Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1675
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over de dwang op commerciële advocatuur om gesubsidieerde rechtsbijstand
te gaan verlenen (ingezonden 25 januari 2021).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 12 februari
2021).
Vraag 1
Hoeveel waardering heeft u voor sociaal advocaten, die al jaren gedwongen
worden voor een te lage vergoeding hun belangrijke werk te doen?
Antwoord 1
Ik meen dat sociaal advocaten belangrijk werk verrichten met grote maatschappelijke waarde. Daarom is een van de hoofddoelen van de stelselvernieuwing om betere vergoedingen te bewerkstelligen voor advocaten en
mediators die in het stelsel werkzaam zijn.
Vraag 2
Was uw uitspraak tijdens het algemeen overleg over de gesubsidieerde
rechtsbijstand op 20 januari jl. om de commerciële advocatuur te dwingen
gesubsidieerde rechtsbijstand te gaan verlenen een doordacht plan of heeft u
dat ter plekke als idee opgeworpen?1
Antwoord 2
Dit is niet iets nieuws. In de contourennota van 9 november 2018 heb ik reeds
aangegeven dat de strikte waterscheiding in de advocatuur tussen sociaal
advocaten en commerciële advocatenkantoren onwenselijk is en in het
verleden ook anders was. Daarbij heb ik ook vermeld dat ik in gesprek ga met
commerciële kantoren om te bezien op welke wijze zij bij kunnen dragen aan
de ontwikkeling van een meer duurzaam stelsel voor rechtsbijstand. Het
uitgangspunt daarbij was en is een grotere solidariteit binnen de beroepsgroep en het in gezamenlijkheid invulling geven aan de toegang tot het recht
van minder bedeelden. Hoewel op enkele plaatsen initiatieven zijn ontstaan,

1

ah-tk-20202021-1675
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Advocatenblad, 20 januari 2021, «DEKKER: COMMERCIËLE ADVOCAAT MOGELIJK DWINGEN
TOT SOCIAAL WERK», https://www.advocatenblad.nl/2021/01/20/dekker-commerciele-advocaatmogelijk-dwingen-tot-sociaal-werk/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

is een echte structurele toenadering tot nu toe uitgebleven. Dan is het niet
vreemd dat ik een minder vrijblijvende aanpak ga verkennen.
Vraag 3
Hoe duidt u de kritiek op die uitspraak van u, in het bijzonder in het licht van
het uitblijven van forse structurele investeringen in de gesubsidieerde
rechtsbijstand?2 3 4
Antwoord 3
Uit mijn antwoord op vraag 2 blijkt dat ik vooral voor ogen heb dat de gehele
advocatuur een bijdrage levert aan het stelsel. Ik wil met een minder
vrijblijvende aanpak commerciële advocatenkantoren op de bestaande sociale
advocatuur een aanvullende bijdrage laten leveren ten behoeve van een meer
solidair stelsel. In mijn antwoord op vraag 4 ga ik nader in op wat die
bijdrage kan behelzen.
Vraag 4
Waarom denkt u zelf dat de commerciële advocatuur tot nu toe niet in de
gesubsidieerde rechtsbijstand inspringt en wat heeft u daar de afgelopen
jaren aan gedaan?
Antwoord 4
Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 2, zijn er al de nodige
initiatieven ontstaan waarbij de commerciële advocatuur een bijdrage levert
aan het stelsel. Zoals het samenwerkingsverband tussen Houthoff en
Meesters aan de Maas waarbij stagiaires van Houthoff een bijdrage leveren
aan de rechtsbijstand die wordt verleend door de toegevoegde advocaten van
Meesters aan de Maas.
Daarnaast gaat de Raad voor Rechtsbijstand (Raad) met de innovatievoorziening van zesmaal € 1 mln. – waarvan € 2 mln. al is uitgetrokken voor de
jonge aanwasregeling – innovatieve ideeën voor de samenwerking tussen
commerciële kantoren en sociale advocatuur stimuleren. De Raad werkt
hierbij samen met de NOvA, VSAN, commerciële kantoren, universiteiten en
hbo’s.
De NOvA heeft oud-deken Walter Hendriks als kwartiermaker aangesteld die
het komende jaar samen met commerciële kantoren de reeds ontstane
initiatieven verder gaat uitbouwen en intensiveren.
Graag zou ik dergelijke initiatieven – die nu te sporadisch en op louter
vrijwillige basis plaatsvinden – een steviger fundament willen geven ten
behoeve van een meer solidair stelsel. De bijdrage vanuit de commerciële
advocatenkantoren kan op meerdere manieren worden geleverd. Ik denk
bijvoorbeeld aan een bijdrage in de infrastructuur van kantoren zoals het
delen van kennis over bedrijfsvoering, het ter beschikking stellen van
expertise, kennisdeling (o.a. door stages) of de inzet van innovatieve (ICT)
systemen. Ook sluit ik niet uit dat een bijdrage in financiële vorm geleverd
kan worden via bijvoorbeeld het oprichten van een fonds. Daarbij wil ik ook
kijken hoe het in de landen om ons heen is georganiseerd. In België
bijvoorbeeld is deelname aan de gesubsidieerde rechtsbijstand een verplicht
onderdeel van de beroepsopleiding. Dit zou in een behoefte kunnen voorzien,
aangezien advocaat-stagiaires van commerciële kantoren zo procedeerervaring kunnen opdoen en het meer solidariteit creëert binnen de beroepsgroep.
Vraag 5
Hoe zou dwang of stimulans dat probleem oplossen?
Antwoord 5
Het probleem dat ik zie is dat de bijdrage vanuit de commerciële advocatuur
aan het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand momenteel te vrijwillig en
sporadisch wordt vormgegeven. Met een minder vrijblijvende aanpak wil ik
2

Job Knoester via Twitter, 21 januari 2021, https://twitter.com/jobknoester/status/
1352214408316006400
Chris Sent via Twitter, 20 januari 2021, https://twitter.com/Advocaat_Sent/status/
1351872915919269890
4
Jaap Baar via Twitter, 20 januari 2021, https://twitter.com/JaapBaar/status/
1351875608326918147
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

bewerkstelligen dat commerciële advocaten meer dan nu het geval is hun
steentje gaan bijdragen ten behoeve van de rechtshulp aan minder draagkrachtige en vaak ook kwetsbare rechtzoekenden.
Vraag 6
In hoeverre denkt u überhaupt dat de expertise van de commerciële
advocatuur aansluit op de behoeften van rechtszoekenden die aanspraak
kunnen maken op de gesubsidieerde rechtsbijstand?
Antwoord 6
Ik wil niets afdoen aan het goede en belangrijke werk dat sociaal advocaten
verrichten. Ik onderken dat het verlenen van rechtsbijstand aan de doelgroep
van de Wet op de rechtsbijstand om andere kwaliteiten en vaardigheden
vraagt dan advisering in een fusietraject of omtrent een merkenrechtelijk
geschil. Dat neemt niet weg dat commerciële advocatenkantoren een
waardevolle aanvulling kunnen leveren op de bestaande sociale advocatuur.
Dit kan bijvoorbeeld door best practices en innovaties vanuit de commerciële
praktijk te delen. Uit de enquête van de Raad voor Rechtsbijstand onder
sociaal advocaten is ook gebleken dat sociaal advocaten bepaalde digitale
kennissystemen niet gebruiken, onder meer vanwege hoge kosten. Door het
ter beschikking stellen van dergelijke systemen door commerciële kantoren
kan dit bijdragen aan de kwaliteit van de dienstverlening door sociaal
advocaten. Desalniettemin voorziet ook het inzetten van stagiaires van
commerciële kantoren in een wederzijdse behoefte, zoals blijkt uit het
voorbeeld van Houthoff en Meesters aan de Maas genoemd in het antwoord
op vraag 4.
Vraag 7
Weet u eigenlijk na al die jaren wel wat het werk van sociaal advocaten
inhoudt?
Antwoord 7
Ik meen dat ik me de afgelopen jaren een goed beeld heb kunnen vormen
van het werk van sociaal advocaten.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de krimpende groep sociaal advocaten die al ervaring
hebben met gesubsidieerde rechtsbijstand beter in staat zijn om rechtszoekenden die recht hebben op gesubsidieerde rechtsbijstand bij te staan dan
commerciële advocaten die deze ervaringen missen? Op welke wijze wordt de
kwaliteit van de geleverde gesubsidieerde rechtsbijstand hier beter van?
Antwoord 8
Ik verwijs naar de antwoorden op de vragen 2 en 6.
Vraag 9
Wie wordt er nu uiteindelijk beter van dit plan, is dat de rechtszoekende (die
mogelijk te maken krijgt met minder kwaliteit en specialisatie), is dat de
sociaal advocaat (waarvoor nog minder zaken overblijven en de vergoeding
onverminderd laag blijft) of is dat de commercieel advocaat (die hier kennelijk
ook niet op zit te wachten)?
Antwoord 9
Mijns inziens alle drie, maar bovenal de rechtzoekende.
Vraag 10
Moet de conclusie niet zijn dat helemaal niemand hier beter van wordt? Bent
u bereid dit plan diep weg te stoppen en hier niet meer mee aan de slag te
gaan?
Antwoord 10
Neen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3