Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

30 806

Onbemande vliegtuigen (UAV)

Nr. 33

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2015
Zoals u is toegezegd tijdens het Algemeen Overleg over drones op
3 september jl. (Kamerstuk 30 806, nr. 32) informeer ik u hierbij over de
huidige luchtvaartregelgeving voor het beroepsmatig gebruik van drones.
Zoals u verzocht leg ik hierbij de focus op vliegen met drones in de
omgeving van Schiphol.
Het beroepsmatig gebruik van drones is sinds 1 juli 2015 gereguleerd om
deze markt te faciliteren en tegelijkertijd de veiligheid te borgen. Voor die
tijd was dit formeel verboden, maar werd, door het gebruik van ontheffingen, het beroepsmatig gebruik mogelijk gemaakt. Door de regulering is
aan de drone-sector duidelijkheid gegeven en kan een aantal werkzaamheden slimmer, efficiënter en veiliger worden uitgevoerd. Een voorbeeld
hiervan is de inspectie van windmolens en affakkelinstallaties bij
raffinaderijen door drones. Op grond van de regelgeving zijn, in lijn met
internationale voorschriften, drie documenten nodig voor beroepsmatig
gebruik van drones, te weten een brevet voor de piloot, een bewijs van
luchtwaardigheid met betrekking tot de drone en een certificaat voor het
bedrijf dat de operatie (de vluchten) uitvoert. Dit is het zogenaamde RPAS
Operator Certificate (hierna afgekort als ROC). In de Regeling op afstand
bestuurde luchtvaartuigen (hierna afgekort als Regeling) zijn de inhoudelijke eisen neergelegd voor het verkrijgen van deze drie documenten. Uit
het WODC onderzoek blijkt dat de regelgeving goed aansluit bij de ons
omringende landen1.
Centraal in de Regeling staat de beoordeling van de operatie van een
professionele drone-operator oftewel de exploitant; de operatie wordt
slechts toegestaan als de operator kan aantonen dat dit veilig kan
gebeuren. Een operator moet derhalve, teneinde een ROC te verkrijgen,
een door de Minister van Infrastructuur en Milieu goedgekeurd handboek
hebben, waarin de uit te voeren operaties staan beschreven inclusief een
1

kst-30806-33
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 30 806, nr. 28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 806, nr. 33

1

veiligheidsanalyse. Voorts moet de drone-operator zich ervan vergewissen dat de piloot van de drone het benodigd RPA-L brevet heeft. Aan
het brevet ligt een theorie- en praktijkexamen ten grondslag, alsmede een
eenvoudige medische keuring van de piloot. Ten derde moet de drone
waarmee de operatie gaat plaatsvinden zijn goedgekeurd. Hiertoe verleent
de Minister van Infrastructuur en Milieu een speciaal Bewijs van
luchtwaardigheid.
In de Regeling zijn in aanvulling hierop enkele specifiek voor drones
geldende luchtverkeersregels neergelegd. Op grond van de Regeling zijn
operaties met drones vooralsnog beperkt tot operaties binnen visueel
zicht (maximaal 500 meter) van de piloot of een waarnemer. Verder is het
verboden hoger te vliegen dan 120 meter en zal de operatie alleen tijdens
daglicht uitgevoerd mogen worden. Om het risico voor derden te
beperken moet de drone minstens 150 meter weg blijven van mensen,
bebouwing en wegen waar 80 km/u of harder gereden mag worden.
Verder moet de drone minstens 50 meter van industrieterreinen,
havengebieden, spoorlijnen en vaar- en voertuigen blijven. Tevens is het
verboden om in grote delen van de CTR te vliegen. Op dit laatste verbod
ga ik, conform de door mij gedane toezegging, nader in.
De luchtverkeersregels en de regels voor luchtvaartnavigatiediensten zijn
Europees geregeld in de Europese verordening Standardised European
Rules of the Air (SERA). De omgeving van Schiphol bestaat uit gecontroleerd luchtruim, oftewel de Control Zone (afgekort als CTR). SERA biedt de
mogelijkheid om gebieden in te stellen, waarbinnen het luchtverkeer
wordt beperkt. Op basis hiervan is in de Regeling een verbod opgenomen
om te vliegen met een drone in de civiele CTR, zoals Schiphol en de
luchthaven Rotterdam, omwille van de veiligheid in het luchtruim.
Dit verbod geldt niet voor de buitenste ring van deze CTR’s, tot een
maximale hoogte van 45 meter. Door deze uitzondering wordt het
beroepsmatig gebruik van drones toegestaan. De drone-operator zal in
zijn handboek een procedure moeten opnemen die beschrijft hoe hij in dit
randgebied van de CTR veilig zijn operatie kan uitvoeren en hoe hij in
overeenstemming met de luchtverkeersregels kan opereren. Deze eis is in
nauw overleg met de Luchtverkeersleiding Nederland en de Militaire
Luchtvaart Autoriteit tot stand gekomen en opgenomen in de Regeling.
Ook voor de recreatieve drone-vlieger is het gecontroleerd luchtruim
(CTR) verboden. Dit verbod is opgenomen in de Regeling modelvliegen. In
de publiekscampagne «Vlieg je drone veilig» die medio november van
start is gegaan wordt de recreatieve gebruiker hierover expliciet geïnformeerd. Daartoe is beeldmateriaal ontworpen (iconen, infographics) dat via
diverse kanalen wordt verspreid, met name online.
Er bestaat één uitzondering op dit verbod. Een modelvliegvereniging kan
een convenant sluiten met de organisatie die de plaatselijke luchtverkeersleiding verzorgt. De recreatieve drone-vlieger die is aangesloten bij deze
vereniging kan zo binnen een CTR vliegen, uiteraard onder de strikte
beperkingen die zijn vastgelegd in het convenant.
Bij het overtreden van de regels voor het vliegen binnen een CTR wordt
de Koninklijke Marechaussee of de politie ingeschakeld, afhankelijk van de
locatie waar de piloot van de drone zich bevindt. De luchtvaartpolitie
wordt ingeschakeld voor de handhaving in het luchtruim. De luchtverkeersleiding informeert relevante diensten op het luchthaventerrein en de
betrokken piloten van de bemande vliegtuigen en draagt in het uiterste
geval zorg voor separatie van het bemande vliegtuig met de drone.
Tot slot wil ik u nog informeren dat op 7 oktober 2015 een wijziging is
doorgevoerd in de Regeling ten behoeve van de brandweer. Door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 806, nr. 33

2

wijziging is de brandweer vrijgesteld van het melden van een operatie bij
de burgemeester van de gemeente waar gevlogen gaat worden en de
melding richting alle andere luchtruimgebruikers. Hierdoor is het voor de
brandweer, zoals dat al voor de politie is geregeld, mogelijk om direct een
operatie met een drone te kunnen uitvoeren, als de situatie daar om
vraagt. Deze wijziging is doorgevoerd om het gebruik van drones door de
brandweer in een situatie van calamiteit onbelemmerd mogelijk te maken.
De brandweer opereert dan, net als de politie, onder de verantwoordelijkheid van de burgemeester.
Zoals aangegeven tijdens het AO drones (Kamerstuk 30 806, nr. 32) acht ik
het van belang om de nationale regelgeving in lijn te brengen met het
voorstel uit Europa dat wordt voorbereid door het Europees Agentschap
voor de Luchtvaartveiligheid (EASA). Op 31 juli jl. heeft EASA een
conceptvoorstel ter consultatie aan de lidstaten voorgelegd. Naar
verwachting ontvangen de Lidstaten aan het eind van dit jaar een
aangepast voorstel, dat tijdens het Nederlands voorzitterschap verder zal
worden besproken.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 806, nr. 33

3