6
Vragenuur: Vragen Jasper van Dijk
Vragen van het lid Jasper van Dijk aan de minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht
"Roofbouw in de kassen".
De voorzitter:
Dan ga ik naar de laatste vraag en die is van de heer Jasper
van Dijk namens de SP aan de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over het bericht "Roofbouw in de
kassen". Ik heet natuurlijk de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid van harte welkom.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Dank u, voorzitter. Tienduizenden arbeidsmigranten, met
name Polen, werken in de kassen van het Westland. In de
reportage "Roofbouw in de kassen" van De Telegraaf van
afgelopen zaterdag lezen we over hun omstandigheden.
Zeg maar gerust: het zijn negentiende-eeuwse toestanden.
Lees bijvoorbeeld het verhaal van Bartek, die zijn pink verloor omdat hij met een onbeschermde snijmachine moest
werken. Lees ook over de belabberde huisvesting. Zestien
man verblijven in één woning, waarbij er sprake is van
lekkage, van losse toiletpotten en van muizen en ratten. De
thermostaat zit achter slot en grendel. Als je daaraan komt
omdat het misschien koud is, krijg je een boete. Voor dit
verblijf moet maar liefst €5.600 per maand worden betaald.
Lees ook over de seksuele intimidatie. Er is sprake van een
vleeskeuring. Oudere vrouwen kunnen terug naar Polen.
Jonge vrouwen krijgen direct werk aangeboden, maar dan
moeten ze wel netjes opgemaakt op het werk verschijnen.
Wie klaagt, kan vertrekken. Uitzendbureaus zoeken bewust
Polen uit die slecht Engels spreken, zodat zij misstanden
niet kunnen melden. Een van die uitzendbureaus is Efficient
at Work. Dat bureau heeft nota bene een keurmerk! Hoe is
dat mogelijk, vraag je je af.
Uitbuiting van arbeidsmigranten speelt al jaren. Het is een
walhalla voor werkgevers: goedkope arbeidskrachten die
je eruit gooit als ze hun mond opendoen. Gevolg: oneerlijke
concurrentie en verdringing. Die kennis is niet nieuw. Wél
nieuw is deze minister. Wat gaat hij dus doen aan deze
belabberde omstandigheden? Is hij het ermee eens dat de
inspectie veel harder moet optreden tegen dit soort praktijken? Gaat hij ervoor zorgen dat de inspectie niet alleen op
papier controleert? Wat gaat hij doen tegen dit soort foute
uitzendbureaus? Is hij bereid om voor deze bureaus een
vergunningenstelsel in te voeren?
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Minister Koolmees:
Dank u, mevrouw de voorzitter. Ook dank aan de heer Van
Dijk voor deze zeer terechte vraag. Ik ben het zeer met de
heer Van Dijk eens dat dit een schokkend artikel was, afgelopen zaterdag in De Telegraaf. Het ging inderdaad over
veiligheid, over arbeidsomstandigheden, over de woonsi-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jasper van Dijk

tuatie en over uitbuiting. Het is een terechte vraag van de
heer Van Dijk.
Eerlijk loon en goede arbeidsomstandigheden zijn helaas
nog geen vanzelfsprekendheid, blijkt maar weer uit dit
artikel. Het kabinet zet in op gelijk loon voor gelijk werk op
dezelfde plaats en op betere handhaving van de afspraken
door de Inspectie SZW. Afgelopen jaren is door mijn voorganger ingezet op het aanpakken van uitzendbureaus die
arbeidsmigranten onder slechte arbeids- en leefomstandigheden tewerkstellen. Dit kabinet gaat daarmee door. Sterker
nog, we hebben in het regeerakkoord 50 miljoen extra
beschikbaar gesteld voor de Inspectie SZW, met name als
het gaat om handhaving van eerlijk werk. Al met ingang
van de begroting voor 2018 wordt een bedrag van 13 miljoen beschikbaar gesteld om extra inspecteurs aan te stellen
om juist op dit punt extra te gaan handhaven.
De laatste vraag van de heer Van Dijk in de eerste ronde
ging over de uitzendbureaus en het vergunningsstelsel.
Daar is het kabinet geen voorstander van. We hebben nu
een systeem van zelfregulering. Dat werkt in de praktijk zo
dat veel malafide uitzendbureaus hun keurmerk verliezen.
Los daarvan is de handhaving van de arbeidsomstandigheden, bijvoorbeeld handhaving van de Wet minimumloon,
echt een taak van de Inspectie SZW. We hebben er dus
extra geld voor uitgetrokken om de handhaving te verbeteren.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Laat ik positief beginnen; het is een nieuwe minister. Het
is goed dat er extra geld komt voor de inspectie. We zullen
goed in de gaten houden of de inspectie daadwerkelijk aan
de slag gaat. Ik vraag de minister dan ook of de inspectie
niet alleen op papier gaat controleren, maar ook daadwerkelijk op bezoek gaat bij de kassen en bij de belabberde
huisvesting, waarop ik zojuist een toelichting gaf. Het is
doodzonde dat de zelfregulering onder de uitzendbureaus
blijft voortbestaan. Lees het artikel. Dan moet de minister
toch erkennen dat de zelfregulering niet werkt. Het zijn
middeleeuwse toestanden als een uitzendbureau een
vleeskeuring organiseert en arbeidsmigranten niet aan de
thermostaat laat zitten op straffe van een boete, ook als het
koud is. Wat zijn nou de ambities van deze gloednieuwe
minister? Zegt hij ook: wij gaan daar echt werk van maken?
Ik vraag hem om iets preciezer toe te lichten wat hij gaat
doen.
Minister Koolmees:
Dat wil ik graag. Dit valt overigens onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris. Zij zal bij de begrotingsbehandeling van SZW, waarschijnlijk rond 20 december, uit
de doeken doen hoe het extra geld voor de Arbeidsinspectie
de komende jaren daadwerkelijk besteed gaat worden en
hoe dat wordt ingezet. We hebben al een bestaand Inspectie
Control Framework, in goed Nederlands, waarin een aantal
prioriteiten zijn vastgesteld voor de komende jaren. Ook
zitten daar een aantal prioritaire gebieden in, zoals de uitzendbureaus, de land- en tuinbouw en de bouwsector.
Daarnaast zit daar de aanpak van schijnconstructies in. Dat
is lopend beleid, waar dit kabinet mee verdergaat. De
staatssecretaris zal rond de begrotingsbehandeling uit de
doeken gaan doen hoe het extra geld, die extra 50 miljoen,
voor de Arbeidsinspectie de komende jaren zal worden
besteed.

7 november 2017
TK 18

18-6-1

De tweede vraag van de heer Van Dijk ging over de handhaving. Als het gaat over huisvesting en over hoe mensen
wonen, heeft de gemeente Westland, ook naar aanleiding
van het artikel in De Telegraaf, contact gezocht met SZW.
De gemeente gaat kijken wat er in de praktijk gebeurt en
gaat de vinger aan de pols houden als het gaat om de
huisvesting en het uitzendbureau waar dit artikel over gaat.
De gemeente Westland zal mijn ministerie op de hoogte
houden van de voortgang daarin.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Er komt wat extra geld en er komt mogelijk ook wat extra
inspectie. Dat zullen we allemaal goed in de gaten houden.
Ik betreur het dat de uitzendbureaus niet aan een vergunningenstelsel worden onderwerpen. Ik garandeer dat dit
soort wantoestanden nu gewoon doorgaan. Ik zou zeggen:
stel de bazen van die uitzendbureaus hoofdelijk aansprakelijk, want dan kun je ze echt raken waar het nodig is. Tot
slot vraag ik de nieuwe minister hoe hij aankijkt tegen het
algemene fenomeen van arbeidsmigratie, waarbij sprake
is van verdringing en oneerlijke concurrentie. Wij hebben
in Nederland werklozen, zoals u weet, maar toch werken
er 30.000 Polen in het Westland. Hoe ziet de minister dat?
Gaat hij iets doen tegen die verdringing?
Minister Koolmees:
Ik dank de heer Van Dijk. Ik ga ervan uit dat de fractie van
de SP mij de komende jaren goed in de gaten gaat houden
op dit punt. Het zou een teleurstelling zijn als dit niet zou
gebeuren; ik ging daar dus al van uit.
Het laatste punt is hoe ik aankijk tegen de arbeidsmigratie.
In algemene termen brengt de interne markt voor de
Nederlandse samenleving veel welvaart, meer export en
goede economische omstandigheden met zich mee, maar
er zijn wel degelijk ook uitwassen. Mijn voorganger heeft
in Europa bijvoorbeeld ingezet op de Detacheringsrichtlijn:
gelijk werk moet gelijk worden beloond. Dat geldt zowel
nationaal als internationaal. De heer Rutte heeft vorige week
in het debat over de regeringsverklaring aangegeven dat
dit kabinet de komende jaren doorgaat op die lijn en ook
op Europees niveau gaat inzetten op verbetering daarvan.
Daar ga ik dus mee verder.
De heer Özdil (GroenLinks):
Ook namens mijn fractie een warm welkom aan de nieuwe
voorzitter. Als ik zo vrij mag zijn: ik ben extra verheugd om
met een collega-Rotterdammer samen te werken.
Minister Koolmees:
Er zitten meer Rotterdammers in het kabinet!
De heer Özdil (GroenLinks):
Ik ben heel blij dat de minister onderkent wat het belang
van de inspectie in dezen is. Wij zijn ook blij met het extra
geld dat in het regeerakkoord wordt uitgetrokken voor de
Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Alleen zal de
minister het ongetwijfeld met mij eens zijn dat dat op zich
niet genoeg is en dat een integrale aanpak ook noodzakelijk
is. Een voorbeeld: bedrijven die de regels overtreden, worden bij een goede inspectie beboet, maar werknemers krij-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jasper van Dijk

gen niet automatisch hun achterstallig loon betaald. In de
berichten komt ook de ambtscultuur naar voren die soms
kan heersen.
De voorzitter:
En de vraag is?
De heer Özdil (GroenLinks):
Mijn vraag aan de minister is wat zijn plannen zijn aan de
voorkant, in het kader van: voorkomen is beter dan genezen.
Daar staat weinig over in het regeerakkoord. Wat mij betreft
kan dat eventueel ook in een brief, op een later moment.
Minister Koolmees:
Ik kan proberen om die vraag nu te beantwoorden.
De voorzitter:
Heel kort.
Minister Koolmees:
Heel kort. In januari 2017 is de Wet aanpak schijnconstructies in werking getreden. Daarin zitten heel veel handvatten
om dit aan te pakken. Daarnaast voeren we preventief
beleid, bijvoorbeeld door bij ambassades, zoals in Polen,
advies en voorlichting te geven over hoe je arbeidsuitbuiting
voorkomt. We hebben inderdaad de lijn van gelijk loon op
dezelfde plek, zowel nationaal als het gaat over handhaving
door de Inspectie SZW als internationaal door de aanpak
via de Detacheringsrichtlijn. Al die maatregelen en al dat
beleid zijn de afgelopen jaren ingezet. Ik ben van mening
dat zij de komende jaren moeten worden doorgezet, juist
om zowel preventief als in de handhaving te kunnen
optreden.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ook namens mij en ons een warm welkom aan de minister,
niet vanuit Rotterdam maar vanuit Texel. Al die inwoners
zien deze minister en vooral hoe hij dit soort misstanden
gaat aanpakken, graag tegemoet, nog los van de arbeidsmarkt en de pensioenen. Ook op die laatstgenoemde terreinen moet van alles gebeuren, maar dit gaat over een ernstige misstand, die helaas veel te vaak plaatsvindt. Met
name in het Westland zien we heel veel van dit soort voorbeelden: seksuele intimidatie, intimidatie van mensen en
huisvestingspraktijken die niet thuishoren in dit jaar. Ja, ik
ga afronden. De minister zegt terecht dat we daarop moeten
handhaven en dat de gemeente eropaf moet. Wanneer
krijgen we als Kamer hier weer een update over? Ik zou
graag willen dat deze minister met de inspectie en de
gemeenten actief gaat handhaven en ook aan de Kamer
laat blijken wanneer dit is opgelost, want dit kan niet. Dat
geldt zowel voor de huisvestingssituatie als voor de
arbeidsomstandigheden, want ook die gaan echt veel te
ver.
Minister Koolmees:
Ik ben het zeer met de heer Van Dijk, de andere heer Van
Dijk, eens. Ook ik wil de vinger aan de pols houden. Er zijn
natuurlijk jaarlijks rapporten van de Inspectie SZW over de

7 november 2017
TK 18

18-6-2

voortgang van het beleid en over wat er naar boven is
gekomen. In z'n algemeenheid is het zo dat de Inspectie
SZW bij dit soort signalen echt de vinger aan de pols houdt
en daar dus bovenop zit, maar het signaal van de heer Van
Dijk neem ik zeer serieus en neem ik mee. Misschien kan
ik bij de begrotingsbehandeling terugkomen op hoe we
hier de komende jaren mee verdergaan.
De voorzitter:
Dank u wel.
Daarmee zijn we aan het eind gekomen van het mondelinge
vragenuur. Dit was ook de eerste test voor een aantal
bewindspersonen. Ik moet zeggen dat een aantal
bewindspersonen het vragenuur zonder kleerscheuren heeft
doorstaan.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jasper van Dijk

7 november 2017
TK 18

18-6-3