Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 770

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING EN DE STAATSSECRETARIS VAN
JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 februari 2023
Met deze brief brengen wij u op de hoogte over de voortgang van de JenV
beleidsagenda voor Caribisch Nederland 2021–20251. Jaarlijks vindt een
terugkoppeling plaats, waarvan deze brief de eerste is. Deze brief dient
tevens als beleidsreactie op het jaarlijkse rapport van de Raad voor de
rechtshandhaving (hierna de Raad), «Staat van de rechtshandhaving
Caribisch Nederland 2021» (hierna de Staat 2021, zie bijlage). Hierin geeft
de Raad een overkoepelend beeld van de rechtshandhaving in Caribisch
Nederland, als aanvulling op de thematische onderzoeksrapporten die de
Raad uitbrengt over de rechtshandhavingsketen in Caribisch Nederland.
De Raad heeft terugkijkend op 2021 een positieve indruk over de
ontvangst en opvolging van aanbevelingen die voortkomen uit de diverse
onderzoeken. Tevens ziet de Raad dat de opwaartse trend ten aanzien van
de staat van de rechtshandhaving in Caribisch Nederland zich voortzet.
Echter, de Staat 2021 beschrijft ook een aantal structurele knelpunten. Een
voorbeeld is de mate van sturing op ontwikkelingen van de organisaties
en op de keten, waarbij ook de Minister van Justitie en Veiligheid (JenV)
een belangrijke rol te vervullen heeft. Dit hangt samen met twee
knelpunten die de Raad noemt, namelijk de kwetsbaarheid van de
organisaties en daarmee de keten, en de invulling en implementatie van
de randvoorwaarden. In dit verband wijst de Raad erop dat de capaciteit
van de organisaties in Caribisch Nederland voortdurend onder druk staat
en dat er een achterstand is bij de ontwikkeling van wetgeving en daarop
afgestemd beleid. De Raad spoort daarbij aan tot snellere anticipatie en
actie.
Onderhavige brief volgt de opzet van de beleidsagenda 2021–2025 en gaat
eerst in op de vier speerpunten ondermijning, grensbewaking en migratie,
resocialisatie, re-integratie en jeugdbeleid, en crisisbeheersing. Daarna
1

kst-29279-770
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 29 279, nr. 659.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

1

komen de ontwikkelingen rond de randvoorwaarden uit de beleidsagenda
aan bod.
Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit
Aanpak witwassen
Om de aanpak van witwassen in Caribisch Nederland te verbeteren zijn de
afgelopen periode verschillende maatregelen getroffen. Zo is per 1 juli
2021 de wijziging van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) in werking getreden. Met deze aanscherping
van de wet is onder meer het handhavingsinstrumentarium van toezichthouders versterkt en het toezicht op de advocatuur en het notariaat
verbeterd. Handelaren in bouwmaterialen zijn onder de reikwijdte van de
Wwft BES gebracht, gelet op geïndiceerde witwasrisico’s in de vastgoeden onroerendgoedsector. In dit verband is tevens te vermelden dat in juli
2022 een waarnemend notaris is benoemd op Saba en Sint Eustatius.
Inmiddels is een procedure gestart om een vaste notaris op deze positie te
benoemen. Tot voor kort werd de notariële dienstverlening op Saba en
Sint Eustatius voorzien door Sint Maartense notarissen waardoor deze
transacties niet onder BES-wetgeving vielen. Met de benoeming van de
waarnemend notaris worden nu de notarisdiensten op alle eilanden
binnen Caribisch Nederland op grond van BES-wetgeving verricht.
Daarnaast is de National Risk Assessment witwassen en terrorismefinanciering BES-eilanden recent geactualiseerd. Dit rapport met de belangrijkste uitkomsten en de appreciatie inclusief ondernomen acties is op
30 juni 2022 aan uw Kamer gestuurd.2 Verder zijn – met de Prinsjesdaggelden 2021 voor de aanpak van georganiseerde, ondermijnende
criminaliteit – de tijdelijke versterking van het Openbaar Ministerie BES en
de Rijksrecherche permanent gemaakt en gaan structureel twee rechercheurs van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst aan de slag in
Caribisch Nederland. Het Openbaar Ministerie BES heeft verder een
aanzet gemaakt voor een integraal plan van aanpak witwassen BES. Dit
plan wordt begin 2023 gefinaliseerd. Tot slot, de Financial Action Task
Force (FATF) heeft in augustus 2022 een evaluatierapport gepubliceerd
over het Nederlandse beleid tegen witwassen, terrorismefinanciering en
financiering van de verspreiding van massavernietigingswapens3. Daarin
is Caribisch Nederland ook meegenomen. De aanbevelingen die zijn
gedaan door de FATF met betrekking tot Caribisch Nederland zullen
worden opgevolgd.
Inrichting informatie knooppunt
Binnen het Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN) en de Nationale
Politie (NP) wordt gezamenlijk ingezet op de bestrijding van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit, en er is geld toegekend voor het
aantrekken van twee analisten per korps in het Caribisch gebied. Zo
draagt het opgezette informatie coördinatiepunt Cariben (ICC) binnen de
NP bij aan het verkrijgen van betere regie op de rechtshulp, een snelle en
accuratere informatie-uitwisseling en het opstellen van kwaliteitsproducten. Informatie-uitwisseling is tevens een onderwerp dat wordt
besproken op het Justitieel Vierpartijenoverleg (JVO), en er wordt op dit
moment gewerkt aan een consensus Rijkswet bescherming persoonsgegevens, waarin ook de bescherming van politiële en justitiële gegevens
wordt geregeld. Dit draagt bij aan verbetering van de informatieuitwisseling tussen de landen binnen het Koninkrijk. Voor de periode dat
2
3

Kamerstuk 31 477, nr. 76.
Kamerstuk 31 477, nr. 79.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

2

er nog geen Rijkswet is wordt er gewerkt aan een interim- oplossing ten
behoeve van het uitwisselen van politiegegevens, wat de structurele
uitwisseling van informatie tussen de politiediensten van de landen en
ook met Caribisch Nederland en Europees Nederland mogelijk maakt.
Versterking aanpak financieel economische criminaliteit
Het afgelopen jaar hebben een groot aantal ketenpartners binnen
Caribisch Nederland en de landen in het Caribisch deel van het Koninkrijk
deelgenomen aan opleidingen ten aanzien van financieel economische
criminaliteit (FINEC).
Naast het verhogen van kennis is hiermee ook een netwerk gecreëerd van
mensen die betrokken zijn bij dit onderwerp. Om betere aansluiting met
Europees Nederland te vinden wordt de samenwerking met het KPCN
komend jaar versterkt. In het verlengde hiervan is de samenwerking
tussen medewerkers van het recherchesamenwerkingsteam (RST) en het
KPCN de afgelopen jaren verder versterkt. Zo is er een «combiteam» dat
zich richt op de bestrijding van misdrijven die een ernstige inbreuk op de
rechtsorde maken. Daarnaast heeft het KPCN met ondersteuning van de
NP een cyberafdeling opgezet.
RIEC CN
In de beleidsagenda is aangegeven dat er een verkenning zou plaatsvinden naar een Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Caribisch
Nederland (RIEC CN). Inmiddels is die verkenning afgerond. Op 17 januari
2023 is, in aanwezigheid van de Minister van Justitie en Veiligheid, een
convenant tussen de deelnemende organisaties getekend4. De pilot RIEC
is daarmee officieel gestart. Het Ministerie van JenV draagt financieel bij
aan het RIEC voor 2,04 miljoen euro. Het RIEC CN krijgt in de komende
periode verder vorm en zal hierbij ook een verbinding met het Landelijk
Informatie- en Expertise Centrum in Europees Nederland aangaan.
Uitwerking Bibob
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid is, net zoals de Raad, van oordeel
dat een wettelijke basis voor toepassing van de Wet bevordering
integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) voor
Caribisch Nederland het lokale bestuur mogelijkheden biedt om de
integriteit van de overheid te beschermen door te voorkomen dat het
lokale bestuur ongewild criminele activiteiten faciliteert. Dit sluit aan bij de
prioritering van de aanpak van ondermijning. Het ministerie zal samen
met het lokale bestuur in kaart brengen hoe de Wet Bibob, dan wel een
variant daarvan, zinvol en uitvoerbaar is voor Caribisch Nederland en wat
hiervan de financiële consequenties zijn.
Grensbewaking en migratie
Grensbewaking
Voor grensbewaking zijn de werkzaamheden tot het beter inrichten van
signaleringen aan de grens voortgezet. Een onderdeel hiervan is de
versterkte samenwerking met de landen binnen het Koninkrijk door
middel van het organiseren van informatie-uitwisseling over ongewenste
personen, overstay en watchlists. Hiertoe zijn de afgelopen periode
mogelijkheden verkend om de uitwisseling van informatie van gesigna4

Partners zijn de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius, Saba, het Openbaar Ministerie BES,
het Korps Politie CN, Koninklijke Marechaussee, de Belastingdienst/Douane CN, de unit SZW
CN, IND CN, Financial Intelligence Unit en de Kustwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

3

leerde personen op een geautomatiseerde wijze te laten plaatsvinden.
Uitwisseling van informatie van gesignaleerde personen biedt de
verantwoordelijke grensbewakingsautoriteiten in de landen de
mogelijkheid om gesignaleerde en ongewenste vreemdelingen door
andere landen aan de grens te onderkennen en het vrij reizen van deze
vreemdelingen binnen de Caribische Koninkrijksdelen tegen te gaan. In de
komende periode worden een tijdspad en juridisch kader voor een eerste
pilotfase uitgewerkt.
Multidisciplinaire Maritieme Hub
In 2021 hebben zes diensten in CN (KPCN, OM BES, openbaar lichaam
Bonaire, Koninklijke Marechaussee (KMar), Kustwacht Caribisch Gebied,
Belastingdienst Caribisch Nederland) die belast zijn met handhaving en/of
opsporing een intentieverklaring ondertekend waarin zij vast hebben
gelegd te willen komen tot gezamenlijke inzet in het maritieme domein.
Ter uitvoering van deze intentie hebben de KMar en KPCN besloten
gezamenlijk een patrouillevaartuig aan te schaffen.
De financiering van deze gezamenlijke aanschaf is voorzien door
toekenning van ondermijningsgelden aan deze diensten. Ook de douane
in Caribisch Nederland heeft in dit kader een patrouillevaartuig aangeschaft. Met deze (gezamenlijke) aanschaffen wordt een bijdrage geleverd
aan versterking van de handhaving en opsporing in het maritieme domein
en daarmee aan een betere grip op grensoverschrijdende (ondermijnende) criminaliteit op Bonaire. Dit vergroot de veiligheid op het eiland.
Migratiebeleid
Naast versterking van de grensbewaking behoeft Caribisch Nederland een
goed ontwikkeld, integraal en gelijkwaardig migratiebeleid. Hierbij vragen
de unieke kenmerken van ieder eiland tegelijkertijd een toegespitst
migratiebeleid dat rekening houdt met deze kenmerken. Ontwikkelingen
zoals bevolkingstoename, diversifiëring van de economie en de groei van
toerisme hebben invloed op het te voeren migratiebeleid per eiland. Er
wordt, in nauwe samenspraak met de openbare lichamen, lokale
ketenpartners en uitvoeringsorganisaties en ministeries in Den Haag
gewerkt aan een meerjarige richtinggevende integrale beleidsvisie op
migratie voor Caribisch Nederland. Een eerste concept visie is inmiddels
opgesteld, het streven is om de visie in de eerste helft van 2023 formeel
vast te stellen.
Verder wordt momenteel gewerkt aan de aanpassing van de Wet toelating
en uitzetting (WTU) BES, waar de bovengenoemde meerjarige beleidsvisie op migratie en de evaluatie van de WTU BES5 input voor leveren.
Tevens hebben verschillende ketenpartners binnen de vreemdelingenketen in CN nadere wensen tot aanpassing van de vreemdelingenwet en
-regelgeving in CN gedeeld. Hiermee kunnen volgens de uitvoeringsorganisaties meer handvatten worden gecreëerd om de werkprocessen beter
in te richten en te optimaliseren. Een eerste concepttekst ten behoeve van
de nieuwe WTU BES is inmiddels opgesteld. Het streven is om de formele
consultatie begin 2023 te starten. Uw Kamer zal via de gebruikelijke
procedure over de inhoud van de beoogde wijzigingen worden
geïnformeerd.
Implementatie themaregister mensenhandel
In het kader van de aanpak van mensenhandel en -smokkel worden
signalen en meldingen in een themaregister geregistreerd, conform een
5

Evaluatie van Wet toelating en uitzetting BES, WODC (Pro Facto), maart 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

4

hiertoe opgesteld convenant. Echter, het gebruik van het themaregister
door de ketenpartners is nog niet optimaal. De komende tijd zal het
register nadrukkelijker onder de aandacht van de ketenpartners worden
gebracht zodat dit beter gevuld kan worden en in de toekomst eventueel
ook met input uit andere landen van het Caribisch deel van het Koninkrijk.
Tevens wordt het bestaande Memorandum of Understanding (MoU)
mensenhandel en mensensmokkel, dat tussen de landen binnen het
Koninkrijk is gesloten, geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie worden
voorstellen gedaan voor een hernieuwd MoU op dit thema dat naar
verwachting begin 2023 wordt vastgesteld. Dit MoU vormt de basis van
nauwe samenwerking tussen de landen in de bestrijding van mensenhandel en mensensmokkel.
Resocialisatie, re-integratie en jeugdbeleid
Actieve detentie gericht op re-integratie
Binnen het traject «veranderende sanctietoepassing CN» is de afgelopen
periode een stap gezet met de accordering van het opgestelde beleidskader re-integratie en resocialisatie. Het beleidskader bevat een ketenbrede visie op de maatregelen die nodig zijn voor optimalisering van de
ondersteuning en begeleiding van gedetineerden die terugkeren naar de
maatschappij. Met deze accordering gaat het traject veranderende
sanctietoepassing een nieuwe concretiseringsfase in waarbij de plannen
uit het beleidskader geconcretiseerd worden in een implementatieplan.
Hierna zullen de maatregelen beschreven in het beleidskader geïmplementeerd worden binnen de strafrechtketen en de openbare lichamen.
Het aankomend jaar staat in het teken van het toewerken naar een
convenant of bestuursakkoord met de openbare lichamen en betrokken
ketenpartners over nazorg aan ex-gedetineerden. De zes basisvoorwaarden voor re-integratie (huisvesting, identiteitsbewijs, werk, zorg en
sociaal netwerk en schuldenproblematiek) staan hierbij centraal.
Het afgelopen jaar is er binnen de Justitiële Inrichting Caribisch Nederland
(JICN) gewerkt aan de implementatie van het Detentie & Re-integratie
(D&R) beleid zoals dat in Europees Nederland ook wordt uitgevoerd. Zo is
de Integrale Screening en Selectie procedure ingevoerd in de JICN. Deze
procedure is de eerste stap in het D&R proces om ervoor te zorgen dat er
een juist beeld gevormd wordt over een gedetineerde. Stap voor stap
zullen alle onderdelen in het D&R proces gerevalueerd worden om aan te
sluiten op de CN context. Het is lastig gebleken om de re-integratie van
gedetineerden uit Sint Eustatius en Saba in goede banen te leiden, onder
andere door de 900 km afstand tussen de eilanden. Daarnaast zijn de
huidige wettelijke kaders ook een uitdaging, bijvoorbeeld de verlofregeling BES. Momenteel onderzoekt JenV welke korte- en lange termijn
oplossingen kunnen worden gebruikt om re-integratie van gedetineerden
uit Sint Eustatius en Saba in goede banen te leiden.
Verbetering forensische zorg
Binnen de JICN is een pilot gestart met als doel het realiseren van
beveiligde forensische zorg voor gedetineerden. De specialistisch
medische zorg binnen de forensische zorgafdeling (FZA) wordt verleend
door de Psychiaters Maatschap Antillen. Voor ambulante behandeling na
detentie wordt aansluiting gezocht bij het detentie- en re-integratieprogramma waarbij bovendien wordt samengewerkt met Mental Health
Caribbean (MHC) en andere relevante ketenpartners als bijvoorbeeld
reclassering. De FZA binnen de JICN wordt het komende jaar nog
voortgezet in de structuur van de pilot en ook op diezelfde wijze gefinancierd. Er wordt toegewerkt naar een structurele financieringsvorm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

5

Daarnaast is van belang te vermelden dat opdracht is gegeven aan een
Koninkrijksbrede Werkgroep Forensische Zorg en Plaatsing in een
Inrichting voor Jeugdigen (PIJ). Doelstelling voor deze werkgroep is het
realiseren van forensische zorgvoorzieningen zowel residentieel als
ambulant voor volwassenen en jeugdigen in het Caribisch deel van het
Koninkrijk, zodat ook voor deze inwoners een TBS/PIJ-maatregel of
(residentiële) forensische behandeling kan worden opgelegd als dat
noodzakelijk is. Deze werkgroep heeft, naast vertegenwoordigers van de
justitieministeries van de vier landen, ook als leden de voorzitters van de
overleggen van gevangenisdirecteuren, directeuren reclassering en
directeuren geestelijke gezondheidszorgorganisaties in de Caribische
regio. Door samen te werken tussen Caribisch Nederland en de landen in
het Caribisch deel van het Koninkrijk ontstaan meer mogelijkheden om
verschillende typen behandeling aan te bieden en zouden bewoners van
Saba en Sint Eustatius gebruik kunnen maken van faciliteiten in Sint
Maarten. In deze werkgroep worden verschillende opties nader verkend
en waar al mogelijk uitgewerkt.
Monitoren jeugdstrafrecht
Met ingang van 1 augustus 2020 is het jeugdstrafrecht in Caribisch
Nederland formeel van kracht geworden. In de beleidsagenda is hierover
aangegeven dat de komende jaren aandacht zal worden besteed aan het
verder op peil brengen van de kwaliteit van de uitvoering. Om een beeld
te krijgen van de voortgang, is door de betrokken ketenpartners in
gezamenlijkheid een evaluatie uitgevoerd. Daaruit blijkt dat de betrokken
partners elkaar weten te vinden en dat met de huidige middelen wordt
geprobeerd om zo goed mogelijk vorm te geven aan de advisering, het
toezicht en de begeleiding in jeugdstrafzaken.
Tegelijkertijd is de constatering dat nog veel voor verbetering vatbaar is,
hetgeen betekent dat de bestaande mogelijkheden en middelen nog niet
optimaal worden benut. Zo wordt de mogelijkheid om Halt in te zetten
nog onvoldoende benut en lukt het nog onvoldoende om jeugddetentie
ook daadwerkelijk als laatste redmiddel in te zetten. Uit de evaluatie blijkt
verder dat het komen tot een organisatie-overstijgende, ketenbrede
aansturing en monitoring als essentieel wordt gezien voor verdere
verbetering van de kwaliteit van de uitvoering. Over de uitkomsten van de
evaluatie zijn de betrokken ketenpartners in Caribisch Nederland zowel
met elkaar als met het ministerie in gesprek.
Inzet preventie jeugdcriminaliteit
Sinds 2017 wordt op Bonaire uitvoering gegeven aan preventieve
justitiële gedragsinterventies zoals «Alleen jij bepaalt wie je bent» (AJB).
Deze interventie is gericht op voorkomen van crimineel gedrag op het
gebied van vermogens-, drugs- en geweldsdelicten. De belangrijkste
elementen waarop de interventie is gestoeld zijn de inzet van trainers als
positieve rolmodellen, vrijetijdsbesteding in groepsverband, duidelijke
afspraken over gewenst en ongewenst gedrag, individuele begeleiding en
niet al te intensief interveniëren. Kort gezegd komt dit erop neer dat extra
focus wordt gelegd op dadergerichte preventie bij jongeren met een
risicoprofiel. Dit gebeurt in samenwerking met de scholen.
In september 2021 is, in samenwerking met het openbaar lichaam Bonaire
en de Johan Cruyff Foundation, gestart met AJB-Junior. Uitvoering
hiervan vindt plaats door de overheidsdienst Indebon die samenwerkt met
basisscholen. Het uitgangspunt is dat de huidige AJB-methodiek op
dezelfde manier aan kinderen in de leeftijdscategorie tussen 10 en 12 jaar
wordt aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

6

Verder hebben in het tweede en derde kwartaal van 2022 voorbereidingen
plaatsgevonden voor de start van het Leerorkest op Saba en Sint
Eustatius. Het Leerorkest is een muzikaal en sociaal programma dat
kinderen sterker en gelukkiger wil maken. Het is niet alleen heel leuk om
te doen, maar ook bewezen goed voor de cognitieve, sociale en emotionele ontwikkeling. Wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat het
maken van muziek een sterke positieve invloed heeft op de ontwikkeling
van de hersenfuncties die verantwoordelijk zijn voor het reguleren van
impulsen, en zodoende de kans op het ontstaan van criminaliteit bij
(kwetsbare) jongeren in de basis verkleint. Naar verwachting zal de start
op Saba en Sint Eustatius in het eerste kwartaal 2023 plaatsvinden.
Crisisbeheersing
In de beleidsagenda is op het terrein van crisisbeheersing een aantal
speerpunten benoemd, waaronder het verstevigen van de samenwerking
in de regio, informatiemanagement en -coördinatie, en de kwaliteit en
robuustheid van de crisisorganisatie. Deze speerpunten hangen met
elkaar samen en maken onderdeel uit van de opvolging van de evaluatie
van de Veiligheidswet BES. Immers, de speerpunten hebben tot doel een
goed functionerend stelsel van crisisbeheersing in CN te realiseren. Het
evaluatierapport is op 25 april 20226 aan uw Kamer aangeboden. Op
19 december 2022 is een beleidsreactie op deze evaluatie aan uw Kamer
verzonden7.
De Veiligheidswet BES is afgeleid van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr).
Laatstgenoemde wet is (ook) geëvalueerd en dat heeft geleid tot de
zogeheten contourennota op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg. Deze contourennota is op 6 december 2022 aan uw Kamer
gezonden8. Indachtig het principe van comply or explain zal de contourennota als vertrekpunt worden genomen voor de inrichting van het
stelsel in Caribisch Nederland.
Afwijkende keuzes zullen worden toegelicht, bijvoorbeeld vanwege de
ligging, de kleinschaligheid, de bestuurlijke structuur of het insulaire
karakter van Caribisch Nederland.
Randvoorwaarden
Voor het bereiken van de doelen genoemd onder de bovengenoemde
speerpunten van het JenV-beleid in Caribisch Nederland, maar ook voor
het in brede zin verbeteren van de rechtvaardigheid en veiligheid in
Caribisch Nederland, werkt het Ministerie van JenV aan het beter op orde
brengen van diverse randvoorwaarden.
Toegang tot het recht
Om te werken naar een gelijkwaardig voorzieningenniveau voor Caribisch
Nederland, volgens het beginsel van comply or explain, is «toegang tot
het recht» geïdentificeerd als referentiepunt voor JenV. Hierbij kan worden
gedacht aan toegang tot juridische dienstverlening door bijvoorbeeld
juridische loketten, notarissen, deurwaarders en advocaten. Met een
referentiepunt wordt een concreet ambitieniveau aangeduid dat aangeeft
wat een gewenste (minimale) invulling is op een specifiek onderwerp, in
dit geval toegang tot het recht. Dat referentiepunt dient als een stip aan de
horizon waar in de komende jaren (5 à 10 jaar) naartoe gewerkt wordt. Het
te ontwikkelen referentiepunt gaat ons helpen om inzicht te krijgen wat de
6

Kamerstuk 31 568 en 29 517, nr. 221.
Kamerstuk 31 568 en 29 517, nr. 228.
8
Kamerstuk 29 517, nr. 225.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

7

komende tijd nodig is en welke prioriteiten hierbij moeten worden
gesteld.
Ten aanzien van de organisatie van juridische loketten in Caribisch
Nederland zijn het afgelopen jaar op hoofdlijnen opties verkend en in
kaart gebracht. Momenteel vinden er gesprekken plaats met de openbare
lichamen van Bonaire, Saba en Sint Eustatius om tot een concreter
scenario te komen. Hiertoe worden verschillende scenario’s onderzocht,
waarbij onder andere wordt bekeken in hoeverre aansluiting kan worden
gezocht bij reeds bestaande voorzieningen in Europees Nederland, zoals
het Juridisch Loket. De lessen uit de succesvolle pilot Legal Desk die de
afgelopen jaren op Saba heeft gelopen, worden ook meegenomen in de
verkenning. Naar verwachting zal begin 2023 een concreter uitgewerkt
scenario voorliggen met structurele financiële dekking. De inzet is om te
komen tot een duurzame, structurele voorziening die zoveel mogelijk
aansluit de lokale context en behoeftes op de verschillende eilanden. Tot
de structurele voorziening er is, zal de pilot op Saba worden voortgezet.
Rijksbrede Veiligheidsstrategie
In september 2022 is de Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid
2022 verzonden aan uw Kamer9. Deze analyse geeft een overzicht van
uiteenlopende dreigingen die de nationale veiligheid van het Koninkrijk
der Nederlanden kunnen aantasten. De Rijksbrede Risicoanalyse vormt
belangrijke input voor de Rijksbrede Veiligheidsstrategie. Deze strategie
zet de strategische koers uit voor de komende zes jaar om het Koninkrijk
der Nederlanden weerbaarder te maken tegen en voor te bereiden op het
brede palet aan risico’s (security en safety) voor de nationale veiligheid.
Het Caribisch deel van het Koninkrijk is nauw betrokken bij de totstandkoming. De Rijksbrede Veiligheidsstrategie zal in het eerste kwartaal aan
uw Kamer worden gezonden.
Stand van zaken ontwikkeling wetgeving
Het Ministerie van JenV werkt voortdurend aan het schrijven van nieuwe
wetten en het moderniseren van bestaande wetten. Conform het principe
van comply or explain wordt Caribisch Nederland waar mogelijk en
opportuun meegenomen in wetgeving die ook in Europees Nederland
gaat gelden. Op terreinen waar dat niet mogelijk of opportuun is, wordt
separate wetgeving voor Caribisch Nederland opgesteld.
In het kader van de rijksbrede uitwerking van comply or explain is uw
Kamer op 22 december door de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties geïnformeerd over het huidige wetgevingsprogramma voor (onder andere) Caribisch Nederland waaraan JenV op dit
moment werkt. In deze brief wordt inhoudelijk op enkele wetten
ingegaan10.
Bestuurlijke bevoegdheden
In de beleidsagenda is opgenomen dat de gezaghebbers de komende
jaren een aantal nieuwe bestuursrechtelijke bevoegdheden zullen krijgen.
Het in de beleidsagenda genoemde wetsvoorstel tot wijziging van de
Opiumwet 1960 BES ziet op het creëren van de bevoegdheid om
drugspanden te sluiten, zodat de gezaghebbers beter in staat worden
gesteld om de uit drugsgebruik voortvloeiende risico’s voor de volksgezondheid te voorkomen en te beheersen en de nadelige effecten van de
productie en distributie van, handel in en het gebruik van drugs tegen te
9
10

Kamerstuk 30 821, nr. 165.
Kamerstuk 36 200 IV, nr. 44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

8

gaan. Een voorstel is in consultatie geweest en ligt inmiddels bij de
Afdeling advisering van de Raad van State voor advies. De verkennende
werkzaamheden in voorbereiding op de wijziging van de Wet openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (WolBES) ten behoeve van
enkele bevelsbevoegdheden, ter handhaving van de openbare orde, en
een bestuurlijke boete voor overlast in de openbare ruimte zijn gestart.
Ook is Caribisch Nederland vanuit het principe comply or explain
meegenomen in het wetsvoorstel tot wijziging van de Gemeentewet en de
WolBES in verband met de uitbreiding van de sluitingsbevoegdheid van
de burgemeester en de gezaghebber ter handhaving van de openbare
orde bij ernstig geweld of een wapenvondst. Dit voorstel is momenteel
aanhangig bij uw Kamer.11
Wetboek van Strafvordering BES
Ten behoeve van de voorbereiding van het wetsvoorstel voor het nieuwe
Wetboek van Strafvordering BES is de Erasmus Universiteit gevraagd om
een rapportage op te stellen met betrekking tot onder andere de
benodigde activiteiten om de implementatie van het nieuwe wetboek te
bewerkstelligen en de gevolgen van het nieuwe wetboek voor de
betrokken organisaties. Ook wordt de noodzaak van overgangsrecht
onderzocht. Naar aanleiding van de inzichten uit deze rapportage zullen
de benodigde financiële middelen beschikbaar moeten worden gesteld
om de implementatie te kunnen realiseren. Voor de voorbereiding en het
parlementaire proces zal naar verwachting nog enkele jaren nodig zijn.
Consensus Rijkswet gegevensbescherming
Het project dat ziet op de totstandkoming van een consensus Rijkswet
waarin wordt voorzien in een passend, adequaat en gelijkwaardig
beschermingsniveau voor de verwerking van persoonsgegevens,
politiegegevens, justitiële en strafvorderlijke gegevens binnen het
Caribisch deel van het Koninkrijk, verloopt voorspoedig. Het voorstel
bestaat uit drie delen. Het eerste deel, dat in nauw overleg met de
Caribische landen en Caribisch Nederland tot stand is gekomen, is tijdens
het Justitieel Vierpartijenoverleg (JVO) van januari 2023 voorgelegd. Uw
Kamer wordt hierover binnenkort nader geïnformeerd. Voorlegging van
de andere delen van de consensus Rijkswet aan het JVO volgt later dit
jaar.
Tot slot
De JenV beleidsagenda voor Caribisch Nederland 2021–2025 biedt een
breed overzicht van de verschillende ambities die wij als bewindspersonen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid hebben. De afgelopen
maanden is op diverse punten voortgang geboekt. Tegelijkertijd is nog
veel werk te verzetten. Het comply or explain-principe en de recentelijk
door uw Kamer aangenomen motie van het lid Wuite c.s.12 helpen ervoor
te zorgen dat Caribisch Nederland binnen JenV voortdurende aandacht
krijgt.
Daarbij zijn wij ons, net als de Raad, bewust van de kwetsbaarheid van de
openbare lichamen en lokale uitvoeringsorganisaties als gevolg van
beperkte capaciteit. Dit vergt een voortdurend gesprek tussen het
ministerie, de openbare lichamen en lokale organisaties om zo efficiënt
mogelijk samen te werken en een goede balans te vinden tussen sturing

11
12

Kamerstuk 36 217, nr. 2.
Kamerstuk 36 200 IV, nr. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

9

vanuit het ministerie en lokale verantwoordelijkheden en initiatieven.
Gezamenlijk werken wij verder aan een rechtvaardig en veilig Caribisch
Nederland.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius
De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

10

BIJLAGE:

STAAT VAN DE RECHTSHANDHAVING CARIBISCH NEDERLAND
2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 279, nr. 770

11