Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

398
Vragen van het lid Van Dam (CDA) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over de politieperskaart (ingezonden 26 september 2018).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
24 oktober 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 345.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel op de website van de Nederlandse Vereniging
van Journalisten (NVJ) d.d. 10 september 2018 met de titel «Politieperskaart:
slechts kwart van klachten wordt door politie in behandeling genomen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u het in dit artikel geschetste beeld dat ruim 60 procent van de
politieperskaarthouders vaker dan eens per jaar buiten een afzetting van de
politie wordt gehouden?
Antwoord 2
De politie geeft een journalist in het bezit van een politieperskaart toegang tot
een plaats delict (PD), tenzij de politie beoordeelt dat er gevaar dreigt voor
betrokkenen of derden (brand of instorting), er sprake is van belemmering
van het (technisch) onderzoek of de hulpverlening óf er sprake is van een
speciaal geval bijvoorbeeld bij een noodverordening van de burgemeester.
De politie houdt zelf geen cijfers bij over dit onderwerp, dus ik kan niet
zeggen hoe vaak het voorkomt dat een journalist de toegang tot een plaats
delict wordt geweigerd.
Vraag 3
Kunt u kort uiteenzetten wat een politieperskaart is? Wilt u bij dat antwoord
betrekken wat de kosten van en de privileges verbonden aan een politieperskaart zijn? Hoe wordt binnen de politie bekend gemaakt en gehandhaafd wat
een politieperskaart aan «rechten» met zich meebrengt?

1

ah-tk-20182019-398
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.nvj.nl/nieuws/politieperskaart-slechts-kwart-klachten-wordt-politie-behandelinggenomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Met de landelijke politieperskaart kunnen journalisten hun werk uitoefenen in
door de politie afgezette gebieden of op plaatsen die voor het publiek niet
toegankelijk zijn om verslag te doen van bijvoorbeeld ongevallen, demonstraties, rellen en calamiteiten. De kosten voor het aanvragen van een politieperskaart zijn € 65,– voor leden van de NVJ. Niet-leden betalen € 80,–.
Om te zorgen dat zoveel mogelijk agenten op de hoogte te zijn van de
politieperskaart heeft de politie samen met twee fotojournalisten een
instructiefilmpje gemaakt dat op operationele briefings wordt getoond en ook
op de intranetsite van de politie is geplaatst. Daar is ook een uitgebreide
toelichting te vinden over de rechten en plichten van de politieperskaart.
Hierbij zijn de volgende instructies gemeld waar een politiemedewerker op
moet letten als een journalist zich meldt met de politieperskaart:
– Check altijd eerst of het een officiële politieperskaart is met de juiste kleur
en jaartallen hierop.
– Een journalist heeft toegang tot een PD, tenzij de politie beoordeelt dat er
gevaar dreigt voor betrokkenen of derden (brand of instorting), er sprake
is van belemmering van het (technisch) onderzoek of de hulpverlening óf
er sprake is van een speciaal geval bijvoorbeeld bij een noodverordening
van de burgemeester (gijzeling).
– Als de politie beoordeelt dat een journalist niet verder mag lopen of op
afstand moet blijven, dan moeten er ook argumenten benoemd worden
waarom dit wordt besloten.
– Besluit je pers op veilige afstand te houden, geef dan altijd goede
argumenten waarom media afstand moeten houden of leg uit waarom
anderen wel toegang hebben tot een PD.
– Journalisten mogen alles filmen in een openbaar gebied. Natuurlijk kun je
wel aangeven dat je zelf niet in beeld wil komen. Het is dus niet zo dat
agenten niet in beeld mógen worden gebracht vanwege auteursrecht,
privacy o.i.d. Geüniformeerde agenten hebben een publieke functie en
kunnen gefilmd worden in de openbare ruimte.
Vraag 4 en 5
Herkent u ook het beeld dat in het tweede kwartaal van 2018 271 klachten
gemeld zijn met betrekking tot persalarmering. Herkent u het beeld zoals dat
geschetst wordt in het voornoemde bericht dat in 200 gevallen helemaal geen
persalarm werd gegeven?
Kunt u kort uiteenzetten welke afspraken en regels gelden ten aanzien van het
geven van persalarm? Klopt het dat al langjarig vanuit de (foto)journalistiek
geklaagd wordt over de gebrekkige naleving door de politie van deze
landelijke afspraken?
Antwoord 4 en 5
Het is de politie en mij bekend dat de persalarmering niet in alle gevallen
optimaal werkt en dat in gevallen geen persalarm is afgegeven. De politie
voert al enige jaren regelmatig overleg met de NVJ over dit onderwerp,
waarbij duidelijk is geworden dat het systeem van handmatige pagering
(door de centralisten in de meldkamers) niet waterdicht is. Daarom heeft de
politie zich ingespannen om tot automatische pagering te komen, waarvan de
invoer dit jaar start. Dat betekent dat bij de invoering van de nieuwe versie
van het Geïntegreerd Meldkamersysteem (GMS) in de meldkamers een
persalarm wordt ingebouwd dat er voor zorgt dat (foto)journalisten automatisch bericht krijgen op het moment dat zich een calamiteit voordoet. Dat
heeft als voordeel dat zij automatisch direct geïnformeerd zijn en ook direct
ter plaatse kunnen gaan.
De NVJ en de politie zijn het eens over de lijst van incidenten waarop de
automatische pagering wordt toegepast.
Vraag 6
Deelt u de opvatting dat het principe van journalistieke onafhankelijkheid ook
met zich meebrengt dat fotojournalisten primair een eigen afweging moeten
kunnen maken of zij wel of niet een zich in het openbare leven afspelende
gebeurtenis fotografisch willen vastleggen? Kunt u bevestigen dat de politie
daar een ondersteunende, faciliterende rol bij heeft? Deelt u in dat verband
de opvatting dat het persalarm door de politie zo ruimhartig mogelijk benut
moet worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ik deel de opvatting dat journalisten primair een eigen afweging moeten
kunnen maken waar zij verslag van doen en hoe zij verslag doen. Dit kan
echter begrensd worden door privacyoverwegingen of opsporingsbelangen.
Het persalarm dient het belang van vrije nieuwsgaring zoveel mogelijk binnen
deze kaders. Waar mogelijk faciliteert de politie de vrije nieuwsgaring.
Er is regelmatig overleg tussen politie en de NVJ over hoe het persalarm het
beste ingezet kan worden. Daarom heeft de politie zich ingespannen om tot
automatische pagering te komen. Over de lijst van incidenten waarop de
automatische pagering wordt toegepast, zijn de NVJ en de politie het eens.
Zie hiervoor ook het antwoord op de vragen 4 en 5.
Vraag 7
Bent u bekend met het feit dat de politie steeds vaker zelf foto’s maakt en
verspreid van gebeurtenissen die relevant zijn voor de pers (voor voorbeelden zie onderstaande verwijzingen, deels ook geen persalarm?2 3 4 5 6 7 8
Beseft u zich dat dit zowel voor de onafhankelijke positie van de fotojournalistiek als voor de broodwinning van deze sector ernstige gevolgen heeft?
Antwoord 7
De politie maakt en verspreidt om verschillende redenen foto’s. Zo worden er
foto’s gemaakt en onder het publiek verspreid om het publiek te vragen om
te helpen bij de opheldering van een strafbaar feit. Ook worden er foto’s
gemaakt en verspreid om het publiek te informeren over incidenten, om
hinder en onrust zoveel mogelijk te voorkomen en omdat mensen simpelweg
willen weten wat er aan de hand is. In een eigentijdse communicatie past dat
hierbij gebruik wordt gemaakt van beelden, of dat tekstberichten worden
ondersteund met beelden. Er worden echter ook foto’s gemaakt en verspreid
om het publiek te informeren over de werkzaamheden van de politie en de
behaalde resultaten. Dit is een uitvloeisel van de taak en het past in de
verantwoordelijkheid die een publieke organisatie als de politie heeft. Dit
hoeft de onafhankelijke positie van de journalistiek niet in de weg staan, het
staat haar vrij te publiceren met de informatie waar zij haar beschikking over
heeft, inclusief de informatie die de politie openbaar maakt.
Vraag 8
Hoe verhoudt de social-media-strategie van de politie zich tot de vrije
nieuwsgaring door onafhankelijke (foto)journalisten? Geldt er een bewuste
omgang met het delen van foto- en video-materiaal via social media, juist om
ook de pers de tijd en de gelegenheid te bieden in onafhankelijkheid aan
verslaggeving te doen? Of is dit in deze moderne tijd een achterhaald
concept? Voert de politie hier gesprekken over met de NVJ?
Antwoord 8
Zoals ik in mijn beantwoording op de Kamervragen van de leden Den Boer
en Verhoeven (beiden D66) over het sociale mediagebruik van de politie9 heb
aangegeven is het gebruik van social media op dit moment niet weg te
denken uit onze maatschappij. Maandelijks verspreidt de politie vele
berichten via de media, waaronder social media. De politie gebruikt social
media zowel in het kader van haar taakuitvoering als bij het geven van
voorlichting over haar werkzaamheden. De politie wil door de inzet van social
media in verbinding zijn met de burger en de samenleving. De politie is
voortdurend in overleg met de NVJ over de samenwerking, ook over de
veranderingen die de komst van social media met zich mee heeft gebracht.

2

https://www.nvj.nl/nieuws/kwartaaloverzicht-271-klachten-persalarmering
https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4394526/jongen-18-zonder-rijbewijs-rijdtstoned-en-stomdronken-auto-van
4
https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1813334/
5
https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1813244/
6
https://www.omroepwest.nl/nieuws/3537465/Politie-zoekt-in-het-water-naar-vermiste-Maria
7
https://www.omroepwest.nl/nieuws/3146764/Automobilist-rijdt-in-Zoetermeer-van-talud-af
8
https://www.politie.nl/nieuws/2017/oktober/11/06-den-haag-hagenaar-aangehouden-in-verbandmet-de-vermissing-van-48-jarige-vrouw.html
9
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1676.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 9
Klopt het dat bij de brandweer/veiligheidsregio Rotterdam het verstrekken
van informatie over meldingen/incidenten aan de pers tot volle tevredenheid
plaatsvindt? Kunt u aangeven hoe het proces daar is ingericht? Bent u bereid
te onderzoeken of deze werkwijze ook ingevoerd kan worden bij de politie?
Antwoord 9
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (en daarvoor brandweer Rotterdam)
werkt al sinds de jaren negentig met een persalarm als onderdeel van de
crisiscommunicatie. Medio 2017 heeft de Veiligheidsregio Rotterdam de
Persmonitor geïntroduceerd, een nieuw soort persalarm. Dit is een beveiligde
internetsite die informatie toont over alarmering en voortgang van alle
incidenten waarbij de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond betrokken is. De
site is 24/7 actief, volledig geautomatiseerd en toont informatie real-time.
Doelgroep van de Persmonitor vormen professionele beeldjournalisten (in
bezit van geldige politieperskaart) en lokale, regionale of landelijke nieuwsredacties. De Persmonitor werkt tot volle tevredenheid van de media.
De politie is bekend met de Persmonitor van de Veiligheidsregio Rotterdam
en heeft de NVJ gevraagd of zij belangstelling hebben voor dit instrument in
haar landelijke samenwerking met de politie. De NVJ heeft aangeven daar
geen belangstelling voor te hebben en aangegeven zich te willen focussen op
invoering van automatisch pageren. Overigens kunnen beide systemen naast
elkaar bestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4