Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3326
Vragen van de leden Leijten en Karabulut (beiden SP) aan de Minister en
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht dat ouderen afzien van
zorg vanwege geldgebrek (ingezonden 21 augustus 2015).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) mede
namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
8 september 2015)
Vraag 1
Vindt u het ook schokkend dat steeds meer ouderen afzien van zorg omdat zij
de zorgkosten niet meer kunnen opbrengen vanwege de grote koopkrachtdaling waar zij sinds de crisis mee geconfronteerd zijn? Kunt u uw antwoord
toelichten?1
Antwoord 1
Ik vind het een slechte zaak als ouderen zonder overleg met hun arts afzien
van noodzakelijke zorg. Zorg dient voor alle zorgbehoevenden toegankelijk en
betaalbaar te zijn. Via de zorgtoeslag blijven de Zvw-premie en het eigen
risico voor mensen met een laag inkomen betaalbaar. Daarnaast bieden
nagenoeg alle gemeenten aan degenen, mits voldaan wordt aan de criteria,
de mogelijkheid om een goede collectieve verzekering voor minima en
chronisch zieken af te sluiten. Voor de eigen bijdragen op grond van de Wlz
en de Wmo 2015 gelden landelijke regels op basis waarvan de eigen bijdrage
afhankelijk van de persoonlijke situatie, waaronder het inkomen, gemaximeerd wordt.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat drie miljoen ouderen zorg vermijden om zo langer
zelfstandig thuis te blijven wonen? Is dit in lijn met uw stelling dat de zorg
toegankelijk moet zijn voor iedereen? Kunt u uw antwoord toelichten?

1

ah-tk-20142015-3326
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

De Telegraaf, 19 augustus 2015, «Ouderen zien af van zorg»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Ik ga er vanuit dat met de vraag wordt bedoeld wat ik ervan vind dat drie
miljoen ouderen zorg mijden die zij nodig hebben om langer zelfstandig thuis
te kunnen blijven wonen. Mijn reactie daarop is dat dat uiteraard ongewenst
zou zijn als daarvan op die schaal sprake is. Het beleid van het kabinet is er
immers op gericht dat mensen – voor zover dat mogelijk is – zo lang mogelijk
thuis blijven wonen en daarbij de zorg krijgen die ze nodig hebben door
onder meer wijkverpleegkundigen en huisartsen – die beiden overigens
buiten het eigen risico vallen – of in de vorm van langdurige zorg (volledig en
modulair pakket thuis). Ik heb echter geen feiten gezien die de stelling uit de
vraag onderbouwen.
Vraag 3 en 4
Hoe oordeelt u erover dat dankzij uw beleid steeds meer mensen afzien van
zorg, omdat ze de hoge eigen bijdragen simpelweg niet meer kunnen
opbrengen? Bent u hier trots op?
Hoeveel mensen hebben tot nu afgezien van zorg vanwege de hoge eigen
bijdragen? Bent u bereid dit in kaart te brengen op basis van de gegevens bij
het Centraal Administratie Kantoor (CAK), Centrum Indicatiestelling Zorg
(CIZ), zorgkantoren en gemeenten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3 en 4
Voor de stelling uit de vraag dat steeds meer mensen afzien van zorg omdat
ze de hoge eigen bijdrage niet meer kunnen opbrengen heb ik geen adequate
onderbouwing gezien. Er zijn geen gegevens bekend dat steeds meer mensen
afzien van voorzieningen uit de Wmo en/of steeds meer ouderen niet meer bij
de gemeenten durven aankloppen voor zorg vanwege eigen bijdragen die zij
moeten betalen voor maatschappelijke ondersteuning. De regels voor de
berekening van de eigen bijdrage voor de Wmo 2015 en ook de Wlz zijn
dusdanig vormgegeven dat de eigen bijdrage een redelijk geacht bedrag is
afhankelijk van de situatie van de cliënt. Een voorbeeld is dat er in een
intramurale instelling altijd minimaal geld voor onder meer zak- en kleedgeld
overblijft na betaling van de eigen bijdrage. Door de eigen bijdragesystematiek op deze wijze vorm te geven, wil het kabinet voorkomen dat een
financiële drempel ontstaat voor het afnemen van noodzakelijke zorg en
voorzieningen. Voorts geldt dat de gemeente de plicht heeft zich bij het
onderzoek (naar aanleiding van een melding om maatschappelijke ondersteuning te ontvangen) te vergewissen van het feit of de cliënt ook financieel in
staat is om bij te dragen. Het is aan de gemeente om in gevallen waarin dat
niet zo is, maatwerk te leveren en de cliënt tegemoet te komen.
Vraag 5, 7, 9, 10 en 13
Hoe oordeelt u over de reactie van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst (KNMG) die constateert dat ouderen met
een AOW en een klein aanvullend pensioen de grootste groep ouderen zijn,
die eigenhandig stoppen met noodzakelijke medicijnen om zo hun eigen
risico niet aan te hoeven breken?
Hoe oordeelt u over de uitkomsten van het onderzoek van de Landelijke
Huisartsen Vereniging (LHV), waaruit blijkt dat patiënten een doorverwijzing
naar een medisch specialist of een behandeltraject mijden om zo hun eigen
risico te sparen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Hoeveel signalen heeft u nog nodig voordat u inziet dat de stapeling van
eigen betalingen in de zorg niet leidt naar betere zorg, maar naar een trend
waarin steeds meer mensen afzien van zorg? Kunt u uw antwoord toelichten?
Maakt u zich ook grote zorgen dat ouderen die afzien van zorg, op den duur
met een verergerd ziektebeeld en duurdere zorgvraag terugkomen in de zorg?
Vindt u dit een wenselijke ontwikkeling? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom
niet?
Bent u bereid per direct maatregelen te treffen om te voorkomen dat mensen
door geldgebrek zorg mijden? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen? Zo
nee, kunt u uitleggen waarom u niet bereid bent om zorgbehoevende mensen
te helpen die door uw beleid niet meer kunnen rekenen op een toegankelijke
en betaalbare zorg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 5, 7, 9, 10 en 13
Op dit moment wordt nader onderzoek verricht naar de aard en omvang van
zorgmijding. Dat onderzoek laat het Ministerie van VWS samen met de
Landelijke Huisartsenvereniging, Consumentenbond en Zorgverzekeraars
Nederland uitvoeren. Het onderzoek zal in oktober gereed zijn en het is mijn
bedoeling het rapport voor de begrotingsbehandeling aan uw Kamer te
zenden. Overigens wordt in de hoogte van de zorgtoeslag, die ook veel
ouderen ontvangen, rekening gehouden met de gemiddelde Zvw-premie en
eigen risico waardoor deze premie en eigen risico betaalbaar blijft voor deze
groep. Mensen met een minimum inkomen betalen in Nederland in 2015
gemiddeld € 454 aan nominale premie, inclusief gemiddeld eigen risico (ter
vergelijking dit was in 2006 € 521).
Vraag 6
Wat vindt u van de reactie van de koepel van tandartsen die een trend
signaleert dat steeds meer ouderen verstek laten gaan bij hun tandartsbezoek? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
Tandheelkundige zorg aan verzekerden ouder dan 18 jaar maakt, behoudens
enkele uitzonderingen, geen deel uit van het wettelijk verzekerd pakket.
Burgers dragen zelf de kosten hiervoor, tenzij zij hiervoor eerder een
aanvullende verzekering hebben afgesloten. Een aantal gemeenten biedt
overigens collectieve verzekeringen aan waarin tandheelkundige zorg is
meegenomen.
Vraag 8
Wat vindt u ervan dat steeds meer ouderen niet meer bij de gemeenten
durven aankloppen voor zorg, omdat zij daarvoor eigen bijdragen moeten
betalen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8
Dit is niet bekend en wordt ook niet geregistreerd bij het CAK en/of gemeenten. In onderzoek naar aanleiding van de motie van lid Keijzer2, naar de mate
waarin gemeenten eigen bijdragen voor algemene voorzieningen vragen,
wordt momenteel nagegaan in hoeverre de eigen bijdragen voor de
algemene voorzieningen een belemmering vormen om gebruik te maken van
de algemene voorziening. Het onderzoek is naar verwachting eind september
gereed. Dit betekent dat u over de uitkomsten van het onderzoek in de
volgende voortgangsrapportage HLZ zult worden geïnformeerd.
Vraag 11, 12 en 14
Bent u bereid om het koopkrachtverlies van ouderen van gemiddeld 7,5% (tot
wel 13%) sinds de crisis waardoor 80% van hen in financiële problemen zit te
repareren? Zo ja, op welke wijze gaat u dit repareren? Zo nee, waarom
niet?3 4
Bent u nog steeds van mening dat het verwachte koopkrachtverlies in 2016
onder ouderen gerepareerd moet worden? Zo ja, hoe verhoudt zich dit tot de
uitspraak van de Minister-President «ons best te doen om tot een evenwichtig
koopkrachtbeeld te komen»? Zo nee, waarom niet?5
Bent u bereid te onderzoeken welke andere groepen mogelijk in de knel
komen door hoge zorgkosten, hoge huren en koopkrachtverlies? Zo ja, bent u
bereid om ook voor hen maatregelen te nemen om armoede te voorkomen?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11, 12 en 14
Zorg moet voor iedereen toegankelijk en betaalbaar zijn. Via de zorgtoeslag
blijft de premie die mensen met een laag inkomen moeten betalen betaalbaar. De afgelopen jaren is de koopkracht van ouderen achteruit gegaan,
deels door de slechte financiële positie van pensioenfondsen maar ook door
2

Vergaderjaar 2014–2015, 34 104, nr. 49
De Telegraaf, 16 augustus 2015, «Ouderen massaal in financiële problemen»
4
«Koopkrachtontwikkeling postactieven», ITS, SEO in opdracht van ANBO, http://www.anbo.nl/
sites/default/files/uploads/koopkrachtontwikkeling.pdf
5
De Telegraaf, 14 augustus 2015, «Rutte: geen beloftes over koopkracht ouderen»
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

de maatregelen die het kabinet heeft moeten treffen om de overheidsfinanciën op orde te brengen. Hierbij heeft het kabinet van iedereen, waaronder
dus ook ouderen, die het zich kan veroorloven een bijdrage gevraagd.
Jaarlijks wordt in de augustusbesluitvorming, op basis van de laatste
inzichten van het CPB, het inkomensbeeld bezien. Daar wordt het integrale
koopkrachtbeeld, waaronder die van ouderen, voor het komende jaar
gewogen en treft het kabinet zo nodig, binnen de beschikbare budgettaire
ruimte, maatregelen. De uitkomsten worden met Prinsjesdag aan de Kamers
gepresenteerd.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Klever (PVV), ingezonden 19 augustus 2015, (2015Z14778)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4