Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 831

Voorstel van wet van het lid Arib tot wijziging
van de Wet Nationale ombudsman in verband
met de instelling van de Kinderombudsman (Wet
Kinderombudsman)

Nr. 8

VERSLAG
Vastgesteld 30 oktober 2009
De algemene commissie voor Jeugd en Gezin1, belast met het voorbereidend onderzoek van voorliggend initiatiefwetsvoorstel, heeft de eer als
volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de initiatiefnemer worden beantwoord acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Dijsselbloem
(PvdA), C
q örüz (CDA), Gerkens (SP), Ondervoorzitter, Sterk (CDA), Van Miltenburg (VVD),
Van Dijken (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Aasted-Madsen-van Stiphout
(CDA), Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA),
Teeven (VVD), Wolbert (PvdA), Voordewind
(CU), Zijlstra (VVD), Bouchibti (PvdA), Langkamp (SP), Ouwehand (PvdD), Agema (PVV),
Leijten (SP), Dibi (GL), Heijnen (PvdA), Voorzitter, Van Toorenburg (CDA), Uitslag (CDA) en
Vacature (SP).
Plv. leden: Vacature (SGP), Heerts (PvdA),
Omtzigt (CDA), Kant (SP), Blanksma-van den
Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Eijsink
(PvdA), Meeuwis (VVD), Biskop (CDA), Van der
Ham (D66), De Pater-van der Meer (CDA),
Verdonk (Verdonk), Bouwmeester (PvdA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU),
Schippers (VVD), Timmer (PvdA), Gesthuizen
(SP), Vacature (PvdD), De Mos (PVV), De Wit
(SP), Azough (GL), Arib (PvdA), De Vries
(CDA), Van Dijk (CDA) en Karabulut (SP).

KST136256
0910tkkst31831-8
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

1. Inleiding en de aanleiding
2. Het functioneren van het klachtrecht in de jeugdzorg
3. Toegevoegde waarde klachtenbehandeling door Kinderombudsman
4. Positionering van de Kinderombudsman
5. Het takenpakket van de Nederlandse Kinderombudsman
6. Zienswijze van de Nationale ombudsman
7. De naamgeving
8. Financiën
9. Artikelsgewijze toelichting

blz.
1
3
4
5
6
8
8
8
9

1. Inleiding en de aanleiding
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
initiatiefwetsvoorstel van het lid Arib tot wijziging van de Wet Nationale
ombudsman in verband met de instelling van de Kinderombudsman (Wet
Kinderombudsman). De indiener geeft aan met dit voorstel gevolg te
geven aan de dringende oproepen uit 2004 en 2009 van het comité dat
toeziet op de naleving van het kinderrechtenverdrag om een Kinderombudsman in te stellen. De indiener heeft in afwijking van het eerdere
voorstel uit 2001 niet gekozen voor een zelfstandig instituut maar voor het
aanhaken bij het instituut Nationale ombudsman en dit te doen met een
duidelijke eigen gezicht voor de Kinderombudsman. Deze leden vragen de
indiener hoe zij de afbakening van de taken ziet, daar de Nationale
ombudsman bijvoorbeeld onderzoek naar het functioneren van de jeugdzorg doet en er ook een Inspectie Jeugdzorg (IJZ) is. Indien niet zeker is
dat de Kinderombudsman ook iedere individuele klacht in behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

1

neemt, is het de vraag of jeugdigen en ouders daadwerkelijk met dit extra
instituut geholpen zijn. Hier moet volgens de leden van de CDA-fractie
meer duidelijkheid over komen, voor zij kunnen instemmen met dit
initiatiefwetsvoorstel. Genoemde leden vragen daarbij nadrukkelijk of de
kosten van de Kinderombudsman gefinancierd kunnen worden uit het
budget van de Nationale ombudsman (zie tevens paragraaf 8).
De leden van de PvdA-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van het voorliggende initiatiefwetsvoorstel en willen de indiener
nog enkele vragen ter verduidelijking voorleggen. Deze leden delen de
mening dat de rechten van het kind grote aandacht behoeven en zij
hebben ook waardering voor het langjarige werk dat aan dit voorstel
besteed is. Naleving van het verdrag van de rechten van het kind is
belangrijk, juist kinderen verdienen extra bescherming, zij vormen een
kwetsbare groep in de maatschappij. De indiener geeft terecht aan dat
kinderen kwetsbaar zijn omdat ze afhankelijk zijn van anderen, op biologisch, sociaal, relationeel, economisch en juridisch vlak. De instelling van
een Kinderombudsman is volgens de leden van de PvdA-fractie dan ook
een goede zaak.
In de memorie van toelichting refereert de indiener aan het proefproject
«Kom op! Jeugdombudswerk» dat in een zestal regio’s is uitgevoerd en
geëvalueerd. Uit de evaluatie is gebleken dat er behoefte bestaat aan
voortzetting van het ombudswerk omdat duidelijk in een behoefte werd
voorzien. Het project werd al in 2000 afgerond. Kan de indiener toelichten
wat er nadien op dit vlak aan ontwikkelingen heeft plaatsgevonden? Is er
in deze jaren geen sprake geweest van jeugdombudswerk of zijn er nog
andere pilots geweest? Indien er geen andere pilots zijn geweest, hoe is
deze lacune dan opgevangen? Indien er wel andere pilots zijn geweest,
hoe zijn deze verlopen?
Er wordt verwezen naar reeds bestaande voorzieningen als de kindertelefoon, de Kinder- en Jongerenrechtswinkels en de Jongeren Informatie
Punten (JIP’s). Waarin verschillen de taken van een JIP met die van de
Kinderombudsman en waarin zal er een overlap zijn? De leden van de
PvdA-fractie zijn van mening dat er momenteel al een lappendeken aan
voorzieningen voor jongeren is. Hoe beoordeelt de indiener in dit licht
bijvoorbeeld de berichtgeving in de Volkskrant d.d. 25 oktober 2009 over
het SER-(concept)advies dat aangeeft dat er één loket voor probleemjongeren moet komen? Is er als een dergelijk loket gerealiseerd wordt nog
wel behoefte aan een Kinderombudsman?
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel van wet van het lid Arib tot wijziging van de Wet Nationale ombudsman in verband met de instelling van de Kinderombudsman
(Wet Kinderombudsman). Genoemde leden spreken hun waardering en
complimenten uit voor dit initiatief. Zij vinden het van groots belang dat
de rechten van kinderen zo optimaal mogelijk worden gewaarborgd. Met
de instelling van de Kinderombudsman wordt bewerkstelligd dat de
positie van de rechten van kinderen in Nederland wordt versterkt. Ook de
klachtenbehandeling door de Kinderombudsman zien zij als een zeer
waardevolle en welkome aanvulling op de reeds bestaande rechten van
kinderen.
Het comité inzake het Nederlandse jeugdbeleid adviseert dat de Kinderombudsman herkenbaar en goed bereikbaar moet zijn. Deze leden delen
dit advies van het comité. Hoe denkt de indiener dit advies concreet te
implementeren? Daarnaast heeft het comité inzake het Nederlandse
jeugdbeleid geadviseerd dat de Kinderombudsman ook de taak heeft om
de implementatie en promotie van het kinderrechtenverdrag te monitoren. Hoe ziet de indiener dit in de praktijk concreet voor zich?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

2

De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel Kinderombudsman. Allereerst willen deze
leden de indiener complimenteren met het vele werk dat duidelijk in deze
initiatiefwet zit. Genoemde leden hebben echter nog een aantal vragen en
opmerking naar aanleiding van het wetsvoorstel. Zoals bekend is de motie
om tot de instelling van een Kinderombudsman te komen vrijwel Kamerbreed gesteund. De instelling van een Kinderombudsman is een gevolg
van het door Nederland ondertekende VN-Verdrag inzake de Rechten van
het Kind. Het VN-Kinderrechtencomité heeft er ook herhaaldelijk bij Nederland op aangedrongen om de rechten van het kind op basis van dit
verdrag nadrukkelijker aandacht te geven door het instellen van een
speciaal instituut. Binnen Europa zijn inmiddels 26 landen met 33 instituten die op verschillende wijze vormgeven aan de uitvoering van kinderrechten. Deze leden vragen aan, met waardering voor de beschrijving van
de Europese situatie door de indiener, hoe de situatie in Amerika is geregeld.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het initiatiefwetsvoorstel in verband met de instelling
van de Kinderombudsman. Zij waarderen de inspanningen om te komen
tot een onafhankelijk aanspreekpunt dat toeziet op de rechten van
kinderen. Genoemde leden hebben nog wel enkele vragen en opmerkingen. Zij vragen een nadere uiteenzetting op de opmerking dat in Nederland een spreekbuis gericht op kinderen ontbreekt. Is het de bedoeling dat
kinderen zelf klachten kunnen indienen? Neemt een Kinderombudsman
daarbij zowel belangen van ouders als van kinderen in ogenschouw?
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel. Genoemde leden vragen waarom de
indiener vermeldt dat internationale verplichtingen nopen tot het instellen
van een Kinderombudsman. Zij vragen of er kennelijk een verplichting is
tot het instellen van een Kinderombudsman. Tevens vragen zij of de
indiener aan de aanbevelingen van het VN-Comité verplichtende status
toekennen. Waarom is de verplichte ombudsman niet in het verdrag opgenomen, wanneer deze kennelijk van een dergelijk groot belang is? De
leden van de SGP-fractie vragen of een ombudsman wenselijk en nodig is
om problemen als gebrek aan effectieve samenwerking in de jeugdzorg
aan de orde te stellen. Zijn voor dergelijke problemen andere instellingen,
zoals de Inspectie Jeugdzorg, niet het aangewezen adres?
2. Het functioneren van het klachtrecht in de jeugdzorg
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
klachtenregelingen binnen de jeugdzorg onvoldoende bekend zijn en niet
uniform worden toegepast. Genoemde leden vragen de indiener of niet
juist het feit dat de uitspraak van een klachtencommissie beperkt blijft tot
een advies, dat al dan niet opgevolgd wordt, als probleem ervaren wordt.
Tevens geeft de indiener aan dat de Inspectie Jeugdzorg geen individuele
klachten in behandeling neemt. Is de indiener niet bevreesd dat de Kinderombudsman overspoeld zal raken met klachten over de jeugdzorg?
Genoemde leden vragen hoe de Kinderombudsman zich gaat verhouden
tot de Inspectie Jeugdzorg. Zij verzoeken de indiener daar duidelijkheid in
te verschaffen, aangezien de Kinderombudsman niet een instituut moet
worden dat alleen extra bureaucratie oplevert. Heeft de indiener overwogen om het terrein van de jeugdzorg buiten het takenpakket van de
Kinderombudsman te houden door bijvoorbeeld de Inspectie Jeugdzorg
toegankelijk te maken voor individuele klachten?
Op verschillende terreinen waar kinderen of met kinderen beslissingen
worden genomen functioneren klachtregelingen, zoals in de jeugd-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

3

hulpverlening en het onderwijs. Het valt de leden van de SP-fractie op
dat in de wet uitvoerig ingegaan wordt op het klachtrecht in de jeugdzorg,
maar niet op het klachtrecht in het onderwijs. Kan de indiener hier alsnog
op ingaan en hierbij ook de rol van de Kinderombudsman beschrijven?
Genoemde leden achten het van groot belang dat er een goed werkend
klachtrecht is voor kinderen en hun opvoeders. Ook pleiten deze leden
voor een eenduidige klachtenafhandeling bij de Bureaus Jeugdzorg. De
Kamer heeft op dit punt de motie Langkamp1 aangenomen. In hoeverre
ziet de indiener een rol weggelegd voor de Kinderombudsman bij het
bewaken van de eenduidigheid van klachtenafhandeling bij de Bureaus
Jeugdzorg?
De indiener betoogt dat het Nederland ontbreekt aan een landelijk onafhankelijk toezichthoudend orgaan op het gebied van voorzieningen voor
de jeugd. Er wordt wel gewezen op de taken van de Inspectie Jeugdzorg
en de bestaande klachtenprocedures binnen de jeugdzorg. De leden van
de ChristenUnie-fractie vragen een uiteenzetting op de verhouding
tussen deze organen en instrumenten. Voorts vragen zij naar de structurele tekortkomingen in klachtenregelingen. In hoeverre is de Inspectie het
aangewezen orgaan dat toeziet op de kwaliteit van klachtenprocedures en
schiet de Inspectie hierin tekort? Genoemde leden vragen verder welke rol
de Kinderombudsman hierbij speelt.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de indiener kiest voor het
inrichten van een nieuwe klachtenfunctie in plaats van eerst voorstellen in
te dienen voor verbetering van de bestaande klachtencommissies en
-functies. Zij vragen of het niet de voorkeur verdient om eerst binnen het
bestaande systeem naar oplossingen te zoeken. Zij vinden het voor de
hand liggen om eerst oplossingen te zoeken voor de problemen die in de
evaluatie naar voren kwamen.
3. Toegevoegde waarde klachtenbehandeling door
Kinderombudsman
De leden van de CDA-fractie constateren dat de indiener refereert aan
een aanbeveling uit de wetsevaluatie OTS, om een Kinderombudsman in
te stellen die structurele tekortkomingen in de klachtenregelingen aan het
licht kan brengen. Het is echter niet de bedoeling van de indiener dat de
Kinderombudsman structureel ingaat op klachten, daarvoor moeten de
bestaande klachtenprocedures doorlopen worden. Ook is het aan de
Kinderombudsman zelf om te bepalen of hij een klacht wel of niet in
behandeling neemt. Deze leden begrijpen dat het doel van de klachtenbehandeling vooral ligt in het inzichtelijk maken van trends en structurele
problemen. De leden van de CDA-fractie merken op dat bij vele jeugdigen
en ouders juist een enorme behoefte bestaat aan een onafhankelijke partij
die zich buigt over individuele klachten. Is het waar dat de Kinderombudsman naar eigen inzicht kan bepalen of hij een onderzoek start of
niet? De vraag is dus of jeugdigen en ouders zich daadwerkelijk geholpen
voelen door het bestaan van de Kinderombudsman.
Genoemde leden vragen hoe omgegaan gaat worden met klachten die
betrekking hebben op rechterlijke uitspraken, meer specifiek over de
procedure die gevolgd is om tot die uitspraak te komen? Omdat de kinderrechter slechts aan marginale toetsing doet, hij baseert zijn uitspraak op
onderzoeksrapporten die hem aangereikt worden door de raad voor de
kinderbescherming en/of van de voogdijinstelling. Staat de Kinderombudsman ook open voor klachten over de wijze waarop een beslissing
van de rechter tot stand gekomen is?

1

Kamerstuknummer 31 866, nr. 7.

De initiatiefneemster schrijft dat een Kinderombudsman zeker bij kan
dragen aan een betere toegankelijkheid van bestaande organisaties en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

4

voorzieningen. De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze deze
betere toegankelijkheid gerealiseerd kan worden?
Kinderen en ouders kunnen met klachten in de jeugdzorg ook terecht bij
het Advies- en Klachtbureau Jeugdzorg (AKJ). Het AKJ informeert, adviseert en ondersteunt iedereen met vragen of klachten over de jeugdzorg.
Hoe verhoudt de Kinderombudsman zich volgens de indiener tot het AKJ,
zo vragen de leden van de SP-fractie.
De leden van de VVD-fractie hebben moeite met de precieze inbedding
die de indiener voorstelt. Terecht geeft zij aan dat de huidige klachtenregeling binnen de jeugdzorg niet voldoende functioneert. Maar zij gaat
niet in op de verhouding van dit wetsvoorstel ten opzichte van het door
het kabinet aangekondigde Wet cliëntenrechten in de zorg, welke spoedig
in de Kamer is te verwachten. Kan de indiener op dit punt een toelichting
geven? Te meer omdat op basis van de evaluatie ondertoezichtstelling
(OTS) wordt geconcludeerd dat de Kinderombudsman geen individuele
klachten zou moeten behandelen, maar slechts aanbevelingen te doen op
basis van de voorliggende vragen. De indiener kiest er juist wel voor om
de Kinderombudsman de mogelijkheid te geven om een individuele klacht
inhoudelijk te behandelen, maar vermeldt niet hoe de verhouding is met
het huidige beroepsrecht. Kan de indiener nader op dit punt ingaan?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe het voor ouders en
kinderen duidelijk wordt dat de Kinderombudsman de genoemde «last
resort» is en dat zij eerst de reguliere klachtprocedures moeten doorlopen.
De leden van de SGP-fractie vragen een uiteenzetting op de betiteling
van de Kinderombudsman als «last resort». Zij vragen of de Kinderombudsman klachten enkel procedureel toetst of dat hij ook inhoudelijk
een oordeel vormt over de zaken waarop de klachten betrekking hebben.
Deze leden vragen of de indiener het ook onwenselijk vindt dat de Kinderombudsman door betrokkenen gezien gaat worden als een nieuwe en
laatste beroepsinstantie. Voorts vragen zij of het verlagen van de drempel
om klachten in te dienen mensen ook ongewenst kan stimuleren om
klachten in te dienen, en of hierdoor overbodig werk kan ontstaan.
4. Positionering van de Kinderombudsman
De Kinderombudsman zal een substituut zijn van de Nationale
ombudsman. De leden van de CDA-fractie begrijpen dat bevoegdheid
om een substituut-ombudsman aan te stellen nu al ligt bij de Nationale
ombudsman. Graag vernemen deze leden hoe de aanstellingsprocedure
van de Kinderombudsman in zijn werk zou moeten gaan.
De leden van de SP-fractie zien het als toegevoegde waarde dat de
Kinderombudsman ondergebracht wordt bij de Nationale ombudsman.
Dit gezien het feit dat de Nationale ombudsman al jaren ervaring heeft in
afhandeling en onderzoek van klachten van jeugdigen en ouders over de
jeugdzorg. Genoemde leden vragen wel of het benoemen van een
substituut-ombudsman als Kinderombudsman wel de beste optie is,
omdat beide substituut-ombudsmannen erg verweven zijn met de bredere
taak van de Nationale ombudsman en ook als diens plaatsvervanger
fungeren. Betekent dit dat er naast de twee reeds bestaande substituutombudsmannen een derde substituut-ombudsman benoemd wordt die de
specifieke taak van Kinderombudsman heeft? Hoe denkt de indiener over
de mogelijkheid om naast de Nationale ombudsman een aparte Kinderombudsman te benoemen die niet de functie heeft van substituutombudsman? Deze kan uiteraard evengoed onderdeel uitmaken van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

5

instituut van Nationale ombudsman en bij de interne afhandeling van
zaken gebruik maken van de reeds bestaande en aanwezige expertise.
De leden van de VVD-fractie verzoeken de indiener nader in te gaan op
de redevoering waarom de Kinderombudsman ten opzichte van de Nationale ombudsman speciale bevoegdheden nodig heeft, terwijl de strekking
van het wetsvoorstel is dat de Kinderombudsman een substituutombudsman onder de huidige wet wordt. De indiener meldt enkel dat er
extra bevoegdheden nodig zijn, zonder dit nader te specificeren.
In hoeverre zou een eigen gezicht gewaarborgd zijn als de Kinderombudsman als functie ondergebracht wordt bij de Nationale
ombudsman?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de mogelijkheden
van decentrale overheden om de ombudsfunctie in te stellen. Het systeem
van jeugdzorg is ingericht op provinciaal niveau. Kunnen provincies ook
de Kinderombudsfunctie invullen?
De leden van de SGP-fractie vragen of de Nationale ombudsman in het
verleden zelf met het oog op de belangen van kinderen heeft verzocht om
instelling van een substituut-ombudsman. Zij vragen of de Nationale
ombudsman de instelling van een Kinderombudsman noodzakelijk acht.
Kan de instelling van een Kinderombudsman het algemene karakter van
de Nationale ombudsman als instelling voor allerlei groepen Nederlanders ondergraven? Zij vragen of het wenselijk is om een specifieke doelgroep van een eigen ombudsman te voorzien. Zijn er niet veel meer
kwetsbare groepen die eventueel voor een eigen ombudsman in aanmerking komen, zoals bejaarden? Waarom is de uniciteit van kinderen
dermate groot dat daarom een afzonderlijke ombudsman moet worden
gecreëerd?
5. Het takenpakket van de Nederlandse Kinderombudsman
De leden van de CDA-fractie constateren dat het takenpakket van de
Kinderombudsman aansluit bij het profiel dat in 2001 door Unicef werd
opgesteld. Deze taken richten zich op het monitoren van jeugdbeleidbeleid en de naleving van het kinderrechtenverdrag, beleidsadvisering en
individuele klachtenbehandeling. Bij de taak klachtenbehandeling is het
aan de Kinderombudsman of hij een klacht wel of niet gaat onderzoeken.
De indiener geeft aan dat dit mede is ingegeven om de werklast van de
Kinderombudsman niet onnodig te vergroten. Genoemde leden stellen
hierbij nogmaals de vraag of de Kinderombudsman de meest aangewezen
instantie is voor behandeling van jeugdzorgklachten.
De leden van de PvdA-fractie lezen bij de omschrijving van het takenpakket van de Nederlandse Kinderombudsman dat hij optimaal toegankelijk dient te zijn voor kinderen en ouders. Wat wordt hier precies bedoeld
met optimaal toegankelijk, kan dit nader omschreven worden? In de
omschrijving van het takenpakket staat dat de Kinderombudsman tevens
als een onafhankelijk orgaan het jeugdbeleid in de breedste zin van het
woord dient te gaan monitoren. Hoe verhoudt deze monitoring zich met al
hetgeen dat nu al plaatsvindt aan onderzoeken, evaluaties en kwaliteitscontroles?
De Kinderombudsman wordt in staat gesteld of en in hoeverre (voorgenomen) wet- en regelgeving voldoende afgestemd is op het beschermen
en bevorderen van de rechten en belangen van kinderen. Zal door alleen
de onderzoeksbevoegdheden van de Kinderombudsman de naleving van
de rechten van jeugdigen gewaarborgd worden, of krijgt de Kinderombudsman hier ook nog andere bevoegdheden of instrumenten voor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

6

Hoe ziet de indiener de invulling van het zoveel mogelijk rekening houden
met de mening van jongeren zelf? Kan de instelling van een jongerenpanel hier bijvoorbeeld deel van uitmaken of zijn er andere manieren
waarop de mening van jongeren gepeild gaat worden?
De leden van de SP-fractie delen de mening dat de Kinderombudsman
optimaal toegankelijk dient te zijn voor kinderen en ouders. Wat verstaat
de indiener exact onder optimaal toegankelijk? In hoeverre moet bijvoorbeeld een Kinderombudsman 7 dagen in de week en 24 uur per dag
bereikbaar zijn?
De Nationale ombudsman heeft momenteel een grote werkvoorraad
waardoor de klachtenafhandeling vertraging oplevert. Met de invoering
van deze wet zal de totale werkvoorraad van het instituut van de Nationale
ombudsman verder toenemen. Hoe denkt de indiener dat dit opgevangen
kan worden? Deelt zij de mening dat de Kinderombudsman zoveel mogelijk beschikbaar moet zijn en voldoende tijd en ruimte moet hebben om
klachten snel en grondig te kunnen afhandelen?
De leden van de VVD-fractie vinden de precieze invulling van de taakomschrijving zoals de indiener geeft voor de Kinderombudsman nog wat
vaag. Er is sprake van een «watch dog», die in de gaten houdt in hoeverre
instanties zich houden aan het VN-Kinderrechtenverdrag, maar ook
gevraagd en ongevraagd zich moeten bemoeien met zaken die kinderen
aangaan, signalen oppikken en adviezen geven aan de regering. Hoe
verhoudt dit zich tot bijvoorbeeld de evaluatie van de Wet op de Jeugdzorg, waar de politiek zich zelf hard voor heeft gemaakt en welke wettelijk
is vastgelegd? In hoeverre staat het bijvoorbeeld de Kinderombudsman
vrij de regering te bekritiseren als er naar zijn mening omissies zijn? Zijn
er op welke wijze dan ook sancties verbonden aan de uitspraken van de
Kinderombudsman?
De indiener wil de Kinderombudsman dezelfde bevoegdheden geven ten
aanzien van privaatrechtelijke organisaties als de Nationale ombudsman
heeft ten aanzien van publiekrechtelijke instanties. Dit is een verregaande
maatregel. De leden van de VVD-fractie staan erg huiverig ten opzichte
van de noodzaak om dergelijke vergaande maatregelen te kunnen
toekennen aan de Kinderombudsman. Enerzijds snappen zij de redenering
dat de jeugdzorginstellingen vaak privaat zijn en een publieke taak
uitvoeren, anderzijds is het een verregaande inbreuk van de privaatrechtelijke vrijheid die de instellingen hebben. Zeker omdat er op dit moment
klachtregelingen zijn en er een verbeterde klachtenregeling wordt opgenomen in de Wet cliëntenrechten in de zorg. Kan de indiener op dit punt
een toelichting geven waarom zij deze bevoegdheden nodig acht, wat de
afbakening is en welke garanties er zijn ingebouwd dat er niet zomaar
overal dergelijke bevoegdheden kunnen worden toegepast? De leden van
de VVD-fractie hebben als gezegd moeite met dit punt.
Hoe moet het interveniëren in de klachtenprocedure worden geïnterpreteerd? Ook op dit punt hebben genoemde leden moeite met de vergaande
maatregelen van het voorstel.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom in de memorie van toelichting alleen het klachtrecht in de jeugdzorg wordt besproken terwijl de
monitoring een veel breder karakter heeft. Deze leden hebben de indruk
dat er indiener vooral problemen constateert met klachtrecht in de jeugdzorg en zij vragen daarom waarom de ombudsman zich ook met onderwerpen als onderwijs en kinderopvang bezig moet houden. Zij vragen of
in de laatstgenoemde sectoren het toezicht en het klachtrecht niet
afdoende geregeld zijn.
Is de ambitie haalbaar om de Kinderombudsman te laten monitoren ten
aanzien van jeugdbeleid in de breedste zin? Zij vragen of een toespitsing
op jeugdbeleid in engere zin uiteindelijk effectiever kan blijken te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

7

Is het wenselijk dat de overheid voorlichting over kinderrechten overlaat
aan instanties als een ombudsman? Genoemde leden vragen hoe een
voorlichtingsfunctie van de Kinderombudsman is te rijmen met het
uitgangspunt van de indiener dat de Kinderombudsman een «last resort»
is, die vooral een controlerende taak heeft.
6. Zienswijze van de Nationale ombudsman
De leden van de CDA-fractie onderschrijven de zienswijze van de Nationale ombudsman ten aanzien van het eigen gezicht van de Kinderombudsman. Ook zien deze leden de noodzaak om niet alleen voor
jongeren, maar ook met jongeren invulling te geven aan de taken. Tevens
onderschrijven zij de noodzaak om hierbij gebruik te maken van eigentijdse en onder de jeugd veel gebruikte communicatiemiddelen.
Genoemde leden weten dat de Nationale ombudsman zich niet bezighoudt met zaken waaraan een gerechtelijk uitspraak ten grondslag ligt.
Ten aanzien van klachtfunctie van de Kinderombudsman ligt dit, mogelijk
in tegenstelling tot de mening van de Nationale ombudsman, mogelijk
toch iets anders. Om helder te krijgen waar de indiener de grenzen stelt,
vragen de leden van de CDA-fractie of klachten van kinderen en/of ouders
in onderstaande willekeurige situaties ontvankelijk zijn, ondanks het feit
dat er een gerechtelijke uitspraak aan ten grondslag ligt. Klachten over het
functioneren van een voogd of gezinsvoogd? Klachten over onvolledige
en/of onjuiste gegevens waarop een rechtelijk uitspraak is gebaseerd?
Klachten over een omgangsregeling na echtscheiding? Klachten over het
niet ten uitvoer leggen van een gerechtelijk uitspraak?
7. De naamgeving
De leden van de CDA-fractie delen de keuze voor de naam Kinderombudsman, zeker omdat deze gaat functioneren als substituutombudsman zou het zeer vreemd zijn te kiezen voor een andere naam.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de naam Kinderombudsman een juiste benaming is. Hoe gaat de indiener voorkomen dat
zich in de toekomst private personen onder diezelfde naam kunnen
uitgeven voor Kinderombudsman? Hoe wordt verwarring hierover bij
kinderen en ouders voorkomen?
8. Financiën
De indiener geeft een globale prognose van de te verwachten kosten op
basis van een vergelijk met Noorwegen en België van 4,5 miljoen euro per
jaar. Daarnaast wordt verwacht dat een bedrag tussen de 3 en 3,5 miljoen
euro nodig is voor het inrichten van een front-office. De leden van de
CDA-fractie vragen wie deze inschatting heeft gemaakt en binnen welke
bandbreedte dit is gebeurd. Zij vragen of deze kosten gefinancierd kunnen
worden uit het budget Nationale ombudsman, omdat daar natuurlijk een
taakveld wegvalt en er in feite een overheveling plaatsvindt.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een toelichting op de
kosten die gemoeid zijn met de instelling van de Kinderombudsman. Kan
een uiteenzetting worden gegeven hoe de kostenverdeling tussen de
ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor Jeugd
en Gezin tot stand is gekomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

8

9. Artikelsgewijze toelichting
Algemeen
De leden van de SGP-fractie vragen of een onmeetbare en ten principale
onmogelijke opdracht als het creëren van bewustwording in de wettekst
thuis hoort.
Artikel 1d
Voor de leden van de CDA-fractie is het niet duidelijk of er een meervoudige voordracht plaatsvindt aan de Tweede Kamer, of de Kamer ook zelf
een voordracht kan doen en of een vaste vervanger door de Kamer bij
voorbaat benoemd wordt en verzoekt de indiener hier duidelijkheid in te
scheppen.
De leden van de SP-fractie vragen wie er precies een voordracht kunnen
doen, kan de Tweede Kamer ook een voordracht doen.
Artikel 11a
In dit wetsartikel wordt de doelgroep van de Kinderombudsman afgegrensd en de leden van de CDA-fractie vragen hoe deze afbakening zich
verhoudt met de Wet op de jeugdzorg, waarin aangegeven wordt dat
recht op jeugdzorg bestaat tot 23 jaar. Tevens wijzen genoemde leden op
de gesloten jeugdzorg die ook betrekking kan hebben op meerderjarige
jongeren die niet strafrechtelijk veroordeeld zijn. Graag vernemen deze
leden of de indiener op dit punt de doelgroep aanvullend zal definiëren.
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de indiener verdedigt dat ook
personen ouder dan 18 jaar toegang hebben tot de Kinderombudsman
terwijl zij geen kinderen meer zijn.
Artikel 11b, lid 3
De leden van de SGP-fractie vragen of de indiener het mogelijk acht dat
een goede Kinderombudsman geen rekening houdt met de belangen,
mening en belevingswereld van jeugdigen. Zij vragen wat artikel 11b lid 3
in dat licht toevoegt.
Artikel 11e
In dit artikel wordt bepaald dat de Kinderombudsman een apart jaarverslag opstelt. De leden van de CDA-fractie hechten hier zeer aan. Zij
willen echter ook inzicht krijgen in de samenwerking tussen de Nationale
ombudsman en de Kinderombudsman, bijvoorbeeld ten aanzien van de
taakafbakening. Deze leden vragen de indiener of voorzien is in een
evaluatiemoment.
De voorzitter van de algemene commissie voor Jeugd en Gezin,
Heijnen
Adjunct-griffier van de algemene commissie voor Jeugd en Gezin,
Sjerp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 831, nr. 8

9