Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2396
Vragen van het lid Kuik (CDA) aan de Minister van Justitie en Veiligheid over
het bericht «Weinig agenten en geen vertrouwen. Platteland van Groningen
een snoepwinkel voor criminelen. «Zelfs met een trekker ontsnap je
makkelijk»» en het bericht «Drugshandel in Ommelanden floreert tekorten aan
handhavers» (ingezonden 17 maart 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
24 april 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023,
nr. 2203.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Weinig agenten en geen vertrouwen.
Platteland van Groningen een snoepwinkel voor criminelen. «Zelfs met een
trekker ontsnap je makkelijk»»1 en het bericht «Drugshandel in Ommelanden
floreert tekorten aan handhavers»2?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat wanneer de dekking voor handhaven en toezicht
niet goed verdeeld is in Nederland, dit criminelen kansen biedt om ongestoord in die gebieden te werk te gaan? Zo ja, welke strategie is er nu om dit
waterbedeffect te voorkomen?
Antwoord 2
Ik onderschrijf dat het belangrijk is om de dekking voor handhaving en
toezicht goed te verdelen over Nederland. Tegelijk is politiecapaciteit schaars,
die schaarste wordt in alle eenheden gevoeld.
Met betrekking tot de sterkte van de politie ben ik conform de Politiewet 2012
verantwoordelijk voor de verdeling van sterkte over de regionale eenheden.
Dit gebeurt na overleg in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie. De wijze
waarop (eventuele) nieuwe sterkte wordt verdeeld (de sterkteverdelingssystematiek) wordt op dit moment vernieuwd, waarbij aandacht is voor de
1

Dagblad van het Noorden,10 maart 2023, https://dvhn.nl/groningen/Groninger-Ommelandbroedplaats-criminaliteit-28290307.html.
2
Dagblad van het Noorden, 10 maart 2023, https://www.rtvnoord.nl/nieuws/1004560/
drugshandel-in-ommelanden-floreert-door-tekorten-aan-handhavers.

ah-tk-20222023-2396
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

werklast van de regionale eenheden, en ook voor de beschikbaarheid en
bereikbaarheid van de politie. Verdeling binnen de regionale eenheid (dus
ook de verdeling tussen stad en platteland binnen een eenheid) is de
verantwoordelijkheid van de burgemeesters, de hoofdofficier van justitie en
de politie.
Vraag 3
Wat is uw reactie op de constatering dat door de afwezigheid van de
overheid juist criminelen kansen zien, maar ook dat meldingen daarom
minder worden gedaan omdat men op zichzelf is aangewezen?
Antwoord 3
Ik vind het belangrijk dat mensen de overheid weten te vinden om meldingen
te doen van mogelijke criminele activiteiten. In mijn antwoord op vraag 4 en
vraag 6 ga ik dan ook in op mijn plannen om de meldingsbereidheid te
vergroten en het buitengebied veilig en weerbaar te houden. Meer specifiek
gericht op de aanwezigheid van de politie is en blijft de inzet dat het contact
tussen de burger en de politie laagdrempelig is. De politie staat altijd open
voor contact en is via meerdere kanalen benaderbaar en bereikbaar. Niet
alleen fysiek in de regio en in de wijken, maar ook telefonisch en uiteraard
online via politie.nl, chatbot Wout en via social media. Verder kunnen burgers
bellen met Meld Misdaad Anoniem. De bereidheid van een burger om een
melding of zelfs aangifte te doen hangt naast beschikbaarheid en bereikbaarheid van politie vooral ook samen met het type delict en de persoon van het
slachtoffer. Het melden bij de politie blijft uiteindelijk een afweging van hem
of haarzelf. Ook in de vernieuwing van de sterkteverdelingsystematiek (over
de regionale eenheden, niet daarbinnen) is er expliciet aandacht voor de
beschikbaarheid en de bereikbaarheid van de politie.
Op basis van de beschikbare informatie ziet de politie ten opzichte van
eerdere jaren geen concrete aanwijzingen dat er meer of minder meldingen
worden gedaan bij de politie in de provincie Groningen. Het aantal meldingen
bij de politie kan van tijd tot tijd variëren, afhankelijk van verschillende
factoren zoals de aard van de meldingen, seizoensgebonden activiteiten,
sociale trends en dergelijke. De politie houdt voortdurend de ontvangen
meldingen bij en analyseert deze om inzicht te krijgen in de aard en omvang
van de criminaliteit in de provincie. Op basis van deze analyses worden
gerichte maatregelen genomen om de veiligheid en leefbaarheid van de
samenleving te waarborgen.
Vraag 4
Welke concrete maatregelen gaat u nemen om de meldingsbereidheid van
ondermijning te verhogen?
Antwoord 4
Het is van belang dat inwoners en ondernemers weten waar ze veilig kunnen
melden. In mijn antwoord op vraag 3 ben ik ingegaan op de wijze waarop
politie in algemene zin laagdrempelige bereikbaarheid via meerdere kanalen
organiseert.
Meer specifiek kwam eerder in het rapport Weerbare Boeren in een Kwetsbaar Gebied naar voren dat dient te worden ingezet in het verhogen van de
meldingsbereidheid in het buitengebied3. Dit doen we bijvoorbeeld met de
pilot aanstelling van een vertrouwenspersoon veilig buitengebied bij de
Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (ZLTO). Deze kan uitleggen hoe en
waar inwoners en ondernemers – als zij dat willen – anoniem en veilig een
melding kunnen doen. Een vertrouwenspersoon wordt ook gefaciliteerd in
twee andere brancheorganisaties. Daarnaast is in het Actieprogramma Veilig
Ondernemen 2023–2026 opgenomen dat meer bekendheid wordt gegenereerd aan de vertrouwenslijn afpersing door deze meer en beter onder de
aandacht te brengen bij ondernemers.4 Verder is het vergroten van de
meldingsbereidheid ook onderdeel van het instrument Veilig Buitengebied en
ook hier willen de Platforms Veilig Ondernemen zich voor inzetten. Dit
instrument wordt gefaciliteerd door het Centrum voor Criminaliteitspreventie

3
4

Kamerstuk 29 911, nr. 298.
Kamerstuk 29 911, nr. 385.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

en Veiligheid; gemeenten met lokale publieke en private partners zetten een
samenwerkingsnetwerk op om de veiligheid en weerbaarheid van boeren en
tuinders te vergroten.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het schrijnend is dat politie-eenheden in de avond en
nacht bepaalde streken liever mijden, omdat er geen tijdige back-up mogelijk
is en dus de norm van 1 wijkagent op 5.000 inwoners in een uitgestrekt
gebied geen solaas biedt?
Antwoord 5
Ik wil om te beginnen graag verhelderen dat de norm van 1 wijkagent op
5.000 inwoners niet betekent dat er maar 1 politieagent per 5.000 inwoners is.
De wijkagent is een specifieke functionaris. In de verbinding met de wijk of
het gebied speelt hij of zij een sleutelrol, maar alle agenten in het basisteam
spannen zich daarvoor in, bijvoorbeeld wanneer zij surveilleren, noodhulp
verlenen of online in contact zijn met de inwoners.
De onderbezetting in de gebiedsgebonden politie in combinatie met de grote
werkvraag, maakt dat veel basisteams te maken hebben met hoge rooster- en
werkdruk. Binnen de regionale eenheden worden maatregelen genomen om
die zoveel mogelijk te verlichten, maar dat laat onverlet dat de gezagen in
nog meer scherpte dan normaal keuzes moeten maken over de inzet van
politie. Over deze situatie, en de aandacht en zorg van de korpschef en van
mij daarvoor, heb ik uw Kamer regelmatig bericht5.
Vraag 6
Welke stappen zijn er volgens u nodig om ervoor te zorgen dat ook in de
dunbevolkte (grens)gebieden in Nederland een georganiseerde overheid
tegenover de georganiseerde criminaliteit staat?
Antwoord 6
Het buitengebied is door verschillende factoren kwetsbaar voor eventuele
ondermijnende activiteiten. Bij het veilig houden en weerbaar maken van het
gebied zijn veel verschillende partijen betrokken en verantwoordelijk,
waardoor er niet één eigenaar is van het probleem.
In dunbevolkte gebieden is ook vaak sprake van kleinere overheidsorganen
met minder capaciteit/specialistische kennis per vierkante kilometer en/of
inwoner. Om deze problematiek het hoofd te bieden is een nauwe samenwerking, kennis en informatiedeling tussen overheidspartners noodzakelijk. Ook
de bewoners en ondernemers in de gebieden spelen een belangrijke rol in
het voorkomen van ondermijnende criminaliteit. O.a. door de meldingsbereidheid van inwoners te vergroten, kan de aanpak worden ondersteund.
Binnen de Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC) samenwerking en
onder het RIEC convenant worden vanuit de regionale versterkingsgelden
hiervoor diverse initiatieven ontplooid. De gemeenten in de vijf districten
binnen Gelderland en Overijssel kennen bijvoorbeeld al een districtelijk
programmacoördinator Ondermijning. Samen met de gemeenten in het
district wordt daarbij onder ander gewerkt aan een «basis op orde via een
lokale norm voor de aanpak ondermijning». Daarnaast is het buitengebied als
bestuurlijk focusthema aangewezen door het RIEC Noord-Nederland,
waardoor er de afgelopen jaren integraal geïnvesteerd is in het veilig houden
van het buitengebied. Ter ondersteuning van de integrale samenwerking is
een programmaregisseur aangesteld. Andere focusthema’s zijn «jonge
aanwas» en «havens».
Vraag 7
In het rapport «Ondermijning in het Ommeland» worden twee geijkte
risicolocaties genoemd vanwege onder andere de anonimiteit, namelijk
bedrijventerreinen en vakantieparken: bent u bereid om hier met overheden,
eigenaren en inzet van technologie een specifieke aanpak voor te ontwikkelen, in lijn met de motie-Knops/Michon-Derkzen6?

5
6

Kamerstuk 29 628, nr. 1139.
Kamerstuk 2022D34332.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 7
De moties ingediend op 6 september 2022, waaronder de motie van
Knops/Michon-Derkzen7, vragen om het verstevigen van de landelijke aanpak
van vakantieparken. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties werkt momenteel aan een vervolg op de Actieagenda vakantieparken.
Deze actieagenda krijgt vorm met relevante publieke en private partijen en de
moties van 6 september 2022 worden hierin meegenomen. De Tweede Kamer
wordt in de brief over de nieuwe Actieagenda vakantieparken geïnformeerd
over de huidige stand van zaken van de moties en de plannen voor het
vervolg van de aanpak.
Bedrijventerreinen kennen een eigen dynamiek en daarom is er een
specifieke aanpak. Deze aanpak ondersteunt gemeenten bij het waarborgen
van een veilige bedrijfsomgeving. Er kan bijvoorbeeld een beroep worden
gedaan op het regionale Platform Veilig Ondernemen voor een Keurmerk
Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen. Daarbij maken private en publieke
partijen afspraken om te zorgen voor een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. Technologische maatregelen kunnen daar onderdeel van zijn. Een ander
voorbeeld is het Theseus project, dat gemeenten ondersteunt om bedrijventerreinen op het gebied van veiligheid en criminaliteit in beeld te krijgen. Om
weerbaarheid en bewustwording te vergroten is het noodzakelijk om als
overheid zichtbaar te zijn en van alle percelen te weten welke activiteiten er
feitelijk plaatsvinden. Een projectteam scant het gebied, analyseert beschikbare data en voert daarna herhaaldelijk integrale controles uit. Het doel
hiervan is om het gevoel te creëren dat controle en zichtbaarheid op het
bedrijventerrein blijft. Het Theseus project is daarmee een goed voorbeeld
van door mijn ministerie financieel versterkte aanpak van georganiseerde
ondermijnende criminaliteit.
Vraag 8
In hoeverre kunnen de omvangrijke regionale infrastructuur, de grens met
Duitsland en de verbindingen met meerdere zeehavens een kans bieden om
met verschillende partners een georganiseerd antwoord met buurlanden en
overheden te geven op criminelen?
Antwoord 8
Een internationaal probleem zoals georganiseerde criminaliteit vraagt om een
internationale aanpak, daarom heb ik uw Kamer op 28 juni 2022 geïnformeerd over mijn toekomstagenda voor het internationaal offensief tegen
georganiseerde criminaliteit. Ik ben ervan overtuigd dat een nauwe samenwerking nodig is om drugscriminaliteit te bestrijden. Daarom werk ik
bijvoorbeeld actief samen met vijf andere Europese landen (België, Duitsland,
Frankrijk, Italië en Spanje) in de coalitie tegen georganiseerde misdaad. Juist
om een georganiseerd antwoord te geven op criminelen, door bijvoorbeeld
het creëren van een platform voor logistieke knooppunten om best practices
uit te wisselen. Ook bilateraal werk ik veel samen met andere landen. Zo heb
ik, samen met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, de Staatssecretaris van Toeslagen en Douane, onze Belgische collega’s, de burgemeesters van
Rotterdam en Antwerpen en de CEO’s van vijf grote internationale rederijen
op 17 februari een Verklaring ondertekend om onze samenwerking te
verstevigen. Zo probeer ik elke keer te kijken waar ik samen met andere
landen kan optrekken in de strijd tegen georganiseerde criminaliteit.
Daarnaast bieden de regionale infrastructuur en de grens met Duitsland
mogelijkheden aan de georganiseerde criminaliteit, wat daarom vraagt om
verdere intensivering van de regionale samenwerking met onze buurlanden,
bijvoorbeeld op casusniveau door middel van internationale infopleinen,
maar ook op bestuurlijk niveau. Voorbeeld hiervan is het symposium
Grenzeloze ondermijning dat door RIEC Oost-Nederland werd georganiseerd
in februari van dit jaar. In Noord-Nederland zijn de havens aangewezen als
bestuurlijk focusthema en er wordt met behulp van een kwartiermaker
Internationalisering onderzocht op welke wijze grensoverschrijdende
samenwerking vanuit met name de preventie insteek kan worden vormgegeven.

7

Kamerstuk 29 911, nr. 369.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

De regionale samenwerking met Duitsland is verder georganiseerd langs
verschillende lijnen, onder andere via het EURIEC, het 3+3 overleg (3
Nederlandse provincies en 3 Duitse deelregeringen), de Euregio samenwerking, de samenwerking met het LKA (Landeskriminalamt) NordrheinWestfalen en lokale samenwerkingstafels. Bovendien wordt de politionele en
bestuurlijke samenwerking met de deelstaat Niedersachsen geïntensiveerd.
De regionale infrastructuur (d.m.v. grensoverschrijdende controles) en zee- en
binnenhavens (uithalers in provinciale havens) zijn daarbij onderwerpen
waarop samengewerkt wordt. Goede en intensieve bestuurlijke informatieuitwisseling met bijvoorbeeld Duitsland blijft een aandachtspunt en van
eminent belang om effectieve en slimme keuzes te maken als het gaat om de
inzet van operationele capaciteit, zodat proactief en daadkrachtig opgetreden
kan worden tegen grensoverschrijdende criminaliteit. In de samenwerking
heb ik intensief contact met mijn ambtgenoten.
Vraag 9
In het rapport wordt geconstateerd dat het vertrouwen in de (Haagse)
overheid erg laag is en dat bij oplossingen en het verdelen van geld vooral
de Randstad centraal staat, wat ook consequenties heeft voor de kansen van
criminelen: deelt u deze constatering en wat is uw reactie hierop?
Antwoord 9
Het is van het grootste belang dat de burger vertrouwen houdt in de
overheid. De kabinetsbrede aanpak van de georganiseerde, ondermijnende
criminaliteit is niet alleen bedoeld om onze democratische rechtstaat te
beschermen, maar ook om de burger te laten zien dat we hard optreden
tegen de georganiseerde misdaad en inzetten op het voorkomen van
criminaliteit. Ik ben mij ervan bewust dat de strijd die wij en betrokken
partners leveren er één is van de lange adem. De strijd tegen de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit is voor dit kabinet een topprioriteit. Er is
daarom structureel geld vrijgemaakt om de aanpak op alle fronten uit te
breiden, in alle regio’s.
De ondermijnende en negatieve effecten van georganiseerde, ondermijnende
criminaliteit zijn in alle uithoeken van ons land voelbaar. Bij de aanpak van de
georganiseerde, ondermijnende criminaliteit worden de beschikbare middelen
evenwichtig verdeeld over de verschillende regio’s in ons land, waarbij
rekening wordt gehouden met de urgentie en waar de grootste winst te
behalen is. Voorbeelden hiervan zijn de middelen voor de regionale versterking en die voor preventie met gezag. Met betrekking tot deze middelen kunt
u zien dat de Randstad zeker niet centraal staat.
Vraag 10
Vindt u net als het CDA dat fundamentele veranderingen nodig zijn om dit
gebied minder een prooi te laten zijn voor criminelen, waarnaar bij het
invullen van de ereschuld naar Groningen, zoals genoemd in het rapport van
de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen, breed moet
worden gekeken?
Antwoord 10
Het kabinet komt nog met een reactie op het rapport van de enquêtecommissie aardgaswinning Groningen. In zijn algemeenheid geldt dat geen enkele
regio of provincie in ons land ten prooi mag vallen aan de georganiseerde,
ondermijnende criminaliteit. Daarom is de aanpak de afgelopen jaren fors
verbreed: van een regionale beweging, waarbij per regio projecten werden
opgezet in combinatie met een wetgevingsagenda, naar een gezamenlijke
samenhangende aanpak die ervoor moet zorgen dat de georganiseerde,
ondermijnende criminaliteit van alle kanten wordt ingesloten. Daarbij wordt
geïnvesteerd op lokaal, regionaal, landelijk en internationaal niveau en wordt
bezien waar de beschikbare middelen het meest effect sorteren. Met de
structurele regionale versterking, bovenop de reguliere rijksbijdrage, wordt
voor de regio Groningen een stabiele basis geboden voor de aanpak van
georganiseerde, ondermijnende criminaliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

Vraag 11
Volgens het rapport leiden economische achterstanden tot sociale problemen,
maar de laatste tijd ook tot een snelle toename van drugsgebruik: welke
preventieve maatregelen kunt u nemen, zodat er meer aandacht komt voor de
gevolgen voor drugsgebruik en de mogelijkheden tot hulp en voorlichting
over drugsgebruik?
Antwoord 11
De overheid heeft een belangrijke taak op het gebied van het effectief
ontmoedigen van drugsgebruik. Ik onderschrijf de bevindingen van het
rapport over het verband tussen economische achterstanden, sociale
problemen en problematisch drugsgebruik. Daarom zet het kabinet in op een
actieve en effectieve preventieaanpak, in het bijzonder ter bescherming van
kwetsbare jongeren. In zijn brief van 22 maart jl.8 en tijdens het commissiedebat op 29 maart jl.9 heeft de Staatssecretaris van VWS uw Kamer breed
geïnformeerd over zijn inzet op drugspreventie. In zijn preventie-activiteiten is
aandacht voor de nadelige gevolgen van drugsgebruik en toeleiding naar
hulp voor zij die dit nodig hebben.
Vraag 12
Bent u bereid om, in lijn van de adviezen uit het rapport «Ondermijning in het
Ommeland», gemeenten te helpen om specialistische teams op te zetten om
ondermijning in de provincies aan te pakken?
Antwoord 12
Als onderdeel van de versterking van de brede aanpak is voor de regionale
versterking structureel 30 miljoen euro per jaar beschikbaar. De regio
Noord-Nederland ontvangt uit deze middelen jaarlijks ca. 2,5 miljoen euro
voor de uitvoering van hun regionale versterkingsprogramma. Dit biedt een
stabiele basis voor versterking van de uitvoeringskracht van de partners en
inzet op in de regio geprioriteerde thema’s (havens, buitengebied en jonge
aanwas). Met deze gelden worden onder meer integrale handhavingsteams,
bestuurlijke ondersteuningsteams en (multidisciplinaire) interventieteams
ingericht. Dit is één van de rode draden uit de nieuwe regionale versterkingsplannen.
De teams bieden onder andere expertise en capaciteit bij de uitvoering van
interventieadviezen, om slagkracht van gemeenten te vergroten. Dit ontlast
de gemeente of provincie, omdat het team specialistische ervaring heeft en
hen kan leren hoe interventies te plegen en daarin zelf door te ontwikkelen.
De gemeente en provincie blijven daarbij ten allen tijde zelf leidend en
verantwoordelijk voor de bestuurlijke aanpak. Daarnaast adviseren en
ondersteunen de teams bij het op orde brengen van het basisniveau bij
gemeenten.

8
9

Kamerstuk 24 077, nr. 513.
Kamerstuk 24077, nr. 513.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6