Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1187
Vragen van de leden Aukje de Vries en Lodders (beiden VVD) aan de
ministers van Economische Zaken en Klimaat, van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het
bericht «Vergoeding lekke mestkelder «lachertje»» (ingezonden 26 oktober
2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen
18 december 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021,
nr. 898
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Vergoeding lekke mestkelder «lachertje»»?
Wat vindt u van het bericht?1
Antwoord 1
Mij is bekend dat agrariërs lange tijd hebben moeten wachten om bijzondere
schade, zoals lekkende mestkelders, vergoed te krijgen. Dat is natuurlijk erg
vervelend en tegelijk is het belangrijk dat er een rechtvaardige en ruimhartige
werkwijze komt voor het afhandelen van schade, zoals in de Tijdelijke wet
Groningen is opgenomen. IMG heeft inmiddels aangegeven dat, na consultatie met de sector en maatschappelijke organisaties, hij verwacht de werkwijze
voor de vergoeding van schade bij mestkelders begin 2021 bekend te kunnen
maken.
Vraag 2
Klopt het dat wordt geadviseerd om bij schade aan mestkelders door
aardbevingen niet de daadwerkelijke, maar de economische schade te
vergoeden? Zo nee, hoe zit het dan? Zo ja, wat is daarvoor de reden en wat
zijn daarvan de gevolgen voor de agrarische ondernemers?2

1

Veldpost, 24 oktober 2020 «Vergoeding lekke mestkelder «lachertje»» (https://www.veld-post.nl/
artikel/370773-vergoeding-lekke-mestkelder-lachertje/)
2
Panel Mestkelders, 11 september 2020 ’Mijnbouwschade aan mestkelders: inzichten voor een
nieuw beoordelingskader’ (https://www.schadedoormijnbouw.nl/nieuws/advies-schademestkelders-opgeleverd)

ah-tk-20202021-1187
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het IMG heeft na overleg met de agrarische sector een multidisciplinair team
van deskundigen ingesteld om te adviseren over de wijze waarop het IMG
schade aan mestkelders dient te beoordelen (Kamerstuk 33 529, nr. 722). Dit
advies is op 25 september jl. door het IMG openbaar gemaakt.
Zoals is vastgelegd in de Tijdelijke wet Groningen (TwG) moet het IMG
toepassing geven aan het schadevergoedingsrecht uit het Burgerlijk Wetboek.
Het schadevergoedingsrecht kent als uitgangspunt dat de benadeelde zo veel
mogelijk teruggebracht dient te worden in dezelfde (vermogens)situatie als
waarin hij zich voorafgaand aan het schadetoebrengende feit bevond. Het
panel van deskundigen heeft in haar advies, met inachtneming van het
voorgaande, geadviseerd dat schadevergoeding in beginsel dient plaats te
vinden door vergoeding van de kosten voor reparatie van de mestkelders,
tenzij de kosten daarvan een factor 1,25 of hoger liggen ten opzichte van de
vergoeding van de gekapitaliseerde bedrijfsschade. Daarmee worden de
daadwerkelijke kosten bedoeld die een ondernemer extra maakt als gevolg
van een lekkende mestkelder. Het adviespanel adviseert om in de gevallen,
waarin de herstelkosten een factor 1,25 of hoger zijn, de bedrijfsschade te
vergoeden.
Ik kan, gelet op de onafhankelijkheid van het IMG, niet vooruitlopen op de
wijze waarop IMG het advies meeneemt in zijn werkwijze. Het IMG bestudeert
het advies en is daarover met de agrarische sector en maatschappelijke
organisaties in overleg. De uitkomsten van deze overleggen worden
betrokken bij de besluitvorming van het IMG over de afhandeling van schade
aan mestkelders.
Vraag 3
Wat wordt verstaan onder economische schade en wat is het verschil met
daadwerkelijke schade?
Antwoord 3
Onder economische schade worden de (extra) kosten verstaan die de
agrarisch ondernemer maakt doordat hij een groter volume aan mest moet
afvoeren, als gevolg van scheuren in de mestkelder waardoor grondwater
naar binnen sijpelt. Ik ga ervan uit dat met «daadwerkelijke schade» in dit
geval wordt bedoeld de kosten van reparatie van de fysieke schade die is
ontstaan.
Vraag 4
In hoeverre vindt u het redelijk en rechtvaardig dat niet de daadwerkelijke
schade, maar de economische schade wordt vergoed? Vindt u dit passen in
de lijn van het ruimhartig vergoeden van aardbevingsschade? Zo ja, kunt u
dat toelichten? Zo nee, wat verstaat u onder een ruimhartige vergoeding?
Antwoord 4
Zoals beschreven in de beantwoording van vraag 2, constateert het panel in
zijn advies dat bij het vaststellen van de schade aan mestkelders, uitgegaan
dient te worden van het schadevergoedingsrecht. Zij gaat hier in hoofdstuk
9.1 van het advies uitgebreid op in. Volgens het panel is adequate schadevergoeding mogelijk door het vergoeden van bedrijfsschade. In het advies is de
vergoeding voor bedrijfsschade 8,50 euro per kubieke meter mest. Volgens de
deskundigen dekt dit de extra kosten die agrarisch ondernemers maken.
Mocht dit niet het geval zijn dan is maatwerk mogelijk, zo adviseert het panel.
Het IMG bestudeert momenteel het advies en is daarover in gesprek met de
agrarische sector en maatschappelijke organisaties. De uitkomsten van deze
overleggen worden betrokken bij de besluitvorming van het IMG over de
afhandeling van schade aan mestkelders. IMG hanteert, zoals opgenomen in
de TwG, als uitgangspunt dat schadevergoedingsbesluiten rechtvaardig,
ruimhartig en onafhankelijk genomen worden. Naar verwachting publiceert
het IMG haar werkwijze met betrekking tot mestkelders begin 2021. Het past
mij niet, ook gelet op de onafhankelijkheid van IMG, hier nu al op vooruit te
lopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 5
Bent u bekend met het feit dat het Rijksvastgoedbedrijf in de jaren »90 de
mestkelders van pachthoeves in Zuid-Flevoland hersteld heeft? Kunt u een
overzicht geven van de inspectiekosten (kosten voorafgaand aan herstel zoals
het in beeld brengen van locatie, aard en omvang), voorbereidende kosten
(zoals het leeghalen van mestkelders) en uitvoerende kosten (herstelwerkzaamheden inclusief de extra veiligheidsmaatregelen die genomen moeten
worden als gevolg van de Arbeidsomstandighedenwet) van een tiental
pachthoeves (verschillend qua omvang en ligging) waar herstel heeft
plaatsgevonden? Kunt u daarnaast inzicht geven in de gemiddelde kosten die
het Rijksvastgoedbedrijf destijds heeft uitgegeven per hoeve?
Antwoord 5
Het Rijksvastgoedbedrijf heeft laten weten dat in de jaren negentig vermoedelijk mestkelders van pachthoeves in Zuid-Flevoland zijn hersteld door een
voorganger van het Rijksvastgoedbedrijf. Wat hiervan de achtergronden, de
aard en omvang en de kosten zijn geweest kan het Rijksvastgoedbedrijf niet
meer vaststellen, omdat de bewaartermijn van de hierop betrekking
hebbende stukken ruimschoots is verstreken is.
Vraag 6
Hoe zijn de leden van het adviespanel geselecteerd en op basis van welke
criteria? Hoe zijn de deskundigen tot dit advies gekomen? In hoeverre heeft er
overleg plaats gevonden met de agrarische ondernemers, de agrarische tafel,
LTO-Noord, et cetera?
Antwoord 6
Het IMG heeft mij laten weten dat het panel is geselecteerd op basis van hun
juridische, geologische, technische en agrarische expertise. Het panel gaat in
het advies in op de wijze waarop het advies tot stand is gekomen. Zo heeft
het panel onder andere een bezoek gebracht aan twee agrarische bedrijven in
het aardbevingsgebied die melding hebben gemaakt van schade door
lekkages aan de mestkelder.
Vraag 7
Wanneer wordt definitief duidelijk hoe het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG) met het advies van het adviespanel en het advies van TNO
en de Technische Universiteit (TU) Delft omgaat? Wanneer wordt het advies
van TNO en TU Delft verwacht waarbij wordt ingegaan op de kans op schade
aan mestkelders door diepe bodemdaling en -stijging? Wat betekent dit voor
de termijn waarbinnen agrariërs duidelijkheid krijgen over vergoeding van
schades als gevolg van gaswinning?
Antwoord 7
De sector-organisaties hebben twee maanden de tijd gevraagd om met een
reactie te komen op het advies van de deskundigen. IMG neemt deze reactie
(medio december) mee in het opstellen van de werkwijze. De werkwijze is
naar verwachting begin 2021 gereed. Vanaf dat moment zal IMG beginnen
met de afhandeling van de bij IMG openstaande schademeldingen aan
mestkelders.
De uitkomsten van het onderzoek van TNO/TU Delft naar diepe bodemstijging
en -daling is naar verwachting eind 2020 gereed. Dit onderzoek is niet
specifiek gericht op mestkelders maar waar relevant worden deze onderzoeksresultaten uiteraard meegenomen in het afhandelen van de schade aan
mestkelders.
Vraag 8
Welke maatschappelijke organisaties worden in het vervolgtraject voor het
advies Mestkelders betrokken?
Antwoord 8
Het advies wordt met LTO Noord, stichting Boerenbelang Mijnbouwschade,
de Agrarische tafel, Groninger Bodembeweging en Groninger Gasberaad
besproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 9
Wanneer komt het IMG met een algemene beleidslijn voor de vergoedingen
van de schade bij lekke mestkelders en andere schade als gevolg van
aardbevingen bij agrarische bedrijven in Groningen?
Antwoord 9
Begin 2021 zal het IMG communiceren over de wijze waarop de afhandeling
plaatsvindt. Meldingen van fysieke schade worden reeds behandeld door het
IMG. Voor waardedaling zal IMG op haar website begin 2021 een aanvulling
op de werkwijze publiceren voor bedrijven, waaronder agrariërs.
Vraag 10
Hoeveel agrarische ondernemers in Groningen hebben te maken met schade
als gevolg van de aardbevingen? Voor hoeveel ondernemers is er inmiddels
een (passende/acceptabele) oplossing? Voor hoeveel nog niet? Hoe lang
wachten ondernemers inmiddels al op een oplossing?
Antwoord 10
In totaal zijn ruim 1.254 schademeldingen van agrarische bedrijven bij het
IMG binnengekomen, waarvan er 593 zijn afgehandeld. Er zijn nu 661
openstaande schademeldingen op adressen waar sprake is of kan zijn van
agrarische activiteiten. Een groot aantal hiervan is reeds in behandeling en
een schade-opname uitgevoerd. Bij een deel van hen zijn er ook mestkelders
op het terrein aanwezig en al dan niet in gebruik. Het IMG zal de schade bij
mestkelders in behandeling nemen zodra het zijn werkwijze hiervoor heeft
vastgesteld.
Het IMG gaat in de tussentijd onverminderd door met de (reguliere)
schadeafhandeling bij agrarische bedrijven. Als er een mestkelder wordt
aangetroffen bij een schade-opname, wordt dat deel van de schademelding
pas afgehandeld zodra er een werkwijze is. De rest van de schademelding
wordt wel verder gebracht. Zo kan in ieder geval al voor een deel van de
schade op het bedrijf de procedure worden voortgezet.
Vraag 11
Wat is de stand van zaken van de uitvoering van het akkoord op hoofdlijnen
van 18 maart 2020 van de agrarische tafel? Hoe is of wordt dit akkoord
omgezet in een effectief programma voor de agrarische sector? Kan de
uitwerking worden gedeeld met de Tweede Kamer? Welke ministeries zijn
betrokken bij het akkoord en welk ministerie is daarvan de trekker?
Antwoord 11
Sinds de zomer is een door de provincie aangesteld programmateam aan de
slag met het ontwikkelen van een effectieve en gedragen programmatische
aanpak. BZK, LNV en EZK zijn betrokken bij de uitwerking van de afspraken
naar een programma, waarbij LNV aanspreekpunt is voor het programmateam. Deze programmatische aanpak is vooral van belang voor de bedrijven
die vastlopen in een combinatie van schadeprocedures, versterkingsopgave
en aanverwante problematiek. Het programmateam is in contact met de
overheden en de sector en toetst de aanpak aan enkele praktijksituaties om
deze verder te concretiseren. Uiteraard zal ik de uitwerking delen met de
Kamer wanneer deze beschikbaar is, naar verwachting in het eerste kwartaal
van 2021.
Vraag 12
Kunnen de vragen vóór het wetgevingsoverleg Mijnbouw/Groningen van
12 november aanstaande worden beantwoord?
Antwoord 12
Vanwege de benodigde interdepartementale afstemming is dit niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4