Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 225

Regels omtrent gegevensverwerking in de
persoonsgerichte aanpak van radicalisering en
terroristische activiteiten (Wet
gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak
radicalisering en terroristische activiteiten)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 28 maart 2023
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid. De antwoorden op de vragen van
de bij het verslag betrokken fracties zijn in volgorde van het verslag
beantwoord.
Inhoud
I.

kst-36225-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

ALGEMEEN
Vraag 1 (SP) – voorkomen gegevensdeling door te veel
instanties
1.
Inleiding
Vraag 2 (VVD) – verhouding tot coalitieakkoord
Vraag 3 (CDA) – verhouding tot motie-Knops en
BIJ-regeling
Vraag 4 (ChristenUnie) – verhouding tot antioverheidsextremisme
Vraag 5 (ChristenUnie) – scheidslijn tussen activisme en
extremisme
Vraag 6 (ChristenUnie) – begrip terroristische activiteiten
Vraag 7 (BIJ1) – emancipatoir radicaal gedrag
Vraag 8 (BIJ1) – islamitisch extremisme en rechtsextremisme
Vraag 9 (BIJ1) – rol raad voor de kinderbescherming
2.
Casusoverleggen: huidige werkwijze
Vraag 10 (D66) – huidige wettelijke grondslagen
Vraag 11 (GroenLinks) – invloed op huidige werkwijze
Vraag 12 (SGP) – meenemen in WGS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

blz.
3
4
5
5
6
7
7
8
9
9
10
11
11
12
13

1

3.

4.

5.

2.1
Doel en strekking van casusoverleggen
Vraag 13 (SP) – noodzaak wetsvoorstel in relatie tot
staande praktijk
Vraag 14 (SP) – moment voorleggen wetsvoorstel
Vraag 15 (SGP) – geautomatiseerde gegevensanalyse
Vraag 16 (SGP) – rechtspersonen
Vraag 17 (SGP) – inwinnen nieuwe gegevens
Vraag 18 (Volt) – aantallen en typen casus
Vraag 19 (BIJ1) – rol kinderbescherming
2.2
De gemeentelijke regiefunctie bij casusoverleggen
Vraag 20 (VVD) – knelpunten bij inschatten veiligheidsrisico’s
Vraag 21 (SGP) – regisseur in een casusoverleg
Vraag 22 (Volt) – kennis, kunde en capaciteit
2.3
Deelnemende instanties aan casusoverleggen
Vraag 23 (CDA) – lijst van incidentele deelnemers
Vraag 24 (SGP) – gegevensdeling met satellietpartners
Vraag 25 (SGP) – deelname AIVD, NCTV, IND
Vraag 26 (Volt) – positie en rol weegploeg
Voorgestelde oplossingen van knelpunten bij de
verwerking van persoonsgegevens
Vraag 27 (GroenLinks) – reikwijdte huidige casusoverleggen
Vraag 28 (GroenLinks) – rechtmatigheidsadviescommissie
Vraag 29 (ChristenUnie) – monitoring radicalisering door
gemeente
3.1
Het codificeren van de taak van de burgemeester
m.b.t. het casusoverleg
Vraag 30 (ChristenUnie) – onderscheid procesregisseur
en casusregisseur
Vraag 31 (SGP) – burgemeester of college van B&W
3.2
Duidelijke grondslag voor onderlinge verstrekking persoonsgegevens
Vraag 32 (SGP) – intra-gemeentelijke informatiedeling
Vraag 33 (SGP) – door college van B&W te verstrekken
gegevens
Vraag 34 (Volt) – begrip terroristische activiteiten
3.3
Uitzondering op verwerkingsverbod bijzondere
categorieën persoonsgegevens en persoonsgegevens van strafrechtelijke aard
Vraag 35 (GroenLinks) – beroepsgeheim
Vraag 36 (SGP) – meldingen
Vraag 37 (BIJ1) – gegevens waaruit ras of etnische
afkomst blijken
3.4
Concordantietabel wetsvoorstel en modelconvenant
Vraag 38 (VVD) – wijzigingen ten opzichte van convenant
Verhouding tot de Zorg- en Veiligheidshuizen
4.1
Wetsvoorstel exclusief van toepassing op
radicaliseringscasus
Vraag 39 (CDA) – informatiedeling met Zorg- en
Veiligheidshuis
4.2
Vergelijking waarborgen in dit wetsvoorstel met
wetsvoorstel WGS
Vraag 40 (D66) – geautomatiseerde gegevensanalyse
Vraag 41 (SP) – maximale bewaartermijn
Uitvoeringsgevolgen
Vraag 42 (ChristenUnie) – kleinere gemeenten en
gemeenten zonder casusoverleg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

14
14
14
14
14
15
15
16
16
16
17
17
18
18
18
19
19
20
20
20
21
22
22
22
23
23
23
24

24
24
25
25
26
26
27
27
27
27
27
28
28
28

2

6.

II.

Consultatie
6.1
Verhouding tot convenant
Vraag 43 (SP) – informatierechten uit de AVG
6.2
Verhouding tot WGS
Vraag 44 (VVD) – stand van zaken WGS
ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 3. Deelnemers
Vraag 45 (VVD) – huidige positie NCTV in casusoverleggen
Vraag 46 (VVD) – deelname organisatie wegens
specifieke expertise
Vraag 47 (VVD) – deelname DJI
Vraag 48 (SP) – huidige en toekomstige positie NCTV in
casusoverleggen
Vraag 49 (SP) – gezamenlijke verantwoordelijkheid en
incidentele deelnemers
Artikel 5. Weging voorafgaand aan casusoverleg
Vraag 50 (SP) – geen overeenstemming weegploeg
Vraag 51 (ChristenUnie) – geautomatiseerde gegevensanalyse
Artikel 22. Wetstechnische aanpassing Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden
Vraag 52 (VVD) – noodzaak wetstechnische aanpassing

29
29
29
30
30
30
30
30
31
31
31
32
32
32
32
33
33

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het onderhavige voorstel van wet dat tot doel heeft een beter juridisch
kader te scheppen voor de gegevensverwerking in de persoonsgerichte
aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten (hierna: het
wetsvoorstel). Deze leden onderschrijven dat het in onze democratische
rechtsstaat van cruciaal belang is om degenen die onze democratische
rechtsstaat ondermijnen of omver willen werpen zo vroeg mogelijk in
beeld te krijgen en om te doen wat nodig is om alle vormen van terrorisme te bestrijden. Bij sommigen bestaat nog steeds het beeld dat de
dreiging van extremisten wel meevalt en dat om die reden grote
terughoudendheid moet worden betracht bij het verwerken van persoonsgegevens van extremisten. Deze leden bestrijden dat beeld en brengen in
herinnering dat de regering in de Nationale Contraterrorisme strategie
2022 – 2026 schreef dat er enkele honderden Nederlandse rechtsextremistische accelerationisten online in beeld zijn. Ook uit het
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) van april 2022 bleek dat het
de groep die de laatste twee jaar vanuit een radicale onderstroom
daadwerkelijk is overgaan tot fysieke intimiderende acties, bijvoorbeeld
versus publieke figuren zoals Ministers De Jonge en Kaag, circa 100
mensen omvat. Omdat het dreigingsniveau nog altijd aanzienlijk is en er
sprake is van islamitisch extremisme, links-extremisme, rechtsextremisme en dierenrechtenextremisme is het van belang dat de mensen
die Nederland veilig houden alle benodigde juridische instrumenten
hebben om hun werk goed en zorgvuldig te kunnen doen. Deze leden
benadrukken dat alleen door een goede samenwerking van alle relevante
partijen signalen van radicalisering vroegtijdig in kaart kunnen worden
gebracht en zodoende eventuele maatregelen kunnen worden besproken
en vervolgens worden getroffen om te voorkomen dat terroristische
activiteiten worden ontplooid. De voornoemde leden verwelkomen in dat
licht de wettelijke grondslag verankering van de bestaande gemeentelijke
praktijk rondom casusoverleggen. Zij stellen nog enkele vragen aan de
regering over het wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

3

De leden van de D66-fractie hechten grote waarde aan effectief preventieen bestrijdingsbeleid van radicalisering en terrorisme. Zij erkennen de
belangrijke rol die de lokale casusoverleggen radicalisering hierin hebben.
Deze leden zien dan ook de noodzaak van een juridische grondslag voor
de verwerking van persoonsgegevens binnen deze casusoverleggen. Zij
hebben wel nog enkele vragen over het tot stand komen van het
wetsvoorstel en de verhouding tot de Wet gegevensverwerking door
samenwerkingsverbanden (WGS).
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden erkennen het grote belang van efficiënte
en adequate informatie- en gegevensuitwisseling op lokaal niveau om
met een persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische
activiteiten te voorkomen en te kunnen bestrijden. Deze leden danken de
regering voor het wetsvoorstel en hebben nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben het wetsvoorstel gelezen en hebben
hierover nog enkele vragen en opmerkingen. In het algemeen ondersteunen deze leden de inzet van een casusoverleg.
Vraag 1 (SP) – voorkomen gegevensdeling door te veel instanties
Daarbij achten zij van belang dat moet worden voorkomen dat er onnodig
te veel gegevens worden gedeeld door te veel (niet-relevante) instanties.
Kan er in dat licht worden aangegeven waarom het noodzakelijk is dat
persoonsgegevens gedeeld worden met bijvoorbeeld een kennisinstantie
die weliswaar de deelnemers in het casusoverleg kan voorzien van
algemene kennis voor een specifieke casus maar waarom is het daarbij
noodzakelijk dat persoonsgegevens gedeeld worden?
In artikel 3, derde lid, van het wetsvoorstel is opgenomen dat de
weegploeg (politie, Openbaar Ministerie en burgemeester gezamenlijk)
kan toestaan dat derden op incidentele basis aan het casusoverleg
deelnemen, indien zij over deskundigheid beschikken die noodzakelijk is
bij de aanpak van een specifieke casus en zij gelet op hun onderscheidene
wettelijke of publieke taken en bevoegdheden een rol kunnen spelen bij
het opstellen, uitvoeren of evalueren van het integrale plan van aanpak.
Dit is alleen aan de orde als de vaste deelnemers over onvoldoende
expertise over de specifieke casus beschikken om deze werkzaamheden
uit te voeren. Zoals is genoemd in de artikelsgewijze toelichting, kan het
onder voornoemde condities ook gaan om deskundigen van een
hogeschool of ander kennisinstituut die met hun expertise bijdragen aan
het plan van aanpak. Het gaat dan om experts die vanwege hun specifieke
expertise, gelet op hun publieke taak, een rol kunnen vervullen bij het
opstellen, uitvoeren of evalueren van het plan van aanpak. Daaronder valt
ook het analyseren van de problematiek. Hierbij valt te denken aan een
deskundige op het gebied van interventies ten aanzien van jeugdgroepleden, of een deskundige die duiding kan geven aan culturele aspecten die
een rol kunnen spelen in de problematiek. De deskundigheid moet
noodzakelijk zijn ten aanzien van de analyse van de problematiek en de
totstandkoming van een effectief plan van aanpak. Op grond van de
vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit van de AVG betekent dat
dat indien de advisering ook plaats kan vinden op basis van geanonimiseerde gegevens, of via een bilateraal advies aan een van de deelnemers,
voor deze minder ingrijpende inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van
betrokkene wordt gekozen. Bij de vraag in hoeverre experts worden
uitgenodigd, moet eerst worden gekeken of intern – bij de deelnemers –
voldoende expertise is om te raadplegen. Zo niet, dan kunnen dit ook
externe experts zijn. De derden krijgen uitsluitend toegang tot de
persoonsgegevens die in het casusoverleg worden verwerkt voor zover

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

4

dat noodzakelijk is voor het doel van het casusoverleg. Zij mogen die
gegevens niet voor andere doeleinden gebruiken.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel waarmee, kort gezegd, de wettelijke basis
wordt verstevigd voor de casusoverleggen die op lokaal niveau plaatsvinden om radicalisering en terroristische activiteiten te helpen
voorkomen en bestrijden. Deze leden onderschrijven het grote belang van
informatiedeling tussen overheden om signalen van radicalisering en
terrorisme adequaat, proportioneel, effectief en gericht gevolg te geven.
Tegelijkertijd moet volgens deze leden gerealiseerd worden dat het hierbij
gaat om gevoelige informatie waarvan de juistheid ongetwijfeld niet altijd
vaststaat. Dat vergt uiterste zorgvuldigheid. Daarnaast is van belang dat
duidelijk is wie gerechtigd is informatie te delen en tot slot moet helder
zijn dat het gaat om doelgerichte, concrete, relevante en op de persoon te
herleiden informatie en dus niet om het aanleggen van ongerichte
verzamelingen aan informatie waarin gezocht kan worden naar potentieel
interessante gegevens. Deze leden onderschrijven daarom het nut en de
noodzaak van een specifieke wettelijke regeling voor de casusoverleggen
radicalisering.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden zien het belang van het
casusoverleg radicalisering en een goede wettelijke basis voor dit overleg.
Zij hebben behoefte aan het stellen van enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven de noodzaak om tot een
gedegen wettelijke grondslag te komen voor de casusoverleggen die nu al
plaatsvinden. Deze leden achten het van groot belang dat de casusoverleggen radicalisering en terroristische activiteiten doorgang blijven vinden
op de wijze waarop zij reeds plaatsvinden en verwachten dat met dit
wetsvoorstel zo goed mogelijk wordt aangesloten bij de bestaande
praktijk. Deze leden noemen het bestrijden van radicalisering en terrorisme cruciaal en dit uitgangspunt mag niet onderhevig zijn aan beperkingen vanwege gevoelige gegevensdeling. Deze leden hebben nog
enkele vragen over het wetsvoorstel.
De leden van de Volt-fractie hebben het wetsvoorstel gelezen. Daarnaast
hebben deze leden adviezen van verschillende partijen, onder andere van
de Afdeling advisering van de Raad van State (hierna: de Afdeling) en de
Autoriteit Persoonsgegevens (AP), gelezen. Naar aanleiding daarvan
hebben zij nog enkele vragen over het wetsvoorstel.
Het lid de van BIJ1-fractie heeft met ontzetting kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is niet enkel geschreven vanuit een
stigmatiserend en misplaatst perspectief, maar zal ook aantoonbaar
etnische profilering verslechteren.
1. Inleiding
Vraag 2 (VVD) – verhouding tot coalitieakkoord
De leden van de VVD-fractie constateren dat in het coalitieakkoord de
volgende passage is opgenomen: «We beschermen de samenleving tegen
de dreiging van alle vormen van radicalisering en haatzaaien, van
jihadisme tot links- en rechts-extremisme. Ook moet er meer aandacht zijn
voor de ontwrichtende werking van anti-overheids- en antidemocratische
sentimenten en desinformatie. Door in te zetten op preventie, signalering,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

5

opsporing, vervolging en stevig te straffen pakken we dit aan.»1 Deze
leden vragen de regering of zij de mening deelt dat onderhavig
wetsvoorstel aansluit bij de tekst en strekking van deze passage van het
coalitieakkoord.
Ik onderschrijf het standpunt dat het wetsvoorstel aansluit bij het
coalitieakkoord. De geciteerde passage gaat als volgt verder: «Dit vraagt
om een weerbare samenleving, aanwezigheid in kwetsbare wijken en een
robuuste inlichtingen- en veiligheidsstructuur.» De casusoverleggen ten
behoeve van de aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten
dragen hieraan bij. Ook in de Contraterrorisme Strategie 2022–2026 is het
belang van de lokale persoonsgerichte aanpak opnieuw benadrukt en
wordt ook naar het onderhavige wetsvoorstel verwezen. In deze Contraterrorisme Strategie wordt voor de jaren 2022–2026 de inzet van alle
betrokken ketenpartners – waaronder inlichtingen- en veiligheidsdiensten,
politie, opsporingsdiensten, de justitiële keten en gemeenten –
beschreven, teneinde terroristisch geweld te voorkomen. Om de nationale
veiligheid en de democratische rechtsorde te beschermen, heeft
Nederland een duurzame, robuuste en wendbare aanpak van terrorisme.
Deze aanpak bestaat uit vele maatregelen, waar het onderhavige
wetsvoorstel er één van is.
Vraag 3 (CDA) – verhouding tot motie-Knops en BIJ-regeling
De leden van de CDA-fractie lezen dat sommige meldingen van strafbare
feiten ook de gemeente bereiken, naast het Openbaar Ministerie (OM) en
de politie, en dat de gemeente de ontvangen meldingen mag doorgeven
aan deelnemers van het casusoverleg mits de weegploeg de meldingen
inhoudelijk heeft gewogen. Deze leden vragen op welke manier de
aangenomen motie van het lid Knops van 10 november 20222 over het
uitbreiden van de BIJ-regeling met onder andere de categorie terroristische misdrijven in dit wetsvoorstel kan worden betrokken of op welke
wijze deze motie invloed heeft op het wetsvoorstel.
Op grond van de regeling Bestuurlijke Informatie Justitiabelen (BIJ)3
worden aan burgemeesters justitiële gegevens verstrekt van natuurlijke
personen die onherroepelijk zijn veroordeeld voor ernstige gewelds- en
zedendelicten. Deze regeling stelt de burgemeester in staat om te
beoordelen of er als gevolg van deze terugkeer verstoringen van de
openbare orde kunnen ontstaan. Burgemeesters kunnen met deze
informatie eventueel actie ondernemen om maatschappelijke onrust te
voorkomen. De regeling heeft dus (onder meer) betrekking op de
komende datum van vrijlating van een gedetineerde en de gevolgen voor
de openbare orde die deze vrijlating mogelijk met zich brengt. Of deze
regeling uitgebreid dient te worden met onder meer melding van
personen die zijn veroordeeld voor terrorisme, stalking en brandstichting
– waartoe de door de leden aangehaalde motie van het lid Knops de
regering verzoekt – wordt op dit moment onderzocht. Uw Kamer kan in
het tweede kwartaal van dit jaar een brief over de voortgang van deze
verkenning verwachten.
De in de memorie van toelichting genoemde meldingen van (mogelijke)
strafbare feiten waar de leden van de CDA-fractie op doelen, betreffen een
andere situatie. Meldingen van strafbare feiten behoren altijd bij de politie
worden gedaan, maar in sommige gevallen bereikt dergelijke informatie
ook – onbedoeld – de gemeente. Het gebruik van dergelijke informatie
over vermeende strafbare feiten in een casusoverleg kan nadelige
1

Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst; Coalitieakkoord 2021–2025, pagina 18.
Kamerstuk 24 587, nr. 872.
3
Artikel 11a Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

6

gevolgen met zich brengen, bijvoorbeeld voor lopende strafrechtelijke
onderzoeken. Daarom zullen dergelijke meldingen altijd eerst door de
weegploeg inhoudelijk worden beoordeeld. Alleen na een positief oordeel
van de weegploeg kan de ontvangen melding worden doorgeven aan
deelnemers van het casusoverleg. Deze informatie kan dan worden
betrokken bij het opstellen van een plan van aanpak met het oog op de
persoonsgerichte aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten.
Het doel van de BIJ-regeling, om de burgemeesters informatie te
verstrekken over de terugkeer in hun gemeente van onherroepelijk
veroordeelde (ex-)gedetineerden die een ernstig gewelds- of zedendelict
hebben gepleegd, dient duidelijk te worden onderscheiden van het doel
van het onderhavige wetsvoorstel – het codificeren van de bestaande
praktijk van casusoverleggen, het wettelijk vastleggen van heldere
grondslagen voor gegevensuitwisseling door de partijen die deelnemen
aan de casusoverleggen en het wettelijk verankeren van de regierol van
de burgemeester in het casusoverleg.4 De bij aangenomen motie
voorgestelde uitbreiding van de BIJ-regeling zal derhalve niet bij dit
wetsvoorstel worden betrokken. Deze motie heeft evenmin invloed op het
onderhavige wetsvoorstel.
Vraag 4 (ChristenUnie) – verhouding tot anti-overheidsextremisme
De leden van de ChristenUnie-fractie zien dat verschillende uitingen van
extremisme bij naam worden genoemd bij de definitie van extremistische
activiteiten. Deze leden vragen of het gezien het meest recente DTN niet
verstandig is ook expliciet anti-overheidsextremisme op te nemen in de
memorie van toelichting onder vormen van extremisme waaraan gedacht
kan worden.
In §1 van de memorie van toelichting worden enkele voorbeelden van
extremisme genoemd, maar deze opsomming is zeker niet uitputtend
bedoeld. Ik wijs erop dat in de memorie van toelichting ook is benoemd
dat onder de definitie ook radicalisering rondom een specifiek thema valt,
mits is voldaan aan de overige vereisten uit de definitie van radicalisering
uit artikel 1. Hierbij kan inderdaad worden gedacht aan
anti-overheidsextremisme.
Vraag 5 (ChristenUnie) – scheidslijn tussen activisme en extremisme
De leden van de ChristenUnie-fractie zien dat de scheidslijn tussen
activisme en extremisme in de praktijk niet altijd eenduidig is, zeker
wanneer activisme gepaard gaat met lichte wetsovertredingen. Deze
leden vragen de regering helderder te schetsen wanneer sprake is van
activisme met lichte overtredingen. Aan welk type overtreding mag
worden gedacht? Voor deze leden is dit ook aan de orde bij het proces dat
uiteindelijk kan leiden tot radicalisering. Hoe onderscheidt dit zich van
activisme? Zij zien dat ook de Nederlandse orde van advocaten (NOvA)
hier vragen over stelt. In vervolg hierop vragen deze leden hoe ook voor
het lokaal bestuur helder wordt gemaakt in welke situaties een casusoverleg wel en in welke situaties een casusoverleg niet aan de orde kan
zijn. Uiteraard hebben de voornoemde leden begrip voor het feit dat
hierin niet iedere situatie kan worden voorzien. Deze leden kunnen zich
voorstellen dat de regering samen met de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) tot een handreiking komt met een aantal voorbeelden
waarin een casusoverleg wel en niet passend kan zijn. Is de regering
hiertoe bereid?

4

Zie over deze regierol de antwoorden op vragen 21 en 30, alsook §2.2 en 4.1 van de memorie
van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

7

In §1 van de memorie van toelichting is aangegeven dat extremisme
duidelijk moet worden onderscheiden van activisme. Een belangrijk
onderscheidend criterium tussen beide begrippen is of sprake is van een
ernstige overtreding van de wet of activiteiten die de democratische
rechtsstaat ondermijnen. Burgerlijke ongehoorzaamheid, zoals het bewust
laten arresteren voor lichte wetsovertredingen, wordt gerekend tot
activisme. Welke wetsovertredingen als licht kunnen worden aangemerkt,
valt in algemene zin niet vastomlijnd en uitputtend aan te geven. Als
voorbeeld kan worden genoemd het niet opvolgen van een ambtelijk
bevel, bijvoorbeeld bij een (verboden) demonstratie waarbij de politie
personen vordert om zich te verwijderen maar waar geen gehoor aan
wordt gegeven. Ook het zich niet kunnen identificeren kan als licht
vergrijp worden aangemerkt. Dat de casusoverleggen niet in het leven zijn
geroepen voor lichte wetsovertredingen, laat onverlet dat die onverminderd strafbaar zijn. Uiteraard vallen (pogingen tot) gewelddadigheden
tegen personen of goederen niet onder de categorie «lichte overtredingen».
Radicalisering moet ook duidelijk worden onderscheiden van activisme,
nu radicalisering het proces is dat uiteindelijk kan leiden tot terroristische
activiteiten of tot extremistische activiteiten.
Of in een bepaalde casus een casusoverleg dient te worden geïnitieerd,
kan worden bepaald aan de hand van een aantal objectieve criteria. Deze
criteria zijn vastgelegd in artikel 5, derde lid, van het wetsvoorstel. De
weegploeg, zijnde het voorbereidend onderdeel van het casusoverleg en
bestaande uit de politie, het Openbaar Ministerie en de burgemeester van
de gemeente van verblijf, analyseert aangeleverde signalen van radicalisering en komt tot een eensluidende beoordeling of aanmelding van een
casus in overeenstemming is met het doel van het casusoverleg en of er
voor een bepaalde persoon een noodzaak bestaat tot bespreking in een
casusoverleg. Die persoon moet een (potentieel) gevaar vormen voor de
veiligheid van zichzelf of de samenleving. Door de weegploeg worden
onder meer de volgende criteria gehanteerd: de mate waarin betrokkene
bereid is geweld toe te passen of te propageren, de mate waarin
betrokkene vasthoudt aan extremistische denkbeelden, zijn sociale
relaties, de mate van identificatie met een extremistische groep of
ideologie, en zijn zelfredzaamheid.
Nu in de praktijk blijkt dat de weegploegen voldoende geëquipeerd zijn
om per geval een afgewogen beslissing te nemen, acht ik de door de
leden voorgestelde handreiking niet nodig.
Vraag 6 (ChristenUnie) – begrip terroristische activiteiten
De leden van de ChristenUnie-fractie zien dat de regering geen opvolging
heeft gegeven aan het advies van de Afdeling om terroristische activiteiten in de wet te definiëren. Deze leden vragen de regering wel een
nadere duiding van het begrip. Voorts vragen zij of het niet mogelijk is op
wetsniveau tot een andere – wellicht ruimere – definitie van terroristische
activiteiten te komen dan enkel de strafrechtelijke invulling van het begrip
«terroristisch oogmerk».
Er is niet voor gekozen in het wetsvoorstel een definitie op te nemen van
terroristische activiteiten, maar om in de memorie van toelichting te
volstaan met de mededeling dat bij het begrip «terroristische activiteiten»
moet worden gedacht aan (ondersteuning van) activiteiten die worden
verricht met een terroristisch oogmerk als bedoeld in artikel 83a van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

8

Wetboek van Strafrecht.5 Overwogen is om dit als definitiebepaling op te
nemen in het wetsvoorstel. Daarvoor is niet gekozen, om aan te sluiten bij
artikel 2, eerste lid, van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen
terrorismebestrijding: daarin wordt eveneens de term «terroristische
activiteiten» gebruikt, zonder wettelijke definitie. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft geoordeeld dat de gebruikte
termen gezien de aard van de maatregel noodzakelijkerwijs open zijn, en
dat nadere precisering niet goed mogelijk is van het soort gedragingen
dat valt onder de zinsnede «op grond van zijn gedragingen in verband kan
worden gebracht met terroristische activiteiten of de ondersteuning
daarvan». Hierdoor is een nadere invulling in het concrete geval onvermijdelijk, aldus de Afdeling bestuursrechtspraak. De betreffende bepaling is
volgens de Afdeling bestuursrechtspraak voor een burger voldoende
precies geformuleerd. Daarbij is ook getoetst aan de rechtspraak van het
EHRM.6
Vraag 7 (BIJ1) – emancipatoir radicaal gedrag
Het lid van de BIJ1-fractie kijkt met trots terug op radicale helden binnen
de Nederlandse geschiedenis, van Tula, tot Henk Sneevliet, tot Hannie
Schaft. Dit zijn Nederlanders die hun leven hebben gegeven om emancipatie te verwezenlijken, om te vechten voor grondrechten als gelijke
behandeling en vrijheid van levensovertuiging. Het lid van de BIJ1-fractie
vraagt of de regering een onderscheid erkent tussen emancipatoir radicaal
gedrag en radicaal gedrag dat tot doel heeft om kwetsbare groepen te
onderdrukken. Zo ja, waarom blijkt dat niet uit dit wetsvoorstel waar alle
radicale groeperingen samen behandeld worden? Zou de regering willen
overwegen een onderscheid te maken tussen zogenaamde «extremisten»
die bijvoorbeeld tegen racisme optreden en extremisten die vanuit
racistisch motief handelen?
Met de term «extremistische activiteiten» wordt in de definitie van
radicalisering gedoeld op activiteiten waarbij personen of groepen vanuit
ideologisch motief bereid zijn in ernstige mate de wet te overtreden of
activiteiten te verrichten die de democratische rechtsstaat ondermijnen.
Zoals is toegelicht in §1 van de memorie van toelichting gaat het bij de
zinsnede «vanuit ideologisch motief» in de definitiebepaling van
radicalisering om extremistische ideologische overtuigingen of opvattingen, ongeacht de signatuur daarvan. Dit betekent dat het motief van de
extremistische activiteiten niet bepalend is voor de vraag of sprake is van
radicalisering. De bereidheid tot (gewelddadige) wederrechtelijke acties is
doorslaggevend. Daaraan doet een eventueel nobel motief niet af. Het
kabinet wil tot slot benadrukken dat deze wederrechtelijkheid (het «in
ernstige mate de wet overtreden») ziet op overtreding van wetten die in
onze democratische rechtsstaat tot stand zijn gekomen, in tegenstelling
tot de wetten die door de door het lid van BIJ1 aangehaalde personen zijn
overtreden.
Vraag 8 (BIJ1) – islamitisch extremisme en rechts-extremisme
Daarnaast merkt het lid van de BIJ1-fractie op dat in het wetsvoorstel de
nadruk in brede lijnen gericht is op het bestrijden van islamitisch
extremisme. Herkent de regering zich in deze observatie? Klopt het dat de
5

In dat artikel wordt onder terroristisch oogmerk verstaan: het oogmerk om (een deel van) de
bevolking ernstige vrees aan te jagen, dan wel een overheid of internationale organisatie
wederrechtelijk te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, dan wel de fundamentele
politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of een internationale
organisatie ernstig te ontwrichten of te vernietigen. Bij ondersteuning van terroristische
activiteiten moet gedacht worden aan het behulpzaam zijn bij het verrichten van terroristische
activiteiten door een ander of het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen tot het
verrichten van terroristische activiteiten door een ander.
6
ABRvS 30 mei 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1763, in het bijzonder rechtsoverwegingen 7.4 en 8.3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

9

regering momenteel jihadisme als prioriteit stelt in de bestrijding van
extremisme? Is de regering bekend met het recentelijk gepubliceerde
onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen waaruit blijkt dat rechtsextremisme in het noorden van het land in hoog tempo toeneemt, terwijl
jihadisme een beperkte rol blijft spelen? Indien de regering erkent
jihadisme prioriteit te geven, zou de regering dan willen overwegen deze
prioriteit te herzien?
De regering herkent zich niet in deze observatie van het lid van de
BIJ1-fractie. Het motief of de signatuur van de extremistische activiteiten
is niet bepalend voor de vraag of sprake is van radicalisering. In een
casusoverleg worden personen besproken die in verband kunnen worden
gebracht met radicalisering of terroristische activiteiten, ongeacht hun
ideologie.
De regering merkt hierbij wel op dat de Nederlandse jihadistische
beweging de voornaamste bron van terroristische dreiging voor ons land
blijft.7 De regering is bekend met het door het lid genoemde onderzoek
van de Rijksuniversiteit Groningen. Dit onderzoek is uitgevoerd in
opdracht van de gemeente Groningen en gefinancierd vanuit de versterkingsgelden van het Rijk ten behoeve van de lokale integrale aanpak van
radicalisering, extremisme en terrorisme. In het meest recente Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland wordt de geweldsdreiging vanuit het
rechts-extremisme ook genoemd. Deze dreiging van het klassieke
rechts-extremistische gedachtegoed uit zich met name in de ondermijning
van de democratische rechtsorde en in de aantasting van de rechtsstaat
en de sociale cohesie in de samenleving.
Vraag 9 (BIJ1) – rol raad voor de kinderbescherming
In het wetsvoorstel wordt de mogelijkheid gecreëerd om de kinderbescherming een integraal onderdeel te maken van casusoverleggen over
radicalisering en terroristische activiteiten. Het lid van de BIJ1-fractie wil
graag opheldering van de regering over de rol die de kinderbescherming
zou spelen in deze casusoverleggen.
De weegploeg bepaalt welke partijen uitgenodigd worden voor het
casusoverleg. Wanneer in een casus minderjarigen betrokken zijn, kan de
raad voor de kinderbescherming (RvdK) worden uitgenodigd. Wanneer
sprake is van een maatregel tot ondertoezichtstelling (OTS) of een
machtiging tot uithuisplaatsing (MUHP) – en er derhalve een «gecertificeerde instelling» is betrokken – kan ook deze gecertificeerde instelling
worden uitgenodigd voor het casusoverleg.
Wanneer mogelijk extremistisch gedachtegoed een (potentiële)
bedreiging vormt voor de ontwikkeling van het kind, kan dit een reden zijn
om een verzoek tot onderzoek bij de RvdK te doen. Een dergelijk verzoek
kan door de gemeente worden gedaan, maar bijvoorbeeld ook door Veilig
Thuis of een gecertificeerde instelling voor jeugdbescherming en
jeugdreclassering. De RvdK kan ook onder omstandigheden zelf een
onderzoek starten. Ieder kind heeft het recht om zich gezond en
evenwichtig te ontwikkelen en uit te groeien naar zelfstandigheid. Dat is
vastgelegd in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind.
Als het kind daarbij ernstig in zijn ontwikkeling wordt bedreigd, is het de
taak van de RvdK om de zaak in onderzoek te nemen en, indien nodig, bij
een kinderrechter een kinderbeschermingsmaatregel te vragen om de
rechten van het kind te waarborgen. Indien een ontwikkelingsbedreiging
wordt vastgesteld door de RvdK, dan onderzoekt de RvdK ook wat de
ouder(s), zelfstandig of met hulp, kunnen bijdragen aan het wegnemen
van de ontwikkelingsbedreiging van hun kind(eren).
7

Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 57.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

10

Anders dan het lid van de BIJ1-fractie lijkt te veronderstellen, regelt het
onderhavige wetsvoorstel niet de wijze waarop de RvdK haar wettelijke
bevoegdheden kan inzetten en in welke gevallen. Als sprake is van
extremistisch gedachtegoed bij (één van) de ouders kan de RvdK worden
ingeschakeld, ter bescherming van het kind. Dat staat los van de afweging
door de weegploeg of in een specifiek geval een casusoverleg dient te
worden geïnitieerd en, zo ja, of de RvdK dient te worden uitgenodigd voor
dat casusoverleg.
Ten slotte merkt het lid van BIJ1-fractie op dat de regering in dit
wetsvoorstel de intentie uit om informatieverstrekking omtrent etnische
afkomst en ras mogelijk te maken in casusoverleggen. Dit lid wijst de
regering erop dat dit zonder twijfel zal leiden tot etnische profilering en
besluitvorming vanuit racistisch motief.
De regering neemt met klem afstand van de opmerking van het lid van de
BIJ1-fractie dat een casusoverleg zonder twijfel zal leiden tot etnische
profilering en besluitvorming vanuit racistisch motief. Bespreking van een
persoon in een casusoverleg vindt plaats op basis van specifiek bepaalde,
objectieve, in het wetsvoorstel vastgelegde criteria (artikel 5, derde lid). Of
er noodzaak bestaat tot bespreking van een bepaalde casus in het
casusoverleg, wordt bepaald door het antwoord op de vraag of die
persoon een (potentieel) gevaar vormt voor de veiligheid van zichzelf of
de samenleving en niet, zoals het lid van de BIJ1-fractie stelt, op basis van
etniciteit of ras. De ideologie achter de radicalisering of terroristische
activiteiten speelt daarbij geen rol, net zo min als persoonskenmerken als
ras, etniciteit of religie.
2. Casusoverleggen: huidige werkwijze
Vraag 10 (D66) – huidige wettelijke grondslagen
De leden van de D66-fractie constateren dat de lokale casusoverleggen in
2014 zijn ontstaan en zijn voortgekomen uit het Actieprogramma integrale
aanpak jihadisme van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en
Veiligheid (NCTV) en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Hoewel deze leden eerder al benadrukt hebben het belang
in te zien van de casusoverleggen, is het zeer zorgelijk dat er blijkbaar acht
jaar lang uitwisseling van persoonsgegevens heeft plaatsgevonden
zonder degelijke wettelijke grondslag. De regering stelt dat uitwisseling
tot nu toe plaatsvond op basis van grondslagen voor bilaterale gegevensverstrekking. Tegelijkertijd wordt erkend dat het in de casusoverleggen
niet gaat om bilaterale, maar om multilaterale gegevensuitwisseling. Daar
kunnen deze bestaande grondslagen dus geen basis voor vormen. De
Afdeling concludeert dan ook dat de casusoverleggen op dit moment
plaatsvinden zonder wettelijke grondslag.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering verklaart dat deze
vorm van gegevensuitwisseling zo lang heeft kunnen plaatsvinden zonder
wettelijke grondslag. Welke mogelijke negatieve gevolgen zou dit gehad
kunnen hebben voor mensen over wie gegevens zijn uitgewisseld,
gegeven dat zonder wetgeving ook de waarborgen van wetgeving niet
aanwezig waren? Ziet de regering hier ook de gelijkenis met het ontbreken
van de juridische basis voor het verzamelen en verwerken van persoonsgegevens door de NCTV in het kader van haar analyserende en coördinerende taken? Kan de regering uitsluiten dat de overheid op dit moment
meer activiteiten uitvoert op het gebied van radicalisering en terrorismebestrijding waar geen juridische basis voor is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

11

In de huidige situatie gebruiken de casusoverleggen grondslagen voor
bilaterale gegevensverstrekking. Zoals in artikel 6 van het modelconvenant8 nader is beschreven, zijn de huidige grondslagen, in samenhang
gelezen met de in artikel 2 van het modelconvenant genoemde taken van
de deelnemers:
– voor het OM: artikel 39f, eerste lid, Wet justitiële en strafvorderlijke
gegevens;
– voor de politie: artikel 18, tweede lid, en artikel 20 Wet politiegegevens;
– voor de gemeente: artikel 6, eerste lid, onder e, AVG;
– voor de raad voor de kinderbescherming: artikel 6, eerste lid, onder e,
AVG;
– voor reclasseringsinstellingen: artikel 6, eerste lid, onder e, AVG;
Ik deel daarom niet de opvatting dat de gegevensuitwisseling in de
casusoverleggen tot op heden plaatsvindt zonder wettelijke grondslag. De
huidige praktijk is echter wel voor verbetering vatbaar. Zoals uitgewerkt in
§4.2 van de memorie van toelichting, houden de grondslagen voor
bilaterale gegevensverstrekking onvoldoende rekening met de integrale
werkwijze van de casusoverleggen. Daardoor kampen zij met versnippering, onvolledigheid en grote complexiteit in de gegevensuitwisseling,
evenals onduidelijkheden omtrent de grondslagen. Om hieraan een einde
te maken, creëert dit wetsvoorstel heldere grondslagen voor multilaterale
gegevensverwerking en voorziet het de huidige gegevensverwerkingen
van een duidelijk juridisch kader.
Het wetsvoorstel bevat verder specifieke waarborgen ter bescherming van
de persoonsgegevens die door de casusoverleggen worden verwerkt. Dat
wil echter niet zeggen dat er op dit moment geen waarborgen zouden
bestaan. Zowel in de huidige als in de toekomstige situatie zijn op de
verwerking van persoonsgegevens in de casusoverleggen immers
onverkort de rechten en plichten uit de AVG van toepassing.9 De
specifieke waarborgen van het wetsvoorstel vormen hierop een
aanvulling.
De vergelijking met het aangehaalde wetsvoorstel over de NCTV gaat in
zoverre niet op, dat de NCTV geen samenwerkingsverband is en een
casusoverleg wel. De problematiek die bij de casusoverleggen aan de
orde is, is dus anders. Anders dan bij de NCTV, waarvoor in het betreffende wetsvoorstel de noodzakelijke taakomschrijving en -afbakening
wordt vastgelegd, is het in het onderhavige wetsvoorstel nodig om
grondslagen te creëren voor multilaterale gegevensverwerking.
Vraag 11 (GroenLinks) – invloed op huidige werkwijze
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of, en zo ja in hoeverre, dit
wetsvoorstel van invloed is op de huidige werkwijze van het casusoverleg.
Wat zal er in de praktijk concreet veranderen? Wordt bijvoorbeeld nu ook
al in voorkomende gevallen een in artikel 6, eerste lid genoemd plan van
aanpak opgesteld, uitgevoerd en geëvalueerd? Zo ja, in hoeveel gevallen
is dat gedaan en wie hield/houdt precies toezicht op de gehele gang van
zaken en wie is (eind)verantwoordelijk? Deze leden veronderstellen dat
deze taak is belegd bij gemeenten, maar zijn gemeenten voldoende
toegerust om die verantwoordelijkheden waar te maken? Hoe zal dat
onder het nieuwe regime voor casusoverleg worden ingevuld?
8
9

Modelconvenant persoonsgerichte aanpak radicalisering en extremisme (Stcrt. 2017, 41324).
Een betrokkene kan een beroep doen op de rechten die de AVG hem geeft, zoals het recht op
inzage, het recht op rectificatie, het recht op gegevenswissing en het recht op beperking van de
verwerking (artikelen 15–18 AVG). Ook geldt de informatieverplichting op grond van artikel 14
AVG, die verplicht om betrokkenen bepaalde informatie te verschaffen over de verwerking van
hen betreffende persoonsgegevens. Zie hierover nader §6 van de memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

12

Dit wetsvoorstel heeft in beginsel geen invloed op de huidige werkwijze
van het casusoverleg en wijzigt de bestaande praktijk niet, maar codificeert de huidige werkwijze. Het wetsvoorstel verstevigt de wettelijke basis
van het casusoverleg en voorziet in heldere grondslagen voor gegevensuitwisseling. De gemeente voert thans de regie over de aanpak; dit
wetsvoorstel legt die rol wettelijk vast en belegt de regierol bij de
burgemeester. In het wetsvoorstel wordt de burgemeester dan ook
verantwoordelijk voor de instandhouding van een casusoverleg. Er dient
dus een structuur te zijn voor overleg indien zich gevallen voordoen die
bespreking behoeven. Voor de inrichting van deze verplichting kan door
(kleinere) gemeentes ondersteuning worden gezocht in de ervaring en
faciliteiten van grotere gemeentes en/of regionale Zorg- en Veiligheidshuizen. Op deze wijze zal elke gemeente voldoende toegerust zijn om een
casusoverleg te organiseren indien zich een radicaliseringscasus
voordoet.
Op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie over het plan van
aanpak antwoord ik dat reeds nu voor elke casus een plan van aanpak
wordt opgesteld, dat doorlopend geëvalueerd wordt om tijdig bij te sturen
bij een eventuele veranderende dreiging. Het totaal aantal gevallen waarin
een plan van aanpak is opgesteld – en dus het totaal aantal casussen dat
in een casusoverleg tot op heden is besproken – is niet bekend.
Vraag 12 (SGP) – meenemen in WGS
De leden van de SGP-fractie lezen dat het wetsvoorstel sterk overeenkomt
met de WGS. Deze leden lezen in het nader rapport dat hier bewust voor
gekozen is, maar dat niet uitgesloten wordt dat dit in de toekomst met
elkaar verenigd wordt. Deze leden vragen of ook in het licht van duidelijkheid is gekeken om beide voorstellen onder één wetsvoorstel te laten
vallen. Het is voor betrokken partijen soms lastig in te schatten welke
waarborgen nu wanneer gelden. Met een uitzonderingsbepaling voor
deze specifieke casuïstiek zou dit wetsvoorstel nog meegenomen kunnen
worden in de behandeling van de WGS die nu bij de Eerste Kamer ligt.
Gelet op de urgentie zou dit op snelle invoering van het wetsvoorstel
kunnen rekenen. Waarom is niet gekozen voor een novelle?
Ik geef op dit moment de voorkeur aan een separaat wetsvoorstel,
aangezien de discussie over het wetsvoorstel WGS10 nog loopt en niet
moet worden gecompliceerd met de onderbrenging van de casusoverleggen daarin. Dat neemt niet weg dat de onderbrenging van de casusoverleggen op een later moment, als beide voorstellen tot wet zijn
verheven, kan worden heroverwogen, bijvoorbeeld bij een eerstvolgende
wijziging van de WGS.
Er is overigens wel voor gezorgd dat de waarborgen nagenoeg gelijkluidend zijn als de WGS (met uitzondering van een langere bewaartermijn,
zie daarover het antwoord op vraag 41). Ook zijn de artikelen die met de
WGS overlappen bij elkaar gezet (artikelen 11–20), zodat duidelijk is dat de
overige artikelen specifiek zijn toegeschreven op de casusoverleggen.

10

Het bij koninklijke boodschap van 24 april 2020 ingediende voorstel van wet houdende regels
omtrent gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (Wet gegevensverwerking door
samenwerkingsverbanden, Kamerstukken 35 447).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

13

2.1 Doel en strekking van casusoverleggen
Vraag 13 (SP) – noodzaak wetsvoorstel in relatie tot staande
praktijk
De leden van de SP-fractie vragen wat de noodzaak is van dit
wetsvoorstel, gezien het feit dat het tegengaan van extremisme en
terrorisme al lange tijd hoog op de politieke agenda staat, deze casusoverleggen al geruime tijd plaatsvinden en de privacyregels ook al lange tijd in
werking zijn getreden. Betekent dit dat de staande praktijk hiervoor
onwettig was of niet functioneerde vanwege belemmerende regels?
Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op
vraag 10.
Vraag 14 (SP) – moment voorleggen wetsvoorstel
Kan de regering ingaan op waarom, als deze wet noodzakelijk is, deze wet
niet eerder is voorgelegd, zeker omdat hieraan al in 2016 en 2017
aandacht is besteed, onder andere door de inspectie?
Het wetsvoorstel was niet eerder gereed vanwege de complexiteit van het
onderwerp, de noodzaak tot afstemming met externe partijen en de te
betrachten zorgvuldigheid. Het betrof ingewikkelde vraagstukken als de
wettelijke vastlegging en afbakening van de regierol van de burgemeester
en de afstemming hieromtrent, het regelen van nieuwe waarborgen voor
een zorgvuldige gegevensverwerking, inclusief het verifiëren van de
aansluiting van die waarborgen op de praktijk, en een groot aantal
opmerkingen uit de consultatie en van de Afdeling advisering van de Raad
van State. Deze adviezen hadden betrekking op uiteenlopende zaken,
zoals de verhouding tot Zorg- en Veiligheidshuizen, de verhouding tot het
wetsvoorstel Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden,
de verhouding tot de AVG, de doelomschrijving van de casusoverleggen,
de rol van de gemeente, de voorwaarden voor bespreking in een
casusoverleg, de mogelijkheid van incidentele deelname aan een
casusoverleg, de omgang met radicaliseringsmeldingen, definities en
informatie-uitwisseling tussen casusoverleggen.
Vraag 15 (SGP) – geautomatiseerde gegevensanalyse
De leden van de SGP-fractie lezen dat het wetsvoorstel, anders dan voor
enkele samenwerkingsverbanden die onder het wetsvoorstel WGS vallen,
niet voorziet in een bevoegdheid om geautomatiseerd gegevens te
verwerken. Deze leden vragen de regering waarom hier niet in voorzien is,
of dit nu in de praktijk voorkomt en of het niet beter zou zijn om dit
volledigheidshalve wel op te nemen in het wetsvoorstel.
Geautomatiseerde gegevensanalyse is volgens artikel 1.1 WGS een
analyse van persoonsgegevens waarbij tijdens de analyse geen menselijke tussenkomst plaatsvindt.11 De gegevensanalyse wordt dus daadwerkelijk door een geautomatiseerd systeem uitgevoerd. Daarvan is geen
sprake in de casusoverleggen uit het onderhavige wetsvoorstel noch in de
huidige praktijk. Het gezamenlijk analyseren van een casus in een
casusoverleg betreft geen geautomatiseerde gegevensanalyse zoals
bedoeld in artikel 1.1 WGS.
Vraag 16 (SGP) – rechtspersonen
De leden van de SGP-fractie lezen voorts dat het voorstel uitsluitend ziet
op casusoverleg over natuurlijke personen. Deze leden constateren dat in
de praktijk ook regelmatig overleg plaatsvindt over rechtspersonen
11

Voor nadere toelichting zij verwezen naar de nota van wijziging, Kamerstukken II 2020/21,
35 447, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

14

waarvan een bepaalde dreiging uitgaat. Te denken valt aan een idealistische stichting die mogelijk te ver gaat in haar activisme. Zowel het
huidige modelconvenant als het wetsvoorstel voorzien niet in de
mogelijkheid om te spreken over rechtspersonen tijdens het casusoverleg,
wel kan er gesproken worden over bestuurders van rechtspersonen. Dit
kan leiden tot onduidelijkheid en zorgt voor een omslachtige werkwijze.
Deze leden vragen de regering waarom uitsluitend voor natuurlijke
personen gekozen is en of het mogelijk is dat het wetsvoorstel wordt
uitgebreid om te spreken over rechtspersonen tijdens het casusoverleg.
Deze vraag gaat over de (internet)consultatieversie van het wetsvoorstel.
Zoals is toegelicht in de memorie van toelichting (§8.10, onder «Rechtspersonen») is het wetsvoorstel aangepast, omdat de bestrijding van
radicalisering zich ook moet richten op rechtspersonen en daarover zo
nodig gezamenlijk gegevens moeten kunnen worden geanalyseerd.
Vraag 17 (SGP) – inwinnen nieuwe gegevens
De leden van de SGP-fractie lezen dat het wetsvoorstel alleen betrekking
heeft op de uitwisseling van gegevens waarover de deelnemers al
rechtmatig beschikken, dus niet op het inwinnen van nieuwe gegevens.
Het wetsvoorstel regelt geen bevoegdheden tot persoonsgerichte
interventies, noch bevoegdheden om elkaar opdrachten te geven om
interventies te plegen. Deze leden vragen de regering waarom het
wetsvoorstel zo beperkt is en of het mogelijk is dat het wetsvoorstel
uitgebreid wordt met de mogelijkheid dat het casusoverleg ertoe leidt dat
er meer gegevens worden ingewonnen.
De deelnemers mogen volgens het wetsvoorstel alleen gegevens
uitwisselen die zij zelf rechtmatig verwerken. In het casusoverleg zijn
reeds andere partijen dan de gemeente vertegenwoordigd, te weten
opsporings- en eventueel veiligheidsdiensten, bij wie de taak is belegd om
zicht te houden op personen van wie mogelijk een dreiging uitgaat en
daartoe informatie in te winnen. Een wetsvoorstel dat kaders voor
gegevensuitwisseling regelt, is niet geschikt voor het toekennen van
bevoegdheden om nieuwe gegevens in te winnen, nog daargelaten dat
niet is gebleken dat het wetsvoorstel tekortschiet.
Overigens laat het wetsvoorstel onverlet dat een betrokkene vrijwillig
gegevens kan verstrekken in bijvoorbeeld een gesprek met de gemeente,
mits de betrokkene toestemming geeft voor de gegevensverwerking en is
geïnformeerd waarvoor de gegevens gebruikt kunnen worden.
Vraag 18 (Volt) – aantallen en typen casus
De leden van de Volt-fractie stellen dat het doel en strekking van de
casusoverleggen helder door de regering is omschreven. Deze leden
vragen de regering nog wel wat deze wetswijziging voor gevolgen zal
hebben op het aantal personen/cases waarover casusoverleggen zullen
plaatsvinden. Verwacht de regering dat het aantal toeneemt? Verwacht de
regering dat het aantal personen/cases dat door weegploegen wordt
behandeld toeneemt? Hoe staat een eventuele toename in verhouding tot
het doel van de casusoverleggen (het voorkomen van radicalisering en
terroristische activiteiten)? Kan de regering toelichten voor welke
categorieën radicalisering dit wetsvoorstel met name gevolgen zal
hebben?
Op de vraag van de leden van de Volt-fractie naar het gevolg van het
onderhavige wetsvoorstel voor het aantal personen dat in casusoverleggen zal worden besproken, antwoord ik dat dit wetsvoorstel geen
invloed zal hebben op het aantal te bespreken casussen in een casusoverleg. Het wetsvoorstel wijzigt de bestaande praktijk immers niet. Of het
aantal personen dat in de toekomst in een casusoverleg wordt besproken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

15

zal toenemen, is afhankelijk van vele factoren en valt derhalve niet te
voorspellen. Dit wetsvoorstel heeft evenmin gevolgen voor specifieke
categorieën van radicalisering. Net zoals in de bestaande praktijk gaat het
in het wetsvoorstel om de mate waarin een radicaliserende persoon een
gevaar voor zichzelf of de samenleving vormt.
Vraag 19 (BIJ1) – rol kinderbescherming
Het lid van de BIJ1-fractie merkt op dat het wetsvoorstel beoogt om de
kinderbescherming, indien van toepassing, een primair onderdeel te
maken van het casusoverleg. Zou de regering meer opheldering kunnen
bieden over de rol van de kinderbescherming in haar aanpak van
radicalisering en terroristische activiteiten? Zou de kinderbescherming
worden ingezet in het geval dat geconstateerd wordt dat er sprake is van
extremistische dreiging of alleen indien de veiligheid van het kind wordt
bedreigd? Met andere woorden, is een constatering van extremistisch
gedachtegoed van een ouder voldoende reden om de kinderbescherming
in te schakelen? Dit lid maakt zich zorgen dat dit wetsvoorstel een
gevaarlijk precedent schept om radicale denkers monddood te maken
door de kinderbescherming tegen hen in te zetten. Is de regering bereid
om de vorming van dit precedent te voorkomen?
Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 9.
2.2 De gemeentelijke regiefunctie bij casusoverleggen
Vraag 20 (VVD) – knelpunten bij inschatten veiligheidsrisico’s
De leden van de VVD-fractie vragen in het kader van de regiefunctie van
gemeenten bij casusoverleggen als onderdeel van een persoonsgerichte
aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten in hoeverre de
knelpunten die gemeenten benoemen met het wetsvoorstel worden
opgelost. Zij verwijzen daarbij naar de reactie van de regering van
5 september 2022 op een brief van de G4-gemeenten van 19 mei 2022. De
G4 gaf onder andere aan dat gemeenten beperkt zijn bij het inschatten
van veiligheidsrisico’s. Hierop gaf de regering de reactie dat er versterking
wordt gezocht in de ketensamenwerking om het zicht te verbeteren, en
dat een multidisciplinaire ketenprocesbeschrijving onderdeel is van een
stappenplan waarin de mogelijkheden ter verbetering van het zicht verder
worden uitgezocht. In hoeverre draagt het wetsvoorstel bij aan de
mogelijkheden van gemeenten om beter zicht te krijgen op radicalisering
en terroristische activiteiten en welke maatregelen worden naast het
wetsvoorstel genomen om het zicht van gemeenten op korte termijn te
verbeteren?
Bij onder meer de G4 is in verschillende fases van de totstandkoming van
het wetsvoorstel gecheckt of het wetsvoorstel voldoende zou aansluiten
op de praktijk. Dat bleek het geval. Het onderhavige wetsvoorstel wijzigt
de bestaande praktijk van de casusoverleggen in beginsel niet, maar
codificeert die. Het wetsvoorstel leidt in die zin niet direct tot meer zicht
op radicalisering en terroristische activiteiten. Wel maakt het wetsvoorstel
een einde aan de versnippering, onvolledigheid en grote complexiteit in
de gegevensuitwisseling, zoals toegelicht in het antwoord op vraag 10. Dit
stelt de casusoverleggen in staat effectiever te functioneren.
Met betrekking tot de door de G4 geschetste beperkte mogelijkheid tot
inschatting van veiligheidsrisico’s, wordt inderdaad, zoals de leden van de
VVD-fractie noemen, versterking gezocht in de ketensamenwerking om
het zicht te verbeteren. Een multidisciplinaire ketenprocesbeschrijving,
waarin mogelijkheden ter verbetering van het zicht verder worden
uitgezocht, wordt thans opgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

16

Vraag 21 (SGP) – regisseur in een casusoverleg
De leden van de SGP-fractie lezen dat er in het casusoverleg geen
beslissingen worden genomen omdat de interventies berusten op de
bevoegdheden van de betrokken partijen. Deze leden vragen hoe bepaald
wordt waar het voortouw ligt. Is er altijd een regisseur? Ligt deze functie
altijd bij de burgemeester of is dit per casus verschillend? Sluit de praktijk,
waarbij altijd een professional aangewezen wordt als spin in het web,
hierbij voldoende aan bij het wetsvoorstel?
De regiefunctie van de burgemeester houdt volgens artikel 2, eerste lid,
van het wetsvoorstel in dat de burgemeester als taak heeft om de
afstemming van maatregelen te bevorderen en zorg te dragen voor
casusoverleg tussen de deelnemers. In die zin is er inderdaad altijd een
regisseur, namelijk de burgemeester. Zoals nader toegelicht in §2.2 van de
memorie van toelichting, omvat de regiefunctie de verplichting om te
zorgen voor een structuur voor overleg indien zich gevallen voordoen die
bespreking behoeven, maar omvat dit niet de beslissingsbevoegdheid
over de inzet van de maatregelen die door de andere deelnemers worden
ingezet.
Het wetsvoorstel staat er niet aan in de weg dat in de praktijk, na
onderling overleg, een specifieke deelnemer het inhoudelijke voortouw
neemt in een bepaalde casus, gelet op de aard daarvan, voor zover geen
sprake is van het bevorderen van de afstemming van maatregelen. Te
denken valt aan een deelnemer uit het zorgdomein, die gelet op de
zorgaspecten van een casus het voortouw heeft. Ook valt te denken aan
het voeren van een gesprek door een dergelijke deelnemer met
betrokkene, waarin de betrokkene vrijwillig gegevens zou verstrekken en
toestemming geeft voor de gegevensverwerking en is geïnformeerd
waarvoor de gegevens gebruikt kunnen worden (zie hiervoor vraag 17).
Dit wordt niet geregeld door het wetsvoorstel.
Vraag 22 (Volt) – kennis, kunde en capaciteit
De leden van de Volt-fractie vragen of de regering kan aangeven in
hoeverre zij van oordeel is dat alle burgemeesters in de praktijk voldoende
ervaring hebben met de regierol om casusoverleggen te begeleiden? Is
aantoonbaar dat de burgermeesters voldoende kennis, kunde en
capaciteit hebben om verantwoordelijk te zijn voor de verwerking van
persoonsgegevens? Hoe worden zij voorbereid op nieuwe taken en hoe
wordt ervoor gezorgd dat zij aan alle verplichtingen uit de Algemene
Verordening Gegevensbescherming (AVG) voldoen (denk aan bewaartermijnen, registers en beveiligingsmaatregelen)?
Met de Afdeling advisering van de Raad van State kan worden ingestemd
dat de burgemeester reeds een informatieknooppunt vormt met de politie
en het OM, in het bijzonder in het lokale driehoeksoverleg, vanuit zijn
verantwoordelijkheid voor de handhaving van de openbare orde en
veiligheid. De burgemeester heeft ruime ervaring met de behandeling van
gegevens en casus die van een soortgelijke mate van gevoeligheid zijn als
de gevoelige casuïstiek waar het in dit wetsvoorstel om gaat, en is hierop
toegerust. Bovendien heeft een aantal burgemeesters in de huidige
praktijk al ruime ervaring met de regierol om de casusoverleggen voor de
persoonsgerichte aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten te
organiseren.
Overigens moeten burgemeesters, in gevallen waarin zij de verantwoordelijken voor de gegevensverwerking zijn, ook nu al voldoen aan de
vereisten van de AVG. Algemene waarborgen zoals de door de leden van
de Volt-fractie genoemde bewaartermijnen, registers en beveiligingsmaatregelen, zouden dus al getroffen moeten zijn. De uitoefening van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

17

nieuwe bevoegdheid zal in dat kader meegenomen moeten worden. De
(verplichte) functionaris voor de gegevensbescherming van de gemeente
zal op de naleving daarvan kunnen toezien.
2.3 Deelnemende instanties aan casusoverleggen
Vraag 23 (CDA) – lijst van incidentele deelnemers
De leden van de CDA-fractie lezen dat deelname aan een casusoverleg is
gerechtvaardigd indien een organisatie beschikt over wettelijke taken en
bevoegdheden die mogelijk relevant kunnen zijn in de persoonsgerichte,
integrale aanpak van personen die in verband kunnen worden gebracht
met radicalisering of terroristische activiteiten. Deze leden vragen aan de
regering of er sprake is van een limitatieve lijst van organisaties (met
name van incidentele deelnemers) die kunnen deelnemen aan het
casusoverleg, of dat alleen het noodzakelijkheidscriterium geldt voor
mogelijk deelnemende partijen.
Zoals is toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij artikel 3, derde lid,
kan bij de incidentele deelnemers worden gedacht aan bepaalde partijen
uit de zorg (bijv. jeugdzorginstellingen of GGZ-instellingen, zoals
Parnassia, Fivoor en De Waag), welzijnsorganisaties (bijv. jongerenwerk),
het sociale domein (bijv. daklozenloketten), onderwijsinstellingen,
bepaalde partijen uit het veiligheidsdomein (AIVD, Koninklijke
Marechaussee of een organisatie voor deradicalisering of resocialisatie)
en deskundigen van een hogeschool of ander kennisinstituut die met hun
expertise bijdragen aan het plan van aanpak, uiteraard alleen indien zij –
zoals artikel 3, derde lid, vereist – gelet op hun wettelijke of publieke taak
of bevoegdheid een rol kunnen spelen bij het opstellen, uitvoeren of
evalueren van het plan van aanpak, én zij over deskundigheid beschikken
die noodzakelijk is bij de aanpak van de specifieke casus. Omdat de
organisatie van deze partijen lokaal verschillend is geregeld is het niet
mogelijk om een sluitende limitatieve opsomming van de (categorieën
van) partijen te geven.
Vraag 24 (SGP) – gegevensdeling met satellietpartners
De leden van de SGP-fractie lezen dat er «satellietpartners» kunnen
aanschuiven bij het casusoverleg. Er kunnen echter geen persoonsgegevens worden gedeeld met derde partijen, waardoor er geen overleg op
persoonsniveau kan plaatsvinden. Deze leden vrezen dat dit een
onwerkbare situatie oplevert. De voornoemde leden constateren dat
samenwerking met derde partijen, zoals gezondheidsinstellingen en
daklozenloketten cruciaal is om tot een weloverwogen interventie te
komen die aansluit op de persoon in kwestie. Wanneer de samenwerking
wordt geanonimiseerd is dit onmogelijk. Voorts wijzen deze leden op
artikel 9 van het huidige convenant waarbinnen het wel mogelijk is om
derde partijen, welke een belangrijke rol spelen bij het uitvoeren van het
opgestelde plan van aanpak, onderdeel te maken van het casusoverleg.
Deze leden vragen de regering het wetsvoorstel zo aan te passen zodat
het strookt met het huidige convenant en de praktijk, maar waarbij de
mogelijkheid tot het maken van afspraken met partners wel wordt
vastgelegd in het wetsvoorstel.
In deze vraag wordt geciteerd uit de memorie van toelichting uit de
(internet)consultatieversie van het wetsvoorstel (blz. 8). In die versie van
het wetsvoorstel was niet voorzien in de mogelijkheid dat derden op
incidentele basis onder bepaalde voorwaarden aan het casusoverleg
kunnen deelnemen. Zoals is toegelicht in paragraaf 8.5 van de uiteindelijke memorie van toelichting, is naar aanleiding van ontvangen consultatiereacties alsnog voorzien in de mogelijkheid dat derden op incidentele
basis deelnemen (ook wel satellietpartners genoemd). Hierdoor kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

18

onder bepaalde voorwaarden persoonsgegevens worden gedeeld. Dit is
geregeld in artikel 3, derde lid, van het wetsvoorstel en nader beschreven
in de artikelsgewijze toelichting op artikel 3, derde lid. Aldus sluit het
wetsvoorstel optimaal aan op het huidige convenant en de praktijk.
Vraag 25 (SGP) – deelname AIVD, NCTV, IND
De leden van de SGP-fractie lezen dat een aantal deelnemers van de
casusoverleggen wordt opgesomd in het wetsvoorstel. Deze leden missen
echter een aantal deelnemers die met name bij grote gemeenten
(structureel) deelnemen aan de casusoverleggen voor radicaliseringsaanpak. Deze leden vragen of diensten zoals de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (AIVD), de NCTV en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) onder het Ministerie van Justitie en Veiligheid als partner
gelden of dat zij nog apart benoemd moeten worden als partner. Deze
leden wijzen erop dat de AIVD onder het Ministerie van Binnenlandse
Zaken valt en dus niet onder het Ministerie van Justitie en Veiligheid kan
aansluiten. Deze leden vragen de regering of deze partners opgenomen
kunnen worden in het voorstel, of dat deze partners als derden worden
gezien.
Deze partners worden als derden gezien. Incidentele deelname door deze
derden is onder bepaalde voorwaarden mogelijk op grond van artikel 3,
derde lid, van het wetsvoorstel, zoals is toegelicht in de artikelsgewijze
toelichting bij die bepaling.12 Voor de goede orde wordt opgemerkt dat de
Minister van Justitie en Veiligheid geen vaste deelnemer meer is, anders
dan in de internetconsultatieversie van het wetsvoorstel. Deze wijziging is
aangebracht naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State. Zoals is toegelicht in punt 5e van het nader
rapport en de artikelsgewijze toelichting, kan de Minister van Justitie en
Veiligheid op grond van artikel 3, derde lid, op incidentele basis
deelnemen.
Vraag 26 (Volt) – positie en rol weegploeg
De leden van de Volt-fractie lezen dat in de memorie van toelichting bij het
voorstel wordt aangegeven dat alvorens het casusoverleg plaatsvindt,
door een weegploeg wordt afgewogen wie bij het overleg wordt
betrokken. De positie en rol van de weegploeg in de gehele procedure
wordt niet nader gespecifieerd in het wetsvoorstel. Kan de regering
aangeven in hoeverre wordt gewaarborgd dat de weegploeg zal bestaan
uit personen die met voldoende onafhankelijkheid en objectiviteit kunnen
adviseren over de deelname van de partijen aan het casusoverleg?
Waarom is dit niet in de wet verankerd? Wordt dit dan in lagere regelgeving nader uitgewerkt, bijvoorbeeld in beleidsregels of in een circulaire? In het kader van proportionaliteit zou het passend zijn dat door de
weegploeg wordt afgewogen voor wie het noodzakelijk is om aan de
casusoverleggen deel te nemen. Is die noodzakelijkheid volgens de
regering voldoende gecodificeerd in het voorstel of de toelichting op het
voorstel?
De positie en rol van de weegploeg is geregeld in artikel 5 van het
wetsvoorstel. Uit dat artikel volgt dat de weegploeg bestaat uit de politie,
het Openbaar Ministerie en de burgemeester van de gemeente van
verblijf. Zij moeten volgens artikel 5, derde lid, tot een eensluidende
beoordeling komen of de aanmelding van een casus in overeenstemming
is met het doel van het casusoverleg. De weegploeg is volgens artikel 5,
derde lid, tweede volzin, verplicht om daarbij rekening te houden met
objectieve criteria, waaronder de mate waarin betrokkene bereid is
geweld toe te passen of te propageren, de mate waarin betrokkene
12

Kamerstukken 2022/23, 36 225, nr. 3, blz. 37–38.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

19

vasthoudt aan extremistische denkbeelden, zijn sociale relaties, de mate
van identificatie met een extremistische groep of ideologie, en zijn
zelfredzaamheid. In de artikelsgewijze toelichting is dit nader toegelicht.
Volgens artikel 5, vierde en vijfde lid, beoordeelt en bepaalt de weegploeg
voor wie het noodzakelijk is om aan de casusoverleggen deel te nemen.
Hiermee is de noodzakelijkheid voldoende gecodificeerd.
3. Voorgestelde oplossingen van knelpunten bij de verwerking
van persoonsgegevens
Vraag 27 (GroenLinks) – reikwijdte huidige casusoverleggen
De leden van de GroenLinks-fractie begrijpen dat de burgemeester wordt
aangewezen als regievoerder en aanjager van het casusoverleg, maar
alleen indien casuïstiek voorhanden is. Hoe moet dat precies worden
geduid? Onder welke omstandigheden gaat de regering ervan uit dat
sprake is van casuïstiek? Beperken de huidige casusoverleggen zich tot
casuïstiek, of wordt er in bredere zin binnen de casusoverleggen over
radicalisering en terrorismetendensen gesproken? Zo ja, hoe wordt het
risico vermeden dat aan de hand van ongerichte informatie «gezocht»
wordt naar mogelijk radicaliserende inwoners?
Zoals is aangegeven in §8.2 van de memorie van toelichting, kan het ook
gaan om personen die nog niet bekend zijn maar die juist door het
bijeenbrengen en analyseren van informatie van diverse betrokken
deelnemers in beeld komen. Deze personen zijn in ieder geval wel bekend
bij de deelnemer die de casus aanmeldt voor overleg (artikel 5, eerste lid).
In de gezamenlijke analyse in het casusoverleg kunnen daarnaast
personen met wie betrokkene een sociale relatie onderhoudt in beeld
komen, voor zover de gegevens over hen relevant zijn bij het opstellen of
uitvoeren van het integrale plan van aanpak (zie artikel 10, tweede lid,
onder g, modelconvenant en artikel 4, onder h, van het wetsvoorstel).
De casusoverleggen beperken zich tot casuïstiek: volgens artikel 5, eerste
en tweede lid, van het wetsvoorstel bestaat het startpunt van de
gegevensverwerking uit de (aan)melding van een casus. Bij het
inschatten, bespreken en beoordelen van (signalen van radicalisering met
betrekking tot) een persoon dient gebruik te worden gemaakt van
objectieve criteria. Dit is verplicht op grond van het voorgestelde artikel 5,
derde lid. Daarin wordt een vijftal objectieve criteria genoemd waarmee
de weegploeg onder meer rekening dient te houden bij de afweging of
een persoon dient te worden besproken in een casusoverleg. Dit dient om
te voorkomen dat personen ten onrechte worden besproken in het
casusoverleg.
Vraag 28 (GroenLinks) – rechtmatigheidsadviescommissie
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de memorie van toelichting
dat bij een eerdere evaluatie van de contraterrorisme-strategie door
partijen is aangegeven dat de omgang met privacy een belangrijk punt
van aandacht is in de integrale lokale aanpak. Sommige partijen worstelen
met de mate waarin zij informatie kunnen en moeten delen. Deze leden
juichen het toe dat alle partijen kritisch blijven op de vraag of en, zo ja in
hoeverre, hun informatie kan worden gedeeld. Een duidelijk afgebakende
wettelijke basis en kring van bevoegde instanties kan hierbij helpen. In dat
verband vragen deze leden of het dan handig is om aansluiting te zoeken
bij de WGS. Eén van de zorgen bij die wet is de in beginsel onbeperkte
uitbreiding van de samenwerkingsverbanden met overheidsorganisaties
en private partijen. Dat maakt informatiedeling voor bijvoorbeeld het OM
en de Raad voor de Kinderbescherming extra precair, zo veronderstellen
deze leden. Deze leden vragen daarom in navolging van de Afdeling of
niet, in navolging van de WGS, voorzien moet worden in een rechtmatig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

20

heidsadviescommissie, die de rechtmatigheid van de verwerking
structureel beoordeelt. Dat biedt garanties op het functioneren van
informatiedeling binnen het casusoverleg én het geeft organisaties extra
zekerheden dat de informatie die zij delen ook daadwerkelijk gedeeld had
mogen worden. Kan de regering hier een reactie op geven?
De regering onderkent het belang van de instelling van een rechtmatigheidsadviescommissie en heeft het advies van de Afdeling advisering op
dit punt dan ook overgenomen (zie punt 3a van het nader rapport).
Daarom stelt artikel 14 van het wetsvoorstel de instelling hiervan
verplicht.
Vraag 29 (ChristenUnie) – monitoring radicalisering door
gemeente
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of voorliggend wetsvoorstel
voldoende rekening houdt met het digitale domein. Een doel van de wet is
om de mogelijkheid te bieden vroegtijdig casussen te kunnen bespreken
wanneer iemand in het proces van radicalisering naar het extreme toe zit.
Ook op basis van het meest recente DTN weten we dat radicalisering
richting extremisme veelal online plaatsvindt. Welke bevoegdheden heeft
de gemeente op het gebied van monitoring bij deze voorfase van (online)
radicalisering?
Zoals nader is toegelicht in een brief aan uw Kamer van de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 29 april 2022 werken de Ministeries van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en Justitie en Veiligheid momenteel aan een
verdere verheldering van de ervaren onduidelijkheid in het juridisch kader
voor online monitoring door gemeenten in het kader van de openbare
orde en veiligheid. Daarbij is aangekondigd dat een handreiking voor
gemeenten zal worden geformuleerd voor het inzetten van online (sociale
media) monitoring hulpmiddelen op het gebied van openbare orde en
veiligheid en dat deze informatie ook zal worden gedeeld met uw
Kamer.13 Het streven was om voor het eind van vorig jaar het juridisch
kader voor sociale media monitoring door gemeenten te verhelderen en
een handreiking hieromtrent op te stellen voor gemeenten in het kader
van de Openbare Orde en Veiligheid (OOV). Dat is helaas niet gelukt, u
bent daarover geïnformeerd bij brief van de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 23 december 2022.14 Het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Ministerie
van Justitie en Veiligheid werken intensief samen met de onderzoekers en
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten om het juridische kader en de
praktische handreiking zo spoedig mogelijk gereed te hebben.
Tijdens het Commissiedebat Terrorisme en Extremisme d.d. 24 november
2022 heb ik toegezegd uw Kamer nader te informeren over de bevoegdheden van burgemeesters ten aanzien van het tegengaan van (online)
radicalisering en extremisme en in te gaan op de mogelijkheden en
onmogelijkheden van de lokale aanpak en de casusoverleggen. Bij brief
van 23 december 2022 heb ik uw Kamer hierover geïnformeerd.15 Zoals in
deze brief is toegelicht, is het wenselijk om zo vroeg mogelijk te interveniëren in radicaliseringsprocessen, maar juist omdat bepaalde
doelgroepen zich minder zichtbaar begeven in de fysieke wereld, is
vroegsignalering vanuit de omgeving van het individu of vanuit het
netwerk van de gemeenten op dit moment beperkter. Wanneer het
13

Kamerstukken 2021/22, 32 761, nr. 224.
Kamerstukken II, 2022/23, 26 643, nr. 957.
15
Kamerstukken II, 2022/23, 29 754, nr. 668.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

21

besloten webfora betreft, zijn bevoegdheden tot monitoring voorbehouden aan de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Naast de eerder genoemde handreiking voor gemeenten werkt het kabinet
ook aan andere instrumenten die lokale bestuurders kunnen helpen om
online aangejaagde openbare orde verstoringen aan te pakken. Hiertoe
behoort ook een onderzoek naar de mogelijkheid van een voorziening
voor burgemeesters voor het verwijderen van online content, wanneer dit
een acute bedreiging vormt voor de openbare orde. Dit onderzoek loopt
nog en wordt naar verwachting in het voorjaar van 2023 afgerond.
3.1 Het codificeren van de taak van de burgemeester m.b.t. het
casusoverleg
Vraag 30 (ChristenUnie) – onderscheid procesregisseur en
casusregisseur
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat met voorliggend
voorstel de regiefunctie van de gemeente wordt gecodificeerd. De
gemeente heeft zowel een functie als procesregisseur, het bijeen roepen
van het overleg en het bewaken van de voortgang, als ook als casusregisseur, waarbij zij ook inhoudelijke informatie binnen de eigen organisaties bij elkaar brengt. Zij vragen de regering of dit onderscheid
momenteel afdoende geborgd is.
Waar het wetsvoorstel om gaat, is dat de burgemeester volgens artikel 2,
eerste lid, van het wetsvoorstel als taak heeft om de afstemming van
maatregelen te bevorderen en zorg te dragen voor casusoverleg tussen de
deelnemers. Wanneer met de term «casusregisseur» erop wordt gedoeld
dat een specifieke deelnemer het inhoudelijke voortouw neemt, dan geldt
dat het wetsvoorstel op dit punt een zekere mate van flexibiliteit biedt, om
rekening te houden met de omstandigheden van het geval. Zoals nader is
toegelicht in het antwoord op vraag 21, staat het wetsvoorstel er niet aan
in de weg dat in de praktijk, na onderling overleg, een specifieke
deelnemer het inhoudelijke voortouw neemt in een bepaalde casus, gelet
op de aard daarvan, voor zover geen sprake is van het bevorderen van de
afstemming van maatregelen.
Vraag 31 (SGP) – burgemeester of college van B&W
De leden van de SGP-fractie lezen dat de burgemeester een spilfunctie
heeft in het casusoverleg. Deze leden constateren tevens dat in het
oorspronkelijke voorstel het college van burgemeester en wethouders
(college van B&W) deze spilfunctie toebedeeld kreeg, maar in het nader
rapport deze functie toch bij de burgemeester neergelegd is. Deze leden
vragen de regering naar de motivatie achter beide voorstellen en vragen
of dit nog enige consequentie in de praktijk meebrengt. Kan de regering
daarbij ook ingaan op de huidige situatie in de praktijk?
In de consultatieversie van het wetsvoorstel was destijds gekozen om de
regiefunctie neer te leggen bij het college van B&W. De keuze om de
voorgestelde regierol oorspronkelijk op te dragen aan het college hield
verband met het feit dat de gemeente sinds een aantal jaren reeds feitelijk
een belangrijke positie heeft bij de aanpak van radicalisering. Gemeenten,
in het bijzonder het college van burgemeester en wethouders, bevinden
zich immers in een unieke centrale positie tussen veiligheidspartners en
zorgpartijen. De gedachte daarbij was dat het college van burgemeester
en wethouders, meer nog dan de burgemeester, beschikt over taken en
bevoegdheden die worden ingezet in geval van radicalisering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

22

Naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering van de Raad
van State is heroverwogen of deze centrale regierol toch niet het beste
past bij de burgemeester. Bij deze heroverweging bleek gaandeweg
steeds duidelijker dat niet de getalsmatige inzet van taken en bevoegdheden op het gebied van radicalisering doorslaggevend moet zijn, maar
dat het van belang is dat degene die de regierol vervult, ruime ervaring
heeft met de behandeling van zeer gevoelige gegevens en casussen en
daarop is toegerust. Bij casusoverleggen gaat het immers om zeer
gevoelige persoonsgegevens, zoals aangegeven in punt 5d van het nader
rapport. De burgemeester vormt reeds een informatieknooppunt met de
politie en het OM, in het bijzonder in het lokale driehoeksoverleg, en heeft
ruime ervaring met de behandeling van gevoelige gegevens en casussen.
Een aantal burgemeesters heeft bovendien in de praktijk al ruime ervaring
met de regierol om de casusoverleggen te organiseren. Tot slot kon het
kabinet zich vinden in de stelling van de Afdeling dat een rol van het
college in de weegploeg minder goed passend wordt geacht. Het ligt
meer voor de hand dat burgemeester deelneemt aan de weegploeg,
samen met de politie en het OM. Uiteindelijk heeft het kabinet besloten
om het wetsvoorstel aan te passen en de regierol te beleggen bij de
burgemeester. Voor de praktijk heeft dit geen gevolgen voor (het
organiseren van) de casusoverleggen.
3.2 Duidelijke grondslag voor onderlinge verstrekking persoonsgegevens
Vraag 32 (SGP) – intra-gemeentelijke informatiedeling
De leden van de SGP-fractie constateren dat de rol van de gemeente
cruciaal is in de ontwikkeling en participatie van personen. Deze leden
zien dat echter niet terug in de taken en verantwoordelijkheden zoals
neergelegd in het wetsvoorstel. Deze leden constateren dat de rol van de
gemeente in het uitvoeren van de door het casusoverleg opgestelde en
afgestemde interventies niet voldoende duidelijk in het wetsvoorstel naar
voren komt. De voornoemde leden missen in het wetsvoorstel bepalingen
over de mogelijkheid van intra-gemeentelijke informatiedeling, het delen
van persoonsgegevens binnen gemeentelijke onderdelen. Deze leden
lezen dat intra-gemeentelijke informatiedeling mogelijk is bij meldingen,
maar het is deze leden niet duidelijk in hoeverre ontwikkelingen binnen
het casusoverleg intern besproken worden en of informatie opgehaald
kan worden tussen verschillende gemeenteafdelingen.
Zoals is toegelicht in §8.10 van de memorie van toelichting, bevat het
wetsvoorstel als zodanig geen voorziening voor de binnengemeentelijke
informatie-uitwisseling ter bestrijding van radicalisering, maar kan het
wetsvoorstel op dit terrein wel degelijk een meerwaarde hebben voor
gemeenten. Gemeenten worden namelijk als vaste deelnemer aangewezen van de casusoverleggen. Als deelnemer kunnen zij met het oog op
de bestrijding van radicalisering met andere deelnemers gezamenlijk
gegevens verwerken voor zover dat noodzakelijk is voor het doel van het
casusoverleg. De gegevens die een gemeente voor dit doel inbrengt in het
casusoverleg kunnen afkomstig zijn van verschillende onderdelen van de
gemeente wanneer er signalen zijn van radicalisering en zij kunnen de
gegevens uitwisselen met andere deelnemers.
Vraag 33 (SGP) – door college van B&W te verstrekken gegevens
De leden van de SGP-fractie lezen dat artikel 4 de informatieverstrekking
betreft tussen gemeenten. Gegevensverwerking door het college van
B&W dient beperkt te blijven, ondanks haar taak om conclusies van het
casusoverleg ten aanzien van een bepaald subject vast te leggen ten
behoeve van een volgend overleg over deze persoon. Deze leden lezen
dat het uitdrukkelijk niet de taak van het college van B&W is om ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

23

aanzien van personen die worden besproken in het casusoverleg een
dossier aan te leggen waarin alle door de verschillende deelnemende
partijen ingebrachte gegevens worden samengevoegd. Deze leden vragen
de regering welke gegevens het college van B&W wél kan verstrekken,
zijn dit enkel gegevens die door de gemeente zelf zijn gegenereerd?
De aangehaalde passage dat het niet de taak van het college zou zijn om
een dossier aan te leggen, is afkomstig uit de consultatieversie van de
memorie van toelichting. Deze passage is geschrapt in de memorie van
toelichting, zoals ingediend bij uw Kamer. De deelnemers aan de
casusoverleggen verwerken gegevens in een ICT-systeem. De partijen die
deelnemen aan het casusoverleg krijgen voor de betreffende casus een
autorisatie voor het casusdossier. Het bijhouden van het casusdossier is
overigens niet alleen aan het college van B&W, maar ook aan de andere
vaste deelnemers aan het betreffende casusoverleg, gelet op hun rol als
«gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken» in de zin van de AVG. De
gegevens die het college van B&W kan (en moet) verstrekken zijn
opgesomd in artikel 4 («Te verstrekken categorieën persoonsgegevens»).
Vraag 34 (Volt) – begrip terroristische activiteiten
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Afdeling terecht opmerkt dat het
doelbindingsbeginsel uit de AVG vereist dat persoonsgegevens alleen
voor welbepaalde doelen mogen verzameld. Naar aanleiding van het
advies van de Afdeling is het begrip radicalisering in de wet gedefinieerd.
Het begrip terroristische activiteiten daarentegen niet. Dit – mede – omdat
dan zou kunnen worden verwezen naar de strafrechtelijke invulling van
het begrip «terroristisch oogmerk». Die onderbouwing is deels te volgen,
maar heeft wel tot resultaat dat het begrip «terroristische activiteiten»
onvoldoende welbepaald is. Dat dient met name het belang van de
deelnemers aan de multidisciplinaire casusoverleggen, maar is strijdig
met de belangen van eventuele betrokkenen wiens persoonsgegevens
verwerkt worden. Zou de regering nader kunnen uitleggen hoe zij deze
belangen tegen elkaar af heeft gewogen? Waarom zou het slecht zijn om
bij een strafrechtelijke bepaling aan te sluiten, deze beschermen immers
ook de belangen van onschuldigen? Kan de regering onderbouwen op
grond waarvan zij van mening is dat de term «terroristische activiteiten»
voldoende welbepaald is volgens de vereisten uit de AVG en de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) over
artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)?
Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 6.
3.3 Uitzondering op verwerkingsverbod bijzondere categorieën
persoonsgegevens en persoonsgegevens van strafrechtelijke
aard
Vraag 35 (GroenLinks) – beroepsgeheim
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat in het wetsvoorstel
bestaande waarborgen worden geboden, in aanvulling op de AVG. Ook
laat dit wetsvoorstel het beroepsgeheim ongemoeid, maar wordt de vraag
gesteld: kan de benodigde informatie gegeven worden zonder het
beroepsgeheim te doorbreken? Deze leden vragen of dit voldoende
garanties biedt op de eerbiediging van de beroepsmatige geheimhoudingsplicht. Moet hier niet de beoordeling van een dergelijke situatie
worden overgedragen aan professionals binnen de eigen beroepsgroep,
zoals bijvoorbeeld binnen de advocatuur de deken bepaalt of brisante
informatie kan worden gedeeld met politie en justitie? Ogenschijnlijk
irrelevante informatie kan in een andere context en in een breder
beoordelingskader immers tot totaal andere, ongewenste conclusies
leiden en daarmee spanning opleveren met het uitgangspunt dat onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

24

omstandigheden professionals zoals artsen, advocaten en geestelijk
bedienaren in beginsel in vertrouwen moeten kunnen worden genomen.
Het beroepsgeheim geldt onverminderd op grond van artikel 7:457 van
het Burgerlijk Wetboek, artikel 88 van de Wet op de beroepen in de
individuele gezondheidszorg en artikel 7.3.11 van de Jeugdwet. Net zoals
in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden is toegelicht bij soortgelijke
bepalingen, laat het onderhavige wetsvoorstel eveneens onverlet dat het
conflict van plichten een grond kan zijn om het beroepsgeheim zonder
toestemming van betrokkene te doorbreken.16 Dat is nader uitgewerkt in
beroepscodes, in het bijzonder in de richtlijn van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG).17 Deze
beroepsgeheimen dienen een belangrijk maatschappelijk doel, namelijk
het waarborgen van de vrije toegang tot (medische) zorg en (jeugd)hulp.
Het is aan de beroepsgroepen zelf om te beoordelen in welke situaties een
conflict van plichten van de zorg- of hulpverlener vraagt om de geheimhouding te doorbreken zonder toestemming.
Vraag 36 (SGP) – meldingen
De leden van de SGP-fractie lezen dat in artikel 5 een verstrekkingsregime
wordt voorgesteld waarin op het moment dat het college van B&W een
melding ontvangt ter zake van radicalisering, het college van B&W de
ontvangen gegevens beschikbaar kan stellen aan andere instanties voor
zover dat noodzakelijk is met het oog op de taakuitoefening. Deze leden
vragen de regering hoe om wordt gegaan met meldingen die afkomstig
zijn uit een opsporingsonderzoek of lopend strafvorderlijk onderzoek. Kan
het college van B&W de gegevens direct beschikbaar stellen aan de
andere instanties of moet er voor strafvorderlijke gegevens eerst
toestemming van de politie of het OM verkregen worden? Voor deze
specifieke gevallen kan het raadzaam zijn om deze opsporingsinstanties in
de gelegenheid te stellen om de melding te beoordelen alvorens deze
door andere instanties gebruikt worden ten einde lopende strafzaken niet
te frustreren. Is de regering voornemens artikel 5 zo aan te passen dat de
gemeente en andere instanties kunnen verwijzen naar de politie of het OM
indien dat noodzakelijk is voor hun taakuitoefening?
Deze vraag heeft betrekking op artikel 5 uit de consultatieversie van het
wetsvoorstel. Zoals is toegelicht in §8.7 van de memorie van toelichting, is
dit artikel naar aanleiding van de consultatie geschrapt uit het
wetsvoorstel en mag de gemeente, indien zij een dergelijke melding zou
ontvangen, uitsluitend aan deelnemers van het casusoverleg verstrekken
indien de weegploeg, bestaande uit gemeente, politie en OM, de melding
inhoudelijk heeft gewogen en de weegploeg bespreking van de melding
in het casusoverleg nodig acht.18
Vraag 37 (BIJ1) – gegevens waaruit ras of etnische afkomst
blijken
Het lid van de BIJ1-fractie maakt zich grote zorgen over de aard van de
persoonsgegevens waarvan de regering het delen wil faciliteren met dit
wetsvoorstel. Waar komt de noodzaak vandaan om persoonlijke gegevens
waaruit ras en etnische afkomst blijken te behandelen in casusoverleggen? Zou de regering kunnen toelichten wat de toegevoegde waarde is
van deze gegevens in de aanpak van radicalisering en terroristische
activiteiten? Dit lid wijst de regering erop dat het meewegen van ras en

16

Kamerstukken II 2019/20, 35 447, nr. 3, blz. 59 en 122.
KNMG-richtlijn «Omgaan met medische gegevens», KNMG 2022.
18
Kamerstukken II 2022/23, 36 225, nr. 3, blz. 29.
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

25

etniciteit in de behandeling van een casusoverleg bij voorbaat leidt tot
etnische profilering en racistische besluitvorming.
Wanneer de etnische afkomst wordt meegewogen in de aanpak van
radicalisering zullen vooroordelen over de betreffende etniciteit altijd een
rol spelen, los van goede intentie.
Informatie over etnische afkomst of ras kan de besluitvorming van actoren
beïnvloeden en ertoe leiden dat mensen die behoren tot een gestigmatiseerde groep harder aangepakt worden. Daarnaast vraagt dit lid of de
regering van mening is dat het verzamelen en behandelen van gegevens
omtrent «ras» überhaupt nog van deze tijd is. Wat is de toegevoegde
waarde van het behandelen van «ras» in isolatie van etniciteit in een
casusoverleg omtrent radicalisering? Dit lid verzoekt de regering om de
mogelijkheid die wordt vervaardigd om persoonlijke gegevens omtrent
ras en etniciteit te verwerken te schrappen uit het wetsvoorstel.
Allereerst wil het kabinet nogmaals benadrukken dat het de opmerking
van het lid van de BIJ1-fractie, dat behandeling van een casus in een
casusoverleg bij voorbaat leidt tot etnische profilering en racistische
besluitvorming, met klem tegenspreekt. Bespreking van een persoon in
een casusoverleg vindt plaats op basis van specifiek bepaalde, objectieve,
in het wetsvoorstel vastgelegde criteria (artikel 5, derde lid). Of er
noodzaak bestaat tot bespreking van een bepaalde casus in het casusoverleg, wordt bepaald door het antwoord op de vraag of die persoon een
(potentieel) gevaar vormt voor de veiligheid van zichzelf of de samenleving. Etniciteit of ras speelt daarbij geen rol. De ideologie achter de
radicalisering of terroristische activiteiten evenmin.
Door de deelnemers aan een casusoverleg kunnen echter wel persoonsgegevens worden verwerkt waaruit onder meer de etniciteit of ras kan
worden afgeleid of blijken. Het verwerken van bijzondere persoonsgegevens zoals ras of etniciteit is als zodanig niet van belang voor de
beoordeling van de norm van artikel 2, eerste lid, van het wetsvoorstel, te
weten of een persoon in verband kan worden gebracht met radicalisering
of terroristische activiteiten. Bijzondere persoonsgegevens als ras of
etniciteit kunnen echter in bepaalde gevallen worden afgeleid uit andere
gegevens. Informatie over iemands gedragingen en activiteiten zegt
namelijk soms ook iets over zijn ras of etniciteit en of die persoon
bijvoorbeeld een bepaalde geloofs- of levensovertuiging aanhangt. Het is
daarmee onvermijdelijk dat deze persoonsgegevens worden verwerkt.
Deze bijzondere persoonsgegevens zijn echter niet bepalend voor de
vraag of een persoon in verband kan worden gebracht met radicalisering
of terroristische activiteiten.
3.4 Concordantietabel wetsvoorstel en modelconvenant
Vraag 38 (VVD) – wijzigingen ten opzichte van convenant
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de diverse
adviezen die de regering heeft ontvangen in voorbereiding op het
wetsvoorstel. Onder andere uit het advies van de gemeenten Delft, Den
Haag, Gouda en Zoetermeer blijkt dat het convenant en het wetsvoorstel
niet naadloos op elkaar aansluiten. Deze gemeenten en anderen hebben
ervoor gepleit om uitvoering van het bestaande convenant integraal
mogelijk te maken via onderhavig wetsvoorstel. In reactie hierop schrijft
de regering slechts dat «de bestaande praktijk van de persoonsgerichte
aanpak in beginsel ongewijzigd moet kunnen worden voortgezet». Deze
leden vragen welke exacte afspraken van het convenant straks niet meer
ongewijzigd onder het nieuwe regime van het wetsvoorstel kunnen
worden voortgezet en wat de reden is (per afspraak uit het convenant) om
bestaande afspraken en werkwijzen te veranderen en of hierover overleg
is gevoerd met alle partijen die deelnemen aan het convenant. Heeft het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

26

wetsvoorstel in zijn huidige vorm de instemming van alle deelnemers van
het convenant en, meer specifiek, ook van de gemeenten die eerder
hebben gepleit voor integrale overname van het convenant in het
wetsvoorstel?
De afspraken uit het convenant kunnen onder het nieuwe regime van het
wetsvoorstel in principe ongewijzigd worden voortgezet, met dien
verstande dat de grondslagen, waarborgen en voorwaarden voor de
gegevensuitwisseling volgen uit het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel wordt
in de kern gesteund door onder meer G4, Openbaar Ministerie, Vereniging
van Nederlandse Gemeenten, Haaglanden en de raad voor de kinderbescherming. De consultatiereacties, mede afkomstig van deelnemers aan
het convenant, zijn in hoge mate overgenomen.19
4. Verhouding tot de Zorg- en Veiligheidshuizen
4.1 Wetsvoorstel exclusief van toepassing op radicaliseringscasus
Vraag 39 (CDA) – informatiedeling met Zorg- en Veiligheidshuis
De leden van de CDA-fractie lezen dat er in de praktijk meerdere samenwerkingsverbanden zijn waar een casus terecht kan komen, zoals bij
GGZ-casuïstiek. Deze leden constateren net als de regering dat radicalisering ook pas achteraf kan blijken en lezen dat in dat geval de
mogelijkheid moet bestaan om te kunnen schuiven tussen casustafels,
zoals de verschuiving van het casusoverleg in Zorg- en Veiligheidshuizen
naar een casusoverleg volgens het onderhavige wetsvoorstel dat ziet op
een persoonsgerichte aanpak van radicalisering. Deze leden vragen aan
de regering dat, wanneer sprake is van een verschuiving van een regulier
casusoverleg naar een persoonsgerichte aanpak, of de informatie die is
verzameld bij het eerdere casusoverleg gedeeld kan worden met het
casusoverleg over de persoonsgerichte aanpak. Hoe kan de regering
ervoor zorgen dat er geen sprake is van dubbel werk, waardoor het traject
langer duurt dan voorzien?
Indien de casus overeenkomstig artikel 5 van het wetsvoorstel wordt
aangemeld bij het casusoverleg voor de persoonsgerichte aanpak van
radicalisering en terroristische activiteiten, dan wordt overeenkomstig
artikel 4 van het wetsvoorstel relevante informatie verstrekt bij de
aanmelding van de casus. Die informatie kan zijn verzameld bij een eerder
casusoverleg, waarna deze wordt gedeeld met het casusoverleg inzake
radicalisering en terroristische activiteiten.
4.2 Vergelijking waarborgen in dit wetsvoorstel met wetsvoorstel
WGS
Vraag 40 (D66) – geautomatiseerde gegevensanalyse
De leden van de D66-fractie zijn de regering erkentelijk voor het
overnemen van het advies van de Afdeling om de waarborgen in het
onderhavige wetsvoorstel in overeenstemming te brengen met het
wetsvoorstel WGS. De Afdeling merkt op dat het wetsvoorstel, anders dan
voor enkele samenwerkingsverbanden die onder het wetsvoorstel
gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) vallen, niet
voorziet in een bevoegdheid om geautomatiseerd gegevens te verwerken.
Hoe verhoudt dit zich tot het feit dat volgens de memorie van toelichting
deelnemers wel risicotaxatie-instrumenten kunnen gebruiken ter
ondersteuning van de beoordeling van de aanmelding en de weging
voorafgaand aan het casusoverleg? Kan de regering uitsluiten dat er (nu
19

Zie de reactie op de consultatiereacties in de memorie van toelichting, blz. 24–34.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

27

of in de toekomst) gegevens verwerkt worden voor (semi)geautomatiseerde risicotaxatie-instrumenten die gebruikt worden door
deelnemers? Welke waarborgen zijn er dat het gebruik van risicotaxatieinstrumenten met indicatoren die indirect herleidbaar kunnen zijn naar
afkomst of religie, zoals bijvoorbeeld de indicator «ideologie», niet leidt
tot discriminatie op grond van afkomst of religie?
Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 15. Risicotaxatieinstrumenten worden niet gebruikt voor geautomatiseerde gegevensanalyse. Telkens spelen diverse (sociale, psychologische, economische,
culturele) factoren op meerdere niveaus een rol in processen van
radicalisering. Vanuit dat inzicht moet de weegploeg per aangemelde
casus op grond van objectieve criteria beoordelen of het noodzakelijk is
de casus te bespreken in een casusoverleg, gelet op het doel van de
casusoverleggen. Deze waarborg is neergelegd in artikel 5, derde lid, van
het wetsvoorstel. Uit wetenschappelijk onderzoek naar radicalisering en
uit de ervaringspraktijk blijkt dat er geen eenduidig profiel bestaat. De
genoemde objectieve criteria vormen dan ook geen checklist die kan
worden afgevinkt of die uitputtend kan zijn. Het gaat om de algehele
afweging.
Vraag 41 (SP) – maximale bewaartermijn
De leden van de SP-fractie vragen waarom de bewaartermijn wordt
verlengd van vijf jaar na de eerste verwerking naar vijf jaar na de laatste
verwerking. Deze leden begrijpen dat de uitzonderingsmogelijkheid is
komen te vervallen, waardoor het risico bestaat dat van eenieder onnodig
langer gegevens worden bewaard, in plaats van meer maatwerk in het
geval van uitzonderingsmogelijkheden. Kan de regering hier nader op
ingaan?
Artikel 13, eerste lid, van het modelconvenant20 kent nu ook een bewaartermijn van vijf jaar na de laatste verwerking. Ten opzichte van het
wetsvoorstel Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden is
de termijn wel een verschil. In de WGS is een maximale bewaartermijn
van «vijf jaar na de datum van eerste verwerking» opgenomen. Het
voorliggende wetsvoorstel bevat een termijn van 5 jaar na de laatste
verwerking. Hiervoor is gekozen vanwege de langere duur van specifieke
casuïstiek. Zoals is toegelicht in §5.3 van de memorie van toelichting, kan
er sprake zijn van uitreis of bijvoorbeeld van voor terrorisme veroordeelden die na detentie terugkeren. In deze gevallen is sprake van
casuïstiek met doorlooptijden van langer dan vijf jaar, waarbij er een
periode is waarin geen sprake is van actieve verwerking van (persoons)gegevens. Werkelijke deradicalisering is soms een jarenlang proces. Een
termijn van vijf jaar na de laatste verwerking is niet ongebruikelijk.21
Overigens moeten de deelnemers de persoonsgegevens afschermen
zodra zij een casus afsluiten (artikel 6, derde lid, wetsvoorstel).
5. Uitvoeringsgevolgen
Vraag 42 (ChristenUnie) – kleinere gemeenten en gemeenten
zonder casusoverleg
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de gevolgen van
voorliggend voorstel voor kleinere gemeenten en voor gemeenten die
nog geen casusoverleg hebben ingericht. Deze leden constateren dat een
«substantieel deel van de gemeenten» reeds een casusoverleg organiseert. Dat betekent dus ook dat een aanzienlijk deel dit niet doet. Om
20
21

Modelconvenant persoonsgerichte aanpak radicalisering en extremisme (Stcrt. 2017, 41324).
Vergelijk in dit kader bijvoorbeeld artikel 7b van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen
terrorismebestrijding of artikel 6:6, tweede lid, Besluit politiegegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

28

hoeveel gemeenten gaat het en kan de bestuurslast voor deze gemeenten
gekwantificeerd worden?
In antwoord op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie
antwoord ik dat er geen exacte cijfers bekend zijn over de hoeveelheid
gemeenten die nog geen casusoverleg organiseren. Uit het inspectierapport evaluatie actieprogramma jihadisme uit 2017 bleek dat 70 procent
van de gemeenten wel een lokaal casusoverleg heeft georganiseerd.22 Het
kabinet heeft geen aanwijzingen dat dit percentage de laatste jaren
significant is veranderd. Zoals opgemerkt in de memorie van toelichting,
heeft het wetsvoorstel tot gevolg dat er een structuur dient te zijn voor
overleg indien zich gevallen voordoen die bespreking behoeven. Om die
reden hoeft die structuur niet in alle gemeenten te bestaan.
De bestuurslast voor gemeenten die thans een structuur voor een
casusoverleg dienen in te richten, is niet te kwantificeren omdat dit van
vele factoren afhangt. Het kabinet hecht er aan op te merken dat voor de
inrichting van de verplichting tot het hebben van een structuur voor een
casusoverleg door (kleinere) gemeentes ondersteuning kan worden
gezocht in de ervaring en faciliteiten van grotere gemeentes en/of
regionale Zorg- en Veiligheidshuizen. Dit is toegelicht in paragraaf 5 van
de memorie van toelichting. Aan het gebruik van de ervaring en faciliteiten van de Zorg- en Veiligheidshuizen zijn wel voorwaarden verbonden:
men dient zich bewust te zijn van verschillende wettelijke kaders tussen
het reguliere casusoverleg en het casusoverleg voor de persoonsgerichte
aanpak van radicalisering en terroristische activiteiten; er dient een
scheiding te zijn in de gegevenshuishouding van beide soorten casusoverleggen; het gebruikte ICT-systeem moet voldoen aan de eisen van de AVG
en het onderhavige wetsvoorstel.
6. Consultatie
6.1 Verhouding tot convenant
Vraag 43 (SP) – informatierechten uit de AVG
De leden van de SP-fractie lezen dat de informatierechten van de
betrokkene volgen uit de AVG en niet opgenomen zijn in het betreffende
wetsvoorstel. Waarom heeft de regering daarvoor gekozen? Wordt het
aan betrokkenen gemeld dat zij onderwerp van gesprek zijn in een
casusoverleg? Kan dit antwoord worden toegelicht?
De informatieverplichting op grond van artikel 14 AVG verplicht de
deelnemers aan het casusoverleg om betrokkenen bepaalde informatie te
verschaffen over de verwerking van hen betreffende persoonsgegevens.
Omdat deze verplichting rechtstreeks op grond van de AVG geldt, is dit
niet herhaald.
Op de informatieplicht gelden verschillende uitzonderingen, onder meer
in geval van het doorkruisen van toezichts- en opsporingsbelangen
(artikel 41, eerste lid, onder h en e, Uitvoeringswet AVG jo. artikel 23 AVG).
Dit kan betekenen dat betrokkene niet of pas achteraf wordt geïnformeerd.
Een relevante uitzondering doet zich verder voor als het verstrekken van
de informatie onmogelijk blijkt of onevenredig veel inspanning zou vergen
of indien het verstrekken van de informatie de doeleinden van de
gegevensverwerking zou doorkruisen (artikel 14, vijfde lid, onderdeel b,
AVG). In het wetsvoorstel zijn geen aanvullende uitzonderingsgronden
opgenomen.

22

Kamerstukken II 2016/2017, 29 754, nr. 432, bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

29

6.2 Verhouding tot WGS
Vraag 44 (VVD) – stand van zaken WGS
De leden van de VVD-fractie constateren dat de commissie Justitie en
Veiligheid van de Eerste Kamer reeds op 18 februari 2022 een voorlopig
verslag heeft uitgebracht bij de WGS, nadat de Tweede Kamer in juli 2021
het wetsvoorstel heeft aanvaard. Kan de regering aangeven wat de laatste
stand van zaken omtrent dit wetsvoorstel is en of de regering voornemens
is nog in 2022 een memorie van antwoord aan de Eerste Kamer te sturen?
Deze vragen zijn inmiddels beantwoord.
II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 3. Deelnemers
Vraag 45 (VVD) – huidige positie NCTV in casusoverleggen
De leden van de VVD-fractie lezen dat na de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel Wet verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse
terrorismebestrijding en nationale veiligheid, de NCTV ook voor de
uitvoering van de in dat wetsvoorstel vastgelegde taken incidenteel kan
deelnemen aan casusoverleggen. Dat geeft volgens de regering de
mogelijkheid om bijvoorbeeld ten behoeve van de vereiste coördinatie in
de aanpak van individuele casuïstiek rond terugkerende uitreizigers, deel
te nemen aan een casusoverleg. Deze leden spreken hun zorgen uit over
deze passage in de memorie van toelichting, nu daaruit lijkt te volgen dat
de NCTV gemankeerd is in zijn informatiepositie en ook zeer wordt
beperkt in de mogelijkheden om in de aanpak rondom terugkerende
uitreizigers een coördinerende rol te vervullen. Deelt de regering deze
zorgen? Kan de regering daarnaast aangeven of de gemankeerde positie
van de NCTV acute risico’s oplevert voor de nationale veiligheid, doordat
in de casuïstiek rond terugkerende uitreizigers de NCTV niet kan
deelnemen aan casusoverleggen? In het verlengde hiervan vragen deze
leden of er wel een gezamenlijk plan van aanpak kan worden gemaakt in
het kader van een persoonsgerichte aanpak waar de NCTV input voor kan
leveren.
Ik kan de leden van de VVD-fractie antwoorden dat de wettelijke verankering van de coördinerende taak van de Minister van Justitie en
Veiligheid, die wordt uitgevoerd door de NCTV, van belang is voor het
goed functioneren van de NCTV en voor de (toekomstige) mogelijkheid
om als incidentele deelnemer aan te sluiten bij casusoverleggen. Pas na
inwerkingtreding van wetsvoorstel 35958 kan de NCTV voor de uitvoering
van de in dat wetsvoorstel vastgelegde taken incidenteel deelnemen aan
casusoverleggen, uiteraard indien en voor zover dat noodzakelijk is voor
de aanpak van een specifieke casus. Dit laatste geldt op grond van
artikel 3, derde lid, overigens voor alle incidentele deelnemers.
De NCTV kan dan ook beperkt input leveren voor een gezamenlijk plan
van aanpak. Of dit acute risico’s voor de nationale veiligheid oplevert, valt
niet te zeggen. In de toekomst zal de (incidentele) inbreng van de NCTV in
een casusoverleg overigens uitsluitend coördinerend van aard zijn. Ik
verwijs hiervoor naar het antwoord op vraag 48. Op dit moment is
aansluiting door de NCTV in een casusoverleg alleen mogelijk als dat
noodzakelijk is in verband met de taken en bevoegdheden bij of krachtens
de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding of de
artikelen 23 en 23b van de Paspoortwet (in verband met een verzoek om
een paspoortmaatregel op grond van artikel 23 Paspoortwet).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

30

Vraag 46 (VVD) – deelname organisatie wegens specifieke
expertise
De leden van de VVD-fractie vragen of het in uitzonderlijke gevallen
mogelijk is voor een organisatie wegens specifieke expertise of informatiepositie toch deel te nemen aan een lokaal casusoverleg, wanneer alle
deelnemers van het casusoverleg aangeven dat deelname van de
organisatie van belang is voor het in kaart brengen van radicalisering en
terroristische activiteiten. Kan de organisatie in een dergelijk geval toch
deelnemen, of blijft het echt beperkt tot het aanleveren van informatie aan
de weegploeg?
De weegploeg (politie, Openbaar Ministerie en burgemeester gezamenlijk)
kan deelname toestaan onder de voorwaarden van artikel 3, derde lid, van
het wetsvoorstel. Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 1, waarin
dit is toegelicht.
Vraag 47 (VVD) – deelname DJI
De leden van de VVD-fractie benadrukken dat uit de evaluatie van de
persoonsgerichte aanpak radicalisering in Den Haag bleek dat de
aanwezigheid van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) tijdens casusoverleggen relevant is. De belangrijkste reden daarvoor is dat er een
gezamenlijk plan van aanpak kan worden gemaakt indien er in de
casuïstiek sprake is van detentie. Waarom is ervoor gekozen dat DJI
slechts wordt aangemerkt als een incidentele deelnemer? Kan de regering
toezeggen dat DJI nu al in de praktijk en ook straks onder het nieuwe
wettelijk regime altijd aanwezig kan en mag zijn bij lokale casusoverleggen indien er in de casuïstiek sprake is van detentie? Zo nee, waarom
niet?
In artikel 3, derde lid, van het wetsvoorstel is opgenomen dat de
weegploeg (politie, Openbaar Ministerie en burgemeester gezamenlijk)
kan toestaan dat derden op incidentele basis aan het casusoverleg
deelnemen, indien zij over deskundigheid beschikken die noodzakelijk is
bij de aanpak van een specifieke casus en zij gelet op hun onderscheidene
wettelijke of publieke taken en bevoegdheden een rol kunnen spelen bij
het opstellen, uitvoeren of evalueren van het integrale plan van aanpak.
Dit is alleen aan de orde als de vaste deelnemers over onvoldoende
expertise over de specifieke casus beschikken om deze werkzaamheden
uit te voeren.
Niet in elke radicaliseringscasus is sprake van een persoon die gedetineerd is of was. Indien een in het casusoverleg te bespreken persoon
binnenkort in detentie gaat of recent gedetineerd was, heeft de Dienst
Justitiële Inrichtingen de benodigde expertise en maakt dan als
incidentele deelnemer onderdeel uit van het casusoverleg. In de gevallen
waarin geen sprake is van detentie, is de expertise van Dienst Justitiële
Inrichtingen op dat moment in het casusoverleg niet benodigd.
Vraag 48 (SP) – huidige en toekomstige positie NCTV in casusoverleggen
De leden van de SP-fractie lezen in het onderhavige voorstel over de rol
van de NCTV, of, gezien hun wettelijke verankering, de Minister van
Justitie en Veiligheid. Kan de regering ingaan op hoe deze rol nu vorm is
gegeven en hoe deze rol eruitziet als het voorliggende voorstel in werking
zou zijn getreden? Kan de regering dit ook nader toelichten indien de Wet
verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse terrorismebestrijding en nationale veiligheid niet wordt aangenomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

31

Zoals in de artikelsgewijze toelichting bij artikel 3, derde lid, is toegelicht,
kan de NCTV, namens de Minister van Justitie en Veiligheid, in bepaalde
gevallen op incidentele basis deelnemen aan het casusoverleg. Op dit
moment is dat alleen mogelijk als dat noodzakelijk is in verband met de
taken en bevoegdheden bij of krachtens de Tijdelijke wet bestuurlijke
maatregelen terrorismebestrijding of de artikelen 23 en 23b van de
Paspoortwet (in verband met een verzoek om een paspoortmaatregel op
grond van artikel 23 Paspoortwet). Pas na inwerkingtreding van
wetsvoorstel 35958 zou de NCTV ook voor de uitvoering van de in dat
wetsvoorstel vastgelegde taken incidenteel kunnen deelnemen aan
casusoverleggen. Het geeft de mogelijkheid om bijvoorbeeld ten behoeve
van de vereiste coördinatie in de aanpak van individuele casuïstiek rond
terugkerende uitreizigers, deel te nemen aan een casusoverleg.
Vraag 49 (SP) – gezamenlijke verantwoordelijkheid en incidentele
deelnemers
De leden van de SP-fractie lezen dat de vaste deelnemers aan het
casusoverleg verantwoordelijk zijn om na te gaan of incidentele
deelnemers voldoen aan de wettelijke vereisten, bijvoorbeeld rondom de
AVG. Is dit een gezamenlijke verantwoordelijkheid? Betekent dit dat
bijvoorbeeld de Raad voor de Kinderbescherming verantwoordelijk is om
zich ervan te vergewissen dat een incidentele deelnemer als een kennisinstelling of de NCTV aan de waarborgen voldoet? Zo ja, hoe werkt dit
praktijk? Zo nee, kan toegelicht worden hoe deze verantwoordelijkheid er
in de praktijk uitziet?
Volgens artikel 3, vierde lid, van het wetsvoorstel is het aan de vaste
deelnemers om erop toe te zien dat derden die op incidentele basis
deelnemen aan het casusoverleg voldoen aan de AVG en het
wetsvoorstel. Hiermee is niet beoogd om de bestaande praktijk te
wijzigen. De huidige praktijk is dat de gemeente in de rol van regievoerder, vaak in samenwerking met het regionale Zorg- en Veiligheidshuis, zorg draagt voor de waarborg dat een incidentele deelnemer
bekend is met de wettelijke vereisten. In bepaalde gevallen wordt dit
ondersteund met het ondertekenen van een geheimhoudingsverklaring
waarin de (on)mogelijkheden ten aanzien van het verwerken van
(persoons)gegevens vastgelegd zijn.
Artikel 5. Weging voorafgaand aan casusoverleg
Vraag 50 (SP) – geen overeenstemming weegploeg
De leden van de SP-fractie lezen dat een weegploeg van OM, politie en
gemeente moet wegen of een persoon terecht in een casusoverleg dient
te worden besproken en welke instanties daarvoor noodzakelijk zijn. Wat
gebeurt er indien er in de weegploeg geen overeenstemming bestaat over
bespreking?
Artikel 5, derde lid, van het wetsvoorstel bepaalt dat de weegploeg (de
politie, het Openbaar Ministerie en de burgemeester) gezamenlijk de
aanmelding analyseren en tot een eensluidende beoordeling komen of de
aanmelding van een casus in overeenstemming is met het doel van het
casusoverleg. Als de leden van de weegploeg niet unaniem van mening
zijn dat de casus in overeenstemming met het doel van het casusoverleg,
dan volgt uit artikel 5 dat de casus niet kan worden aangemeld bij het
casusoverleg.
Vraag 51 (ChristenUnie) – geautomatiseerde gegevensanalyse
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat mag worden verstaan
onder risicotaxatie-instrumenten. Kunnen hier nu, of in de toekomst, ook
(semi-)geautomatiseerde instrumenten onder vallen? Zo ja, hoe verhoudt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

32

dit zich tot pagina 19 van de memorie van toelichting, waar wordt gesteld
dat geautomatiseerde gegevensanalyse niet aan de orde is. Zo nee, op
welke wijze is dit geborgd, nu en in de toekomst? Is het deelnemers dus
niet toegestaan op basis van deze wet gebruik te maken van dergelijke
instrumenten?
Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 40.
Artikel 22. Wetstechnische aanpassing Wet gegevensverwerking
door samenwerkingsverbanden
Vraag 52 (VVD) – noodzaak wetstechnische aanpassing
De leden van de VVD-fractie zien in dat in artikel 22 van het wetsvoorstel
een wetstechnische aanpassing van de Wet gegevensverwerking door
samenwerkingsverbanden wordt voorgesteld. Deze aanpassing wordt niet
toegelicht in de memorie van toelichting. Kan de regering toelichten
waarom deze wetstechnische aanpassing nodig is?
Zowel het voorliggende wetsvoorstel als het wetsvoorstel WGS wijzigen
artikel 8a van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg), om in
artikel 8a verwijzingen op te nemen naar artikelen die de beide
wetsvoorstellen toevoegen aan de Wjsg. Deze samenloopbepaling is
nodig om te zorgen dat de beide wijzigingen effect sorteren.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yesilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 225, nr. 6

33