Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2240
Vragen van de leden Hachchi en Schouw (beiden D66) aan de Ministers van
Defensie en van Veiligheid en Justitie over de oorzaak en consequenties van
het neerstorten van een ScanEagle (ingezonden 16 april 2015).
Antwoord van Minister Hennis-Plasschaert (Defensie), mede namens de
Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 13 mei 2015)
Vraag 1
Wat is uw reactie op het artikel «Als de ScanEagle straks maar niet op Almere
Muziekwijk crasht»?1
Antwoord 1
Het artikel bevat onjuiste beweringen en veronderstellingen over de inzet van
onbemande vliegtuigen. Ten onrechte wordt gesuggereerd dat er in de nabije
toekomst onveilige situaties boven bewoonde gebieden zullen ontstaan. Bij
de inzet van onbemande vliegtuigen staat, net als bij alle vliegtuigen, de
veiligheid voorop. Er wordt voldaan aan de eisen die de Militaire Luchtvaart
Autoriteit stelt. Dat maakt de kans op neerstorten klein.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het feit dat een drone (unmanned aerial vehicle) van 22 kilo
bij bepaalde omstandigheden, zoals hoge luchtvochtigheid, zo maar neer kan
storten?
Antwoord 2
Onbemande vliegtuigen worden, net als alle vliegtuigen, alleen ingezet in
overeenstemming met de geldende gebruikscondities en limieten. Indien daar
tijdens de vlucht niet meer aan wordt voldaan, zal de vlucht worden
afgebroken. Zo wordt voorkomen dat een onbemand vliegtuig zo maar kan
neerstorten. Zie ook mijn antwoorden van 16 oktober 2013 op schriftelijke
vragen hierover (Kamerstuk met kenmerk 2013Z17222 van 12 september
2013).

1

ah-tk-20142015-2240
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

NRC Next, 10 april 2015, http://www.nrc.nl/next/van/2015/april/10/als-de-scaneagle-straks-maarniet-op-almere-muziek-1482789

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Wat was de precieze oorzaak van het neerstorten van de ScanEagle in
september 2013 in de Indische Oceaan? Klopt het dat het neerstorten van de
ScanEagle (deels) te wijten is aan de opleiding van de bestuurder van deze
drone? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat had er beter gekund in die opleiding?
Zijn er verbeteracties ondernomen in de opleiding voor bestuurders van
onbemande vliegtuigen naar aanleiding van de crash met de ScanEagle? Zo
ja, welke? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3 en 4
Het incident van september 2013 was niet te wijten aan de opleiding van de
operator. Een gebrekkige coating (met als gevolg corrosievorming) op de
snelheidssensor heeft tot het neerstorten van de ScanEagle geleid. De coating
op de snelheidssensor van alle ScanEagles is inmiddels aangepast.
Tijdens het onderzoek is onderkend dat in de training meer aandacht kan
worden geschonken aan het onderkennen van en correct reageren op
meervoudige storingen. De voortgezette opleiding is al aangepast. Defensie
hecht veel waarde aan het toepassen van geleerde lessen in de opleidingen.
Vraag 5
Klopt het dat de Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA) zijn kritische oordeel
over het onderzoek naar het neerstorten van de ScanEagle in de Indische
Oceaan inmiddels achterwege laat omdat er maatregelen zijn genomen om
herhaling te voorkomen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat voor maatregelen
zijn dit precies?
Antwoord 5
De beoordeling van de MLA berustte in eerste instantie op het initiële
onderzoeksrapport van de Commissie van Onderzoek (CvO). Later bleek dat
dit rapport een aantal aspecten niet of onvolledig belichtte. Opmerkingen van
de MLA en een overleg met de CvO hebben vervolgens geleid tot aanpassingen. De MLA onderschrijft de conclusies en aanbevelingen van het eindrapport.
Vraag 6
Waarom is het onderzoek over het incident met de ScanEagle in de Indische
Oceaan nooit naar de Kamer gestuurd? Bent u bereid dat onderzoek, inclusief
de appreciatie daarvan door de MLA, alsnog naar de Kamer te sturen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6
Onderzoeksrapporten van dergelijke incidenten worden in de regel niet naar
de Kamer gestuurd. Ze worden opgesteld om te leren van incidenten en die
in de toekomst te voorkomen. De rapporten lenen zich niet voor openbaarmaking, omdat ze personeelsvertrouwelijke en commercieel vertrouwelijke
informatie bevatten. Daarnaast bevatten ze doorgaans technische informatie
over de werking van systemen, die de fabrikant noch Defensie gepubliceerd
wil zien.
Vraag 7
Klopt het dat meerdere motoren in een drone veiliger is voor het vliegen
boven woonwijken dan een eenmotorige drone als de ScanEagle, zoals in het
artikel in NRC Next wordt gesteld? Indien dit niet klopt, kunt u dit toelichten?
Indien dit wel klopt, welke consequenties trekt u hieruit ten aanzien van de
inzet van de ScanEagle in Nederland boven dicht bevolkte gebieden?
Antwoord 7
Het vliegen met de ScanEagle is verboden boven bebouwd gebied en
mensenmassa’s. Uitgezonderd van dit verbod is het vliegen boven daartoe
aangewezen militaire oefenterreinen. Daarnaast kunnen incidenteel uitzonderingen worden gemaakt op voorwaarde dat telkens een risicoanalyse wordt
opgesteld. Deze risicoanalyse houdt rekening met het statistisch faalgedrag
en mogelijke mitigerende maatregelen. Het statistisch faalgedrag van de
ScanEagle hangt mede samen met het feit dat dit toestel maar één motor
heeft. Het restrisico van deze analyse wordt afgewogen tegen de noodzaak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

van de inzet. Deze afweging wordt voorgelegd aan de MLA, die een tijdelijke
ontheffing kan verlenen om boven bewoond gebied te vliegen.
Vraag 8, 9 en 10
Aan welke precieze voorwaarden is inzet van de ScanEagle van Defensie door
de politie en/of opsporingsdiensten verbonden?
Kunt u in een tabel een overzicht geven van hoe vaak de ScanEagle van
Defensie precies is ingezet door de politie en/of opsporingsdiensten in de
jaren 2012–2015 en met welk doel?
Wordt er melding gemaakt van incidenten met de inzet van de ScanEagle
door politie en/of opsporingsdiensten? Zo ja, is dat openbaar? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 8, 9 en 10
De ScanEagle is tot op heden nog niet boven Nederland ingezet ter ondersteuning van civiele autoriteiten. In beginsel kunnen alle beschikbare
defensiecapaciteiten in overeenstemming met de procedures worden ingezet
bij verzoeken van civiele autoriteiten om militaire bijstand. Mocht in de
toekomst de inzet van de ScanEagle voor militaire bijstand nodig zijn, dan
zullen de precieze voorwaarden nog moeten worden vastgesteld. Hierbij is de
veiligheid uiteraard van groot belang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3