Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3636

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 maart 2023
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 3 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Verordening emissienormen nieuwe zware bedrijfsvoertuigen
(Kamerstuk 22 112, nr. 3634)
Fiche: Richtlijn lood en diisocyanaten (Kamerstuk 22 112, nr. 3635)
Fiche: Verordening Europese statistieken over bevolking en huisvesting
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3636
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

1

Fiche: Verordening Europese statistieken over bevolking en
huisvesting
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
betreffende Europese statistieken over bevolking en huisvesting, tot
wijziging van verordening (EG) nr. 862/2007 en tot intrekking van de
verordeningen (EG) nr. 763/2008 en (EU) nr. 1260/2013
b) Datum ontvangst Commissiedocument
20 januari 2023
c) Nr. Commissiedocument
COM (2023) 31
d) EUR-lex
https://eur-lex.Europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=COM:2023:31:FIN
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
SWD (2023) 11 https://eur-lex.Europa.eu/legal-content/NL/TXT/
?uri=SWD:2023:0011:FIN
SEC (2023) 38 https://eur-lex.Europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?uri=pi_com:SEC(2023)38
f) Behandelingstraject Raad
Raad Algemene Zaken
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
h) Rechtsbasis
Artikel 338, lid 1 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie (VWEU)
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Het voorstel maakt onderdeel uit van het programma van de Europese
Commissie (hierna: Commissie) voor gezonde en resultaatgerichte
regelgeving (REFIT)1 en is gericht op stroomlijning en integratie van
bestaande verordeningen en verbetering van de samenhang en de
vergelijkbaarheid van de Europese bevolkingsstatistieken. In het Commissievoorstel worden twee bestaande verordeningen volledig2 en een
andere bestaande verordening deels3 geïntegreerd in één enkel nieuw
rechtskader.
Het eerste doel van het voorstel is om een gemeenschappelijk rechtskader
vast te stellen voor de ontwikkeling, productie en verspreiding van
Europese statistieken over bevolking en huisvesting. Deze statistieken
vormen de basis voor alle sociale statistieken en worden onder meer
gebruikt om samenhangende indicatoren en trends te berekenen. Deze
statistieken zijn nodig voor de beleidsvorming en analyses ten aanzien
1

Het programma van de Commissie voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving (REFIT)
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52012DC0746.
2
Verordening (EG) nr. 763/2008 betreffende volks- en woningtellingen, en Verordening (EU)
nr. 1260/2013 betreffende de Europese bevolkingsstatistieken.
3
Verordening (EG) nr. 862/2007 betreffende communautaire statistieken over migratie en
internationale bescherming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

2

van verschillende activiteiten van de Europese Unie en de lidstaten, zoals
bijvoorbeeld het economisch, sociaal en cohesiebeleid, inclusief de
bevolkingsprognoses die ook worden gebruikt in het kader van het
Europees semester. Eveneens vormen de bevolkingsstatistieken de
grondslag voor het berekenen van de gekwalificeerde meerderheid bij
besluitvorming in de Raad4.
Het tweede doel van het voorstel is om de twee bestaande verordeningen
(EG) 763/20085 en (EU) 1260/20136 op het terrein van Europese statistieken
over bevolking, huisvesting en demografie in te trekken, gezien deze in de
nieuwe verordening worden geïntegreerd.
Het derde doel is de bestaande verordening (EG) 862/20077 op onderdelen
met betrekking tot de statistieken over internationale migratie, inwoners
en de verwerving van staatsburgerschap te wijzigen. De desbetreffende
statistieken worden in verordening (EG) 862/2007 geschrapt en in het
onderhavige voorstel geïntegreerd.
Als vierde doel wordt geregeld dat de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het beheer van administratieve gegevensbronnen op
het gebied van justitie en binnenlandse zaken8, het hergebruik van de in
deze systemen aanwezige gegevens aan de nationale statistische
autoriteiten toe te staan voor de productie van Europese statistieken. Het
betreft gegevens ten aanzien van asiel en administratieve en gerechtelijke
procedures in verband met immigratiewetgeving. Voor de operationele
uitvoering moeten samenwerkingsovereenkomsten tussen de desbetreffende nationale autoriteiten en de nationale statistische instantie worden
gesloten.
Tevens bevat de verordening bepalingen ten aanzien van kwaliteitseisen
alsmede voorschriften betreffende de gegevensbronnen en de methoden
waarop de lidstaten de gegevens kunnen verzamelen. Vervolgens wordt
uitsluitend voor statistische doeleinden het delen van gegevens tussen de
bevoegde nationale statistische instanties van de lidstaten en de
Commissie (Eurostat) geregeld. Op verzoek moet de Commissie (Eurostat)
voor statistische doeleinden toegang krijgen tot de relevante gegevens en
metagegevens uit databanken en interoperabiliteitssystemen die worden
beheerd door organen en agentschappen van de Unie, zoals bijvoorbeeld
het centrale register voor rapportage en statistieken (CRRS).
De verordening bevat eveneens bepalingen ten aanzien van de uitvoering
van proef- en haalbaarheidsstudies. De Commissie kan op basis van
cofinanciering een financiële bijdrage uit de begroting van de Unie aan de
nationale statistische instanties van de lidstaten verlenen, zoals bijvoorbeeld voor de ontwikkeling en uitvoering van nieuwe of verbeterde
gegevensbronnen, methodologieën en deelname aan proef- en haalbaarheidsstudies. De verordening regelt eveneens de mogelijkheid voor de
lidstaten om voor maximaal twee jaar in aanmerking te kunnen komen
4

Gekwalificeerde meerderheid besluitvorming conform artikel 238, lid 3 onder a) en b) VWEU.
Verordening (EG) 763/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juli 2008 betreffende
volks- en woningtellingen.
6
Verordening (EU) 1260/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 20 november 2013
betreffende de Europese bevolkingsstatistieken.
7
Verordening (EG) nr. 862/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 11 juli 2007
betreffende communautaire statistieken over migratie en internationale bescherming en tot
intrekking van Verordening (EEG) nr. 311/76 van de Raad betreffende de opstelling van
statistieken over buitenlandse werknemers.
8
Unie-informatiesystemen op het gebied van grenzen en visa conform verordening (EU)
2019/817 en Unie-informatiesystemen op het gebied van politiële en justitiële samenwerking,
asiel en migratie, conform verordening (EU) 2019/818.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

3

voor een afwijkingsbepaling, indien voor de toepassing van de verordening grote aanpassingen van het nationaal statistisch systeem van een
lidstaat nodig zijn. Bovendien krijgt de Commissie de bevoegdheid om
voor onbepaalde tijd gedelegeerde handelingen vast te stellen en om
door middel van de onderzoeksprocedure uitvoeringshandelingen vast te
stellen.
b) Impact assessment Commissie
Volgens de Commissie vertoont het huidige rechtskader lacunes en
zwakke punten, bijvoorbeeld de harmonisatie van de statistische definitie
van de bevolking, die onduidelijk is en leidt tot een gebrek aan
samenhang en vergelijkbaarheid.
De beschikbaarheid van de frequentie van de statistieken over de
bevolking wordt door de Commissie als ontoereikend gezien, en het
huidige rechtskader biedt geen flexibiliteit voor de Commissie om de
statistieken aan te passen aan nieuwe beleidsprioriteiten, zoals bijvoorbeeld steeds dynamischere migratiebewegingen. Vervolgens vindt de
Commissie dat het bestaande rechtskader een belemmering vormt
waardoor het niet mogelijk is voor lidstaten om over te gaan naar een
intensiever gebruik van administratieve gegevens en andere nieuwe
bronnen.
De Commissie heeft in totaal zeven verschillende opties overwogen. De
Commissie verwacht dat met het onderhavige voorstel waarin twee
bestaande verordeningen volledig9 en een bestaande verordening deels10
worden geïntegreerd in één enkel nieuw rechtskader, beter kan worden
ingespeeld op de behoeften van de gebruikers. De effectbeoordeling wijst
uit dat de meeste voordelen van alle overwogen beleidsopties niet konden
worden gekwantificeerd. Uit de effectbeoordeling is echter kwalitatief
gebleken dat geen van de opties duidelijk kosteneffectiever is dan de
andere. Daarentegen bieden zij toenemende voordelen direct voor
gebruikers van statistieken en indirect voor de gehele samenleving tegen
stijgende kosten vooral voor de nationale statistische instituten, als
producenten van de statistieken. De effectbeoordeling wijst verder uit dat
het delen van gegevens met behulp van moderne technologieën op
lange-termijn doeltreffendere en efficiëntere oplossingen biedt voor
statistische kwaliteitsborging.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Bevolkingsstatistieken vormen de basis voor het bredere stelsel van
sociale statistieken en zijn nodig voor het analyseren van de onderlinge
samenhang tussen de omvang en samenstelling van de bevolking
alsmede de veranderingen daarin (geboorte, sterfte, migratie). Deze
statistieken zijn zowel op nationaal als regionaal niveau nodig om beleid
te kunnen maken en te evalueren met betrekking tot de maatschappelijke
gevolgen van de demografische ontwikkelingen op de Nederlandse
samenleving bijvoorbeeld op het gebied van stedelijke ontwikkeling
(wonen), arbeidsmarkt, zorg en onderwijs. Meer beleidsmatig spelen rond
bevolkingsontwikkelingen, migratie, woningtekort en vergrijzing veel
zaken waarvoor informatievoorziening over bevolking, huishoudens en
9

Verordening (EG) nr. 763/2008 betreffende volks- en woningtellingen, en Verordening (EU)
nr. 1260/2013 betreffende de Europese bevolkingsstatistieken.
10
Verordening (EG) nr. 862/2007 betreffende communautaire statistieken over migratie en
internationale bescherming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

4

huisvesting van belang is, zoals onder meer de Staatscommissie
Demografische Ontwikkelingen11, de Verkenning Bevolking 205012 en de
periodieke ramingen van huishoudensgroei en woningtekort. Het kan
wenselijk zijn de statistieken zodanig vorm te geven dat zij ook deze
beleidsafwegingen kunnen onderbouwen en ondersteunen.
Op dit moment verstrekt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
reeds gegevens aan de Commissie (Eurostat) op basis van verordening
(EG) 763/2008, verordening (EU) 1260/2013 en verordening (EG) 862/2007
voor de samenstelling van Europese statistieken over bevolking,
huisvesting, demografie, internationale migratie, inwoners en de
verwerving van staatsburgerschap. In Nederland is de productie van
bevolkingsstatistieken efficiënt en kosteneffectief ingericht. De statistieken
zijn gebaseerd op informatie die het CBS ontvangt uit de gemeentelijke
basisregistratie personen (BRP13), overige registraties en informatie die
reeds bij het CBS beschikbaar is. Hierdoor kunnen de desbetreffende
statistieken op basis van bestaande administratieve bronnen worden
samengesteld. Daardoor worden uitgebreide en kostbare enquêtes
voorkomen. Het is voor het kabinet van essentieel belang dat het CBS bij
de uitvoering van EU-regelgeving gebruik kan blijven maken van de
bestaande productieprocessen.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet erkent het belang van het verzamelen van geharmoniseerde
statistieken over bevolking en huisvesting op EU-niveau ten behoeve van
beleidsafwegingen. Het kabinet erkent tevens dat hier nog uitdagingen bij
bestaan, soms ook op nationaal niveau. Geharmoniseerde statistieken zijn
van belang voor de beleidsvorming en het evalueren van de voortgang
van het beleid voor de taken van de Unie, zoals bijvoorbeeld demografische veranderingen, economische, sociale en territoriale cohesie. Het
kabinet staat echter kritisch tegenover verdere harmonisatie van deze
statistieken en kan deze zonder goede onderbouwing van de noodzaak
niet zonder meer ondersteunen, temeer omdat de gedelegeerde bevoegdheden en uitvoeringsbevoegdheden, onvoldoende worden afgebakend in
het voorstel. De kritiek van het kabinet ziet op drie aspecten van het
voorstel. Ten eerste beoogt de Commissie de definities aan te passen,
waardoor Nederland niet langer gebruik kan maken van het BRP en moet
worden teruggevallen op het gebruik van enquêtes. Dit leidt tot veel extra
administratieve lasten en kosten zonder dat het een duidelijke
meerwaarde oplevert. Ten tweede is het niet bekend hoe de Commissie
uitvoering wil geven aan de verordening, met name omdat dit primair
gebeurt via de gedelegeerde en uitvoeringshandelingen. De beschrijving
van en het aantal daadwerkelijk te verzamelen gegevens (variabelen) is
daarmee op dit moment onbekend. Voor deze mogelijk additionele en
ad-hoc statistieken leeft dezelfde zorg als bij de definitie van het voorstel.
Wanneer de door de Commissie gevraagde gegevens niet uit de reeds
beschikbare administratieve databronnen gehaald kunnen worden,
moeten deze worden ingewonnen op basis van enquêtes.

11

Stcrt. 2023, nr. 22818.
Kamerstuk 35 300, nr. 81.
13
De Basisregistratie Personen (BRP) bevat persoonsgegevens van inwoners van Nederland
(ingezetenen) en van personen die Nederland hebben verlaten (niet-ingezetenen). Personen
die korter dan 4 maanden in Nederland wonen kunnen ook als niet-ingezetenen in de BRP
staan. Bijvoorbeeld omdat ze tijdelijk werken of studeren in Nederland. In principe wordt
iedereen die voor onbepaalde tijd in Nederland woonachtig is, opgenomen in het bevolkingsregister van de gemeente waar de nachtrust hoofdzakelijk wordt genoten (woongemeente).
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

5

Ten derde is het kabinet kritisch op het voorstel om de frequentie van het
opvragen van statistieken door Eurostat te verhogen. Het kabinet vindt het
van belang dat de extra levering van statistieken daadwerkelijk noodzakelijk is voor het behalen van de beleidsdoelen en zet daar op dit moment
nog vraagtekens bij.
Met betrekking tot de herziening van de definitie is het kabinet van
mening dat de staande Nederlandse productie van bevolkingsstatistieken
door het CBS, o.a. op basis van de BRP, toereikend is voor de beleidsvorming en het evalueren van de voortgang van het beleid voor de taken
van de Europese Unie. Deze statistieken zijn van hoge kwaliteit. Daarmee
voldoet de definitie die is neergelegd in de huidige Verordening en
beoordeelt het kabinet het voorliggende voorstel negatief op dit punt. Het
voorliggende voorstel brengt zoals hierboven aangegeven het risico met
zich mee dat er van de bestaande nationale praktijk zou moeten worden
afgeweken en er op grote schaal teruggevallen moet worden op het
gebruik van enquêtes. Dit zou tot hogere kosten voor de rijksoverheid en
een hogere enquêtedruk voor burgers leiden. Voor het kabinet is het
daarom cruciaal dat het CBS voor de productie van de statistieken die
onder het toepassingsgebied van deze verordening zijn opgenomen, ook
in de toekomst gebruik kan blijven maken van de BRP en de overige
bestaande registraties die het CBS reeds tot zijn beschikking heeft. Als
gevolg hiervan staat het kabinet negatief tegenover dit aspect binnen het
huidige voorstel, aangezien de toegevoegde waarde ontbreekt. Het CBS
produceert immers al bevolkingsstatistieken van hoge kwaliteit efficiënt
en kosteneffectief. Het kabinet zal zich daarom in de onderhandelingen
ervoor inzetten dat de definitie voor de productie van statistieken over de
bevolking in de uiteindelijke verordening wordt aangepast en dat kan
worden gewaarborgd dat deze verordening kan worden uitgevoerd met
inachtneming van de omstandigheden en de huidige werkwijzen.
Ten opzichte van de voorgestelde gedelegeerde bevoegdheden en
uitvoeringsbevoegdheden is het kabinet zeer kritisch over de wijze waarop
de Commissie hier invulling aan wenst te geven. Deze bieden volgens het
kabinet onvoldoende waarborg aan de nationale statistische instituten van
de lidstaten, omdat het voorstel nog te veel onduidelijkheden en open
einden bevat. Bovendien laat het voorstel te veel ruimte aan de
Commissie bij het vaststellen van de toekomstige verplichtingen. De
reikwijdte van de toekomstige verplichtingen voor de lidstaten is niet
bekend en niet duidelijk afgebakend, zoals het aantal en de beschrijving
van enquêtevariabelen alsmede de mate van detaillering. Dit is het gevolg
van de onvoldoende geclausuleerde bevoegdheidsdelegatie die de
Commissie zichzelf toekent bij het vaststellen van gedelegeerde en
uitvoeringshandelingen. Het kabinet is van mening dat deze bevoegdheid
zowel wat de inhoud als de duur betreft moet worden ingekaderd. Het
kabinet is in het licht van het voorgaande ook zeer kritisch over de
bevoegdheid die in het voorstel is opgenomen voor de Commissie om
door middel van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen ad-hoc
statistieken te laten produceren. Zonder duidelijkheid over toekomstige
verplichtingen, leidt dit tot onzekerheid bij de lidstaten in termen van
financiële consequenties en administratieve lasten.
Deze kunnen voor Nederland substantieel hoger uitvallen in het geval dat
de door de Commissie gevraagde informatie niet uit bestaande registers
gehaald kan worden, maar moet worden ingewonnen op basis van
enquêtes.
Het kabinet zal daarom in de onderhandelingen kritisch zijn ten aanzien
van de reikwijdte van de toekenning van bevoegdheden om nadere
regelgeving vast te stellen. Het kabinet zal bij de behandeling van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

6

voorstel hierbij per geval een afweging maken op basis van het gegeven
juridisch kader, de Nederlandse belangen, beleidsmatige standpunten, het
voorziene krachtenveld en haalbaarheid. Voor een verdere appreciatie
hiervan en toelichting hierop wordt verwezen naar onderdeel 6b van dit
document.
Ten opzichte van de huidige juridische kaders constateert het kabinet dat
het voorstel frequentere Europese statistieken over demografie en
huisvesting impliceert. Deze statistieken worden nu jaarlijks en om de tien
jaar verstrekt. Er wordt voorgesteld om daarbovenop tussentijds ieder
kwartaal, tweejaarlijks en iedere drie jaar aanvullende gegevens aan de
Commissie (Eurostat) te verstrekken. Dit impliceert additionele leveringsverplichtingen en extra uitvoeringkosten van de thans vrijwillige
verstrekking. Het kabinet kan hier niet zonder meer mee akkoord gaan.
Voor het kabinet is van belang dat er sprake is van gedegen Europese
bevolkingsstatistieken wanneer deze noodzakelijk zijn voor de beleidsdoelen, maar tegelijkertijd acht het kabinet de proportionaliteit van de
gegevensverzamelingen van groot belang en dat daarbij sprake is van zo
min mogelijk aanvullende uitvoeringskosten en administratieve lasten.
Voor de ontwikkeling en productie van Europese statistieken is het
belangrijk om het gebruik van bestaande informatie en reeds verzamelde
gegevens binnen het kader van deze verordening te optimaliseren.
Daartoe moeten de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor
het beheer van administratieve gegevensbronnen het (her-)gebruik van de
aanwezige gegevens aan de nationale statistische autoriteiten toestaan.
Op verzoek krijgt de Commissie (Eurostat) voor statistische doeleinden
volgens dit voorstel toegang tot relevante gegevens en metagegevens uit
de databanken en interoperabiliteitssystemen die worden beheerd door
organen en agentschappen van de Unie, zoals bijvoorbeeld het centrale
register voor rapportage en statistieken (CRRS), vastgesteld bij de
verordeningen (EU) 2019/81714 en (EU) 2019/81815.
Het kabinet onderschrijft, met inachtneming van de vigerende
EU-wetgeving ten aanzien van de bescherming van persoonsgegevens in
de verordeningen (EU) 2016/67916 en (EU) 2018/172517, het belang dat
zowel de nationale statistische instituten als de Commissie (Eurostat),
binnen hun eigen respectievelijke bevoegdheden, voor de toepassing van
deze verordening toegang kunnen krijgen tot reeds verzamelde relevante
gegevens en metagegevens en deze voor statistische doeleinden kunnen
(her-)gebruiken.

14

Verordening (EU) 2019/817 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2019 tot
vaststelling van een kader voor interoperabiliteit tussen de Unie-informatiesystemen op het
gebied van grenzen en visa en tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 767/2008, (EU)
2016/399, (EU) 2017/2226, (EU) 2018/1240, (EU) 2018/1726 en (EU) 2018/1861 van het Europees
Parlement en de Raad, Beschikking 2004/512/EG van de Raad en Besluit 2008/633/JBZ van de
Raad.
15
Verordening (EU) 2019/818 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2019 tot
vaststelling van een kader voor interoperabiliteit tussen de Unie-informatiesystemen op het
gebied van politiële en justitiële samenwerking, asiel en migratie en tot wijziging van
Verordeningen (EU) 2018/1726, (EU) 2018/1862 en (EU) 2019/816.
16
Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016
betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van
Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming).
17
Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018
betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het
vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit
nr. 1247/2002/EG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

7

c) Eerste inschatting van krachtenveld
De inschatting is dat een meerderheid van de lidstaten evenals Nederland
zorgen kenbaar zullen maken tegenover het voorstel in zijn huidige vorm.
Daarnaast wordt verwacht dat door meerdere lidstaten de te ruime
bevoegdheidstoekenning voor de vaststelling van gedelegeerde en
uitvoeringshandelingen kritisch zal worden beschouwd. Daarnaast wordt
verwacht dat meerdere lidstaten, die voor de productie van hun statistieken afhankelijk zijn van registraties evenals Nederland, dezelfde zorgen
en bezwaren zullen hebben. De inschatting is dat het Europees Parlement
positief zal staan tegenover het initiatief van de Commissie. De
Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (EMPL) van het Europees
Parlement zal het voorstel gaan behandelen. Op dit moment heeft het
Europees Parlement nog geen formeel standpunt ingenomen, als
rapporteur is Sandra Pereira (GUE/NGL, Portugal) aangesteld.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het kabinet beoordeelt de bevoegdheid positief. Het voorstel is gebaseerd
op artikel 338, lid 1 VWEU. Op grond van dit artikel is de EU bevoegd
maatregelen aan te nemen voor de opstelling van statistieken wanneer
dat voor de vervulling van de taken van de EU nodig is. Dit is volgens het
kabinet de juiste rechtsgrondslag. Er is hierbij sprake van een gedeelde
bevoegdheid tussen de EU en lidstaten (artikel 4, lid 1, VWEU).
b) Subsidiariteit
Het subsidiariteitsoordeel is positief. Het doel van de verordening is het
aanvullen en herzien van de bestaande gemeenschappelijke voorschriften
over het verzamelen en opstellen van Europese statistieken over
bevolking en huisvesting. Omdat het gaat over de productie van geharmoniseerde en vergelijkbare statistieken op EU-niveau, nodig voor de
coördinatie, de beleidsvorming en het evalueren van de voortgang van
EU-beleid, kan dit niet op een afdoende wijze door de lidstaten afzonderlijk worden bereikt en kan dit volgens het kabinet beter op EU-niveau
worden verwezenlijkt. Bovendien kan een wijziging van bestaande
EU-regelgeving enkel op EU-niveau plaatsvinden. Optreden op EU-niveau
is daarom gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
Het oordeel van het kabinet ten aanzien van de proportionaliteit is
negatief. De voorgestelde wetgeving heeft tot doel een gemeenschappelijk rechtskader vast te stellen voor de ontwikkeling, productie en
verspreiding van Europese statistieken over bevolking en huisvesting. Het
kabinet is het eens met de Commissie dat een verordening het juiste
instrument is, aangezien hierdoor in de gehele EU hetzelfde kader kan
gelden, zodat de productie van kwalitatief hoogwaardige en vergelijkbare
statistieken op EU-niveau kan worden gegarandeerd. Deze leveren in
algemene zin een nuttige bijdrage aan de beleidsvorming en het
evalueren van de voortgang van het economisch, sociaal en cohesiebeleid
van de EU. Het voorgestelde optreden is volgens het kabinet echter niet
geschikt om de doelstelling van kosteneffectiviteit en de eerbiediging van
de specifieke eigenschappen van de verzamel- en productiesystemen van
de lidstaten te waarborgen. Daarnaast gaat het voorgestelde optreden
volgens het kabinet verder dan noodzakelijk om de kwaliteit en vergelijkbaarheid van de Europese statistieken over bevolking en huisvesting te
borgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

8

Ten eerste zou het voorstel volgens het kabinet onevenredig ingrijpen in
de bestaande infrastructuur in verschillende lidstaten, waaronder
Nederland, voor de productie van Europese statistieken over bevolking en
huisvesting. Dit zou het gevolg zijn van het werken met de nieuwe
definitie die de Commissie voorstelt van gewone verblijfplaats ten
opzichte van de bestaande situatie. Het kabinet acht het van essentieel
belang dat de lidstaten voor de verzameling en de productie van Europese
statistieken binnen hun bestaande infrastructuren kunnen bepalen op
welke manier de gegevens worden verzameld.
Ten tweede is het kabinet bezorgd over een aanzienlijke verhoging van de
uitvoeringskosten, die verder gaat dan nodig. De Commissie eigent zich
volgens het kabinet met de huidige voorstellen een te ruime bevoegdheid
toe om door middel van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen, zonder
een duidelijke afbakening van de reikwijdte, alle op basis van deze
verordening daadwerkelijk te verzamelen gegevens te wijzigen, aan te
vullen en nader uit te werken. Ook is er sprake van een te ruime
bevoegdheid ten aanzien van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen
om alle toekomstige voorgestelde gegevensverzamelingen op ad-hoc
basis vast te stellen.
Met dit voorstel wordt de bestaande leveringsfrequentie van de statistieken van jaarlijks en eens om de tien jaar verhoogd. Er wordt voorgesteld om daarbovenop ieder kwartaal, tweejaarlijks en iedere drie jaar
aanvullend gegevens aan de Commissie (Eurostat) te verstrekken.
Daarnaast zijn op basis van het huidige voorstel ook de toekomstig
daadwerkelijk te verzamelen gegevens (variabelen) nog niet bekend.
Vanwege het bovenstaande is het kabinet bezorgd over een aanzienlijke
verhoging van de uitvoeringskosten en een verzwaring van de administratieve lastendruk voor burgers, in het geval dat de door de Commissie
gevraagde informatie niet uit bestaande registers gehaald kan worden,
wat dan wat het kabinet betreft een minder belastende manier is om
dezelfde doelen te verwezenlijken, maar moet worden ingewonnen op
basis van enquêtes. Het voorgestelde optreden gaat volgens het kabinet
daarom ook verder dan noodzakelijk om de kwaliteit en vergelijkbaarheid
van de Europese statistieken over bevolking en huisvesting te borgen.
5. Financiële consequenties, gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Consequenties EU-begroting
De Commissie heeft voor de periode 2025–2027 een bedrag van 8,2
miljoen euro gereserveerd in rubriek 1 «eengemaakte markt, onderzoek en
innovatie» en 11,3 miljoen euro in rubriek 7 «administratieve uitgaven»
van het meerjarig financieel kader 2021–2027 (MFK) voor personele
middelen en andere administratieve uitgaven. Het voorstel omvat
bepalingen dat de Commissie de lidstaten een financiële bijdrage kan
verlenen in de vorm van een subsidie, volgens de vigerende EU-regels,
zoals bijvoorbeeld voor de ontwikkeling en uitvoering van nieuwe of
verbeterde gegevensbronnen alsmede de deelname van de lidstaten aan
representatieve proef- en haalbaarheidsstudies. De bedragen voor
co-financiering die de lidstaten van de Unie kunnen ontvangen zijn thans
onbekend omdat de Commissie hiervoor nog geen middelen in haar
begroting heeft opgenomen. Nederland is van mening dat de benodigde
EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2021–2027 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting.
Daarnaast moet de ontwikkeling van de administratieve uitgaven in lijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

9

zijn met de ER-conclusies van juli 2020 over het MFK-akkoord. Het kabinet
is kritisch over de stijging van het aantal werknemers.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
medeoverheden
Het onderhavige voorstel is een kaderverordening en beschrijft op
hoofdlijnen de doelstellingen. De aan de Commissie (Eurostat) te
verstrekken informatie is in de kaderverordening zeer summier
beschreven. In de bijlage van de verordening worden slechts de onderwerpen en de gedetailleerde onderwerpen aangegeven waarover
gegevens aan de Commissie (Eurostat) moeten worden verstrekt. De
concrete invulling hiervan moet plaatsvinden in toekomstige gedelegeerde en uitvoeringshandelingen.
Het kabinet is negatief over de te verwachten financiële consequenties.
Het voorstel heeft financiële gevolgen voor de rijksoverheid, maar deze
kunnen op basis van het onderhavige voorstel niet worden geraamd,
omdat de concretisering, zoals de omvang, de beschrijving en de mate
van detaillering van de daadwerkelijk te verzamelen gegevens niet in het
voorstel zijn opgenomen, maar pas later op basis van toekomstige
gedelegeerde en uitvoeringshandelingen, worden vastgesteld. Daarom is
de uiteindelijke omvang (inclusief ordegrootte) van de extra uitvoeringskosten afhankelijk van de resultaten van de EU-besluitvorming, in
onderlinge samenhang met de omvang en de inhoud van de toekomstige
voorstellen van de Commissie voor gedelegeerde en uitvoeringshandelingen. Het kabinet zal zodra de voorstellen van de Commissie voor de
gedelegeerde en uitvoeringshandelingen beschikbaar zijn op basis
daarvan nationaal een impact assessment opstellen.
Het opstellen van een dergelijk impact assessment is op dit moment niet
mogelijk op basis van het huidige voorstel. Het impact assessment zal
voor zover mogelijk ingaan op de financiële gevolgen voor Nederland, de
gevolgen op het gebied van administratieve lastendruk en de uitvoering
van het voorstel.
In het meest ongunstige scenario moet het CBS voor de uitvoering van
zijn EU-verplichtingen afwijken van het optimaal gebruik van bestaande
administratieve databronnen, en terugvallen op het uitvoeren van zeer
kostbare enquêtes. Indien zich een dergelijk onwenselijk scenario
voordoet, zullen de uitvoeringskosten ten opzichte van de bestaande
situatie onevenredig hoog zijn.
Daarnaast worden de thans vrijwillige leveringen over demografie en
huisvesting als nieuwe leveringsverplichtingen in de verordening
opgenomen. Deze moeten volgens het voorstel ieder kwartaal, tweejaarlijks en iedere drie jaar aan de Commissie (Eurostat) worden verstrekt, en
veroorzaken extra uitvoeringskosten voor het CBS. De budgettaire
gevolgen voor de Rijksbegroting moeten worden ingepast op de
begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de
regels voor budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties en gevolgen voor regeldruk bedrijfsleven en
burger
Dit voorstel leidt als zodanig niet tot extra financiële consequenties en tot
een verzwaring van de regeldruk voor het bedrijfsleven en burgers. Indien
de informatie voortkomend uit de gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen niet uit bestaande registers gehaald kan worden, maar moet
worden ingewonnen op basis van enquêtes kunnen burgers daarentegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

10

als gevolg van hiervan wel een verzwaring van de administratieve
lastendruk ervaren. Bovendien dient te worden opgemerkt dat deelname
aan persoonsenquêtes in Nederland geschiedt op basis van vrijwilligheid.
Daarmee bestaat de kans dat de respons op de enquêtes ontoereikend zal
zijn om aan de gedetailleerde leveringsverplichtingen aan de Commissie
(Eurostat) te kunnen voldoen.
d) Gevolgen voor concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Niet van toepassing.
6. Juridische implicaties
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Niet van toepassing.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
De Commissie stelt voor dat zij de bevoegdheid krijgt om gedelegeerde
handelingen vast te stellen en op basis van de onderzoeksprocedure
uitvoeringshandelingen vast te stellen. Op grond van artikel 5, lid 3,
artikel 6, lid 6, en artikel 7, lid 2, krijgt de Commissie de bevoegdheid om
voor onbepaalde tijd gedelegeerde handelingen vast te stellen. Het
toekennen van deze bevoegdheid is volgens het kabinet mogelijk, omdat
deze ertoe strekt niet-essentiële onderdelen, zoals de inhoud van de
bijlage en de daarin vermelde gedetailleerde onderwerpen te wijzigen en
aan te vullen met nieuwe gedetailleerde onderwerpen. Bovendien krijgt
de Commissie de bevoegdheid ad-hoc statistieken voor te schrijven,
indien de Commissie deze noodzakelijk acht. Een bevoegdheid voor de
Commissie tot wijziging van het basisinstrument, waartoe ook de bijlage
behoort, kan alleen via delegatie worden verleend.
Het kabinet is van mening dat de bevoegdheidsdelegatie, zoals voor het
wijzigen en het aanvullen van het toepassingsgebied en de inhoud van de
verordening, te veel open einden bevat omdat de door de nationale
statistische instituten van de lidstaten daadwerkelijk te verzamelen
gegevens op basis van dit voorstel onbekend zijn. Hierdoor is de
bevoegdheidsdelegatie in de huidige vorm niet voldoende inhoudelijk
afgebakend en daarom niet wenselijk.
Het kabinet zal zich ervoor inzetten dat er in een bandbreedte wordt
voorzien waarbinnen de Commissie de toegekende bevoegdheden moet
uitoefenen. Op deze manier kan bijvoorbeeld beter worden gewaarborgd
dat de Commissie bij de concretisering van de informatieverplichtingen
eveneens rekening houdt met de noodzaak van de verplichtingen voor
adequate beleidsvorming en -evaluatie, de administratieve lasten en de
uitvoeringskosten. Met betrekking tot de duur van de bevoegdheidsdelegatie voor de vaststelling van gedelegeerde handelingen voor onbepaalde
tijd, zal het kabinet ervoor pleiten deze bevoegdheidsdelegatie te verlenen
voor de duur van vijf jaar met de mogelijkheid van stilzwijgende
verlenging waarbij de bevoegdheidsdelegatie naar behoren geëvalueerd
kan worden. Volgens het kabinet eigent de Commissie zich met de
bovengenoemde voorstellen te ruime bevoegdheden toe en kan hier
vooralsnog niet mee instemmen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

11

Daarnaast krijgt de Commissie op grond van artikel 5, lid 5, en artikel 7,
lid 5, de bevoegdheid om conform de onderzoeksprocedure uitvoeringshandelingen vast te stellen. Het toekennen van deze bevoegdheid is
mogelijk, omdat het niet-essentiële onderdelen van de verordening
betreft. Ook voor deze voorgestelde uitvoeringshandelingen is de
reikwijdte van de toekomstige verplichtingen onvoldoende afgebakend en
nog niet bekend. De huidige voorstellen geven de Commissie volgens het
kabinet hier te ruime bevoegdheden, omdat deze onvoldoende waarborg
bieden aan het CBS als nationale instantie die met de uitvoering van deze
verordening is belast. Deze richt zich dan vooral op de hoeveelheid en de
mate van detaillering van de toekomstige informatieverplichtingen die via
uitvoeringshandelingen worden vastgesteld. Hierdoor bestaat er
onzekerheid over de mogelijke gevolgen voor de uitvoeringskosten en
administratieve lasten. De ruime bevoegdheid om het aantal en de
daadwerkelijk te verzamelen gegevens, en de voorgestelde ad-hoc
gegevensverzamelingen vast te stellen, beoordeelt het kabinet kritisch en
het kan hier vooralsnog niet mee instemmen.
Met betrekking tot een aantal onderdelen, bijvoorbeeld als het gaat om de
beschrijving van de daadwerkelijk te verzamelen gegevens, vraagt het
kabinet zich af of gedelegeerde handelingen niet meer voor de hand
zouden liggen, omdat het daarbij lijkt te gaan over de vaststelling van
nadere, aanvullende regels die voortbouwen op de inhoud van de
basishandeling en niet zozeer op de uitvoering volgens eenvormige
voorwaarden. Het kabinet zal de Commissie om opheldering vragen. Bij
de overige handelingen kan het kabinet zich vinden in de keuze voor
uitvoering (i.p.v. delegatie), omdat met deze handeling wordt gewaarborgd dat de verordening volgens eenvormige voorwaarden in de
lidstaten wordt uitgeoefend.
Daarnaast bevat het voorstel verschillende bevoegdheden voor de
Commissie om op grond van uitvoeringshandelingen lijsten van landen
en gebieden (artikel 11), kwaliteitseisen en -verslag (artikel 12), technische
specificaties voor gegevensuitwisseling (artikel 13) en indien nodig de
voor de lidstaten geldende afwijkingsbepalingen (artikel 19) vast te
stellen. Het kabinet kan instemmen met de keuze voor deze uitvoeringsbevoegdheden omdat deze erop gericht zijn uniforme voorwaarden te
waarborgen voor de uitvoering van de verordening. Ook is het mogelijk
om deze bevoegdheden toe te kennen, omdat het niet gaat om de
vaststelling van essentiële onderdelen. De keuze voor de onderzoeksprocedure bij de vaststelling van uitvoeringshandelingen acht het kabinet
geschikt omdat het hier gaat om handelingen van algemene strekking (zie
art. 2, lid 2, onder a, van Verordening 182/2011). Toekenning van deze
bevoegdheid acht het kabinet wenselijk, omdat de juiste specifieke
statistische expertise kan worden ingezet voor uitvoeren van de bovengenoemde technische en methodologische onderwerpen.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid.
Deze verordening treedt in werking op de 20e dag volgende op die van
haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij is van
toepassing met ingang van 1 januari 2026. De haalbaarheid voor
Nederland is momenteel nog niet in te schatten.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

12

e) Constitutionele Toets
n.v.t.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
In artikel 4 van de Wet op het Centraal Bureau voor de Statistiek is
bepaald dat het CBS op nationaal niveau belast is met de productie van
statistieken ter uitvoering van bindende rechtshandelingen van de
Europese Unie. Het CBS dient de statistische resultaten in bij de
Commissie (Eurostat). Zie voor een omschrijving van de implicaties voor
de uitvoering onder 5b, financiële consequenties.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3636

13