Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 848

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2015
Met deze brief informeer ik u over de onderwerpen op de agenda van de
Landbouw- en Visserijraad van 13 juli a.s. en over mijn inzet tijdens deze
bijeenkomst. Op dit moment zijn er nog geen stukken beschikbaar bij de
agenda.
Daarnaast informeer ik uw Kamer over de ontwikkelingen rond het
importverbod van landbouwproducten door Rusland. Tevens geef ik
uitvoering aan de motie van het lid Ouwehand over elektrische verdoving
van ongewervelde dieren, zoals krabben en kreeften (Kamerstuk 28 286,
nr. 705).
Agenda Landbouw- en Visserijraad 13 juli
Werkprogramma Luxemburgs voorzitterschap
(Presentatie voorzitterschap)
Het Luxemburgs voorzitterschap zal zijn werkprogramma op het terrein
van landbouw en visserij presenteren voor de periode juli tot en met
december 2015. Ik zal de presentatie aanhoren.
Het Luxemburgs voorzitterschap streeft naar een politiek akkoord met het
Europees parlement over de verordening biologische productie
(COM (2014) 180). Ook streeft het Luxemburgs voorzitterschap naar een
politiek akkoord met het Europees parlement over de verordeningen
plantgezondheid (COM (2013) 267), gemedicineerde diervoeders
(COM (2014) 558), zoötechniek (COM (2014) 4) en officiële controles
(COM (2013) 265). Tevens zal het Luxemburgs voorzitterschap aandacht
besteden aan de marktontwikkelingen van landbouwproducten mede in
het licht van het Russische importverbod en de afschaffing van de
melkquota met ingang van 1 april dit jaar.
Het voorzitterschap zal zich op visserijgebied focussen op de afronding
van de besluitvorming over de Total Allowable Catch (TAC) en de visquota
eind dit jaar en op een afronding van de trilogen met het Europees
parlement over het Meerjarenplan Oostzee (COM (2014) 614). Tevens zal
het Luxemburgs voorzitterschap in de Raad verder gaan met de onder-

kst-21501-32-848
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 848

1

handelingen over het voorstel van de Europese Commissie over de
verordening inzake de verzameling, het beheer en het gebruik van
gegevens in de visserijsector voor de ondersteuning van wetenschappelijk
advies over het gemeenschappelijk visserijbeleid (COM (2014) 294).
Schoolmelk- en schoolfruitregeling
(Stand van zaken)
De Europese Commissie zal informatie geven over de stand van zaken
rond de twee voorstellen van de Europese Commissie over de herziening
van de schoolfruit- en schoolmelkprogramma’s. Doel van de programma’s
is de consumptie van groenten, fruit en melk bij kinderen, die een dalende
trend vertoont, te bevorderen. Door versterking van de educatieve
maatregelen wordt beoogd bij kinderen een basis te leggen voor gezonde
eetgewoonten, om daarmee de strijd tegen onder meer obesitas aan te
gaan.
De voorstellen voorzien in één gemeenschappelijk kader voor de
distributie van groenten, fruit en melk aan kinderen in scholen en
begeleidende educatieve maatregelen. In de nieuwe regeling is voor
schoolfruit een EU-budget van 150 miljoen euro per jaar beschikbaar, het
EU-budget voor schoolmelk bedraagt 80 miljoen euro per jaar. Tijdens de
bespreking in Raadswerkgroepen is gebleken dat de standpunten van de
Europese Commissie en lidstaten, en tussen lidstaten onderling op enkele
punten verschillen. Het gaat hierbij onder meer over de rechtsbasis van
het voorstel waarin de steunbedragen worden vastgelegd, de producten
die in het kader van de nieuwe programma’s verstrekt kunnen worden en
de te hanteren criteria bij de verdeling van het budget over lidstaten. De
Raad heeft de Eurocommissaris in november 2014 per brief verzocht het
voorstel voor de nieuwe regeling aan te passen. Daarbij zou volledig
rekening moeten worden gehouden met het standpunt van de Raad over
de rechtsbasis. De Raad is namelijk unaniem van mening dat omdat het
hier onder meer om steunbedragen gaat, de maatregelen thuishoren in
een Raadsverordening in plaats van een verordening van de Raad en het
Europees parlement.
In het werkprogramma 2015 heeft de Europese Commissie aangegeven
de behandeling van het voorstel voorlopig stop te zetten, in afwachting
van de resultaten van een evaluatie van het stelsel voor schoolfruit en
schoolmelk. Deze evaluatie verkeert in een afrondende fase. Uit het
ontwerprapport blijkt dat er breed draagvlak bestaat voor de schoolregelingen, zowel bij lidstaten als bij stakeholders. Ook op het punt van
proportionaliteit, subsidiariteit en noodzaak is het oordeel overwegend
positief. Alleen Nederland en Zweden hebben bezwaren op het punt van
subsidiariteit. Ook het Europees parlement heeft steun uitgesproken voor
de schoolregelingen en aangegeven verder te willen gaan met de
behandeling van het voorstel.
Ik onderschrijf de doelstelling van de regeling, maar ik ben van mening
dat dit niet op Europees niveau geregeld hoeft te worden, zoals ik uw
Kamer eerder heb aangegeven in mijn brief van 7 februari 2014
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 764). Omdat dit echter niet binnen bereik ligt,
wegens de ruime meerderheid van de lidstaten die wel voorstander zijn
van een Europese regeling, wil ik in de Raad een bijdrage leveren
teneinde de voorstellen inhoudelijk aan te passen in een richting die beter
aansluit op een nationale toepassing in Nederland.
Mijn inzet zal erop gericht zijn om de producten die onder het programma
verstrekt kunnen worden zoveel mogelijk te laten aansluiten op de huidige
praktijk van het schoolfruit- en schoolmelkprogramma.
De toewijzing van budget aan lidstaten zou mijns inziens moeten
plaatsvinden op basis van objectieve criteria, waarbij alle lidstaten gelijke
kansen hebben om deel te nemen aan de nieuwe regeling. Ten aanzien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 848

2

van de rechtsbasis van het voorstel waarin de steunbedragen worden
vastgelegd, ben ik, vanuit het oogpunt van conformiteit met het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU), net als de andere
lidstaten van mening dat steunbedragen moeten worden vastgelegd in
een Raadsverordening in plaats van een verordening van de Raad en het
Europees parlement.
Genetisch Gemodificeerde Organismen
(Presentatie door de Commissie en gedachtewisseling)
De Europese Commissie heeft een mededeling over de herziening van het
besluitvormingsproces rondom genetisch gemodificeerde organismen
(ggo’s) gepresenteerd en een voorstel gepubliceerd op 23 april jl. tot
wijziging van de verordening wat betreft de mogelijkheid voor lidstaten
het gebruik van ggo’s op hun grondgebied te beperken of te verbieden. In
de Raad zal de Europese Commissie deze mededeling en het voorstel
voor een herziening van de verordening presenteren en zal hierover een
gedachtewisseling plaatsvinden. De Europese Commissie beoogt met
deze voorstellen de lidstaten de bevoegdheid te geven om het gebruik van
genetische gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders te verbieden
na de Europese toelating op grond van de veiligheidsbeoordeling door de
European Food Safety Authority (EFSA).
Nederland staat negatief tegenover het Commissievoorstel, omdat het
voorstel niet strookt met het door Nederland bij genetisch gemodificeerde
planten gehanteerde «ja-mits principe». Het «ja-mits principe» betekent
het toestaan van een genetische gemodificeerd organisme voor gebruik
als het veilig is bevonden voor mens, dier en milieu, zoals ook is
vastgelegd in de kabinetsbrief biotechnologie van 4 april 2014 (Kamerstuk
27 428, nr. 267). Verder heeft het voorstel van de Europese Commissie
mogelijk negatieve gevolgen voor de handel, is het gebrekkig gemotiveerd en bevat het onduidelijkheden.
Nederland hecht zeer aan Europese regelgeving die onduidelijkheden
wegneemt, werkbaar is voor ondernemers en in een eerlijk Europees
speelveld voorziet. Ik ben van mening dat het voorstel niet aan deze
randvoorwaarden voldoet. Bij eventuele aanpassingen van het voorstel
zullen deze voorwaarden de basis vormen voor mijn inzet. Voor de
Nederlandse inzet en positie verwijs ik naar het desbetreffende BNC-fiche
(Kamerstuk 34 214, nr. 3).
Ik heb tijdens het Algemeen Overleg van 17 juni jl. toegezegd uw Kamer
op de hoogte te houden over de voortgang van de onderhandelingen over
het voorstel van de Commissie voor herziening van besluitvorming over
het gebruik van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en
diervoeders. Tevens heb ik toegezegd een (lichte) impact assessment uit
te gaan voeren om de consequenties van het voorstel in kaart te brengen
voor Nederland. Ik zal daarbij ook de door uw Kamer aangenomen motie
de Liefde/Leenders (Kamerstuk 34 214, nr. 8) betrekken waarin mij is
verzocht om de financiële gevolgen, de werkgelegenheidseffecten en de
gevolgen voor de Nederlandse export in kaart te brengen. Tevens zal ik zal
de Europese Commissie verzoeken alsnog een impact-assessment op te
stellen en daarbij ook in te gaan op de juridische houdbaarheid, zoals ik
heb toegezegd aan uw Kamer tijdens het Algemeen Overleg over dit
dossier op 17 juni jl.
Marktontwikkelingen
(Informatie van de Commissie en gedachtewisseling)
De Europese Commissie zal de Raad informeren over de ontwikkelingen
op de markten van landbouwproducten. Verder zal er een gedachtewis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 848

3

seling volgen. De precieze inhoud van het agendapunt is nog niet bekend.
Mogelijk zal de Europese Commissie ingaan op de ontwikkelingen op het
gebied van de Russische importverboden voor landbouwproducten.
Rusland heeft immers aangekondigd deze te zullen verlengen tot en met
5 augustus 2016.
De lijst met producten waarvoor een importverbod geldt, blijft
ongewijzigd, met als uitzonderingen:
− de export van lactosevrije melkproducten naar Rusland is alleen nog
toegestaan indien gecertificeerd als therapeutisch-profylactisch
dieetproduct;
− export van lactosevrije kaas naar Rusland is alleen nog toegestaan
indien gecertificeerd als therapeutisch-profylactisch dieetproduct en
alleen met een vetgehalte onder de 1,5%;
− Verruiming in de mogelijkheden voor de export van vis naar Rusland;
de export van babyvis voor de kweek van zalm en forel, oesters en
mosselen wordt toegestaan.
Groente en fruit
Onder de tijdelijke buitengewone maatregel ter ondersteuning van
groenten- en fruitproducenten, die open stond van 1 januari 2015 tot
30 juni 2015, heeft de Europese Unie 21 miljoen euro uitbetaald, waarvan
12 miljoen voor producentenorganisaties en 9 miljoen euro aan niet-leden
van producentenorganisaties. Eerdere schattingen lagen rond de
107 miljoen euro. Eind april was 70.000 ton groente en fruit van de markt
teruggetrokken. Dit komt overeen van 22% van de eerder geschatte
hoeveelheden. De Europese Commissie heeft aangegeven dat negen
maanden na de introductie van de Russische importverboden de totale EU
agri-food export naar derde landen gestegen is met 5%. De lidstaten en
bedrijven zelf zijn er goed in geslaagd om alternatieve afzetmarkten te
vinden. De Europese Commissie heeft aangegeven de markt nauwlettend
in de gaten te houden.
Tot nu toe heeft de Europese Commissie aangegeven niet van plan te zijn
de steunmaatregelen die in het kader van het importverbod door Rusland
voor groente en fruit zijn ingesteld, te verlengen. Zij geeft aan dat de
sector voldoende tijd heeft gehad zich aan te passen aan de nieuwe
situatie. Ik houd de ontwikkelingen in de markt nauw in de gaten en zal de
Europese Commissie vragen dit eveneens te blijven doen. Nadat ik het
standpunt van de Eurocommissaris in het kader van de Ruslandboycot
heb vernomen, zal ik een besluit nemen over de voortzetting van de
reguliere (nationale) interventiemaatregelen in het kader van de Gemeenschappelijk Marktordening (GMO) groenten en fruit (niet oogsten, groen
oogsten, marktonttrekking met gratis verstrekking en marktonttrekking
met overige bestemmingen) voor producentenorganisaties.
Zuivel
De zuivelmarktsituatie is moeizaam; de prijzen blijven onder druk staan.
Dit speelt sinds begin maart van dit jaar. Mede daarom zullen enkele
lidstaten mogelijk vragen om ingrijpen in de markt, bijvoorbeeld om
herintroductie van restituties en het verhogen van de interventieprijs van
magere melkpoeder. Ook in Nederland staan de prijzen onder druk. De
Nederlandse zuivelsector ziet echter niets in ingrijpen in de markt. De
Nederlandse sector geeft aan dat deze ontwikkelingen te voorzien waren
en dat de vooruitzichten op de middellange en lange termijn nog steeds
goed zijn. Ik ben nog steeds positief over de lange termijnontwikkelingen
op de zuivelmarkt en blijf vasthouden aan marktoriëntatie. Tegen deze
achtergrond acht ik marktmaatregelen niet wenselijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 848

4

Varkensvlees
De prijzen van varkensvlees zijn de laatste weken gestegen. De prijzen van
biggen bleven stabiel. De stijging van de varkensvleesprijzen is normaal
voor de tijd van het jaar en is zeer welkom na een lange periode van
slechte marges. Eind april heeft de Europese Commissie de particuliere
opslagregeling voor varkensvlees stopgezet, zoals ik uw Kamer al eerder
heb gemeld in mijn brief van 4 juni jl. (Kamerstuk 2150132, nr. 845). Ik zal
de Europese Commissie vragen de ontwikkelingen in de markt
nauwlettend in de gaten te houden.
Ten algemene zal ik mij blijven inzetten voor het zoeken naar alternatieve
afzetmarkten onder andere samen met het bedrijfsleven in de speciale
Taskforce die met dit doel in het leven is geroepen.
Diversen
Situatie op de zuivelmarkt
(Informatie van de Tsjechische en Poolse delegatie)
De Tsjechische en Poolse delegatie zullen onder diversen de situatie op de
zuivelmarkt ter tafel brengen. De precieze inhoud van het agendapunt is
nog niet bekend. Mogelijk zullen de Tsjechische en Poolse delegatie
aangeven zich zorgen te maken over de situatie op de zuivelmarkt en de
Europese Commissie verzoeken om maatregelen te nemen. Voor mijn
standpunt hierover verwijs ik naar het agendapunt marktontwikkelingen.
Problematiek toekomst suikersector
(Verzoek van de Italiaanse delegatie)
Op verzoek de Italiaanse delegatie zal er gesproken worden over de
toekomst van de suikersector in de Europese Unie. De afschaffing van het
suikerquotum in 2017 zal tot gevolg hebben dat de productie van
bietsuiker binnen Europa gaat verschuiven naar de meest efficiënte
regio’s. Nederland hoort samen met Groot-Brittannië, Frankrijk, België,
Duitsland en Polen tot de meest efficiënte landen in Europa. Deze landen
produceren nu al ruim 75% van de Europese suiker. De kostprijs van
Noordwest-Europese bietsuiker is concurrerend met de prijzen van
rietsuiker uit Brazilië.
In Zuid- en Noord-Europa zal naar verwachting de productie afnemen,
omdat het daar minder rendabel is om suikerbieten te produceren.
In de Expertgroep Suiker stelde de Italiaanse delegatie voor de productieheffing op quotumsuiker te benutten voor de herstructurering van de
suikersector, om deze klaar te maken voor het post-quotum tijdperk. De
suikersector betaalt jaarlijks een productieheffing van 12 euro per ton
quotumsuiker. Voor de Nederlandse suikersector gaat het om bijna
10 miljoen euro en in de totale Europese Unie om 162 miljoen euro.
Oorspronkelijk was dit bedoeld om maatregelen voor de suikersector te
financieren, waaronder de exportrestituties voor suiker. Deze exportrestituties zijn inmiddels afgeschaft. De productieheffing op quotumsuiker
gaat nu naar de algemene EU-begroting.
In 2009 is de suikersector al geherstructureerd, hiervoor is toen door de
Europese Unie 6 miljard euro uitgetrokken. Door deze herstructurering is
de Europese suikersector concurrerend geworden. Ik ben van mening dat
er geen nieuwe herstructurering van de suikersector nodig is en steun
daarom het Italiaanse voorstel niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 848

5

Multinationale conferentie bosbeheer
(Informatie van de Sloveense delegatie)
Slovenië zal verslag uitbrengen van de conferentie van de Asia-Europe
Meeting (ASEM) over het duurzaam beheer en gebruik van bossen in
beleid en in de praktijk. Deze conferentie vond plaats van 24-26 mei 2015
in Slovenië en was georganiseerd door Slovenië en China. Ik zal hier
kennis van nemen.
Overige punten niet geagendeerd op de Landbouw- en Visserijraad
Elektrische verdoving ongewervelde dieren
Uw Kamer heeft een motie van het lid Ouwehand aangenomen om de
mogelijkheid van elektrische verdoving van ongewervelde dieren zoals
krabben en kreeften nader te onderzoeken (Kamerstuk 28 286, nr. 705).
Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 4 april 2014 (Kamerstuk 28 286,
nr. 729) heb ik naar aanleiding van deze motie de WUR gevraagd een
literatuurstudie te doen naar de stand van zaken in de wetenschap over
het ervaren van pijn door ongewervelde dieren en methoden om
ongewervelde dieren te bedwelmen, waaronder elektrische bedwelming,
die wetenschappelijk onderbouwd zijn. Het is geen eenvoudige opgave,
ook internationaal staat dit nog in de kinderschoenen. Uit de literatuurstudie blijkt dat de wetenschappelijke kennis (ook internationaal) zeer
beperkt is over de (neuro)fysiologie en het gedrag van decapoden, de
orde waar krabben en kreeften onderdeel van zijn. Dit geldt ook voor het
onderzoek naar het bedwelmen van krabben en kreeften. Ook is er
momenteel geen wetenschappelijk onderbouwde methode beschikbaar
om krabben en kreeften op een goede manier elektrisch te bedwelmen. In
onder andere Ierland wordt het onderzoek naar pijnervaring bij krabben
en kreeften voortgezet. Ik wil dit onderzoek afwachten alvorens te bezien
welk vervolgonderzoek eventueel nodig is.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 848

6