Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2012

Nr. 10

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 oktober 2011
Met deze brief informeer ik u over vijf projecten op het gebied van
luchttransport. Het betreft de stand van zaken van de projecten «Strategic
Airlift Capability C-17», «Aanschaf derde en vierde C-130», «Derde DC-10»,
«Aanschaf C-130/(K)DC-10 simulatoren» en «Chinook uitbreiding en
versterking». In deze brief komen de ontwikkelingen aan de orde sinds de
brief van 15 september 2010 (Kamerstuk 32 123 X, nr. 158).
Strategic Airlift Capability C-17 (SAC C-17)
In het project «SAC C-17» zijn samen met internationale partners drie
C-17 transportvliegtuigen verworven. Sinds 2009 leveren de toestellen
strategische luchttransportcapaciteit ter ondersteuning van het expeditionaire optreden van Defensie. De toestellen zijn ondergebracht bij de
daartoe opgerichte Heavy Airlift Wing (HAW) op Pápa Airbase in
Hongarije. De voorzieningen op deze vliegbasis zijn nog niet volledig
gereed, maar desondanks heeft de HAW in 2010 de status van initiële
operationele gereedheid bereikt. Naar verwachting is de HAW eind 2012
volledig operationeel en vanaf dat moment is de volledige operationele
capaciteit van het C-17 initiatief van 3500 vlieguren beschikbaar. Hiervan
zijn 335 uren optioneel. Met een aandeel van 15,8 procent betekent dit
voor Nederland een capaciteit van 500 vlieguren, met een optie voor
53 vlieguren.
Op grond van het Nederlandse aandeel bedraagt het aantal vlieguren in
2011 naar verwachting 442. Deze uren werden vooral gebruikt voor de
redeployment uit Uruzgan en de politietrainingsmissie in Afghanistan. Het
aantal vlieguren voor Nederland in 2010 bedroeg uiteindelijk 296. Dit was
minder dan de 356 vlieguren die aanvankelijk waren voorzien, omdat de
overvliegvergunningen niet altijd tijdig werden verleend en omdat de
toestellen niet altijd beschikbaar waren op de momenten dat Nederland er
behoefte aan had.

kst-33000-X-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 X, nr. 10

1

De totale kosten van het internationale C-17 initiatief blijken inmiddels
lager dan geraamd. Met deze financiële meevaller wordt onder andere de
uitgestelde bouw gefinancierd van een onderhoudshangaar op Pápa
Airbase. Als gevolg hiervan vervalt het Nederlandse aandeel in de bouw
van de hangaar. Het Nederlandse projectbudget daalt daardoor met € 3,4
miljoen van € 138,6 miljoen tot € 135,2 miljoen. Inmiddels is 98 procent
van het budget besteed. De laatste betalingen zijn voorzien voor 2012.
Derde en vierde C-130
De in 2005 aangeschafte derde en vierde C-130 transportvliegtuigen zijn
aangepast aan de C-130H configuratie. Ook zijn een Cockpit Upgrade
programma en een Cabin Safety Improvement programma uitgevoerd en
zijn de toestellen voorzien van zelfbeschermingsmiddelen. De voltooiing
van de operationele test- en evaluatiefase was voorzien voor eind 2010. Er
is echter een vertraging opgetreden vanwege tekortkomingen aan het
derde vliegtuig en extra werk bij de evaluatie van de operationele en
technische documentatie. Deze knelpunten zijn inmiddels verholpen en in
juni 2011 zijn de toestellen gecertificeerd door de Militaire Luchtvaart
Autoriteit. Hiermee zijn beide toestellen luchtwaardig verklaard en zijn zij
beschikbaar voor vrachtvervoer en het vervoer van militairen.
Om te voldoen aan de richtlijnen voor het vervoer van alle categorieën
personen, inclusief burgers, worden beide toestellen voorzien van een
zelfgenererend zuurstofsysteem.1 De installatie zal vooral tijdens het
reguliere onderhoud worden uitgevoerd en zal naar verwachting in het
vierde kwartaal van 2012 worden voltooid. De kosten die hiermee zijn
gemoeid bedragen € 2,4 miljoen. Dit bedrag is in 2010 toegevoegd aan
het projectbudget dat daardoor gestegen is tot € 68 miljoen.
De toestellen zijn momenteel nog niet volledig operationeel inzetbaar
door problemen met het zelfbeschermingssysteem. In samenwerking met
de leverancier van dit systeem en het bedrijf dat de modernisering van de
toestellen heeft uitgevoerd, is een oplossing gevonden. Naar verwachting
zijn de knelpunten in november 2011 verholpen.
De twee al in gebruik zijnde C-130 toestellen moeten worden gemoderniseerd. Het moderniseringsprogramma van het eerste toestel is begonnen
in mei 2011 en het tweede toestel volgt als het eerste gereed is. Per
vliegtuig duurt het programma ruim acht maanden. In de tweede helft van
2012 zal de modernisering van beide vliegtuigen zijn voltooid.
Derde DC-10
De derde DC-10 is op 8 april jl. overgedragen aan het Commando
luchtstrijdkrachten. Een jaar geleden was de overdracht nog voorzien voor
eind 2010, maar deze is vertraagd door een latere voltooiing van het
Cockpit Upgrade programma en door een waterlekkage onder de vloer
van het vliegtuig. Met de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis van
8 april jl. (Kamerstuk 32 733, nr. 1) is de Kamer geïnformeerd over de
afstoting van de derde DC-10. Overeenkomstig de motie-Voordewind van
6 juni jl. (Kamerstuk 32 733, nr. 29) zal Defensie het toestel tot uiterlijk
31 december 2013 blijven gebruiken. Hierdoor wordt een tijdelijk tekort in
de strategische transportcapaciteit ondervangen die het gevolg is van het
Cockpit Upgrade programma van de twee KDC-10 toestellen.

1
On Board Oxygen Generating System
(OBOGS).

Begin 2012 zal het toestel operationeel inzetbaar zijn voor vrachtvervoer.
Eerst moeten de operationele test- en evaluatiefase en het vijfjaarlijks
onderhoud worden voltooid. Als gevolg van de voorziene afstoting van
het vliegtuig na 2013 zal het toestel niet meer geschikt worden gemaakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 X, nr. 10

2

voor passagiersvervoer. Hierdoor is het projectbudget gedaald van € 45,3
miljoen naar € 37,0 miljoen. Met de overdracht aan het Commando
luchtstrijdkrachten is het project voltooid.
C-130/(K)DC-10 Simulator
De simulator van de (K)DC-10 is zoals voorzien in gebruik genomen in mei
2010 en die van de C-130 in september van dat jaar. Als gevolg van
regelmatige aanpassingen in de Cockpit Upgrade programma’s van de
C-130’s en de (K)DC-10’s moet de software van de simulator ook worden
aangepast. Deze order zal in oktober 2011 worden geplaatst. De levering
van de nieuwe software voor het vliegtechnische gebruik van de simulator
is voorzien voor midden 2012. Naar verwachting volgt de levering van
nieuwe software voor het trainingssysteem midden 2013.
Chinook uitbreiding en versterking
Het project «Chinook uitbreiding en versterking» betreft de verwerving
van zes nieuwe Chinook-helikopters van Boeing. Met het project is een
bedrag van € 364,6 miljoen gemoeid.
Over het tijdstip van de levering van de eerste helikopter bestaat nog geen
zekerheid. Volgens de huidige planning wordt de eerste helikopter eind dit
jaar geleverd, maar eerder dit jaar werd er al rekening mee gehouden dat
dit begin 2012 kon worden. De Kamer is hierover geïnformeerd met de
brieven van 19 mei en 14 juni jl. (Kamerstukken 32 733, nr. 2 en 32 710 X,
nr. 6). Eind augustus zijn opnieuw testvluchten met de helikopter
uitgevoerd, waarbij is gebleken dat de software moet worden aangepast.
In de loop van de maand oktober wordt duidelijk wat de gevolgen hiervan
zijn. Naar verwachting wordt de eerste helikopter niet meer dit jaar
geleverd. De levering van de resterende vijf helikopters volgt binnen zes
maanden na de levering van het eerste toestel.
Drie van de zes Chinook-helikopters zullen voor opleidingen en training
worden gestationeerd in de Verenigde Staten (Fort Hood, Texas). In Fort
Hood kan meer worden geoefend dan in Europa door de ruimere
beschikbaarheid van het oefenterrein, de aanwezigheid van een laagvlieggebied en de gunstige weersomstandigheden. Daarnaast kan de Nederlandse krijgsmacht met onder meer de Luchtmobiele brigade joint
oefenen in de Verenigde Staten voor het optreden in de hogere delen van
het geweldsspectrum en bij duisternis.
De stationering van de Chinook-toestellen in de Verenigde Staten leidt
ertoe dat er extra reservedelen en gereedschap moeten worden
verworven. Het betreft een afzonderlijk project waarmee voor 2012 en
2013 een budget is gemoeid van € 8,9 miljoen. De exploitatiekosten van
de stationering van de Chinook-helikopters op Fort Hood bedragen in
totaal € 13,6 miljoen voor de periode van 2012 tot en met 2019. Het betreft
onder meer de kosten voor het onderhoud aan de toestellen en brandstof.
Door de stationering in de Verenigde Staten hoeft Defensie de helikopters
niet in te voeren in Nederland. In afwachting van het onderzoek naar de
plaatsing van de toestellen op Fort Hood is het hiermee gemoeide
BTW-voordeel al in 2010 in mindering gebracht op het projectbudget. Het
in mindering gebrachte BTW-bedrag bedraagt uiteindelijk € 20 miljoen.
Ten slotte
Het SAC C-17 programma is inmiddels overgegaan in de gebruiksfase. De
derde en vierde C-130 zijn naar verwachting eind 2011 volledig operati-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 X, nr. 10

3

oneel en het investeringsproject «Derde DC-10» is voltooid. Over de
overige projecten zal ik de Kamer, in overeenstemming met het Defensie
Materieelproces, verder informeren in de begroting en het jaarverslag.
De minister van Defensie,
J. S. J. Hillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 X, nr. 10

4