave. Parallel aan en in wisselwerking met dit
onderzoek is ook een verstedelijkingsstrategie uitgewerkt waarin nader
richting wordt gegeven aan de verstedelijkingsopgave, energietransitie
en de opgaven rondom klimaatadaptatie. De uitkomsten daarvan zijn
als input gebruikt voor het gebiedsgerichte MIRT-onderzoek om zo
uiteindelijk tot een gebiedsgerichte en multimodale aanpak van Zwolle
en omgeving te komen.

Planning
In het BO MIRT 2022 zijn middelen voor de ontsluiting van woningbouwgebieden beschikbaar gesteld om een groot deel van het
maatregelenpakket dat volgt uit het MIRT-onderzoek te financieren.
Daarnaast is cofinanciering van de regio nodig. Op het moment dat de
cofinanciering beschikbaar is, kan tot verdere uitwerking en uitvoering
van de maatregelen worden overgegaan.

Betrokken partijen
Het MIRT-onderzoek naar de bereikbaarheid van Zwolle en omgeving is
met de provincie Overijssel als trekker uitgevoerd met drie opdrachtgevers: de provincie Overijssel, de gemeente Zwolle en het ministerie van
IenW. De verstedelijkingsstrategie, die in wisselwerking met dit
MIRT-onderzoek is opgesteld, staat onder leiding van het ministerie van
BZK en de regio Zwolle. Daarnaast worden andere bestuurlijke en
maatschappelijke partijen als stakeholder betrokken bij de uitwerking
van het MIRT-onderzoek en de verstedelijkingsstrategie.
MIRT Overzicht 2024 | 321

Gebied
Fase

Oost-Nederland
Onderzoek

MIRT Onderzoek Traject HavikerwaardBeimerwaard-Fraterwaard-Olburgerwaard
Aanleiding en doel

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

In het BO MIRT in het najaar van 2019 hebben het Rijk en de regio
afgesproken een MIRT-onderzoek te starten voor het gebied rond de
Havikerwaard/Olburgerwaard. Hierin worden de opgaven en kansen
voor waterkwaliteit, natuur, scheepvaart, waterveiligheid, zoetwatervoorziening en ruimtelijk-economische ontwikkeling in het gebied rond
de Havikerwaard/Olburgerwaard verder in beeld gebracht. Het
plangebied sluit aan op het plangebied van de MIRT-verkenning
Rivierklimaatpark IJsselpoort, waar opgaven op een soortgelijke
integrale wijze worden opgepakt. De financieringsmogelijkheden
worden onderzocht en er wordt toegewerkt naar een voorstel welke
opgaven wanneer opgepakt zouden moeten worden en in welke vorm
(integraal, gebiedsgericht of sectoraal).
Het plangebied omvat ruwweg de Havikerwaard, Beimerwaard,
Fraterwaard en de Olburgerwaard (HBFO). De bovengenoemde opgaven
zijn in dit gebied aan de orde. De definitieve grens van het plangebied
en de inhoudelijke scope zullen in een plan van aanpak nader worden
geconcretiseerd.

Planning
Het MIRT-onderzoek is in april 2021 afgerond. Geconcludeerd is dat op
basis van dit onderzoek nog geen startbeslissing genomen kan worden.
Momenteel wordt als vervolgstap nader onderzoek uitgevoerd naar
mogelijke integrale oplossingsrichtingen. Als resultaat van dit vervolgonderzoek kan geformuleerd worden hoe de gewenste nadere
uitwerking voor het gebied HBFO verder vorm kan krijgen en of een
MIRT-verkenning gewenst is.

Betrokken partijen
Het Rijk en de regio (provincie Gelderland, gemeente Rheden, gemeente
Bronckhorst, gemeente Doesburg, Rijkswaterstaat, waterschap Rijn en
IJssel) en overige partijen (LTO, K3, Landgoederen Middachten, Twickel
en Gestichten van Weldadigheid).

MIRT Overzicht 2024 | 322

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Verkenning

A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven
& corridor Nijmegen-Eindhoven
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021

De MIRT Verkenning is gestart

In het BO MIRT 2018 hebben het Rijk en de regio besloten tot het starten
van een MIRT-onderzoek A50 corridor Nijmegen - Eindhoven. Dit
MIRT-onderzoek is in 2019 afgerond en vastgesteld op het BO MIRT
2019. In dat BO is afgesproken dat een startbeslissing voor een
MIRT-verkenning wordt opgesteld; hiervoor reserveren het Rijk en de
provincies Gelderland en Noord-Brabant € 77 miljoen. Ook is afgesproken dat een mobiliteitspakket met strategische agenda door de
provincies Gelderland en Noord-Brabant wordt uitgewerkt, hiervoor
wordt € 26 miljoen gereserveerd. De opgave van de MIRT-verkenning is
het analyseren van de verkeersproblematiek bij en tussen de knooppunten Ewijk, Bankhoef en Paalgraven en hierbij passende oplossingen
zoeken. De opgave voor de strategische agenda is om mobiliteitsoplossingen te zoeken voor de corridor Nijmegen - Eindhoven.

Oplossing
De MIRT-verkenning onderzoekt de uitbreiding van de wegcapaciteit op
het gedeelte Ewijk - Bankhoef - Paalgraven als oplossing. De oplossing
voor de corridor Nijmegen - Eindhoven wordt gevonden in een breed
pakket aan (flankerende) maatregelen.

Bijdrage oplossing aan de doelstelling
Het project draagt bij aan het vergroten van de betrouwbaarheid van de
reistijd op de A50. Hierdoor vermindert de economische schade als
gevolg van files op dit traject en verbetert de verkeersveiligheid,
bereikbaarheid en leefbaarheid in het gebied. Daarmee draagt het bij
aan de woningbouwdoelstellingen van het kabinet Rutte IV.

Betrokken partijen

Planning

TEN-T

2023/2024: Voorkeursbeslissing

Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Direct betrokkenen zijn de provincie Gelderland en provincie NoordBrabant. Ook is er participatie van gemeenten, maatschappelijke
organisaties, waterschappen, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven,
omwonenden en relevante stakeholders.

In 2023 wordt de Voorkeursbeslissing in de ontwerpstructuurvisie
respectievelijk in 2024 in de structuurvisie opgenomen.

MIRT Overzicht 2024 | 323

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Verkenning

A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven
& corridor Nijmegen-Eindhoven
(vervolg)
File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 5 en
49 uit de file top 50.

Financiën
Voor dit project reserveren het Rijk en de provincies Gelderland en
Noord-Brabant € 78 miljoen (prijspeil 2023). Voor het mobiliteitspakket
met strategische agenda is € 26 miljoen gereserveerd. Daarnaast is het
Rijk bereid om budget vanuit de middelen voor Woningbouw en
Mobiliteit (WoMo) aan te wenden.

MIRT Overzicht 2024 | 324

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

N35 Wijthmen-Nijverdal

Verkenning - gepauzeerd

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Op het BO MIRT 2020 hebben het Rijk en de provincie Overijssel het
besluit genomen om een verkenning te starten naar de N35 tussen
Wijthmen en Nijverdal. Op basis van eerder geïnventariseerde problemen bestaat de opgave uit:

2023	Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

2022 	De startbeslissing is genomen en daarmee is de
MIRT Verkenning gestart.

• Het verbeteren van de verkeersveiligheid.
• Het verbeteren van de bereikbaarheid tussen de regio Zwolle en de
regio Twente. Door de weginrichtring van de N35 tussen Wijthmen en
Nijverdal aan te laten sluiten bij het wegtype stroomweg voor
doorgaand verkeer verbetert de doorstroming op de N35. Hierbij
wordt rekening gehouden met de bereikbaarheid voor overig verkeer
door middel van een adequate aansluiting van het onderliggende
wegennet op de N35.
• Het verminderen van de barrièrewerking en daarmee verbeteren van
de leefbaarheid.

Oplossing
In de MIRT-verkenning worden diverse alternatieven onderzocht gericht
op verbetering van de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid. In de startbeslissing is opgenomen dat in de Verkenning in ieder
geval de volgende alternatieven worden onderzocht:
• het nul-alternatief (referentie-alternatief);
• het nul-plus alternatief (de inrichting van de weg verbeteren, zonder
uit te gaan van een capaciteitsuitbreiding op de N35);
• het BO-MIRT-2020-alternatief (een stap zetten in het opwaarderen
van dit gedeelte van de N35 tot een stroomweg).

Een randvoorwaarde voor een verdere economische groei van de regio’s
Zwolle en Twente is een goede bereikbaarheid, in dit geval via de N35
die de regio’s met elkaar verbindt. Het verbeteren van de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid langs de N35 versterkt de
positie van Twente en Zwolle.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Planning

Vanuit de Omgevingsagenda Oost wordt ingezet op het versterken van
de economische topsectoren in de regio’s Twente en Zwolle (Tech,
Med-tech en Energy). Daarbij wordt ingezet op het versterken van het
vestigingsklimaat.

De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

MIRT Overzicht 2024 | 325

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Verkenning - gepauzeerd

N35 Wijthmen-Nijverdal
(vervolg)

Betrokken partijen
Verantwoordelijk: zowel het Rijk als de provincie Overijssel zijn
opdrachtgever voor deze verkenning.
Direct betrokken partijen: de gemeenten Raalte, Hellendoorn en
Dalfsen.
Participatie: overige gemeenten, maatschappelijke organisaties,
waterschappen, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, omwonenden en relevante stakeholders.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt de resterende
Rijksreservering voor dit project € 15 miljoen (prijspeil 2023). Het Rijk
had initieel € 100 miljoen gereserveerd op het Mobiliteitsfonds (prijspeil
2020). De provincie Overijssel heeft € 100 miljoen gereserveerd.

MIRT Overzicht 2024 | 326

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Verkenning

EuregioRail:
Zwolle - Twente - Münster
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Project nieuw opgenomen in het MIRT.

De (grensoverschrijdende) verbinding tussen Zwolle - Twente – Münster
moet verbeterd worden. Op dit moment rijden er dieseltreinen op het
baanvak Enschede - Gronau, met verbindingen naar Münster en
Dortmund. Aan Duitse zijde is het besluit genomen om de verbinding
Gronau - Münster te elektrificeren. Duitsland wil dit in 2028 gerealiseerd
hebben. Zonder aanpassingen aan de infrastructuur in Nederland zal er
na 2028 geen rechtstreekse grensoverschrijdende treinverbinding meer
mogelijk zijn, omdat er geen sprake is van een bovenleiding op dit
traject. De volgende aanpassingen zijn daarom nodig:
1. elektrificatie van spoor tussen Enschede en de grens
2. doorkoppeling treinen op station Enschede
Beide stappen worden voor wat betreft de infrastructuur uitgewerkt in
een verkenning door ProRail.
Voor stap 1 is eerder al door ProRail een pré-verkenning uitgevoerd, wat
op hoofdlijnen inzicht gaf in de kosten en mogelijkheden. Bij de
verkenning wordt ook bekeken of er synergie mogelijk is met voorgenomen ontwikkeling van het stationsgebied, met als variant een mogelijke
verdiepte ligging van het spoor.

Oplossing
Rijk en regio hebben met het BO MIRT 2022 besloten tot opdrachtverlening aan ProRail voor het uitvoeren van een verkenning naar de
benodigde (infrastructurele) aanpassingen voor beide maatregelen,
waarbij de provincie Overijssel geldt als dagelijks opdrachtgever.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De aanpassingen dragen bij aan het verbeteren van grensoverschrijdende verbindingen tussen Nederland en Duitsland. Zonder ingrijpen zal
deze bestaande verbinding komen te vervallen.

MIRT Overzicht 2024 | 327

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Verkenning

EuregioRail:
Zwolle - Twente - Münster
(vervolg)
Planning
Verkenningsfase: 2023-2024
Planuitwerkingsfase: 2025-2027 (elektrificatie)
Realisatie: 2028-2030 (elektrificatie)
Planning is mede afhankelijk van de uitkomsten van de verkenning

Betrokken partijen
Ministerie van IenW
Provincie Overijssel
Geen financiering, wel betrokken:
Gemeente Enschede
Gemeente Gronau (D)
Gemeente Hengelo
Deelstaat Nordrhein-Westfalen
Nahverkehr Westfalen Lippe (NWL), concessieverlener
Deutsche Bahn Energie
Deutsche Bahn Netze

Financiën
Taakstellend budget: in BO MIRT 2022 is € 30 miljoen (prijspeil 2022)
toegekend vanuit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit (WoMo).
Het huidige budget in pp 2023 bedraagt € 32 miljoen (MF 11.03).

Projectbudget
Begrotingsjaar *
MIRT 2024

Budget in mln.
32

Openstelling
2028-2030

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 328

Oost-Nederland
Spoorwegen personen en 		
		goederen
Gebied

Onderwerp

Ministerie
Fase

RegioExpres

IenW
Verkenning
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

De regionale spoorlijn Arnhem - Doetinchem - Winterswijk is een van de
drukst bereden regionale spoorlijnen van Nederland waarbij capaciteitsproblemen bestaan, met name in de spits. Met de verwachte woningbouw zal dit enkel nog maar toenemen.

Project nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Met het BO MIRT 2022 hebben het Rijk en de regio besloten tot de
gezamenlijke realisatie van de RegioExpres. Ieder bekostigt de helft van
de investeringskosten van € 150 miljoen. De RegioExpres is een sneltrein
op de spoorverbinding Arnhem - Doetinchem - Winterswijk die zorgt
voor een sterke verbetering van de bereikbaarheid, woon- en werkomgeving en leefbaarheid in de regio’s Liemers, Achterhoek en Arnhem Nijmegen. Dit is een gebied met meer dan 700.000 inwoners waar circa
25.000 nieuwe woningen bij gaan komen. Dit is onderdeel van de
woningbouwdoelstellingen van het kabinet Rutte IV. Op het traject
Achterhoek - Arnhem zal het aantal reizigers door de komst van de
RegioExpres zelfs met 40% toenemen. De sneltrein is daarmee een
drager van de verstedelijking en versterking van de regionale economie.
De reistijd tussen Winterswijk en Arnhem wordt verkort met 13 minuten.
Voor overstappers op een IC-verbinding naar de Randstad loopt de
reistijdwinst in de toekomst zelfs op tot 26 minuten.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De RegioExpres zorgt voor extra capaciteit én een snellere verbinding
voor inwoners van de Achterhoek naar Arnhem en verder.

Planning
In november 2023 wordt het Ontwerp Provinciale Inpassingsplan door
de provincie Gelderland ter inzage gelegd. De huidige planning gaat
ervan uit dat de RegioExpres in 2027 gaat rijden, maar dit is sterk
afhankelijk van de planologische procedure en de grondverwerving.

MIRT Overzicht 2024 | 329

Oost-Nederland
Spoorwegen personen en 		
		goederen
Gebied

Onderwerp

Ministerie
Fase

IenW
Verkenning

RegioExpres
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
De planuitwerking bevindt zich in de tweede fase. Provincie en IenW
hebben afspraken gemaakt over de governance.

Betrokken partijen
Ministerie van IenW
Provincie Gelderland
ProRail

Financiën
Taakstellend budget is € 75 miljoen (prijspeil 2022). Aanvullend is € 5
miljoen gereserveerd voor vervanging. Dekking vanuit de middelen voor
Woningbouw en Mobiliteit (WoMo) bij BO MIRT 2022 (Artikel MF 11.03).
Totale budget in prijspeil 2023 is € 85 miljoen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *
MIRT 2024

Budget in mln.
85

Openstelling
Divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 330

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A1/A30 Barneveld

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	
Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

2022 	Het voorkeursalternatief is begin 2021 vast­
gesteld en daarmee is de verkenning overgegaan
naar de planning en studies.

De A1 vervult een cruciale rol als achterlandverbinding tussen de
Randstad en het oosten van het land. Door toenemend verkeersaanbod
komt deze functie steeds meer onder druk te staan.
Naar aanleiding van het regionale MIRT-onderzoek aansluiting A1/A30
Barneveld staat vast dat er een bereikbaarheidsprobleem is op de A1 bij
de aansluiting op de A30 en dat de aansluiting zelf ook niet voldoende
functioneert. De opgave is om de doorstroming op de A1, het functioneren van de aansluiting en de verkeersveiligheid te verbeteren.

Oplossing
2021

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De oplossing wordt gezien in de uitbreiding van de wegcapaciteit
(verbreding) en het aanpassen van de aansluiting zelf.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan het vergroten van de betrouwbaarheid van
reistijd op de A1, de bereikbaarheid van verschillende economische
locaties en de verkeersveiligheid. Daarnaast vermindert het de
economische schade als gevolg van files op dit traject.

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

Politiek/bestuurlijk
Het ministerie van IenW voert de maatregelen aan de A1/A30 ter hoogte
Barneveld uit. Deze maatregelen zijn onderdeel van de bestuursovereenkomst met de provincie Gelderland, de gemeente Barneveld en
Regio Foodvalley. Ook het waterschap Vallei en Veluwe is betrokken.
ProRail wordt betrokken bij de aanpassing van het spoorviaduct ter

hoogte van Barneveld. Behalve deze (semi)overheden zijn ook
verschillende stakeholders uit de regio en omwonenden betrokken.
Het projectgebied A1/A30 Barneveld overlapt 2,5 kilometer met het
projectgebied van A28/A1 Knooppunt Hoevelaken. Uitgangspunt in het
vastgestelde voorkeursalternatief A1/A30 Barneveld is een aangelegd
knooppunt Hoevelaken. Wijzigingen in de planning van één van deze
projecten kunnen vanuit het raakvlak effect hebben op de voortgang in
het andere project.

MIRT Overzicht 2024 | 331

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

A1/A30 Barneveld
(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het TEN-Tprogramma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

File Top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 4 en
12 uit de file top 50.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt het resterende
budget voor dit project € 23 miljoen (prijspeil 2023), inclusief bijdragen
derden. Het budget in het MIRT Overzicht 2023 bedroeg € 89 miljoen.
Hierbij was rekening gehouden met bijdragen van de provincie
Gelderland (€ 10,5 mln.) en van Regio F oodvalley (€ 1 mln.).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

23

n.t.b.

MIRT 2023

89

n.t.b.

MIRT 2022

89

n.t.b.

MIRT 2021

42

n.t.b.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

19

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

8

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 332

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A1/A35 Knooppunt Azelo-Buren

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	
Het project is gepauzeerd in het kader van de
herprioritering van het Mobiliteitsfonds.

De A1/A35 tussen de knooppunten Azelo en Buren is een druk bereden
wegvak. De A1 verbindt de Randstad met het noorden van Duitsland, de
Baltische staten en Scandinavië en de A35 verbindt Twente via de N35
met Zwolle en richting het oosten met Duitsland. Bij het Notaoverleg
(NO) MIRT in december 2017 is een motie aangenomen om te komen tot
een structurele oplossing voor het knelpunt A1/A35 tussen Azelo en
Buren.

2022	Op het BO MIRT 2020 is afgesproken dat het Rijk
€ 5 miljoen beschikbaar stelt voor de aanleg van
een weefvak op de A35 tussen de toerit Delden en
de afrit Hengelo-Zuid.

Uit het onderzoek bleek dat de vele weefbewegingen in combinatie met
de aard van het verkeer (bovengemiddeld veel (zwaar) vrachtverkeer) op
dit traject in toenemende mate congestie en verkeersveiligheidsproblemen veroorzaken.

2021	Het verkorte MIRT Onderzoek is in het najaar van
2019 afgerond. De oplossingsrichtingen en
bijbehorende financieringsmogelijkheden
worden door het Rijk en de regio samen verder
uitgewerkt en in het BO MIRT 2020 besproken.

2020

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Na afronding van het verkorte MIRT Onderzoek A1/A35 en het verder
uitwerken van de geïdentificeerde oplossingsrichtingen, is op het BO
MIRT 2020 besloten om over te gaan tot de aanleg van een weefvak op
de A35 tussen de toerit Delden en de afrit Hengelo-Zuid. Het Rijk stelt
hiervoor € 5 miljoen (incl. btw) beschikbaar.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De aanleg van een weefvak haalt de reeds aanwezige filekiem weg en
draagt daardoor bij aan het verbeteren van de bereikbaarheid en de
verkeersveiligheid.

Planning
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit
project. Dat betekent dat het project tot nader order gepauzeerd is.
Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de
herprioritering aan het begin van dit MIRT Overzicht.

MIRT Overzicht 2024 | 333

Gebied
Onderwerp
Ministerie

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

Planning en studies 		gepauzeerd
Fase

A1/A35 Knooppunt Azelo-Buren
(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt deels onderdeel uit van het kernnetwerk van het
Europese TEN-T programma. Het traject Azelo-Buren ligt op de North
Sea-Baltic corridor.

Politiek/bestuurlijk
Op het NO MIRT in 2017 is een motie van het lid Von Martels aangenomen om te komen tot een structurele oplossing op het stuk A1/AA35
tussen de knooppunten Azelo en Buren en op het NO MIRT 2018 is een
motie van het lid Van Aalst aangenomen om het gesprek met de regio te
starten over de aanpak van de A1/A35 Azelo - Buren. Dit heeft op het BO
MIRT 2020 geleid tot de afspraak om een weefvak aan te leggen.

Financiën
Na de herprioritering van het Mobiliteitsfonds bedraagt het resterende
Rijksbudget voor dit project ca. € 0,7 miljoen (prijspeil 2023).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

1

N.t.b.

MIRT 2023

5

N.t.b.

MIRT 2022

5

N.t.b.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

4,3

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 334

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A28 Amersfoort-Hoogeveen

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Naar aanleiding van de afspraken op het BO MIRT
2020, is het project overgegaan naar de
planning- en studiefase.

In het regeerakkoord van kabinet-Rutte III staat de A28 benoemd als
een van de resterende knelpunten uit de NMCA om aangepakt te
worden. Het Rijk en de regio hebben in 2018 afgesproken om een
MIRT-onderzoek A28 (Amersfoort - Zwolle) te starten. De Kamer heeft
per motie (motie-Van der Graaf c.s., TK 34775 A, nr. 37) verzocht het
traject tussen Zwolle en Hoogeveen ook op te nemen in het onderzoek.

Oplossing
2021 	Het MIRT Onderzoek is afgerond. In het BO MIRT
van 2020 zijn afspraken gemaakt over de
financiering van de verschillende
maatregelpakketten.

2020 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.
De eerste fase van het MIRT Onderzoek
(probleemanalyse) is opgeleverd.

Begin 2020 is het MIRT-onderzoek afgerond met de vaststelling van de
eindrapportage en het maken van bestuurlijke afspraken voor het
vervolg. De stuurgroep A28 heeft afspraken gemaakt over de voorbereiding van een pakket inframaatregelen om op korte en middellange
termijn (2030) de verkeersveiligheid en daarmee ook de doorstroming
op de A28 te verbeteren. Daarnaast gaan partijen zich inzetten voor
maatregelen gericht op vraagbeïnvloeding, openbaar vervoer, fiets- en
ketenmobiliteit in de regio’s Noord-Veluwe, Zwolle en de Kop van
Overijssel/Drenthe. Ook komt er een gezamenlijk MIRT-onderzoek naar
de bereikbaarheid van Zwolle en omgeving in combinatie met een
verstedelijkingsstrategie voor de regio Zwolle. Op het BO MIRT 2020 zijn
bovenstaande afspraken bestuurlijk nogmaals bevestigd.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Politiek/bestuurlijk

De maatregelen dragen bij aan de verbetering van de verkeersveiligheid
en daarmee ook aan de doorstroming op de A28.

Het MIRT-onderzoek is uitgevoerd onder leiding van het ministerie van
IenW, in nauwe samenwerking met de bestuurlijke partners uit de regio,
te weten de provincies Gelderland, Overijssel en Drenthe. Dezelfde
partijen zullen verantwoordelijk zijn voor de uitwerking en uitvoering
van de maatregelpakketten. Daarnaast zullen andere bestuurlijke en
maatschappelijke partijen, die al bij het MIRT-onderzoek waren
betrokken, ook als stakeholder worden betrokken bij de verdere
uitwerking van de maatregelpakketten.

Planning
De planning- en studiefase zal een doorlooptijd hebben tot begin 2023.
In het tweede kwartaal van 2024 kan met regionale partijen besluitvorming plaatsvinden. Het streven is om de maatregelen uiterlijk 2026 te
hebben gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 335

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

A28 Amersfoort-Hoogeveen
(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Financiën

Het gebiedsgericht MIRT-onderzoek Zwolle en omgeving is afgerond. De
resultaten zijn geagendeerd op het BO MIRT 2022. Daar zijn voor een
groot deel van de maatregelen WoMo middelen toegekend. Voor meer
informatie, zie het blad “Gebiedsgericht MIRT Onderzoek bereikbaarheid
Zwolle en omgeving”.

Bij het BO MIRT zijn afspraken gemaakt over de financiering van de
verschillende maatregelenpakketten. Het Rijk heeft € 33 miljoen
(prijspeil 2023) gereserveerd voor uitwerking en aanleg van het pakket
aan gerichte infrastructurele maatregelen (inclusief btw, risicoreservering).. Voor de A28 corridor Noord-Veluwe investeren de provincie
Gelderland en de regio Noord-Veluwe in het mobiliteitsprogramma
Noord-Veluwe Bereikbaar (NVB). Voor 2021 zijn negentien projecten
voorzien met een totale waarde van € 1,407 miljoen.
De provincie Drenthe en haar regionale partners investeren tussen 2020
en 2024 circa € 25 miljoen in een breed pakket van maatregelen (onder
andere het stimuleren van logistieke hubs, een werkgeversaanpak,
optimalisatie van het onderliggende wegennet (N375) en gebiedsontwikkeling/stationsontwikkeling Meppel en Hoogeveen).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

33

2026

MIRT 2023

59

2026

MIRT 2022

57

2026

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

24

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

2

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 336

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

N35 Nijverdal-Wierden

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	De uitspraak van de Raad van State op
30 december 2020 leidt tot vernietiging van het
TB omdat deze op het PAS gebaseerd was.
Hierdoor moet er een nieuw TB worden
opgesteld.

2021 	De uitspraak van de Raad van State over de
Programma Aanpak Stikstof (PAS) leidt tot
vertraging.

2020 	Het tracébesluit is op 19 december 2018
vastgesteld.

2017 	Het budget dat is opgenomen in de bestuursovereenkomst wijkt af van het taakstellend budget.
Het taakstellend budget is gecorrigeerd
(€ 18 miljoen) voor verschillende posten die geen
onderdeel zijn van de aanleg van de N35
Nijverdal-Wierden.

2016 	Gezamenlijk met de regio is het voorkeursalternatief vastgesteld en het project is overgegaan
naar de planning- en studiefase. In de bestuursovereenkomst zijn de financiële afspraken tussen
Rijk en regio voor het project vastgelegd.

Veel lokaal en regionaal verkeer is aangewezen op de N35. De doorstroming op het traject Nijverdal - Wierden is kwetsbaar. Ook ligt er een
opgave om de verkeersveiligheid te verbeteren. De regio heeft de
ambitie om op termijn de hele N35 op te waarderen naar een 2x2-autoweg die geschikt is voor 100 kilometer per uur. Deze regionale ambities
zijn verwoord in de Marsroute N35.

Oplossing
De doorstroming en de verkeersveiligheid worden verhoogd door de
aanpassing van de huidige N35 tussen Nijverdal en Wierden van een
2x1-weg met gelijkvloerse aansluitingen naar een 2x2-weg. In Nijverdal
zijn daarbij een ongelijkvloerse kruising en een ongelijkvloerse
aansluiting voorzien, en bij Wierden een ongelijkvloerse aansluiting.

Bijdrage oplossing aan beleidsoplossing
Het project draagt bij aan de doorstroming en de verkeersveiligheid.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

Politiek/bestuurlijk
In 2010 is gestart met een MIRT-verkenning. In de verkenning zijn
verschillende alternatieven onderzocht, waaronder een variant op een
initiatief van een aantal omwonenden. Op 2 maart 2015 is het voorkeursalternatief vastgesteld (Noordvariant met ongelijkvloerse aansluiting
en kruising in Nijverdal). De Noordvariant is opnieuw in beeld gekomen
op initiatief van omwonenden en de regionale overheden. De afspraken
met de regio zijn vastgelegd in een bestuursovereenkomst van 2 maart
2015.

MIRT Overzicht 2024 | 337

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

N35 Nijverdal-Wierden
(vervolg)

De kosten voor de ongelijkvloerse kruising komen voor rekening van de
regio. Het ontwerptracébesluit is in 2017 vastgesteld. In 2018 is het
tracébesluit vastgesteld. Duidelijk is dat de uitspraak van de Raad van
State over de Programma Aanpak Stikstof (PAS) voor lopende planning
en studies leidt tot vertraging. Op 30 december 2020 heeft de Raad van
State het tracébesluit vernietigd, omdat het op het PAS gebaseerd was.

Financiën
Het taakstellend budget bedraagt € 125 miljoen (prijspeil 2023), inclusief
bijdrage van de regio van € 64 miljoen (Artikel MF 12.03.02). Het budget
is verlaagd vanwege een overboeking naar het MJPO, voor de realisatie
van het ecoduct Notterveld.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

125

n.t.b.

MIRT 2023

119

n.t.b.

MIRT 2022

120

n.t.b.

MIRT 2021

117

2023-2025

MIRT 2020

121

2022-2024

MIRT 2016

122

n.t.b.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

6

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

21

* Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden

MIRT Overzicht 2024 | 338

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

N50 Kampen-Kampen-Zuid

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Zoals gemeld in de MIRT-brief van 9 juni 2021 (TK
35 570 A, nr. 62) is dit een van de projecten die
vertraging oploopt in afwachting van het
onderzoek naar de maximale rekenafstand ten
aanzien van stikstofuitstoot. Op dit moment is er
nog geen duidelijkheid te geven over de omvang
van deze vertraging en het effect op de mijlpalen
van dit project.

2019

Het project is nieuw toegevoegd aan het MIRT.

In de huidige situatie is op het wegvak Kampen - Kampen-Zuid
regelmatig sprake van filevorming in de spitsperioden. De voornaamste
oorzaak van de opstopping is dat er slechts één rijstrook is per
rijrichting. Daarnaast is er geen fysieke rijbaanscheiding, waardoor de
kans op frontale ongevallen groter is.

Oplossing
In de planning- en studiefase wordt de verbreding uitgewerkt van de
N50 tussen Kampen en Kampen-Zuid van 2x1 naar 2x2 rijstroken met
fysieke rijbaanscheiding.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
De verbreding van de N50 tussen Kampen en Kampen-Zuid heeft als
doel de bereikbaarheid van de regio te versterken en verstoringen in de
verkeersstromen te verminderen, zodat de doorstroming en verkeersveiligheid verder verbetert.

Planning
De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

Politiek/bestuurlijk
Tijdens het BO MIRT in het najaar van 2017 is met de regio overeengekomen om de planstudie N50 Kampen - Kampen-Zuid begin 2019 te
starten. In december 2017 heeft de minister van IenW de startbeslissing
ondertekend.

MIRT Overzicht 2024 | 339

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

N50 Kampen-Kampen-Zuid
(vervolg)

Financiën
Met de motie-Visser c.s. (TK 34550 A, nr. 25) wordt de regering verzocht
€ 5 miljoen beschikbaar te stellen voor de aanpak van verbreding van de
N50 Kampen. In een Kamerbrief (TK 29398, nr. 549) is bevestigd dat
deze bijdrage gereserveerd is binnen het Infrastructuurfonds. Daarnaast
draagt ook de regio € 5 miljoen bij aan het totale beschikbare budget. In
2021 is gebleken dat het taakstellend budget van € 10 miljoen niet
voldoende is voor de voorgenomen maatregelen. Er is een tekort van
ongeveer € 5 miljoen, dat verdeeld wordt tussen het Rijk en de regio.
Het tekort wordt veroorzaakt door prijsstijgingen, aangescherpte
verkeersveiligheidsnormen en gewijzigde uitgangspunten voor de
kostenraming. In 2022 is de Rijksbijdrage daarom verhoogd tot € 8
miljoen.
Het projectbudget is toegenomen met € 8 miljoen als gevolg van een
extra bijdrage van de provincie Overijssel.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

17

n.t.b.

MIRT 2023

8

n.t.b.

MIRT 2022

5

n.t.b.

MIRT 2021

5

2022-2024

MIRT 2020

5

2022-2024

MIRT 2019

5

2022-2024

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

12

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

1

* Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden

MIRT Overzicht 2024 | 340

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Quickscan Decentraal Spoor: Oost-Nederland

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Er is € 6,2 miljoen overgeboekt naar het
programma Regionale knelpunten ter dekking
van de geactualiseerde kostenraming van het
project Verbetermaatregelen Zwolle - Enschede.

Op een aantal gedecentraliseerde spoorlijnen is het vervoer sterk
toegenomen. Ook hebben enkele decentrale overheden meer ambitie
met het gedecentraliseerde spoorvervoer voor reizigers dan mogelijk is
met de beschikbare capaciteit. Mede daarom is in 2008 een quickscan
uitgevoerd naar de marktontwikkelingen in het personenvervoer op
gedecentraliseerde spoorlijnen. Hieruit bleek dat vooral de punctualiteit
op een aantal lijnen in Oost-Nederland onvoldoende was.

Oplossing
2021 	In het projectbudget was rekening gehouden met
50% bijdrage vanuit de regio. Aangezien de
kosten van een aantal van de gerealiseerde
projecten uiteindelijk lager zijn uitgevallen dan
eerder geraamd, zijn de verwachte bijdragen van
derden bijgesteld met € 3,2 miljoen.

2019 	Onder ‘Oplossing’ is aangegeven welke projecten aanvullend gerealiseerd en financieel
afgewikkeld zijn.

2018 	Er wordt rekening gehouden met aanleg tot in
2020. Dit is in verband met een langer benodigde
planvorming over het tweede deel van de
betrouwbaarheidsverhogende maatregelen aan
de Valleilijn, het opheffen van enkele overwegen
en de verwerving van gronden voor het
aanpassen van de boog in de spoorlijn. Daardoor
zal ook de aanleg later plaatsvinden.

ProRail heeft op basis van een effectiviteitsanalyse in beeld gebracht
welke maatregelen nodig zijn om de punctualiteit te verbeteren. Voor
Oost-Nederland zijn dit maatregelen op vijf lijnen. De rijksbijdragen
voor de maatregelen op de lijnen Zwolle - Kampen en Nijmegen Roermond zijn al in 2011 en 2012 aan de decentrale overheden uitgekeerd. De cofinanciering door het ministerie van IenM en de provincie
Gelderland is afgesproken in het BO MIRT van 2009. De maatregelen op
de lijn Arnhem - Doetinchem - Winterswijk zijn gerealiseerd en
financieel afgewikkeld. Dat geldt ook voor twee maatregelen op de lijn
Zutphen - Winterswijk. De planvorming en financiële afwikkeling tussen
het ministerie en de provincie Gelderland loopt nog voor de lijn
Amersfoort - Ede - Wageningen, de Valleilijn en de lijn Zutphen Winterswijk.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verbeteren van de betrouwbaarheid.

Planning
2011-2022: Oplevering (divers)
2023: Oplevering perronoverkluizing station Apeldoorn

MIRT Overzicht 2024 | 341

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Planning en studies

Quickscan Decentraal Spoor: Oost-Nederland
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2017 	Het projectbudget is opgehoogd met € 2,2
miljoen als gevolg van de financiële bijdrage van
de provincie Gelderland. Er wordt rekening
gehouden met aanleg tot in 2018 in verband met
een langer benodigde planvorming over het
tweede deel van de betrouwbaarheidsverhogende maatregelen aan de Valleilijn. Daardoor zal
ook de aanleg later plaatsvinden.

2014 	Diverse projecten kennen een langere doorlooptijd dan bij de start was aangenomen. Dit komt
onder andere door benodigde grondverwerving
en bijbehorende procedures.

Moties: de Tweede Kamer heeft eind 2007 verzocht om een quickscan
naar de markt en de capaciteit op de regionale spoorlijnen (motieAnker/Koopmans, TK 31200 XII, nr. 55). In september 2008 is het
eindrapport opgeleverd en aan de Kamer verstuurd (TK 31305 XII, nr.
80). In de BO’s MIRT van voor- en najaar 2009 hebben het Rijk en de
regio afspraken gemaakt over de te nemen maatregelen en de
gezamenlijke financiering (50/50) op basis van taakstellende budgetten.
In het BO MIRT van 2020 hebben het Rijk en de regio afgesproken zich in
te spannen voor de aanleg van een perronoverkluizing op station
Apeldoorn voor een robuustere dienstregeling, met ieder een vaste
bijdrage van maximaal € 1,2 miljoen Deze bijdrage is inmiddels
toegezegd. Eveneens is afgesproken (opnieuw) naar de mogelijkheid te
kijken om op de verbinding Apeldoorn - Zutphen - Winterswijk een
directe treinverbinding te realiseren. Onderzoeksresultaten moeten
uitwijzen of dit een passende maatregel is. Tot die tijd is de aanpak van
de transfercapaciteit op station Zutphen uitgesteld. In het BO MIRT van

2022 is besloten om het onderzoek naar de doorgaande treinverbinding
niet door te zetten. Het Rijk en de regio besluiten tot nadere uitwerking
van het voorkeursalternatief voor de aanpak van het transferknelpunt
op station Zutphen.

Uitvoering
De provincie Gelderland heeft medegedeeld geen noodzaak meer te
zien voor een tweede tranche Robuustheid Verhogende Maatregelen
(RVM) op de Valleilijn, nu zowel capaciteit als punctualiteit voldoende op
orde zijn. IenW heeft daarmee ingestemd. De oplevering van het
aanpassen van een overwegschakeling bij Lunteren wordt in 2020
verwacht. Ook wordt opnieuw bekeken of de transfercapaciteit op
station Zutphen moet worden aangepakt.

Financiën
Het taakstellend budget is € 28 miljoen, inclusief de bijdragen van de
provincie Gelderland en de voormalige Stadsregio Arnhem-Nijmegen
(Artikel MF 13.03.04 en 13.03.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln.

Gereed

MIRT 2024

28

2011-2023/divers

MIRT 2023

27

2011-2023/divers

MIRT 2022

33

2011-2022

MIRT 2021

33

2011-2022

MIRT 2020

36

2011-2020

MIRT 2013

23

2011-2014

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

5

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

3

* Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden

MIRT Overzicht 2024 | 342

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Het traject in de IJssel van IJsselkop tot Zutphen is moeilijk bevaarbaar
voor de beoogde scheepvaart in klasse Va. Dit bemoeilijkt ook de
toegang tot het Twentekanaal, dat juist geschikt wordt gemaakt voor
schepen in deze klasse.

2023 	Er is circa € 0,7 miljoen vanuit dit project
toegevoegd aan het MIRT-project
Rivierklimaatpark IJsselpoot

2013	De bezuinigingen uit het Lenteakkoord en het
aanvullend Regeerakkoord van 2012 hebben,
zoals besloten in de Voorjaarsnota 2013, tot
gevolg dat de oplevering van dit project wordt
vertraagd.

Oplossing
In de planning en studies wordt met name gekeken naar de mogelijkheden om de vaarbreedte van de bochten in dit traject van de IJssel aan te
passen, waardoor schepen uit klasse Va het traject IJsselkop - Zutphen
veiliger en efficiënter kunnen bevaren.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het verruimen van de vaargeul voor schepen in klasse Va draagt bij aan
een vlotte, efficiënte en veilige scheepvaartafwikkeling.

Planning
Openstelling nader te bepalen.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Financiën
Taakstellend budget: € 41 miljoen (Artikel MF 15.03.02). Er is € 8,3
miljoen gereserveerd voor het integrale MIRT-project Rivierklimaatpark
IJsselpoort, bestemd voor de scheepvaartopgaven op dit deeltraject dat
onderdeel uitmaakt van de Boven-IJssel.

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

41

N.t.b.

MIRT 2023

39

N.t.b.

MIRT 2022

37

2026-2028

MIRT 2021

36

2026-2028

MIRT 2020

36

2026-2028

MIRT 2013

36

2023

Verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

5

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

3

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 343

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2021 	Door het wegvallen van de PAS-regeling is
vertraging opgetreden.

Begin 2009 werd een verkenning opgeleverd waaruit bleek dat er tussen
Lobith en Kampen een zeer beperkt aantal ligplaatsen geschikt is voor
schepen in klasse IV/V. Het gebrek aan ligplaatsen voor grotere schepen
op de IJssel bemoeilijkt een logistieke planning in verband met de
regelgeving voor vaar- en rusttijden. Ook ontstaan hierdoor extra pieken
bij het passeren van de sluis bij Eefde. Het grootste knelpunt doet zich
voor op de Boven-IJssel tussen Arnhem en Zutphen.

2019 	Vanwege optimalisaties ten aanzien van locatie
en aantal ligplaatsen is enige vertraging voorzien.
De openstelling is niet vertraagd.

2018 	De bijstelling van het aantal aan te leggen
ligplaatsen leidt tot een latere openstelling
vanwege de benodigde afstemming.

2016 	De planning en studies is later gestart, omdat het
samenstellen van een team voor de planning en
studies extra tijd heeft gekost.

Oplossing
Het tekort aan ligplaatsen wordt gefaseerd aangepakt. Voor de korte
termijn zijn als quick wins enkele ligplaatsen gecreëerd op de BovenIJssel: twee ligplaatsen bij Arnhem en vier bij Eefde. Deze quick wins zijn
in 2010/2011 gerealiseerd. Daarnaast is de planning- en studiefase
gestart voor de mogelijke aanleg van een overnachtingshaven aan de
Boven-IJssel. In 2013 is de voorkeursbeslissing genomen om ligplaatsen
in de Valeplas ten oosten van Arnhem aan te leggen. Op basis van een
actuele prognose is besloten om elf ligplaatsen aan te leggen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2015

Najaar 2013 is de voorkeursbeslissing genomen.

Het aanleggen van ligplaatsen op de IJssel draagt bij een veilige en
efficiënte scheepvaart.

Planning
N.t.b.

Politiek/bestuurlijk
In het najaar van 2013 is de voorkeursbeslissing genomen. In 2015 is
besloten het zoekgebied uit te breiden naar de zuid- en de westlob van
de Valeplas. Op basis van de actuele WLO-scenario’s
(Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving) is medio 2017
besloten het aantal aan te leggen ligplaatsen terug te brengen van
zeventien naar elf.

MIRT Overzicht 2024 | 344

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Planning en studies

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
(vervolg)

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

Financiën
Taakstellend budget: € 32 miljoen waarvan € 31 miljoen op artikel MF
15.03.02 en een ontwikkelbudget van € 1 miljoen op artikel MF 15.03.01.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

32

N.t.b.

MIRT 2023

30

N.t.b.

MIRT 2022

29

2023-2024

MIRT 2021

28

2023-2024

MIRT 2020

28

2021-2022

MIRT 2014

28

2018-2020

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

4

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

5

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 345

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterveiligheid
IenW

Rivierklimaatpark IJsselpoort

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	Er is een partieel uitvoeringsbesluit voor de

Het Rivierklimaatpark IJsselpoort richt zich op een gezamenlijke en
integrale aanpak van de problemen in dit gebied op het terrein van
water, beleving, natuur en economie.

Oplossing

Kaderrichtlijn Water-maatregelen binnen het
rivierklimaatpark genomen.

Bij de hoofddoelstelling van klimaatadaptatie zijn vier onderdelen
geformuleerd:

2022

De planuitwerking is gestart.

2020

De voorkeursbeslissing is genomen.

2018

De verkenningsfase is met een jaar verlengd.

• Water: een veilige afvoer van rivierwater, ook in de toekomst;
• Beleving: een park voor verkoeling en bewustwording, voor recreatie
en als uitloopgebied;
• Natuur: corridor voor plant en dier;
• Economie: ruimte voor duurzame en passende economie en
bedrijvigheid.

2017

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Een veilige afvoer van rivierwater draagt bij aan de bescherming tegen
overstroming. De leefbaarheid bij klimaatverandering in de toekomst
wordt verhoogd.

Planning
2024 Projectbeslissing
2024-2027 Aanleg van deelprojecten
2028 Openstelling
In november 2015 is op basis van het regionale voorstel voor rivierverruimende projecten langs de Rijntakken besloten tot de start van de
MIRT-verkenning Rivierklimaatpark IJsselpoort. Eind 2016 is besloten de
verkenningsfase met een jaar te verlengen. Dit was nodig om de breedte
van de opgave voldoende uitwerking te kunnen geven met alle partners.
De voorkeursbeslissing is genomen in oktober 2020.

Politiek/bestuurlijk
Het ministerie van IenW trekt de MIRT-planuitwerking en werkt nauw
samen met Rijkswaterstaat, provincie Gelderland, de gemeenten
Rheden, Zevenaar, Westervoort, Duiven en Arnhem,
Natuurmonumenten, Waterschap Rijn en IJssel, lokale bedrijven,
terreinbeherende organisaties, burgers, agrariërs en belangenorganisaties werken nauw samen in deze gebiedsontwikkeling.

MIRT Overzicht 2024 | 346

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Planning en studies

Rivierklimaatpark IJsselpoort
(vervolg)

Financiën
Alle opgenomen bedragen komen voort uit de samenwerkingsovereenkomst, zijn in miljoenen € en zijn prijspeil 2019, inclusief btw.
In het Deltafonds is voor Rivierklimaatpark IJsselpoort € 25,8 miljoen
gereserveerd voor rivierverruimende maatregelen. In het Infrafonds is
€ 8,33 miljoen gereserveerd voor scheepvaartmaatregelen. Voor
KRW-maatregelen is € 6,21 miljoen gereserveerd. De provincie
Gelderland heeft voor IJsselpoort € 14,41 miljoen gereserveerd.
Natuurmonumenten heeft € 0,18 miljoen beschikbaar voor de natuurontwikkeling in het Rivierklimaatpark. Daarnaast kan de besparing op de
dijkversterkingskosten vanuit het Hoogwaterbeschermings-programma
(HWBP) worden ingezet voor rivierverruimende maatregelen.
Verder droeg de gemeente Arnhem € 0,11 miljoen bij. Gemeente
Zevenaar € 1,43 miljoen, gemeente Rheden € 0,39 miljoen, gemeente
Westervoort € 1,58 miljoen en particuliere investeringen bedroegen
€ 0,75 miljoen. Bovenstaande financiën zijn exclusief € 1,2 miljoen
EPK-inhuur (prijspeil 2021).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

64

2028

MIRT 2023

64

2028

MIRT 2022

62

2023

MIRT 2021

60

2023

MIRT 2020

39

2023

MIRT 2017

39

2023

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

25

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

4

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 347

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A1 Apeldoorn-Azelo

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De opdracht voor fase 2b is op 22 maart 2022

De bereikbaarheid van de A1-zone (het wegennetwerk en de A1 tussen
Apeldoorn en Azelo als onderdeel hiervan) is vanuit regionaal en (inter)
nationaal perspectief van belang voor de economische ontwikkeling. De
bereikbaarheid voldoet op het traject A1 Apeldoorn - Azelo niet aan de
streefwaarden in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR).

verstrekt.

Oplossing
2022	In september 2020 is de extra rijstrook tussen
Twello en Rijssen opengesteld. Begin juni 2021 is
het verbrede tracé tussen Rijssen en Azelo
opengesteld. Hiermee zijn fase 1 en 2a van het
project afgerond. Het budget om fase 2b te
kunnen realiseren is toegenomen door onder
andere aangepaste ontwerprichtlijnen en
aanvullende risicoreservering (€ 9,1 miljoen).
Daarnaast is er een extra bijdrage van derden
ontvangen (€ 2,8 miljoen).

2021	De minister heeft in juni 2020 bekendgemaakt
fase 2 van dit project versneld op de markt te
brengen.

2020	De minister heeft in maart 2019 bekendgemaakt
voor een versnelde uitvoering van fase 2 te
kiezen.

2019	Het budget is toegenomen als gevolg van extra
bijdragen van derden (€ 4,7 miljoen) en indexering (€ 6,5 miljoen).

2018	De planning is aangepast door de overstap naar
een ander verkeersmodel (NRM 2016). Dit heeft
geen gevolgen voor de openstelling van het
project.

Het traject A1 Apeldoorn - Azelo wordt verbreed met een rijstrook.
Bij Deventer wordt gebruikgemaakt van de bestaande brug. Het oostelijk deel van het traject wordt verbreed in de middenberm. Grofweg
ontstaan in de nieuwe situatie 2x4 rijstroken op het westelijke deel en
2x3 rijstroken op het oostelijke deel. De regio stelt aanvullende
middelen beschikbaar voor inpassing.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan de beleidsdoelstelling om de economische
ontwikkeling te stimuleren en om de doorstroming en verkeersveiligheid te verbeteren op het hoofdwegennet. Het project heeft duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit als nevendoelstellingen, enerzijds op
initiatief van de regio en anderzijds vanuit rijksbeleid en verduurzaming
MIRT.

Planning
Met het aanbod van de regio om een deel van het traject voor te
financieren, wordt het project gefaseerd uitgevoerd.
Openstelling begrotingsjaar MIRT 2023:
Fase 1 en 2a: 2020-2022
Fase 2b: 2023-2025

Politiek/bestuurlijk
Vanuit de regio zijn de provincies Overijssel en Gelderland, de stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen, de regio Twente en de
gemeenten die binnen de A1-zone liggen betrokken. Het Rijk en de regio
hebben gewerkt aan de MIRT-verkenning A1-zone, waarin een

verkenning naar een capaciteitsuitbreiding van de A1 is geïntegreerd. Op
basis van de uitkomsten van deze gezamenlijke verkenning is er
overeenstemming bereikt over het gewenste ruimtelijke concept en
over de wijze waarop de capaciteitsuitbreiding van de A1 tussen
Apeldoorn en Azelo op termijn kan plaatsvinden. In oktober 2013 is dit
vastgelegd in de bestuursovereenkomst tussen het Rijk en de regio
(provincie Overijssel, provincie Gelderland, regio Twente en de
stedendriehoek). In juni 2018 is het tracébesluit vastgesteld. Met het
vaststellen van het tracébesluit is de planning- en studiefase van dit
project afgerond.

MIRT Overzicht 2024 | 348

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A1 Apeldoorn-Azelo
(vervolg)

Uitvoering

Financiën

Fase 1 van het project (Twello - Deventer en Deventer Oost - Rijssen) is
in april 2018 gegund met een Design & Construct-contract (D&C). Fase 2
wordt versneld uitgevoerd. Fase 2a is tegelijkertijd uitgevoerd met fase
1. De onderhoudswerkzaamheden hebben onderdeel uitgemaakt van de
versnelde uitvoering van fase 2a. Fase 2b is in oktober 2020 separaat op
de markt gezet. De opdracht is verstrekt op 22 maart 2022.

Er is een taakstellend budget van € 489 miljoen, inclusief bijdrage van de
regio van € 120 miljoen). Daarnaast financiert de regio een bedrag van
€ 29 miljoen (Artikel MF 12.03.02). Het budget is exclusief reservering
voor het Meerjarenprogramma Geluidssanering (MJPG) van € 0,7
miljoen.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de North Sea-Baltic corridor.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

MIRT 2024
MIRT 2023

Gerealiseerd budget
Budget
in mln. €

Openstelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

2022

257

53 %

489

Fase 1 2020-2022 en
Fase 2 2023-2025

2021

243

51 %

207

44 %

479

Fase 1 2020-2022 en
Fase 2 2023-2025

2020
2019

95

21 %

2018

29

6%

MIRT 2022

468

Fase 1 2020-2022 en
Fase 2 2023-2025

MIRT 2021

453

Fase 1 2020-2022 en
Fase 2 2023-2025

MIRT 2020

447

Fase 1 2020-2022 en
Fase 2 2023-2025

MIRT 2015

420

Fase 1 2019-2021 en
Fase 2 2026-2028

verschil t.o.v. budget in eerste
begrotingsjaar in mln. €

69

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

58

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 349

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15)

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In een tussenuitspraak (5 april 2023) heeft de
Raad van State de rekenafstand goedgekeurd..
De uitspraak over de overige bezwaren tegen het
tracébesluit moeten worden afgewacht voordat
het project verder kan gaan.

2022	Na de tussenuitspraak van de Raad van State in
januari 2021 is op 13 september 2021 een
wijzigingstracébesluit met de nadere motivering
inzake stikstof bij de Raad van State ingediend.

De groei van het autoverkeer belemmert op termijn een goede
verkeersafwikkeling op de A12, de A50 en de A15 in de regio Arnhem Nijmegen. Het wegensysteem is daarbij onvoldoende robuust. De
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte merkt deze nieuwe verbinding
aan als ontbrekende schakel in het wegennet op de (internationale)
corridor Rotterdam - Duitsland.

Oplossing
De verkeersafwikkeling wordt verbeterd met de doortrekking van
Rijksweg 15 als autosnelweg, met 2x2 rijstroken tussen het knooppunt
Ressen en de A12, inclusief een volwaardige aantakking op de A12 met
weefvakken tussen Duiven en Zevenaar (ViA15). Ook worden de A15
Valburg-Ressen en de A12 Duiven-Ouddijk verbreed met een rijstrook.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
2021	De Raad van State heeft op 20 januari 2021 in een
tussenuitspraak over het (gewijzigde) tracébesluit
gevraagd om een nadere onderbouwing op twee
onderdelen. Ook is het taakstellend budget
vanwege indexering en vertragingskosten
verhoogd naar € 1.101 miljoen.

2020	Het aanbestedingstraject is afgerond. De
definitieve gunning van het project vond in
december 2019 plaats.

2019	Na de vaststelling van het tracébesluit in 2017 is in
2018 het uitvoeringsbesluit genomen en is de
aanbesteding opgestart. In februari 2019 is het
gewijzigd tracébesluit vastgesteld. De start van
de aanleg is afhankelijk van de uitspraak van de
Raad van State over het (gewijzigde) tracébesluit.

Het project draagt bij aan de beleidsdoelstellingen op het gebied van
doorstroming, robuustheid van het netwerk, ontwikkeling van de regio
Arnhem-Nijmegen en het realiseren van een ontbrekende schakel in een
internationale verbinding en waterveiligheid (ontsnappingsroute bij
grootschalige overstroming).

Planning

Politiek/bestuurlijk

Zoals gemeld in de MIRT-brief van 9 juni 2021 (TK 35 570 A, nr. 62) is dit
een van de projecten die vertraging op heeft gelopen in afwachting van
het onderzoek naar de maximale rekenafstand ten aanzien van
stikstofuitstoot. In een tussenuitspraak van de Raad van State op 5 april
2023 heeft de RvS de gebruikte rekenafstand voor stikstofdepositie
goedgekeurd. Maar er lopen nog andere bezwaren tegen het tracébesluit waardoor het project verder vertraagt. Op dit moment is er nog
geen duidelijkheid over de omvang van deze vertraging en het effect op
de mijlpalen van dit project.

In januari 2012 heeft de minister van Infrastructuur en Milieu het
standpunt voor het doortrekkingsalternatief A15 Noord met een brug
over het Pannerdensch Kanaal en een halfverdiepte ligging van -3 meter
tussen Duiven en Zevenaar vastgesteld. In juni 2012 is in overleg met de
Tweede Kamer besloten tot een aanpassing van het standpunt (TK
29385, nr. 72): het tracé wordt verlegd bij Groessen. In de aanvullende
bestuursovereenkomst van 5 november 2015 is een verdiepte ligging bij
Groessen afgesproken. In juli 2013 ondertekenden het Rijk en de regio
een bestuursovereenkomst. De provincie Gelderland draagt in totaal
€ 360 miljoen bij aan dit project en aan het project A12 Ede-Grijsoord. De
Stadsregio Arnhem Nijmegen draagt € 12,5 miljoen bij (prijspeil 2011).

MIRT Overzicht 2024 | 350

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018	Uitvoeringsbesluit en start aanleg zijn afhankelijk
van de uitspraak van de Raad van State over de
Programmatische Aanpak Stikstof (PAS-regeling).

2016	In het najaar van 2015 zijn aanvullende bestuurlijke afspraken gemaakt over de planning, de
scope en het budget. Er is gekozen om het
tracébesluit vast te stellen nadat de provincie
Gelderland de ontwerp-provinciale-inpassingsplannen voor maatregelen op het onderliggend
wegennet heeft opgesteld. De planning van het
tracébesluit is hierop aangepast.

2017 	In het najaar van 2015 zijn aanvullende bestuurlijke afspraken gemaakt over de planning, de
scope en het budget. Er is gekozen om het
tracébesluit vast te stellen nadat de provincie
Gelderland de ontwerp-provinciale inpassingsplannen voor maatregelen op het onderliggend
wegennet heeft opgesteld. De planning van het
tracébesluit is hierop aangepast.

A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15)
(vervolg)

Bij de ondertekening van het ontwerptracébesluit in het najaar van 2015
zijn aanvullende bestuurlijke afspraken gemaakt over de planning, de
inpassing en de maatregelen voor het onderliggend wegennet.
Op verzoek van de regio wordt in het ontwerp een extra inpassing
meegenomen. Zo wordt de weg volledig verdiept aangelegd bij
Groessen, met een deksel bij Helhoek. Dit betekent ook dat de markt
niet verder hoeft te worden uitgedaagd om de weg bij Groessen op zes
meter onder maaiveld aan te leggen. Als onderdeel van de afspraken is
de bijdrage van de provincie Gelderland aan het project met € 35 miljoen
verlaagd zodat de provincie maatregelen kan nemen op het onderliggend wegennet nabij het project ViA15. Daarnaast wordt de meevaller
van € 20 miljoen bij het project A12 Ede - Grijsoord conform de
bestuurlijke afspraken uit 2013 ingezet voor dit project.

Op 5 april 2023 heeft de Raad van State in een tussenuitspraak de
gehanteerde rekenafstand goedgekeurd, maar er lopen nog andere
bezwaren tegen het tracébesluit waardoor het project nog niet is
opgestart.

Het tracébesluit is in maart 2017 vastgesteld. Met het vaststellen van het
tracébesluit zijn de planning en studies van dit project afgerond. In
afwachting van juridische procedures rondom het Programma Aanpak
Stikstof (PAS) heeft de Raad van State de behandeling van de beroepen
die zijn binnengekomen aangehouden. Om vertraging van het project te
voorkomen, is in februari 2019 een gewijzigd tracébesluit vastgesteld.
Met de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15, die op
15 maart 2016 in werking is getreden, is vastgelegd dat bij dit project tol
geheven kan worden. Daarnaast was de zitting bij de Raad van State
uitgesteld vanwege de uitbraak van het coronavirus. Inmiddels heeft de
Raad van State op 20 januari 2021 in een tussenuitspraak over het
(gewijzigde) tracébesluit gevraagd om een nadere onderbouwing met
betrekking tot de gehanteerde rekenafstand voor stikstofdepositie. De
overige beroepsgronden zijn door de Raad van State ongegrond
verklaard.

TEN-T

Uitvoering
In 2010 is een Publiek-Private Comparator (PPC) uitgevoerd, waaruit
volgt dat Design, Build, Finance & Maintain (DBFM) geadviseerd wordt
als contractvorm. In 2018 is de aanbesteding gestart. Het aanbestedingstraject is inmiddels afgerond. De definitieve gunning vond in
december 2019 plaats. Eind 2022 is het contract met een half jaar
verlengd tot 30 juni 2023. In juni 2023 is het contract met een half jaar
verlengd tot 31 december 2023.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
programma TEN-T. Het project ligt op de Rhine-Alpine corridor. Het
project is mede mogelijk gemaakt door Europese subsidie vanuit het
CEF.

File top 50
Dit project levert een bijdrage aan het oplossen van de knelpunten 13, 17
en 48 uit de File top 50.

MIRT Overzicht 2024 | 351

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15)
(vervolg)

Financiën
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Taakstellend budget: € 1.448 miljoen (inclusief de bijdrage van de regio).
Hiervan zal € 532 miljoen door tol worden opgebracht (netto contant)
(Artikel MF 12.03.01 en MF 12.04.01).

2018	Uitvoeringsbesluit en start aanleg zijn afhankelijk
van de uitspraak van de Raad van State over de
Programmatische Aanpak Stikstof (PAS-regeling).

2016	In het najaar van 2015 zijn aanvullende bestuurlijke afspraken gemaakt over de planning, de
scope en het budget. Er is gekozen om het
tracébesluit vast te stellen nadat de provincie
Gelderland de ontwerp-provinciale-inpassingsplannen voor maatregelen op het onderliggend
wegennet heeft opgesteld. De planning van het
tracébesluit is hierop aangepast.

2017 	In het najaar van 2015 zijn aanvullende bestuurlijke afspraken gemaakt over de planning, de
scope en het budget. Er is gekozen om het
tracébesluit vast te stellen nadat de provincie
Gelderland de ontwerp-provinciale inpassingsplannen voor maatregelen op het onderliggend
wegennet heeft opgesteld. De planning van het
tracébesluit is hierop aangepast.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Openstelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

1.448

2022

372

26%

MIRT 2023

1.394

N.t.b.

2021

340

24 %

MIRT 2022

1.301

N.t.b.

2020

195

18 %

MIRT 2021

1.035

2022-2024

2019

102

8%

MIRT 2020

869

2022-2024

2018

70

8%

MIRT 2013

804

2018

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

644

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

180

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 352

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen goederenvervoer
IenW
Aanleg

Goederenroute Elst-Deventer-Twente
(NaNOV)
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

In 1999 is besloten om geen nieuwe Noordoostelijke Verbinding (NOV)
aan te leggen. De stijgende intensiteit van het goederenvervoer over
bestaand spoor (Elst - Arnhem - Deventer - Twente) veroorzaakt
omgevingshinder.

2023 	De oplevering van het deeltraject Rheden is
verschoven naar 2026 omdat het ontwerp is
aangepast en de voorbereidingen voor de
grondverwerving meer tijd in beslag nemen.

2022 	Het deelproject Rheden is geconfronteerd met
een kostenstijging veroorzaakt door de
plaatselijk complexe treinbeveiliging, waar in het
verleden te weinig rekening mee is gehouden.
Hiervoor is extra engineering nodig en is een
extra treinvrije periode van zeven dagen nodig
gedurende de bouw. Daarnaast is er sprake van
duurdere grondstoffen en onverwachte
prijsstijgingen op de aannemersmarkt. Tot slot
moet de onderdoorgang robuuster worden
uitgevoerd dan ingeschat, als gevolg van de hoge
grondwaterstand in het aangrenzende natuurgebied. Vanuit de generieke investeringsruimte
(Artikel MF 11.04) is € 3,75 miljoen toegevoegd ter
dekking van de kostenstijging.

2020 	In afstemming met de regio is het deelproject
Onderdoorgang Kerkweg in de gemeente Rheden
vervallen. Op basis van een inventarisatie van de
resterende werkzaamheden en mogelijke risico’s
is besloten het gereserveerde budget voor
programma-onvoorziene uitgaven vrij te laten
vallen. In totaal is er € 4,5 miljoen toegevoegd
aan de investeringsruimte Spoor (Artikel IF
20.05.02).

Oplossing
Het programma NaNOV bevat maatregelen die de hinder voor de
omgeving beperken. Overwegen worden aangepast of vervangen door
tunnels en de sanering van geluidhinder wordt versneld. De Tweede
Kamer is met de brief van 16 maart 2015 (TK 32404, nr. 187) geïnformeerd over de voortgang van het NaNOV-programma. Bij de besluitvorming over PHS-onderdelen in juni 2014 (TK 32404, nr. 74) is besloten dat
de Goederenroute Oost-Nederland (Elst - Oldenzaal/grens, inclusief
kopmaken in Deventer) in ieder geval tot rond 2030 niet nodig is.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Verhogen van de veiligheid, verbeteren van de betrouwbaarheid en
behalen van de geluidsnormen.

Planning
2009: Start aanleg
2020-2026: Diverse opleveringen

Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: brief van de minister aan de Tweede Kamer (TK 22 589,
nr. 157) over de gevolgen van het besluit geen nieuwe NOV aan te leggen
en het besluit tot uitvoering NaNOV-maatregelen.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk en het
kernnetwerk van het Europese TEN-T-programma. Het deel Deventer
- Hengelo ligt op de North Sea-Baltic corridor.

MIRT Overzicht 2024 | 353

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen goederenvervoer
IenW
Aanleg

Goederenroute Elst-Deventer-Twente
(NaNOV) (vervolg)
Financiën
Taakstellend budget: € 144 miljoen (Artikel MF 13.03.02 en 13.05.02).

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019 	De planning is aangepast op de maatregelen bij
Borne. Daarmee wijzigt de einddatum van het
programma NaNOV.

2018 	ProRail heeft in overleg met de gemeente Rheden
een voorkeursalternatief uitgewerkt voor een
aantal overwegen. De gemeente Rheden heeft in
2017 echter afgezien van de maatregel in de
tunnel overweg Kerkstraat in Velp. Van de overige
maatregelen is aanleg voorzien in de periode
2020/2021.

2017 	Uitwerking van de bestuurlijk gemaakte
afspraken met de gemeente Borne heeft geleid
tot de financiering van een ongelijkvloerse
kruising met de nieuwe westelijke randweg in
Borne vanuit het programma NaNOV. Dit is
gemeld in de Kamerbrief (TK 29893, nr. 187) van
16 maart 2015. De oplevering van dit gemeentelijke project is voorzien in 2020. In de planning
zoals opgenomen in het MIRT 2016 was nog geen
rekening gehouden met dit project.

2016 	De reservering in het NaNOV-budget voor
voorzieningen voor het kopmaken in Deventer is
niet meer nodig; de vrijvallende gelden zijn
toegevoegd aan de investeringsruimte (Artikel IF
13.08).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Indienstelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

144

Divers

2022

116

82 %

MIRT 2023

143

Divers

2021

111

83 %

MIRT 2022

138

Divers

2020

105

77 %

MIRT 2021

137

Divers

2019

98

72 %

MIRT 2020

136

Divers

2018

93

67 %

MIRT 2013

151

2010-2015
*

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

7

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

10

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 354

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

PHS Ede

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

De vraag naar reizigersvervoer op de corridor Schiphol - Utrecht Nijmegen groeit, waardoor meer treinen nodig zijn om deze vraag op te
vangen. Hiervoor zijn aanpassingen aan het station Ede-Wageningen
nodig.

Als gevolg van een opgetreden kostenstijging
door marktwerking is het projectbudget
verhoogd met € 5,4 miljoen, gedekt vanuit het
budget planuitwerking PHS (Artikel MF 17.10.02).

2021 	De scope van PHS Ede is aangepast om vertragingskosten te beperken en met een herontwerp
de in de tussentijd gewijzigde PHS-dienstregeling
optimaal te faciliteren. Het projectbudget is
opgehoogd met € 4 miljoen om de kosten voor
vertraging, herontwerp en heraanbesteding te
dekken.

Oplossing
Binnen het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) wordt het
spoor in en rond het nieuw te bouwen station Ede-Wageningen
aangepast. Zo komt er onder meer een extra perron en perronspoor en
wordt een keermogelijkheid in de middenligging gerealiseerd voor de
sprinter naar Arnhem. Ook wordt de perron- en transfercapaciteit van
het station vergroot. Deze werkzaamheden zijn onderdeel van het
integrale en gemeentelijke project Spoorzone Ede.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project maakt onderdeel uit van PHS en draagt bij aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

2020 	De aanbesteding van Spoorzone Ede, waaronder
PHS Ede, is niet gelukt. Als gevolg hiervan wordt
een herijking van de projectscope uitgevoerd,
waarna een nieuwe aanbesteding kan worden
gestart.

2019 	In verband met de faseovergang Ede Wissel is
€ 3,2 miljoen toegevoegd vanuit het planning en
studiesbudget PHS.

2018

Planning
2017: Start uitvoering
2022: PHS-deelproject gereed
2024: Integrale project Spoorzone Ede inclusief ov-knoop gereed

Politiek/bestuurlijk
Het project Spoorzone Ede is een initiatief van gemeente Ede. Zij werkt
daarvoor samen met ProRail en NS. Het PHS-deel wordt gefinancierd
door het ministerie van IenW vanuit het programma PHS.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de Rhine-Alpine corridor.

MIRT Overzicht 2024 | 355

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

PHS Ede
(vervolg)

Uitvoering
In het voorjaar van 2021 is het eerste deel van de totale werkzaamheden
gegund, vervolgens is de uitvoering gestart. Het PHS-deel is in 2022
opgeleverd. Dit jaar wordt de nieuwe overkapping geplaatst en het
nieuwe stationsgebouw gebouwd. Eind 2024 wordt het totale project
inclusief ov-knoop naar verwachting opgeleverd.

Financiën
Taakstellend budget: € 62 miljoen (Artikel MF 17.10.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

62

2024

2022

40

66 %

MIRT 2023

61

2024

2021

8

15 %

MIRT 2022

53

2024

2020

5

10 %

MIRT 2021

52

2021

2019

3

6%

MIRT 2020

47

2021

2018

2

4%

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

19

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

7

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 356

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

PHS Nijmegen

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

In verband met de afgifte van de realisatiebeschikking is € 161 miljoen overgeboekt van het
planning- en studiebudget Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) en toegevoegd aan het aanlegbudget PHS Nijmegen.

2022 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De vraag naar reizigersvervoer op de corridor Schiphol - Utrecht Nijmegen groeit, waardoor meer treinen nodig zijn om deze vraag op te
vangen. Hiervoor zijn functionele aanpassingen aan station Nijmegen
nodig.

Oplossing
Binnen het PHS zijn ook aanpassingen aan station Nijmegen en het
spooremplacement nodig om een hoogfrequente dienstregeling
mogelijk te maken met elke tien minuten een IC-verbinding richting
Utrecht en verder. Onderdeel daarvan is het vergroten van de transfercapaciteit van het station (inclusief nieuw perron en sporen) en de
opstelcapaciteit voor reizigersmaterieel.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Dit project maakt onderdeel uit van het PHS en draagt bij aan de
economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Planning
2021: Ontwerp-tracébesluit
2022: Tracébesluit en projectbeslissing
2024: Gunning van opdracht
2028: Indienststelling

Uitvoering
Het tracébesluit is in het voorjaar van 2022 gepubliceerd. De projectbeslissing is voorzien voor het najaar van 2022, waarna de aanbesteding en
aanleg kan starten. In de loop van 2022 zijn het tracébesluit en de
projectbeslissing voorzien, waarna aanleg kan starten. De indienststellingsmijlpaal is in het tracébesluit vastgesteld op december 2028,
waarbij voldoende rekening gehouden wordt met de Vierdaagse en
parallel uit te voeren renovatiewerkzaamheden. Vanaf dienstregeling
2029 (eind 2028) kunnen de treinen precies elke tien minuten vertrekken
en aankomen zoals binnen PHS beoogd.

MIRT Overzicht 2024 | 357

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

PHS Nijmegen
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
De gemeente Nijmegen is opdrachtgever en risicodragend financier voor
een tweede entree aan de westzijde van station Nijmegen. Verder is dit
project het vliegwiel voor bredere herontwikkeling van de stationsomgeving. Rijk en regio hebben hiervoor in het BO MIRT 2020 bestuurlijke
afspraken gemaakt en de bijbehorende budgetten gereserveerd.

TEN-T
Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T-programma.

Financiën
Taakstellend budget € 181 miljoen (Artikel MF 17.10.01).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

181

2028

2022

3

29 %

MIRT 2023

10

2027

2021

1

10 %

MIRT 2022

10

2027

2020

0

0

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln.

171

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln.

10

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 358

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Traject Oost

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het deelproject Driebergen-Zeist is afgerond. Op
basis van de door ProRail uitgevoerde inventarisatie van de nog uit te voeren activiteiten, de nog
te verwachten kosten en het risicodossier, bleek
het verantwoord om € 16,8 miljoen van het
projectbudget onvoorzien vrij te laten vallen.
Dit bedrag is toegevoegd aan de generieke
investeringsruimte (Artikel MF 11.04). Daarnaast
is € 2,6 miljoen overgeboekt naar de MIRT-post
Nazorg (Artikel MF 13.03).

2022 	Op basis van een inventarisatie van de nog uit te
voeren werkzaamheden, de nog te verwachten
kosten en het risico-dossier bleek het verantwoord het projectbudget onvoorzien te verlagen
met € 3 miljoen. Dit bedrag is toegevoegd aan de
investeringsruimte Spoor (Artikel IF 20.05).

In de tweede helft van de jaren 90 was er vervoersspanning op het
spoor tussen Amsterdam/Schiphol en Frankfurt. Om verschillende
redenen waren snelle (spoor)verbindingen van en naar mainports nodig:
zodat mainports zich verder konden ontwikkelen, zodat reizigers vaker
de trein zouden kiezen in plaats van de auto of het vliegtuig, en om goed
aangesloten te zijn op het Trans-European Transport Network (TEN-T).

Oplossing
Het kabinet besloot in 2001 af te zien van de aanleg van een nieuwe
hogesnelheidslijn langs bestaand spoor (de zogenaamde HSL-Oost). In
plaats daarvan is er gekozen voor diverse maatregelen ter verbetering
en (andere) benutting van de bestaande spoorlijn Utrecht - Arnhem Duitse grens. Het uitvoeren van een deel van die maatregelen viel
samen met de verbeteringen vanuit het Programma Hoogfrequent
Spoorvervoer. Dat programma startte in 2010 en omvat onder andere de
corridor Schiphol - Utrecht - Nijmegen.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het verhogen van de veiligheid, verbeteren van de betrouwbaarheid en
bieden van ruimte aan de groei van het reizigersvervoer.

Planning
2016 	Naar aanleiding van een gerealiseerde aanbestedingsmeevaller bij het deelproject Bunnik is het
projectbudget met € 6,8 miljoen verlaagd.

Tussen 2002 en 2005, maar ook in de afgelopen jaren zijn veel deelprojecten gerealiseerd. Een resterend project is de spooronderdoorgang
van de N226 in Maarsbergen. De oplevering daarvan is voorzien voor
eind 2025.

2015 	Bij de Slotwet 2013/Voorjaarsnota 2014 is het
projectbudget opgehoogd met € 5,3 miljoen.

2014 	Bij de Voorjaarsnota 2013 is het projectbudget

Politiek/bestuurlijk
In een convenant met de regio zijn de verschillende verbetermaatregelen verder uitgewerkt.

opgehoogd met € 6 miljoen.

TEN-T
Dit project is onderdeel van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de Rhine-Alpine-corridor.

MIRT Overzicht 2024 | 359

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Traject Oost
(vervolg)

Uitvoering
Projecthistorie

De werkzaamheden aan de spoorwegonderdoorgang in Maarsbergen
zijn medio 2023 gestart. De afronding is voorzien voor eind 2025.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Financiën
2013 	Het projectbudget is met € 24 miljoen gestegen.

Taakstellend budget: € 222 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Dit komt door aanvullende veiligheidseisen aan
het spoor (€ 13 miljoen), prijsstijgingen ten
opzichte van de basisraming sinds 2005
(€ 10 miljoen) en hogere plannings- en studiekosten om te komen tot een breedgedragen ontwerp
(€ 1 miljoen). Het project gaat over van de
plannings- en studiefase naar de aanlegfase.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Indienststelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

222

Divers

2022

189

86%

MIRT 2023

220

Divers

2021

189

79 %

MIRT 2022

238

Divers

2020

189

79 %

MIRT 2021

240

Divers

2019

167

70 %

MIRT 2020

239

Divers

2018

140

59 %

MIRT 2013

228

Divers
*

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

6

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

17

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 360

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Integrale gebiedsopgaven
BZK

Nijmegen omarmt de Waal (Waalfront)

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020 	Het project ontwikkelt zich voorspoedig.
Belangrijke deelgebieden zoals de Handelskade
en het grootste deel van Koningsdaal/Batavia zijn
bewoond. De voortgang op de overige deelgebieden is op orde. Relevante stedenbouwkundige
plannen zijn vastgesteld. De integraliteit van de
gebiedsontwikkeling wordt geborgd door te
sturen op thema’s zoals waterveiligheid,
mobiliteit, voorzieningen, duurzaamheid en het
voldoen aan overige ecologische vereisten zoals
natuurinclusiviteit en stikstofnormering. Er wordt
voldaan aan de stedenbouwkundige en
programmatische vereisten zoals overeengekomen in de herbeschikking, gebaseerd op de
businesscase Waalfront 1.2. Voorzichtig kunnen
we stellen dat het planconform wordt uitgevoerd
en er geen significante afwijkingen meer zijn te
verwachten.

2019 	Door de portefeuilleverdeling valt dit programma
met ingang van 2018 onder de verantwoordelijkheid van BZK. Conform verwachting zijn de
gebieden Handelskade en Koningsdaal in 2018
gerealiseerd en bewoond, met uitzondering van
een deelgebied in Koningsdaal. Daar worden nog
twee bouwblokken en het deelgebied Fort
afgerond. De afronding van deelgebied Fort is te
verwachten in 2020.

De hoogwaterproblematiek leidt tot de roep om meer ruimte voor de
rivier; de bereikbaarheid vraagt om de aanleg van een nieuwe stadsbrug. De stadsbrug en de rivier vormen het middelpunt van de
toekomstige stedelijke opgave. Onderdeel van de stedelijke opgave is
de herstructurering van het westelijk deel van Nijmegen, met mogelijk­
heden voor een nieuw waterfront. De herstructureringsopgave is gericht
op een impuls voor stedelijke ontwikkeling, meer ruimte voor bedrijven
en vermindering van de milieudruk. In dit gebied speelt een integrale
gebiedsopgave, zodat een goede stedenbouwkundige samenhang
ontstaat.

Oplossing
Vanuit de wateropgave is het plan voor de dijkverlegging bij Lent
vastgesteld (basismaatregel uit de planologische kernbeslissing Ruimte
voor de Rivier, zie desbetreffende projectblad). Op 3 december 2015 is
het project Dijkteruglegging Lent opgeleverd. Het is één van de
mijlpalen van Ruimte voor de Rivier, met een enorme impact voor
Nijmegen en omgeving. De stad is niet alleen veiliger geworden, maar is
ook een prachtig recreatiegebied rijker op het nieuwe eiland Veur Lent.
De dijk is zo’n 350 meter landinwaarts gelegd. Er is een nevengeul
gegraven, waardoor een eiland is ontstaan. Aan de noordoever van de
Waal is een nieuwe kade aangelegd. Die is zo ontworpen – met een
damwand erin – dat men altijd dicht bij het water kan komen, ongeacht
hoe hoog of laag de rivier staat.
Aan de zuidzijde van de Waal is transformatie en herstructurering
voorzien van een circa 33 hectare groot bedrijventerrein tot een gebied
met circa 2.100 woningen en circa 20.000 m2 schone bedrijvigheid.
Aan de noordzijde van de Waal worden in het kader van de Vinexopgave
12.000 woningen gerealiseerd met een centrumgebied op de noordelijke
oever van de Waal. Tegenover de historische binnenstad wordt de
capaciteit van de Waal verruimd. Daarbij ondergaat het rivierenlandschap een transformatie.

MIRT Overzicht 2024 | 361

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Integrale gebiedsopgaven
BZK
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.
In 2019 wordt een start gemaakt met de bouw in
het gebied Dijkkwartier. De plannen voor het
Waalkwartier voorzien in een start van de bouw
vanaf 2021, met behoud van delen van het
historische Honig-fabriekscomplex.

Nijmegen omarmt de Waal (Waalfront)
(vervolg)

Ook wordt de bestaande Waalkade opnieuw onder de loep genomen en
werken verschillende partijen aan natuurontwikkeling in de uiterwaarden
aan beide zijden van de rivier. De tweede stadsbrug van Nijmegen is
inmiddels gerealiseerd.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Vanuit Nota Ruimte geeft project Waalfront Nijmegen een extra impuls
aan de versterking van de economische concurrentiepositie en aan de
kracht van de stad.

Planning
2009: Start aanleg
Voltooiing van het totale plan was voorzien rond 2021; die is nu voorzien
in 2027.
De tweede stadsbrug van Nijmegen is inmiddels gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 362

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Toekomstvisie Waal

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Een deel van het projectbudget (€ 3 miljoen) is
ingezet in het kader van de herprioritering op het
Mobiliteitsfonds.

2022 	Een onderzoek naar de restbehoefte aan
ligplaatsen op het traject Haaften-Lobith is
afgerond.

2021 	Schop in de grond: realisatieopdracht van de
nieuwe haven in de Beijenwaard bij Spijk.

2020 	Gunning realisatieopdracht van de nieuwe haven
in de Beijenwaard bij Spijk.
Het provinciaal inpassingsplan Spijk is onherroepelijk verklaard door de Raad van State.
De start uitvoering van de nieuwe haven in de
Beijenwaard bij Spijk is afhankelijk van het
onherroepelijk worden van het provinciaal
inpassingsplan waarin de planologische inpassing
van de nieuwe haven is opgenomen.

2019 	Het verlengen van de ligplaatsen bij Haaften en
de modernisering en uitbreiding van de
ligplaatsen in de bestaande haven Tuindorp bij
Lobith zijn uitgevoerd. De start van de uitvoering
van de nieuwe overnachtingshaven Spijk in de
Beijenwaard is afhankelijk van de uitspraak van
de Raad van State in relatie tot de PAS-regeling.

Op de Waal zijn problemen die te maken hebben met beperkingen in de
afmetingen van de vaargeul. Maatgevend zijn de beschikbare breedte en
diepte bij lage rivierafvoeren. Het vastgestelde referentieniveau daarbij is
de internationaal overeengekomen lage rivierstand. Daarnaast bestaat er
een groot tekort aan veilige overnachtingsplaatsen langs de Waal.

Oplossing
Er wordt baggerwerk uitgevoerd in combinatie met maatregelen die de
vaardiepte op de lange termijn in stand houden. Daardoor is een
minimale diepte van 2,8 meter ten opzichte van de overeengekomen
lage rivierstand gerealiseerd. De breedte van de vaargeul van de Waal
blijft gehandhaafd op 150 meter. In 2012 is besloten tot een pilot
Langsdammen Waal, die onder andere meer inzicht moet geven in het
beïnvloeden van sedimentatie en stabilisatie van de rivierbodem. Het
doel hiervan is om het onderhoudsbaggerwerk tot een minimum terug
te brengen en de bodemdaling op de Waal te stoppen. Dit deelproject
van het aanleggen van de langsdammen wordt opgepakt binnen het
programma Ruimte voor de Rivier. Na de aanleg volgt monitoring en
evaluatie. In 2019 is besloten tot uitvoering van een pilot voor de aanpak
van de harde laag Waal Nijmegen.
Voor wat betreft het verbeteren van bestaande havens en het aanleggen
van nieuwe overnachtinghavens langs de Waal, gaat de voorkeur uit
naar de volgende oplossingen:

Er is een onderzoek uitgevoerd naar de resterende behoefte aan
ligplaatsen op het traject Haaften - Lobith. Dit onderzoek is opgeleverd.
Er zal nog besluitvorming plaatsvinden over het vervolg.

• Haaften: verbreden van de invaart (fase 1) en verlengen van de
ligplaatsen in de bestaande haven bij Haaften (fase 2).
• De overnachtingshaven Lobith: a) het moderniseren van de
bestaande haven Tuindorp en b) de aanleg van een nieuwe haven in
de Beijenwaard bij Spijk.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

De verbreding van de haventoegang en de verlenging van de ligplaatsen
in Haaften zijn in 2017 opgeleverd. De modernisering van Tuindorp is in
2017 opengesteld. De planning- en studiefase voor de overnachtingshaven Lobith is uitgevoerd door de provincie Gelderland. Rijkswaterstaat
zorgt voor de aanleg.

Planning

De maatregelen aan de vaarweg dragen bij aan een vlotte, efficiënte en
veilige afwikkeling van de scheepvaart. De aanleg van overnachtingshaven draagt bij aan de veiligheid van en bereikbaarheid voor de
scheepvaart.

Na 2020: Aanpak resterende problematiek ligplaatsen Haaften - Lobith
2024: Openstelling Lobith (nieuwe haven in de Beijenwaard)

MIRT Overzicht 2024 | 363

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Aanleg

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	Het deelproject Lobith/Beijenwaard is naar
aanleg gegaan, onder voorbehoud dat het
Provinciaal Inpassingsplan onherroepelijk wordt.
Daarna zal worden bezien of en wanneer extra
overnachtingsplaatsen bij Weurt nodig zijn.

Toekomstvisie Waal
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

TEN-T

Medio 2014 is de voorkeursbeslissing voor de overnachtingshaven bij
Lobith genomen. In december 2015 is het partieel uitvoeringsbesluit
modernisering overnachtingshaven Tuindorp genomen. Het project- en
uitvoeringsbesluit voor Lobith/Beijenwaard is eind 2016 genomen, na de
vaststelling van het PIP door de provincie Gelderland. Medio 2016 is de
projectbeslissing genomen om de bestaande overnachtingssteigers bij
Haaften (fase 2) te verlengen. In 2020 is het PIP Spijk onherroepelijk
verklaard door de Raad van State.

Dit project maakt onderdeel uit van het kernnetwerk van het Europese
TEN-T-programma. Het project ligt op de North Sea-Baltic en RhineAlpine corridors. Het project is mede mogelijk gemaakt door Europese
subsidie vanuit het CEF.

Uitvoering
Op basis van de Publiek-Private Comparator (PPC) voor Lobith is
gebleken dat een Design, Build, Finance & Maintain-contract (DBFM)
nauwelijks meerwaarde oplevert, maar wel extra risico’s met zich
meebrengt. Het werk is zodoende aanbesteed met een Design &
Construct-contract (D&C) met gebruikmaking van de Best Value-aanpak.

Financiën
Taakstellend budget: € 149 miljoen, waarvan € 149 miljoen op Artikel MF
15.03.01. Het projectbudget is toegenomen met € 7 miljoen. Dit als gevolg
van het toekennen van de prijsbijstelling 2023 (€ 2 miljoen) en het
ontvangen van een CEF-subsidie voor de overnachtingshaven Spijk (€ 4
miljoen).
Het budget op Artikel MF 15.03.02 bedraagt na de herprioritering op het
Mobiliteitsfonds € 0. Het budget in het MIRT Overzicht 2023 op Artikel
MF 15.03.02 bedroeg € 3 miljoen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Openstelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

149

2024

2022

104

68 %

MIRT 2023

145

2024

2021

63

43 %

MIRT 2022

140

2022-2024

2020

37

27 %

MIRT 2021

138

2022-2024

2019

33

24 %

MIRT 2020

136

2022-2024

2018

30

23 %

MIRT 2013

128

divers

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €
cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

21
16

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 364

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterveiligheid
IenW

IJsseldelta Fase 2 regionale percelen

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	In maart 2023 is de oeververbinding N307
opgeleverd. In 2023 wordt nog gewerkt aan het
aanbrengen van de hoogwatervoorziening in het
recreatiegebied Roggebot. Afronding van het
project is gepland voor 2024, wanneer met de
verwijdering van de IJsseldijk de waterstandsdaling van 41 cm is gerealiseerd.

2022 	De aanpassing van het budget betreft met name
de vrijval van het resterend budget van de
Drontermeerdijk en de toevoeging van de
prijsbijstelling 2022. De verwachting is dat voor
dit project de Waterveiligheidsdoelstelling in
2023 wordt gerealiseerd. De vertraging zit met
name bij het deelproject N307 in combinatie met
de sloop van de Roggebotsluis en de
Roggebotkering en is het gevolg van diverse
problemen in de uitvoering. Hierbij spelen ook de
effecten van COVID-19 en de Oekraïne-crisis met
verminderde leveringszekerheid een rol.

IJsseldelta fase 2 is het vervolg op het Ruimte voor de Rivier-project
IJsseldelta fase 1. Het doel van het project is het behalen van een
waterstanddaling van minimaal 41 centimeter bij Zwolle (bij kilometer
979 van de IJssel) om te voldoen aan de doelstelling van de
Planologische Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier. In de eerste
fase van het project (periode 2010-2019) is het zomerbed van de IJssel
bij Kampen verlaagd en is er ten zuiden van Kampen een hoogwatergeul
aangelegd. Om deze hoogwatergeul, het Reevediep, volwaardig te laten
functioneren, is het nodig om een aantal kunstwerken aan te passen of
aan te leggen. Dit gebeurt in fase 2. De versnelling van fase 2 heeft
gevolgen voor de uitvoering: in fase 1 hoeven geen spuikokers aangelegd te worden (dit was voorzien als tijdelijke maatregel) en in fase 2
wordt in één keer een spui- en een schutsluis (de Reevesluis) aangelegd.

Oplossing
Om de volledige waterstanddaling van ten minste 41 centimeter te
bereiken, worden in fase 2 de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
• Versterking van de Drontermeerdijk (waterschap Zuiderzeeland);
• Bouw van een schutsluis in de Reevedam (aanleg Reevesluis)
(Rijkswaterstaat);
• Bouw van een nieuwe oeververbinding N307 in combinatie met
amoveren van Roggebotsluis en Roggebotkering (provincie
Flevoland);
• Aanbrengen van hoogwatervoorzieningen in recreatiegebied
Roggebot (provincie Overijssel).

2020 	Eind 2020 zijn de resterende twee projectbeslissingen vastgesteld van de regionale percelen
N307/Roggebotsluis en de recreatieterreinen.
Voor het vaststellen van eerstgenoemde
projectbeslissing zijn de kosten toegenomen als
gevolg van het nader uitwerken en detailleren
van het ontwerp en de raming. Dit is vooral
gebeurt voor het grotere beweegbare deel van de
brug en de langere benodigde bruglengte als
gevolg van de bredere doorvaart.

Planning
2017: Partiële projectbeslissing Reevesluis
2019 en 2020: Projectbeslissing(en) regionale percelen
2023: Realisatie waterveiligheidsdoelstelling

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de verschillende maatregelen wordt een waterstanddaling van
minimaal 41 centimeter bij Zwolle behaald. Hierdoor wordt het gebied
rondom Zwolle beschermd tegen overstroming en wordt voldaan aan
de doelstelling van de PKB Ruimte voor de Rivier.

MIRT Overzicht 2024 | 365

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

IJsseldelta Fase 2 regionale percelen
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2019 	In 2019 is de projectbeslissing vastgesteld van het
regionale perceel Versterking Drontermeerdijk.
Voor de aanleg van de versterking van de
Drontermeerdijk is een subsidie beschikbaar
gesteld van in totaal € 21,7 miljoen. Voor de twee
resterende regionale percelen worden de
projectbeslissingen in 2020 verwacht.

2018 	Bij de Najaarsnota 2017 en de Voorjaarsnota 2018
is in totaal € 80,6 miljoen overgeheveld naar de
aanlegfase voor de uitvoering van het perceel
Reevesluis door Rijkswaterstaat. Reevesluis heeft
een apart MIRT-blad gekregen en wordt niet meer
in dit MIRT-blad behandeld. Voor de regionale
percelen volgen projectbeslissingen in 2019.

De minister is begin 2016 op verzoek van de regio akkoord gegaan met
de voorbereiding van de versnelling van IJsseldelta fase 2, omdat
besparingen gerealiseerd konden worden door direct aan te sluiten op
fase 1. Eind 2016 is de Voorkeursbeslissing genomen en is de
Bestuursovereenkomst Planning en studies IJsseldelta fase 2 onder­
tekend door de minister van Infrastructuur en Milieu en de betrokken
regionale partijen.
In 2019 is de projectbeslissing van het regionale perceel versterking
Drontermeerdijk vastgesteld door de minister van Infrastructuur en
Waterstaat. Eind 2020 zijn de twee resterende projectbeslissingen van
de regionale percelen N307/Roggebotsluis en Recreatieterreinen
vastgesteld door de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

Uitvoering
Rijkswaterstaat voert het perceel Reevesluis uit. Dit project is opgenomen
in een apart MIRT-blad. De andere drie percelen worden door decentrale
overheden uitgevoerd, te weten de provincies Flevoland en Overijssel en
het waterschap Zuiderzeeland.

2017 	Eind 2016 is de voorkeursbeslissing genomen en
hebben het ministerie van IenW en de betrokken
regionale partijen de Bestuursovereenkomst
planning en studies IJsseldelta fase 2 getekend.
Het taakstellend budget voor het perceel
Reevesluis is aangepast vanwege overheveling
van werkzaamheden uit fase 1, aanpassing van
het globale ontwerp en reservering in verband
met het energieneutraal maken van de
Reevesluis.

MIRT Overzicht 2024 | 366

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

IJsseldelta Fase 2 regionale percelen
(vervolg)

Financiën
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2016 	Het project is het vervolg op het Ruimte voor de
Rivier-project IJsseldelta fase 1. Fase 2 valt niet
onder één van de uitvoeringprogramma’s, maar
is een apart MIRT-project. Het budget dat voor dit
project dgereserveerd is in het Deltafonds, is
vanwege het akkoord van de minister met de
voorbereiding van de versnelling van fase 2 naar
voren gehaald: van de jaren 2021-2023 naar de
jaren 2017-2022.

Het Rijk is 100% financier van de waterstaatskundige werken. Voor de
drie regionale percelen is het gereserveerde budget bij begroting 2024
€ 102 miljoen. De uitvoerende partijen hebben in de Bestuursovereenkomst planning en studies IJsseldelta fase 2 afgesproken zich in te
spannen om de geraamde aanlegkosten binnen het taakstellend
budget te brengen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

102

2024

MIRT 2023

105

2023 (realisatie)

MIRT 2022

116

PM

MIRT 2021

84

2022

MIRT 2020

83

2022

MIRT 2017

121

2022

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

16

waarvan uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €
*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 367

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Krib- en oeververlaging
Pannerdensch Kanaal
Opgave

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023	In 2022 is de projectbeslissing genomen en is
gestart met de aanlegfase.

2019

De voorkeursbeslissing is begin 2018 genomen.

2018 	Openstelling is uitgesteld vanwege besluitvorming over financiering vanuit het Deltafonds en
door vertraging in de aanbesteding van de
planning- en studiefase. De planning wordt
grotendeels gestuurd door de hoogwaterseizoenen, waardoor van oktober tot en met maart niet
mag worden gewerkt.

Het project Oevergeul Boven-Rijn, als onderdeel van de NURGmaatregel Uiterwaardvergraving Rijnwaardense uiterwaarden, had twee
doelen. Het eerst doel was een bijdrage leveren aan het realiseren van
de waterveiligheidsdoelstelling zoals geformuleerd in de Planologische
Kernbeslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier. Het tweede doel was een
bijdrage leveren aan de aanleg van doelen uit de Kaderrichtlijn Water
(KRW). In verband met de complexiteit voor het behalen van de
KRW-doelstelling op deze locatie is besloten om deze ergens anders te
realiseren. Daarom moet de beoogde waterstandsverlaging als bijdrage
aan de PKB op een andere wijze gehaald worden. Alternatieven voor de
Oevergeul Boven-Rijn moeten benedenstrooms van het splitsingspunt
worden gezocht. Gekozen is om het alternatief Kribverlaging
Pannerdensch Kanaal te onderzoeken. Het project heeft de rivierkundige
taakstelling van vijf centimeter op rivierkilometer 865 op de Boven-Rijn
van het project Oevergeul Boven-Rijn overgenomen.

Oplossing
2017

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Er zijn mogelijke oplossingen uitgewerkt die bestaan uit een combinatie
van krib- en oeververlaging. Het gekozen voorkeursalternatief bestaat
uit verlaging van 35 kribben met ongeveer anderhalve meter en het
verlagen van vijf gestrekte oevers (ongeveer zestien hectare) met
anderhalve tot twee meter.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan de hoogwaterveiligheid. Het is nodig voor het
bereiken van de beoogde waterstandsdaling in het kader van het
programma Ruimte voor de Rivier.

Planning
2022: Projectbeslissing
2023: Openstelling

Politiek/bestuurlijk
In 2022 is de projectbeslissing genomen.

MIRT Overzicht 2024 | 368

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterveiligheid
IenW
Aanleg

Krib- en oeververlaging
Pannerdensch Kanaal
(vervolg)
Uitvoering
In de zomer van 2022 zijn de werkzaamheden buiten gestart.

Financiën
Het budget bedraagt € 31 miljoen (pp 2022). Het project maakt geen deel
uit van het PKB Ruimte voor de Rivier-basispakket en wordt apart
gefinancierd uit het Deltafonds. Dit budget is inclusief € 1,5 miljoen voor
klimaatneutrale en circulaire infraprojecten.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

32

2023

MIRT 2023

31

2023

MIRT 2022

20

2023

MIRT 2021

19

2023

MIRT 2020

19

2023

MIRT 2017

18

2019

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

13

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

1

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 369

Noord-Nederland

› Gebiedsopgave
› Projectenkaart
› Projectenoverzicht
› Project- en programmabladen

MIRT Overzicht 2024 | 370

Noord-Nederland

De provincies Groningen, Friesland en
Drenthe vormen samen de MIRT-regio
Noord-Nederland. Deze regio kenmerkt
zich door een netwerk van middelgrote
steden en kleinere kernen, grote open
landschappen en veel water.
Met ruim 1,7 miljoen inwoners en vier grote steden, een aantal
middelgrote steden en vier bewoonde eilanden is in Noord-Nederland
sprake van een beperkte mate van verstedelijking. De regio kent een
grote diversiteit in ruimtelijk-economische structuur, welvaart en
groeikracht.
In de stedelijke regio’s en met name de regio Groningen - Assen zijn de
bevolkings- en werkgelegenheidsdichtheid hoog en nemen deze toe. In
delen van het landelijk gebied zijn de bevolkings- en de werkgelegenheidsdichtheid juist relatief laag en nemen deze (licht) af. Vanwege de
grote stapeling van ruimtelijk-fysieke opgaven is het Groninger
aardbevingsgebied aangewezen als NOVEX-gebied. De noordelijke
economie kenmerkt zich door een relatief geringe omvang en een hoog
aandeel mkb en maakindustrie. Groningen, Friesland en Drenthe samen
zijn goed voor een kleine 8% van het bruto regionaal product. NoordNederland (of delen daarvan) is gespecialiseerd in agro & food, energie,
water(technologie), hightech systemen en materialen, life sciences &
health, logistiek en chemie. De afname van de beschikbaarheid van
fossiele brand- en grondstoffen vraagt om duurzame energieopwekking
en hergebruik van (rest)producten en grondstoffen. Noord-Nederland
ziet dan ook grote kansen in de productie van groene waterstof en
circulaire economie.

MIRT Overzicht 2024 | 371

Noord-Nederland

De Waddenzee is een belangrijk natuurgebied en Unesco
Werelderfgoed. Hoofddoelstelling is een duurzame bescherming en
ontwikkeling als natuurgebied en het behoud van het unieke open
landschap. Dit in samenhang met de duurzame ontwikkeling van
economische functies zoals recreatie, visserij, delfstoffenwinning, wind
op zee en scheepvaart (onder andere de zeehavens in Groningen en
Friesland).
De Friese meren en wateren en de Drentse/Friese natuur zijn toeristischeconomisch belangrijk in het Noorden. De wateropgave in NoordNederland kent veel facetten: overlast, droogte, verzilting, (ecologische)
kwaliteit, veiligheid en zoetwatervoorziening.

Mobiliteit in Noord-Nederland
De voornaamste transportassen van en naar de andere landsdelen zijn
de A6/A7, de A28/A37, de spoordriehoek Zwolle - Groningen Leeuwarden, de spoorlijn Zwolle - Emmen, de spoorlijn Groningen Bremen, de vaarweg Lemmer - Delfzijl en de zeeverbinding Eemshaven
- Noordzee.
Ter verbetering van de bereikbaarheid wordt ingezet op het beter
benutten van het bestaande hoofdnetwerk en de contouren van het
Toekomstbeeld OV. Daarbij ligt de focus op een goede bereikbaarheid
en ontsluiting van nieuwe woningen in de twee grootschalige
NOVEX-woningbouwlocaties in Groningen en de woningbouwlocaties
daarbuiten. En op. het ontwikkelen van een robuust, veilig, slim en
vooral duurzaam mobiliteitssysteem tussen de stedelijke regio’s en
economische kernzones in (Noord-)Nederland en de (inter)nationale
kerngebieden in Noordoost- Europa. Belangrijk voor de leefbaarheid in
Noord-Nederland is de aansluiting van het landelijk gebied met de
auto, fiets en OV via de hubs/ketenknooppunten op de hoofdnetwerken. Een bijzonder vraagstuk is daarbij de toegankelijkheid en de
betaalbaarheid van dat mobiliteitssysteem. Daarnaast vragen de
bereikbaarheid van de Waddeneilanden en een sterke verbinding met
de Randstad bijzondere aandacht.

Opgaven op het gebied van verduurzaming en veiligheid spelen bij alle
vormen van verkeer en vervoer. In Noord-Nederland vormt de
veiligheid, met name op N-wegen en gelijkvloerse spoorwegovergangen, een opgave. De inrichting van de mobiliteitsnetwerken kan in
belangrijke mate bijdragen aan de verbetering hiervan. Aandacht vraagt
ook de verduurzaming van het regionaal spoor en het vervoer naar de
binnensteden en historische kernen, waarbij ingezet wordt op zeroemissie en slimme distributie.

Aanpak
Rijk en regio werken in programma’s en projecten samen aan de
mobiliteits- en wateropgaven in Noord-Nederland, zoals in het
programma Veilig, Slim en Duurzaam, het opwaarderen van de
vaarweg Lemmer - Delfzijl, de afronding van het Regiospecifiek
Pakket Zuiderzeelijn en spoorprogramma Noord-Nederland, de sluis
Kornwerderzand en Deltaplan voor Noordelijk Nederland met het
MIRT-onderzoek NOVEX-gebied Lelylijn, het MIRT-onderzoek
Nedersaksenlijn en het verbeteren bestaand Spoor. In het NOVEXgebied Regio Groningen - Assen wordt gewerkt aan de verstedelijkingsstrategie, waarin de woonopgave in samenhang met bereikbaarheid wordt beschouwd. Het NOVEX-gebied Groningen heeft
raakvlakken met de Economische Agenda voor Groningen die in de
Kabinetsreactie op de Parlementaire enquête aardgaswinning
Groningen (PEGA) is afgesproken.
De aanpak van wateropgaven wordt geborgd in het Deltaprogramma,
waarvan het doel is Nederland te beschermen tegen overstromingen, te
zorgen voor voldoende zoetwater en het klimaatbestendig maken van
de inrichting van het land. In het kader van de Agenda voor het
Waddengebied, en onder andere de Programma’s Zoetwater,
IJsselmeergebied, Eems-Dollard 2050, de Programmatische Aanpak
Grote Wateren (PAGW) en het Hoogwaterbeschermingsprogramma,
werken Rijk en regionale overheden vanuit gezamenlijke visies samen.

MIRT Overzicht 2024 | 372

Noord-Nederland Projectenkaart

Onderzoek
1. HRMK Spoorbrug
2. Lelylijn
3. Nedersaksenlijn

Verkenning
4.
5.
6.
7.
8.

Spoor- en perroncapaciteit Meppel
Station Groningen Suiker
Ecologische Waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust
Eemszijl en Groote Polder
Koehool-Lauwersmeer

Planning en studies
9. N33 Zuidbroek - Appingedam
10. Vaarweg Lemmer - Delfzijl, fase 2
11. Buitendijkse Slibsedimentatie Eems-Dollard
12. Lauwersmeer-Vierhuizergat

Aanleg
13. A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
14. Sporendriehoek Noord-Nederland
15. Sluis Kornwerderzand
A 		 Programma Deltaplan voor het Noorden

MIRT Overzicht 2024 | 373

Noord-Nederland Projectenoverzicht
Vaarwegen
Projecten: 1

Hoofdwegen
Projecten: 2

1

1

ten: 16
c
e
roj
p
l

3

Water

1

Tot
aa

1

1

Projecten: 5

2

Spoorwegen
Projecten: 8

2
1

3

Onderzoek

Verkenning

Planning en studies

Aanleg

Programma’s
MIRT Overzicht 2024 | 374

Gebied
Fase

Noord-Nederland
Programma

Programma Deltaplan voor het Noorden

Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023

Het programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

Het Deltaplan voor het Noorden is een programma waarin naar wonen,
werken en recreëren wordt gekeken. In het programma worden drie
onderzoeken uitgevoerd: de MIRT-onderzoeken Lelylijn en
Nedersaksenlijn en een onderzoek naar de verbeteringen op het
bestaande spoor in het Noorden.
In het kader van het Deltaplan voor het Noorden wordt gekeken hoe
infrastructuur kan bijdragen aan versterking van de economie van het
Noorden van Nederland en de ontsluiting van nieuw te ontwikkelen
woningbouwgebieden.

Planning
De onderzoeken van de Lelylijn en Nedersaksenlijn zijn in 2023 gestart.
Op het BO MIRT 2024 worden de onderzoeken afgerond.

Betrokken partijen
Vanuit de regio zijn de provincies Drenthe, Flevoland, Fryslân, Groningen
en verschillende gemeenten en waterschappen betrokken. Vanuit het
Rijk de ministeries van IenW, BZK en EZK.

MIRT-projecten onder dit programma
• Onderzoek Lelylijn
• Onderzoek Nedersaksenlijn

MIRT Overzicht 2024 | 375

Noord-Nederland
Spoorwegen personen
		
en goederen
Gebied

Onderwerp

Ministerie
Fase

Lelylijn

IenW
Onderzoek
Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

In de voorbereidingsfase naar de Lelylijn wordt gekeken hoe economie,
woningbouw en een betere bereikbaarheid elkaar kunnen versterken.
Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de Lelylijn, maar ook naar de
samenhang met de onderzoeken naar de Nedersaksenlijn en verbeteringen van delen van het bestaande spoor; de andere twee projecten
binnen het Deltaplan voor het noorden.
In de voorbereidingsfase worden alle mogelijke alternatieven van de
spoorverbinding in kaart gebracht, wat de kosten zijn, wie het ermee
eens is en hoe we de financiering rond krijgen. Belangrijke aandachtspunten hiervoor zijn de gevolgen voor de welvaart, de bijdrage aan de
landelijke woonopgave en de economische structuur van het Noorden
van Nederland. We onderzoeken ook of de Lelylijn kan aansluiten op
verbindingen naar andere landen. In deze fase wordt nog naar
verschillende tracés gekeken, zodat de hoeken van het speelveld
verkend worden en daarbij de juiste ramingen worden gemaakt.

Planning
2023: De voorbereidingsfase start
2024: Op het BO MIRT 2024 wordt de voorbereidingsfase van het MIRT
afgerond

Politiek/bestuurlijk
In gezamenlijkheid met de provincies Fryslân, Groningen en Flevoland
voeren de ministeries van IenW, BZK en EZK een integrale studie uit naar
de kansen voor de Lelylijn. Dit gebeurt in afstemming met betrokken
gemeenten in de regio en met ProRail.

Financiën
Het taakstellend budget voor dit project bedraagt € 9 miljoen (Artikel
MF 13.03.04 en MF 11.03.03).

Noord-Nederland
Spoorwegen personen
		
en goederen
Gebied

Onderwerp

Ministerie
Fase

HRMK Spoorbrug

IenW
Onderzoek
Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Het ministerie van IenW, ProRail, de provincie Fryslân en de gemeente
Leeuwarden zijn al enkele jaren met elkaar in gesprek over vroegtijdige
vervanging van de HRMK-spoorbrug door een aquaduct. Hiermee kan
een aantal zaken op het gebied van de spoorweg, waterweg en in de
ruimtelijke ontwikkeling mogelijk worden gemaakt. Met het amendement van de Kamerleden van der Molen en Minhas (TK 36200-A, nr. 53)
is € 75 miljoen (prijspeil 2022) beschikbaar gemaakt in het
Mobiliteitsfonds voor deze vervanging. Ook is er € 25 miljoen vanuit de
regio beschikbaar. De genoemde partijen werken toe naar de start van
de verkenningsfase met het BO MIRT eind 2023. Op welke wijze deze
verkenning wordt vormgegeven, is onderdeel van het onderzoek.

Planning
2023: Start verkenning met het BO MIRT 2023

Betrokken partijen
Het ministerie van IenW, ProRail, de provincie Fryslân en de gemeente
Leeuwarden zijn betrokken bij dit project.

Financiën
Het taakstellend budget voor dit project bedraagt € 79 miljoen (Artikel
MF 13.03.04).

Noord-Nederland
Spoorwegen personen
		
en goederen
Gebied

Onderwerp

Ministerie
Fase

Nedersaksenlijn

IenW
Onderzoek
Aanleiding en doel
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De Nedersaksenlijn is een voorgestelde directe spoorverbinding tussen
Enschede en Groningen via Emmen. De Nedersaksenlijn kan een nieuwe
schakel in het spoornetwerk zijn en draagt dan bij aan de robuustheid en
kortere reistijden per trein. De Nedersaksenlijn en het bijbehorende
woningbouwprogramma biedt vooral regionale kernen in Drenthe en
Groningen een ontwikkelperspectief en een versterking van de regionale
economie. De Nedersaksenlijn is een van de drie onderdelen uit het
Deltaplan voor het Noorden.
In de uit te voeren onderzoeken wordt gekeken naar verschillende fasen:
1. De provincie Groningen werkt samen met ProRail aan de verbinding
tussen Veendam en Stadskanaal – Voor deze eerste fase van de
Nedersaksenlijn is vanuit het Rijk €85 miljoen gereserveerd in de
Kabinetsreactie op het rapport “Groningers boven gas” van de
Parlementaire enquête aardgaswinning Groningen[1];
2. Tracémogelijkheden tussen Stadskanaal en Emmen;
3. Benodigde verbeteringen op het spoor tussen Groningen en Almelo/
Enschede, zodat er een directe treinverbinding mogelijk wordt.

Planning

Financiën

2023: De voorbereidingsfase start voor de gehele lijn en de planuitwerking voor fase 1.
2024: Op het BO MIRT 2024 wordt de voorbereidingsfase van het MIRT
afgerond

Het taakstellend budget voor dit project bedraagt € 86 miljoen voor het
onderzoek en voor de realisatie van fase 1 (MF 13.03.04/MF 11.03)

Politiek/bestuurlijk
In gezamenlijkheid met de provincies Drenthe, Groningen en Overijssel
voeren de ministeries van IenW, BZK en EZK een integrale studie uit naar
de kansen voor de Nedersaksenlijn. Dit gebeurt in afstemming met
betrokken gemeenten in de regio en met ProRail.

Gebied

Noord-Nederland

Onderwerp	
Spoorwegen, personen

Spoor- en perroncapaciteit Meppel

en goederen
Ministerie
Fase

IenW
Verkenning
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het spoor tussen Zwolle en Meppel geldt vooralsnog als enige
spoorverbinding tussen het Noorden en de rest van Nederland. Hierdoor
is bij verstoringen op deze verbinding een deel van Nederland niet goed
bereikbaar per spoor.

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Oplossing
Met het amendement van de Kamerleden Minhas en Van Ginneken (TK
36200-A, nr. 49) is € 35 miljoen beschikbaar gesteld voor de aanpak van
dit knelpunt, door het verbeteren van de spoor- en perroncapaciteit bij
station Meppel.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de aanleg van een extra perronspoor bij station Meppel ontstaat
meer ruimte in de dienstregeling. Deze ruimte komt de betrouwbaarheid en mogelijkheid om uit te wijken bij verstoringen ten goede en kan
(deels) worden gebruikt voor de inpassing van een stop op het nog te
bouwen station Leeuwarden Werpsterhoeke. Daarnaast wordt
onderzocht of er gelijktijdig overwegen op de trajecten rondom Meppel
verwijderd kunnen worden, waardoor deze niet langer voor verstoringen kunnen zorgen.

Planning

TEN-T

2023: Brede verkenning door ProRail naar alle spoorgerelateerde
ontwikkelingen en wensen in en rondom station Meppel. Op basis
daarvan maakt ProRail een plan van aanpak voor de verkenningsfase,
waarmee ook meer zicht komt op de planning van het vervolg.

Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TENT programma.

Betrokken partijen

Financiën
Het taakstellend budget van dit project bedraagt € 37 miljoen (Artikel
MF 13.03).

Het ministerie van IenW, ProRail, de provincies Fryslân, Groningen,
Drenthe en Overijssel, de gemeenten Leeuwarden, Groningen, Assen,
Emmen en Zwolle, NS en Arriva zijn bij dit project betrokken.

MIRT Overzicht 2024 | 379

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Spoorwegen en personen
IenW

Station Groningen Suiker

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Ten westen van het centrum van Groningen vindt op De Suikerzijde
grootschalige woningbouwontwikkeling plaats: 4.300 woningen tot
2030 en 3.800 woningen na 2030. Dit is onderdeel van de woningbouwdoelstellingen van het kabinet Rutte IV. Een goed functionerend systeem
van (H)OV en hubs is de ruggengraat van verstedelijking volgens de
principes van de verstedelijkingsstrategie.

Oplossing
Met het BO MIRT 2022 zijn afspraken gemaakt om het gebied De
Suikerzijde in twee fases te ontsluiten: een moniliteitshub als eerste fase
en een station Groningen Suiker als tweede fase. Voor deze tweede fase
is in het MF € 88,6 miljoen (pp 2022) beschikbaar gesteld voor de aanleg
en het beheer en onderhoud van het station en van de benodigde
infrastructuuraanpassingen elders om een stop op dit station in de
dienstregeling mogelijk te maken. Door de regio is hiervoor € 43,1
miljoen beschikbaar gesteld. Inmiddels heeft de regio, als dagelijks
opdrachtgever conform het afsprakenkader derdenwerken, ProRail
opdracht gegeven een verkenning uit te voeren naar de benodigde
maatregelen en bijbehorende kosten.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Financiën

Met de aanleg en indienststelling van station Groningen Suiker wordt op
termijn een hoogwaardige ov-verbinding gerealiseerd voor deze
grootschalige ontwikkellocatie, zowel richting Groningen als
Leeuwarden.

Vanuit de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit (WoMo) is € 88,6
miljoen (prijspeil 2022) beschikbaar gesteld. Het huidige budget in
prijspeil 2023 bedraagt € 94 miljoen.

Planning
2023: Start verkenning door ProRail

Betrokken partijen
De ministeries van IenW en BZK, ProRail, de provincies Groningen en
Friesland, gemeente Groningen en Arriva zijn betroken bij dit project.

Projectbudget
Begrotingsjaar *
MIRT 2024

Budget in mln.
94

Openstelling
Divers

MIRT Overzicht 2024 | 380

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW

Ecologische Waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

In de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) werken het Rijk,
de regio en maatschappelijke organisaties aan toekomstbestendige
grote wateren, waar hoogwaardige natuur samengaat met een
krachtige economie. Het project Ecologische waterkwaliteit Friese
IJsselmeerkust is een van de projecten die onderdeel uitmaken van de
PAGW. In het project Ecologische waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust
wordt met kleinschalige maatregelen gewerkt aan het behoud en de
versterking van bijzondere natuurwaarden van de IJsselmeerkust. Het
doel van het project is het verbeteren en creëren van leefgebieden voor
vogels en vissen en het verbinden van binnendijks en buitendijks gebied
om de robuustheid van het ecosysteem te versterken. Het streven is om
maatregelen zo uit te werken dat economische en maatschappelijke
meerwaarde ontstaat.

Oplossing
In de MIRT-verkenningsfase wordt gewerkt aan het opstellen van een
voorkeursalternatief, dat verder wordt uitgewerkt in de MIRT-planningen studiefase. Mogelijke oplossingsrichtingen die worden beschouwd,
zijn: de aanleg van meer en grotere ondiepe zones en overgangen in
waterdiepten, het maken van luwere delen met helder water, het
verhogen van de effectiviteit van bestaande visverbindingen en de
aanleg van nieuwe verbindingen, en het creëren van gebieden met
natuurlijker peildynamiek. Tijdens de MIRT-verkenningsfase wordt ook
onderzocht hoe een koppeling gemaakt kan worden met regionale
ambities uit het Ambitiedocument Het Friese IJsselmeerkustgebied.

Planning
2024: Voorkeursbeslissing
2025: Projectbeslissing
2026-2032: Aanleg

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project Ecologische waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust levert een
bijdrage aan de doelstellingen van de PAGW. Daarnaast is het project is
opgenomen in de Agenda IJsselmeergebied 2050 waarmee gestreefd
wordt naar een toekomstvast en klimaatbestendig IJsselmeergebied.

MIRT Overzicht 2024 | 381

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW
Verkenning

Ecologische Waterkwaliteit Friese IJsselmeerkust
(vervolg)

Betrokken partijen
Rijkswaterstaat, de provincie Fryslân, de gemeenten Súdwest Fryslân en
De Fryske Marren, wetterskip Fryslân, It Fryske Gea, Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) en Staatsbosbeheer werken samen aan
de uitwerking van het project. Belangrijke besluiten over het project,
zoals de bestuurlijke MIRT-voorkeurs- en projectbeslissing, neemt de
minister van IenW mede namens de minister van LNV. Rijkswaterstaat
en provincie Fryslân treden gezamenlijk op als initiatiefnemers van het
project.

Financiën
Het ministerie van IenW heeft voor de uitvoering van het project een
(integraal) budget van € 29 miljoen euro gereserveerd. Hiervan komt € 8
miljoen uit de tweede tranche van de PAGW en € 21 miljoen uit de derde
tranche van de PAGW. Daarnaast hebben de provincie Fryslân, de
gemeente Súdwest Fryslân en het Wetterskip de intentie tot cofinanciering uitgesproken. De mogelijkheden voor cofinanciering, ook van
andere partijen, worden in de MIRT Verkenningsfase verder onderzocht.

MIRT Overzicht 2024 | 382

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW

Eemszijlen Groote Polder

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De Eems-Dollard is een van de twee estuaria die er in Nederland nog
zijn: plekken waar het zoete water van een rivier geleidelijk overgaat in
het zoute water van de zee, waardoor brak water ontstaat. Dit levert
unieke omstandigheden voor planten en dieren op. De zorgwekkende
staat van de natuur is de aanleiding voor ED 2050: het gaat niet goed
met de Eems-Dollard, deze is ernstig vertroebeld. Daarnaast spelen in
het gebied grote opgaven voor natuurherstel, zoetwatervoorziening,
klimaat, bodemdaling, veenoxidatie, energie en infrastructuur die
vragen om een samenhangende benadering. Tegelijkertijd staat de
leefbaarheid onder druk en zijn er forse uitdagingen om het gebied
aantrekkelijker te maken om er te (blijven) wonen, werken en verblijven.

Oplossing
Overheden, bedrijven en natuurorganisaties hebben in het programma
ED 2050 de handen ineengeslagen om de natuur, economie en
leefbaarheid te versterken en te streven naar een vitale toekomstbestendige kustzone waar ze functies van natuur, recreatie/toerisme,
economie en waterveiligheid zoveel mogelijk willen koppelen. Zo zijn er
binnendijks, buiten de N2000-gebieden, mogelijkheden voor slibinvang
uit het estuarium in combinatie met de ontwikkeling van natuurzones
met meerdere gradiënten. Binnen het programma ED 2050 wordt met
behulp van de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW)
gewerkt aan het project Eemszijlen-Groote Polder. De eerste fase
daarvan betreft inrichting van circa 40 hectare binnendijkse slibinvang,
gecombineerd met natuurontwikkeling. In het verlengde daarvan wordt
daarom nagedacht over de opschaling van de verschillende pilots die
gericht zijn op natuurherstel en het invangen van slib en die tegelijkertijd
bijdragen aan andere doelen in het gebied, zoals in de tweede fase een
grootschalige zoet-zout-overgang en de recreatie en leefbaarheid in het
centrum van Delfzijl en rondom Termunterzijl/Termunten.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met PAGW wordt beoogd toekomstbestendige en ecologisch gezonde
grote wateren te realiseren waarin hoogwaardige natuur samengaat
met een krachtige economie. De natuurlijke dynamiek wordt versterkt
door de ecologische waterkwaliteit en de natuur van de grote wateren
te verbeteren, het achterland weer met elkaar te verbinden, eerder
verloren en ontbrekende leefgebieden (opnieuw) aan te leggen en door
te zorgen voor geleidelijke overgangen tussen land en water en zoet en
zout. Met deze verbeteringen wordt bijgedragen aan het behalen van de
doelstellingen in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn (Natura
2000) en de Kaderrichtlijn Water (KRW).

MIRT Overzicht 2024 | 383

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW
Verkenning

Eemszijlen Groote Polder
(vervolg)

Planning
2022/23: Verkenning
2023/24: Voorkeursbeslissing
2025: Planning en studies
Verkenning wordt voortgezet in 2023, waarbij ook wordt gekeken naar
een meer integrale benadering van slibsedimentatie langs de kust in
plaats van binnen- en buitendijks apart. Eind 2022 is in het kader van de
derde tranche PAGW nog eens € 5 miljoen extra toegevoegd aan het
PAGW-budget, voor extra areaal binnendijks estuariën overgangsgebied.

Betrokken partijen
Provincie Groningen, LNV, IenW, Waterschap Hunze en Aa, Groninger
Landschap, gemeente Eemsdelta en Groningen Seaports zijn bij dit
project betrokken.

Financiën
Via PAGW is in totaal € 20 miljoen gereserveerd (inclusief EPK, IK en tien
jaar onderhoud).

MIRT Overzicht 2024 | 384

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW

Koehool-Lauwersmeer

Verkenning

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De Waddenzee is Unesco Werelderfgoed en ’s werelds grootste
aaneengesloten systeem van zand- en slibvlakten die droogvallen
tijdens eb. Door bedijking, landaanwinning en afsluitingen van
zeearmen is veel van het oorspronkelijke intergetijdengebied verdwenen. Overgangen van land naar water en van zoetwater naar zoutwater
werden abrupt. Verbindingen met het achterland zijn afgesloten.
Daarnaast zijn er veel menselijke activiteiten in het gebied zoals visserij,
toerisme en baggeren voor de scheepvaart. Al deze factoren hebben,
samen met de gevolgen van klimaatverandering en intrede van exoten,
invloed op het mariene ecosysteem. De visstand is onvoldoende en het
voedselweb is incompleet. Vooral grote vissen, toppredatoren en
biobouwers, zoals zeegras, ontbreken. Omdat er onvoldoende geschikt
leefgebied is, is de Waddenzee een zwakke schakel geworden in de
Oost-Atlantische migratieroute van trekvogels (flyway) en de levenscyclus van trekvissen (swimway).

Oplossing
De hoofdstrategie is om te sturen op processen en het aanpassen van
het menselijk gebruik aan deze fundamentele kenmerken. Het gebied
met rust laten is daarbij belangrijker dan doen. Aan de randen van de
Waddenzee zouden maatregelen genomen moeten worden om de overgangen van het Wad naar het land (weer) te verzachten en eerder
verloren of ontbrekende leefgebieden aan te leggen. De nu lopende
dijkversterkingstrajecten van de Waddenzeedijken, waaronder Koehool
- Lauwersmeer, bieden hiervoor volop koppelkansen. Samen met de
omgeving zijn begin 2021 kansen besproken voor de landbouw, ecologie
(PAGW) en gebiedsopgaven. Het ging daarbij om concrete ideeën,
bestaande initiatieven en mogelijke zorgen. De deelnemers vertegenwoordigden diverse groepen, zoals dorpsbelangen, landbouwverenigingen, natuurorganisaties en gemeenten.
De opgehaalde ideeën en initiatieven zijn ingedeeld in varianten per
dijksectie en worden nu verder uitgewerkt. In de loop van 2022 heeft per
dijksectie een inhoudelijke analyse van PAGW-initiatieven plaatsgevonden en is in beeld welke maatregelen verder zullen worden meegenoMIRT Overzicht 2024 | 385

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW
Verkenning

Koehool-Lauwersmeer
(vervolg)

men in het gebiedsproces van het Fries Programma Waddenkust. Daar
worden de initiatieven getoetst op maatschappelijke haalbaarheid.
Initiatieven die deze toets hebben doorstaan worden nu meegenomen
in de planuitwerkingsfase.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) wordt beoogd
toekomstbestendige en ecologisch gezonde grote wateren te realiseren
waarin hoogwaardige natuur samengaat met een krachtige economie.
De natuurlijke dynamiek wordt versterkt door de ecologische waterkwaliteit en de natuur van de grote wateren te verbeteren, het achterland
weer met elkaar te verbinden, eerder verloren en ontbrekende
leefgebieden (opnieuw) aan te leggen en door te zorgen voor geleidelijke overgangen tussen land en water en zoet en zout. Met verbetering
van de ecologische waterkwaliteit en de natuur wordt bijgedragen aan
het behalen van de doelstellingen in het kader van de Vogel- en
Habitatrichtlijn (Natura 2000) en de Kaderrichtlijn Water (KRW).

Planning
2023-2024: Planning en studies
2024/2025-2028: Aanleg

Betrokken partijen
Rijkwaterstaat, Wetterskip Fryslân, LNV en IenW, provincie Fryslân

Financiën
De geschatte kosten bedragen € 50 miljoen (inclusief EPK, IK en tien jaar
onderhoud). Via PAGW is voor dit project 75% gereserveerd, ter waarde
van € 37,5 miljoen.

MIRT Overzicht 2024 | 386

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenW

N33 Zuidbroek-Appingedam

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Met de kabinetsreactie ‘Nij begun: op weg naar
erkenning, herstel en perspectief’ van 25 april
2023 heeft het kabinet haar excuses aangeboden
aan alle gedupeerden van de gaswinning in
Groningen. Met een pakket van vijftig maatregelen wordt uitwerking gegeven aan de aanbevelingen van de parlementaire enquêtecommissie
aardgaswinning Groningen. Onder de maatregelen voor economisch perspectief zijn afspraken
gemaakt over de verdubbeling van de N33. Deze
afspraken worden in MIRT-verband in gesprek
met de regio nader uitgewerkt.

2022	Als gevolg van de landelijke stikstofproblematiek

De Eemsdelta/Energyport is in de Structuurvisie Infrastructuur en
Ruimte (SVIR) benoemd als stedelijke regio met een concentratie van
topsectoren. De Eemshaven en Delfzijl zijn havens van nationaal belang.
De regionale ambitie is dat zich meer bedrijven in deze regio vestigen.
Hierdoor is een goede bereikbaarheid voor deze bedrijvenlocaties van
groot belang en daarom is een robuuste infrastructuur gewenst.

Oplossing
Eind 2014 is de verdubbeling van de N33 tussen Assen en Zuidbroek
opengesteld, inclusief een klaverblad op de kruising met de A7. De
bereikbaarheid van de Eemsdelta wordt verbeterd door ook de N33
tussen Zuidbroek en Appingedam te verdubbelen naar 2x2 rijstroken.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan verbetering van de regionale bereikbaarheid
van en naar de Eemsdelta, de verbetering van de leefbaarheid in de
regio en de verbetering van de verkeersveiligheid op de N33 tussen
Assen en Appingedam.

kan het tracébesluit niet worden afgerond.

Planning
2021	In januari 2021 is een wijzigingsovereenkomst
gesloten tussen opdrachtgever en opdrachtnemer bij het project Zuidelijke Ringweg Groningen.
Als gevolg daarvan heeft de provincie Groningen
€ 59,2 miljoen van het projectbudget voor de N33
Zuidbroek - Appingedam overgeboekt naar het
project Zuidelijke Ringweg Groningen. Er vinden
gesprekken plaats tussen de provincie Groningen
en het ministerie van IenW over de consequenties
voor het project N33 Zuidbroek - Appingedam.
Totdat er duidelijkheid is over de financiën voor
de N33, wordt het taakstellende budget
gehandhaafd.

De mijlpalen voor het project zijn nader te bepalen. Het opstellen
van de planning is mede afhankelijk van de ontwikkelingen in het
stikstofdossier.

Politiek/bestuurlijk
Na een uitgebreide participatie is in 2018 het voorkeursalternatief
vastgesteld. Daarop is het ontwerptracébesluit op 9 juni 2020 vastgesteld.

MIRT Overzicht 2024 | 387

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Planning en studies

N33 Zuidbroek-Appingedam
(vervolg)

Financiën
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Er is € 115 miljoen (prijspeil 2023) gereserveerd op het Mobiliteitsfonds,
inclusief een initiële bijdrage van de regio van € 88 miljoen (prijspeil
2016) (Artikel MF 12.03.02).

2020	Door een langere doorlooptijd van de planning en
studies vertraagt het project. Daarbij is in de
aanlegfase extra tijd nodig voor hergebruik van
de oorspronkelijke weg en het beheersen van het
risico van specifieke bodemcondities. Hierdoor
wordt de openstelling van het project met twee
jaar doorgeschoven.

2019	Het project is na de voorkeursbeslissing
overgegaan van de verkenningsfase naar
planning en studies. De onderzoeken ten
behoeve van het ontwerptracébesluit en
tracébesluit zijn vertraagd als gevolg van de
overstap naar het recentste verkeersmodel en
extra afstemming met de omgeving.

2018	Er is vertraging opgetreden, omdat het omgevingsproces meer tijd vergt. De besluitvorming
van het voorkeursalternatief is vertraagd door
verwerking van het advies van de Commissie voor
de m.e.r. Het later vaststellen van het tracébesluit
werkt door in de mijlpalen start aanleg en
openstelling.

2017	Omdat de aanbesteding van de planning en
studies is vertraagd, wordt ook het tracébesluit
later vastgesteld.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

115

n.t.b.

MIRT 2023

110

n.t.b.

MIRT 2022

104

n.t.b.

MIRT 2021

102

2026

MIRT 2020

100

2022-2024

MIRT 2017

96

2021-2023

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

19

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

19

MIRT Overzicht 2024 | 388

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW

Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Er is aanvullend budget beschikbaar gesteld om de 5
Friese bruggen weer in samenhang op te pakken.
De planning van de Gerrit-Krolbrug is aangepast
(verwachte openstelling uiterlijk in 2029), net als de
planning van de tijdelijke verbinding (verwachte
openstelling eind 2023).

2022 	Er bleek onvoldoende programmabudget te zijn om
het hele fase-2 aanlegprogramma uit te voeren. In
overleg met de regionale bestuurders is daarom
eind 2021 een prioritering afgesproken om 4
bruggen (Kootstertille, Spannenburg, Gerrit
Krolbrug (tijdelijke verbinding én definitieve
vervanging Gerrit Krolbrug) en Paddepoelsterbrug)
met voorrang aan te pakken. Het budget voor de
bruggen wordt gelijk verdeeld over de provincies
zodat circa €70 miljoen kan worden ingezet per
provincie. De andere bruggen worden later weer
opgepakt als er nieuwe middelen beschikbaar zijn.

De hoofdvaarweg ontsluit Groningen en Fryslân voor de binnenvaart en
verbindt Noord-Nederland met de havens van Amsterdam, Rotterdam
en de Noord-Duitse kanalen. De schaalvergroting in de binnenvaart, het
grote aantal recreatievaartuigen en de technische staat van de nog niet
vervangen objecten, vragen om vernieuwing en verbetering van de
vaarweg, met name bij de bruggen en sluizen. De hoofdvaarweg
Lemmer-Delfzijl wordt geschikter gemaakt voor klasse Va scheepvaartverkeer.

Oplossing
In fase 1 zijn de belangrijkste knelpunten op deze vaarweg in de periode
tot en met 2017 aangepakt. In fase 2 worden de resterende knelpunten
aangepakt: het vervangen en opwaarderen van acht bruggen, kleinschalige investeringen op de bruggen op het Eemskanaal en het Bedienen op
Afstand van de objecten (inclusief nieuwbouw bediencentrales) in de
hoofdvaarweg. De acht bruggen die vervangen worden zijn:
Spannenburg, Oude Schouw, Uitwellingerga, Schuilenburg, Kootstertille,
Paddepoelsterbrug, Gerrit Krolbrug en Busbaanbrug.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het oplossen van de knelpunten draagt bij aan het realiseren van een
efficiënt, veilig en vlotte doorvaart van de scheepvaart.

Planning
2021 	In het BO MIRT 2020 is besloten om te gaan
investeren in vervanging van de industriële
automatisering op de objecten op de HLD en hier
aanvullend € 118 miljoen voor beschikbaar te
stellen.

• Openstelling tijdelijke verbinding Gerrit Krolbrug: eind 2023
• Openstelling Gerrit Krolbrug: 2029
• Openstelling Paddepoelsterbrug: 2026-2027*
• Openstelling Busbaanbrug: n.t.b.
• Openstelling Oude Schouw, Spannenburg en Uitwellingerga: n.t.b.**
• Openstelling Kootstertille en Schuilenburg: n.t.b.**
•
* Planning en uitvoering door gemeente Groningen
** Rijk en Regio besluiten in het BO MIRT 2022 om de beslissing over een
Voorkeursalternatief aan te houden, zolang de gesprekken over het financieringsvoorstel van Friesland nog lopen.
MIRT Overzicht 2024 | 389

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenW
Planning en studies

Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2020 	De planvorming van alle projecten van de provincies
is in 2019 overgegaan naar Rijkswaterstaat. Dit
heeft ertoe geleid dat de planvorming van de Gerrit
Krolbrug en Paddepoelsterbrug niet voldoet aan de
MIRT-systematiek. Als gevolg hiervan is het project
Gerrit Krolbrug teruggezet naar de MIRT-planning
en studies.

2019

Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2
(vervolg)

Politiek/bestuurlijk

TEN-T

In 2014 is het onderhoud van het Prinses Margrietkanaal, het Van
Starkenborghkanaal en het Eemskanaal formeel in eigendom en beheer
overgedragen van de provincies Groningen en Fryslân aan
Rijkwaterstaat. De kanalen vormen gezamenlijk de hoofdvaarweg
Lemmer-Delfzijl. In de periode 2014-2018 hebben de provincies
Groningen en Fryslân samen met Rijkswaterstaat intensief samen­
gewerkt aan de ontwikkeling, onderhoud en investeringen van de HLD.
Vanaf 2019 wordt de aanleg, vernieuwing en onderhoud enkel door
Rijkswaterstaat uitgevoerd. Gelet op deze verandering heeft de minister
van Infrastructuur en Waterstaat samen met de provincies de afspraken
over fase 2 in 2018 herijkt door onder andere het vastleggen van het
eindresultaat functionaliteit hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl.

De hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl maakt onderdeel uit van het
kernnet¬werk van het Europese TEN-T programma. Het project ligt op
de North Sea-Baltic corridor.

Vanuit het regeerakkoord is € 60 miljoen gereserveerd voor de bruggen Oude Schouw, Schuilenburg
en Uitwellingerga. De vervanging van de
Busbaanbrug en bediening op afstand van de
objecten (inclusief nieuwbouw bediencentrales) in
de HLD zijn aan fase 2 toegevoegd. Voor de
Paddepoelsterbrug wordt naar een kosteneffectieve oplossing gezocht.

Financiën
Het taakstellend budget voor dit project is € 478 miljoen waarvan
op € 431 miljoen op artikel MF 15.03.02 en € 50 miljoen op artikel
MF 15.03.01. Hiervan is € 65 miljoen gereserveerd voor de drie
Friese bruggen Oude Schouw, Schuilenburg en Uitwellingerga.
De uitgekeerde prijsbijstelling 2023 is € 14 miljoen.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

2017 	Vanwege een bijdrage aan Rijksbrede taakstellingen
en het beheersbaar houden van de kas-problematiek is aanpassing van de kasreeks nodig, waardoor
de openstelling is vertraagd.

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

481

2024-2028

MIRT 2023

233

2024-2028

MIRT 2022

237

2024-2028

MIRT 2021

105

2024-2028

MIRT 2020

102

2023-2025

MIRT 2014

102

2023

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

131

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

17

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 390

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW

Pilot Buitendijkse Slibsedimentatie

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De Eems-Dollard is een estuarium: een plek waar het zoete water van
een rivier geleidelijk overgaat in het zoute water van de zee, waardoor
brak water ontstaat. Van die plekken zijn er nog maar twee in
Nederland. Dit levert unieke omstandigheden voor planten en dieren
op. De zorgwekkende staat van de natuur is de aanleiding voor ED2050:
het gaat niet goed met de Eems-Dollard, deze is ernstig vertroebeld.
Daarnaast spelen in het gebied grote opgaven voor natuurherstel,
zoetwatervoorziening, klimaat, bodemdaling, veenoxidatie, energie en
infrastructuur die vragen om een samenhangende benadering.
Tegelijkertijd staat ook de leefbaarheid onder druk en zijn er forse
uitdagingen om het gebied aantrekkelijker te maken om er te (blijven)
wonen, werken en verblijven.

Oplossing
Overheden, bedrijven en natuurorganisaties hebben daarom in het
programma ED2050 de handen ineengeslagen om de natuur, economie
en leefbaarheid te versterken en te streven naar een vitale toekomstbestendige kustzone waar ze functies van natuur, recreatie/toerisme,
economie en waterveiligheid zoveel mogelijk willen koppelen. Binnen
het programma wordt onder andere met behulp van Programmatische
Aanpak Grote Wateren (PAGW) gewerkt aan de pilot buitendijkse
slibsedimentatie. Om de ecologische kwaliteit in het Eems-Dollardestuarium te verbeteren, zijn er maatregelen nodig om de hoeveelheid
slib in het water aanzienlijk te verminderen. Een belangrijke stap daarin
is het ontwerpen en realiseren van een grootschalig proefproject (‘pilot’)
om buitendijks slib op natuurlijke wijze te gaan onttrekken uit de
waterkolom (‘slibsedimentatie’). Met zo’n proefproject wordt het
probleem aangepakt en wordt tegelijk veel kennis opgedaan. Die kennis
wordt ook benut om de methode van het stimuleren van buitendijkse
slibsedimentatie te onderzoeken en de effecten op het ecosysteem te
kunnen volgen en ervan te leren. Deze kennis is noodzakelijk voor
voorbereiding en besluitvorming van eventuele verdere opschaling van
buitendijkse slibsedimentatie.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de PAGW wordt beoogd toekomstbestendige en ecologisch
gezonde grote wateren te realiseren waarin hoogwaardige natuur
samengaat met een krachtige economie. De natuurlijke dynamiek wordt
versterkt door de ecologische waterkwaliteit en de natuur van de grote
wateren te verbeteren, het achterland weer met elkaar te verbinden,
eerder verloren en ontbrekende leefgebieden (opnieuw) aan te leggen
en door te zorgen voor geleidelijke overgangen tussen land en water en
zoet en zout. Met deze verbeteringen wordt bijgedragen aan het
behalen van de doelstellingen in het kader van de Vogel- en
Habitatrichtlijn (Natura 2000) en de Kaderrichtlijn Water.

MIRT Overzicht 2024 | 391

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW
Planning en studies

Pilot Buitendijkse Slibsedimentatie
(vervolg)

Planning
2023/24: Projectbesluit
2024/25: Aanleg
Het project heeft flinke vertraging opgelopen door problemen bij
pachten, gronden voor uitvoering van de pilot en doordat meerdere
projecten in het gebied met elkaar samenhangen.

Financiën
In het kader van PAGW is voor dit project in totaal € 9,4 miljoen
gereserveerd (inclusief EKP, IK en 10 jaar onderhoud).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

*

Budget in mln.

Openstelling

MIRT 2024

9,4

2023/2024

MIRT 2023

9,4

2023/2024

MIRT 2022

9,4

2023/2024

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

0

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

0

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

MIRT Overzicht 2024 | 392

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW

Lauwersmeer-Vierhuizergat

Planning en studies

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022

Het project is nieuw opgenomen in het MIRT.

De Waddenzee is Unesco Werelderfgoed en ’s werelds grootste
aaneengesloten systeem van zand- en slibvlakten die droogvallen
tijdens eb. Door bedijking, landaanwinning en afsluitingen van
zeearmen is veel van het oorspronkelijke intergetijdengebied verdwenen. Overgangen van land naar water en van zoetwater naar zoutwater
werden abrupt. Verbindingen met het achterland zijn afgesloten.
Daarnaast zijn er veel menselijke activiteiten in het gebied zoals visserij,
toerisme en baggeren voor de scheepvaart. Al deze factoren hebben,
samen met de gevolgen van klimaatverandering en intrede van exoten,
invloed op het mariene ecosysteem. De visstand is onvoldoende en het
voedselweb is incompleet. Vooral grote vissen, toppredatoren en
biobouwers zoals zeegras, ontbreken. Omdat er onvoldoende geschikt
leefgebied is, is de Waddenzee een zwakke schakel geworden in de
Oost-Atlantische migratieroute van trekvogels (flyway) en de levenscyclus van trekvissen (swimway).

Oplossing
De hoofdstrategie is om te sturen op processen en het aanpassen van
het menselijk gebruik aan deze fundamentele kenmerken. Het gebied
met rust laten is daarbij belangrijk. Aan de randen van de Waddenzee
zouden maatregelen genomen moeten worden om de overgangen van
het Wad naar het land (weer) te verzachten en eerder verloren of
ontbrekende leefgebieden aan te leggen. De nu lopende dijkversterkingstrajecten van de Waddenzeedijken, waaronder Lauwersmeer Vierhuizergat, bieden hiervoor volop koppelkansen.

(opnieuw) aan te leggen en door te zorgen voor geleidelijke overgangen
tussen land en water en zoetwater en zoutwater. Met verbetering van de
ecologische waterkwaliteit en de natuur wordt bijgedragen aan het
behalen van de doelstellingen in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn
(Natura 2000) en de Kaderrichtlijn Water (KRW).

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Met de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) wordt beoogd
toekomstbestendige en ecologisch gezonde grote wateren te realiseren
waarin hoogwaardige natuur samengaat met een krachtige economie. De
natuurlijke dynamiek wordt versterkt door de ecologische waterkwaliteit
en de natuur van de grote wateren te verbeteren, het achterland weer met
elkaar te verbinden, eerder verloren en ontbrekende leefgebieden

Planning
2020-2022: Planning en studies
2023-2025: Projectbesluit en aanleg

Betrokken partijen
Waterschap Noorderzijlvest, provincie Groningen, LNV en IenW.

MIRT Overzicht 2024 | 393

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Water
IenW
Planning en studies

Lauwersmeer-Vierhuizergat
(vervolg)

Financiën
Via de PAGW is er voor de ecologische maatregelen ten behoeve van de
PAGW-doelen een budget van € 10 miljoen gereserveerd (inclusief EPK,
IK en tien jaar onderhoud). Het gereserveerde budget is gelet op
prijsstijgingen onvoldoende om de PAGW-maatregelen conform
planuitwerking te kunnen uitvoeren, ondanks doorgevoerde versobering. In het MT PAGW is op 18 april 2023 een principebesluit genomen
om extra PAGW-budget voor dit project te reserveren ter dekking van de
meerkosten van circa € 6 miljoen.

MIRT Overzicht 2024 | 394

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenW

A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2022 	Opdrachtnemer en opdrachtgever hebben
afspraken gemaakt over de verdeling van kosten
door vertraging en extra werkzaamheden.
Daarmee komt het nieuwe taakstellend budget uit
op € 836 miljoen (RWS-2021/795). De MIRTmijlpaal openstelling is verschoven naar 2025.

2021	Opdrachtnemer en opdrachtgever hebben
gezamenlijk een onafhankelijke adviescommissie
ingesteld (de commissie-Hertogh) die op
28 maart 2019 heeft geadviseerd over de
samenwerking binnen en de verdere aanpak
van het project.

De bereikbaarheid en de verkeersveiligheid van het nationaal stedelijk
netwerk Groningen - Assen staan onder druk. De belangrijkste oorzaak
hiervan is de verkeersdrukte op de Zuidelijke Ringweg Groningen (ZRG),
met de gelijkvloerse kruising van de A7 met de A28 op het door
verkeerslichten geregelde Julianaplein.

Oplossing
De oplossing ligt in een capaciteitsvergroting op het bestaande tracé
tussen Hoogkerk en de aansluiting Westerbroek, op de A7 ten oosten
van Groningen, met onder meer een verdiepte ligging met overkluizingen. Het Julianaplein wordt ongelijkvloers voor de verbindingen A7 en
A28. De aanpak zorgt voor een bereikbare stad en regio, met een goede
doorstroming op de A7/N7 en een verbetering van de verkeersveiligheid.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Het project draagt bij aan het verbeteren van de bereikbaarheid, de
doorstroming en de verkeersveiligheid op de A7 en A28 en een betere
inpassing in het stedelijke gebied van Groningen.

2019	De fietstunnel bij de Papiermolen wordt
vervangen door een nieuwe fietstunnel in plaats
van een fiets-/voetgangersbrug. Hiervoor moet
nog wel een wijziging van het tracébesluit worden
vastgesteld. De gemeente Groningen betaalt de
meerkosten van de tunnel (€ 4 miljoen exclusief
btw). De opdrachtnemer verwacht twee jaar
vertraging voor openstelling door langere
voorbereidings-en uitvoeringstijd. Het niet
doorgaan van de zomerstremming kan tot meer
vertraging leiden. Voor het vervolg wordt een
plan van aanpak opgesteld.

Planning
2025: Openstelling

Politiek/bestuurlijk
Het bestuurlijk voorkeursalternatief is vastgelegd in een getekende
bestuursovereenkomst tussen het Rijk, de provincie Groningen en de
gemeente Groningen (november 2009). In december 2009 is de
aanvangsbeslissing genomen. In het BO MIRT van voorjaar 2010 is
daaropvolgend een aantal aanvullende financiële afspraken gemaakt. In
2012 is de scope verder geconcretiseerd. Het ontwerptracébesluit is in
2013 genomen. Op basis van onder andere de ingediende zienswijzen is
het ontwerp voor het tracébesluit geoptimaliseerd. Het tracébesluit is in
september 2014 vastgesteld. De Raad van State heeft in september 2015
gevraagd het tracébesluit aan te vullen. In februari 2016 is daarom het
wijzigingstracébesluit vastgesteld.

Uitvoering
Het project is medio 2016 gegund. De start van de uitvoering is
vertraagd door het niet goedkeuren van het definitieve ontwerp van de
opdrachtnemer. Gewijzigde inzichten over de brandwerendheid van
beton hebben tot aanvullende voorzieningen geleid. Door de langere
voorbereidingstijd en een langere uitvoering is de openstelling
vertraagd. Een onafhankelijke adviescommissie heeft advies uitgebracht
over de samenwerking binnen en het verdere vervolg van het project.
Op basis daarvan hebben opdrachtgever en opdrachtnemer in 2021
aanvullende afspraken gemaakt ten aanzien van financiën en planning.

MIRT Overzicht 2024 | 395

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenW
Aanleg

A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
(vervolg)

TEN-T
Projecthistorie

Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese programma TEN-T.

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

Financiën
2018	Het budget is opgehoogd vanuit middelen voor
onderhoud.

2017	Bovenop het taakstellend budget heeft de
gemeente Groningen een aanvullende en
kostendekkende bijdrage toegezegd (€ 3,5
miljoen) voor de busbaan bij Hoogkerk.

Het taakstellend budget is € 899 miljoen (Artikel MF 12.03.01). Dit
budget is in MIRT 2022 opgehoogd door de provincie Groningen en het
Rijk, als gevolg van in 2021 met de opdrachtnemer hernieuwde
afspraken ten aanzien van financiën en planning. In de uitvoering van
het project wordt ook een aantal werkzaamheden voor externe
opdrachtgevers meegenomen. De financiering van die kosten wordt
apart geregeld.

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Openstelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

899

2025

2022

620

70%

MIRT 2023

855

2025

2021

503

59 %

MIRT 2022

836

2025

2020

316

39 %

MIRT 2021

714

2022-2024

2019

243

34 %

MIRT 2020

700

2022-2024

2018

201

29 %

MIRT 2016

666

2019-2021

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

233

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

78

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 396

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Spoorwegen personen
IenW

Sporendriehoek Noord-Nederland

Aanleg

Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	De vervuiling van de grond bij Spoorzone
Groningen blijkt groter dan gedacht. Om de
meerkosten te dekken is het projectbudget
verhoogd met € 5 miljoen vanuit de Generieke
Investeringsruimte (MF 11.04).

2021 	Het projectbudget is verhoogd met € 7,9 miljoen
vanuit de RA-middelen voor Regionale knelpunten. Hiervan is € 5,3 miljoen bestemd voor het
tekort op het deelproject Spoorboog Hoogeveen
en € 2,6 miljoen voor tractiemaatregelen op het
deelproject Zwolle - Meppel ten behoeve van de
sprinters en als aanvulling van het risicobudget.
Daarnaast is € 4,7 miljoen overgeboekt naar de
bereikbaarheidsprogramma’s (Artikel MF 14.03)
voor het project Spoorzone Groningen.

2019 	Er is € 2,3 miljoen overgeboekt naar het
programma Kleine Functiewijzigingen ten
behoeve van maatregelen aan tractie en
energievoorziening op het traject Meppel Leeuwarden. Daarnaast is de garantstelling van
€ 2,7 miljoen binnen het programma
Sporendriehoek Noord-Nederland (motie-Koopmans) toegevoegd aan het projectbudget Zwolle
- Herfte. Een deel van de maatregelen, zoals
Spoorboog Hoogeveen en Spoorzone Groningen,
loopt na 2020 door. Het MIRT-blad is hierop
aangepast.

De bereikbaarheid en de verkeersveiligheid van het nationaal stedelijk
netwerk Groningen - Assen staan onder druk. De belangrijkste oorzaak
hiervan is de verkeersdrukte op de Zuidelijke Ringweg Groningen (ZRG),
met de gelijkvloerse kruising van de A7 met de A28 op het door
verkeerslichten geregelde Julianaplein.

Oplossing
Volgens de motie-Koopmans (TK 27658, nr. 41) is de regering verzocht
€ 160 miljoen (prijspeil 2008) te reserveren voor de sporendriehoek in
Noord-Nederland, binnen het pakket van € 4.500 miljoen voor de
periode tot 2020 dat voor de Landelijke Markt- en Capaciteitsanalyse
(LMCA) Spoor is aangekondigd. Daarbij wordt gedacht aan maatregelen
om intensivering van de treindienst mogelijk te maken, zoals de
aansluiting bij Herfte, en aan kosteneffectieve maatregelen om de
rijtijden van en naar de Randstad te verkorten.
Een aantal maatregelen is uitgevoerd of wordt momenteel uitgevoerd.
Dat zijn:
• voorbereiding van een viersporige halte Groningen Europapark;
• vervanging van een overweg door een tunnel in Wolvega
(Om den Noort);
• versnelling van de bedientijd van de beweegbare spoorbrug over het
Van Harinxmakanaal (HRMK);
• aanpassing van de sporen in Assen (bijdrage vanuit de motieKoopmans);
• aanpassing van de overweg in Heerenveen (Rotstergaastweg nabij
Thialf);
• tractiemaatregelen Meppel - Leeuwarden (bijdrage vanuit de
motie-Koopmans);
• emplacement Zwolle en vrije kruising Herfte (bijdrage aan het nu
apart benoemde MIRT-project Zwolle - Herfte);
• viersporigheid van de Groningen - Groningen losplaats (onderdeel
van Spoorzone Groningen);
• aanpassing van de spoorboog bij Hoogeveen.

De resterende gelden zijn gereserveerd voor diverse maatregelen tussen
Zwolle en Meppel en vormen daarnaast een risicobudget.
Besluitvorming over dit budget is weliswaar voorbehouden aan de
minister, maar in lijn met de motie-Cramer/Roefs (TK 27658, nr. 40) is
het aan de regio om aan de hand van de gekozen dienstregeling hierin te
prioriteren of voor aanvullende financiering te zorgen. ProRail en het
ministerie van IenW zijn hierbij ondersteunend en adviserend. Eind 2016
is de bestuursovereenkomst Zwolle - Herfte afgesloten. Daarin zijn ook
afspraken gemaakt over rijtijdverkorting.

MIRT Overzicht 2024 | 397

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Spoorwegen personen
IenW
Aanleg

Projecthistorie

Sporendriehoek Noord-Nederland
(vervolg)

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

TEN-T

Verbeteren van de betrouwbaarheid en bijdragen aan de economische
en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Dit project maakt onderdeel uit van het uitgebreide netwerk van het
Europese TEN-T-programma.

Planning

Financiën

Vanaf 2010: Start aanleg
Oplevering van de maatregelen: Divers

Taakstellend budget: € 151 miljoen (Artikel MF 13.03.01).

Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2018 	De sanering van de vervuilde grond op en rond
het station Groningen is onderdeel van het
project Groningen Spoorzone (onderdeel
Sporendriehoek Noord-Nederland).
	Het ministerie van IenW heeft begin 2015
ingestemd met het dragen van de saneringskosten van € 4,2 miljoen in de veronderstelling dat
hiervoor gelden beschikbaar zouden zijn via de
Stichting Bodemsanering NS (SBNS). Dit bleek
niet het geval te zijn, aangezien Groningen niet op
de ‘afrondingslijst’ van SBNS staat die eind 2014 is
opgesteld. Om die reden is € 4,2 miljoen
toegevoegd aan dit programmabudget vanuit de
investeringsruimte (artikelonderdeel 13.08).

Politiek/bestuurlijk
Convenanten: de middelen zijn onderdeel van het convenant
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn van juni 2008. Zie voor meer info
over dit onderwerp het projectblad Regiospecifiek Pakket (RSP)
Zuiderzeelijn.

Uitvoering
Aanpassingen aan het spoor worden uitgevoerd door ProRail
(Spoorplan Noord-Nederland). Een deel van het programma is
uitgevoerd.

2015 	Bij de Voorjaarsnota 2014 is het projectbudget
opgehoogd met € 10,4 miljoen vanuit
Aslastencluster III. Daarnaast is € 70 miljoen
overgeboekt als dekking van het nieuw
opgenomen project Zwolle - Herfte.

2014 	Bij de Voorjaarsnota 2013 is het projectbudget
opgehoogd met € 3 miljoen. Het projectbudget is
ook opgehoogd met € 19 miljoen door een andere
verdeling van de gerealiseerde uitgaven voor de
deelprojecten behorende tot Zwolle Spoort. Zie
voor toelichting het projectblad Punctualiteitsen capaciteitsknelpunten.

Projectbudget

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Gereed

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

MIRT 2024

151

Divers

2022

115

80 %

MIRT 2023

144

Divers

2021

94

67 %

MIRT 2022

141

Divers

2020

78

56 %

MIRT 2021

140

Divers

2019

64

49 %

MIRT 2020

136

Divers

2018

63

46 %

MIRT 2013

172

Divers

verschil t.o.v. huidig budget
in mln. €

21

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel

waarvan uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

14

*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

Begrotingsjaar *

*

Gegevens over vijf jaar + aanvangsjaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.

MIRT Overzicht 2024 | 398

Gebied

Noord-Nederland

Onderwerp	Regionale/lokale

Sluiscomplex Kornwerderzand

		infrastructuur
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg
Opgave
Projecthistorie
Toelichting op de wijzigingen per begrotingsjaar.

2023 	Onderdeel van de financiering van het project is
een bijdrage uit de markt. In een eerder stadium
hebben zij € 26,5 miljoen toegezegd. De
deelnemende marktpartijen en de provincie
Fryslân hebben overeenstemming bereikt over
een marktbijdrageregeling die vergelijkbaar is
met een tolsysteem. Inmiddels is gestart met de
aanbestedingsprocedure voor de vervanging van
de bestaande bruggen te Kornwerderzand. Op
basis van de huidige planning en het gekozen
faseringscenario kunnen de bruggen eind 2029 in
gebruik worden genomen.

2022 	Er is gestart met de technische voorbereidingen
voor de werkzaamheden. Bij het realiseren van
het project wordt gestart met het vervangen van
de bruggen en verdiepen en verbreden van de
vaargeulen. Na duidelijkheid over de markt­
bijdrage wordt gestart met de verruiming van
de sluis.

2021 	Op 24 juni 2020 hebben de provincie Fryslân en
het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
een bestuursovereenkomst ondertekend
waardoor de aanleg van het project kan worden
gestart.

2020

Dit project is nieuw opgenomen in het MIRT.

Scheepswerven in plaatsen zoals Makkum, Lemmer, Vollenhove,
Zwartsluis en Meppel worden beperkt in de groei door de kleine
afmetingen van het sluiscomplex Kornwerderzand in de Afsluitdijk.
Verdere ontwikkeling van de havens Flevokust, Urk en Port of Zwolle zijn
eveneens afhankelijk van bereikbaarheid voor zeevaart en het daarvoor
verruimen van de vaarmogelijkheden.

Oplossing
Verruiming sluis, bruggen Kornwerderzand en vaargeulen naar de
havens (voor scheepsklasse R/S 2) en de scheepswerven.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling
Een verruimde sluis draagt bij aan een vlotte, efficiënte en veilige
scheepvaartafwikkeling en de economische ontwikkeling van de
betreffende regio’s. De regio zal verantwoordelijk worden voor de
aanbesteding en uitvoering van het project. Het ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat stelt de rijksbijdrage voor de aanleg
beschikbaar aan de regio en zal toetsen of aan de nationale vereisten
(zoals verkeersveiligheid, eisen voor bediening en besturing, water­
veiligheid, kwaliteitseisen van IenW et cetera) wordt voldaan.

Planning

Politiek/bestuurlijk

2020: Start aanleg van het project
2025-2029: Openstelling. Er is sprake van een gefaseerde uitvoering van
het project. Er wordt gestart met het vervangen van de bruggen en
gefaseerd verdiepen en verbreden van de vaargeulen. Als gevolg van
wijziging in de aanbestedingsprocedure, hebben de bruggen een
vertraging opgelopen. Naar verwachting zijn de nieuwe bruggen in 2029
gereed. Na de uitwerking van de marktbijdrageregeling (naar verwachting gereed in 2023) wordt gestart met de verruiming van de sluis. Deze
sluis, alsmede de geulen, zullen in 2028 of zoveel eerder als haalbaar
opengesteld worden.

De totale projectkosten, voor zowel de verbreding van de sluis, bruggen
en vaargeulen als voor extra onderhoud, zijn geraamd op € 200 miljoen.
Met de regio is overeenstemming over de financiering, risico’s en
uitvoering van het project. Dit is vastgelegd in de bestuursovereenkomst
‘Verruiming sluiscomplex Kornwerderzand’. De Kamer is geïnformeerd
met de brief van 24 juni 2020. De provincie Fryslân is verantwoordelijk
voor de aanbesteding en uitvoering van het project. Het ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat stelt de rijksbijdrage voor de aanleg
beschikbaar aan de provincie en zal toetsen of aan de nationale
vereisten (zoals verkeersveiligheid, eisen voor bediening en besturing,
waterveiligheid, kwaliteitseisen van IenW et cetera) wordt voldaan.

MIRT Overzicht 2024 | 399

Gebied

Noord-Nederland

Onderwerp	Regionale/lokale

		infrastructuur
Ministerie
Fase

IenW
Aanleg

Sluiscomplex Kornwerderzand
(vervolg)

Afgesproken is dat de risico’s voor het project bij de provincie liggen. Dit
is conform de motie-Hoogland c.s., waarin aangegeven wordt dat het
Rijk niet garant mag staan voor de onzekerheden en risico’s. Hoe om te
gaan met de risico’s van de niet-gesprongen explosieven besluiten Rijk
en regio in overleg, wanneer daar aanleiding toe is.

Financiën
Het totaal beschikbare budget van het Rijk bedraagt € 125 miljoen
(Artikel MF 15.03.01). Dit is opgebouwd uit overboekingen van Artikel MF
15.03.02 (€ 108 miljoen, waaronder € 30 miljoen conform motie
Hoogland c.s.) en Artikel MF 12.02.04 (€ 17 miljoen).

Projectbudget
Begrotingsjaar *

Gerealiseerd budget
Budget in mln.

Openstelling

Jaar**

Budget in mln.

Percentage***

2019

0

0

MIRT 2024

125

2025-2029

MIRT 2023

113

2025-2029

MIRT 2022

113

2025-2028

MIRT 2021

111

2025-2028

MIRT 2020

111

n.t.b.

verschil t.o.v. budget eerste
begrotingsjaar in mln. €

2

cumulatief uitgekeerde
prijsbijstelling (IBOI) in mln. €

6

*

Gegevens over vijf jaar, tenzij er een MIRT-fasewisseling heeft plaatsgevonden.

** 	De realisatiegegevens t/m 31-12-2022 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel
geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2022 was gerealiseerd.
*** Percentage gerealiseerd t.o.v. laatste begrotingsstand.

MIRT Overzicht 2024 | 400

Financiën

› Financiële uitwerking
› Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten

MIRT Overzicht 2024 | 401

Financiële uitwerking

Voor uitgaven in het ruimtelijk domein
zijn diverse dekkingsbronnen. Al deze
bronnen worden hierna toegelicht.

Dekkingsbronnen
Er zijn reguliere algemene begrotingsmiddelen, die gevoed worden
door de belastingontvangsten. Daarnaast zijn er middelen beschikbaar
uit bijdragen van derden en de Europese Fondsen. Ook kunnen
maat­­regelen worden genomen waarbij (extra) middelen worden
gegenereerd. De diverse middelen worden op basis van politieke
keuzes verdeeld over de diverse begrotingen.

Reguliere begrotingsmiddelen
Het grootste deel van de middelen voor de uitvoering van het MIRT
komt uit algemene middelen. Het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds
worden gevoed vanuit Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting. De voeding
geschiedt via artikel 26 op de beleidsbegroting Hoofdstuk XII. Meer
informatie kunt u terugvinden op www.rijksbegroting.nl

Bijdragen van derden
Mede- en cofinanciering
De grootste bijdragen van derden betreffen de bijdragen van decentrale
overheden aan ruimtelijke projecten. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden om te zorgen voor een goede ruimtelijke
inpassing van MIRT-projecten. Bij hoofdinfrastructuur die het Rijk
volledig bekostigt, betaalt het Rijk normaal gesproken alleen de kosten
van inpassingen die rechtstreeks voortvloeien uit de wettelijke eisen.
Bekostiging door het Rijk voor additionele inpassingmaatregelen kan
aan de orde zijn als een dergelijke aanvullende investering maatschappelijk rendabel is. Ook moet er voldaan worden aan de beslismomenten
zoals opgenomen in de spelregels van het MIRT. Op de projectbladen is
bij de relevante projecten aangegeven wat de bijdrage van decentrale
overheden (en/of bedrijven) is of wordt.

Europese fondsen
Nederland doet in de periode 2014-2020 een beroep op de Connecting
Europe Facility (CEF) van de Europese Unie (EU) met daarin middelen
voor de cofinanciering van de aanleg van het Trans-European Transport
Network (TEN-T). Dit programma heeft als doel tot een hoogwaardig,
multimodaal en geïntegreerd vervoersnetwerk binnen de EU te komen,
met het oog op de doelstellingen op het gebied van de Interne Markt,
concurrentiekracht en duurzaamheid die volgen uit de EU 2020
Strategie. Als transportland heeft Nederland belang bij het TEN-T en
CEF-beleid van de Europese Commissie. De Nederlandse transportsector
maakt gebruik van het Europese transportnetwerk waar CEF-middelen
voor worden ingezet. In de TEN-T-verordening worden bovendien
technische eisen gesteld aan het netwerk en aan de gesubsidieerde
projecten. Het netwerk wordt daardoor inter-operabel, veilig en
duurzaam ontwikkeld.

Tol
Om de aanleg van de projecten Blankenburgverbinding en ViA15
mogelijk te maken is tolheffing noodzakelijk. Om de tolheffing juridisch
mogelijk te maken, is de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding
en ViA15 opgesteld en op 15 maart 2016 in werking getreden. De
tolopbrengsten worden gerealiseerd na openstelling van de betreffende
wegen. Voor de Blankenburgverbinding en de ViA15 is het uitgangspunt
dat de projecten worden gerealiseerd door middel van publiek-private
samenwerking (PPS). Dit betekent dat deze wegen als DBFM-contracten
(Design, Build, Finance and Maintain) worden aanbesteed.

MIRT Overzicht 2024 | 402

Financiële uitwerking

Inzet van de middelen
De beschikbare middelen worden ingezet voor rijksprojecten (aanleg,
onderhoud), rijksprogramma’s (bestaande uit diverse projecten met
dezelfde doelstelling) en voor het verstrekken van (project)subsidies
aan decentrale overheden en/of marktpartijen. Om een indruk te geven
van de beschikbare rijksmiddelen is in de hierna volgende tabel een
overzicht opgenomen van de relevante begrotingsreeksen van het
ministerie van IenW. De cijfers zijn gebaseerd op de begroting van 2024.

Artikel

2023

2024

2025

2026

2027

2028

63.194

90.236

99.742

105.604

108.080

113.008

IenW (XII)
13.04 Meerjarenprogramma Bodem
20.01 Uitvoering Geluidsanering

24.632

25.574

32.595

32.730

32.730

32.730

25.01 Bijdrage BDU

1.066.023

1.052.276

1.052.388

1.052.388

1.052.388

1.052.388

totaal

1.153.849

1.168.086

1.184.725

1.190.722

1.193.198

1.198.126

4.000

23.594

167.267

181.429

214.962

412.146

142.183

172.915

296.480

390.838

323.408

381.586

11.04 Generieke investeringsruimte

9.982

304.910

306.614

378.920

489.463

336.877

12.01 Exploitatie

4.135

4.401

4.600

9.335

9.945

9.182

1.013.466

1.213.841

1.269.508

1.162.537

1.456.144

1.523.111

IenW (A)
11.01 Verkenningen
11.02 Korte termijn mobiliteitsmaatregelen
11.03 Reserveringen

12.02 Onderhoud en vernieuwing
12.03 Ontwikkeling

588.745

767.944

1.107.326

836.603

755.741

600.903

12.04 Geïntegreerde conctractvormen/PPS

790.364

1.086.142

1.077.284

1.052.899

1.065.731

832.597

12.06 Netwerkgebonden kosten HWN

807.164

727.834

744.218

875.011

874.335

853.304

2.103.621

2.143.402

2.121.260

1.656.620

1.725.133

1.519.931

13.03 Ontwikkeling

501.922

504.019

508.621

602.829

494.082

374.911

13.04 Geïntegreerde conctractvormen/PPS

214.091

217.148

204.182

197.709

197.001

175.994

14.01 grote regionale/lokale projecten

10.428

48.227

90.282

19.159

10.408

20.455

14.03 RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

596.730

1.094.461

410.054

144.181

37.107

15.903

9.856

9.947

10.219

24.482

26.732

23.131

15.02 Onderhoud en vernieuwing

467.425

653.852

721.786

695.336

669.086

688.953

15.03 Ontwikkeling

323.227

208.348

257.422

611.501

108.447

69.534

15.04 Geïntegreerde conctractvormen/PPS

141.413

96.432

66.924

64.474

58.009

55.732

15.06 Netwerkgebonden kosten HVWN

432.647

408.377

397.138

450.094

460.551

444.102

13.02 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing

13.07 Rente en aflossing

15.01 Exploitatie

17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam
17.07 ERMTS

8.845.000

1.211

1.122

1.095

1.159

1.523

2.095

160.347

161.980

221.812

125.816

158.998

302.782

MIRT Overzicht 2024 | 403

Financiële uitwerking

Artikel

2023

2024

2025

2026

2027

2028

17.08 ZuidasDok

177.726

191.920

293.870

257.521

311.875

294.567

17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

211.144

183.274

202.164

250.686

283.175

247.207

19.325.126

9.989.139

9.731.856

9.185.003

18.06 Externe veiligheid
totaal

3.335

21.491

8.715.162

10.245.581

IenW (J)

95.802

1.01 Grote projecten waterveiligheid

80.429

92.452

54.731

80.193

24.439

95.678

1.02 Ontwikkeling waterveiligheid

472.194

585.591

717.859

784.176

572.238

576.287

1.03 Studiekosten waterveiligheid

33.840

31.227

30.914

26.923

22.604

16.568

2.02 Ontwikkeling zoetwatervoorziening

140.312

101.487

45.079

43.361

60.118

37.046

2.03 Studiekosten zoetwatervoorziening

5.256

3.720

8.404

2.200

2.200

1.000

3.01 Exploitatie

7.304

7.594

8.019

13.765

16.597

16.350

3.02 Onderhoud en vernieuwing

337.569

304.930

360.374

305.543

291.969

389.737

4.02 Geïntegreerde conctractvormen/PPS

355.144

111.811

98.816

113.721

60.860

60.101

5.01 Apparaat

281.692

287.234

291.109

297.209

297.515

292.515

5.02 Overige uitgaven

85.915

69.124

73.104

127.587

148.717

146.905

5.03 Investeringsruimte

4.675

33.225

28.494

7.860

6.600

46.200

0

5.110

10.080

47.535

50.220

104.422

7.01 Ontwikkeling Kaderrichtlijn water

75.292

102.665

111.399

98.327

158.158

0

7.02 Ontwikkeling Waterkwaliteit

37.448

67.152

53.913

70.338

92.178

37.694

5.04 Reserveringen

7.03 Studiekosten waterkwaliteit
totaal

34.708

16.173

15.564

11.114

3.513

1.089

1.951.778

1.819.495

1.907.859

2.029.852

1.807.926

1.821.592

MIRT Overzicht 2024 | 404

Financiële uitwerking

Doeluitkeringen
Dit MIRT Overzicht gaat niet in op projecten die door decentrale
overheden worden gefinancierd uit (doel)uitkeringen. De decentrale
overheden zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering en programmering
van deze projecten.

Brede doeluitkering verkeer en vervoer (BDU)
Met ingang van 2016 maken de voor de provincies bestemde middelen
uit de brede doeluitkering (BDU) Verkeer en vervoer deel uit van het
provinciefonds. Dit is reeds voorzien bij de op 1 januari 2015 in werking
getreden Wet afschaffing plusregio’s. De BDU-middelen van de
voormalige plusregio’s zijn ook naar het provinciefonds overgeheveld
en toegekend aan de betreffende provincies, met uitzondering van de
middelen voor de regio’s Amsterdam, Haaglanden en Rotterdam. Deze
financiële middelen voor verkeer en vervoer worden via een aangepaste
Wet BDU toegekend aan twee door de betrokken overheden in het
leven geroepen openbare lichamen, die optreden als vervoers­autoriteit
in Noord- en Zuidwest Nederland van de Randstad.

Overige Financiële Onderwerpen
Wet houdbare overheidsfinanciën
Op 15 december 2013 is de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF)
van kracht geworden. De Wet HOF verankert de Europese begrotings­
afspraken omtrent het feitelijke EMU-saldo, de EMU-schuld en het
structurele EMU-saldo in de Nederlandse wetgeving. Deze wet
benadrukt de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid
en de decentrale overheden met betrekking tot de beheersing van
het EMU-saldo. Het doel van de Wet HOF is om in een procedure te
voorzien die zorg draagt voor een gelijkwaardige inspanning van
decentrale overheden bij het nakomen van de Europese begrotings­
afspraken.

Wet verplicht schatkistbankieren
Gelijktijdig met de Wet HOF is de Wijzigingswet Wet financiering
decentrale overheden (verplicht schatkistbankieren) van kracht
geworden. Deze wet verplicht alle decentrale overheden om hun
overtollige (liquide) middelen en beleggingen aan te houden in de
schatkist. Het woord ‘overtollig’ verwijst hier naar alle middelen die
een decentrale overheid niet onmiddellijk nodig heeft voor de uit­
voering van de publieke taak. De middelen die een decentrale overheid
in de schatkist aanhoudt, blijven beschikbaar voor de uitoefening
van hun publieke taak.

Wet op het btw-compensatiefonds
Conform de Wet op het Btw-compensatiefonds (BCF) kunnen decentrale overheden betaalde btw terugvragen bij het BCF. De Btw-betaling
moet daarvoor wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moet de
btw betaald zijn over een niet-ondernemerstaak en er mag geen sprake
zijn van verstrekking aan een individuele derde. Conform afspraken in
het financieel akkoord uit 2013 tussen het Rijk en decentrale overheden
(TK, 33400 B, nr. 7) is het BCF vanaf 2015 geplafonneerd. Dit komt in de
plaats van het eerdere voornemen van het kabinet om het BCF per 2015
af te schaffen. Het plafond wordt gekoppeld aan de accrespercentages
zoals deze volgen uit de normeringssystematiek voor het gemeente- en
provinciefonds. Het plafond wordt aangepast voor taakmutaties (zoals
decentralisaties) die gepaard gaan met onttrekkingen of toevoegingen
aan het BCF. Als het plafond overschreden wordt, komt het verschil ten
laste van het gemeente- en provinciefonds. Bij een aanleg lager dan het
plafond komt het verschil ten gunste aan het gemeente- en provinciefonds. De toevoeging of uitname wordt over het gemeenten provinciefonds verdeeld conform de aandelen van de gezamenlijke gemeenten
en gezamenlijke provincies in het BCF in het gerealiseerde jaar.

MIRT Overzicht 2024 | 405

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige
projecten eerste helft 2023
(periode 1 januari tot 1 juli 2023)
Inleiding

Wijzigingen op de mijlpalen

Deze rapportage bevat de voortgang van de projecten die onder de
Tracéwet worden uitgevoerd tot en met het moment dat het
Tracébesluit is vastgesteld en onherroepelijk is geworden. De wet stelt
dat twee keer per jaar de voortgang van projecten wordt gemeld
(Staatsblad 2011, 595). Deze rapportage geeft voor de projecten
eveneens inzicht in de mijlpalen voor realisatie.

Van een aantal projecten is de planning aangepast. Het gaat om:

Deze rapportage beslaat de periode van 1 januari tot 1 juli 2023 met als
referentie de voorgaande voortgangsrapportage die opgenomen is in de
brief van de minister van Infrastructuur en Waterstaat aan de voorzitter
van de Tweede Kamer van 5 april (Kamerstuk 36 200 A, nr. 68). Dat
overzicht rapporteerde over de projecten in de periode van 1 juli tot 31
december 2022. Een nadere toelichting op de projecten staat in de
afzonderlijke projectbeschrijvingen van dit MIRT Overzicht.
Deze rapportage heeft als peildatum 1 juli 2023.

Resultaten van de afgelopen periode
In de periode van 1 januari tot 1 juli 2023 is voor één project een mijlpaal
bereikt. Het gaat om de volgende mijlpaal:

Hoofdwegenprojecten
Herprioritering Mobiliteitsfonds:
De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op
diverse MIRT-projecten. Concreet betekent dit dat met de budgetten
van diverse projecten wordt geschoven en dat deze projecten door IenW
op pauze zijn/worden gezet. Meer informatie hierover staat in het
toelichtende blad over de herprioritering aan het begin van dit MIRT
Overzicht.
Stikstofproblematiek
In de MIRT-brief van november 2022 (Kamerstuk 36 200 A, nr. 9) zijn
voor een aantal projecten indicatieve planningen opgenomen, die ook
vermeld zijn in de vorige voortgangsrapportage (Kamerstuk 36 200 A, nr.
68). Meerdere van deze projecten zijn of worden gepauzeerd in het
kader van de herprioritering van het Mobiliteitsfonds (zie hierboven).
Voor de overige projecten met indicatieve planningen geldt dat het
opstellen van de planning (mede) afhankelijk is van de ontwikkelingen in
het stikstofdossier (geplande mijlpalen staan daarom op ‘n.t.b.’).

• Het Tracébesluit voor Meteren-Boxtel is onherroepelijk geworden.
Verkenning A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven
In 2023 wordt de Voorkeursbeslissing in de ontwerpstructuurvisie
respectievelijk in 2024 in de structuurvisie opgenomen.

MIRT Overzicht 2024 | 406

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten 1e helft 2023 (periode 1 januari – 1 juli 2023)

Toelichting op de tabellen met projecten
In de tabellen zijn de projecten met de nieuwe planning voor de
mijlpalen aangegeven. De voortgang ten opzichte van de vorige
peildatum 31 december 2022 is hierin zichtbaar gemaakt.
De rapportage kent een aparte tabel voor de verkenningen. Daarvan zijn
er 6. Ze zijn alle hoofdwegenprojecten, te weten: 2 in NoordwestNederland (was in de vorige rapportage 2), 1 in Zuidwest-Nederland
(was 2), 1 in Zuid-Nederland (was 2) en 2 in Oost-Nederland (was 2).
In totaal zijn er 22 projecten in de planuitwerkingsfase. Dit waren er 21 in
de vorige rapportage. 19 zijn hoofdwegenprojecten en 3 zijn spoorwegprojecten. Er zijn geen vaarwegprojecten in deze fase.
De planuitwerkingen kennen de volgende landsdelige spreiding:
Noordwest-Nederland (6, was 6), Zuidwest-Nederland (4, was 3),
Zuid-Nederland (4, was 4), Oost-Nederland (7, was 7) en NoordNederland (1, was 1).
Is eenmaal een Tracébesluit onherroepelijk, dan wordt het project in de
volgende rapportage niet meer opgenomen in het overzicht en gaat het
project doorgaans over naar de realisatiefase.

Gehanteerde afkortingen:
•
•
•
•
•
•
•
•

SB: Startbeslissing
VK: Voorkeursbeslissing
w(O)TB: wijzigings(Ontwerp) Tracébesluit
(O)PB: (Ontwerp) Projectbesluit
R: Realisatie
PHS: Programma Hoogfrequent Spoor
Asw: autosnelweg
Aw: autoweg

MIRT Overzicht 2024 | 407

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten 1e helft 2023 (periode 1 januari – 1 juli 2023)

Verkenningen
Projectnaam

Laatste mijlpaal

Geplande mijlpalen

Procedure

A9 Rottepolderplein (onderdeel van Programma Samen
Bouwen aan Bereikbaarheid (SBAB)) *

SB Q4 2018

n.t.b.

Tracéwet zonder structuurvisie

A27 Zeewolde – Eemnes (onderdeel van Programma
Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBAB)) **

-

n.t.b.

n.t.b.

N35 Wijthmen – Nijverdal *

SB Q1 2022

n.t.b.

Tracéwet met structuurvisie

A15 Papendrecht - Gorinchem *

SB Q2 2018

n.t.b.

Tracéwet met structuurvisie

SmartwayZ.NL: A58 Breda - Tilburg *

SB Q2 2018

n.t.b.

Tracéwet met structuurvisie

A50 Ewijk - Bankhoef - Paalgraven

SB Q4 2020

VK 2023/2024

Tracéwet met structuurvisie

* 	De herprioritering van het Mobiliteitsfonds in 2023 is van invloed op dit project. Aan de verkenning wordt in principe doorgewerkt tot direct vóór het moment van een voorkeursbeslissing, waarna het project op pauzestand gaat. Meer informatie hierover staat in het toelichtende blad over de herprioritering
aan het begin van dit MIRT Overzicht.
**

De verkenning A27 Zeewolde – Eemnes is (nog) niet gestart, omdat de raming fors hoger is dan verwacht werd. De stand van zaken zal tijdens het BO MIRT 2023 opnieuw worden geagendeerd.

MIRT Overzicht 2024 | 408

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten 1e helft 2023 (periode 1 januari – 1 juli 2023)

Planning en studies
In onderstaande is per landsdeel per project in kolommen aangegeven:

De rijstrooklengte is bij enkele projecten (fors) aangepast t.o.v. de vorige
voortgangsrapportage. Dit heeft veelal te maken met een definitiekwestie: trajectlengte of rijstrooklengte. Voor deze voortgangsrapportage is
een (her)berekening van de rijstrooklengte gemaakt.

• de naam van het project,
• de laatst bereikte mijlpaal,
• mijlpalen volgens de planning van de voortgangsrapportage over de
Tracéwetplichtige projecten 2e helft 2022,
• mijlpalen volgens de nieuwe planning,
• toelichting op (bijstelling van) de planning,
• maatregel en rijstrooklengte in km.

Noordwest-Nederland (Noord-Holland, Flevoland en Utrecht)
Projectnaam

Laatst bereikte mijlpaal

Mijlpalen volgens VGR 2e helft 2020

Mijlpalen volgens nieuwe planning

Toelichting

Maatregel / Aantal km

B Q4 2020
TB Q3 2022

n.t.b.

n.t.b.

Opstellen van de planning is
afhankelijk van de gerechtelijke
procedure en van het alternatief dat
wordt opgesteld door en onder
verantwoordelijkheid van de regio.

A27 Lunetten – Rijnsweerd
Asw 4-6 wordt asw 7-7

Hoofdwegen
A27/A12 Ring Utrecht

A12 Oudenrijn - Lunetten
asw 2-3-3-2 wordt
asw 3-3-3-3
53 km

A28/A1 Knooppunt Hoevelaken

OTB/MER Q3 2018

TB 2025 (indicatief)

n.t.b.

Vanwege de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds in 2023 is het
project tot nader order gepauzeerd.

Asw 2x2/deels met spits- en
plusstrook wordt
asw 2x4/deels 2x3
99 km

A6 Almere Oostvaarders - Lelystad

SB Q4 2016

n.t.b.

n.t.b.

Opstellen van de planning is
afhankelijk van de ontwikkelingen in
het stikstofdossier.

Asw 2x2 wordt asw 2x3
29 km

MIRT Overzicht 2024 | 409

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten (peildatum 31 december 2022) in tabellen

Projectnaam

Laatst bereikte mijlpaal

Mijlpalen volgens VGR 2e helft 2020

Mijlpalen volgens nieuwe planning

Toelichting

Maatregel / Aantal km

A7/A8 Amsterdam - Hoorn

VK Q4 2019

n.t.b.

n.t.b.

Opstellen van de planning is
afhankelijk van de ontwikkelingen in
het stikstofdossier.

A7 Purmerend Noord-knp.
Zaandam: verbreding asw 2
rijstroken
Hoorn Noord-Avenhorn:
verbreding asw met spitsstrook;
A8 knp. Zaandam-Coenplein
verbreding Asw 2 rijstroken
A10 ingebruikname extra rijstroken
Coentunnel.
34 km

Spoorwegen
Amsterdam CS

TB Q1 2021

R 2021-2029/2032

R 2021-2029/2032

De planning is mede afhankelijk van
de realisatie van het project derde
perron Amsterdam Zuid. De
oplevering 2029/2032 betreft de
onderdelen die onafhankelijk van
project “derde perron” gerealiseerd
kunnen worden.

Spoorvernieuwing aan beide zijden
station Amsterdam Centraal:
verlenging en verbreding van de
perrons, aanleg van een nieuwe
verbrede Oosttunnel en aanleg van
een “vrije kruising” nabij de
Dijksgracht.

MIRT Overzicht 2024 | 410

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten (peildatum 31 december 2022) in tabellen

Zuidwest-Nederland (Zuid-Holland en Zeeland)
Projectnaam

Laatst bereikte mijlpaal

Mijlpalen volgens VGR 2e helft 2020

Mijlpalen volgens nieuwe planning

Toelichting

Maatregel / Aantal km

VKB Q2 2020

n.t.b.

N.t.b.

Opstellen van de planning is
afhankelijk van de gevolgen van de
uitspraak van de Raad van State
over PAS.

Knp. Burgerveen-verdiepte ligging bij
Leiden: verbreding Asw 1 rijkstrook.
Vervanging Ringvaartaquaduct
Haarlemmermeer in zuidelijke richting.
Aansluiting Hoogmade- aansluiting N11:
Verbreding Asw 2 rijstroken.
Aansluiting N11 - aansluiting N14:
Verbreding Asw 1 rijstrook

Hoofdwegen
A4 Burgerveen - N14

59 km
A4 Haaglanden - N14

OTB Q2 2020

TB 2026 (indicatief)

N.t.b.

Opstellen van de planning is
afhankelijk van de gevolgen van de
uitspraak van de Raad van State
over PAS.

Aansluiting N14-aansluiting Den Hoorn:
Nieuwe parallelstructuur van asw 2x2
rijstroken.
Den Hoorn-Ketheltunnel: verbreding
asw tot 2x3.
Verbeteren van de doorstroming op de
kruisingen van de N14.
30 km

A20 Nieuwerkerk aan den IJssel Gouda

A16 Van Brienenoordcorridor
(voorheen onderdeel van de
MIRT-verkenning oeververbindingen
regio Rotterdam en onderdeel van
het Programma MoVe)*

VK Q1 2019

SB Q4 2019

OPB 2026 (indicatief)

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

Opstellen van de planning is mede
afhankelijk van de ontwikkelingen in
het stikstofdossier.

asw 2x2 naar asw 2x3

Opstellen van de planning is
afhankelijk van de ontwikkelingen in
het stikstofdossier.

Capaciteitsverruiming (toevoegen van
een extra rijstrook op delen van het
tracé) en het aanpassen van het weefvak
bij de aansluiting Feijenoord

12 km

* In het BO MIRT 2022 is de bestuurlijke voorkeur voor dit project vastgesteld. Het project is een nog op te starten MIRT-Planuitwerking. Hiervoor is een nieuwe startbeslissing op grond van de Tracéwet, dan wel de Omgevingswet, vereist.

MIRT Overzicht 2024 | 411

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten (peildatum 31 december 2022) in tabellen

Zuid-Nederland (Noord-Brabant en Limburg)
Projectnaam

Laatst bereikte mijlpaal

Mijlpalen volgens VGR 2e helft 2020

Mijlpalen volgens nieuwe planning

Toelichting

Maatregel / Aantal km

Q4 2015
Bestuurlijk Voorkeursalternatief

Sint Annabosch - Galder:
n.t.b.

Sint Annabosch - Galder:
N.t.b.

Asw 2x2 wordt Asw 2x3.

Eindhoven-Tilburg:
n.t.b.

Eindhoven-Tilburg:
N.t.b.

Sint Annabosch-Galder: Vanwege de
herprioritering van het
Mobiliteitsfonds in 2023 is dit (deel)
project tot nader order gepauzeerd.

Hoofdwegen
SmartwayZ.NL: InnovA58
Sint Annabosch – Galder
Eindhoven - Tilburg

Sint Annabosch - Galder: 7 km
en Eindhoven-Tilburg: 28 km

Eindhoven-Tilburg: Opstellen van de
planning is afhankelijk van de
ontwikkelingen in het
stikstofdossier.
A67 Leenderheide – Geldrop

VK Q1 2020

n.t.b.

n.t.b.

Vanwege de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds in 2023 is het
project tot nader order gepauzeerd.

Asw: toevoegen 3de rijstrook zuidelijke
baan en toevoegen weefstrook
noordelijke baan. Aanpassing knooppunt
Geldrop. Pakket van maatregelen Korte
termijn en Smart Mobility.

A67/A73 knooppunt Zaarderheiken

SB Q1 2017

TB 2027 (indicatief)

n.t.b.

Opstellen van de planning is mede
afhankelijk van de ontwikkelingen in
het stikstofdossier.

Uitbreiding van de parallelbaan A73 met
extra rijbaan.
1 km

A2 Deil - ’s Hertogenbosch – Vught

VK Q4 2022

n.t.b.

n.t.b.

Vanwege de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds in 2023 is het
project tot nader order gepauzeerd.

Verbreding van de A2 tussen
knooppunten Deil en Empel met 1
rijstrook per rijrichting naar 2x4.
Realisatie van een nieuwe brug over de
Waal en Maas.
Toevoeging van een derde rijstrook op
delen van de parallelrijbaan van de Ring
’s-Hertogenbosch.
Aanpassing van knooppunt Deil en
aan- en inpassing A2 Waardenburg.

MIRT Overzicht 2024 | 412

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten (peildatum 31 december 2022) in tabellen

Oost-Nederland (Gelderland en Overijssel)
Projectnaam

Laatst bereikte mijlpaal

Mijlpalen volgens VGR 2e helft 2020

Mijlpalen volgens nieuwe planning

Toelichting

Maatregel / Aantal km

TB Q1 2017

n.t.b.

n.t.b.

De Raad van State heeft op 5 april
2023 een tweede (positieve)
tussenuitspraak gedaan over het
Tracébesluit. Het opstellen van de
planning is afhankelijk van het
vervolg van de gerechtelijke
procedure.

Nieuwe A15 asw 2x2 rijstroken (12
km) én verbreding bestaande A15
asw van 2x1 naar 2x2 rijstroken (7
km) én verbreding bestaande A12
asw van 2x2 naar 2x3 rijstroken (12
km)

Hoofdwegen
A12/A15 Ressen - Oudbroeken
(ViA15)

112 km
N35 Nijverdal - Wierden

TB Q4 2018

TB 2025 (indicatief)

n.t.b.

Opstellen van de planning is mede
afhankelijk van de gerechtelijke
procedure.

Aw 2x1 wordt aw 2x2

N50 Kampen - Kampen Zuid

SB Q4 2017

OTB 2026 (indicatief)

n.t.b.

Opstellen van de planning is mede
afhankelijk van de gerechtelijke
procedure.

Aw 2x1 wordt aw 2x2

anwege de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds in 2023 is het
project tot nader order gepauzeerd.

A1: Asw 2x2 wordt asw 2x3;
Verbeteren aansluiting A30

A1/A30 Barneveld

VK Q1 2021

OPB 2026 (indicatief)

n.t.b.

17 km

6 km

8 km
A1/A35 Knooppunt Azelo - Buren

n.t.b.

n.t.b.

Vanwege de herprioritering van het
Mobiliteitsfonds in 2023 is het
project tot nader order gepauzeerd.

Aanleg weefvak op de A35

A28 Amersfoort-Hoogeveen

TB Q2 2024

TB Q2 2024

Dit is een indicatieve planning, met
een doorlooptijd tot Q2 2024.

Maatregelenpakket op korte en
middellange termijn

TB 2022
R 2022-2028

R 2022-2028

Spoorwegen
PHS Nijmegen

TB Q2 2022

Uitbreiding van spoor- en
transfercapaciteit van het station
om het klaar te maken voor PHS.

MIRT Overzicht 2024 | 413

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten (peildatum 31 december 2022) in tabellen

Noord-Nederland (Drenthe, Friesland en Groningen)
Projectnaam

Laatst bereikte mijlpaal

Mijlpalen volgens VGR 2e helft 2020

Mijlpalen volgens nieuwe planning

Toelichting

Maatregel / Aantal km

OTB Q2 2020

n.t.b.

n.t.b.

Opstellen van de planning is mede
afhankelijk van de ontwikkelingen in
het stikstofdossier.

Aw 2x1 wordt aw 2x2

Hoofdwegen
N33 Zuidbroek - Appingedam

24 km

MIRT Overzicht 2024 | 414