Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblemabek

0909201500001

KCAF
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Zijne excellentie de heer drs. S.A. Blok
Postbus 20011
2500 EA Den Haag

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf.nl

E infotSJkcaf nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO017101776S

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek

0909201500002

3

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Zijne excellentie de heer drs. S.A. Blok

KCAF

Postbus 20011
2500 EA Den Haag
Cc Wethouders Wonen van de betrokken gemeenten, bestuur NVB en bestuur WEW
Betreft: Aanbieding voorstel gerichte financieringsaanpak funderingsherstel

Nieuwegein, 7 september 2015
Hooggeachte heer Blok,

Inleiding
Voor een deel van de eigenaren van woningen die met funderingsproblemen kampen, is het niet
mogelijk om financiering uit de markt te realiseren voor urgent funderingsherstel. Dit komt doordat
de woning (mede als gevolg van de geconstateerde funderingsproblemen) financieel 'onder water
staat', dan wel doordat de financiële draagkracht van de huiseigenaar te laag is voor een aanvullende
lening. De hoogte van de kosten die met herstel gemoeid zijn (gemiddeld tussen de € 40.000 en €
50.000) speelt hierbij ook een belangrijke rol. Anders gezegd, met de huidige financieringscriteria
voor wat betreft de 'Loan to Income' (LTl) en 'Loan to Value' (LTV), komen diverse huiseigenaren met
urgente funderingsproblemen niet in aanmerking voor hypothecaire financiering en lukt het hen
daardoor niet de benodigde financiering voor het herstel rond te krijgen. Met als resultaat dat in de
praktijk de woning bouwkundig nog meer verslechtert en de waarde verder daalt. Ook worden
hierdoor kansen gemist in de sfeer van energiebesparing.
Cruciaal daarbij is dat wanneer één huiseigenaar in een rijtje woningen de financiering van het
funderingsherstel niet rond krijgt, in de regel het hele herstelproject stil komt te liggen. Dit komt
doordat duurzaam en adequaat herstel alleen per bouwkundige eenheid kan plaatsvinden. Daarmee
is hier sprake van een collectief vraagstuk, waarbij de genoemde stagnatie van funderingsherstel in
de praktijk leidt tot onzekerheid bij alle huiseigenaren in getroffen woonblokken, onveilige
woonsituaties en achteruitgang van de leefbaarheid in buurten die te maken hebben met deze
problematiek.
Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) biedt u in reactie hierop het voorstel
'gerichte financieringsaanpak funderingsherstel' aan, dat op hoofdlijnen een oplossing uiteenzet voor
de financieringsproblematiek van funderingsherstel. Het voorstel is de uitkomst van een proces dat
begin 2014 is begonnen, toen het KCAF, op verzoek van U en de Tweede Kamer\ een eerste notitie
uitbracht over deze problematiek. Daaropvolgend hebben er nadere gesprekken plaatsgevonden
tussen vertegenwoordigers van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), de gemeenten
Dordrecht, Rotterdam, Schiedam en Zaanstad, het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW/NHG), uw
ministerie en KCAF, met inhoudelijke inbreng vanuit het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting
NedeHand (SVn).

' motie De Vries (Kamerstuk 32 757, nr. 67)

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf.nl

E info@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RAB00171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek

0909201500003
Het voorstel zet in op een gerichte aanpak ten aanzien van huiseigenaren die te maken hebben
met (urgente) funderingsproblemen bij hun woning, door de instelling van een collectief
gedragen funderingsfonds. Daarnaast richt het zich op het zo veel mogelijk voorkomen van
toekomstige vergelijkbare gevallen.

KCAF

Funderingsfonds
KCAF en de vertegenwoordigers van voornoemde partijen willen met behulp van een funderingsfonds het mogelijk maken dat leningen kunnen worden verstrekt aan huiseigenaren met een
urgente herstelopgave, waarbij voor de voorwaarden wordt gekeken naar de persoonlijke situatie.
Daarbij zou de voorwaarde gehanteerd kunnen worden dat een funderingslening alleen wordt
verstrekt, indien het herstel plaatsvindt onder een goede procesbegeleiding al dan niet onder regie
van de gemeente of een extern bureau (zodat dit geborgd is en duurzaam en kwalitatief hoogwaardig
wordt uitgevoerd). Verder is de insteek dat bij een bouwkundige eenheid bestaande uit meerdere
woningen het fonds in één keer alle desbetreffende eigenaren kan financieren, zodat het blok in één
keer hersteld kan worden.
Voor het slagen van het fonds wordt een open en actieve rol verwacht van de betrokken gemeenten
op het gebied van voorlichting, handhaving en het (laten) voeren van de regie. Daarnaast heeft het
voorstel ook oog voor het in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen van deze problematiek, onder
andere door de bekende straten/wijken met funderingsproblemen te registeren in het Kadaster,
zodat banken/hypotheekverstrekkers de mogelijkheid krijgen bij de financienngsaanvraag voor een
woningaankoop in deze gebieden zo nodig een funderingsonderzoek te gaan vragen.
Funding van het fonds
De bedoeling is dat het fonds gevoed gaat worden door een publiek-private coalitie en een
revolverend karakter krijgt. Het fonds is in opzet landelijk zodat geen wildgroei van verschillende
initiatieven ontstaat, maar wordt toegankelijk voor inwoners van deelnemende gemeenten. Waarbij
er nadrukkelijk ruimte blijft voor nieuwe gemeenten om aan te sluiten. De omvang van het fonds
wordt voorzien op 65 tot 100 miljoen euro, nader te specificeren op basis van toetsberekeningen
door SVn. Dat zou ruimte bieden voor het verstrekken van maximaal 2.000 leningen van gemiddeld €
50.000 in een periode van 5 jaar na implementatie van het fonds. Die omvang sluit aan bij de
inschatting van de urgente opgave voor deze periode in het DSP-rapport 'Gemeentelijke aanpak van
schade aan houten paalfunderingen' (2014), dat is opgesteld in opdracht van uw ministerie.
Het idee is dat de risico's ten aanzien van de leningen worden gedragen door de bijdragen van
deelnemende gemeenten (ten aanzien van het betalingsrisico) en de hypotheekverstrekkers/WEW
(ten aanzien van het restschuldrisico). Het is daarnaast nodig dat het fonds de beschikking krijgt over
een bepaalde hoeveelheid eigen vermogen, mede ook om de verder benodigde middelen tegen
aantrekkelijke tarieven op de kapitaalmarkt aan te kunnen trekken.
Door de werkgroep is ingeschat dat -afhankelijkvan de mate waarin het fonds ook energiebesparing
bij de opstal mag meefinancieren- er een eigen vermogen van 10 tot 20 miljoen euro nodig is. De
vraag is of het Rijk bereid is, om indien genoemde partijen zorgen voor de afdekking van het
betalings- respectievelijk restschuldrisico (anders dan financiering van energiebesparing), te zorgen
voor het benodigde eigen vermogen van het beoogde funderingsfonds.

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf nl

Einfo@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek

Om het voorstel van de werkgroep daadwerkelijk te realiseren, moeten de bevoegd bestuurders
van de in de werkgroep vertegenwoordigde partijen definitief instemmen met de implementatie
van het voorstel en ieders voorziene (financiële) invulling van het fonds. We zenden hen daarom

KCAF

deze brief in afschrift. Daarnaast is onlangs voor de eerste keer inhoudelijk gesproken over dit
voorstel met vertegenwoordigers vanuit het Verbond voor Verzekeraars.
Zowel voor de individuele huiseigenaren, als met het oog op een "gelijk speelveld" is het immers van
groot belang dat alle partijen die hypotheken verstrekken ('groot en klein') hier aan deelnemen.
Punten van nadere uitwerking
Er zijn nog praktische vragen die nader dienen te worden uitgewerkt. We denken hierbij aan
fondsbeheer, concrete normen en voorwaarden waaronder betrokken partijen hun inbreng in het
fonds leveren en partijen kunnen lenen, de realisatie van externe funding en het uitwerken van de
één-loketgedachte/procesbegeleiding. Last but not least vergen enkele kwesties in de (fiscale)
regelgeving een oplossing om de hier voorgestelde gezamenlijke aanpak tot een succes te maken.
De basis van de aanpak is om -zolang de draagkracht van het huishouden te kort schiet- tijdelijk geen
rente en aflossing te laten betalen (vergelijkbaar met de werkwijze bij de startersleningen) waardoor
de extra financiële last van de herstelleningen beperkt kan worden. Op dit punt kan aansluiting
worden gezocht bij de reeds bestaande fiscale restschuldfaciliteit, waarbij de rente op de
restschuldlening aftrekbaar is van het inkomen zonder dat aflossing verplicht is. Verder is er ruimte
nodig voor het WEW om, indien de bestaande hypotheek op de woning is verstrekt onder NHGgarantie, ook op de aanvullende herstellening NHG te kunnen verstrekken.
Afrondend
Met het voorliggende voorstel zijn we in zowel inhoudelijk opzicht als qua draagvlak verder dan we
tot voor kort hadden kunnen denken. KCAF is dan ook verheugd over de positieve stappen die er met
behulp van publiek-private samenwerking zijn gezet. Hiermee kan de (beleids)verkennende fase
worden afgesloten; en kan in beginsel worden overgegaan tot de verdere operationalisering en
verfijning. KCAF hecht er daarom aan dit voorstel nu met U te delen. Vanwege het belang er van en
om u te informeren over de positieve stappen die we als publiek-private samenwerking reeds
hebben gezet, alsmede met het oog op de nog afte sluiten City Deals met de steden (in het kader
van de 'Agenda Stad').
KCAF is, met betrokken partijen uit de werkgroep financiering funderingsherstel, benieuwd of U
bereid bent om aan bijgaand voorstel ruimte te geven in uw behandeling van het dossier' aanpak
funderingsproblematiek', mede in het licht van de genoemde motie De Vries. Desgewenst geven we
U uiteraard graag een nadere toelichting.
Met vriendelijke groeten.
Prof. Drs. P.J. Boelhouwer, voorzitter KCAF

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf.nl

Ir. D.A. de Jong, directeur KCAF

E info@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek

0909201500005

- 3

Voorstel gerichte financieringsaanpak JCAF
funderingsherstel
dd. 3 september 2015

Inleiding
Deze notitie bevat een concreet voorstel voor een gerichte aanpak ten aanzien van huiseigenaren die te maken
hebben met (urgente) funderingsproblemen bij hun woning. Momenteel is het voor veel eigenaren niet
mogelijk om financiering te realiseren voor het benodigde funderingsherstel; dit komt o.a. door het
onverwachte van de vereiste ingreep (waardoor er niet voor is gespaard), de hoogte van de kosten die
daarmee gemoeid zijn en de momenteel geldende financieringseisen voor wat betreft de 'Loan to Income' (LTl)
en ' Loan to Value' (LTV). Daarnaast speelt dat de urgentie tot herstel niet altijd op hetzelfde moment wordt
gevoeld door betreffende huiseigenaren van eenzelfde woonblok, waardoor het in de praktijk (hoewel
noodzakelijk) erg moeilijk blijkt te zijn om In 1 keer de fundering van een heel blok woningen aan te pakken.
Kern van het voorstel is het instellen van een funderingsfonds, waaruit leningen kunnen worden versterkt aan
alle huiseigenaren met urgente funderingsproblemen, die hier gebruik van willen maken. Gecombineerd met
een goede procesbegeleiding zodat daadwerkelijk in één keer een blok woningen hersteld kan worden en waar
mogelijk ook verduurzaamd. Dit met een actieve rol van de betrokken gemeente op het gebied van voorlichting
en handhaving. Verder heeft het voorstel oog voor het in de toekomst zoveel mogelijk voorkomen van deze
problematiek, door in de bekende straten/wijken met funderingsproblemen banken/hypotheekverstrekkers de
mogelijkheid te bieden bij de financienngsaanvraag voor een woningaankoop, een funderingsonderzoek te
gaan vragen.
Dit voorstel is de uitkomst van een proces waarbij allereerst begin 2014 het KCAF, op verzoek van het
ministerie van BZK en de Tweede Kamer, een inventariserende notitie over het financieringsvraagstuk van
particuliere woningeigenaren met noodzakelijk funderingsherstel heeft uitgebracht. Hierover Is in april 2014
een brede Ronde Tafel Conferentie georganiseerd door KCAF, samen met de gemeente Zaanstad. Vervolgens
hebben er in werkgroepverband nadere gesprekken plaatsgevonden tussen de NVB (Nederlandse Vereniging
van Banken), betrokken gemeenten, het ministerie van BZK, het Waarborgfonds Eigen Woningen (NHG) en het
KCAF, met inhoudelijke inbreng vanuit SVn. En recentelijk heeft een eerste gesprek plaatsgevonden met
vertegenwoordigers van het Verbond voor Verzekeraars.
De voorliggende notitie bevat het concrete resultaat op hoofdlijnen van deze gesprekken en is bedoeld om hier
nadere besluitvorming van betreffende bestuurders over te verkrijgen. Na de besluitvormingsronde zal verdere
uitwerking en invulling van het voorstel kunnen plaatsvinden, met het doel in de tweede helft van 2016 dan
wel begin 2017 een gerichte aanpak voor funderingsherstel, d.m.v. onder meer een funderingsfonds
operationeel te hebben. De werkgroep beseft daarbij dat dit nog veel werk zal vergen en biedt aan ook dit
operationaliseringsproces desgewenst te begeleiden.
Hierna wordt ingegaan op het voorstel zelf en de overige randvoorwaarden en van belang zijnde aspecten. Aan
de orde komen:
1.

Omvang van de urgente problematiek

2.

Uitgangspunten van een gerichte aanpak

3.

Benodigde financiële inbreng betrokken partijen

4.

Beperking nieuwe probleemgevallen

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf nl

Einfo@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek

9

^ '.-^^V J H o ii o y e

1. Omvang van de urgente problematiek
In juni 2014 is in opdracht van het ministerie van BZK, een rapport van de DSP-Groep verschenen, waarin

KCAF

wordt ingegaan op de omvang van de urgente problematiek (op basis van een verkenning bij de gemeenten
waar funderingsproblematiek manifest is, waardoor zij redelijk inzicht hebben in de omvang). Met een
aantal aannames wordt geschat dat het aantal panden dat tussen nu en vijftien jaar met
funderingsproblemen te maken krijgt, ruim 35.000 bedraagt in die gemeenten. En dat circa 4% van de
werkvoorraad panden met funderingsproblematiek, zoals bij die gemeenten bekend, urgente panden betreft
- dat wil zeggen dat herstel binnen vijfjaar noodzakelijk is.
Het gaat dan om minimaal 1.100 -1.400 panden waarvan bloksgewijze aanpak urgent is. Zonder herstel van de
fundering zal de bouwtechnische staat van het pand snel verslechteren, wat tot veiligheidsrisico's kan leiden en
ook verdere waardevermindering fors hogere herstelkosten en in het ergste geval tenietgaan van het pand. De
planvorming en voorbereiding van het herstel bij deze groep verloopt echter lang niet altijd voorspoedig en
stagneerde recentelijk. Terwijl een bloksgewijze aanpak van funderingsproblemen vaak de enige manier is om
dit verantwoord en duurzaam te doen, aangezien panden met elkaar verbonden zijn en herstel dus collectief
moet plaatsvinden. Individueel oplossen is veel duurder en kan op termijn tot nieuwe of extra problemen
leiden.
Er komen nog wel projecten aan uitvoering van herstel van funderingen toe, maar het tempo is vooral
vanwege de geldende financieringsvoorwaarden zeer traag, veelal omdat een groot deel van betreffende
huiseigenaren niet voldoet aan de LTl en/of LTV-eis en men daardoor de financiering voor herstel niet rond
krijgt. Waardoor het herstel van een heel bouwblok niet tot stand komt.

2. Uitgangspunten van een gerichte aanpak
Algemeen:
• met een gerichte aanpak wordt bedoeld een gemeenschappelijke aanpak van: de landelijke bankensector
(verenigd in de NVB), het Rijk (ministerie van BZK), deelnemende gemeenten, het WEW (als uitvoerder van
de NHG) en het KCAF, vertrekkend vanuit de eigen verantwoordelijkheid van de huiseigenaar en de
verantwoordelijkheden en mogelijkheden van genoemde partijen;
•

gestreefd wordt naar een structurele aanpak (met het oog op panden die in de toekomst nog aangepakt
zullen moeten gaan worden), zodanig dat de oplossing voor de urgente gevallen op termijn uitgebouwd en
meer permanent gemaakt kan worden ('in stapjes opbouwen');

•

daartoe wordt voorgesteld een funderingsfonds in te stellen, met een financiële bijdrage van betrokken
partijen, waaruit individuele financieringen verstrekt kunnen worden aan alle huiseigenaren met (urgent)
funderingsherstel, zodat snel begonnen kan worden met het benodigde herstel. Het funderingsfonds is
alleen operationeel in de deelnemende gemeenten;

•

belangrijk is om niet alleen een oplossing te bieden voor bestaande situaties, maar ook om nieuwe gevallen
zo veel mogelijk te voorkomen (door te vermijden dat mensen onbewust een woning met funderingsproblemen kopen en daardoor een veel te hoge prijs betalen). Voorwaarde om te voorkomen dat er in
dergelijke gebieden ongewilde risico's worden genomen door koper/financier is dat Kadaster op basis van
beschikbare informatie bij iedere woning in een gebied waar funderingsproblematiek speelt, dit gaat
registreren;

•

de desbetreffende gemeenten vervullen een actieve houding ten aanzien van transparantie, voorlichting,
en handhaving. Dit houdt in dat de gemeente tijdig aanschrijft (als het urgente herstel uit zichtzelf niet
van de grond komt); dat die op postcodeniveau registreert/gaat registreren waar zich
funderingsproblematiek voordoen en daar open in is (zodat banken/hypotheekverstrekkers daar bij
nieuwe financieringen een funderingsrapport kunnen gaan eisen) en dat de gemeente er voor zorgt dat

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf.nl

E info@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek
Cl O

makkelijk (en zonder leges) de eventueel benodigde bodemvergunning verkregen kan worden voor
onderzoek en herstel;
•

naast de beschikbaarheid van financiën (geld) is essentieel dat de kwaliteit van de begeleiding en uitvoering
verzekerd zijn, zodat daadwerkelijk in één keer tot een goede bouwbloksgewijze uitvoering van herstel over
gegaan kan worden. KCAF zal hier op verzoek in voorzien, in overleg met de betrokken gemeenten waar het
herstelproject zich bevindt;

•

hoewel het voorstel zich primair richt op een bloksgewijze aanpak, kunnen ook eigenaren van los staande
woningen met urgente funderingsproblematiek in de deelnemende gemeenten (wat zich een enkele keer
voordoet) een beroep doen op het beoogde fonds.

Algemene uitgangspunten
•

mbt het

funderingsfonds

een fondsbeheerder, zoals bijvoorbeeld SVn, verstrekt de leningen en is verantwoordelijk voor de handling
(sluiten/beheren/afwikkelen) en de administratie (bijschrijven/verrekenen etc);

•

het fonds moet een financiële basis hebben die het mogelijk maakt extern geld aan te trekken. Dit betekent
voldoende eigen vermogen en voorzieningen om de risico's op te vangen en een structureel sluitende
exploitatie;

•

klanten die nu al niet aan hun hypothecaire verplichting kunnen voldoen worden uitgesloten. De lasten van
de huidige hypotheek moeten binnen de huidige woonlastennormen vallen (m.a.w. de huidige hypotheek
moet betaald kunnen worden), danwel moet men al geruime tijd bewezen hebben de huidige hypotheek te
kunnen betalen; voorstel hierbij is om uit te gaan van een maximum bandbreedte van 20% op de LTI-norm
met een uitzonderingsmogelijkheid voor gemeenten om in individuele gevallen verder te gaan als er geen
andere mogelijkheden zijn om het herstel van het bouwblok gerealiseerd te krijgen ;

•

bij ieder project zal duidelijk moeten zijn dat funderingsherstel economisch verantwoord is. Hierbij zal ook
gekeken worden naar overig (al of niet achterstallig) groot onderhoud. Dit is vermoedelijk ook nodig om te
verzekeren dat de LTV na funderingsherstel op voldoende hoog nivo komt;

•

waar mogelijk en verantwoord kunnen ook investeringen i.v.m. energiebesparing en woningverbetering
(extra souterrain) worden meegenomen. Deze extra investeringen worden alleen door het fonds
gefinancierd als LTl en LTV toereikend zijn en deze investering niet de boventoon voert of tot aanvullende
lasten voor gemeenten/financiers leidt. Voor wat betreft energiebesparing speelt er ook de relatie met het
NEF. Dit zal nader moeten worden uitgewerkt;

•

in geval de bestaande 1* hypotheek is verstrekt met NHG-borging, is het logisch om ook uit te gaan van
financiering met NHG voor de 'funderingslening' verstrekt door het fonds. In de uitwerkingsfase zal moeten
worden bezien of het mogelijk is om met ruimere, voor dit doel op maat gesneden financieringsregels te
werken, teneinde de mogelijkheid van NHG-borging zoveel mogelijk te bevorderen.

Omvang en opzet
•

funderingsfonds

voorstel is om uit te gaan van een fonds van € 62,5 tot € 100 min. Hiermee kunnen 1.250 tot 2.000 huizen
hersteld worden. Genoeg voor in ieder geval de eerstkomende 5 jaren. Het fonds kan ook in stappen
worden gevuld;

•

het fonds verstrekt 30-jarige annüïtaire leningen tegen marktconform (of iets lager tarief) bij de
huiseigenaren met voldoende inkomen en zachte leningen voor huiseigenaren met een verhoudingsgewijs
te laag inkomen (LTI-). Daarmee wordt bereikt dat er een stimulans is dat alle eigenaren opteren voor de
collectieve financiering, zodat er snel gehandeld kan worden;

•
•

eigenaren die uit eigen middelen of middels hun eigen bank willen financieren kunnen dat doen;
bij verkoop van het huis wordt de funderingslening afgelost. Restschulden van de funderingslening worden
in principe verhaald op de huiseigenaren (voor zover mogelijk en vergelijkbaar hoe dit thans gebeurt bij een
onder NHG-geborgde lening);

•

de funderingsherstellening is 2e in rang en komt dus na die van de oorspronkelijke geldgever;

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

lwww.kcaf.nl

Einfo@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek

; • .- •

uit het marktconforme tarief bij de huiseigenaren met LTI+, waar geen winst op hoeft te worden behaald

en de rente-inkomsten op het eigen vermogen, zouden in beginsel de operationele kosten van o.a. de
uitvoerder betaald moeten kunnen worden;
•

KCAF

nagedacht moet worden hoe alle financiers die woningen in een blok hebben kunnen worden betrokken,
mede ter voorkoming van stagnatie in de opknapwerkzaamheden omdat een bank/verzekeraar niet
meedoet). Door de NVB is aangegeven dat het funderingsfonds enkel tot stand kan komen als alle
betrokken geldverstrekkers (banken en verzekeraars en de NHG) hierin participeren. Dit is een belangrijke
randvoorwaarde voor de deelname van de nu betrokken banken.

3. Benodigde flnanciële inbreng betrokken partijen
Vertrek van de werkgroep is geweest om te komen tot een inbreng van betrokken partijen (zijnde: rijk, banken,
NHG en de gemeenten) die in macro opzicht gelijkwaardig is en past bij ieders rol in dit dossier. Voor de nadere
inhoudelijke legitimatie van betreffende bijdragen die aan partijen gevraagd gaan worden, is de volgende
denkwijze gehanteerd:
•
•
•

Het fonds heeft een bepaalde hoeveelheid eigen vermogen nodig: dit zou de staat voor haar rekening
kunnen nemen.
Opvang van het risico dat mensen de lasten niet kunnen betalen (LTI-risico). Dit is een risico dat
gemeenten (per geval) kunnen opvangen.
Extra buffer in geval van onvoldoende zekerheid (LTV-risico). Dit ligt meer op de weg van de financiële
sector (bank/hypotheekverstrekker en NHG). De zekerheidspositie gaat er immers op vooruit.

Indien het fonds voldoende beschikking krijgt over eigen vermogen en voorzieningen, lijkt het mogelijk de
overige benodigde fondsmiddelen, tegen scherpe tarieven, aan te trekken op de kapitaalmarkt. Vooralsnog
wordt er uit gegaan van een verhouding van 30/70.
Idee hierbij is dat per betrokken huiseigenaar, die een funderingslening aanvraagt bij het fonds, wordt bezien
of er sprake is van een LTI-risico, of een LTV-risico danwel of beide risico's aan de orde zijn. Waarna vervolgens
de hiermee gemoeid zijnde risico's netto contant worden gemaakt en als voorziening worden gestort door de
desbetreffende gemeente of bank/hyptoheekverstrekker in het funderingsfonds. Met uitzondering van de
huiseigenaren die NHG-borging op hun bestaande lening hebben: in dit geval kan volstaan worden met borging
van de funderingslening door het WEW ter afdekking van het LTV-risico.
Het fonds kan dan een gunstige maatwerklening verstrekken, waarbij de risico's op voorhand afgedekt zijn.
Daarbij geldt dat indien de risico's in de loop der jaren anders uitpakken, dan vooraf ingeschat, dit het
bedrijfsrisico van het fonds is. Voor gemeenten en banken betekent dit dat men eenmalig een bepaalde
bijdrage verstrekt en daarna geen financiële betrokkenheid meer heeft bij betreffende funderingslening. Met
als bijkomend voordeel (tov de huidige situatie) dat er hiervoor door gemeenten of banken geen voorziening
op de balans aangehouden hoeven te worden. Samengevat: mee- en tegenvallers komen voor rekening van het
fonds.
Van groot belang is dan natuurlijk dat het benodigde bedrag per deelnemende huiseigenaar (die bloksgewijs
worden ingediend) adequaat wordt ingeschat, zodat de fondsrisico's afdoende zijn afgedekt. SVn heeft hiertoe
een aantal proefberekening gemaakt aan de hand van recentelijk verstrekte maatwerkleningen door SVn en
lopende aanvragen bij betrokken gemeenten. Die laten zien dat - bij de huidige rentestand van 3% en een
ingeschatte inkomensstijging bij deze huishoudens van 1,25%- uit gegaan zou kunnen worden van de volgende
bijdragend

* En onder de rekenkundige aanname dat ook als betreffend huishouden tijdelijk geen rente of aflossing
betaalt, de funderingslening fiscaal aftrekbaar is. Dit staat op gespannen voet met de huidige fiscale
uitgangspunt en vergt in het vervolgtraject nog nader overleg met het ministerie van Financiën

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf nl

E info@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblemabek

•- ;

... ••

: :-r

- =

LTI+/LTV+:

- geen bijdrage nodig;

LTI-/LTV+:

- bijdrage van betrokken gemeente van 25% van de funderingslening^

LTI+/LTV-:

- bijdrage van betrokken financier van 5% van de funderingslening bij niet door NHG

KCAF

geborgde hypotheken
LTI-/LTV-:

- bijdrage van betrokken gemeente van 25% van de funderingslening, én
- bijdrage van betrokken financier van 5% van de funderingslening + 20% van leningsdeel dat
na herstel boven de marktwaarde zit' bij niet door NHG geborgde hypotheken.

Andere aannames met betrekking tot de ingeschatte inkomensstijging bij deze huishoudens hebben duidelijk
invloed op de benodigde voorziening voor het betalingsrisico (LTI-risico). Hierbij geldt logischerwijs dat indien
de toekomstige inkomensontwikkeling lager wordt ingeschat, er meer ondersteuning nodig is. Bij een
ingeschatte inkomensstijging van 1% is een bijdrage nodig van 27,5% a 30% en bij een ingeschatte
inkomensstijging van 0,5% betreft het een bijdrage van 35% a 40%. Ook het gehanteerde rentepercentage
heeft duidelijk invloed. Hierbij geldt dat hoe hoger de rente die het betreffende huishouden betaalt voor de
funderingslening, des te hoger zijn zijn lasten en bijgevolg ook de eventueel benodigde ondersteuning. Er is nu
gerekend met een rente van 3%. Als het tarief 2,5% wordt, dan is een ondersteuning nodig van ca. 20%, bij 3,5
% betreft het ca. 35% en bij 4% ca. 45%. In de praktijk is er overigens sprake van een bepaalde samenhang
tussen deze factoren: bij een hogere inflatie- en rentestand, is meestal de inkomensstijging ook wat hoger.
Voorbeeld 1: LTI-/LTV+ (bij rente van 3% en verwachtte inkomensstijging van 1,25%)
> Inkomen € 30.000; huidige hypotheek € 150.000; 50.000 funderingslening; Woz-waarde na
verbetering € 210.000.
Bijdrage betrokken gemeente: eenmalig € 12.500 (waarmee 15 jr rentebetaling is afgedekt voor het
fonds)
Voorbeeld 2: LTI+/LTV> Inkomen € 45.000; huidige hypotheek € 200.000; 50.000 funderingslening; Woz-waarde na
verbetering € 210.000.
Bijdrage van betrokken financier: eenmalig € 2.500 (ter afdekking voor het fonds van een mogelijk
optredende oninbare restschuld op enig moment)
Voorbeeld 3: LTI-/LTV- (bij rente van 3% en verwachtte inkomensstijging van 1,25%)
> Inkomen € 30.000; huidige hypotheek € 150.000; 50.000 funderingslening; Woz-waarde na
verbetering € 160.000.
Bijdrage betrokken gemeente: eenmalig € 12.500 (waarmee 15 jr rentebetaling is afgedekt voor het
fonds)
Bijdrage van betrokken financier: eenmalig € 10.500 (ter afdekking voor het fonds van een mogelijk
optredende oninbare restschuld op enig moment)
*NB: In de bovenstaande voorbeelden is uitgegaan van 'niet door NHG-geborgde' (eerste) hypotheken. Beeld is
dat er bij NHG-geborgde hypotheken geen bijdrage vanuit de bank/hypotheekverstrekker richting het fonds
nodig is om externe financiering aan te trekken, in geval de aanvullende funderingslening ook onder de NHGborging kan komen te vallen.
De SVn-analyse laat overigens zien dat bij deze ca. 80 praktijkcasussen in ongeveer 30% van de gevallen sprake
is van een LTI-probleem en in ongeveer 70% van de gevallen een LTV-probleem, waarbij categorie 3 (LTI+/LTV-)
verreweg het meest voor komt.
Meer specifiek betreft het de volgende verdeling:
- in 28% is sprake van LTI+/LTV+,

Voor zover het inkomen van het huishouden valt binnen de range van 20% van de LTl-norm; indien dit er
buiten valt zal op individuele basis een (hoger) bijdragepercentage door de fondsbeheerder berekend worden
' Dit betekent bijdrage van de financier maximaal 25% kan bedragen

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf.nl

E info@kcaf nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RAB00171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek
t

il

' ^

f *

- in 46% is sprake van LTI+/LTV-,
- in 3% is sprake van LTI-/LTV+ en

KCAF

- in 23 % is sprake van LTI-/LTV-.
waarbij indien er sprake is van een LTV-probleem, de funderingslening voor 85% boven de marktwaarde wordt
verstrekt.
Toepassing van de hiervoor genoemde voorlopige uitgangspunten, laat getotaliseerd de volgende bijdragen
van gemeenten, respectievelijk financiers en WEW zien:
Bij 1.500 herstelde wonineen
Bijdrage gemeenten:
•
In 26% van de gevallen € 12.500 (= 25% x € 50.000)
•
Totale bijdrage van 390 x € 12.500 = € 4,9 min
Bijdrage financiers/NHG:
•
In 69% van de gevallen € 2.500 (= 5% x € 50.000)
•
In 23% van deze gevallen komt daar aanvullend bij: € 8.500 (20% x 85% x € 50.000)
•
Totale bijdrage van 1035 x € 2.500 + 345 x € 8.500 = € 5,5 min
Bii 2.000 herstelde woningen
Bijdrage gemeenten:
•
ln 26% van de gevallen € 12.500 (= 25% x € 50.000)
•
Totale bijdrage van 520 x € 12.500 = € 6,5 min
Bijdrage financiers/NHG:
•
In 69% van de gevallen € 2.500 (= 5% x € 50.000)
•
ln 23% van deze gevallen komt daar aanvullend bij: € 8.500 (20% x 85% x € 50.000)
•
Totale bijdrage van 1380 x € 2.500 + 460 x € 8.500 = € 7,4 min

De gehanteerde aannames en uitgangspunten zullen nog nader (extern) gevalideerd moeten. Afhankelijk van
de mate waarin het funderingsfonds ook energiebesparing bij de opstal meefinanciert, is er een eigen
vermogen van € 10 tot € 20 min nodig, te verstrekken door het rijk.

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

I www.kcaf nl

E info@kcaf nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek

KCAF

Wrgoedmg externe funder
Vergoeding fondsmanager
Overige kosten

Eigen vermogen: Bijdrage door Rijk
Voorziening restschuldrisico: Bijdrage door financiers + NHG
Voorziening betalingsrisico: Bijdrage door gemeenten

4. Beperking nieuwe gevallen
Urgent herstel waarbij bewoners onverwacht tegen hoge kosten aanlopen moet in de toekomst voorkomen
worden. Dit vergt meer bewustwording bij zittende huiseigenaren met woningen die gefundeerd zijn op
houten palen, zodat men hier tijdig geld voor opzij kan gaan leggen. En helderheid over de staat van de
fundering bij de aankoop van een woning. Daarnaast is verbetering van de kwaliteit van funderingsherstel en
verlaging van de kosten van belang. Het KCAF werkt daar aan op de volgende manieren aan:
•

Verstrekken van actuele en laagdrempelige informatie aan geïnteresseerde huishoudens;

•

Verschaffen van voorlichting aan makelaars over de toepassing van de funderingsparagraaf in de nieuwe
modelkoopovereenkomst;

•

Met gemeenten een standaardaanpak ontwikkelen om te komen tot een goede risico/funderingskaart die
op de gemeentelijke website geplaatst kan worden. Dit met de ambitie dat alle aan het fonds deelnemende
gemeenten, binnen 1 jaar na de instelling van het fonds, beschikken over een dergelijke risicokaart op
postcodeniveau, waar de koper, verkoper, makelaar, taxateurs en geldverstrekker gebruik van kan maken
bij het bepalen of een funderingsonderzoek wenselijk is. Hiertoe loopt een grootschalige pilot in het
Kleiwegkwartier te Rotterdam, met betrokkenheid van het Kadaster en F30. Eind 2015 dient helder te zijn
hoe dit gerealiseerd kan worden: of in kadasterregister zelf of in het BAG-systeem opnemen;

•

Gezamenlijk stimuleren van innovatie van herteltechnieken om kosten te drukken en ontwikkelen van
praktijkrichtlijnen en kaders om de kwaliteit bij de herstelbedrijven te verhogen.

Postbus 494 3430 AL Nieuwegein

T 030 608 1001

lwww.kcaf.nl

Einfo@kcaf.nl

KVK: 54523656

Bank: NL26RABO0171017765

03^ 3201500012

- 3

Documentbeheer

EINDE
DOCUMENT