Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 000 XIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2015

Nr. 125

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 november 2014
Van 15 tot en met 18 september jl. vond de 65e vergadering van de
International Whaling Commission (IWC 65) plaats in Slovenië. Over de
inzet voor deze conferentie heb ik uw Kamer geïnformeerd (Kamerstuk
33 750 XIII, nr. 129). Met deze brief informeer ik u over de behaalde
resultaten en de vervolgstappen die ik voornemens ben te zetten.
De Nederlandse delegatie heeft gehandeld overeenkomstig mijn wens om
in te zetten op een discussie over het beëindigen van de inheemse
walvisjacht en alternatieve inkomsten- en voedselbronnen voor inheemse
volkeren. Verder heeft Nederland zo goed mogelijk invulling gegeven aan
de drie moties van lid Ouwehand (Kamerstuk 28 286, nrs. 754, 756 en 763)
welke zijn aangenomen tijdens het VAO Dierenwelzijn van 10 september jl.
(Handelingen II 2013/14, nr. 107, item 3).
Ik ben van mening dat de conferentie succesvol is verlopen, omdat het is
gelukt om een aantal belangrijke resoluties aan te nemen. Hierdoor
kunnen een aantal beleidswijzigingen worden ingezet, waarmee opnieuw
het belang van de IWC voor de bescherming van walvissen is
aangetoond.
Quotum voor Groenland: aan striktere voorwaarden gebonden
Als één van de eerste agendapunten kwam de resolutie over inheemse
jacht door Groenland – ingediend door Denemarken – aan de orde, als
onderdeel van het pakket van twee resoluties en de onderbouwing van de
voedingsbehoefte van Groenland. Dit pakket viel als onderdeel van
Aboriginal Subsistence Whaling onder het eind 2011 door de EU-lidstaten
met Denemarken/Groenland vastgestelde gemeenschappelijk
EU-standpunt, het zogenaamde EU mandaat. Na een toelichting van
Groenland op de benodigde lokale behoefte is na stemming het voorstel
als pakket aangenomen. Hiermee is bereikt dat de inheemse walvisjacht

kst-34000-XIII-125
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 XIII, nr. 125

1

door Groenland onder de regels van IWC is gebracht en is Groenland
verplicht om hierover te rapporteren aan het wetenschappelijk comité van
de IWC. Tevens is voorkomen dat Denemarken (en Groenland) geïsoleerd
van de EU kwam te staan, waardoor het niet meer mogelijk was geweest
om Denemarken bij andere agendapunten te laten handelen conform het
EU mandaat (zoals vastgesteld voor IWC64, IWC65 en IWC66). Uiteindelijk
is het vastgestelde quotum voor 2013–2018 voor het maximaal aantal
walvissen dat Groenland mag vangen ten behoeve van de eigen voedselbehoefte een fractie lager (207) dan het oude quotum van 2008–2012
(211).
Resolutie van Monaco aangenomen over migratie van alle
walvisachtigen: eerste stap naar onderbrengen alle walvisachtigen onder IWC-regiem
Het tweede belangrijke agendapunt betrof de resolutie van Monaco
aangaande de migratie van alle walvisachtigen, groot en klein. Tijdens de
vergadering kon geen consensus worden bereikt, omdat een groot aantal
leden het niet eens is met het onderbrengen van alle walvisachtigen
onder de werking van de IWC. Uiteindelijk is tijdens de stemming de
resolutie aangenomen. Met de aanname van deze resolutie heeft de IWC
besloten om met betrekking tot de migratie van alle walvissoorten de
samenwerking aan te gaan met andere betrokken intergouvernementele
organisaties. De IWC zal het initiatief nemen voor gegevensuitwisseling
en onderzoek. Het belang van de aanname van deze resolutie is dat deze
betrekking heeft op alle walvisachtigen en daarmee lijkt een eerste stap
gezet in het onderbrengen van de kleine walvissoorten zoals dolfijnen
onder de werkingssfeer van de IWC. Wetenschappelijke gegevens over de
status van populaties van kleine walvisachtigen worden nu formeel met
de IWC gedeeld. Nederland heeft tijdens de plenaire stemming deze
resolutie ondersteund, dit overeenkomstig de motie hierover van het lid
Ouwehand.
Nederlandse inbreng mbt veiligheid op zee en wens om alle
walvisjacht op termijn te beëindigen
De eerste Nederlandse interventie was onder het agendapunt «veiligheid
op zee» waar Japan, net als tijdens eerdere IWC-jaarvergaderingen,
eenzijdig zicht gaf op enkele acties van Sea Shepherd-schepen, die deels
onder de Nederlandse vlag varen. Nederland heeft hierop geantwoord dat
dit agendapunt niet bij de IWC thuishoort maar bij de International
Maritime Organisation waar de internationale regels voor scheepvaart
worden opgesteld. Vervolgens riep Nederland op dat alle betrokken
partijen zich aan de internationale regelgeving dienen te houden. De
Nederlandse interventie was afgestemd met Nieuw-Zeeland, Australië en
de Verenigde Staten die vergelijkbare verklaringen aflegden.
De tweede Nederlandse inbreng was onder het agendapunt waar
gesproken werd over de activiteiten van het wetenschappelijk comité van
de IWC en met name het Small Cetaceans Fund. Nederland zet in op een
discussie over het beëindigen van de inheemse walvisjacht en alternatieve inkomsten- en voedselbronnen voor inheemse volkeren. Nederland
heeft een bijdrage van € 85.000 aan dit fonds toegezegd en ziet graag dat
deze bijdrage door de IWC wordt benut voor verder onderzoek naar kleine
walvisachtigen, non-lethal methoden van onderzoek en aan het samen
met betrokken partijen zoeken naar alternatieven voor inheemse jacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 XIII, nr. 125

2

Resolutie Nieuw Zeeland aangenomen: wetenschappelijke jacht
toetsen aan criteria ICJ (International Court of Justice m.b.t.
uitspraak over Japans onderzoekprogramma in Stille Zuidzee)
Tijdens de laatste vergaderdag is de resolutie van Nieuw Zeeland over
whaling under special permit in stemming gebracht, nadat het in de
voorgaande dagen niet gelukt was om consensus te bereiken. De resolutie
werd uiteindelijk aangenomen en houdt in dat er geen nieuwe onderzoeken mogen worden gestart zonder dat er vanuit het Wetenschappelijk
Comité (SC) van de IWC een beoordeling heeft plaatsgevonden en dat de
IWC op basis van de rapportage van dit comité heeft kunnen beoordelen
of het nieuwe programma voldoet aan internationale regelgeving,
waaronder de voorwaarden zoals gesteld in de uitspraak van het ICJ
(Internationaal Gerechtshof, de uitspraak tegen onderzoeksprogramma
Japan JARPAII).
Nederland heeft tijdens de vergadering deze resolutie ondersteund en
heeft daarmee voldaan aan de uitvoering van de motie van lid Ouwehand.
Dat deze resolutie is aangenomen is een belangrijke stap in het beperken
van walvisjacht ten behoeve van het wetenschappelijke onderzoeksprogramma en heeft daarmee bijgedragen aan het succes van IWC 65.
Walvisreservaat in Zuidelijke Atlantisch Oceaan: onvoldoende
steun
De laatste vergaderdag is ook benut om een aantal lopende discussies af
te ronden. Een daarvan is de discussie over een reservaat voor walvissen
in de Zuidelijke Atlantische Oceaan. Omdat het niet gelukt was om tot
consensus te komen is hierover gestemd en hebben de EU-landen
(inclusief Nederland) die partij zijn bij de IWC, dit voorstel ondersteund.
Desondanks werd de benodigde meerderheid niet gehaald. De landen
voor walvisjacht en de landen langs de Afrikaanse Westkust stemden
tegen, omdat de instelling van het reservaat in dit gebied in hun optiek
een beperking zou betekenen voor de walvisjacht en de (toekomstige)
voedselvoorziening.
Resolutie Ghana m.b.t. uitbreiding walvisvaart: ingetrokken
Een tweede discussie betrof een resolutie voor voedselzekerheid
ingediend door tal van Afrikaanse landen langs de Atlantische kust.
Hoewel alle leden van IWC het belang van voedselzekerheid benadrukken,
kon over de tekst zoals ingediend geen overeenstemming worden bereikt,
omdat de huidige tekst impliceert dat als de noodzaak hiertoe aanwezig is
er op walvissen mag worden gejaagd om te voorzien in de voedselbehoefte. Initiatiefnemer Ghana heeft op basis van de discussie het voorstel
niet in stemming gebracht, en afgesproken is dat de dialoog hierover
wordt voorgezet en het voorstel in aangepaste vorm tijdens IWC 66 wordt
voorgelegd. Hiermee is in elk geval voorkomen dat de jacht op walvissen
verder zou worden uitgebreid.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 XIII, nr. 125

3