Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 683

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 oktober 2020
Tijdens het plenaire debat over internationaal personenverkeer van
24 september jl. (Handelingen II 2020/21, nr. 6, debat over coronaverspreiding in relatie tot het internationaal personenverkeer) heeft uw
Kamer per motie van het lid Amhaouch c.s. (Kamerstuk 25 296, nr. 575) de
regering verzocht te onderzoeken in hoeverre voorkomen kan worden dat
er «dumping» mogelijk is van prijzen bij vliegtickets naar een gebied met
een oranje reisadvies.
Ik vind het onwenselijk dat luchtvaartmaatschappijen vluchten naar
gebieden met een oranje reisadvies tegen soms zeer lage tarieven
aanbieden. Het kabinet roept iedereen op om niet af te reizen naar
gebieden met een oranje reisadvies voor motieven anders dan een
noodzakelijke reis. Reizen naar het buitenland is en blijft in de huidige
situatie een risico vanwege de verspreiding van het coronavirus.
In de brief aan uw Kamer van 14 oktober jl. (Kamerstuk 25 295, nr. 682) is
nader toegelicht dat het kabinet er alles aan doet wat binnen haar
mogelijkheden ligt om vakanties naar deze gebieden sterk af te raden en
dus te ontmoedigen.
Juridisch advies
Ter invulling van de motie van het lid Amhaouch c.s. heb ik juridisch
advies ingewonnen over de mogelijkheden om te voorkomen dat
luchtvaartmaatschappijen zeer lage tarieven hanteren op vluchten naar
bestemmingen in een gebied met een oranje reisadvies.
Aan de hand daarvan kan ik u het volgende melden.
Sectorspecifieke vervoerregelgeving
De sectorspecifieke internationale vervoerregelgeving biedt geen
grondslag voor het nemen van nationale maatregelen ter voorkoming van

kst-25295-683
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 683

1

het hanteren van zeer lage tarieven voor vluchten vanuit of via Nederland
naar gebieden met een oranje reisadvies.
Het uitgangspunt van de internationale regelgeving op het gebied van
tarifering in het luchtvervoer, zoals verankerd in de meeste bilaterale
luchtvaartovereenkomsten en EU-akkoorden met derde landen, is
namelijk dat luchtvaartmaatschappijen hun tarieven vrij mogen
vaststellen.
Daarnaast mogen communautaire luchtvaartmaatschappijen hun tarieven
op alle routes binnen de Europese Unie waarop zij opereren op grond van
EU-regelgeving vrij vaststellen.1
Overige juridische kaders
Het hanteren van zeer lage tarieven kan mogelijk wel een inbreuk
opleveren op het Europees of nationaal mededingingsrecht mits wordt
aangetoond dat de luchtvaartmaatschappij in kwestie beschikt over een
economische machtspositie op de relevante markt die het gebied met een
oranje reisadvies omvat waarvan misbruik wordt gemaakt door het
hanteren van veel te lage tarieven («predatory pricing»). Het aantonen
hiervan is echter zeer complex en bijzonder moeilijk.
De Europese Commissie en de ACM zijn ieder bevoegd ambtshalve of op
basis van een klacht van bijvoorbeeld een concurrerende luchtvaartmaatschappij, onderzoek te verrichten naar een inbreuk op het mededingingsrecht en handhavend op te treden als blijkt dat er sprake is van misbruik
van een economische machtspositie.2
Het kabinet heeft geen bevoegdheid om een dergelijk onderzoek bij de
ACM of Europese Commissie af te dwingen. Het is voor het kabinet
juridisch eveneens niet mogelijk om met een beroep op de volksgezondheid bij de civiele rechter een verbod af te dwingen op het uitvoeren
van dergelijke vluchten naar gebieden met een oranje reisadvies omdat
het mededingingsrecht niet strekt tot bescherming van de volksgezondheid.
Tot slot kan een beroep op de volksgezondheid ook niet als reden van
dwingend algemeen belang worden aangevoerd om het in het EU-verdrag
verankerde recht van vrij verkeer van diensten in te perken door een
verbod in te stellen op het hanteren van te lage tarieven op gebieden met
een oranje reisadvies.
Europese afstemming
Ik heb het probleem rond lage tarieven naar gebieden met een oranje
reisadvies in Europees verband aangekaart bij de Europese Commissie en
de overige lidstaten en hen aangespoord om gezamenlijk te onderzoeken
wat er tegen dit soort praktijken ondernomen kan worden binnen de
geschetste kaders van internationale, Europese en nationale wet- en
regelgeving. Daartoe heb ik, mede conform de motie van het lid Paternotte inz. een minimumprijs op vliegtickets (Kamerstuk 31 936, nr. 777),
ook aansluiting gezocht bij lidstaten die de mogelijkheden van nationale
regelgeving op dit gebied onderzoeken zoals Oostenrijk. Dit heeft echter
nog niet tot concrete resultaten geleid.

1

Art. 22 Verordening (EG) Nr. 1008/2008 van 24 september 2008 inzake gemeenschappelijke
regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap.
2
Artikel 102 VWEU en artikel 24 Mw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 683

2

Conclusie
Samenvattend blijkt uit de juridische analyse dat er geen mogelijkheden
zijn om te voorkomen dat luchtvaartmaatschappijen zeer lage tarieven
inzetten op vliegreizen vanuit of via Nederland naar gebieden met een
oranje reisadvies.
Het kabinet blijft binnen haar mogelijkheden zich onverminderd inzetten
om reizen naar gebieden met een oranje reisadvies te ontmoedigen. Zoals
in mijn brief van 14 oktober jl. aangegeven, ga ik samen met de staatssecretarissen van IenW en EZK hierover ook in gesprek met de reisbranche
en vervoerders en blijf ik mij ook door Europese afstemming op dit vlak
inzetten. Uw Kamer zal ik hiervan op de hoogte blijven houden.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 683

3