Advies

Budgettair kader 2015
Wlz
Advies over de toereikendheid van het
budgettair kader 2015 Wlz

Versie, mei 2015

Advies Budgettair kader 2015

1

Advies Budgettair kader 2015

Inhoud

Vooraf

3

Managementsamenvatting

5

1.

5

Inleiding

2. Wijzigingen Wet langdurige zorg
11
2.1
Aanleiding van de hervormingen
11
2.2
Budgettair kader Wlz ten opzichte van contracteerruimte AWBZ
12
3.

Opbouw Wlz kader 2015

4. Landelijk beeld contracteerruimte 2014 en 2015
4.1 Landelijk beeld contracteerruimte ZIN algemeen
4.2 Landelijk beeld contracteerruimte 2014
4.3 Landelijk beeld budgettair kader 2015 (ZIN en PGB)
4.4 Landelijk beeld over- en onderproductie (2012, 2013)
4.5
Individueel aangepaste hulpmiddelen en rolstoelen

13
17
17
18
19
19
21

5. Ontwikkeling aanspraak op zorg in 2014 en 2015 in relatie
tot het budgettair kader
23
5.1
Inleiding
23
5.2
Uitgangspunten analyses
23
5.3
Algemeen beeld uitstaande indicaties ZIN
24
5.3.1
Ontwikkeling aantal indicaties per sector ZIN
25
5.3.1.1 V&V
25
5.3.1.2 GHZ (VG en LG)
26
5.3.1.3 GGZ-b
27
5.4
Groeimiddelen 2015
28
5.5
Algemeen beeld uitstaande indicaties PGB
29
5.5.1
Ontwikkeling aantal indicaties per ZZP-groep PGB
29
5.5.1.1 V&V
29
5.5.1.2 GHZ (VG en LG)
30
6. Overige aandachtspunten
6.1
Uitstroom lage ZZP’s
6.2
Beschikbare kader hoge ZZP’s
6.3
Cliënten onder het overgangsrecht
6.4
Wlz-indiceerbaren

33
33
36
38
41

7. Verdeling van het kader over de regio’s
7.1
GGZ-B: regionale verschillen
7.2
Wlz-indiceerbaren ZIN: regionale verschillen
7.3
Verdeling van de groeiruimte

45
45
47
48

8. Zorginkoop van de zorgkantoren
8.1
Bevindingen Quickscan zorginkoop langdurige zorg
8.2
Ingekochte zorg onder de Wlz 2015

51
51
52

9. PGB
9.1
Achtergrond en wijzigingen ten opzichte van eerdere jaren
9.2
Meerzorg PGB

55
55
57

10. Conclusie
10.1
Bevindingen

59
59

2

Advies Budgettair kader 2015

10.2
10.3

Advies
Tot slot

61
62

Bijlage 1

Lijst met afkortingen

63

Bijlage 2

Indicatieontwikkeling

65

Bijlage 3

Regionale verdeling Wlz-indiceerbaren ZIN

71

Bijlage 4

PGB per regio

73

Bijlage 5: Hoge ZZP’s (in €)

75

Bijlage 6: Spreiding kortingen

77

Bijlage 7: Regionale verschillen contracteerruimte (Wlz
indiceerbare, GGZ-B en groeiruimte)

79

3

Advies Budgettair kader 2015

4

Advies Budgettair kader 2015

Managementsamenvatting

Voor u ligt het Advies budgettair kader langdurige zorg 2015. Met het
systeem van budgettaire kaders beoogt het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) doelmatige zorginkoop te
stimuleren en de kostenontwikkeling in de Wet langdurige zorg (Wlz) te
beheersen.
In deze rapportage adviseert de NZa of de contracteerruimte voor
langdurige zorg in natura en voor de Persoonsgebonden budgetten (PGB)
toereikend is.
Op landelijk niveau verwachten wij dat het beschikbare kader voor
zorginkoop van zorg in natura voldoende is. Wel zien we duidelijk
regionale verschillen in de verwachte benutting van het regionale kader.
Uit onze analyse blijkt dat de ruimte die beschikbaar is voor het PGB,
onvoldoende is in 2015. We verwachten een tekort voor (bijna) alle
zorgkantoorregio’s. We adviseren u om voor 2015 aanvullend middelen
beschikbaar te stellen voor het PGB-kader. Het precieze noodzakelijk
bedrag voor PGB is in 2015 door ons op dit moment niet te voorspellen.
We vinden het belangrijk dat op korte termijn voldoende middelen
beschikbaar zijn voor het PGB. We adviseren daarom € 80 miljoen toe te
voegen aan het PGB-kader.
Dit advies is tot stand gekomen op basis van de volgende onderbouwing:
Contracteerruimte 2014
In 2014 is circa € 262 miljoen van het kader in 2014 niet vertaald in
productieafspraken. Dit is ongeveer 1,2% van de totale beschikbare
ruimte. Slechts een deel van deze onbenutte middelen is toegewezen
aan de Wlz. In samenhang met de maatregelen, die voor 2015 zijn
genomen kunnen we niet zonder meer concluderen dat de basis
contracteerruimte voldoende is voor de zittende cliënten.
Contracteerruimte 2015
Het totale budgettair kader bedraagt in 2015 € 17.785 miljoen. Dit is
onderverdeeld in een contracteerruimte zorg in natura (ZIN) van
€ 16.505 miljoen en een PGB-kader van € 1.280 miljoen. Voor de
voorspelling van de zorgvraag in 2015 kijken we behalve naar de
specifieke maatregelen ook naar de ontwikkeling in de indicaties, zowel
voor de leveringsvormen zorg in natura als voor het PGB.
We verwachten dat het landelijke budgettair kader voor ZIN in 2015
krap, maar toereikend is. Als we naar de verschillende onderdelen van de
contracteerruimte kijken, dan verwachten we op een aantal onderdelen
dat de beschikbare contracteerruimte niet toereikend is. Op andere
onderdelen is de verwachting dat er meer middelen beschikbaar zijn, dan
nodig voor de zorginkoop. Het totale beschikbare kader is naar
verwachting toereikend.

5

Advies Budgettair kader 2015

De krapte wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de lage ZZP’s 2015
langzamer uitstromen, dan de uitstroom waar in het kader rekening mee
wordt gehoudenDe beschikbare ruimte voor de hoge ZZP’s is wel
voldoende. Voor de Wlz-indiceerbaren verwachten we dat meer is
toegevoegd, dan noodzakelijk is om de zorg voor voor deze groep
cliënten in te kopen. De toevoeging is circa € 45 miljoen te hoog.
Over de daadwerkelijke uitputting van het Wlz-kader bestaat nog wel
enige onzekerheid. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat nog
onzeker is, welk deel van de cliënten die onder het overgangsrecht
vallen, een beroep doen op de Wlz. Op basis van de eerste cijfers blijft
hier meer dan € 100 miljoen, maar de werkelijke uitkomst is nog niet
zeker.
In 2015 heeft een wijziging in de omvang van het beschikbare kader
plaatsgevonden ten opzichte van vorige jaren. Grote delen van zorg zijn
overgeheveld naar andere domeinen (Zvw, jeugdzorg en gemeente).
Daarnaast zijn een aantal maatregelen genomen, die invloed hebben op
de benutting van de contracteerruimte. De belangrijkste wijzigingen zijn:
1. de effecten van het beleid om cliënten langer thuis te laten
wonen;
2. de middelen die beschikbaar gesteld zijn voor de Wlzindiceerbaren;
3. de toevoeging van de middelen voor het overgangsrecht Wlz.
Wanneer we kijken naar de financiële effecten van het langer thuis
wonen, dan kijken we naar de uitstroom van de lage ZZP’s. VWS gaat er
in het beschikbare kader vanuit dat in 2015 de ZZP’s V&V1 en V&V2 in
de V&V volledig worden afgebouwd. De verwachting is dat deze
volledige afbouw niet in 2015 wordt gerealiseerd. De afbouw in de VG
verloopt in eerste instantie sneller dan verwacht, maar dit heeft nog een
veel beperkter financieel effect. Per saldo zorgt deze maatregel voor een
extra druk op de beschikbare Contracteerruimte. In plaats van een
besparing van € 319 miljoen, zal eerder een besparing van circa € 207
miljoen worden bepaald.
Voor de Wlz-indiceerbaren zijn volgens onze berekeningen teveel
middelen toegevoegd aan het zorg in natura-kader. Een voorspelling
doen over de toevoeging van het overgangsrecht is niet goed mogelijk.
Op basis van de eerste berekening lijkt de toevoeging voldoende en
blijven zelfs middelen over, maar pas in de loop van het jaar wordt
duidelijk welke keuzes cliënten maken. Daarnaast is de toevoeging
gebaseerd op cliëntenaantallen 2013 en zien we in 2014 ook een stijging
van vooral de hoge ZZP’s.
Bij de indicatiegegevens zien we een grote stijging van indicaties in het
laatste kwartaal van 2014. Bij de verdeling van de groeiruimte en
herverdelingsmiddelen is hier geen rekening mee gehouden. De grote
groei in de hogere ZZP’s lijkt af te vlakken, zelfs wanneer de laatste
maanden van 2014 meegenomen worden. Bij met name V&V5, VG3 en
VG 6 zien we nog een groei, die we niet op basis van demografische
ontwikkelingen kunnen verklaren. De groei kan volgens ons worden
opgevangen met de beschikbaar gestelde groeiruimte en de ingezette
‘herverdelingsmiddelen’.
Op landelijk niveau verwachten wij dat het beschikbare kader voor
zorginkoop voldoende is. Voor de hogere ZZP’s zijn voldoende middelen
beschikbaar. Een krapte wordt veroorzaakt door de afbouw van de lage
V&V’s-ZZP’s, maar dit wordt gecompenseerd door een overschot op de
middelen voor de Wlz-indiceerbaren en het overgangsrecht.

6

Advies Budgettair kader 2015

Ook zien we duidelijk regionale verschillen in de verwachte benutting van
het regionale kader. Deze verschillen komen onder andere tot stand door
de verdelingssystematiek bij GGZ-B, het aan het begin van het jaar
verdelen van de herverdelingsmiddelen waarbij geen rekening wordt
gehouden met de afgegeven indicaties in 2015, de verdeling van de
middelen voor de Wlz-indiceerbaren en de ontwikkelingen in de
zorgvraag.
Voor sommige zorgkantoren zal dit betekenen dat de contracteerruimte
bij voortgezet beleid onvoldoende is. Wel bestaat hier bij verschillende
zorgkantoren nog de mogelijkheid om via zorginkoop op de prijs een
overschrijding van het kader te voorkomen. In de overeengekomen
prijzen zien wij namelijk aanzienlijke verschillen.
PGB kader
De ruimte beschikbaar voor het PGB is onvoldoende in 2015. We
verwachten een tekort voor (bijna) alle zorgkantoorregio’s.
Deze conclusies trekken we op basis van de ontwikkeling in de indicaties,
de uitwerking van de belangrijkste wijzigingen in het kader ten opzichte
van 2014 en de informatie die ontvangen hebben van de zorgkantoren.
Bij aanvang van het jaar werd het kader beschikbaar voor PGB al
overschreden. Deze overschrijding wordt deels veroorzaakt door een te
lage vaststelling van het initiële bedrag en deels door een te lage
toevoeging voor de Wlz-indiceerbaren. Hiervoor heeft VWS lopende het
jaar € 120 miljoen aan het kader toegevoegd. Op basis van de
overzichten van de zorgkantoren is deze toevoeging onvoldoende. In het
PGB zien we een vergelijkbare ontwikkeling als bij contracteerruimte
ZIN. Bij het PGB zien we ook in de aantallen een sterke stijging. De
grootste stijging wordt veroorzaakt door een toename van de PGB’s bij
de hoge ZZP’s. De totale procentuele stijging bij het PGB is groter dan
de stijging bij zorg in natura. Op basis van de indicatieontwikkeling zien
we dat het PGB stijgt in populariteit.
De mogelijkheid bestaat om middelen over te hevelen tussen ZIN en
PGB. Voor de meeste zorgkantoren zal dit geen optie zijn vanwege de
krapte bij ZIN. Voor sommige zorgkantoren bestaat deze mogelijkheid
wel. De Wlz is dit jaar voor het eerst van toepassing en brengt nog grote
onzekerheden met zich mee. De data waarop wij ons advies baseren zijn
nog onvolledig en ook bij zorgkantoren zal vaak nog onvoldoende
informatie beschikbaar zijn om de precieze uitputting van het ZIN-kader
te kunnen benoemen en om vervolgens in een vroeg stadium middelen
over te hevelen naar het PGB-kader. Daarnaast is het van belang in
hoeverre er een schuif van ZIN naar PGB plaats vindt in 2015.

Advies
Landelijk is de beschikbare contracteerruimte naar verwachting krap,
maar voldoende.
Wel zien we dat in een aantal regio’s wel tekorten kunnen ontstaan. Dit
komt onder andere door de scheve verdeling van de groeiruimte en de
herverdelingsmiddelen. Dit kan worden opgelost door de zorgkantoren
door middel van het over hevelen van het ene zorgkantoor naar het
andere zorgkantoor. We verwachten dat ZN dit oppakt en in overleg met
de zorgkantoren komt tot de noodzakelijke overhevelingen.

7

Advies Budgettair kader 2015

Zorgkantoren hebben zich, in samenhang van het eerder beschikbaar
komen van de herverdelingsmiddelen, aan het begin van het jaar ook
gecommiteert om middelen over te hevelen naar zorgkantoren met
tekorten indien middelen beschikbaar zijn. In bijlage 7 staat de regionale
herverdeling volgens de NZa opgenomen.
Daarnaast adviseren we het overgangsrecht goed te blijven monitoren,
omdat er op dit moment beperkte informatie is over het aantal cliënten
dat beroep doet op de Wlz.
We concluderen dat het huidige PGB-kader in 2015 onvoldoende is. We
verwachten dat de contracteerruimte niet toereikend is om dit tekort te
compenseren. Voor 2015 zien we daarom overhevelen tussen het ZIN
kader en het PGB niet als enige oplossing..
We adviseren u om voor 2015 aanvullend middelen beschikbaar te
stellen voor het PGB-kader. Het noodzakelijk bedrag voor PGB is in 2015
door ons op dit moment niet te voorspellen. We vinden het belangrijk dat
op korte termijn voldoende middelen beschikbaar zijn voor het PGB. We
adviseren daarom € 80 miljoen toe te voegen aan het PGB-kader.
We verwachten dat dit bedrag voor de komende maanden voldoende
moet zijn. Door deze ophoging wordt een overschrijding van de
subsidieplafonds op korte termijn voorkomen.

Tot slot
We vinden het verder belangrijk dat voor 2016 de herverdelingsmiddelen
niet al worden verdeeld bij aanvang van het jaar. Het risico bestaat dat
net als in 2015 deze middelen terecht komen bij regio’s die deze
middelen niet nodig hebben. Om tot een zo goed mogelijke verdeling van
het kader te komen, adviseren wij de herverdelingsmiddelen pas
beschikbaar te stellen na het advies budgettair kader 2016.
Voor het kader 2016 willen we u ook wijzen op de langzamere uitstroom
van de lage ZZP’s. Volgens de aannames voor deze uitstroom in het
kader zijn de lagere ZZP’s (V&V1 en V&V2) volledig uitgestroomd eind
2015. We verwachten dat dit zeker nog niet het geval is. Bij de
berekening van het beschikbare kader 2016 en verder zal hier rekening
mee gehouden moeten worden. In het kader 2016 zult u ook rekening
moeten houden met het aandeel cliënten dat onder het overgangsrecht
valt en de keuze maakt om de zorg onder de Wlz af te nemen.
Net als in voorgaande jaren zijn er regionale verschillen in de benutting
van de contracteerruimte. Momenteel onderzoekt de NZa de
mogelijkheden voor een nieuw verdeelmodel voor 2016 en verder. Met
een nieuw verdeelmodel kan mogelijk gekomen worden tot een
rechtvaardigere verdeling en kunnen de inkoopinspanningen van
zorgkantoren beter vergeleken worden.
De verwachting is dat voor het jaar 2015 met inzet van bovenstaande
oplossingen de beschikbare kaders voor de langdurige zorg voldoende
zijn. Uiteraard zullen we dit blijven monitoren en bij een melding van een
knelpunt u direct hiervan op de hoogte stellen.
Wij zien uw reactie op dit advies graag tegemoet, zodat wij zo spoedig
mogelijk de eventuele aanpassingen in de (regionale) kaders kunnen
verwerken.

8

Advies Budgettair kader 2015

1. Inleiding

In dit advies kijken we naar de verwachte benutting van het budgettair
kader Wlz 2015. Anders dan in voorgaande jaren kijken we niet alleen
naar de contracteerruimte ZIN, maar kijken we ook naar het beschikbare
kader voor het PGB.
Met ingang van 2015 is de NZa ook verantwoordelijk voor de verdeling
van de PGB-middelen en kunnen deze middelen overgeheveld worden
tussen de regionale kaders contracteerruimte ZIN en de regionale PGBkaders.
In hoofdstuk 2 van dit advies kijken we naar de invoering van de Wlz en
benoemen we de belangrijkste wijzigingen die met deze invoering
gepaard zijn gegaan. Uit dit hoofdstuk kan worden afgeleid wat de
invoering van de Wlz betekent voor dit advies.
In hoofdstuk 3 komt de opbouw van het budgettair kader 2015 aan de
orde. Hier wordt aandacht besteed aan de wijzigingen ten opzichte van
het kader in 2014. Dit hoofdstuk wordt gebruikt om te kijken wat de
belangrijkste wijzigingen zijn die een effect hebben op de benutting van
het kader en wat het startpunt is voor 2015.
In hoofdstuk 4 kijken we allereerst terug naar de productieafspraken
2014 (1e en 2e budgetronde) en 2015 (1e budgetronde) in relatie tot de
dan beschikbare contracteerruimte ZIN. In dit hoofdstuk wordt gekeken
of de beginstand 2015 voldoende is voor de zittende cliënten.
Hierbij wordt ook aandacht besteed aan de regionale onder- en
overproductie. Tevens wordt kort aandacht besteed aan de individueel
aangepaste hulpmiddelen.
In hoofdstuk 5 bekijken we in hoeverre de ontwikkelingen van de
aanspraken op zorg aansluiten bij het budgettair kader 2015. Hierbij
baseren we ons op informatie van het CIZ. Aan de hand van deze
informatie maken we een inschatting van de groei in de regionale
indicaties. Aan de hand van deze groei bekijken we de mate waarin deze
aanspraken binnen de beschikbaar gestelde ruimtes passen.
In het beschikbare kader zijn echter ook verschillende wijzigingen van
toepassing zoals besproken in hoofdstuk 3. In hoofdstuk 6 wordt extra
aandacht besteed aan de belangrijkste wijzigingen, namelijk de
uitstroom van lage ZZP’s, het kader voor de hoge ZZP’s, het
overgangsrecht en de Wlz-indiceerbaren. Ook deze wijzigingen hebben
een belangrijke invloed op de toereikendheid van het beschikbare kader
in 2015.
In de voorgaande hoofdstukken hebben we voornamelijk gekeken of de
landelijke kaders voldoende zijn. In hoofdstuk 7 kijken we vervolgens
naar de verdeling van de contracteerruimte ZIN over de regio’s. Hierbij
wordt onder andere specifiek gekeken naar de verdeling van de wijziging
met betrekking tot GGZ-B, de Wlz-indiceerbaren en de verdeling van de
groeiruimte. Hier kijken we voor specifieke onderwerpen naar de
verwachte benutting in de regionale contracteerruimte ZIN.

9

Advies Budgettair kader 2015

Naast de beleidsmatige- en indicatieontwikkeling heeft ook de zorginkoop
een sterke invloed op de benutting van de contracteerruimte ZIN. In
hoofdstuk 8 wordt aandacht besteed aan ontwikkelingen in de
zorginkoop. De zorginkoop tussen zorgaanbieders en zorgkantoren
bepaalt in hoeverre de contracteerruimte ZIN jaarlijks wordt benut. De
NZa heeft hier in maart 2015 over gepubliceerd middels de quickscan
zorginkoop langdurige zorg 2013-2015. In dit hoofdstuk wordt gekeken
naar de opvallendste punten uit deze quickscan in relatie tot de
bevindingen in dit advies.
Nieuw in het advies is hoofdstuk 9 over het PGB. In dit hoofdstuk worden
eerst de wijzigingen in het PGB ten opzichte van voorgaande jaren
toegelicht. Daarna wordt gekeken naar de (verwachte) benutting van het
PGB-kader. Dit kader is een apart kader binnen de Wlz. Wel bestaat de
mogelijkheid om middelen van het PGB-kader over te hevelen naar het
ZIN kader en visa versa, waardoor ook naar de totale benutting binnen
kaders gekeken moet worden.
Op basis van de informatie over de bovenstaande onderwerpen
adviseren we ten slotte in hoofdstuk 10 over de toereikendheid van het
budgettair kader Wlz 2015.

10

Advies Budgettair kader 2015

2. Wijzigingen Wet langdurige zorg

In het regeerakkoord “Bruggen slaan" dat op 29 oktober 2012 is
gepubliceerd, is aangekondigd dat het kabinet in de langdurige zorg een
omslag wil maken naar meer maatwerk, meer zorg in de buurt en meer
samenwerking tussen de verschillende zorgaanbieders. Daarnaast is ook
de omslag naar houdbaar financierde voorzieningen van belang, zodat
ook latere generaties er gebruik van kunnen maken.1
Om dit te bewerkstellingen zijn met ingang van 1 januari 2015 een
aantal wetten aangepast. Hierdoor hebben de volgende veranderingen
plaatsgevonden:
− overheveling van de extramurale behandeling van zintuigelijke
gehandicapten naar de Zvw;
− overheveling van de extramurale verpleging en persoonlijke
verzorging naar de Zvw;
− overheveling van de extramurale begeleiding naar de Wmo;
− overhevelingen van de GGZ-C (beschermd wonen voor mensen met
een psychiatrische aandoening) pakketten naar de gemeenten;
− overheveling van de jeugdzorg naar gemeenten.
Gemeenten hebben hierdoor een belangrijke rol gekregen bij de
ondersteuning van mensen in hun zelfredzaamheid, maatschappelijke
participatie en zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. Voor
degenen die geen regie meer kunnen voeren over hun eigen leven en bij
wie permanent toezicht nodig is, blijft er recht op zorg onder de Wlz.
De zorg in de Wet langdurige zorg richt zich op mensen met een
blijvende somatische of psychogeriatrische aandoening of beperking en
mensen met een blijvende verstandelijke, lichamelijke en/of zintuiglijke
handicap.

2.1 Aanleiding van de hervormingen
In de memorie van toelichting bij de Wlz2 worden drie motieven
genoemd om het stelsel van langdurige zorg te herzien:
1. het verbeteren van de kwaliteit van ondersteuning en zorg,
2. het vergroten van de betrokkenheid van de samenleving (meer
voor elkaar zorgen)
3. de financiële houdbaarheid van de langdurige zorg.
Het budgettair beslag is in de afgelopen decennia sterk gestegen van
€ 275 miljoen in 1968 naar ruim € 27 miljard in 2013. De belangrijkste
oorzaak hiervan is dat in de loop van de jaren de AWBZ steeds verder is
uitgebreid. Door de hervormingen wordt een structurele verlaging van de
uitgaven bewerkstelligd.

1

Rutte, Samsom (2012), Bruggen slaan, regeerakkoord VVD-PvdA, 29 oktober 2012.
Kamerstukken II 2012/13, 33410, nr. 15.
2
Zie: http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2014/03/10/memorie-van-toelichting-wet-langdurigezorg.html

11

Advies Budgettair kader 2015

2.2 Budgettair kader Wlz ten opzichte van
contracteerruimte AWBZ
De Wlz kent een aantal grote wijzigingen ten opzichte van de AWBZ. De
juridische positie van het CIZ is bijvoorbeeld gewijzigd. Ook de
toegangscriteria voor de Wlz zijn gewijzigd. Om in aanmerking te komen
voor de Wlz heeft een cliënt permanent toezicht nodig ter voorkoming
van escalatie of ernstig nadeel of 24 uur per dag zorg in de nabijheid.
Wat niet is veranderd, is de uitvoeringspraktijk van de zorginkoop voor
zorg in natura (ZIN). Onder de Wlz wordt gewerkt wordt met budgettaire
kaders per regio en dus ook met regionale uitvoeringskantoren. Deze
regionale uitvoerders worden zorgkantoren genoemd. In de praktijk
zullen cliënten en zorgaanbieders het meeste te maken krijgen met de
zorgkantoren, die het feitelijke werk doen en niet met de Wlz-uitvoerders
die achter de schermen verantwoordelijk zijn. Voor de uitvoering van het
PGB is de verantwoordelijkheid bij de zorgkantoren belegd.
Vaststelling kader
Tot 2015 werd de contracteerruimte AWBZ door de NZa vastgesteld op
basis van de door de Minister in een aanwijzing opgenomen rekenregels.
Een verschil met de AWBZ is dat de Minister het macro budgettair kader
Wlz voortaan zelf vaststelt. De NZa blijft het macrokader vanaf 2015
verdelen over de regionale uitvoeringskantoren voor zowel de middelen
die behoren tot de contracteerruimte ZIN als de middelen die
beschikbaar zijn voor het PGB.
Deze aanpassing heeft consequenties voor de systematiek van de
verdeling van het landelijk kader over de regio’s . Voorheen werd de
verdeling van de contracteerruimte ZIN voor het jaar t+1, in augustus
van het jaar t bekend gemaakt op basis van de productieafspraken uit de
eerste ronde voor het jaar t, aangevuld met de onbenutte middelen. In
het jaar t+1 werd deze verdeling nog bijgesteld op basis van de
herschikkingsafspraken van het jaar t. In de nieuwe situatie stelt de
Minister van VWS eenmalig het macrokader vast en vindt er geen
bijstelling van de verdeling plaats. Voor het jaar 2015 is de verdeling van
de contracteerruimte ZIN daarom gebaseerd op de
herschikkingsafspraken van het jaar 2013. Hierbij is rekening gehouden
met de wijzigingen op dit kader in 2014.
Opnemen van PGB in het kader
Anders dan in de AWBZ is in het vastgestelde budgettair kader Wlz ook
het PGB opgenomen. Binnen het totale budgettair kader van de Wlz zijn
twee deelkaders gecreëerd: een contracteerruimte ZIN en een kader
voor het PGB. Door het opnemen van het PGB in het totale kader, is er
meer flexibiliteit voor zorgkantoren ontstaan. Afhankelijk van het beroep
dat op beide leveringsvormen wordt gedaan, kan gedurende het jaar
tussen deze twee kaders worden geschoven. Hierbij is het zowel mogelijk
om van de contracteerruimte ZIN te schuiven naar het kader PGB als
andersom. De mogelijkheid voor zorgkantoren om onderling ZIN
middelen over te hevelen is tevens gehandhaafd.
De financiering van het PGB verandert met de komst van de Wlz.
Budgethouders ontvangen geen budget meer vooraf op hun eigen
rekening om zorgaanbieders te betalen. In plaats daarvan is er met
ingang van 1 januari 2015 sprake van het “trekkingsrecht”. Dit betekent
dat budgethouders met ingang van 1 januari 2015 achteraf hun
zorgnota’s indienen bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De SVB
beheert het budget en betaalt de zorgnota’s die de budgethouders
indienen.

12

Advies Budgettair kader 2015

3. Opbouw Wlz kader 2015

In dit hoofdstuk beschrijven we de opbouw van het budgettair kader Wlz
2015. Er wordt ingegaan op de wijzigingen ten opzichte van het kader
2014 en gekeken naar wat het startpunt is voor 2015. Daarnaast worden
beleidsmaatregelen kort genoemd. De effecten van de belangrijkste
maatregelen komen in de volgende hoofdstukken aan de orde.
De Staatssecretaris van VWS heeft het budgettair kader Wlz voor 2015
vastgesteld op € 17.785 miljoen. Dit bedrag is als volgt opgebouwd:
a. De contracteerruimte ZIN betreft € 16.505 miljoen;
b. Het beschikbare bedrag voor PGB’s betreft € 1.280 miljoen. In eerste
instantie was er een bedrag van €1.160 miljoen beschikbaar voor het
PGB. Bij aanvang van 2015 bleek een tekort te zijn en naar aanleiding
daarvan is het PGB-kader verhoogd met € 120 miljoen.
Het budgettair kader Wlz 2015 is gebaseerd op de contracteerruimte ZIN
2014 en de maximaal beschikbare middelen voor het PGB 2014. Er zijn
groeimiddelen aan de contracteerruimte ZIN toegevoegd en er heeft een
indexering plaatsgevonden. Ook zijn er diverse beleidsmaatregelen in de
contracteerruimte verwerkt. Naast het budgettair kader is € 5 miljoen
specifiek geoormerkt voor innovatie (zie brief van 3 november 2014 met
kenmerk 665790-126273-LZ)
De NZa heeft de contracteerruimte 2015 voor zorg in natura verdeeld
over de regionale Wlz-uitvoerders en het beschikbare bedrag voor PGB
over de zorgkantoren.
De verdeling van de contracteerruimte ZIN over de regionale
Wlz-uitvoerders in de hoedanigheid van zorgkantoor is gedaan op
basis van de procedure die is beschreven in artikel 5 van de
beleidsregel Budgettair kader Wlz 2015 (CA-BR-1502a). In de
berekening zijn de productieafspraken 2013 (prijspeil 2015) als
uitgangspunt genomen. Alleen de prestaties waarvoor onder de
Wlz een aanspraak bestaat zijn in deze berekening meegenomen.
Een exacte beschrijving hiervan is te vinden in het overzicht
‘Prestatiecodes AWBZ -Verdeling naar wettelijke kaders' van
VWS van 22 juli 2014 dat beschikbaar is op www.nza.nl.3 Hierin
is per prestatie het aandeel opgenomen dat tot de aanspraak Wlz
behoort. Het aandeel van een prestatie dat overblijft in de Wlz is
verdeeld over de regio’s naar rato van de productieafspraken
2013.
Het beschikbare bedrag voor het PGB is over de zorgkantoren
verdeeld op basis van artikel 49e Wmg juncto artikel 8.2 van de
Regeling langdurige zorg

3

http://www.nza.nl/95826/99630/138968/955838/Prestatiecodes_AWBZ__verdeling_naar_wettelijke_kaders_2015.pdf

13

Advies Budgettair kader 2015

De belangrijkste financiële wijzigingen ten opzichte van de
contracteerruimte ZIN 2014 zijn de volgende:
1. Via een overgangstraject dat duurt tot 2018, worden de NHC en
NIC geleidelijk binnen de contracteerruimte gebracht. Op grond
van deze overgangsregeling valt in 2015 50% van de NHC en
NIC onder de regionale contracteerruimten van de zorgkantoren.
Dit betreft een toegevoegd bedrag van circa € 600 miljoen.
2. Vanwege het extramuraliseren van de zorg voor nieuwe cliënten
in de lage ZZP’s (V&V1 tot en met V&V3, VG1 en VG2) is een
bedrag van € 510 miljoen op de contracteerruimte ZIN in
mindering gebracht.
3. Er is een bedrag van € 40 miljoen in mindering gebracht op de
beleidsregelwaarden van de zorgzwaartepakketten (ZZP’s en
bijhorende basisprestaties) als gevolg van een oploop in de
taakstelling.
4. De contracteerruimte is met € 30 miljoen verlaagd, omdat een
efficiëntere inkoop van zorg mogelijk is.
5. De contracteerruimte is met € 9 miljoen verlaagd vanwege de
verschuiving van middelen tussen Zvw en AWBZ in het kader van
ambulantiseren van de geestelijke gezondheidszorg in 2014.
6. Er is een bedrag van € 31 miljoen in mindering gebracht op de
contracteerruimte vanwege de gewijzigde
indexeringssystematiek en het op prijspeil 2015 brengen van het
Wlz-kader.
7. De contracteerruimte is met € 165 miljoen verhoogd vanwege
het onder het overgangsrecht brengen van ongeveer 14.000
cliënten met een extramurale indicatie die voldoen aan het Wlzprofiel (Wlz-indiceerbaren).
8. Er is een bedrag van € 670 miljoen aan de contracteerruimte
toegevoegd in verband met het overgangsrecht voor intramuraal
geïndiceerde cliënten die in 2014 extramurale zorg in natura
ontvingen.
9. Er is een bedrag van € 81 miljoen aan het de contracteerruimte
toegevoegd als extra manoeuvreerruimte in verband met het
beleid om mensen langer thuis te laten wonen. Hiervan is € 31
miljoen incidenteel beschikbaar en € 50 miljoen structureel.
10. Ten slotte is net als in voorgaande jaren een bedrag aan de
contracteerruimte toegevoegd voor de groei van de aanspraken
op zorg en de bijhorende productieafspraken. Dit bedrag bestaat
uit groeiruimte (€ 140 miljoen) en herverdelingsmiddelen (€ 66
miljoen). Deze middelen zijn in december 2014 verdeeld over de
zorgkantoorregio’s op basis van intramurale indicatiegegevens
van het CIZ. Voorheen werden de herverdelingsmiddelen later in
het jaar verdeeld. In hoofdstuk 7 van dit advies gaan we verder
in op de inzet van de herverdelingsmiddelen in 2015.
3.1 Cijfermatige weergave contracteerruimte 2015
Tabel 3.1 laat de huidige opbouw van de contracteerruimte 2015 zien.
De basis contracteerruimte 2015 bedraagt € 16.003 miljoen. Hierop is
€ 620 miljoen aan beleidsmaatregelen in mindering gebracht. Daarnaast
is er € 982 miljoen aan beleidsmaatregelen, € 140 miljoen groeiruimte
en € 66 miljoen herverdelingsmiddelen toegevoegd. De totale
contracteerruimte ZIN 2015 bedraagt daarmee circa € 16,5 miljard. Dit
is vanwege de invoering Wlz fors lager dan in 2014 (€ 22,7 miljard).
Samen met het kader PGB van € 1.280 miljoen bedraagt het totale
budgettair kader Wlz bijna € 17,8 miljard.

14

Advies Budgettair kader 2015

Tabel 3.1 Opbouw contracteerruimte ZIN 2015 (x € 1 miljoen)
Opbouw van contracteerruimte ZIN 2015

Effect

Totaal

Basis-contracteerruimte 2015 exclusief geoormerkte
middelen

16.003

Af: € 510 miljoen vanwege het extramuraliseren van de
zorg voor nieuwe cliënten in de lage ZZP’s (VV1 tot en met
VV3; VG1 en VG2)

-/- 510

Af: € 40 miljoen vanwege een korting op alle
maximumtarieven van de ZZP’s en bijbehorende
basisprestaties

-/- 40

Af: € 30 miljoen vanwege efficiëntere zorginkoop

-/- 30

Af: € 9 miljoen vanwege mogelijkheid middelen te
verschuiven tussen de Zvw en AWBZ in 2014 in kader van
de ggz

-/- 9

Af: 31 miljoen vanwege het op prijspeil 2015 brengen van
het Wlz-kader

-/- 31
-/- 620

Totale verlagingen
Bij: € 165 miljoen vanwege overgangsrecht 14.000 Wlzindiceerbaren

+/+ 165

Bij: € 670 miljoen in verband met het overgangsrecht voor
intramuraal geïndiceerde cliënten die in 2014 extramurale
zorg ontvingen

+/+ 670

Bij: € 81 miljoen extra manoeuvreerruimte in verband met
het beleid mensen langer thuis te laten wonen

+/+ 81

Totale verhogingen

+/+ 916

Groeiruimte

+/+ 140

Herverdelingsmiddelen

+/+ 66

Totale contracteerruimte 2015

16.505

Kader PGB
Budgettair kader Wlz 2015

1.280
17.785

Naast de contracteerruimte als bedoeld in artikel 5 van de beleidsregel
Budgettair kader Wlz 2015, zijn er geoormerkte middelen voor innovatie
beschikbaar.
Voor de bekostiging van innovatie ten behoeve van nieuwe
zorgprestaties is landelijk € 5 miljoen beschikbaar (zie Beleidsregel
Innovatie ten behoeve van nieuwe zorgprestaties).
Tussenconclusie:
Voor 2015 is aan de landelijke contracteerruimte een groeiruimte van
€ 140 miljoen en herverdelingsmiddelen van € 66 miljoen toegevoegd.
De totale beschikbare contracteerruimte ZIN 2015 bedraagt hierdoor
circa € 16,5 miljard. Samen met het kader PGB van € 1.280 miljoen
bedraagt het totale budgettair kader Wlz bijna € 17,8 miljard.

15

Advies Budgettair kader 2015

16

Advies Budgettair kader 2015

4. Landelijk beeld contracteerruimte
2014 en 2015

In dit hoofdstuk wordt een beeld gegeven van de benutting van de
contracteerruimte 2014 en de contracteerruimte 2015. De eindstand van
de contracteerruimte van het voorgaand jaar (gegevens na de
herschikkingsronde) is normaal gesproken de basis voor ons advies over
de toereikendheid van de contracteerruimte voor het lopende jaar. Door
de invoering van de Wlz hebben er echter grote veranderingen
plaatsgevonden. Het is de vraag of door de veranderingen dezelfde
conclusie kan worden getrokken op basis van de eindstand van het
voorgaande jaar.
In de komende hoofdstukken zal verder worden gekeken naar deze
wijzigingen. Daarbij zal onder andere worden gekeken naar de
ontwikkeling van de aanspraken (nieuwe cliënten en zorgverzwaring), de
uitstroom van de lage ZZP’s en het overgangsrecht. Deze hoofdstukken
zullen betrokken worden bij de conclusie over het kader 2015.

4.1 Landelijk beeld contracteerruimte ZIN algemeen
Tabel 4.1 laat de onbenutte middelen in de eerste en tweede
budgetronde van 2012 tot en met 2014 en de eerste budgetronde van
2015 op landelijk niveau zien. De tweede budgetronde 2015 heeft nog
niet plaatsgevonden.
Tabel 4.1 Onbenutte middelen (x € 1 miljoen)
Jaar

Hoogte
contracteerRuimte

Onbenutte
middelen
1e budgetronde

Onbenutte
middelen
2e budgetRonde

2012

21.7294

1.8935

883

2013

21.5506

1.3483

1787

2014

22.7288

1.400

3

2629

2015

16.50510

7297

-

Bron: NZa

4

Ontleend aan Advies Contracteerruimte van mei 2014. Het bedrag van de
contracteerruimte 2012 is inclusief de benutte middelen uit de margeregeling.
5
Ontleend aan Advies Contracteerruimte van mei 2014.
6
Ontleend aan Advies Contracteerruimte van mei 2014. Het bedrag van de
contracteerruimte 2013 is inclusief de overhevelingen vanuit de geoormerkte middelen
voor ZZP’ers.
7
Ontleend aan Advies Contracteerruimte van mei 2014. Het bedrag van de onbenutte
middelen 2014 na de 2e budgetronde is incl. de verrekening met het overschrijding op
de geoormerkte middelen voor ADL en Meerzorg.
8
Peildatum 3 december 2014 (verwerking Herschikking 2014).
9
Peildatum 3 december 2014 (verwerking Herschikking 2014). Het bedrag van de
contracteerruimte 2014 is inclusief de overhevelingen naar de geoormerkte middelen
voor Ketenzorg en ZZP’ers.
10
Peildatum 28 januari 2015 (verwerking Budget 2015).

17

Advies Budgettair kader 2015

Opvallend is dat de onbenutte middelen na de tweede budgetronde de
afgelopen jaren toenemen (0,4% in 2012, 0,9% in 2013 en 1,2% in
2014). De toename komt onder andere door de zorginkoop van de
zorgkantoren, het ontbreken van de margeregeling en andere effecten
van beleidsmaatregelen.

4.2 Landelijk beeld contracteerruimte 2014
In 2014 zijn de productieafspraken binnen de contracteerruimte
gebleven. Er is een bedrag van ruim € 262 miljoen van de niet
geoormerkte contracteerruimte onbenut gebleven. De onbenutte
middelen 2014 betreffen 1,2% van de beschikbare contracteerruimte
(€ 22,7 miljard). Dit is een toename ten opzichte van eerdere jaren.
Zorgkantoren zijn in 2014 geen knelpuntenprocedures gestart en we
hebben geen signalen ontvangen dat wachtlijsten boven de treeknorm
zijn gegroeid.
Van de 11 concessiehouders hebben 9 concessiehouders meer dan 0,1%
van hun regionale contracteerruimte niet benut in 2014. Vijf
concessiehouders hebben zelfs meer dan 1% onbenut.
Tabel 4.2 laat de onbenutte middelen per concessiehouder over de jaren
2012 tot en met 2014 zien.
Tabel 4.2 Onbenutte middelen (in %)
per concessiehouder
Concessiehouder

Percentage onbenut
2012

2013

2014

0,0

0,1

0,4

Agis

0,0

0,3

0,3

CZ

1,8

2,1

2,7

De Friesland

0,0

0,2

0,0

Menzis

0,0

0,3

0,8

Salland

0,0

0,0

1,4

Univé

0,1

0,9

0,2

VGZ

0,2

1,4

1,7

DSW

0,0

0,0

0,0

Trias

0,3

0,7

1,8

Zorg en Zekerheid

0,0

1,3

1,1

Landelijk

0,4

0,9

1,2

Achmea

Bron: NZa

Uit bovenstaande tabel blijkt dat de jaarlijks onbenutte middelen de
afgelopen jaren gestegen zijn. Bij 8 van de 11 concessiehouders nemen
de onbenutte middelen jaarlijks toe.
In een overleg met de zorgkantoren zijn de volgende mogelijke oorzaken
benoemd van de toename van de onbenutte middelen 2014:
er heeft een strakkere sturing op de inkoop van onder andere de
extramurale zorg plaatsgevonden;
er is scherper op de prijs onderhandeld;
de afbouw van de lage ZZP’s is volgens zorgkantoren harder gegaan
dan de vooraf opgestelde ramingen;
de herverdelingsmiddelen zijn nauwelijks ingezet, omdat ze volgens
de zorgkantoren te laat beschikbaar kwamen.

18

Advies Budgettair kader 2015

4.3 Landelijk beeld budgettair kader 2015 (ZIN en
PGB)
In Tabel 4.1 is een overzicht gegeven van de beschikbare middelen en de
nog resterende middelen na de eerste budgetronde 2015. Het gaat hier
om de middelen die alleen bij de budgetrondes kunnen worden
aangevraagd.
De productieafspraken van de eerste budgetronde voor 2015 zijn
verwerkt. Van de beschikbare contracteerruimte 2015 is nog 4,4%
(€ 729 miljoen) onbenut gebleven. In 2014 was na de eerste
budgetronde 6,2% (€ 1,4 miljard) onbenut. Met de nog onbenutte
middelen kunnen de zorgkantoren gedurende het jaar flexibel inspelen
op de zorgvraagontwikkeling.
In de eerste ronde van 2015 is een relatief groter gedeelte van de
contracteerruimte benut dan in vorige jaren het geval is.
Dit is te verklaren doordat er in 2015 door de invoering van de Wlz
voornamelijk intramurale zorg binnen het kader over gebleven is.
Voorgaande jaren was het beeld dat een groot gedeelte van de
onbenutte middelen uit de eerste ronde ingezet werden voor extramurale
zorg in de tweede ronde. Deze trend zal vanwege de overhevelingen van
de extramurale zorg naar de WMO, Jeugdwet en de Zvw minder van
toepassing zijn in 2015.
Voor de intramurale zorg lijkt het percentage (4,4%) onbenut wellicht
aan de hoge kant. Dit komt voor een groot deel door de Wlzindiceerbaren. In de eerste ronde zijn nog maar beperkt
productieafspraken gemaakt voor deze cliënten. In de tweede ronde
(november 2015) zullen deze productieafspraken volledig worden
gemaakt.
In 2015 is het maximale beschikbare bedrag voor PGB’s vastgesteld op
€ 1.280 miljoen.11 Dit is het totale financiële kader dat beschikbaar is
voor zorgkantoren voor de verlening van PGB’s. Dit kader is vastgesteld
door het Ministerie van VWS en is in 2015 door de NZa op basis van de
Regeling langdurige zorg verdeeld over de zorgkantoren. De benutting
van het PGB zal worden besproken in hoofdstuk 9.

4.4 Landelijk beeld over- en onderproductie (2012,
2013)
Op grond van de eerste en tweede budgetronde bepalen we per jaar voor
iedere zorgaanbieder wat de maximaal door de NZa gehonoreerde
productieafspraak van dat jaar is.
Als de realisatie van een zorgaanbieder bij de nacalculatie lager is dan de
productieafspraak, is sprake van onderproductie. Als de realisatie van
een zorgaanbieder bij de nacalculatie hoger is dan de productieafspraak,
is sprake van overproductie. Overproductie wordt niet vergoed.
Tabel 4.3 geeft de landelijke onder- en overproductie weer voor de jaren
2012 en 2013. Van deze jaren is de nacalculatie afgerond. De
nacalculaties over 2014 en 2015 hebben nog niet plaatsgevonden. De
cijfers van de over- en onderproductie zijn daarom voor deze jaren nog
niet bekend.
11

Op basis van brief VWS van 8 december 2014 met als kenmerk 696846-130451-LZ
en de Regeling langdurige zorg

19

Advies Budgettair kader 2015

Tabel 4.3 Onder- en overproductie en aandeel van de
contracteerruimte
Jaar

Onderproductie
(x € 1 miljoen)

Overproductie
(x € 1 miljoen)

Onderproductie
t.o.v.
Contracteerruimte
(%)

Overproductie
t.o.v.
Contracteerruimte
(%)

2012

17612

648

0,8

0,3

2013

1638

868

0,8

0,4

Bron: NZa

In 2012 is er voor € 176 miljoen minder gerealiseerd dan de
productieafspraken, dit is 0,8% van de totale beschikbare
contracteerruimte. Dit percentage is gelijk aan het aandeel van de
onderproductie in 2013.
In 2013 is € 86 miljoen van de gerealiseerde productie niet vergoed. Bij
deze zorgaanbieders was de productieafspraak lager dan de
daadwerkelijke realisatie. Dit betreft 0,4% van de beschikbare
contracteerruimte ZIN in 2013. In 2012 was het percentage
overproductie iets lager.
In tabel 4.4 is per concessiehouder weergegeven welk percentage van de
contracteerruimte in 2012 en 2013 bij de nacalculatie als onder- of
overproductie is aangemerkt.
Tabel 4.4 Percentage onder- en overproductie per
concessiehouder van de beschikbare contracteerruimte
ZIN
Percentage t.o.v. Contracteerruimte
Overproductie
2012

Overproductie
2013

Onderproductie
2012

Onderproducti
e 2013

0,3

0,3

0,9

1,2

Agis

0,3

0,4

1,4

1,0

CZ

0,2

0,2

0,9

0,7

De Friesland

0,2

0,1

0,7

0,9

Menzis

0,5

0,8

0,5

0,4

Salland

0,6

0,3

0,4

0,6

Univé

0,2

0,2

0,5

0,3

VGZ

0,3

0,8

0,6

0,5

DSW

0,5

0,4

0,2

0,2

Trias

0,2

0,3

0,8

0,5

Concessiehouder
Achmea

Zorg en Zekerheid

0,4

0,3

0,3

0,8

Landelijk

0,3

0,4

0,8

0,8

Bron: NZa

Het aandeel over- en onderproductie van de beschikbare
contracteerruimte kan jaarlijks verschillen. Er is geen duidelijke lijn te
ontdekken bij de concessiehouders.

12

Peildatum 16 december 2014 (conform gegevensaanlevering aan VWS van 2 februari
2015).

20

Advies Budgettair kader 2015

Tussenconclusie:
De onbenutte middelen zijn de afgelopen jaren gestegen. Bij 8 van de 11
concessiehouders nemen de jaarlijkse onbenutte middelen toe ten
opzichte van het voorgaande jaar.
Door de diverse maatregelen en overhevelingen naar andere domeinen
in 2015 zeggen de onbenutte middelen 2014, maar beperkt iets over
2015. Op basis van de eerste budgetronde 2015 is daarom geen
uitspraak te doen over de omvang van de onbenutte middelen in de
tweede budgetronde 2015.
Het relatieve aandeel van de onder- en overproductie blijft in de jaren
2012 en 2013 op landelijk niveau stabiel.

4.5 Individueel aangepaste hulpmiddelen en
rolstoelen
Individueel aangepaste rolstoelen en overige hulpmiddelen worden
vanuit de Wlz bekostigd. Deze middelen vallen niet onder de tarifering en
prestatiebeschrijving van de NZa en zijn niet in het budgettair kader
opgenomen. In 2015 houdt de NZa, net als in voorgaande jaren, de
kostenontwikkeling en de besteding van deze hulpmiddelen bij. In 2015
is voor de aanschaf van individueel aangepaste rolstoelen en
hulpmiddelen landelijk een geoormerkt bedrag van € 121 miljoen
beschikbaar. In dit advies geven we voor 2015 op basis van de uitgaven
in de maanden januari tot en met maart 2015 een schatting van de
benutting voor het hele jaar.
Maandelijks ontvangen wij gegevens van regionale Wlz-uitvoerders over
de benutting in het jaar 2015. Op basis van de cijfers over de maanden
januari tot en met maart 2015 bedraagt het benutte bedrag € 32,8
miljoen. Als wij dit bedrag extrapoleren dan resulteert dit in een
jaarbedrag van € 131,2 miljoen. Volgens deze prognose zou dit
betekenen dat er onvoldoende middelen zijn voor 2015 om de individueel
aangepaste hulpmiddelen te financieren. Daarbij moet in acht worden
genomen dat deze prognose is gebaseerd op de eerste drie maanden van
2015, het beeld kan daarom nog wijzigen.13
Ook bestaat een specifieke groep cliënten die geriatrische revalidatiezorg
ontvangen en voor het gebruik van hulpmiddelen tussen wal en schip
vallen. Voor deze groep is er voor kozen om ze ook ten laste te brengen
van de Wlz. Het gaat hier wel om een zeer beperkte groep, maar deze
groep zal wel zorgen voor een stijging van de uitgaven.
In tabel 4.5 is een overzicht gegeven van de beschikbare en (geschatte)
benutte middelen over de jaren 2013, 2014 en 2015. In 2013 zien we
een overschrijding van de beschikbare middelen van € 0,9 miljoen. In
2014 is € 11,1 miljoen onbenut gebleven. Uit de prognose voor 2015
blijkt dat er, na extrapolatie van de benutting over de eerste drie
maanden van het jaar, sprake is van een aanzienlijke overschrijding van
het beschikbare kader. Informatie over meerdere maanden is
noodzakelijk om een betere uitspraak hierover te kunnen doen. Tussen
de verschillende maanden zien we namelijk een aanzienlijke fluctuatie.

13

In het advies Contracteerruimte 2014 bleek het resultaat van de extrapolatie van de
eerste twee maanden een overschatting van de daadwerkelijke uitgaven.

21

Advies Budgettair kader 2015

Tabel 4.5 Beschikbare, benutte en onbenutte middelen
individueel aangepaste hulpmiddelen (x € 1 miljoen)
Jaar

Beschikbaar bedrag

Benut bedrag

Onbenut bedrag

2013

131,0

131,9

-0,9

2014

14

124,9

11,1

121,0

15

-10,2

2015

136,0

131,2

Bron: NZa

Tussenconclusie:
Op basis van de cijfers over de maanden januari tot en met maart 2015
zal het bedrag van € 121 miljoen onvoldoende zijn om de aanvragen
voor individueel aangepaste hulpmiddelen bij de zorgkantoren in 2015 op
te kunnen vangen.
Extrapolatie van het benutte bedrag over de eerste drie maanden van
2015 leidt tot een prognose op jaarbasis van € 131,2 miljoen. Dit
betekent een aanzienlijke overschrijding van het beschikbare kader van
€ 121 miljoen.

14

In de informatie-uitvraag 2013 en 2014 is aandacht besteed aan de individueel

aangepaste hulpmiddelen behorende bij de indicaties voor de geriatrische
revalidatiezorg (ZZP-9a). Van het voor 2014 beschikbare geoormerkte bedrag van
€ 136 miljoen heeft € 15 miljoen betrekking op de geriatrische revalidatiezorg (Zvw).
Het geoormerkte bedrag voor het jaar 2015 is hiermee verlaagd. Voor het jaar 2015
bedragen de geoormerkte middelen € 121 miljoen.
15

Voor 2015 is de extrapolatie van de cijfers gebaseerd op de gegevens over de
maanden januari, februari en maart 2015.

22

Advies Budgettair kader 2015

5. Ontwikkeling aanspraak op zorg in
2014 en 2015 in relatie tot het
budgettair kader

5.1 Inleiding
In dit hoofdstuk bespreken we de ontwikkeling van de afgegeven
indicaties ( leveringsvormen ZIN en PGB) voor zorg in de jaren 2012 tot
en met 2014 die in 2015 onder de Wlz valt. Deze indicaties geven een
beeld over de groei van de aanspraak op Wlz-zorg. De ontwikkelingen in
de groei zijn een indicator om te bepalen of de beschikbare
contracteerruimte in 2015 voldoende zal zijn. Daarnaast hebben we de
indicatieontwikkeling 2013 en 2014 gebruikt bij de verdeling van de
groeimiddelen 2015 (zie paragraaf 5.4 en 7.3).
Vanaf het jaar 2015 verdeelt de NZa het beschikbare bedrag voor PGB
over de zorgkantoren op bassi van artikel 49e Wmg juncto artikel 8.2
van de Regeling langdurige zorg. De informatie zoals in dit hoofdstuk
gepresenteerd wordt ook gebruikt om te bepalen of het vastgestelde
kader voor PGB’s voor 2015 voldoende is. In hoofdstuk 9 wordt hier
verder op ingegaan.
In paragraaf 5.2 gaan we in op de uitgangspunten die voor de analyse
naar de ontwikkelingen in de aanspraak op Wlz-zorg van toepassing zijn.
Vervolgens wordt in paragraaf 5.3 een algemeen beeld gegeven van de
ontwikkeling van de Wlz-indicaties met leveringsvorm ZIN. In paragraaf
5.4 bekijken wij in hoeverre de toegevoegde groeiruimte inclusief
herverdelingsmiddelen toereikend zijn gegeven deze
indicatieontwikkeling. In paragraaf 5.5 volgt het algemene beeld van de
ontwikkeling van de Wlz-indicaties met de leveringsvorm PGB.

5.2 Uitgangspunten analyses
Voor de analyse van de ontwikkeling van de aanspraken op zorg maken
we gebruik van de indicaties met de leveringsvormen ZIN en PGB. De
gegevens over de indicatieontwikkeling ontvangen wij van het CIZ. Deze
gegevens geven een beeld van de aanspraak op Wlz-zorg op een
specifiek peilmoment. De indicatie vormt de toegang tot de meeste Wlzzorg. Het CIZ beoordeelt of een cliënt recht heeft op Wlz-zorg en stelt
het indicatiebesluit vast.
De aanspraak op zorg hoeft niet altijd gelijk te zijn aan de werkelijk
geleverde zorg. Het indicatiebesluit is in de praktijk namelijk niet altijd
gelijk aan de zorg die een cliënt daadwerkelijk ontvangt. Daarnaast
worden niet alle afgegeven indicaties (direct) in zorg omgezet
(verzilverd). Daarnaast is goed om op te merken dat een cliënt bij de
indicatiestelling kan aangeven dat hij of zij de indicatie middels een PGB
wil invullen. De cliënt kan hier echter ook later in het proces voor kiezen,
dit kan later voor een verschuiving tussen ZIN en PGB zorgen.

23

Advies Budgettair kader 2015

De peilmomenten die we hebben gebruikt (en ten tijde van dit advies
beschikbaar zijn) zijn: 1 januari 2012, 1 januari 2013, 1 januari 2014, 1
juli 2014, 1 oktober 2014 en 31 december 2014. Daarnaast hebben we
de zorgaanspraken omgezet naar een financiële waarde door de
indicaties te vermenigvuldigen met de bijbehorende
beleidsregelwaarden.16

5.3 Algemeen beeld uitstaande indicaties ZIN
Per 1 januari 2012 zijn er in totaal circa 300.000 uitstaande indicaties. In
2013 is dit aantal hoger, namelijk circa 315.000. Op 31 december 2014
zijn de uitstaande intramurale indicaties gedaald naar ongeveer 295.000.
In figuur 5.1 is te zien dat het aantal uitstaande indicaties in de
langdurige GGZ en de GHZ in de jaren 2012 tot en met 2014 nagenoeg
constant is gebleven. Voor de V&V is het aantal uitstaande indicaties in
de periode tussen begin 2013 en eind 2014 afgenomen.
Figuur 5.1 Verdeling intramurale zorgaanspraak ZIN per sector
(aantallen) 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

De GHZ laten we hier zien als één sector. De GHZ bestaat uit meerdere
deelsectoren (VG, LG, ZG, LVG en SGLVG) die afzonderlijk een ander
beeld laten zien; in bijlage 2 is bijvoorbeeld te zien dat het aantal LG
indicaties afneemt terwijl het aantal VG indicaties is toegenomen.
In figuur 5.2 is de financiële waarde van de indicaties weergegeven. We
zien dat de financiële waarde van de V&V indicaties minder sterk is
gedaald dan het aantal. Dit betekent dat de daling voornamelijk zit in de
lagere ZZP’s (financieel goedkoper). Voor de GHZ lijkt dit in mindere
mate ook het geval.

16

De beleidsregelwaarden zijn met het volume gewogen gemiddeld om het onderscheid
weg te nemen tussen ZZP’s met of zonder behandeling of dagbesteding.

24

Advies Budgettair kader 2015

Figuur 5.2 Verdeling intramurale zorgaanspraak per sector
(financieel) 2012 - 2014 ZIN

Bron: CIZ, bewerking NZa

In de volgende paragrafen wordt per sector ingezoomd op de
afzonderlijke ontwikkelingen per prestatie.
5.3.1 Ontwikkeling aantal indicaties per sector ZIN
5.3.1.1

V&V

In figuur 5.3 is de ontwikkeling te zien van het aantal uitstaande
indicaties in de V&V. Op 1 januari 2012 hadden ongeveer 171.000
cliënten een V&V indicatie, dit is afgenomen tot circa 161.000 op 31
december 2014. In figuur 5.3 is de ontwikkeling van het aantal indicaties
per V&V ZZP weergegeven.
Figuur 5.3 Aantal uitstaande indicaties per V&V ZZP
2012-2014 ZIN

Bron: CIZ, bewerking NZa

25

Advies Budgettair kader 2015

Over het algemeen zien we vanaf 2013 een daling van het aantal lage
ZZP indicaties (V&V1 t/m V&V3). Dit past bij het beleid om mensen
langer thuis te laten wonen. Bij de hogere ZZP’s zien we juist een
stijging. Deze lijkt echter wel af te vlakken in 2015 met uitzondering van
V&V5 waar de stijging het laatste jaar het sterkst is. De stijging is dus
vooral te zien bij de ZZP’s die vallen onder de Wlz en dus onder de
beschikbare contracteerruimte, terwijl op totaal niveau sprake is van een
lichte daling.
In 2014 staat tegenover de toename van de hogere V&V indicaties
financieel gezien (deels) de uitstroom van de lagere V&V indicaties. Dit is
de reden dat de uitstroom die we zien bij de aantallen niet synchroon
loopt met de financiële daling zoals weergegeven.
5.3.1.2 GHZ (VG en LG)
In deze paragraaf zoomen we in op het aantal indicaties in de grootste
deelsectoren van de GHZ, de VG en LG. De overige sectoren binnen de
GHZ (LVG, SGLVG en ZG) zijn weergegeven in bijlage 2.
Verstandelijke gehandicapten (VG)
In figuur 5.4 is de ontwikkeling te zien van het aantal uitstaande
indicaties voor de VG ZZP’S. Op 1 januari 2012 hadden ongeveer 71.000
cliënten een VG indicatie, dit is opgelopen tot bijna 78.000 op 31
december 2014.
Bij VG1 en VG2 zien we, net als bij de lage ZZP’s in de V&V, in de
periode 2012 tot en met 2014 een daling van het aantal uitstaande
indicaties. Dit past eveneens bij het beleid om cliënten langer thuis te
laten wonen. Bij VG3, VG6 en VG7 zien we in de periode 2012 tot en met
2014 een stijging van het aantal intramurale indicaties.
Figuur 5.4 Aantal uitstaande indicaties per GHZ VG prestatie
2012-2014 ZIN

Bron: CIZ, bewerking NZa

26

Advies Budgettair kader 2015

De daling bij VG5 en de stijging bij VG8 heeft te maken met het
uitsplitsen van VG5 in 2011 naar VG5 en VG8. Samengenomen is het
totaal aantal cliënten in de groep VG5 en VG8 in de periode 2012 tot en
met 2014 ongeveer constant gebleven.
Lichamelijk gehandicapten (LG)
In figuur 5.5 is de ontwikkeling te zien van het aantal uitstaande
indicaties voor de LG ZZP’S. Op 1 januari 2012 hadden ongeveer 17.000
cliënten een LG indicatie, dit is afgenomen tot ruim 13.000 op 31
december 2014.
Ten opzichte van 2013 nemen de uitstaande intramurale LG indicaties af.
De daling van het aantal intramurale LG indicaties is een voortzettende
trend uit eerdere jaren. Een uitzondering hierop vormt de LG6, de
indicaties voor deze groep zijn licht toegenomen ten opzichte van 2013.
Figuur 5.5 Aantal uitstaande indicaties per GHZ LG prestatie
2012-2014 ZIN

Bron: CIZ, bewerking NZa

5.3.1.3 GGZ-b
In figuur 5.6 is de ontwikkeling te zien van het aantal uitstaande
indicaties voor GGZ-b. Op 1 januari 2012 hadden bijna 10.000 cliënten
een GGZ-b indicatie, dit is afgenomen tot ongeveer 9.000 op 31
december 2014.

27

Advies Budgettair kader 2015

Figuur 5.6 Aantal uitstaande indicaties per GGZ-b prestatie
2012-2014 ZIN

Bron: CIZ, bewerking NZa

Voor GGZ-b 1 tot en met 4 en GGZ-b 6 neemt het aantal uitstaande
indicaties vanaf 2012 tot en met 2014 af. Wat opvalt is dat de trend bij
GGZ-b 6 niet aansluit bij GGZ-b 5 en 7, maar eerder bij GGZ-b 4. Dit
komt omdat de psychiatrische problematiek van cliënten met een GGZ-b
6 indicatie overeenkomt met die van cliënten met een GGZ-b 4 indicatie.
Voor GGZ-b 5 is een daling van het aantal indicaties met ingang van
2014 te zien. Het is goed om hier op te merken dat de ontwikkeling voor
GGZ-b indicaties niet geheel los valt te zien van de ontwikkeling van
GGZ-c indicaties, de laatste groep blijft buiten beschouwing omdat deze
niet onder de Wlz valt.

5.4 Groeimiddelen 2015
Deze paragraaf gaat over de toereikendheid van de toegevoegde
groeimiddelen (inclusief herverdelingsmiddelen) aan de
contracteerruimte ZIN 2015 ten opzichte van de groei in indicaties.. De
verdeling van deze middelen naar zorgkantoorregio’s bespreken we in
paragraaf 7.3.
Voor 2015 is € 206 miljoen groeiruimte (inclusief herverdelingsmiddelen)
beschikbaar. Tussen de peilmomenten 1 januari 2014 en 31 december
2014 zien we financieel gezien een groei van € 225 miljoen. Deze groei is
berekend op basis van beleidsregelwaarden, wanneer we de gemiddelde
inkoopkorting (4,0% - Quickscan zorginkoop langdurige zorg) die
zorgkantoren hanteren meenemen komt dit uit op € 216 miljoen. Hierbij
moet in acht worden genomen dat niet alle cliënten in zorg zijn en de
werkelijke groei in 2015 nog niet bekend is. Het lijkt er daarom dat de
toegevoegde groeimiddelen bij benadering aansluiten bij de werkelijke
groei als de groei voor 2015 overeenkomt met het voorgaande jaar.

28

Advies Budgettair kader 2015

5.5 Algemeen beeld uitstaande indicaties PGB
In deze paragraaf kijken we naar de indicatieontwikkeling met de
leveringsvorm PGB. In figuur 5.7 is te zien dat het aantal uitstaande
indicaties met de leveringsvorm PGB in de langdurige GGZ, de GHZ en
de V&V in de jaren 2012 tot en met 2014 is toegenomen.
Figuur 5.7 Verdeling intramurale zorgaanspraak PGB per sector
(aantallen) 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

Per 1 januari 2012 zijn er in totaal bijna 11.000 uitstaande indicaties. In
2013 is dit aantal hoger, namelijk ruim 15.000. Op 31 december 2014
zijn er circa 22.000 uitstaande intramurale indicaties voor zorg met een
PGB. Dit is een grotere stijging dan we zien bij zorg in natura.
In de volgende paragrafen wordt per sector ingezoomd op de
afzonderlijke ontwikkelingen per prestatie. In bijlage 2 is een figuur
conform figuur 5.8 weergegeven waarbij de GHZ is uitgesplitst in de
onderliggende deelsectoren.
5.5.1 Ontwikkeling aantal indicaties per ZZP-groep PGB
5.5.1.1 V&V
In figuur 5.8 is de ontwikkeling te zien van het aantal uitstaande
indicaties in de V&V met een PGB. Op 1 januari 2012 hadden ruim 1.700
cliënten een V&V indicatie, dit is toegenomen tot meer dan 3.200 op 31
december 2014.

29

Advies Budgettair kader 2015

Figuur 5.8 Aantal uitstaande indicaties per V&V prestatie
2012-2014 PGB

Bron: CIZ, bewerking NZa

Vanaf 2014 zien we hier een daling van het aantal lage ZZP indicaties
(V&V1 t/m V&V3). Dit strookt met het beleid dat is ingezet waarbij voor
de lage V&V ZZP’s geen nieuwe indicaties worden afgegeven. Een
soortgelijke daling zien we vanaf 2013 bij de lage ZZP indicaties (V&V1
t/m V&V3) bij ZIN. Bij de hogere ZZP’s (V&V4 tot en met V&V8) is in de
periode 2012 tot en met 2014 een stijging te zien. Dit sluit aan bij de
ontwikkeling van de ZZP’s V&V5 tot en met V&V7 ZIN.
De toename van de financiële waarde van V&V-indicaties in de periode
2012 tot en met 2014 is toe te schrijven aan de sterke toename van de
hoge V&V ZZP’s, met name V&V5. Dit zijn de ZZP’s die in 2015 vallen
onder de Wlz. Deze stijging zien we zowel de PGB’s als bij zorg in natura.
5.5.1.2 GHZ (VG en LG)
In deze paragraaf zoomen we in op het aantal indicaties in de grootste
deelsectoren van de GHZ, de VG en LG. De overige sectoren binnen de
GHZ (LVG, SGLVG en ZG) zijn weergegeven in bijlage 2. In de figuren
5.9 en 5.10 wordt per deelsector de ontwikkeling van de aantallen per
prestatie weergegeven.
Verstandelijke gehandicapten (VG)
In figuur 5.9 is de ontwikkeling te zien van het aantal uitstaande
indicaties voor de VG ZZP’S. Op 1 januari 2012 hadden meer dan 5.500
cliënten een VG indicatie, dit is meer dan verdubbeld tot circa 11.400 op
31 december 2014.
Bij de lage ZZP’s VG1 en VG2 zien we, net als bij de lage ZZP’s V&V, in
de periode 2012 tot en met 2014 een daling van het aantal uitstaande
indicaties. Dit past eveneens bij het beleid om cliënten langer thuis te
laten wonen.

30

Advies Budgettair kader 2015

Figuur 5.9 Aantal uitstaande indicaties per GHZ VG prestatie
2012-2014 PGB

Bron: CIZ, bewerking NZa

Bij VG3 tot en met VG8 zien we in de periode 2012 tot en met 2014 een
sterke stijging van het aantal intramurale indicaties. In tegenstelling tot
ZIN stijgen zowel de VG5 en VG8 indicaties, dit sluit aan bij de gehele
stijging van het aantal PGB indicaties waardoor het effect (splitsing VG5
en VG8) hier naar alle waarschijnlijkheid niet meer wordt waargenomen.
Lichamelijk gehandicapten (LG)
In figuur 5.10 is de ontwikkeling te zien van het aantal uitstaande
indicaties voor de LG ZZP’S. Op 1 januari 2012 hadden circa 850 cliënten
een LG indicatie, dit is toe genomen tot meer dan 1.500 op 31 december
2014.
Figuur 5.10 Aantal uitstaande indicaties per GHZ LG prestatie
2012-2014 PGB

Bron: CIZ, bewerking NZa

31

Advies Budgettair kader 2015

Ten opzichte van 2012 nemen de uitstaande indicaties LG2, LG4, LG6 en
LG7 toe.
Tussenconclusie
Zorg in natura
Het aantal uitstaande intramurale indicaties is in de periode tussen begin
2013 en eind 2014 gedaald. Wanneer de indicaties worden omgezet naar
een financiële waarde, blijkt dat de totale financiële zorgaanspraak AWBZ
van eind 2014 ten opzichte van 2013 licht is gedaald. Dit wordt
veroorzaakt doordat het totaal aantal indicaties in de periode 2013 tot en
met 2014 is gedaald.
De uitstroom in de lage ZZP’s (V&V1 t/m V&V3 en VG1 t/m VG2) past bij
de algemene trend dat cliënten steeds langer thuis blijven wonen en voor
extramurale zorg kiezen. Nieuwe cliënten worden niet meer voor de lage
ZZP’s geïndiceerd. De ontwikkeling van de indicatiestelling ligt dus
grotendeels in de lijn der verwachting. Het aantal cliënten met een hoog
V&V ZZP en VG ZZP is gestegen.
PGB
Het aantal uitstaande intramurale indicaties PGB is in de periode 2012
tot en met 2014 zeer sterk gestegen. De verwachting is dat deze trend
zich in 2015 voortzet. Wanneer de indicaties worden omgezet naar een
financiële waarde, blijkt dat de totale financiële zorgaanspraak AWBZ van
eind 2014 ten opzichte van 2013 sterk is gestegen. Dit wordt
veroorzaakt doordat het totaal aantal (hoge) indicaties in de periode
2013 tot en met 2014 sterk is toegenomen.
Evenals bij ZIN is hier ook de trend waarneembaar van uitstroom in de
lage ZZP’s (V&V1 t/m V&V3 en VG1 t/m VG2). Ook bij het PGB laten de
hoge V&V en VG ZZP’s qua aantal en financieel een stijging zien. De
stijging in het PGB is procentueel nog sterker dan de stijging bij zorg in
natura. Op basis van de indicatieontwikkeling zien we dat het PGB stijgt
in populariteit.

32

Advies Budgettair kader 2015

6. Overige aandachtspunten

In dit hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste wijzigingen in 2015 ten
opzichte van 2014 met het budgettair kader voor 2015, namelijk het
beleid om mensen langer thuis te laten wonen en het beschikbare kader
voor de hoge ZZP’s, het overgangsrecht en de Wlz-indiceerbaren. Deze
wijzigingen hebben een groot effect op de hoogte van het budgettair
kader en zijn sterk aan ontwikkeling onderhevig. Ook van zorgkantoren
hebben we diverse signalen ontvangen over de ontwikkelingen bij deze
drie aandachtsgebieden. Naast de eerder beschreven ontwikkelingen
bepalen deze ontwikkelingen sterk of het beschikbare kader in 2015
voldoende is voor de bekostiging van de zorgvraag.

6.1 Uitstroom lage ZZP’s
Sinds 2013 heeft VWS het beleid ingezet om mensen langer thuis te
laten wonen. Vanaf dat jaar wordt het budgettair kader jaarlijks verlaagd
vanwege het extramuraliseren van de zorg voor nieuwe cliënten in de
‘lage’ ZZP’s. Vanaf 2013 worden de ZZP’s V&V1 tot en met V&V3 en VG1
en VG2 niet meer geïndiceerd. In deze paragraaf wordt inzichtelijk
gemaakt hoeveel cliënten er eind 2014 nog in zorg waren. Daarnaast
wordt gekeken in hoeverre dit zich verhoudt tot de uitname van de
financiële middelen in 2015.
6.3.1 Achtergrond
Nieuwe cliënten, die voorheen een indicatie voor bijvoorbeeld ZZP V&V1
kregen, worden vanaf 2013 geïndiceerd voor extramurale zorg.
Voor de berekening van het landelijk budgettair kader is VWS uitgegaan
van een lineaire afbouw van drie jaar voor de ZZP’s V&V-pakketten (V&V
1 tot en met 3) en tien jaar voor de VG-pakketten (VG 1 en 2).
Tabel 6.1 Lineaire afbouw V&V1 tot en met V&V3 en VG1 en VG2
in jan 2013–jan 2015
ZZP

Januari 2013

Januari 2014

Januari 2015

V&V1

100%

67%

33%

V&V2

100%

67%

33%

V&V3

100%

100%

67%

VG1

100%

90%

80%

VG2

100%

90%

80%

Bron: VWS

In de contracteerruimte 2015 is een korting van € 510 miljoen verwerkt
vanwege het extramuraliseren van de zorg voor nieuwe cliënten in de
‘lage’ ZZP’s. Van dit bedrag is € 110 miljoen bestemd voor de afname
van de NHC/NIC-component. Deze maatregel is gebaseerd op ramingen
van de afbouw van vraag gedurende een heel jaar conform tabel 6.1.
Daarbij geldt dat de afbouw van capaciteit geleidelijk gedurende het jaar
zal verlopen. Dit betekent dat de benodigde capaciteit aan het begin van
2015 dus hoger is dan aan het einde van 2015.

33

Advies Budgettair kader 2015

De zorgkantoren en de zorgaanbieders maken derhalve
productieafspraken over een gemiddelde afname van capaciteit over het
gehele jaar, terwijl het daadwerkelijk aantal mensen met een indicatie
voor een lage ZZP op 1 januari 2015 nog hoger is.
In het macrokader is een extra bedrag van € 50 miljoen opgenomen voor
2015. Verder is er in 2015 incidenteel een extra bedrag van € 31 miljoen
beschikbaar gesteld. Met deze genoemde extra middelen beschikken
zorgkantoren volgens de Staatssecretaris over voldoende middelen om
invulling te geven aan de zorgplicht aangaande deze cliënten. Dit
resulteert in een maatregel van € 319 miljoen17.
Vergelijking cliënten eind 2014 in zorg met het kader
In de eerste analyse is gekeken naar het aantal cliënten dat eind 2014 in
zorg is. Dit is gedaan op basis van cijfers van het Zorginstituut Nederland
. In onderstaande tabel 6.2 is dit weergegeven.
Tabel 6.2 Aantal indicaties en cliënten in zorg
(V&V1 tot en met V&V3 en VG1 en VG2)
Jaar

Indicatie per

Cliënten in zorg

31/12/2014

(intramuraal)
31/12/2014

V&V1

2.180

1.349

V&V2

7.779

5.092

V&V3

16.168

12.165

VG1

717

386

VG2

6.049

2.718

Bron: Zorginstituut Nederland: uitvoeringsinformatie iWlz, bewerkt en NZa

Om na te gaan welk deel van de cliënten uit moet stromen om het
geraamde uitstroombedrag te halen, worden eerst de kosten bepaald die
deze cliënten maken als er geen uitstroom zou zijn (het hele jaar wordt
er zorg afgenomen). Vervolgens is gekeken wat de besparing kan zijn als
rekening wordt gehouden met de geraamde afbouw van VWS. Dit
betekent een lineaire afbouw in drie jaar voor de V&V
zorgzwaartepakketten en in tien jaar voor de VG zorgzwaartepakketten
(zie tabel 6.1). De V&V 1 en 2 zorgzwaartepakketten worden volgens de
ramingen in 2015 helemaal afgebouwd. Omdat rekening gehouden moet
worden met een afbouw gedurende het jaar, is de aanname dat het
potentiële uitstroombedrag voor de helft in 2015 plaats kan vinden. De
afspraken worden namelijk over een geheel jaar gemaakt, waarin de
afbouw geleidelijk plaats vindt.
Wanneer we uitgaan van de ramingen van VWS, dan is de totale
potentiële uitstroombedrag bijna € 207 miljoen. Dit is weergegeven in
tabel 6.3. Dit bedrag is gebaseerd op basis van de aannamen die gedaan
zijn, bij het vaststellen van de maatregel. De werkelijke uitstroom zal
hiervan afwijken.

17

Het bedrag van € 319 miljoen is de resultante van: € 510 miljoen korting minus € 50
miljoen structurele extra middelen en minus € 31 miljoen incidentele middelen en € 110
miljoen ten behoeve van NHC/NIC-component.

34

Advies Budgettair kader 2015

Tabel 6.3 Kosten als de cliënten in de lage ZZP’s het hele jaar
zorg afnemen18
Dagen o.b.v.

Prijs

cliënten eind

201519

Cliënten 2014
financieel gemaakt

2014

Mogelijke
besparingen
o.b.v. geraamde
afbouw

1V&V

492.385

€ 64,16

€ 31.594.000

€ 15.797.000

2V&V

1.858.580

€ 81,74

€ 151.916.000

€ 75.958.000

3V&V excl.BH

4.380.179

€ 98,98

€ 433.530.000

€ 108.383.000

3V&V incl.BH

60.046

€ 122,77

€ 7.372.000

€ 1.843.000

1VG excl.DB

107.767

€ 63,96

€ 6.893.000

€ 345.000

1VG incl.DB

33.123

€ 98,38

€ 3.259.000

€ 163.000

2VG excl.DB

720.826

€ 80,30

€ 57.883.000

€ 2.894.000

2VG incl.DB

271.244

€ 114,79

€ 31.135.000

€ 1.557.000

7.924.150

€ 206.939.000

Bron: Zorginstituut Nederland: uitvoeringsinformatie iWlz, bewerkt en NZa

Bijvoorbeeld:
Voor V&V1 zijn er op 1 januari 2015 1.349 cliënten in zorg. Als deze
cliënten in 2015 het hele jaar zorg afnemen (1.349 x 365 dagen =
492.385 dagen) dan zijn de kosten ongeveer € 31,6 miljoen (492.385
dagen x € 64,16). Voor V&V1 betekent dit een potentiële
uitstroombedrag van ongeveer € 15,8 miljoen.
De potentiële besparing van € 207 miljoen is een stuk lager dan de
maatregel van € 319 miljoen. Aanvullend moet hierbij opgemerkt
worden dat de besparing van € 207 miljoen alleen gerealiseerd kan
worden als de afbouw inderdaad even snel gaat als de geplande
ramingen. In bovenstaande analyse is de NHC en NIC buiten
beschouwing gelaten. Doordat de potentiële afbouw lager is dan
geraamd, heeft dit ook effect op de besparingen die geraamd zijn voor
de NHC/NIC (€ 110 miljoen).
Vergelijking productieafspraken 2015 t.o.v. 2014 met het budgettair
kader
Om de korting op het budgettair kader (€ 319 miljoen) te vergelijken
met de daling van de productieafspraken, is gekeken naar de
productieafspraken van 2015 ten opzichte van 2014
(herschikkingsafspraken). De daling in productieafspraken 2015 ten
opzichte van 2014 is vermenigvuldigd met de gemiddelde prijs, zoals
deze in 2015 is afgesproken. Hierbij is er onderscheid gemaakt naar zorg
die in een instelling wordt afgenomen (ZZP) en de intramurale zorg in
thuissituatie, het volledig pakket thuis (VPT). De uitkomsten zijn
opgenomen in tabel 6.4.

18

De prijs is exclusief de component NHC en NIC.
De prijs is de gemiddeld afgesproken prijs 2015, waarbij rekening is gehouden met
het aandeel ZZP/VPT. Gerekend is met een prijs die niet is afgerond op 2 decimalen.

19

35

Advies Budgettair kader 2015

Uit deze analyse komt naar voren dat in de eerste budgetronde 2015
bijna € 283 miljoen bespaard is op de ZZP’s V&V1 t/m V&V3, VG1 en
VG2. De grootste besparing is gerealiseerd bij V&V3. Hierbij moet wel de
kanttekening gemaakt worden dat het afspraken van de 1e ronde voor
2015 zijn. Bij de herschikking (november 2015) kan dit beeld nog
veranderen worden door de bijgestelde productieafspraken op basis van
de realisatie van het eerste gedeelte van 2015. In de praktijk stijgen de
productieafspraken altijd bij de herschikking, omdat zorgkantoren in de
1e budgetronde nog geen volledige productieafspraken maken. Deze
stijging is in de intramurale zorg vaak beperkt.
Tabel 6.4 Besparingen 2015 ten opzichte van 2014
ZZP

VPT

Aantal

Prijs

20

Aantal

Prijs

Besparing

1V&V

-288.400

€ 64,26

532

€ 62,30

- € 18.498.000

2V&V

- 1.005.098

€ 81,85

-3.772

€ 79,17

- € 82.563.000

3V&V excl.BH

-1.666.429

€ 99,10

24.049

€ 95,51

- € 162.851.000

3V&V incl.BH

- 30.866

€ 123,55

-1.222

€ 113,42

-€ 3.952.000

1VG excl.DB

- 20.052

€ 64,15

515

€ 61,57

-€ 1.255.000

1VG incl.DB

- 4.353

€ 98,55

1.574

€ 95,94

-€ 278.000

2VG excl.DB

-120.289

€ 80,49

7.333

€ 76,95

-€ 9.118.000

2VG incl.DB

- 38.584

€ 114,92

573

€ 111,33

-€ 4.370.000
- € 282.886.000

Bron: NZa

De potentiële besparing op basis van de cliënten in zorg begin 2015
(€ 207 miljoen) is lager dan de daadwerkelijke afname van de financiële
productieafspraken 2015 ten opzichte van 2014 (€ 283 miljoen). Hierbij
moet wel de kanttekening worden gemaakt dat dit productieafspraken uit
de 1e budgetronde zijn. Bij de herschikking 2015 (november 2015)
kunnen nog aanvullende afspraken gemaakt worden.
Tussenconclusie paragraaf lage ZZP’s:
VWS heeft het budgettair kader 2015 verlaagd met € 319 miljoen. De
verwachting is dat de uitstroom geleidelijk in een jaar plaatsvindt. Op
basis van deze aanname is de werkelijke verwachte besparing in 2015
€ 207 miljoen.

6.2

Beschikbare kader hoge ZZP’s

In het advies hebben we tot nu toe gekeken naar de contracteerruimte
die beschikbaar is voor de groei van de zorgvraag en naar de uitstroom
van de lage ZZP’s. Het grootste deel van de uitgaven van het
beschikbare kader heeft betrekking op de intramurale zorg die voor de
hoge ZZP’s wordt ingekocht.

20

De prijs is de gemiddelde afgesproken prijs 2015. Gerekend is met een berekende
prijs die niet is afgerond op 2 decimalen.

36

Advies Budgettair kader 2015

In deze paragraaf kijken we naar het deel van de contracteerruimte dat
gebruikt kan worden om de zorg met betrekking tot de hoge ZZP’s in te
kopen. In onderstaande tabel is opgenomen welke ZZP’s dit betreft. Dit
bedrag vergelijken we met de cliënten met een indicatie voor een hoge
ZZP’s die begin 2015 in zorg zijn.
Tabel 6.5 Overzicht van de ZZP’s onder de Wlz
Intramurale zorg
V&V

Gehandicaptenzorg

W

VV 4

VG 3

LVG1

l

VV 5

VG 4

LVG2

z

SGLVG

GGZ

LG 1

ZG-vis 1

ZG-aud 1

GGZ-B 3

LG 2

ZG-vis 2

ZG-aud 2

GGZ-B 4

ZG-aud 3

VV 6

VG 5

LVG3

LG 3

ZG-vis 3

VV 7

VG 6

LVG4

LG 4

ZG-vis 4

VV 8

VG 7

LVG5

VV 9

VG 8

VV 10

GGZ-B 5
GGZ-B 6

LG 5

GGZ-B 7

LG 6
LG 7

Bron: NZa

Onderstaande tabel 6.6 geeft weer welk aandeel van de
contracteerruimte gebaseerd is op de productieafspraken voor de hoge
ZZP’s en VPT, zoals deze in 2013 zijn gemaakt. Deze productieafspraken
zijn vervolgens geïndexeerd naar 2015.
Sinds 2013 hebben enkele maatregelen plaatsgevonden die van
toepassing zijn op de hoge ZZP’s. Deze maatregelen zijn hieronder
opgenomen. De NHC en NIC laten we in deze analyse buiten
beschouwing. Deze zijn direct gekoppeld aan de afgesproken ZZP’s. We
gaan er vanuit dat als de contracteerruimte voor het ZZP voldoende is
dit dan ook voor de NHC en de NIC het geval is.
Tabel 6.6 Hoge ZZP’s in contracteerruimte (x € 1 miljoen) 21
Bedrag
Hoge ZZP’s in contracteerruimte

13.360

Groeiruimte 2014

+136

Herverdelingsmiddelen

+55

Uitname GGZ-B

-68

Korting ZZP-tarieven 2014

-150

Korting ZZP-tarieven 2015

-37

Wijziging indexeringssystematiek

-26

Uitname Palliatieve zorg

-39

Inkoopkorting

-25

Resterend bedrag in
contracteerruimte voor hoge ZZP’s

13.206

Bron: NZa

21

De verschillende posten hebben we toegerekend aan de hoge ZZP’s op basis van het
aandeel van de hoge ZZP’s in de contracteerruimte.

37

Advies Budgettair kader 2015

De groeiruimte 2015 hebben we niet meegerekend, omdat we kijken
naar de beginstand van 2015.
Van Zorginstituut Nederland ontvangen we informatie over de cliënten
die geïndiceerd en in zorg zijn met een hoge ZZP. Voor deze paragraaf
kijken we alleen naar de cliënten die de zorg ook daadwerkelijk
intramuraal ontvangen. Deze cliënten drukken we vervolgens uit in een
financiële waarde. We komen aan deze financiële waarden door per ZZP
het aantal cliënten te vermenigvuldigen met de beleidsregelwaarden en
het aantal van 365 dagen. Per ZZP staan deze gegevens opgenomen in
de Bijlage 5. De cliënten die de zorg niet intramuraal ontvangen vallen
onder het financiële overgangsrecht. Dit wordt besproken in de volgende
paragraaf van dit hoofdstuk.
Deze vergelijking zorgt tot een totaal financiële waarde van € 13.205
miljoen. De contracteerruimte is dus voldoende om de in zorg zijnde
hoge ZZP’s te bekostigen. In de berekening is namelijk gerekend met de
maximale beleidsregelwaarden en niet met de werkelijk afgesproken
tarieven. Het is niet zo dat daadwerkelijk geld over is in het totaal van de
contracteerruimte, omdat hier niet gekeken is naar de totale zorgvraag
en de groei in 2015.
Tussenconclusie:
De toevoeging van de hoge ZZP’s aan de contracteerruimte is voldoende
om de hoge ZZP’s in zorg te bekostigen.

6.3

Cliënten onder het overgangsrecht

Overgangsrecht voor cliënten met lage ZZP-indicaties
In de Wlz is een overgangsrecht geformuleerd voor intramuraal
geïndiceerde cliënten met een lage ZZP, die in 2014 hun zorg thuis
ontvingen via extramurale functies en klassen, of nog geen zorg
ontvingen. Deze cliënten moeten in 2015 een definitieve keuze maken of
zij hun zorg via de Wlz willen (blijven) ontvangen of uit één van de
andere domeinen (Zvw, Wmo, Jeugdwet) willen ontvangen. Als ze een
definitieve keuze maken voor de Wlz, betekent dit dat ze in een instelling
opgenomen zullen moeten worden.
Wanneer cliënten kiezen om thuis te blijven of de zorg middels een PGB
in te kopen, zal de bekostiging via een ander domein gaan plaatsvinden.
Een keuze voor een ZZP onder de Wlz brengt kosten voor de
contracteerruimte met zich mee. Deze kosten zijn hoger dan wanneer
een cliënt geen keuze had hoeven maken en nog gewoon extramurale
functies en klassen werden gedeclareerd of de kosten ten laste van de
Wmo dan wel Zvw kwamen.
In deze paragraaf willen we bekijken of de toegevoegde middelen voor
het overgangsrecht voldoende zijn. Hierbij laten we de cliënten met een
PGB buiten beschouwing. We verwachten dat maar zeer beperkt cliënten
zullen kiezen voor intramurale zorg in natura als deze cliënten specifiek
voor het PGB hebben gekozen.
Het ministerie van VWS heeft voor het overgangsrecht niet alleen voor
de cliënten met een laag ZZP die zorg zonder verblijf ontvangen
middelen toegevoegd aan de contracteerruimte, maar ook voor cliënten
met een hoog ZZP die in de praktijk zorg zonder verblijf ontvangen.

38

Advies Budgettair kader 2015

VWS heeft in 2014 berekend dat er in 2015 € 670 miljoen nodig is voor
het overgangsrecht22. Voor deze berekening is gebruik gemaakt van
cijfers van het CBS over indicaties zorg met verblijf waarbij de zorg
wordt afgenomen via extramurale functies (peildatum december 2012).
Momenteel zijn recentere cijfers beschikbaar vanuit het CBS met een
peildatum van december 201323. Deze cijfers laten minder cliënten zien
met een ZZP-indicatie die hun zorg afnemen via extramurale functies.
Hierdoor komt het verwachte bedrag van het overgangsrecht lager uit
dan in eerste instantie is aangenomen. De nieuwe berekening voor 2015
komt uit op € 539 miljoen.
We geven deze berekeningen cijfermatig weer in tabellen. In tabel 6.7
staan de aantallen cliënten met een ZZP-indicatie die in 2012 en 2013
hun zorg via extramurale functies of geen zorg ontvingen. We hebben
hier een uitsplitsing gemaakt naar de hoge en lage ZZP’s24.
Tabel 6.7 Aantal ZZP-geïndiceerde cliënten die niet intramuraal
zorg ontvangen.

V&V

GHZ

Aantal cliënten
o.b.v. CBS-cijfers
2012

Aantal cliënten
o.b.v. CBS-cijfers
2013

Laag

8.930

6.445

Hoog

25

13.085

Laag

2.235

2.145

Hoog

16.460

6.130

7.350

GGZ-B

190

255

Totaal

33.945

29.280

Bron: VWS, bewerking NZa

We zien dat het aantal cliënten met een V&V ZZP-indicatie die zorg niet
in een instelling ontvangen in 2013 is gedaald ten opzichte van 2012. Bij
de hoge ZZP’s van de GHZ zien we een toename van het aantal cliënten.
Ook bij de GGZ-B geïndiceerde cliënten zien we een toename. De cijfers
over de GGZ verbazen ons, aangezien GGZ-B cliënten op een enkele
uitzondering na zorg met verblijf hebben.
In tabel 6.8 zijn de verwachte kosten voor het overgangsrecht 2015
opgenomen die VWS heeft berekend aan de hand van de
cliëntenaantallen uit tabel 6.7. De kosten zijn berekend door per functie
de aantallen cliënten te vermenigvuldigen met het gemiddeld aantal uren
zorg dat wordt afgenomen en de gemiddeld afgesproken prijs voor die
functie. In tabel 6.8 zijn ook een compensatiebedrag en een korting ,die
VWS heeft toegepast bij de totstandkoming van dit kader, opgenomen.

22

Rekenbestand VWS, peildatum december 2012
Rekenbestand VWS, peildatum december 2013
24
De lage ZZP’s zijn V&V1 t/m V&V3, VG1 en VG2, LG 1 en LG3, ZG-Vis1 en ZG-Aud1.
25
Hierin zijn ongeveer 3.200 cliënten met ZZP V&V9A meegerekend. Dit betreft
geriatrische revalidatie, dat per 2013 onder de Zvw valt.
23

39

Advies Budgettair kader 2015

Tabel 6.8 Verwachte uitgaven VWS overgangsrecht bij
leveringsvorm extramurale functies gedurende heel 2015 (x € 1
miljoen)
Bedrag o.b.v. CBScijfers 2012
V&V

GHZ

Bedrag o.b.v. CBScijfers 2013

Laag

118

85

Hoog

378

323

Laag

35

31

Hoog

153

173

GGZ

3326

227

Subtotaal

717

614

Indexering 2014

26

incl.

Kortingen

-/- 200

-/- 200

Compensatie

125

125

Totaal overgangsrecht

668

539

Toevoeging

670

670

Verschil

-/- 2

-/- 131

Bron: VWS, bewerking NZa

Op totaalbasis laat de herijking van de berekening (op basis van cijfers
met peildatum december 2013) zien dat er voor 2015 mogelijk € 131
miljoen niet noodzakelijk is voor het overgangsrecht. Deze conclusie is
echter niet op basis van alleen deze cijfers te trekken. Hieronder zal
ingegaan worden op de factoren die hierbij een rol spelen.
In 2014 zien we een verdere stijging bij de hoge ZZP’s GHZ en V&V.28
Verder laten recente cijfers van het Zorginstituut Nederland29 en de
zorgkantoren30 in 2015 hogere aantallen cliënten met respectievelijk een
hoge dan wel lage ZZP-indicatie met zorg zonder verblijf zien. Daar staat
tegenover dat het in de raming van VWS gaat om de kosten voor heel
2015 voor de ZZP-geïndiceerde cliënten die hun zorg afnemen via
extramurale functies. Daarnaast ontvangen we van zorgkantoren
signalen dat de meeste cliënten kiezen voor de WMO of Zvw. Dit duidt
erop dat inderdaad te veel middelen zijn toegevoegd voor het
overgangsrecht.
Cliënten maken echter in de loop van het jaar een keuze en niet allemaal
pas aan het eind van 2015. Dat betekent dat sommige cliënten het hele
jaar of een deel van het jaar de zorg extramuraal afnemen, terwijl
cliënten die gedurende het jaar een keuze maken voor de Wlz hun zorg
vanaf dat moment intramuraal ontvangen. We weten nu nog te weinig
van het gedrag van deze cliëntgroepen (kiezen ze voor de Wlz of éé van
de andere domeinen, en op welk moment).
Tenslotte zijn er bij de berekeningen aannames gedaan over de aantallen
uren zorg per functie die cliënten afnemen. Wij hebben hier geen analyse
op gedaan, omdat we nog onvoldoende informatie hebben over
declaraties in 2015.

26

Inclusief GGZ-C
Exclusief GGZ-C
28
Quickscan Zorginkoop langdurige zorg, NZa
29
Peildatum 31 december 2014
30
Peildatum 28 februari 2015
27

40

Advies Budgettair kader 2015

We vinden hierdoor dat er te veel onzekere factoren zijn om op dit
moment een uitspraak te doen over de toereikendheid van het
toegevoegde bedrag voor het overgangsrecht. We zullen de
ontwikkelingen voor de cliëntgroepen in het overgangsrecht de komende
tijd dan ook monitoren.
Tussenconclusie:
De huidige informatie vormt een te smalle basis om een definitieve
conclusie te trekken of het bedrag dat voor het overgangsrecht aan de
contracteerruimte ZIN is toegevoegd voldoende is. Voorlasnog lijkt het
erop dat voor , de cliënten die onder het overgangsrecht vallen, te veel
middelen te zijn toegevoegd aan de contracteerruimte ZIN.
De NZa zal de ontwikkelingen van deze cliëntgroepen in 2015 blijven
monitoren om hier meer informatie over te kunnen ontvangen.

6.4

Wlz-indiceerbaren

Ongeveer 14.000 kinderen en volwassenen kregen in 2014 intensieve
zorg op basis van extramurale AWBZ-functies en klassen. Zij hebben
geen indicatie voor verblijf. Cliënten zonder indicatie voor verblijf zijn
per 1 januari 2015 overgegaan naar gemeenten en zorgverzekeraars.
De hierboven genoemde groep kinderen en volwassenen met intensieve
zorg zonder verblijf (en dus zonder zorgzwaartepakket) heeft een
zodanige zorgzwaarte dat zij vermoedelijk in aanmerking kan komen
voor een Wlz-indicatie. Deze groep (Wlz-indiceerbaren) valt onder het
overgangsrecht op basis van de Wlz. Deze cliënten hebben voor 1 januari
2015 moeten aangeven of zij hun zorg onder de Wlz willen (blijven)
ontvangen. Voor die cliënten die hebben aangegeven onder de Wlz de
zorg te willen blijven ontvangen, is de indicatie administratief omgezet
naar een tijdelijke Wlz-indicatie voor extramurale zorg. In deze Wlzindicatie staan dezelfde functies en klassen als in de oude AWBZindicatie. In 2015 beoordeelt het CIZ of deze cliënten vanaf 2016 in
aanmerking blijven komen voor zorg uit de Wlz. Er is voor een dergelijk
overgangstraject gekozen om de overgang voor de groepen mensen die
als Wlz-indiceerbaar zijn aangemerkt, zo zorgvuldig (en duidelijk) als
mogelijk te laten verlopen.
De groep van circa 14.000 Wlz-indiceerbaren bestond initieel uit de
volgende twee (deel)groepen31:
1. Cliënten die te maken hebben gehad met de regeling “enige
ondoelmatigheid” en waarvan het vrij zeker is dat zij zullen
voldoen aan de toegangscriteria voor de Wlz. Dit betreft circa
4.000 kinderen en jongvolwassenen.
2. Cliëntengroepen die niet onder de bij punt 1 genoemde groep
vallen, maar die naar alle waarschijnlijkheid toch in aanmerking
kunnen komen voor de Wlz. Het betreft circa 10.000 cliënten
(kinderen en volwassenen).
Aan de genoemde twee (deel)groepen van Wlz-indiceerbaren is
vervolgens nog een aantal gedefinieerde groepen toegevoegd. Een
nadere duiding van de groep Wlz-indiceerbaren is opgenomen in de
Regeling Wlz-indiceerbaren. Na publicatie van de concept Regeling Wlzindiceerbaren in de Staatscourant op 4 december 2014 is de groep Wlzindiceerbaren nogmaals uitgebreid.

31
Zoals opgenomen in de brieven 9 september 2014 (kenmerk 662746-125892-LZ) en
7 oktober 2014 (kenmerk 674240-127142-LZ) van de Staatssecretaris aan de
Voorzitter van de Tweede Kamer.

41

Advies Budgettair kader 2015

Die uitbreiding is niet verwerkt in de Regeling Wlz-indiceerbaren32, maar
heeft recent zijn beslag gekregen in een aanpassing van de Regeling
langdurige zorg.
Voor de hierboven bij punt 1 genoemde groep is € 161 miljoen in de
contracteerruimte 2015 gebleven. Dit bedrag van € 161 miljoen is niet
uitgenomen, omdat was voorzien dat deze groep33 ondanks hun
extramurale indicatie in de Wlz thuishoort.
Daarnaast is voor de bij punt 2 genoemde groep € 365 miljoen aan het
budgettaire kader Wlz 2015 toegevoegd. Van deze toevoeging betreft
€ 165 miljoen zorg in natura en € 200 miljoen PGB. Per saldo is voor de
Wlz-indiceerbaren voor zorg in natura (ZIN) in totaal een bedrag van
€ 326 miljoen (= € 161 miljoen + € 165 miljoen) in de contracteerruimte
2015 opgenomen.
We gaan na of het bedrag van € 326 miljoen toereikend is voor zorg in
natura aan cliënten die hebben gekozen voor de Wlz. Daarnaast bekijken
we of het bedrag van € 200 miljoen voldoende is voor PGB-zorg aan
cliënten die hebben gekozen voor de Wlz.
In tabel 6.9 is per functie het aantal extramurale indicaties van Wlzindiceerbaren met de leveringsvormen zorg in natura en PGB
opgenomen.
Tabel 6.9 Aantal extramurale indicaties Wlz-indiceerbaren met
leveringsvorm ZIN en PGB naar functies
Functie
Persoonlijke verzorging
Verpleging

Aantal ZIN

Aantal PGB
1.674

7.074

898

2.093

Begeleiding individueel

1.748

6.744

Begeleiding groep

2.914

4.443

Behandeling groep

4.448

0

Kortdurend verblijf

2.228

4.565

13.910

24.919

Totaal aantal

Bron: CIZ34, bewerking NZa.

In de tabellen 6.10 en 6.11 hebben we de verwachte uitgaven voor de
Wlz-indiceerbaren weergegeven. Hiervoor hebben we de in tabel 6.9
opgenomen extramurale indicaties financieel gemaakt door deze (op
basis van de gemiddelde uren/dagdelen/dagen per functie per week35) te
herrekenen naar een totaal aantal uren/dagdelen/dagen per functie per
jaar. Het totaal aantal uren/dagdelen/dagen per functie per jaar is
vervolgens vermenigvuldigd met de gemiddeld (afgesproken) prijs 2015
per functie.36 Zowel voor de gemiddelde uren/dagdelen/dagen per functie
per week als voor de gemiddeld (afgesproken) prijs 2015 per functie
geldt dat hierbij een onderscheid is gemaakt tussen ZIN en PGB.

32

De definitieve Regeling Wlz-indiceerbaren is in de Staatscourant (nr. 7653)
gepubliceerd op 18 maart 2015.
33
Dit betreft kinderen met behandeling zwaar en MCG-kinderen.
34
CIZ-cijfers met peildatum 24 december 2014.
35
CIZ-cijfers met peildatum 24 december 2014..
36
Bron: NZa, peildatum 1 november 2014 en Tarieventabel 2015 Persoonsgebonden
budget Wlz van Zorginstituut Nederland.

42

Advies Budgettair kader 2015

Deze hiervoor genoemde vermenigvuldiging resulteert in een
totaalbedrag per functie voor 2015. Op de berekende totaalbedragen is
daarna een correctiefactor van 20% voor ZIN en 10% voor PGB
doorgevoerd. Deze correctiefactor betreft de verwachte besteding ten
opzichte van de indicatie. De uitkomsten van deze berekening zijn
opgenomen in de tabellen 6.10 en 6.11.
Tabel 6.10 Contracteerruimte en verwachte uitgaven Wlzindiceerbaren 2015 met leveringsvorm ZIN naar functies
(x € 1 miljoen)
ZIN

Bedrag

Contracteerruimte Wlz-indiceerbaren 2015

Bedrag
326,0

Persoonlijke verzorging

48,9

Verpleging

20,6

Begeleiding individueel

16,3

Dagbesteding (begeleiding groep + behandeling
groep)

193,0

Kortdurend verblijf

2,6

Totaal verwachte uitgaven Wlz-indiceerbaren
ZIN 2015

281,4

Verschil

44,6
37

38

Bron: cijfers CIZ , bewerking NZa.

Tabel 6.11 PGB-kader en verwachte uitgaven Wlz-indiceerbaren
2015 met leveringsvorm PGB naar functies (x € 1 miljoen)
PGB

Bedrag

PGB-kader Wlz-indiceerbaren 2015

Bedrag
200,0

Persoonlijke verzorging

132,4

Verpleging

39,9

Begeleiding individueel

54,5

Dagbesteding (begeleiding groep + behandeling
groep)

38,0

Kortdurend verblijf

24,7

Totaal verwachte uitgaven Wlz-indiceerbaren
PGB 2015

289,5

Verschil

-89,5
39

Bron: CIZ , bewerking NZa.

De verwachte uitgaven zijn in de bovenstaande tabellen vergeleken met
het bedrag dat in de contracteerruimte 2015 respectievelijk het PGBkader 2015 is opgenomen voor Wlz-indiceerbaren.
Tijdens een consultatiebijeenkomst met de zorgkantoren kwam naar
voren dat de meeste concessiehouders een tekort verwachten op de voor
Wlz-indiceerbaren toegevoegde middelen. In de Menzis-regio’s hebben
de Wlz-indiceerbaren voornamelijk al voor de Wmo gekozen en daarom
wordt daar geen tekort verwacht.

37

CIZ-cijfers met peildatum 24 december 2014.
Bron: NZa, peildatum 1 november 2014.
39
CIZ-cijfers met peildatum 24 december 2014.
38

43

Advies Budgettair kader 2015

Een concessiehouder heeft tijdens deze bijeenkomst opgemerkt dat VWS
met een bedrag van € 40.000 per cliënt heeft gerekend, terwijl de kosten
per cliënt feitelijk € 70.000 zijn. Dit is de belangrijkste oorzaak van het
te lage bedrag per regio. De veronderstelling van deze concessiehouder
of dat de gemiddelde cliënt daadwerkelijk € 70.000,- kost hebben wij
niet gecontroleerd. Op basis van de indicatiecijfers hebben we gekeken
naar de totale kosten van de totale groep.
Als we kijken naar de afzonderlijke kaders blijkt uit bovenstaande
tabellen dat het bedrag dat in de contracteerruimte 2015 voor Wlzindiceerbaren is opgenomen, voldoende is. Het bedrag dat in het PGBkader 2015 voor Wlz-indiceerbaren is opgenomen, is onvoldoende. Op
totaalniveau is er sprake van een tekort van € 44,6 miljoen -/- € 89,5
miljoen = € 44,9 miljoen.
Tussenconclusie Wlz-indiceerbaren:
Op basis van de gegevens, die we nu beschikbaar hebben. zijn er voor
de zorginkoop voor de Wlz indiceerbaren beduidend minder middelen
nodig, dan het bedrag dat toegevoegd is aan de contracteerruimte.
Voor PGB zijn er in tegenstelling tot ZIN te weinig middelen toegevoegd.

44

Advies Budgettair kader 2015

7. Verdeling van het kader over de
regio’s

Dit hoofdstuk gaat nader in op drie aspecten met betrekking tot de
regionale verdeling van de contracteerruimte, namelijk de gedeeltelijke
uitname van GGZ-B, de verdeling van het bedrag voor Wlz-indiceerbaren
ZIN en de verdeling van de groeiruimte(inclusief herverdelingsmiddelen).
Hiermee beogen we vast te stellen wat de impact op de verdeling van de
contracteerruimte is als voor GGZ-B een regionale verdeelsleutel wordt
gehanteerd in plaats van een landelijke verdeelsleutel en als voor de
verdeling van het bedrag voor Wlz-indiceerbaren en voor de
groeimiddelen (recentere) CIZ-indicatiegegevens worden gebruikt.
De reden om ons hier te richten op de uitname van GGZ-B en de Wlzindiceerbaren is een signaal van zorgkantoren dat het landelijke
percentage waarmee de uitname is gerealiseerd mogelijk niet aansluit bij
de werkelijke regionale percentages.
Met betrekking tot de verdeling van de groeimiddelen is het gebruikelijk
om in het mei-advies te bekijken of er herverdeeleffecten zijn wanneer
uitgegaan wordt van recentere indicatiecijfers. Aangezien de
herverdelingsmiddelen ook al aan het begin van 2015 zijn toebedeeld,
worden deze meegenomen in deze analyse.
In paragraaf 7.1 wordt ingegaan op de verdeling van GGZ-B. In
paragraaf 7.2 wordt de regionale verdeling van het bedrag voor Wlzindiceerbaren ZIN besproken en in paragraaf 7.3 besteden we aandacht
aan de verdeling van de groeiruimte inclusief herverdelingsmiddelen.

7.1 GGZ-B: regionale verschillen
In deze paragraaf willen we op één aspect van de verdeling inzoomen,
namelijk de overheveling van GGZ-B. Met ingang van 2015 valt de zorg
voor nieuwe cliënten met een GGZ-B-indicatie voor een periode van drie
jaar onder de Zvw. Na een aaneengesloten verblijf van drie jaar valt
deze zorg niet meer onder de Zvw. Cliënten gaan dan over naar de Wlz.
De voorwaarde van drie jaar aaneengesloten verblijf geldt niet voor
bestaande cliënten die op 31 december 2014 een geldige GGZ-Bindicatie hadden. Deze cliënten zijn per 1 januari 2015 automatisch
overgegaan naar de Wlz.
Vanuit de contracteerruimte wordt met ingang van 2017 structureel 42%
van het GGZ-B-kader overgeheveld naar de Zvw. Het gaat om € 247
miljoen. Voor 2015 geldt een (ingroei)percentage van 10,5% waarbij een
bedrag van € 67 miljoen is overgeheveld naar de Zvw.
De uitname van GGZ-B voor 2015 is gebaseerd op de productieafspraken
201340 en het landelijke percentage van 10,5%. Bij de verdeling van de
uitname GGZ-B hebben we gerekend met één landelijk percentage. Dit
betekent dat het bedrag voor GGZ-B cliënten in iedere zorgkantoorregio
met hetzelfde percentage is verminderd. Wanneer we uitgaan van
regionale percentages (in plaats van één landelijk percentage) kunnen er
mogelijk regionale verschillen ontstaan.
40

Peildatum 1 november 2013.

45

Advies Budgettair kader 2015

In tabel 7.1 is weergegeven of de verdeling van de uitname GGZ-B voor
deze posten anders zou zijn als regionale gegevens worden gebruikt en
wat de impact is van deze andere verdeelsystematiek. Om te bekijken of
het landelijk percentage voor elke regio van toepassing is, hebben we
per regio bepaald welk gedeelte van de GGZ-B-cliënten de volledige
(aaneengesloten) periode van 1 januari 2012 tot 1 januari 2014 een
declaratie met een prestatiecode voor een GGZ-B ZZP hebben41. Dit
betreft per regio het deel van het GGZ-B-kader dat niet wordt
overgeheveld naar de Zvw. Op basis hiervan hebben we per regio
bepaald welk percentage wel wordt overgeheveld en welk bedrag hier
per regio mee gemoeid is. Dit resulteert per regio in het verschil tussen
de uitname van GGZ-B op basis van het landelijke percentage en op
basis van het regionale percentage.
Tabel 7.1 Regionale verdeling GGZ-B op concessiehouderniveau42
Uitname
(geschaald)
o.b.v. landelijk
percentage
(42%)
(€)

Regionale
percentages
(%)43

Uitname
(geschaald)
o.b.v. regionale
percentages
(€)

8,2

48

8,0

-0,2

Agis

13,8

33

10,3

-3,5

CZ

16,7

48

18,8

2,1

De Friesland

2,1

37

1,8

-0,3

DSW

0,9

99

2,0

1,1

Menzis

7,1

43

6,9

-0,2

Salland

1,9

32

1,4

-0,5

Trias

0,8

55

1,0

0,2

Univé

1,8

23

0,9

-0,9

VGZ

11,2

35

9,2

-2,0

Zorg en Zekerheid

3,2

100

7,3

4,1

44

43

67,6

Concessiehouder
Achmea

Totaal

67,6

Verschil
methoden

Bron: Vektis (Regionale percentages, berekend door NZa)

Tussenconclusie:
We zien dat het landelijke percentage van 42% niet aansluit bij de
regionale percentages. Concluderend kan worden gesteld dat het verschil
tussen de regionale uitname van GGZ-B op basis van het landelijke
percentage varieert tussen concessiehouders van -/- € 3,5 miljoen tot +
€ 4,1 miljoen (o.b.v. 10,5%). Deze variatie zal gedurende het
ingroeitraject nog verder toenemen.

41

(Regionale percentages op basis van) Vektis-cijfers met peildatum 1 mei 2015.

42

In de tabel komen afrondingsverschillen voor.
(Regionale percentages op basis van) Vektis-cijfers met peildatum 1 mei 2015.
44
Bedrag geschaald op ingroeipercentage van 10,5%.
43

46

Advies Budgettair kader 2015

7.2 Wlz-indiceerbaren ZIN: regionale verschillen
Nadat we in paragraaf 6.4 bekeken hebben of de in het budgettaire
kader 2015 opgenomen bedragen voldoende zijn voor de zorg aan Wlzindiceerbaren, hebben we ook gekeken naar de regionale verdeling van
het in de contracteerruimte 2015 opgenomen bedrag voor Wlzindiceerbaren ZIN van € 326 miljoen.45 Van zorgkantoren hebben we
signalen ontvangen dat deze middelen verkeerd zijn verdeeld.
Volgens de in paragraaf 6.4 beschreven systematiek hebben we de
extramurale indicaties (voor Wlz-indiceerbaren ZIN) per zorgkantoor
financieel gemaakt. De uitkomst van deze berekening naar
concessiehouder is opgenomen in tabel 7.2.46 In deze tabel is ook de
huidige verdeling en het verschil tussen beide verdelingen opgenomen.
Tabel 7.2 Regionale verdeling Wlz-indiceerbaren ZIN op
concessiehouderniveau (x € 1 miljoen)47
Huidige verdeling48

Nieuwe verdeling49

Achmea

56,1

51,8

-4,3

Agis

57,1

50,9

-6,2

CZ

60,6

59,4

-1,2

De Friesland

11,9

10,8

-1,1

DSW

9,3

7,2

-2,1

Menzis

40,9

35,2

-5,7

Salland

6,0

2,6

-3,4

Trias

14,6

10,6

-4,0

Univé

9,3

7,8

-1,5

VGZ

47,1

31,6

-15,5

Concessiehouder

Zorg en Zekerheid
Totaal

Verschil

13,1

13,5

0,4

326,0

281,4

-44,6

Bron: CIZ, NZa, bewerking NZa.

Uit bovenstaande tabel blijkt dat bij alle concessiehouders, met
uitzondering van concessiehouder Zorg en Zekerheid, de verwachte
uitgaven voor Wlz-indiceerbaren 2015 met leveringsvorm ZIN lager zijn
dan het bedrag dat hiervoor in de contracteerruimte ZIN is opgenomen.
Voor concessiehouder VGZ geldt dit in absolute zin het meest.
Tussenconclusie regionale verdeling Wlz-indiceerbaren ZIN:
Bij alle concessiehouders, met uitzondering van concessiehouder Zorg en
Zekerheid, zijn de verwachte uitgaven voor Wlz-indiceerbaren 2015 met
leveringsvorm ZIN lager dan het bedrag dat hiervoor in de
contracteerruimte 2015 is opgenomen.

45

Voor het PGB-kader voor Wlz-indiceerbaren (€ 200 miljoen) is het niet mogelijk

om een uitspraak te doen over de regionale verdeling (van dit bedrag).
46
In bijlage 3 is de uitkomst van deze berekening op zorgkantoorniveau opgenomen.
47
In de tabel komen afrondingsverschillen voor.
48
Het bedrag van € 161 miljoen dat in de contracteerruimte 2015 is gebleven, is door
de NZa verdeeld op basis van zorgkantoorgrootte. Zie voor de verdeling van het aan de
contracteerruimte 2015 toegevoegde bedrag van € 165 miljoen de “Verdeling
budgettaire kader Wlz 2015 – december 2014” van 14 december 2014. Deze
laatstgenoemde verdeling is gebaseerd op Vektis-cijfers met peildatum 10 november
2014.
49
(Verdeling op basis van) CIZ-cijfers met peildatum 24 december 2014.

47

Advies Budgettair kader 2015

7.3 Verdeling van de groeiruimte
In het verleden werd in het advies Contracteerruimte geadviseerd over
de inzet van de herverdelingsmiddelen. Voor 2015 zijn deze middelen al
volledig ingezet. Deze paragraaf gaat daarom in op de huidige verdeling
van de groeiruimte inclusief de herverdelingsmiddelen.
Voor de groeiruimte 2015 was € 140 miljoen beschikbaar. Bij de
verdeling van de contracteerruimte 2015 in augustus 2014 is deze
groeiruimte over de zorgkantoorregio’s verdeeld op basis van
indicatiecijfers van het CIZ. Alleen indicaties die in 2015 onder de Wlz
vallen zijn betrokken bij de verdeling van de groeiruimte. Daarnaast zijn
de indicaties voor lage ZZP’s buiten beschouwing gelaten omdat deze het
beeld van de groei in een regio verstoren. Deze ZZP’s zijn/worden
namelijk afgebouwd. Nieuwe cliënten kunnen geen indicatie meer krijgen
voor deze (bepaalde) lage ZZP’s.
Bij de verdeling van de groeiruimte over de regio’s hebben we destijds
gekeken naar de ontwikkeling van de indicaties in de periode juli 2013
tot april 2014. Hieruit is gebleken dat de financiële waarde van de Wlzindicaties in sommige zorgkantoorregio’s in deze periode niet is
gestegen. In de regio’s waar wel een stijging is waargenomen, betrof de
totale financiële waarde circa € 95 miljoen. In overleg met zorgkantoren
en ZN is besloten om € 95 miljoen van de beschikbare groeimiddelen
naar rato over de regio’s waar de groei is waargenomen. De overige € 45
miljoen is verdeeld over alle regio’s, naar rato van het uitstaand recht op
1 april 2014. Dit was het laatst beschikbare peilmoment voor de
berekening van het budgettair kader 2015.
Ten tijde van dit advies is de indicatieontwikkeling voor heel 2014
bekend. In voorgaande jaren werd bij de verdeling van de
herverdelingsmiddelen in het advies gekeken naar de groei in een heel
(voorafgaand) jaar en bezien in hoeverre deze indicatieontwikkeling
afweek van de ontwikkeling tussen de peilmomenten zoals gehanteerd
bij de verdeling van de groeiruimte. Bij het verdelen van de
herverdelingsmiddelen werd hier rekening mee gehouden zodat
eventueel te weinig ontvangen groeiruimte (deels) werd gecompenseerd.
Het uitgangspunt hierbij was dat de contracteerruimte van zorgkantoren
nooit werd verlaagd.
In december 2014 is een update geweest van de verdeling van de
contracteerruimte Wlz 2015. Bij deze update zijn de
herverdelingsmiddelen (€ 66 miljoen) voor 2015 ingezet. Een groot deel
hiervan (€ 51 miljoen) is ingezet om de eerder verdeelde basiscontracteerruimte te corrigeren naar aanleiding van beleidsmatige
aanpassingen. De overige herverdelingsmiddelen (€ 15 miljoen) zijn
verdeeld op basis van de indicatieontwikkeling op basis van de periode
januari 2014 tot oktober 2014. Feitelijk betekent dit dat ongeveer € 155
miljoen van de beschikbare groeimiddelen is verdeeld op basis van de
indicaties.
Voor de verdeling van de groeiruimte en de herverdelingsmiddelen is dus
gebruik gemaakt van de indicatieontwikkelingen in de perioden juli 2013april 2014 en januari 2014-oktober 2014. Als we de indicatieontwikkeling
over heel 2014 hiermee vergelijken valt op dat het aantal regio’s waar
een daling van het aantal indicaties te zien was, is gehalveerd. In het
laatste kwartaal is de financiële waarde van indicaties relatief sterk
gegroeid. De mate waarin dit het geval is, verschilt per regio. Deze trend
is in de meeste regio’s reeds in het derde kwartaal ingezet. Dit hebben
we weergegeven in figuur 7.2.

48

Advies Budgettair kader 2015

Figuur 7.2 Intramurale (ZIN) indicatieontwikkeling in 2014 per
concessiehouder

Bron: CIZ, bewerking NZa

In figuur 7.2 is de intramurale indicatieontwikkeling te zien in 2014 voor
drie verschillende perioden in 2014, namelijk 1 januari tot 1 juli; 1
januari tot 1 oktober en 1 januari tot- 31 december. Bij CZ zien we in de
periode januari tot juli geen groei van de indicaties. De groei in 2014 is
toe te schrijven aan de tweede helft van het jaar (vooral periode tot en
met december). Voor de meeste andere concessiehouders geldt ook dat
de indicaties vooral in de tweede helft van 2014 relatief sterk stijgen,
waarbij het zwaartepunt wisselt tussen het derde en vierde kwartaal.
Wanneer de groei- en herverdelingsmiddelen zouden worden verdeeld op
basis van de indicatieontwikkeling in heel 2014, dan zouden er
verschillen ontstaan ten opzichte van de huidige verdeling. De verschillen
op concessiehouderniveau zijn weergegeven in tabel 7.3.
Tabel 7.3 Verschil tussen reeds verdeelde groeimiddelen en
(fictieve) verdeling op basis van indicatieontwikkeling heel 2014
(x € 1 miljoen)
Concessiehouder

Verdeling
december 2014

Verdeling mei
2015 (fictief)

Verschil
(in € miljoen)

Achmea

40,4

23,6

-16,8

Agis

21,2

20,3

- 0,9

CZ

36,2

30,0

- 6,2

De Friesland

5,4

0,5

- 4,9

DSW

1,8

5,3

3,5

Menzis

11,7

24,5

12,8

Salland

2,4

1,3

-1,1

Trias

2,4

8,2

5,8

Univé

4,7

12,4

7,7

VGZ

17,2

13,8

-3,4

Zorg en Zekerheid

11,7

15,1

3,4

Totaal

155,1

155,1

Bron: Berekening NZa op basis van indicatiecijfers CIZ

49

Advies Budgettair kader 2015

De verschillen verklaren we als volgt:
De groeimiddelen zijn voor een deel verdeeld op basis van
uitstaand recht in plaats van indicatieontwikkeling.
De (regionale) indicatieontwikkeling voor heel 2014 ziet er
anders uit dan in de gehanteerde perioden (juli 2013-april 2014
en januari 2014-oktober 2014), vooral door de stijging in de
tweede helft van 2014.
Het is goed om bij de bovenstaande tabel het volgende in ogenschouw te
nemen. Onze gebruikelijke berekensystematiek van de groeimiddelen
leidt ertoe dat er zorgkantoorregio’s kunnen zijn die bij het verdelen van
de groeiruimte meer middelen toegewezen krijgen dan op basis van
latere indicatiecijfers (een heel jaar) het geval zou zijn. Te veel
ontvangen groeimiddelen worden zoals eerder vermeld niet
teruggenomen. Dit betekent ook dat er zorgkantoorregio’s kunnen zijn
die per saldo te weinig groeimiddelen ontvangen. In het verleden werd
dit zo veel als mogelijk rechtgetrokken bij het verdelen van de
herverdelingsmiddelen. Dit is nu niet meer mogelijk omdat deze
middelen al op voorhand zijn verdeeld.
Tussenconclusie:
De groei- en herverdelingsmiddelen voor de contracteerruimte ZIN 2015
zijn in 2014 verdeeld op basis van de toen laatste bekende
indicatieontwikkeling. Indien wordt uitgegaan van de
indicatieontwikkeling in heel 2014, dan blijkt dat vijf van de elf
concessiehouders te weinig groeimiddelen heeft gehad. Doordat de
herverdelingsmiddelen al eerder zijn verdeeld (in tegenstelling tot
eerdere jaren), kan niet meer worden ingespeeld op deze meest actuele
indicatieontwikkeling.

50

Advies Budgettair kader 2015

8. Zorginkoop van de zorgkantoren

De zorginkoop tussen zorgaanbieders en zorgkantoren bepaalt in
hoeverre de contracteerruimte jaarlijks wordt benut. De ontwikkelingen
die plaatsvinden bij de zorginkoop bepalen mede of de regionale
contracteerruimten voldoende zijn. In de Quickscan zorginkoop50
langdurige zorg zijn cijfers over de zorginkoop 2013, 2014 en (deels)
2015 weergegeven. De Quickscan bevat de omzetontwikkeling tussen
2013 en 2014. Daarnaast zijn de prijskortingen gepubliceerd van de
jaren 2013, 2014 en 2015. In dit hoofdstuk gaan we allereerst in op de
belangrijkste bevindingen uit de Quickscan. Vervolgens is onderzocht op
welke manier dit invloed heeft op de toereikendheid van het budgettair
kader Wlz 2015. Ten slotte gaan we nader in op de geconstateerde
verschillen tussen de concessiehouders met betrekking tot prijsafspraken
voor 2015.

8.1 Bevindingen Quickscan zorginkoop langdurige
zorg
De omzet in de langdurige zorg is tussen 2013 en 2014 gestegen met
2,2%. Deze ontwikkeling bestond voor driekwart uit verandering van de
prijs en voor een kwart uit ontwikkeling van het volume. Het laatste had
niet zozeer te maken met een toename van het totaal aantal cliënten
maar met veranderingen in zorgzwaarte. Er was een toename van het
aantal cliënten met een relatief duur ZZP. Eén van de belangrijkste
bevindingen was dat de verandering van de productmix in 2014 (ten
opzichte van 2013) voor de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg (VG)
zorgen voor een stijging van de kosten.
De uitstroom van de lage ZZP’s (V&V 1 t/m 3 en VG 1 en 2) en de
toename van het aantal hogere ZZP’s (V&V 5,6 en 7; VG 6 en 7) bij de
productieafspraken zorgen voor een duurdere mix van patiënten. Dit ligt
in lijn met de indicatieontwikkeling zoals weergegeven in hoofdstuk 5.
We hebben gezien dat het aantal uitstaande indicaties voor de
desbetreffende ZZP’s is toegenomen. Echter, we zien dat de groei in
indicaties van deze cliëntgroep in 2014 minder sterk is dan eerdere
jaren. Mogelijk houdt dit verband met de extra controle die het CIZ heeft
gedaan op de afgegeven “hits” (herindicatie via taakmandaat) en “sips”
(standaard indicatieprotocol).
De afgesproken prijzen stegen in 2014 ten opzichte van 2013 over het
algemeen in de hele langdurige zorg. De prijzen van de ZZP’s en VPT’s
stegen met 2,3%. Dit is het resultaat van enerzijds stijging van de
beleidsregelwaarden met name door indexering (2,8%) en anderzijds
een toename van de gerealiseerde prijskortingen (van 2,3% in 2013
naar 2,8% in 2014). In 2015 steeg de gemiddelde prijskorting met 1,2
procentpunt verder naar 4,0%. De ZZP-beleidsregelwaarden in 2015
kennen vanwege een wijziging van de indexsystematiek en een
tariefkorting een ontwikkeling van -/- 0,3%. Dit betekent dat voor een
gemiddelde ZZP en VPT in 2015 1,5% minder in absolute euro’s betaald
wordt ten opzichte van 2014.

50

http://www.nza.nl/104107/105773/1250247/Quickscan-zorginkoop-langdurigezorg.pdf

51

Advies Budgettair kader 2015

8.2 Ingekochte zorg onder de Wlz 2015
Deze paragraaf geeft inzicht in de ontwikkeling van de prijzen die
zorgkantoren en zorgaanbieders met elkaar overeenkomen en hoe deze
zich verhouden tot de beleidsregelwaarden. We spreken over de korting
als het (procentuele) verschil tussen beleidsregelwaarde en afgesproken
prijs.
In tabel 8.1 is de gewogen gemiddelde prijskorting weergegeven voor
alle V&V, GHZ en GGZ-b ZZP’s en VPT’s per concessiehouder.
Tabel 8.1 – Gewogen gemiddelde prijskortingen (in %) ZZP’s en
VPT’s per concessiehouder
Wlz-uitvoerder

2013

2014

2015

Achmea

2,8

3,4

5,8

Agis

2,8

3,5

5,7

CZ

2,4

3,1

3,5

De Friesland

2,8

3,1

3,1

DSW

1,2

1,6

2,3

Menzis

2,2

2,9

3,9

Salland

1,2

3,2

4,0

Trias

1,7

2,2

2,6

Univé

2,1

2,2

2,5

VGZ

2,0

2,0

2,5

Zorg en Zekerheid

1,8

1,5

2,7

Bron: NZa

We zien dat de kortingen over het algemeen toenemen door de jaren
heen. Bij Salland zien we bijvoorbeeld een korting van 1,2% in 2013
terwijl dit in 2015 is toegenomen tot 4,0%. De kortingen variëren tussen
concessiehouders, zo heeft Achmea in 2015 de hoogste korting
bedongen (5,8%) en DSW de laagste (2,3%). Hierbij moet in acht
worden genomen dat de kortingspercentages voor 2015 bij de tweede
budgetronde (herschikking) nog kunnen wijzigen. Door een hogere
korting kan er meer ruimte worden gecreëerd voor aanvullende
productieafspraken binnen de regionale contracteerruimten.
Een stijging van de korting kan te maken hebben met enerzijds
verscherpt inkoopbeleid om binnen de beschikbare contracteerruimte te
blijven, anderzijds kan dit ook te maken hebben met meer variatie van
de korting tussen zorgaanbieders (bijvoorbeeld als een zorgaanbieder
minder goed scoort op kwaliteit en een tarief afslag plaats heeft
gevonden). Een goede indicator om dit na te gaan is de spreiding van de
prijskortingen binnen een concessiehouder. Ligt de spreiding ver uiteen
dan kan dit te maken hebben met kwalitatieve verschillen tussen
zorgaanbieders waardoor meer of minder korting is afgesproken. Een
kleiner verschil kan duiden op een uniform inkoopbeleid waarbij beperkt
onderscheid wordt gemaakt tussen zorgaanbieders51.

51

In de bijlage is per concessiehouder de spreiding van de prijskortingen weergegeven

voor ZZP’s en VPT’s tezamen.

52

Advies Budgettair kader 2015

De prijsvariatie tussen zorgaanbieders is bij een aantal concessiehouders
toegenomen. In 2015 zien we bijvoorbeeld bij Achmea en Agis een
grotere spreiding ontstaan ten opzichte van eerdere jaren. De spreiding
wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere kortingen op GGZ-b
prestaties. De spreiding bij deze concessiehouders komt dus
voornamelijk door het gelijk behandelen van budgetten met veel GGZ-b
productie. Daarnaast zien we een iets grotere spreiding bij Trias, Univé
en VGZ. Desondanks liggen de meeste kortingen dicht bij elkaar.

Tussenconclusie:
De productmix is in 2014 veranderd ten opzichte van 2013 zoals in de
Quickscan zorginkoop langdurige zorg is geconstateerd. Vooral het aantal
hoge ZZP’s is gestegen.
Zorgkantoren anticiperen op de toename van het volume door het verder
laten stijgen van de kortingen op de ZZP’s en VPT’s. Dit in combinatie
met de afgenomen beleidsregelwaarden in 2015 betekent dit dat de
absolute prijs van een ZZP of VPT naar verwachting met 1,5% zal
afnemen in 2015 ten opzichte van 2014.
Daarbij kan worden vastgesteld dat de inkoop voornamelijk wordt
gedaan op basis van uniform inkoopbeleid, omdat de spreiding tussen de
prijzen niet groot is. Het lijkt erop dat er in mindere mate onderscheid is
gemaakt op basis van individuele kenmerken van een zorgaanbieder,
zoals kwaliteit. Wel zien we verschillen tussen de hoogte van de
kortingen op ZZP’s en VPT’s tussen concessiehouders. In 2015 varieert
dit tussen de 2,3% en de 5,8%. Verschillende zorgkantoren kunnen nog
meer ruimte creëren in hun regionale contracteerruimte door een hogere
tariefskorting toe te passen.

53

Advies Budgettair kader 2015

54

Advies Budgettair kader 2015

9. PGB

9.1 Achtergrond en wijzigingen ten opzichte van
eerdere jaren
In de subsidieregeling PGB ging in de AWBZ ultimo 2011 € 2,2 miljard
om. Eind 2014 is dit bedrag gestegen naar € 2,7 miljard per jaar.
Onder de Wlz wordt het PGB vorm gegeven middels een trekkingsrecht.
Dit trekkingsrecht betekent dat de cliënt niet meer zelf de beschikking
krijgt over een geldbedrag, maar dat dit beschikbaar komt bij de Sociale
verzekeringsbank (SVB). Uiteindelijk wordt de rekening van de
zorgverlener betaald door de SVB. In het PGB is ook de eigen bijdrage
van de cliënt opgenomen. Onder de AWBZ kreeg de cliënt een
geldbedrag op zijn bankrekening waar de zorg voor moest worden
ingekocht. De eigen bijdrage was hier al vanaf gehaald.
Een doel van de introductie van het trekkingsrecht is dat oneigenlijk
gebruik van het PGB wordt tegengegaan. De SVB controleert voor
uitbetaling van de zorgnota’s of er sprake is van een schriftelijke
zorgovereenkomst tussen de budgethouders en de zorgaanbieders.
Gemeenten en budgethouders moesten voor 1 januari 2015 de
benodigde gegevens (getekende zorgovereenkomsten en
toekenningsberichten) aan de SVB doorgeven. Om te voorkomen dat
tienduizenden mensen niet tijdig uitbetaald kregen, stelde de SVB op
voorspraak van het ministerie van VWS half januari 2015 een
noodscenario in werking. Daar waar de gegevens nog niet volledig
binnen waren of de toekenningsberichten van gemeenten ontbraken, zou
de SVB toch tot uitbetaling overgaan. De financiële verantwoording vindt
dan achteraf plaats.
Rol NZa
Per 1 januari 2015 neemt de NZa een deel van de rol met betrekking tot
de regionale financiële middelen van de PGB-regeling over van het
Zorginstituut Nederland. De NZa informeert de zorgkantoren over de
verdeling van het PGB-kader over de regio’s. Daarnaast monitort de NZa
de besteding van deze middelen. Om deze monitor vorm te geven heeft
de NZa de nadere regel ‘Informatieverstrekking monitoring uitgaven
Persoonsgebonden budget en individueel aangepaste Wlz-hulpmiddelen
(CA-NR-1553)’ opgesteld. Conform deze nadere regel leveren
zorgkantoren maandelijks informatie aan de NZa aan over de benutting
van het PGB-kader. Bij de inzet van PGB is sprake van twee stappen. Het
zorgkantoor geeft een beschikking af met het maximale subsidiebedrag.
Vervolgens betaalt de SVB uit op basis van declaraties door aanbieders
van PGB zorg. De totale uitputting van het kader wordt dus bepaald door
de door zorgkantoren afgegeven beschikkingen. De NZa baseert dit
advies op de door zorgkantoren afgegeven beschikkingen, niet op de
door de SVB uitbetaalde bedragen.
Het budgettair kader PGB is op grond van de regeling Langdurige Zorg
verdeeld over de zorgkantoorregio’s. Om het totale kader zo goed
mogelijk te kunnen benutten is het per 2015 mogelijk voor Wlz
uitvoerders/zorgkantoren om middelen over te hevelen tussen beide
budgettaire kaders en andersom. Voorheen was dit niet mogelijk.

55

Advies Budgettair kader 2015

Voorafgaand aan het jaar 2015 is een bedrag van € 1.160 miljoen over
de zorgkantoren verdeeld. Deze verdeling is gebaseerd op gegevens die
Zorginstituut Nederland heeft over verblijf geïndiceerde PGB-houders in
2014. Dit bedrag is gecorrigeerd voor verblijf geïndiceerde GGZ-C
cliënten, die per 2015 overgegaan zijn naar de Wmo.
Ook is rekening gehouden met de groep cliënten met een extramurale
indicatie die voldoen aan de toegangscriteria voor de Wlz. Voor deze
groep cliënten is een bedrag van € 200 miljoen toegevoegd aan het
kader PGB. In paragraaf 6.4 “Wlz-indiceerbaren” is nader ingegaan op
deze groep cliënten en of het beschikbare kader voor deze groep cliënten
toereikend is of niet. Dit totale kader bleek bij aanvang al niet
voldoende.
Deze overschrijding heeft geleid tot een ophoging door VWS van het
totale kader van € 1.160 miljoen naar € 1.280 miljoen. Vanwege de
overschrijding van het initiële PGB-kader is door het Ministerie van VWS
op basis van het nieuwe PGB-kader van € 1.280 miljoen een nieuwe
verdeling over de zorgkantoren gemaakt. In artikel 49e Wmg juncto
artikel 8.2 van de Regeling langdurige zorg is deze nieuwe verdeling over
de zorgkantoren met terugwerkende kracht per 1 januari 2015
vastgesteld52.
Op basis van de gegevens over de maanden januari tot en met maart
2015 is gebleken dat de geraamde totale benutting op basis van de
afgegeven beschikkingen uitkomt op € 1.286 miljoen. Dit is een
overschrijding van het PGB-kader van € 6 miljoen. Zorgkantoren geven
verder aan dat voor herindicaties en cliënten die zich reeds bij de
zorgkantoren gemeld hebben nog € 24 miljoen aanvullend nodig is (zie
tabel 9.1 waarin ook het PGB-kader en de benutting daarvan voor de
jaren 2013 en 2014 is opgenomen).
Tabel 9.1 Benutting PGB-kader 2013-2015
(in € miljoen)
2013
Totaal kader

53

Totaal benut (beschikt)
Totaal benut
(gereserveerd) 55

2014

2015

2.755

2.731

1.280

2.749

2.736

1.28654

4

10

2456

Bron: Zorginstituut Nederland en NZa

Als de gegevens van januari tot en met maart 2015 (zie tabel 9.1)
geëxtrapoleerd worden naar een verwachte benutting per 31 december
2015 dan resulteert dit in een bedrag van ongeveer € 1.576 miljoen.

52

Stcrt. 2015, 11135, datum inwerkingtreding 23-04-2015, bevat een wijziging met
terugwerkende kracht van dit artikel. Deze wijziging werkt terug tot en met 01-01-2015
en kamerstuk 25657 nr. 160 | Tweede Kamer van 23 april 2015.
53

Kader = Het subsidieplafond voor het PGB-AWBZ. Voor 2015 is dit het

subsidieplafond voor het PGB-Wlz; bron Zorginstituut Nederland
54
Peildatum 15 april 2015; bron NZa.
55

Benutting = het verplichtingenniveau en bestaat uit het totaalbedrag van de feitelijk

afgegeven toekenningsbeschikkingen en de reservering ten behoeve van
budgethouders voor wie het indicatiebesluit in de loop van het kalenderjaar afloopt;
bron Zorginstituut Nederland
Peildatum 15 april 2015; bron NZa.

56

56

Advies Budgettair kader 2015

Wij verwachten echter niet dat deze groei zich zo sterk voortzet. In deze
groei zit in de eerste maanden ook de groei afkomstig van de Wlzindiceerbaren. Daarnaast zitten de herindicaties van bestaande cliënten
al volledig in dit bedrag verwerkt. In de komende maanden zal naar
verwachting de groei verder afnemen. De resterende groei kan alleen
veroorzaakt worden door nieuwe cliënten.
De precieze benutting van het PGB-kader is echter niet door de NZa te
voorspellen. Met betrekking tot de Wlz hebben we nog geen
ervaringscijfers voor het PGB. Mocht het PGB sterk blijven stijgen, dan
zal dit volgens ons onder andere komen door een afname van de groei
bij ZIN. In dit geval kunnen middelen van de contracteerruimte voor zorg
in natura overgeheveld worden naar het PGB-kader.

9.2 Meerzorg PGB
Vanuit een aantal zorgkantoren ontvingen wij signalen over een toename
van de kosten PGB-meerzorgtoeslag 2015 ten opzichte van 2014. In
2014 werd in het totaal bij het PGB voor bijna € 1,4 miljoen uitgegeven
aan meerzorg binnen het PGB.
Op basis van de gegevens in bijlage 4 over de maanden januari, februari
en maart 2015 blijkt dat de totale benutting al € 3,4 mln. bedraagt. Ten
opzichte van 2014 betekent dit een aanzienlijke stijging. Binnen het
totale PGB kader gaat het echter om een beperkt bedrag.
Tussenconclusie:
Bij aanvang van het jaar 2015 werd het beschikbare kader voor PGB al
overschreden. Deze overschrijding wordt deels veroorzaakt door een te
lage vaststelling van het initiële bedrag en deels door een te lage
toevoeging voor de Wlz-indiceerbaren. Hiervoor heeft het Ministerie van
VWS lopende dit jaar € 120 miljoen aan het kader toegevoegd. Het
initiële PGB-kader is opgehoogd van € 1.160 miljoen naar € 1.280
miljoen.
Op basis van de overzichten van de zorgkantoren over de maanden
januari tot en met maart 2015 is deze toevoeging onvoldoende. De
geraamde benutting van het PGB-kader bedraagt nu reeds € 1.286
miljoen op basis van het aantal afgegeven beschikkingen. Op
totaalniveau betekent dit een tekort van € 6 miljoen.
Gezien de in hoofdstuk 5 gepresenteerde trend van stijging van het
aantal PGB’s verwachten wij dat het totale PGB verder zal groeien
gedurende 2015 en dat een verdere ophoging van het PGB-kader
noodzakelijk is.
Voor de totale PGB-meerzorgtoeslag 2015 zien we ten opzichte van 2014
een forse stijging. In 2014 bedroeg het totaalbedrag aan PGBmeerzorgtoeslag ongeveer € 1,4 miljoen. In 2015 is de PGBmeerzorgtoeslag gestegen naar een totaalbedrag van ongeveer € 3,4
miljoen. Deze ontwikkeling heeft onze aandacht voor 2015 en verder.

57

Advies Budgettair kader 2015

58

Advies Budgettair kader 2015

10. Conclusie

10.1 Bevindingen
Contracteerruimte 2014
In 2014 is circa € 262 miljoen van het kader in 2014 niet vertaald in
productieafspraken. Slechts een deel van deze onbenutte middelen is
toegewezen aan de Wlz. In samenhang met de maatregelen, die voor
2015 zijn genomen kunnen we niet zondermeer concluderen dat de basis
contracteerruimte voldoende is voor de zittende cliënten.
Contracteerruimte 2015
We verwachten dat het landelijke budgettair kader voor ZIN in 2015
krap, maar toereikend is. Als we naar de verschillende onderdelen van de
contracteerruimte kijken, dan verwachten we op een aantal onderdelen
dat de beschikbare contracteerruimte niet toereikend is. Op andere
onderdelen is de verwachting dat er meer middelen beschikbaar zijn, dan
nodig voor de zorginkoop. Het totale beschikbare kader is naar
verwachting toereikend.
De krapte wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de lage ZZP’s 2015
langzamer uitstromen, dan de uitstroom waar in het kader rekening mee
wordt gehouden. Dee beschikbare ruimte voor de hoge ZZP’s is wel
voldoende. Voor de Wlz-indiceerbaren verwachten we dat meer is
toegevoegd, dan noodzakelijk is om de zorg voor voor deze groep
cliënten in te kopen.
De ruimte beschikbaar voor het PGB is onvoldoende in 2015. We
verwachten een tekort voor (bijna) alle zorgkantoorregio’s.
Deze conclusies trekken we op basis van de ontwikkeling in de indicaties,
de uitwerking van de belangrijkste wijzigingen in het kader ten opzichte
van 2014 en de informatie die ontvangen hebben van de zorgkantoren.
Over de daadwerkelijke uitputting van het Wlz-kader bestaat nog wel
enige onzekerheid. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat nog
onzeker is, welk deel van de cliënten die onder het overgangsrecht
vallen, een beroep doen op de Wlz .
In 2015 heeft een wijziging in de omvang van het beschikbare kader
plaatsgevonden ten opzichte van vorige jaren. Grote delen van zorg zijn
overgeheveld naar andere domeinen (Zvw, jeugdzorg en gemeente).
Daarnaast zijn een aantal maatregelen genomen, die invloed hebben op
de benutting van de contracteerruimte. De belangrijkste wijzigingen zijn:
4. de effecten van het beleid om cliënten langer thuis te laten
wonen;
5. de middelen die beschikbaar gesteld zijn voor de Wlzindiceerbaren;
6. de toevoeging van de middelen voor het overgangsrecht Wlz.

59

Advies Budgettair kader 2015

Wanneer we kijken naar de financiële effecten van het langer thuis
wonen, dan kijken we naar de uitstroom van de lage ZZP’s. VWS gaat er
in het beschikbare kader vanuit dat in 2015 de ZZP’s V&V1 en V&V2 in
de V&V volledig worden afgebouwd. De verwachting is dat deze
volledige afbouw niet in 2015 wordt gerealiseerd. De afbouw in de VG
verloopt in eerste instantie sneller dan verwacht, maar dit heeft nog een
veel beperkter financieel effect. Per saldo zorgt deze maatregel voor een
extra druk op de beschikbare Contracteerruimte.
Voor de Wlz-indiceerbaren zijn volgens onze berekeningen teveel
middelen toegevoegd aan het zorg in natura-kader. Een voorspelling
doen over de toevoeging van het overgangsrecht is niet goed mogelijk.
Op basis van de eerste berekening lijkt de toevoeging voldoende en
blijven zelfs middelen over, maar pas in de loop van het jaar wordt
duidelijk welke keuzes cliënten maken. Daarnaast is de toevoeging
gebaseerd op cliëntenaantallen 2013 en zien we in 2014 ook een stijging
van vooral de hoge ZZP’s.
Bij de indicatiegegevens zien we een grote stijging van indicaties in het
laatste kwartaal van 2014. Bij de verdeling van de groeiruimte en
herverdelingsmiddelen is hier geen rekening mee gehouden. De grote
groei in de hogere ZZP’s lijkt af te vlakken, zelfs wanneer de laatste
maanden van 2014 meegenomen worden. Bij met name V&V5, VG3 en
VG 6 zien we nog een groei, die we niet op basis van demografische
ontwikkelingen kunnen verklaren. De groei kan volgens ons worden
opgevangen met de beschikbaar gestelde groeiruimte en de ingezette
‘herverdelingsmiddelen’.
Op landelijk niveau verwachten wij dat het beschikbare kader voor
zorginkoop voldoende is. Voor de hogere ZZP’s zijn voldoende middelen
beschikbaar. Een krapte wordt veroorzaakt door de afbouw van de lage
V&V’s-ZZP’s, maar dit wordt gecompenseerd door een overschot op de
middelen voor de Wlz-indiceerbaren en het overgangsrecht. Ook zien we
duidelijk regionale verschillen in de verwachte benutting van het
regionale kader. Deze verschillen komen onder andere tot stand door de
verdelingssystematiek bij GGZ-B, het aan het begin van het jaar
verdelen van de herverdelingsmiddelen waarbij geen rekening wordt
gehouden met de afgegeven indicaties in 2015, de verdeling van de
middelen voor de Wlz-indiceerbaren en de ontwikkelingen in de
zorgvraag. Voor sommige zorgkantoren zal dit betekenen dat de
contracteerruimte bij voortgezet beleid onvoldoende is. Wel bestaat hier
bij verschillende zorgkantoren nog de mogelijkheid om via zorginkoop op
de prijs een overschrijding van het kader te voorkomen. In de
overeengekomen prijzen zien wij namelijk aanzienlijke verschillen.
PGB kader
Bij aanvang van het jaar werd het kader beschikbaar voor PGB al
overschreden. Deze overschrijding wordt deels veroorzaakt door een te
lage vaststelling van het initiële bedrag en deels door een te lage
toevoeging voor de Wlz-indiceerbaren. Hiervoor heeft VWS lopende het
jaar € 120 miljoen aan het kader toegevoegd. Op basis van de
overzichten van de zorgkantoren is deze toevoeging onvoldoende. Op
basis van de indicatiecijfers verwachten wij dat het PGB verder zal
groeien gedurende 2015 en dat een verdere ophoging van het PGB-kader
noodzakelijk is.

60

Advies Budgettair kader 2015

De mogelijkheid bestaat om middelen over te hevelen tussen ZIN en
PGB. Voor de meeste zorgkantoren zal dit geen optie zijn vanwege de
krapte bij ZIN. Voor sommige zorgkantoren bestaat deze mogelijkheid
wel. Het is echter de vraag in hoeverre in 2015 hiervan gebruik zal
worden gemaakt. De Wlz is dit jaar voor het eerst van toepassing en
brengt nog grote onzekerheden met zich mee. De data waarop wij ons
advies baseren zijn nog onvolledig en ook bij zorgkantoren zal vaak nog
onvoldoende informatie beschikbaar zijn om de precieze uitputting van
het ZIN-kader te kunnen benoemen en om vervolgens in een vroeg
stadium middelen over te hevelen naar het PGB-kader.
Daarnaast is het van belang in hoeverre er een schuif van ZIN naar PGB
plaats vindt in 2015.

10.2 Advies
Landelijk is de beschikbare contracteerruimte naar verwachting krap,
maar voldoende.
Wel zien we dat in een aantal regio’s wel tekorten kunnen ontstaan. Dit
komt onder andere door de scheve verdeling van de groeiruimte en de
herverdelingsmiddelen. Dit kan worden opgelost door de zorgkantoren
door middel van het over hevelen van het ene zorgkantoor naar het
andere zorgkantoor. We adviseren dat ZN dit oppakt en in overleg met
de zorgkantoren komt tot de noodzakelijke overhevelingen.
Zorgkantoren hebben zich, in samenhang van het eerder beschikbaar
komen van de herverdelingsmiddelen, aan het begin van het jaar ook
gecommiteert om middelen over te hevelen naar zorgkantoren met
tekorten indien middelen beschikbaar zijn. In bijlage 7 staat de regionale
herverdeling volgens de NZa opgenomen.
Daarnaast adviseren we het overgangsrecht goed te blijven monitoren,
omdat er op dit moment beperkte informatie is over het aantal cliënten
dat beroep doet op de Wlz.
We concluderen dat het huidige PGB-kader in 2015 onvoldoende is. We
verwachten dat de contracteerruimte niet toereikend is om dit tekort te
compenseren. Voor 2015 zien we daarom overhevelen tussen het ZIN
kader en het PGB niet als enige oplossing..
We adviseren u om voor 2015 aanvullend middelen beschikbaar te
stellen voor het PGB-kader. Het noodzakelijk bedrag voor PGB is in 2015
door ons op dit moment niet te voorspellen. We vinden het belangrijk dat
op korte termijn voldoende middelen beschikbaar zijn voor het PGB. We
adviseren daarom € 80 miljoen toe te voegen aan het PGB-kader.
We verwachten dat dit bedrag voor de komende maanden voldoende
moet zijn. Door deze ophoging wordt een overschrijding van de
subsidieplafonds op korte termijn voorkomen.

61

Advies Budgettair kader 2015

10.3 Tot slot
We vinden het verder belangrijk dat voor 2016 de herverdelingsmiddelen
niet al worden verdeeld bij aanvang van het jaar. Het risico bestaat dat
net als in 2015 deze middelen terecht komen bij regio’s die deze
middelen niet nodig hebben. Om tot een zo goed mogelijke verdeling van
het kader te komen, adviseren wij de herverdelingsmiddelen pas
beschikbaar te stellen na het advies budgettair kader 2016.
Voor het kader 2016 willen we u ook wijzen op de langzamere uitstroom
van de lage ZZP’s. Volgens de aannames voor deze uitstroom in het
kader zijn de lagere ZZP’s (V&V1 en V&V2) volledig uitgestroomd eind
2015. We verwachten dat dit zeker nog niet het geval is. Bij de
berekening van het beschikbare kader 2016 en verder zal hier rekening
mee gehouden moeten worden. In het kader 2016 zult u ook rekening
moeten houden met het aandeel cliënten dat onder het overgangsrecht
valt en de keuze maakt om de zorg onder de Wlz af te nemen.
Net als in voorgaande jaren zijn er regionale verschillen in de benutting
van de contracteerruimte. Momenteel onderzoekt de NZa de
mogelijkheden voor een nieuw verdeelmodel voor 2016 en verder. Met
een nieuw verdeelmodel kan mogelijk gekomen worden tot een
rechtvaardigere verdeling en kunnen de inkoopinspanningen van
zorgkantoren beter vergeleken worden.
De verwachting is dat het jaar 2015 met inzet van bovenstaande
oplossingen de beschikbare kaders voldoende zijn. Uiteraard zullen we
dit blijven monitoren en bij een melding van een knelpunt u direct
hiervan op de hoogte stellen.

62

Advies Budgettair kader 2015

Bijlage 1

-

AUD
AWBZ
BH
CIZ
GGZ
GHZ
GRZ
LG
LVG
NHC
NZa
PGB
SGLVG

SVB
VG
VIS
V&V
VWS
Wlz
Wmo
ZG
ZIN
Zvw
ZZP
Z&Z

Lijst met afkortingen

Auditief
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
Behandeling
Centrum Indicatiestelling Zorg
Geestelijke Gezondheidszorg
Gehandicaptenzorg
Geriatrische revalidatiezorg
Lichamelijk Gehandicapten
Licht Verstandelijk Gehandicapten
Normatieve huisvestingscomponent
Nederlandse Zorgautoriteit
Persoonsgebonden budget
Sterk Gedragsgestoord Licht Verstandelijk
Gehandicapten
Sociale Verzekeringsbank
Verstandelijk Gehandicapten
Visueel
Verpleging en Verzorging
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Wet langdurige zorg
Wet maatschappelijke ondersteuning
Zintuiglijk Gehandicapten
Zorg in natura
Zorgverzekeringswet
Zorgzwaartepakket
Zorg en Zekerheid

63

Advies Budgettair kader 2015

64

Advies Budgettair kader 2015

Bijlage 2

Indicatieontwikkeling

Aantal indicaties GHZ deelsectoren

Figuur B2.1 Aantal indicaties ZIN per GHZ sector (aantallen)
2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

Figuur B2.2 Aantal indicaties PGB per GHZ sector (aantallen)
2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

65

Advies Budgettair kader 2015

ZIN indicaties per ZZP overige categorieën

Figuur B2.3 Aantal LG indicaties ZIN per ZZP 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

Figuur B2.4 Aantal SGLVG indicaties ZIN 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

66

Advies Budgettair kader 2015

Figuur B2.5 Aantal ZG-auditief indicaties ZIN per ZZP 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

Figuur B2.6 Aantal ZG-visueel indicaties ZIN per ZZP 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

67

Advies Budgettair kader 2015

PGB indicaties per ZZP overige categorieën

Figuur B2.7 Aantal LVG indicaties PGB per ZZP 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

Figuur B2.8 Aantal SGLVG indicaties PGB 2012 - 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

68

Advies Budgettair kader 2015

Figuur B2.9 Aantal ZG-auditief indicaties PGB per ZZP 2012 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

Figuur B2.10 Aantal ZG-visueel indicaties PGB per ZZP 2012 2014

Bron: CIZ, bewerking NZa

69

Advies Budgettair kader 2015

70

Advies Budgettair kader 2015

Bijlage 3

Regionale verdeling Wlz-

indiceerbaren ZIN

Tabel verdeling Wlz-indiceerbaren ZIN op zorgkantoorniveau
(x € 1 miljoen)57
Zorgkantoor

Huidige verdeling58

Nieuwe verdeling59

Verschil

Groningen

11,6

10,7

0,9

Friesland

11,9

10,8

1,1

Drenthe

12,4

11,5

0,9

Zwolle

9,7

10,6

-0,9

Twente

12,7

9,5

3,2

Apeldoorn/Zutphen e.o.

6,9

5,4

1,5

Midden-Ijssel

6,0

2,6

3,4

Arnhem

16,6

15,0

1,6

Nijmegen

13,7

7,2

6,5

Utrecht

29,0

20,5

8,5

Flevoland

6,1

5,7

0,4

’t Gooi

10,0

7,8

2,2

Noord-Holland Noord

9,3

7,8

1,5

Kennemerland

7,6

5,8

1,8

Zaanstreek/Waterland

5,0

4,2

0,8

Amsterdam

11,2

17,3

-6,1

Amstelland/Meerlanden

4,7

5,4

-0,7

Zuid-Holland Noord

8,5

8,1

0,4

Haaglanden

11,3

13,5

-2,2

Delft/Westland/Oostland

6,1

3,6

2,5

Midden-Holland

8,0

3,6

4,4

Rotterdam

15,3

14,0

1,3

Nieuwe Waterweg Noord

3,2

3,6

-0,4

Zuid-Hollandse eilanden

5,9

6,7

-0,8

Waardenland

6,7

7,0

-0,3

Zeeland

6,6

5,9

0,7

West-Brabant

12,9

11,7

1,2

Midden-Brabant

8,6

5,7

2,9

Noordoost Brabant

15,6

8,7

6,9

Zuidoost Brabant

12,9

11,3

1,6

Noord-Limburg

9,2

10,0

-0,8

Zuid-Limburg

11,0

10,3

0,7

326,0

281,4

44,6

Totaal

Bron: CIZ, NZa en Vektis, bewerking NZa.
57

In de tabel komen afrondingsverschillen voor.
Het bedrag van € 161 miljoen dat in de contracteerruimte ZIN 2015 is gebleven, is
door de NZa verdeeld op basis van zorgkantoorgrootte. Zie voor de verdeling van het
aan de contracteerruimte 2015 toegevoegde bedrag van € 165 miljoen de “Verdeling
budgettaire kader Wlz 2015 – december 2014” van 14 december 2014. Deze
laatstgenoemde verdeling is gebaseerd op Vektis-cijfers met peildatum 10 november
2014.
59
(Verdeling op basis van) CIZ-cijfers met peildatum 24 december 2014.
58

71

Advies Budgettair kader 2015

72

Advies Budgettair kader 2015

Bijlage 4

PGB per regio

Tabel Benutting PGB-kader 2015 per zorgkantoor in € s60

Zorgkantoor

Kader

Benutting

Gereserveerd

Onder/overschrijding

Groningen

69.311.239

69.493.254

355.398

-537.413

Friesland

83.684.474

83.546.635

842.348

-704.509

Drenthe

58.407.506

59.798.500

1.902.932

-3.293.926

Zwolle

49.254.500

50.310.115

2.053.951

-3.109.566

Twente

59.657.527

59.986.366

676.818

-1.005.657

Stedendriehoek

28.585.637

29.100.986

884.819

-1.400.168

Midden Ijssel

10.500.022

10.310.731

441.414

-252.123

Arnhem

87.772.629

87.398.528

524.252

-150.151

Nijmegen

40.203.850

40.284.866

1.401.840

-1.482.856

Utrecht

79.207.401

79.403.723

2.838.580

-3.034.902

Flevoland

17.006.338

17.039.779

643.738

-677.179

´t Gooi

32.214.275

32.314.359

1.132.224

-1.232.308

Noord-Holland-Noord

39.274.102

39.599.372

855.507

-1.180.777

Kennemerland

24.800.894

24.828.965

621.129

-649.200

Zaanstreek/Waterland

17.037.675

17.467.687

513.770

-943.782

Amsterdam

38.326.056

38.504.606

1.203.637

-1.382.187

Amstelland/Meerlanden

9.649.988

9.536.318

184.339

-70.669

Zuid-Holland-Noord

26.090.967

25.819.744

314.539

-43.316

Haaglanden

48.896.352

49.426.212

448.974

-978.834

Delft/Westland/Oostland

16.309.234

16.431.422

238.386

-360.574

Midden-Holland

16.531.981

17.000.823

294.804

-763.646

Rotterdam

37.468.392

38.434.693

1.186.254

-2.152.555

Nieuwe Waterweg Noord

10.890.145

10.830.977

215.846

-156.678

Zuid-Hollandse Eilanden

30.824.465

31.145.512

104.184

-425.231

Waardenland

26.602.121

26.294.897

403.327

-96.103

Zeeland

26.819.230

26.338.717

174.045

306.468

West-Brabant

53.223.667

52.706.326

444.401

72.940

Midden-Brabant

44.097.152

43.941.113

500.193

-344.154

Noordoost Brabant

51.765.053

52.298.918

846.785

-1.380.650

Zuidoost-Brabant

55.069.693

55.368.860

583.587

-882.754

Noord-Limburg

39.086.566

39.276.378

737.199

-927.011

Zuid-Limburg

51.430.868

51.565.138

766.080

-900.350

1.280.000.000

1.285.804.519

24.335.298

-30.139.821

Totaal

60

Stand per 15 april 015; bron NZa; betreft cijfers aprillevering in het kader van de
monitoring Wlz. In deze tabel komen afrondingsverschillen voor.

73

Advies Budgettair kader 2015

Tabel Meerzorgtoeslag PGB per zorgkantoor in €
Meerzorgtoeslag PGB61/62
Zorgkantoor

2014

2015

Groningen

91.841

116.512

Friesland

195.289

1.227.249

3.812

61.923

Arnhem

232.351

314.675

Nijmegen

69.000

133.688

Drenthe
Zwolle
Twente
Stedendriehoek
Midden IJssel

Utrecht
Flevoland
´t Gooi
25.099

Noord-Holland-Noord
Kennemerland
Zaanstreek/Waterland
Amsterdam
Amstelland/Meerlanden
Zuid-Holland-Noord
Haaglanden

82.978

75.458

Delft/Westland/Oostland
Midden-Holland
Rotterdam
Nieuwe Waterweg Noord
75.931

Zuid-Hollandse Eilanden
Waardenland

81.838

104.765

Zeeland

152.097

250.962

West-Brabant

61.324

166.703

Midden-Brabant

31.518

51.326
290.197

Noordoost Brabant
Zuidoost-Brabant

181.982

230.713

Noord-Limburg

75.240

283.427

Zuid-Limburg

34.901

34.894

1.384.171

3.443.523

Totaal

61
Stand per 15 april 2015; bron NZa; betreft cijfers aprillevering in het kader van
monitoring Wlz.
62
Meerzorgtoeslag; meer zorg bovenop de zorg waar een budgethouder op grond
van het hem geïndiceerde zorgprofiel of zorgzwaartepakket recht op heeft.

74

Advies Budgettair kader 2015

Bijlage 5: Hoge ZZP’s (in €)63

ZZP

Aantal cliënten

Gemiddelde prijs

4V&V

24.109

116,49

5V&V

49.773

179,38

6V&V

24.167

173,42

7V&V

13.905

216,81

8V&V

2.198

245,98

9V&V B

808

217,71

10V&V

619

268,01

1GGZ B

4

96,97

2GGZ B

30

133,61

3GGZ B

412

143,90

4GGZ B

1.060

166,23

5GGZ B

3.806

178,96

6GGZ B

963

235,12

7GGZ B

1.805

321,04

3VG

13.036

120,48

4VG

8.584

145,22

5VG

8.009

192,66

6VG

15.288

175,84

7VG

11.241

264,39

8VG

5.256

222,05

1LG

283

107,53

2LG

1.098

139,21

3LG

1.053

132,13

4LG

3.004

157,22

5LG

876

188,90

6LG

4.003

208,94

7LG

1.252

225,62

1SGLVG

362

332,52

1LVG

20

137,21

2LVG

433

176,80

3LVG

1.057

218,17

4LVG

546

256,61

5LVG

98

255,43

1ZGaud

51

123,21

2ZGaud

331

259,66

63

Op basis van deze tabel is het bedrag in het advies niet terug te rekenen. Dit komt,
omdat in deze tabel geen rekening is gehouden met een bezettingsgraad en met de
indexering naar 2015

75

Advies Budgettair kader 2015

3Zgaud

378

323,39

4ZGaud

186

193,45

1ZGvis

78

91,09

2ZGvis

252

122,41

3ZGvis

545

162,36

4ZGvis

350

217,63

5ZGvis

511

243,42

Bron: Zorginstituut Nederland: uitvoeringsinformatie iWlz, bewerking NZa

76

Advies Budgettair kader 2015

Bijlage 6: Spreiding kortingen

Figuur Spreiding kortingen ZZP’s en VPT’s per concessiehouder
per zorgaanbieder

Bron: NZa

77

Advies Budgettair kader 2015

78

Advies Budgettair kader 2015

Bijlage 7: Regionale verschillen
contracteerruimte (Wlz indiceerbare,
GGZ-B en groeiruimte)

Tabel B7 Regionale verschillen na analyse Wlz indiceerbaren,
vernieuwde GGZ-B gegevens en groeiruimteverdeling op basis
van meest recente indicatieontwikkeling (x € 1 miljoen)
Zorgkantoor

Wlz
indiceerbaren
ZIN

GGZ-B

Saldo ZIN bij
nieuwe (fictieve)
verdeling

Groeiruimte

Groningen

-934.115

320.038

-1.431.588

-2.045.665

Friesland

-1.043.639

310.475

4.917.842

4.184.678

Drenthe

-903.007

984.378

-548.064

-466.693

Zwolle

876.004

-527.222

8.875.055

9.223.837

Twente

-3.239.959

152.267

-980.600

-4.068.292

Apeldoorn/Zutphen e.o.

-1.532.662

1.361.568

1.297.820

1.126.726

Midden-Ijssel

-3.441.738

471.739

1.063.300

-1.906.699

Arnhem

-1.581.442

-285.158

-10.413.999

-12.280.599

Nijmegen

-6.474.394

274.142

-3.244.181

-9.444.434

Utrecht

-8.568.921

2.011.761

2.361.068

-4.196.091

Flevoland

-385.432

-1.311

2.567.833

2.181.090

’t Gooi

-2.156.562

-

-4.349.639

-6.506.201

Noord-Holland Noord

-1.478.953

829.350

-7.696.086

-8.345.690

Kennemerland

-1.769.908

-216.689

-349.739

-2.336.336

Zaanstreek/Waterland

-814.509

-141

1.555.618

740.968

Amsterdam

6.092.029

117.335

1.558.990

7.768.354

Amstelland/Meerlanden

779.937

-396.371

-283.482

100.084

Zuid-Holland Noord

-420.314

-3.734.027

-3.162.301

-7.316.642

Haaglanden

2.231.399

-4.750.097

10.529.648

8.010.949

Delft/Westland/Oostland

-2.521.219

-1.121.605

-3.997.367

-7.640.192

Midden-Holland

-4.358.454

-349

-1.742.008

-6.100.812

Rotterdam

-1.249.293

5.977

4.723.022

3.479.707

Nieuwe Waterweg Noord

387.182

-2.044

482.401

867.539

Zuid-Hollandse eilanden

892.973

1.554.798

44.197

2.491.968

Waardenland

318.720

-204.448

-4.008.320

-3.894.048

Zeeland

-669.212

-1.341.257

-3.008.795

-5.019.264

West-Brabant

-1.290.350

2.440.103

-1.681.805

-532.053

Midden-Brabant

-2.858.552

634.598

4.881.050

2.657.095

Noordoost Brabant

-6.865.320

142.924

274.940

-6.447.456

Zuidoost Brabant

-1.660.825

913.412

-1.574.413

-2.321.826

Noord-Limburg

785.877

957.906

1.464.324

3.208.107

Zuid-Limburg

-734.345

-902.050

1.875.281

238.885

-44.589.004

0

0

44.589.004

Totaal

79