Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
[datum], nr [kenmerk], houdende de verlenging per 1 januari 2022 van een
drietal subsidieregelingen van de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Gelet op artikel 3, eerste lid, van de Kaderwet overige BZK-subsidies;
Besluit:

Artikel I
In artikel 8 van de Subsidieregeling Kenniscentrum Europa Decentraal 2013 wordt
“1 januari 2022” vervangen door “1 januari 2027”.
Artikel II
De Subsidieregeling ProDemos wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 2, eerste lid, komt te luiden:
1 De minister verstrekt aan de stichting een subsidie met het oog op:
- het overdragen van kennis over de democratische rechtsstaat, de werking
van de instituties daarvan, de Grondwet en het constitutioneel bestel in
ruime zin;
– het aanbieden van activiteiten en cursussen die de deelname aan
democratische processen bevorderen, en
– het promoten en bevorderen van actief democratisch burgerschap door
middel van:
a. het aanbieden van samenhangende programma’s en educatieve
activiteiten en excursies in en vanuit een door de minister aan te
wijzen gebouw in ’s-Gravenhage;
b. het ontvangen en rondleiden van bezoekers van het
Binnenhofcomplex;
c. het bevorderen en begeleiden van bezoek van Nederlandse
scholieren aan het parlement;
d. het aanbieden van samenhangende programma’s en educatieve
activiteiten en excursies vanuit diverse locaties in Nederland;
e. het ontwikkelen en aanbieden van informatie en ander materiaal
voor gebruik in en buiten het onderwijs;
f. het ontwikkelen en aanbieden van interactieve toepassingen via
internet en andere media;
g. het aangaan van samenwerking met andere organisaties.

B

Aan artikel 4 wordt een lid toegevoegd, luidende:
3. In afwijking van het eerste lid, dient de stichting de aanvraag tot subsidieverlening
voor het kalenderjaar 2022 uiterlijk in op 15 november 2021.
C
In artikel 9 wordt “1 januari 2022” vervangen door “1 januari 2027”.
Artikel III
In artikel 8 van de BZK Subsidieregeling Nationaal Comité 4 en 5 mei wordt
“1 januari 2022” vervangen door “1 januari 2027”.
Artikel IV
Deze regeling treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van
de Staatscourant waarin zij wordt geplaats.
Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

drs. K.H. Ollongren

Toelichting
Algemeen
Op grond van artikel 4.10, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016 worden
subsidieregelingen voorzien van een horizonbepaling. De in deze regeling genoemde
subsidieregelingen van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn
allen voorzien van de einddatum 1 januari 2022. Met deze regeling worden deze
subsidieregelingen voor een periode van vijf jaar verlengd.1
Consultatie
De regeling is in augustus 2021 gedurende vier weken in internetconsultatie gegeven.
Er is tijdens deze periode niet op gereageerd.
Artikelsgewijs
Artikel I Subsidieregeling Kenniscentrum Europa Decentraal 2013
Uit de evaluatie van de Subsidieregeling Kenniscentrum Europa decentraal 2013, die in
2021 heeft plaatsgevonden, blijkt dat het Kenniscentrum Europa decentraal (hierna:
KED) de doelstelling van de subsidieregeling realiseert.2
De subsidie van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan het
KED wordt verstrekt voor het (kosteloos) geven van voorlichting en advies aan
gemeenten, provincies, waterschappen, en decentrale samenwerkingsverbanden over
de toepassing van Europees recht en beleid. Naast het vergroten van kennis en
expertise over het Europees recht en beleid voert het KED ook activiteiten uit die zijn
gericht op de juiste toepassing van de wetgeving bij de decentrale overheden en op
het bevorderen van het ‘Europabewustzijn’.
Uit gesprekken met actoren in het veld blijkt dat de informatie van het KED
opgenomen in de website, nieuwsbrieven en adviezen goed worden gewaardeerd,
intensief worden gebruikt en als vanzelfsprekend worden beschouwd. Bij zowel de
koepelorganisaties IPO, VNG en UvW als hun achterban bestaat dan ook groot
draagvlak voor de voorzetting van de activiteiten van het KED. Aangezien de impact
van Europese wet- en regelgeving in de komende jaren blijft toenemen, zullen de
activiteiten van het KED onverminderd relevant blijven in de toekomst. Gelet op het
bovenstaande wordt de Subsidieregeling Kenniscentrum Europa decentraal 2013
verlengd tot 1 januari 2027.
Artikel II Subsidieregeling ProDemos
De subsidieregeling ProDemos uit 2017 is in 2021 geëvalueerd.3 Het
evaluatieonderzoek maakt duidelijk dat ProDemos goed in staat is om een breed scala
aan activiteiten en producten te ontwikkelen die aansluiten bij de doelen van

1 Gelet op artikel 4.10, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt verlengd met vijf jaar.
2 Vanberkel Professionals, Evaluatieonderzoek Subsidieregeling Kenniscentrum Europa decentraal 2017-2020,
april 2021, Te raadplegen op
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/09/14/evaluatieonderzoek-subsidieregelingkenniscentrum-europa-decentraal-2017-2020
3 Verwey Jonker Instituut, Bijdragen aan het Onderhoud van Democratie en Burgerschap: Evaluatieonderzoek
subsidieregeling ProDemos 2017-2020, mei 2021. Te raadplegen op
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/05/20/bijdragen-aan-het-onderhoud-vandemocratie-en-burgerschap-evaluatieonderzoek-subsidieregeling-prodemos-2017-2020.

ProDemos. Daarbij is het bereik van deze activiteiten groot en groeiend (tot de
coronapandemie), en worden de producten en activiteiten van ProDemos gewaardeerd
door gebruikers en experts op het gebied van democratie en rechtsstaat. De resultaten
worden op basis van gestelde doelen uit de regeling positief beoordeeld. Op basis van
de evaluatie is daarom besloten de subsidieregeling van de Stichting Huis voor
democratie en rechtsstaat (ProDemos) voor een periode van vijf jaar te verlengen.
Uit de evaluatie blijkt echter ook dat doelmatigheid en doeltreffendheid niet in alle
gevallen goed gemeten kunnen worden. ProDemos heeft aangekondigd door middel
van meer impactonderzoek en metingen hieraan te zullen werken. De evaluatie geeft
aanleiding om de formuleringen van de doelstellingen uit de subsidieregeling te
wijzigen, om de meetbaarheid ervan te verbeteren, zonder daarbij de geest en inhoud
van de doelstellingen te wijzigen. Twee van de drie doelstellingen die zijn opgenomen
in artikel 2, eerste lid, worden gewijzigd; ‘het vergroten van vaardigheden om deel te
nemen aan democratische processen’ wordt ‘het aanbieden van activiteiten en
cursussen die de deelname aan democratische processen bevorderen. ‘Het bevorderen
van actief democratisch burgerschap’ wordt gewijzigd in ‘het promoten en bevorderen
van actief democratisch burgerschap. In beide gevallen is ervoor gekozen om de
doelstellingen te preciseren en zo de effectiviteit van te organiseren doelen in dit kader
beter meetbaar te maken. Tevens wordt, om tegemoet te komen aan de geldende
regeerakkoordopgave waarin is afgesproken dat alle scholieren een bezoek brengen
aan het parlement, ‘het bevorderen en begeleiden van bezoek van Nederlandse
scholieren aan het parlement’ toegevoegd als derde subdoelstelling. Tot slot vervalt de
voorwaarde uit artikel 2, eerste lid, onderdeel drie, subonderdelen a en d, dat
exposities dienen te worden georganiseerd. Hiervoor is gekozen om meer op het
niveau van de overkoepelende doelstellingen voorwaarden voor te schrijven en minder
op het niveau van individuele activiteiten.
Artikel 4 van de Subsidieregeling ProDemos bepaalt dat de aanvraag tot
subsidieverlening uiterlijk op 1 oktober voorafgaand aan het kalenderjaar waarop de
subsidie betrekking heeft wordt ingediend. Omdat onderhavige regeling naar
verwachting omstreeks 1 november 2021 in de Staatscourant zal worden gepubliceerd,
wordt in onderdeel B een afwijkende termijn voor het indienen van de
subsidieaanvraag opgenomen voor het kalenderjaar 2022. Hiermee wordt geregeld dat
de Stichting Huis voor democratie en rechtsstaat bekend is met de gewijzigde
voorwaarden alvorens de subsidieaanvraag wordt ingediend. De stichting krijgt tot
15 november 2021 de tijd hiervoor. Nu er inhoudelijk geen grote wijzigingen worden
doorgevoerd in de criteria in artikel 2, is de verwachting dat deze uitgestelde termijn
ook voldoende tijd biedt voor een beoordeling van de subsidieaanvraag.
Artikel III Nationaal Comité 4 en 5 mei.
Uit de evaluatie van de Subsidieregeling Nationaal Comité 4 en 5 mei van april 20214
blijkt dat het Nationaal Comité 4 en 5 mei met inzet van de onderzochte
subsidieregeling de beoogde doelen realiseert. Concluderend kan gesteld worden dat
de subsidieregeling doeltreffend is geweest. Daarnaast blijkt dat de subsidieregeling
Nationaal Comité 4 en 5 mei 2017 - 2020 doelmatig is geweest. De beoogde doelen
zijn (tegen de laagst mogelijke) inspanningen en uitgaven bewerkstelligd.

Kohnstamm Instituut, De viering van vrijheid, democratie en rechtsstaat: Evaluatie Subsidieregeling Nationaal
Comité 4 en 5 mei, april 2021. Te raadplegen op https://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/deviering-van-vrijheid-democratie-en-rechtsstaat/
4

De subsidie van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan het
Nationaal Comité 4 en 5 mei wordt verstrekt om tijdens de jaarlijkse Nationale Viering
van de Bevrijding op 5 mei inhoudelijke activiteiten te organiseren. Met deze
activiteiten wordt er naar gestreefd om kennis, bewustzijn en participatie bij burgers
te creëren in relatie tot onderwerpen als democratie, rechtsstaat en actief burgerschap
in samenhang met het thema vrijheid. Deze activiteiten hebben plaatsgevonden
tijdens of rondom de veertien Bevrijdingsfestivals. De activiteiten waren gericht op zes
centrale thema’s: vrijheid in brede zin, democratie en rechtsstaat, vluchtelingen en
migranten, vrijheid in relatie tot de Tweede Wereldoorlog, seksuele en culturele
diversiteit, en verkiezingen.
Uit gesprekken met betrokkenen blijkt dat de georganiseerde activiteiten positief
gewaardeerd worden. Middels de activiteiten worden de beoogde doelgroepen bereikt,
met name jongeren worden steeds beter bereikt. Uit de evaluatie blijkt voorts dat het
goed is om door te gaan op de ingeslagen weg. Namelijk de toenemende focus op de
inhoudelijke component van de festivals, de gezamenlijkheid waarmee de veertien
festivals de inhoud overbrengen, en de steeds meer toegespitste aandacht voor de
doelgroep jongeren. De verdere aanbevelingen hebben betrekking op de uitvoering en
zullen worden opgevolgd. Gelet op het bovenstaande wordt de Subsidieregeling
Nationaal Comité 4 en 5 mei verlengd tot 1 januari 2027.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

drs. K.H. Ollongren