> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag

College van Burgermeester en Wethouders van de
gemeenten

Directie Maatschappelijke
Ondersteuning
Bezoekadres:
Parnassusplein 5
2511 VX Den Haag
T 070 340 79 11
Postbus 20350
2500 EJ Den Haag
www.rijksoverheid.nl
Inlichtingen bij

Kenmerk
1271937-171348-DMO

Datum
Betreft

22 december 2017
Toegankelijkheid van de maatschappelijke opvang en
beschermd wonen

Uw brief
-

Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de datum
en het kenmerk van deze
brief.

Geacht college,
Met deze brief willen wij uw aandacht vragen voor de landelijke toegankelijkheid
van de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Deze brief is in overleg
met Federatie Opvang en het ministerie van BZK opgesteld. Aanleiding vormt het
mystery guest onderzoek naar de toegankelijkheid van de maatschappelijke
opvang dat het Trimbos-instituut in 2017 heeft uitgevoerd. Dit onderzoek is als
bijlage toegevoegd aan deze brief. Het Trimbos-instituut concludeert dat de
landelijke toegankelijkheid van de maatschappelijke opvang op dit moment nog
onvoldoende gewaarborgd is voor dak- en thuisloze aanvragers. Er wordt nog niet
overal gewerkt naar de letter èn de geest van de Wet maatschappelijke
ondersteuning 2015 (Wmo 2015).
Landelijke toegankelijkheid maatschappelijke opvang
De ‘landelijke toegankelijkheid’ van beschermd wonen en opvang is vastgelegd in
artikel 1.2.1 van de Wmo 2015. In 2014 bevestigde de Raad van Europa dat de
Nederlandse overheid (rijk en gemeenten) dakloze mensen overal toegang tot
opvangcentra moet verlenen. Om de landelijke toegankelijkheid van de
maatschappelijke opvang ook in de praktijk te waarborgen, is in 2015 een
convenant (ondertekend door alle centrumgemeenten) en de Handreiking
Landelijke toegankelijkheid en regiobinding maatschappelijke opvang opgesteld
(VNG, 2015). Deze handreiking bevat model-beleidsregels voor
(centrum)gemeenten om te bepalen waar een dak- of thuisloze het beste
maatschappelijke opvang kan krijgen. Het komt in de kern op het volgende neer.
Zoals bepaald in de Wmo 2015 kan een persoon die opvang nodig heeft
aankloppen bij elke gemeente. Een cliënt mag de toegang tot opvang niet worden
geweigerd op grond van het gebrek aan binding met de gemeente van
aanmelding. Een cliënt die zich meldt voor opvang heeft ingevolgde de Wmo 2015
recht op onafhankelijke cliëntenondersteuning.
Uitkomsten mystery guest onderzoek
Uit het onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat bijna de helft (51%) van de
mystery guests tijdelijk werd toegelaten tot de opvang en de andere helft (49%)
niet. Een groot deel van de niet toegelaten mystery guests ontving geen enkele
vorm van ondersteuning na een verzoek om hulp. De uitkomsten van het
onderzoek zijn in het bestuurlijke overleg van 6 december jl. tussen gemeenten,

Pagina 1 van 3

Federatie Opvang, BZK en VWS besproken. We hebben gezamenlijk geconcludeerd
dat de uitkomst van het onderzoek zorgelijk is en dat verbetering noodzakelijk is.
Omdat we handelingsverlegenheid op dit onderwerp willen voorkomen, hebben we
als bijlage een factsheet ‘landelijke toegankelijkheid maatschappelijke opvang en
beschermd wonen’ toegevoegd. We vragen u dit te delen met de medewerkers
binnen uw organisatie die zich bezig houden met de cliënten die gebruik (willen)
maken van de maatschappelijke opvang en die deze afspraken moeten kennen.
Tevens verzoeken wij u hierover contact op te nemen met de maatschappelijke
opvanginstellingen teneinde ze te herinneren aan de gemaakte afspraken.
Wellicht ten overvloede melden wij u hierbij dat er ook een convenant en
handreiking m.b.t. landelijke toegankelijkheid in het beschermd wonen is
opgesteld gebaseerd op dezelfde principes. Tijdens het bestuurlijke overleg op 6
december jl. is afgesproken dat de VNG er voor zorgt dat dit convenant uiterlijk
half maart 2018 door alle centrumgemeenten is ondertekend, gezien het belang
van de uitvoering hiervan.
Verder willen wij u wijzen op de landelijke commissie waar in het convenant over
de landelijke toegankelijkheid van de maatschappelijke opvang (en beschermd
wonen) is voorzien. Tijdens het bestuurlijk overleg is afgesproken dat deze
commissie vanaf 1 maart 2018 zal gaan functioneren, waarna gemeenten hier
gebruik van kunnen maken als zij onderling niet tot een goede oplossing kunnen
komen.
Basis Registratie Personen (BRP)
De essentie van de BRP en het bijhouden daarvan is dat de overheid haar burgers
kent en weet te bereiken. In de praktijk geldt de inschrijving in de BRP (op een
woon- of briefadres) als voorwaarde voor veel voorzieningen. Als de BRP om wat
voor reden dan ook niet aansluit op de persoonlijke situatie van de burger, moet
de overheid maatwerk bieden en daarbij uitgaan van een integrale benadering van
de situatie van de burger. De uitgangspunten hiervoor zijn door de minister van
BZK vastgelegd in de Circulaire Briefadressen.1 Omdat wij signalen krijgen dat ten
aanzien van dit onderwerp ook handelingsverlegenheid bestaat, hebben wij in de
bijgevoegde factsheet hier ook een passage over opgenomen. Ook hierbij is het
verzoek deze informatie te delen met de medewerkers binnen uw organisatie die
deze afspraken moeten kennen.
Tot slot
Indachtig de uitwerking van het advies van de commissie Dannenberg hebben wij
besloten deze brief niet alleen naar het college van B&W van de
centrumgemeenten te sturen, maar naar het college van B&W van alle gemeenten
in Nederland. Elke gemeente heeft hierin – conform de Wmo 2015 – immers een
verantwoordelijkheid om tijdig maatschappelijke ondersteuning te bieden ten
einde dakloosheid te voorkomen.
Wij geven u voorts in overweging om deze brief inclusief de betreffende bijlagen
ter kennisname naar uw gemeenteraad te sturen. Het is van belang dat hij er op
toeziet dat de landelijke toegankelijkheid van de maatschappelijke opvang en
beschermd wonen in uw gemeente worden gewaarborgd en mensen de
ondersteuning ontvangen die zij nodig hebben.

1

De circulaire BRP en briefadres (ministerie van BZK):
https://www.rvig.nl/documenten/circulaires/2016/11/01/circulaire-brp-en-briefadres
Pagina 2 van 3

Deze brief stuur ik in afschrift aan de directeuren van de instellingen voor
maatschappelijke opvang en beschermd wonen, Mind, Stichting Werkplaats
COMO, Divosa en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken.
Hoogachtend,
de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

Paul Blokhuis

de algemeen directeur van de VNG,

Jantine Kriens

Pagina 3 van 3