Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1831
Vragen van het lid Wiersma (VVD) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht «Medewerkers universiteit Groningen sluisden
1,2 miljoen weg» (ingezonden 15 januari 2020).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 14 februari 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Medewerkers universiteit Groningen sluisden
1,2 miljoen weg»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat heeft er precies plaatsgevonden op Rijksuniversiteit Groningen (RUG)
met betrekking tot de financiering van de stichting Network on Humanitarian
Action? Is er daadwerkelijk 1,2 miljoen euro weggesluisd?
Antwoord 2
De Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) neemt
samen met tien andere Europese universiteiten via een consortium deel aan
het Erasmus Mundus Joint Master’s Degree Programma in Internationale
Humanitarian Action (NOHA-programma). In dit programma is sprake van
uitwisseling van EU- en NON-EU studenten tussen de deelnemende
instellingen. Als uitvoeringsorganisatie is door het consortium een vereniging
(zonder winstoogmerk) opgericht naar Belgisch recht, te weten NOHA AISBL.
Uit informatie van de RUG komt naar voren dat financiële middelen die
vanuit de NOHA AISBL bestemd waren voor de RUG door vermeende
valsheid in geschrifte en (subsidie)fraude feitelijk zijn overgemaakt naar de
Stichting NOHA Groningen (SNG). Deze stichting is buiten medeweten van de
RUG door drie medewerkers van de RUG opgericht. Deze medewerkers
vormden tevens het bestuur van de stichting. De RUG geeft aan dat deze
medewerkers zo een vehikel hebben gecreëerd om geldstromen buiten de
RUG om te organiseren om er vervolgens buiten de controlemechanismen

1

ah-tk-20192020-1831
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NOS, d.d.13 januari 2020 Medewerkers universiteit Groningen sluisden 1,2 miljoen weg, https://
nos.nl/artikel/2318532-medewerkers-universiteit-groningen-sluisden-1-2-miljoen-weg.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

van de RUG om over te kunnen beschikken. In totaal gaat het om een bedrag
van ongeveer 1,2 miljoen euro dat niet bij de RUG terecht kwam.
Vraag 3
Vanuit welk Europees programma is deze 1,2 miljoen euro afkomstig? Welke
controle heeft dit Europese programma uitgevoerd dat deze subsidie
doelmatig werd besteed?
Antwoord 3
Deze 1,2 miljoen euro is onder andere afkomstig uit door studenten betaalde
financiële vergoedingen en subsidies verstrekt aan NOHA AISBL door de
Europese Commissie. De controle op deze subsidies berust bij de Europese
Commissie. Door het Directoraat-Generaal Humanitaire hulp en civiele
bescherming (DG ECHO) van de Europese Commissie wordt naar aanleiding
van deze casus een audit uitgevoerd bij NOHA AISBL naar de rechtmatige
besteding van subsidiegelden.
Vraag 4
Hoe is het mogelijk dat 1,2 miljoen euro nooit bij de Rijksuniversiteit
Groningen is terechtgekomen? Waarom is er niet sprake van goed toezicht
van de Rijksuniversiteit Groningen op binnengekomen subsidies en collegegelden?
Antwoord 4
Uit door de RUG verstrekte informatie komt onder meer naar voren dat de
stichting (SNG), mede door vermeende valsheid in geschrifte, zich voordeed
als een aan de RUG gelieerde stichting. Daardoor heeft NOHA AISBL
financiële middelen overgemaakt naar SNG terwijl de organisatie in de
veronderstelling was dat ze geld overmaakte aan de RUG. Uit uitgevoerd
extern onderzoek door een forensisch bureau is volgens de RUG naar voren
gekomen dat er door de betrokkenen door deze werkwijze voor zichzelf een
veel groter budget gecreëerd dan normaal gesproken mogelijk was.
Vraag 5
Hoe kan het dat de Rijksuniversiteit Groningen pas op het spoor is gekomen
van fraude na een tip van een Europese partner?
Antwoord 5
Zoals in het antwoord onder vraag 1 is aangegeven is de stichting (SNG)
buiten medeweten van de RUG opgericht en is hiermee een geldstroom
onttrokken aan de controlemechanismen van de RUG. Hoe het kan dat de
RUG pas op het spoor is gekomen van fraude na een tip van een Europese
partner moet mede blijken uit extern onderzoek door een forensisch bureau.
Het is aan de RUG om hierover mededelingen te doen.
Vraag 6
Wat zijn de gevolgen van het wegsluizen van het geld voor de universiteit en
zijn studenten? Heeft dit directe financiële consequenties? Ziet de Rijksuniversiteit Groningen mogelijkheden om zo snel mogelijk de 1,2 miljoen euro terug
te krijgen?
Antwoord 6
Door dit incident is het vertrouwen dat de RUG en de internationale
organisatie NOHA bij (internationale) partners genoot beschadigd. De RUG
heeft aangegeven alles in het werk te stellen om dit vertrouwen te herstellen.
Ik wil benadrukken dat de kwaliteit van het masterprogramma niet in het
geding is geweest. Studenten hebben de opleiding gekregen waarvoor ze zich
hebben ingeschreven en de RUG garandeert dat ze die kwaliteit ook in de
toekomst krijgen.
De RUG heeft daarnaast aangifte gedaan van (subsidie)fraude en valsheid in
geschrifte. Tegelijkertijd is er beslag gelegd op het banktegoed van de
stichting. Tenslotte is een civiele procedure gestart tegen SNG en één van de
betrokken medewerkers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Welke gelijkenissen heeft dit incident met het incident van Rijksuniversiteit
Groningen rondom het project met de Chinese stad Yantai en de 1 miljoen
euro aan belastinggeld die al in dat project was gestoken? Heeft de Rijksuniversiteit Groningen niets geleerd van die gebeurtenis of staan deze gebeurtenissen los van elkaar? Kunt u dit uitleggen?
Antwoord 7
Ik kan niet beoordelen of deze gebeurtenissen een samenhang hebben. De
Inspectie van het Onderwijs voert nader overleg met het college van bestuur
van de RUG over ingezette verbeteracties naar aanleiding van de NOHA
casus en eerdere incidenten. Van de RUG heb ik begrepen dat het college van
bestuur inzet op een cultuurverandering en het gesprek binnen de instelling
over het belang dat medewerkers zich dienen te gedragen conform de
bestaande integriteitsregels.
Vraag 8
Welke arbeidsrechtelijke maatregelen zijn genomen tegen de andere twee
betrokkenen? Waarom zijn zij anders behandeld dan degene die ontslagen is?
Antwoord 8
Op basis van de ernst van de geconstateerde feiten, heeft het college van
bestuur van de RUG besloten om arbeidsrechtelijke maatregelen te nemen
tegen de betrokken medewerkers, variërend van ontslag voor een medewerker tot een aantal ernstige waarschuwingen. Het past mij niet om over
persoonlijke arbeidsrechtelijke maatregelen mededelingen te doen.
Vraag 9
Deelt u de mening dat er altijd adequate controle moet plaatsvinden op de
besteding van publiek geld en dat er hierbij ook een verantwoordelijkheid ligt
bij de Rijksuniversiteit Groningen? Zo ja, welke maatregelen gaat de Minister
in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen nemen om herhaling te
voorkomen?
Antwoord 9
Met u ben ik van mening dat een adequate controle van publiek geld van
groot belang is. Er ligt op dit punt ook een zware verantwoordelijkheid bij
individuele instellingen. De RUG heeft diverse maatregelen genomen om een
soortgelijke casus in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen en eerder te
detecteren. Bijvoorbeeld met een analyse op basis van externe informatie van
alle aan de RUG toegekende subsidies, Kamer van Koophandel-controles op
de adressen van de RUG in het kader van de jaarrekeningcontrole en het
invoeren van aangescherpte interne procedures voor het opvoeren van een
nieuwe crediteur in de administratie van de universiteit. Daarnaast heeft de
RUG nog diverse andere maatregelen/acties lopen of in voorbereiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3