Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1994
Vragen van de leden De Groot en Bouali (beiden D66) aan de Ministers van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over het bericht «Hoe aquaria wereldwijd het
koraalrif bedreigen; Vissen op Nemo’s» (ingezonden 22 januari 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 9 maart 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 1555.
Vraag 1
Klopt het dat er jaarlijks miljoenen tropische siervissen en talloze stukken
levend koraal via Schiphol Nederland binnen komen, waarna deze dieren
over heel Europa verspreid worden? Zo ja, wat zijn de precieze aantallen
uitgesplitst per diersoort en hoeveel dieren vallen onder de wetgeving op
basis van de Convention on International Trade in Endangered Species of
Wild Fauna and Flora (CITES)?1
Antwoord 1
Alleen voor de soorten beschermd onder CITES zijn specifieke cijfers
beschikbaar. Op basis van de nu bevestigde cijfers (dit is tenminste 95% van
de invoer in 2019) zijn er in 2019 zes soorten tropische siervissen, waaronder
drie soorten zeepaardjes, ingevoerd en 73 soorten koraal. In totaal ging het
om 1659 vissen (inclusief zeepaardjes) en 49.549 stuks koraal. In de bijlage bij
deze brief zijn de aantallen opgesplitst per soort. Voor de soorten die niet
beschermd zijn onder CITES zijn geen cijfers beschikbaar. Het beeld is wel dat
verreweg de meeste tropische vissen die zijn ingevoerd niet onder het
CITES-verdrag vallen.
Vraag 2
Hoe groot is het aandeel gekweekte siervissen dat via Schiphol Europa
bereikt?

1

ah-tk-20192020-1994
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Groene Amsterdammer, 15 januari 2020 – «Vissen op Nemo’s. Hoe aquaria wereldwijd het
koraalrif bedreigen» (https://www.groene.nl/artikel/vissen-op-nemo-s?utm_source=De+
Groene+Amsterdammer&utm_campaign=92dd854dca-Dagelijks-2020-01-20&utm_medium
=email&utm_term=0_853cea572a-92dd854dca-70738353)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Van het aantal tropische siervissen genoemd in het antwoord op vraag 1 is
88% gekweekt (1.459 vissen) en 12% afkomstig uit het wild (200 vissen). Zoals
in het antwoord op vraag 1 is aangegeven, zijn er geen gegevens beschikbaar
van de soorten die niet onder CITES vallen.
Vraag 3
Op welke manier wordt tegengegaan dat dit illegaal gevangen dieren zijn en
over welke papieren moeten de handelaren van deze dieren en cargo
beschikken om de goedkeuring van de Douane en de Nederlandse Voedselen Warenautoriteit (NVWA) te krijgen om de dieren van Schiphol op te halen?
Antwoord 3
Voor soorten beschermd onder CITES moet de zending levende dieren
vergezeld zijn van een geldige CITES export- en importvergunning. De
exportvergunning is het bewijs dat de autoriteiten van het herkomstland de
gewenste export goedkeuren. Om een CITES-importvergunning te krijgen
voor de EU wordt er als onderdeel van de vergunningaanvraag door de
Nederlandse Wetenschappelijke Autoriteit CITES (WA) een advies opgesteld.
De WA beoordeelt de combinatie van de diersoort, het natuurmanagement in
land van herkomst en specifieke omstandigheden zoals kweekstatus en
mogelijke onomkeerbare effecten van de invoer op wildpopulaties. De
Douane ziet naast CITES-documenten verder toe op de juistheid en volledigheid van de veterinaire certificaten of documenten die dieren vergezellen,
conform Vo (EG) 136/2004, Bijlage I. Richtlijn 97/78/EG, artikel 4, lid 3 en
Richtlijn nr. 91/496/EG, artikel 4. Vissen moeten voorzien zijn van een
gezondheidscertificaat en ter keuring worden aangeboden aan de NVWA.
Vraag 4
Heeft u ook signalen ontvangen dat een groot deel van deze aquariumdieren
onder dubieuze omstandigheden wordt gevangen? Zo ja, welke geluiden zijn
dit?
Antwoord 4
Bij vissen is er mogelijk sprake van het gebruik van gifstoffen (cyanide) bij de
vangst, zoals ook in het artikel wordt gesteld. Bij koralen die aangemerkt zijn
als gekweekt kan het voorkomen dat ze in werkelijkheid in het wild worden
gevangen. De risico’s hierop zijn per soort verschillend. De CITES WA
beoordeelt dit. Bij een verhoogd risico wordt aan de exporteur gevraagd aan
te tonen dat het daadwerkelijk om kweek gaat. Bij invoer controleert de
Douane in samenwerking met de NVWA of aan de regels wordt voldaan.
Vraag 5
Klopt het dat Nederlandse winkels, handelaren en speciaalzaken koraal
verkopen? Zo ja, in hoeverre is dit strijdig met de CITES-wetgeving, waarin
gesteld wordt dat koraal ingevoerd in Nederland door de Douane in beslag
wordt genomen?
Antwoord 5
Ja dit klopt. Indien aan de CITES-regelgeving is voldaan, is verkoop van
soorten koraal die beschermd zijn onder CITES toegestaan. Voor soorten
koraal die op CITES appendix I/EU-bijlage A staan geldt dat commerciële
handel van deze soorten uit het wild verboden is. Enkel aangetoond
gekweekte exemplaren mogen met geldende CITES-vergunningen worden
ingevoerd en verkocht. Door handel in gekweekte exemplaren worden wilde
populaties ontzien. Voor de soorten op CITES appendix II/EU-bijlage B geldt
dat commerciële handel mogelijk is met de geldende CITES-vergunningen,
zowel gekweekte exemplaren als exemplaren uit het wild.
Vraag 6
Welke stappen hebben Nederland en de Europese Unie genomen om het
aandeel illegaal geoogste zeedieren en gesmokkeld koraal te laten dalen na
het rapport van Interpol, waarin duidelijk werd dat er in 2019 wereldwijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

meer dan 10.000 illegaal gevangen dieren in beslag genomen zijn en na de in
2017 onderschepte 32.000 kilo gesmokkeld koraal in EU-lidstaten?2
Antwoord 6
De EU heeft samen met de lidstaten in 2016 het EU Action Plan against
Wildlife Trafficking aangenomen waarin de lidstaten de wetgeving, handhaving en samenwerking op het gebied van CITES hebben versterkt de
afgelopen jaren. Nederland neemt daarnaast deel aan internationale acties,
zoals ook de Interpol-actie Thunderball 3 waarnaar wordt verwezen in uw
vraag. Ook nationaal zetten de handhavende instanties in Nederland in op
toezicht en handhaving van de CITES wetgeving. Op dit moment loopt de
campagne van Meld Misdaad Anoniem om overtredingen op het gebied van
wildlife crime te melden4.
Vraag 7
In hoeverre wordt er gesproken met de exporterende landen en hun
overheden om handel richting Europa en Nederland een halt toe te roepen?
Antwoord 7
Het doel van het CITES-verdrag is duurzame handel in bedreigde planten en
dieren te bewerkstelligen. Daarom worden er voorwaarden aan de handel
gesteld. Vanuit de Scientific Review Group,het EU-gremium waarin de CITES
wetenschappelijke autoriteiten van de EU-lidstaten zijn vertegenwoordigd, of
de WA zelf wordt er contact opgenomen met landen van herkomst als er
vragen zijn over een importvergunning. Indien een land geen informatie heeft
en er verder ook geen informatie is die kan bevestigen dat de handel
duurzaam is, staat de EU de import niet toe voor die soort/land combinatie.
Daarnaast wordt in het geval van illegale handel en beslaglegging altijd
contact opgenomen met de desbetreffende CITES-autoriteiten van het land
van herkomst/export ten behoeve van administratief- of strafrechtelijk
onderzoek. Nederland rapporteert ook aan het CITES-secretariaat.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat in het wild gevangen
bedreigde siervissen worden verkocht op de Europese markt?
Antwoord 8
Illegale handel in bedreigde soorten is een bedreiging voor de biodiversiteit
en onacceptabel. Het uitgangspunt van CITES is dat de handel in bedreigde
soorten op een duurzame manier moet plaatsvinden. Dit kan door kweek,
maar ook door de effecten van wildvang te monitoren en de handel af te
stemmen op het duurzaam voortbestaan van de wilde populaties. Daar wordt
binnen CITES scherp op gelet. Daarnaast is alertheid op de instandhouding
van de wilde populaties van soorten die niet op CITES staan belangrijk.
Vraag 9
Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat er in Nederland wordt
gehandeld in levend koraal?
Antwoord 9
De handel in soorten levend koraal die door CITES worden beschermd is
onder voorwaarden mogelijk. Zoals aangegeven is commerciële handel in
bepaalde koraalsoorten uit het wild verboden (CITES appendix I/EU bijlage A).
Door handel in gekweekte exemplaren worden de wilde populaties ontzien.
Van soorten die staan op CITES appendix II/Bijlage B is het uitgangspunt dat
de handel op een duurzame manier moet plaatsvinden. Dit kan ook door
kweek, maar ook door de effecten van wildvang te monitoren en de handel af
te stemmen op het duurzaam voortbestaan van de wilde populaties.

2

Interpol, 10 juli 2019 – «Wildlife trafficking: organized crime hit hard by joint INTERPOL-WCO
global enforcement operation» (https://www.interpol.int/News-and-Events/News/2019/Wildlifetrafficking-organized-crime-hit-hard-by-joint-INTERPOL-WCO-global-enforcement-operation)
3
https://www.nvwa.nl/nieuws-en-media/nieuws/2019/07/10/rijke-vangst-bij-actie-tegen-illegalehandel-in-beschermde-soorten
4
https://www.meldmisdaadanoniem.nl/wildlifecrime

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 10
Kunt u zich in Europa inzetten voor een beter handhaafbaar protocol dat
handel in illegaal gevangen koraal en siervissen tegengaat? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, op welke wijze en welke termijn?
Antwoord 10
De soorten beschermd onder CITES zijn goed in beeld. Daarnaast zijn er
legitieme vragen over de omvang van de handel in tropische siervissen en
koraal die niet beschermd worden door het CITES-verdrag en de mogelijke
negatieve impact op de instandhouding van deze soorten in het wild en de
betreffende ecosystemen. Daarom heeft de EU (zoals ook genoemd in het
artikel) samen met Zwitserland en de Verenigde Staten een voorstel
ingediend tijdens de 18e Conference of the Parties CITES om in CITESverband dit te onderzoeken en de situatie goed in beeld te brengen. Op basis
van de uitkomsten kan worden bepaald of en welke maatregelen genomen
moeten worden en op welk niveau (lokaal, nationaal, internationaal).
Nederland draagt in CITES-verband hieraan actief bij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Bijlage (bij het antwoord op vraag 1)

Invoer 2019 tropische siervissoorten beschermd onder CITES1
Soort

aantal ingevoerd in 20191

CITES bescherming

700
150
342
200
5
262
1.659

Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix I/Bijlage A

Arapaima gigas
Hippocampus comes
Hippocampus reidi
Hippocampus zosterae
Holacanthus clarionensis
Scleropages formosus
Totaal
1

Vanwege de doorlooptijd van terugmeldingen betreffen dit de cijfers van 95% van de invoer
in 2019.

Invoer 2019 koraalsoorten beschermd onder CITES1
Soort
Acanthastrea bowerbanki
Acanthastrea echinata
Acanthastrea hillae
Acanthastrea
lordhowensis
Acanthastrea spp.
Acanthophyllia
deshayesiana
Acropora spp.
Alveopora spp.
Astreopora spp.
Blastomussa merleti
Blastomussa wellsi
Catalaphyllia jardinei
Caulastraea spp.
Cynarina lacrymalis
Cyphastrea spp.
Dendrophyllia spp.
Diploastrea heliopora
Duncanopsammia axifuga
Echinophyllia spp.
Echinopora spp.
Euphyllia ancora
Euphyllia cristata
Euphyllia divisa
Euphyllia glabrescens
Euphyllia paraancora
Favia spp.
Favites pentagona
Favites spp.
Fungia spp.
Galaxea fascicularis
Galaxea spp.
Goniastrea australensis
Goniastrea palauensis
Goniastrea spp.
Goniopora columna
Goniopora spp.
Goniopora stokesi
Heliofungia actiniformis
Herpolitha limax
Hydnophora spp.
Leptastrea spp.
Leptoseris spp.
Lobophyllia hemprichii
Lobophyllia spp.
Merulina ampliata
Montipora spp.
Moseleya latistellata
Pavona maldivensis
Pavona spp.
Pectinia spp.
Physogyra lichtensteini

aantal ingevoerd in 20191

CITES bescherming

112
12
18

Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B

1.535
2.005

Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B

753
9.002
752
10
73
660
2.593
229
560
44
52
1
730
757
121
2.588
50
948
2.318
950
722
94
426
1.320
64
50
24
190
74
100
4.731
216
740
10
1
205
10
100
2.407
25
671
10
149
123
20
100

Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

Soort
Platygyra spp.
Plerogyra sinuosa
Pocillopora damicornis
Pocillopora spp.
Porites cylindrica
Porites spp.
Psammocora spp.
Scleractinia spp.
Scolymia australis
Scolymia spp.
Seriatopora hystrix
Seriatopora spp.
Stylophora pistillata
Stylophora spp.
Symphyllia spp.
Symphyllia wilsoni
Trachyphyllia geoffroyi
Tubastraea faulkneri
Tubastraea spp.
Tubipora musica
Turbinaria reniformis
Turbinaria spp.
totaal

aantal ingevoerd in 20191

CITES bescherming

493
730
1
181
79
93
225
7
1.801
525
30
250
50
649
506
232
2.808
169
540
123
150
452
49.549

Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B
Appendix II/Bijlage B

1

Vanwege de doorlooptijd van terugmeldingen betreffen dit de cijfers van 95% van de invoer
in 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6