Minister van Justitie en Veiligheid

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv

Beslisnota aanbiedingsbrief Inspectierapport BESeilanden

Datum
14 oktober 2022
Ons kenmerk
4244439

1.
Aanleiding
Op 2 september 2022 heeft de Raad voor de Rechtshandhaving (de Raad) u het
rapport ‘Opvolging aanbeveling corruptiebestrijding op Bonaire, Sint Eustatius en
Saba’ aangeboden (het Rapport). Conform artikel 30, vijfde lid van de Rijkswet
Raad voor de Rechtshandhaving wordt u geacht het Rapport, alsmede uw reactie
daarop, binnen zes weken aan te bieden aan de Tweede Kamer (uiterlijk 14
oktober 2022). De brief wordt ook ondertekend door de Staatssecretaris voor
Koninkrijksrelaties en Digitalisering. De Raad is kritisch over de opvolging van de
aanbevelingen die in 2015 aan de Kamer zijn toegezegd.
2.
Geadviseerd besluit
Wij adviseren u om in te stemmen met het verzenden van een aanbiedingsbrief
met een eerste, deels procedurele reactie, inclusief een aankondiging dat u in het
voorjaar van 2023, mede namens de StasBZK, de Kamer nader zal informeren
over de wijze waarop nader opvolging zal worden gegeven aan de aanbevelingen
van de Raad.
Ambtelijk BZK heeft StasBZK mondeling geïnformeerd over het Rapport en de
mogelijke opvolging van de aanbevelingen. De brief gaat parallel bij BZK de lijn
in.
3.
Kernpunten
Het onderhavige Rapport van de Raad ziet op de opvolging van de aanbevelingen
uit het rapport uit 2015, die deels tevens aan de Kamer zijn toegezegd. De Raad
geeft daarop een kritische beoordeling en concludeert dat veel aanbevelingen en
toezeggingen niet of onvoldoende zijn opgevolgd.
Het rapport uit 2015 heeft vijf aanbevelingen waarvan twee op het terrein van
JenV, te weten:
1. Breng de aard en omvang van mogelijke ondermijning en corruptie op de
BES-eilanden in kaart opdat concrete acties geformuleerd kunnen worden
over nut en noodzaak van (eventuele) versterking van de opsporing en
vervolging van corruptie (niet opgevolgd).

•

Opvolging
In de beleidsreactie uit 2015 erkent de toenmalige MJenV dat een goede
informatiepositie van cruciaal belang is. De minister onderschrijft de
Pagina 1 van 5

•

•

•

aanbeveling en geeft aan dat samen met het OM-BES-eilanden zal worden
bezien hoe dit in kaart kan worden gebracht, zodat aanvullende acties en
maatregelen kunnen worden geformuleerd. Deze toezegging heeft daarna
geen opvolging gekregen.
Om dat nu alsnog zo spoedig mogelijk te doen is het WODC in april 2022
verzocht onderzoek te doen naar de aard en oorzaken van ambtelijke
corruptie op de BES-eilanden. De geplande einddatum van het
onderzoeksproject is 1 september 2023.
Voorts is in lijn met deze aanbeveling de opsporingscapaciteit op de BES
versterkt met twee rechercheurs van de Rijksrecherche in de vorm van
een pilot van drie jaar. Deze vestiging wordt in 2023 (voor afloop van de
pilot) permanent gemaakt.
Ook worden twee rechercheurs van de Fiscale Inlichtingen- en
Opsporingsdienst structureel op de BES-eilanden gevestigd en zijn
middelen toegekend voor 2023 om het OM-BES-eilanden te versterken
met drie FTE.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Datum
14 oktober 2022
Ons kenmerk
4244439

2. Overweeg de invoering van de Wet Bibob op de BES-eilanden (niet
opgevolgd).

•

•

Opvolging
De toenmalige MJenV heeft destijds al aangegeven dat het, gelet op de
aard van de Wet Bibob en de inzet die invoer hiervan op de BES-eilanden
zou vragen van de keten, niet voor de hand ligt om de Wet Bibob op de
BES-eilanden in te voeren. Hieraan is derhalve geen opvolging gegeven.
In 2020 is alsnog een Bibob-pilot gestart in CN. 1 De Raad constateert in
het Rapport dat deze pilot (nog) niet heeft geleid tot het versterken van
de informatiepositie van het lokaal bestuur. De Raad doet nu de nieuwe
aanbeveling om alsnog voor een wettelijke basis voor een Bibob-variant in
CN te zorgen.
JenV, BZK en de betrokken lokale bestuurders erkennen dat de Wet Bibob
mogelijk van toegevoegde waarde kan zijn voor de BES-eilanden. Gelet
op de lokale context kan de Bibob niet zomaar ook op de BES-eilanden
van toepassing worden verklaard, maar dient te worden onderzocht welke
gedeelten van deze regelgeving (op aangepaste wijze) ook voor de BESeilanden zouden moeten gaan gelden. Hiervoor zal een plan van aanpak
worden opgesteld.

4.
Toelichting
In 2015 bracht de Raad een rapport uit over corruptiebestrijding en
integriteitsbeleid op de BES-eilanden. De Raad stelde in het rapport uit 2015 vast
dat de infrastructuur van corruptiebestrijding op de BES-eilanden een preventieve
kant en een repressieve kant kent. In het rapport werd geconcludeerd dat het
integriteitsbeleid, waarvoor BZK en lokaal gezag verantwoordelijk zijn,
mondjesmaat tot stand komt en dat de betrokken organisaties zelden zicht
hebben op de aard en omvang van corruptie op de BES-eilanden. In dit rapport
werden diverse aanbevelingen aan JenV, BZK, OM-BES-eilanden, Rijksrecherche
en de openbare lichamen gedaan. In reactie hierop zijn door uw voorganger en
MBZK in 2015 diverse toezeggingen gedaan over de opvolging van het rapport. 2

1
2

Kamerstukken II 2020/21, 35152, nr. 10.
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29279-283.html.
Pagina 2 van 5

De twee hierboven beschreven aanbevelingen zijn op het terrein van J&V. De
overige aanbevelingen zijn gericht aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties en aan de Bestuurscolleges en de Gezaghebbers van de
Openbare Lichamen op de BES-eilanden. Van deze BZK-aanbevelingen is één
aanbeveling opgevolgd, één aanbeveling niet opgevolgd en één aanbeveling deels
opgevolgd.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding

Het onderhavige Rapport van de Raad ziet op de opvolging van de aanbevelingen
uit het rapport uit 2015, die tevens aan de Kamer zijn toegezegd. De Raad geeft
daarop een kritische beoordeling en concludeert dat veel aanbevelingen en
toezeggingen niet of onvoldoende zijn opgevolgd. De Raad concludeert verder in
par. 4.1 en 4.3 van het Rapport dat JenV, specifiek DGRR, onvoldoende op de
opvolging heeft gestuurd en gemonitord, omdat de dossieroverdracht niet op orde
was. Uit het Rapport volgt ook dat er tussentijds wel enkele relevante, positieve
ontwikkelingen zijn geweest die kunnen bijdragen aan corruptiebestrijding op de
BES-eilanden, waaronder financiële investeringen ter versterking van capaciteit
zoals de eerder genoemde structurele vestiging van de Rijksrecherche en de
aanvraag van het WODC-onderzoek naar de aard en oorzaken van corruptie op de
BES-eilanden.

Ons kenmerk
4244439

Datum
14 oktober 2022

JenV onderschrijft de nieuwe conclusie van de Raad dat de informatieoverdracht
van oude naar nieuwe medewerkers en dossiervorming niet goed hebben
plaatsgevonden. Hierdoor is er geen of onvoldoende sprake geweest van sturing
en monitoring op de opvolging van de aanbevelingen. Bij ontdekking van deze
omissie is samen met de relevante ketenpartners alsnog voor dossiervastlegging,
sturing en monitoring gezorgd. De geadresseerde partijen op de BES-eilanden
hebben ook een eigenstandige verantwoordelijkheid voor het niet opvolgen van
enkele aanbevelingen. Naar eigen zeggen wisten de ketenpartners niet van de
toezegging aan de Kamer over de opvolging van de aanbevelingen van het
onderzoek van de Raad uit 2015. Zij hebben echter de rapportage met
aanbevelingen toen ook ontvangen.
Hieronder wordt de huidige besluitvorming per aanbevelingsthema weergegeven.
U vindt de concrete aanbevelingen op p. 13-14 van het Rapport.
1. Aard en omvang ambtelijke corruptie (JenV, OM-BES-eilanden en
Rijksrecherche)
- MJenV heeft in 2020 toegezegd dat themaverwerking voor ambtelijke omkoping
in zowel Europees als Caribisch Nederland mogelijk zou worden gemaakt. 3 Bij
themaverwerking wordt door de Rijksrecherche informatie betreffende ernstige
misdrijven in een zogenoemd themaregister verwerkt en voor langere tijd
bewaard. Hierdoor kan deze informatie later, mogelijk in combinatie met andere
signalen, gestructureerd worden verwerkt en geanalyseerd en eventueel een
beperkte bijdrage leveren aan een strafrechtelijk opsporingsonderzoek.
Themaverwerking voor ambtelijke omkoping is per 1 januari 2020 ingevoerd,
maar door een omissie in het wetgevingsproces is het per abuis niet van
toepassing op de BES-eilanden.
- De Raad doet nu de nieuwe aanbeveling themaverwerking ambtelijke omkoping
voor eind 2022 alsnog voor Caribisch Nederland in te voeren. De hiervoor
benodigde wetswijziging zal worden meegenomen in het bredere verzamelbesluit
tot wijziging van het Besluit politiegegevens. Gelet op de hoeveelheid wijzigingen
3

Kamerstukken II 2017/18, 29279, nr. 443.
Pagina 3 van 5

die het bredere wijzigingstraject van het Besluit politiegegevens omvat, betreft dit
een langdurig en complex proces dat voorbereidingstijd vergt. Het integrale
gewijzigde Besluit politiegegevens treedt naar verwachting op 1 januari 2024 in
werking. Gezien de beperkte bijdrage die themaverwerking aan de opsporing kan
leveren, lijkt een separaat wijzigingstraject – deels parallel aan het bredere
wijzigingstraject – aldus de Rijksrecherche en het OM-BES-eilanden niet
noodzakelijk.
- De Raad beveelt verder aan dat OM-BES-eilanden en de Rijksrecherche een
ketenbreed plan met betrekking tot opzet, implementatie en toepassing voor
themaverwerking opstellen en in dit plan de sturing op het gebruik van het
themaregister betrekken. Rijksrecherche en OM-BES-eilanden hebben
aangegeven dat themaverwerking nuttig kan zijn, maar dat het opstellen van een
ketenbreed plan hiervoor niet noodzakelijk is. Gesprekken hierover lopen nog.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Datum
14 oktober 2022
Ons kenmerk
4244439

2. Bewustwording en bescherming melders (BZK en JenV)
- De Raad is van oordeel dat meer aandacht zou kunnen worden besteed aan
bewustwording ten aanzien van het belang van het melden van
integriteitsschendingen en de schadelijke effecten van ambtelijke corruptie en
ondermijning. Het Ministerie van JenV en het Ministerie van BZK zullen met de
eilanden en verschillende (rechtshandhavings)instanties in gesprek gaan om te
bezien wat de precieze behoefte op dit vlak is en welke acties in dit kader
mogelijk kunnen worden ondernomen.
- De Raad doet de aanbeveling om zo spoedig mogelijk voor de bescherming van
klokkenluiders in CN te zorgen. De beleidsagenda van JenV besteedt aandacht
aan dit thema, omdat de Wet Huis voor Klokkenluiders mede door JenV is
ondertekend. Het thema klokkenluiders, zowel Europees Nederland als CN, is
belegd bij BZK. BZK zal in overleg met de eilanden onderzoeken in hoeverre een
klokkenluidersregeling voor de eilanden wenselijk en mogelijk is. Afhankelijk van
de resultaten van deze verkenning zal een besluit over vervolgstappen – indien
nodig in overleg met JenV – worden genomen.
3. Bibob (JenV en BZK)
- Zie hiervoor onder kernpunten.
4. Integriteitsbeleid (BZK)
- De Raad constateerde in 2015 dat het integriteitsbeleid op de BES-eilanden
maar mondjesmaat tot stand kwam, maar de Raad concludeert in het nieuwste
rapport dat onder andere de bestuursakkoorden en het bestuurlijk ingrijpen op
Sint Eustatius het integriteitsbeleid op de BES-eilanden hebben bevorderd.
- In 2015 riep de Raad op de Rijksvertegenwoordiger te verzoeken om
doorontwikkeling en invoering van integriteitsbeleid te monitoren. Hierover zijn
geen formele afspraken gemaakt met de Rijksvertegenwoordiger. De
Rijksvertegenwoordiger heeft en had wel aandacht voor dit thema en er vinden
regelmatig gesprekken plaats met de relevante partijen. Dit wordt voortgezet en
de Rijksvertegenwoordiger, BZK en de openbare lichamen zullen een plan
uitwerken om de doorontwikkeling en invoering van het integriteitsbeleid op de
openbare lichamen te bevorderen en op stelselmatige wijze te monitoren.
5. Sturing (JenV, OM-BES-eilanden)
- Zie p. 3 hiervoor.
4.1 Politieke context
De aanbevelingen raken op verschillende punten de JenV beleidsagenda voor
Pagina 4 van 5

Caribisch Nederland 2021-2025. 4
4.2 Juridische overwegingen
De benodigde wetswijziging om themaverwerking ambtelijke omkoping op de
BES-eilanden mogelijk te maken zal worden betrokken bij het bredere
verzamelbesluit tot wijziging van het Besluit politiegegevens (zie hiervoor).
4.3 Krachtenveld
Bij de opvolging van het Rapport zijn betrokken:
- Ministerie van Justitie en Veiligheid (DRC, DVB, DRB, DEIA, DWJZ)
- Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
- Rijksrecherche
- OM-BES-eilanden
- Korps Politie Caribisch Nederland
- Koninklijke Marechaussee
- Het Recherche Samenwerkingsteam
- Douane
- Rijksdienst Caribisch Nederland
- Regeringscommissarissen BES-eilanden
- Gezaghebbers BES-eilanden
- Eilandsecretarissen BES-eilanden
- Rijksvertegenwoordiger BES-eilanden

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Datum
14 oktober 2022
Ons kenmerk
4244439

DGRR heeft DGO en DGPenV op ambtelijk niveau geïnformeerd over het Rapport.
4.4 Strategie
JenV, BZK en de betrokken ketenpartners zullen zich inspannen om ditmaal wel te
voldoen aan de aanbevelingen van de Raad en borgen dat dit proces gemonitord
en gedocumenteerd worden. Ketenpartners zien het nut van het treffen van
maatregelen ter versterking van de corruptiebestrijding en het integriteitsbeleid
op de BES-eilanden. Om deze reden zullen ketenpartners een meer inhoudelijke
beleidsreactie voorbereiden, waarin concreet zal worden gemaakt of en op welke
wijze opvolging zal worden gegeven aan de door de Raad gedane aanbevelingen.
Hierbij kijken ketenpartners in samenspraak ook kritisch naar hoe de
aanbevelingen passen binnen de lokale omstandigheden, het lokale
rechtssysteem en de daar reeds getroffen maatregelen.
5.

Informatie die zich niet leent voor openbaarmaking

5.1 Toelichting
De persoonsgegevens van de ambtenaren zijn niet openbaar ter bescherming van
de persoonlijke levenssfeer.

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/06/23/tk-bijlage-jenvbeleidsagenda-cn-def.
4

Pagina 5 van 5