Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 427

Wijziging van enige wetten in verband met de
handhaving van voorschriften in de Engelse taal

Nr.3

MEMORIE VAN TOELICHTING
1. Doel en redenen van het voorstel
Dit wetsvoorstel maakt een uitzondering mogelijk op de regel dat
strafbepalingen in de Nederlandse taal moeten zijn gesteld. Sommige
wetten op het terrein van verkeer en vervoer, telecommunicatie,
kernenergie en voedselstandaarden verwijzen soms naar op internationaal niveau in een andere taal opgestelde regels met een in hoge mate
technisch karakter en met een doelgroep die gewend is in die vreemde
taal, vaak het Engels, te communiceren. In die – uitzonderlijke – gevallen is
het gerechtvaardigd dat ook de handhaving, via een strafvervolging of
een bestuurlijke boete, kan geschieden op basis van de originele
taalversie. Dit past bij een open economie, waarin Nederlandse bedrijven
en beroepsbeoefenaren wereldwijd opereren en – vice versa – buitenlandse personen en bedrijven in Nederland.
De regel dat strafbepalingen in het Nederlands moeten zijn gesteld, vloeit
voort uit het strafrechtelijke legaliteitsbeginsel, zoals dat is neergelegd in
artikel 16 van de Grondwet en artikel 1, eerste lid, van het Wetboek van
Strafrecht (Sr) en ook buiten het Wetboek in het ordeningsstrafrecht geldt
(artikel 91 Sr). Burgers moeten kunnen weten voor welke gedragingen zij
gestraft kunnen worden. Daarom heeft de Hoge Raad in een arrest van
24 juni 1997 (NJ 1998, 70, m.nt. A.C. ’t Hart) bepaald dat vanwege de
strekking van artikel 16 van de Grondwet en artikel 1, eerste lid, van het
Wetboek van Strafrecht het begrip «wettelijke strafbepaling» zo moet
worden verstaan dat daarmee uitsluitend wordt gedoeld op van een
strafbedreiging voorziene normen die in de Nederlandse taal zijn gesteld
en bekendgemaakt. In aansluiting op dit arrest is in de Aanwijzingen voor
de regelgeving voorgeschreven dat in geval van normen waarop een
strafsanctie is gesteld en die niet in de Nederlandse taal zijn gesteld, deze
normen in het Nederlands worden vertaald (Aanwijzing 92a). Deze
Aanwijzing strekt zich ook uit tot bestraffende bestuursrechtelijke sancties.
Voorgesteld wordt om bij wijze van uitzondering op de algemene regel
een wettelijke basis te scheppen voor de strafrechtelijke handhaving van
specifieke categorieën van voorschriften die in een vreemde taal

kst-33427-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

1

– vooralsnog alleen het Engels – zijn gesteld. Sinds de uitspraak van de
Hoge Raad in 1997 zijn de omstandigheden in sommige sectoren van het
maatschappelijk leven nogal gewijzigd als gevolg van een toenemende
«technologisering» (de opkomst van ICT en internet) en internationalisering. Dat heeft gevolgen voor de toepassing van het recht in die
sectoren: nogal eens is een andere taal, zoals het Engels, de voertaal en
zijn ook de toepasselijke voorschriften in die taal gesteld, bijvoorbeeld
omdat ze afkomstig zijn van een internationale organisatie. In deze
omstandigheden is de eis dat door strafsancties te handhaven
voorschriften in het Nederlands moeten worden vertaald, naar het oordeel
van de regering niet steeds gerechtvaardigd en soms zelfs contraproductief in het licht van de door artikel 16 van de Grondwet beoogde
rechtsbescherming van de burger.
Doel van dit wetsvoorstel is om duidelijkheid te scheppen over de status
van Engelstalige voorschriften in de handhaving. In de bij de wet
aangewezen gevallen kan de (strafrechtelijke of bestuursrechtelijke)
handhaving voortaan rechtstreeks op de authentieke, Engelse bepaling uit
het verdrag of besluit worden gebaseerd en hoeft het bestuursorgaan, het
openbaar ministerie of de rechter dus niet uit te gaan van een Nederlandse vertaling. Hiermee wordt aangesloten bij de in de desbetreffende
beroepssector gangbare taalversie en wordt voorkomen dat in de
handhavingspraktijk verwarring en discussie ontstaat in geval van
discrepanties tussen de authentieke tekst en een Nederlandse vertaling.
Met dit doel worden een aantal wetten gewijzigd: de Arbeidstijdenwet, de
Kernenergiewet, de Luchtvaartwet, de Scheepvaartverkeerswet, de
Telecommunicatiewet, de Warenwet, de Wet luchtvaart en de Wet
voorkoming verontreiniging door schepen. Neveneffect van dit
wetsvoorstel is dat voor zover de wet handhaving op basis van een
authentieke taalversie toestaat, het betrokken ministerie niet hoeft te
voorzien in een Nederlandse vertaling van het verdrag of besluit, wat een
niet nader te specificeren bescheiden besparing voor de overheidsfinanciën oplevert. Een eventuele toekomstige uitbreiding tot andere
wetten of rijkswetten kan tot een verdere besparing leiden.
Niet uitgesloten is dat in de toekomst in andere wetten of rijkswetten ook
behoefte aan zo’n basis voor sanctionering van voorschriften in een
vreemde taal wordt gevoeld. Daarbij kan ook aan een andere, internationaal gangbare taal worden gedacht. Die wetten moeten in dat geval
worden aangepast. Daarbij zal de wetgever steeds nauwkeurig moeten
aangeven om welke (categorieën) voorschriften het gaat en – in de
memorie van toelichting – welke bijzondere omstandigheden rechtvaardigen dat een uitzondering op de hoofdregel wordt gemaakt. Daarbij zal
steeds aan de volgende criteria worden getoetst:
− De doelgroep is gewend in de betrokken vreemde taal te communiceren.
− Het betreft voorschriften met een in hoge mate technisch karakter, die
moeilijk vertaalbaar zijn met de kans op discrepanties met de
authentieke versie en dus op verwarring bij de doelgroep en in de
handhaving.
Aan beide criteria moet zijn voldaan.
In het vervolg van deze toelichting zal worden ingegaan op de aspecten
van grondwettelijke en mensenrechtelijke aard (§ 2), op de wijzigingen
van de bijzondere wetten die worden voorgesteld, en hun motivering (§ 3)
en op de consequenties voor de uitvoering en handhaving (§ 4).
Dit wetsvoorstel is opgesteld in nauw overleg tussen de Minister van
Veiligheid en Justitie, gelet op diens algemene verantwoordelijkheid voor
de rechtshandhaving, en de voor de betrokken sectorale wetgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

2

verantwoordelijke Ministers van Infrastructuur en Milieu, Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
2. Grondwettelijke en mensenrechtelijke aspecten
Artikel 16 Grondwet (nulla poena-beginsel) bepaalt dat geen feit strafbaar
is dan uit kracht van een daaraan voorafgaande wettelijke bepaling. De
tekst van artikel 16 Grondwet is gelijk aan artikel 1, lid 1, van het Wetboek
van Strafrecht en kent zijn pendant in de artikelen 7 EVRM, 15 Bupo en 49
EU-Grondrechtenhandvest. De artikelen beschermen de belangen van
rechtszekerheid, voorzienbaarheid en rechtsbescherming. Rechtszekerheid
en het in de artikelen besloten liggende bepaaldheidgebod eisen dat de
burger moet kunnen weten terzake van welke gedragingen hij kan worden
gestraft. Zoals hiervoor weergegeven dient volgens de Hoge Raad het
begrip «wettelijke strafbepaling» zo te worden verstaan dat daarmee
uitsluitend wordt gedoeld op van een strafbedreiging voorziene normen
die in de Nederlandse taal zijn gesteld en bekendgemaakt (HR 24 juni
1997, NJ 1998, 70, m.nt. A.C. ’t Hart). De regering beoogt middels dit
wetsvoorstel tot uitdrukking te brengen dat het voornoemde interpretatie
van de Hoge Raad uit 1997 thans niet langer onverkort houdbaar acht,
gelet op de verschillende hiervoor in de inleiding genoemde ontwikkelingen (zoals technologisering en internationalisering), de nadien tot stand
gekomen en hierna opgenomen jurisprudentie van het EHRM over
artikel 7 EVRM, en het belang van de betrokken verdachte.
In het licht van deze ontwikkelingen en EHRM-jurisprudentie laten de tekst
en de strekking van artikel 16 Grondwet en artikel 1 Sr ook naar het
oordeel van de regering de ruimte, bij wijze van uitzondering en onder
nauwkeurig gedefinieerde omstandigheden, voor sanctionering (via het
strafrecht of de bestuurlijke boete) van anderstalige normvoorschriften.
De advocaat-generaal bij de Hoge Raad Machielse zag in de desbetreffende zaak in 1997 al evenmin een probleem in de vervolging van de
verdachte (wegens overtreding van de rijtijdenwetgeving), onder andere
omdat was gebleken dat de verdachte – van wie als internationaal
transporteur mocht worden verwacht dat hij zich op de hoogte stelde van
de toepasselijke regels, ook als deze in een vreemde taal zijn gesteld –
uitstekend begreep wat hem verweten werd.
Hetzelfde geldt voor het Europees Verdrag tot bescherming van de
rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), dat in
artikel 6, derde lid, onder a, aangeeft dat het erom gaat dat de vervolgde
«onverwijld, in een taal die hij verstaat en in bijzonderheden, op de
hoogte (wordt) gesteld van de aard en de reden van de tegen hem
ingebrachte beschuldiging».
Voorts blijkt uit de EHRM-jurisprudentie dat de noodzakelijke wettelijke
basis van voorschriften die strafrechtelijk gehandhaafd worden, toegankelijk en voorzienbaar dient te zijn (EHRM 17 september 2009 (Scoppola
tegen Italië), nr. 10249/03, LJN BK6009, onder verwijzing naar o.a. EHRM
Kokkinakis, § 40–41, Cantoni v. France, 15 November 1996, § 29, Reports
1996 V, Coëme and Others, cited above, § 145, and E.K. v. Turkey, no.
28496/95, § 51, 7 February 2002).
De vereiste voorzienbaarheid is in aanzienlijke mate afhankelijk van de
inhoud van de betreffende wet, het terrein waarop ze betrekking heeft en
het aantal en de positie van degenen tot wie het voorschrift zich richt.
Daar komt bij dat «A law may still satisfy the requirement of «foreseeability» where the person concerned has to take appropriate legal advice
to assess, to a degree that is reasonable in the circumstances, the
consequences which a given action may entail» (EHRM Scoppola, par.
102, onder verwijzing naar EHRM Achour, § 54).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

3

In zijn algemeenheid kan erop worden gewezen dat het bepaaldheidgebod
van artikel 16 Grondwet niet wordt opgevat als een rigide norm, noch
door de wetgever, noch door de rechter. De Hullu constateert dat klachten
van de strekking dat een strafbaarstelling in strijd is met het bepaaldheidgebod »in concrete strafzaken eigenlijk nooit [worden] gehonoreerd»
(De Hulu, Materieel strafrecht, 2009, p. 92). Illustratief in dit verband – in
het bijzonder terzake de vaagheid van strafrechtelijk gesanctioneerde
normen – is het zgn. Krulsla-arrest (HR 31 oktober 2000, NJ 2001, 14),
waarvan de argumentatielijn ook in de rechtspraak van het EHRM
herkenbaar is (EHRM 25 mei 1993, Kokkinakis t. Griekenland, par. 40,
EHRM 17 september 2009, Scoppola t. Italië). Tegelijkertijd zijn de marges
voor de aanvaarding van een beroep op rechtsdwaling uiterst klein; een
dergelijk beroep lijkt alleen te worden gehonoreerd indien de burger zich
daadwerkelijk op de hoogte heeft laten stellen van de geldende normen,
maar daarbij onjuist is geïnformeerd door personen of instanties met een
zodanig gezag dat de burger in redelijkheid op de deugdelijkheid van het
advies mocht vertrouwen (ook wel verontschuldigbare onbewustheid; De
Hullu 2009, p. 357–360; M.J. Borgers, De communicatieve strafrechter,
NJV 2011). Weliswaar strekken theorie en rechtspraktijk zich veelal uit tot
de betekenis van nulla poena-beginsel in relatie tot ruime en vage
bepalingen, en niet tot de toegankelijkheid vanwege de taal, dat doet naar
het oordeel van de regering niet af aan de toepasbaarheid ervan in
onderhavige context. Wettekst en toelichting bij artikel 16 Grondwet, noch
literatuur, melden iets over anderstalige bepalingen en sluiten aldus
evenmin uit dat anderstalige bepalingen mogelijk zijn. Strakke inperking
van de uitzondering is dan evenwel noodzakelijk.
De taal waarin de tenlastelegging is gesteld en het belang van de
individuele verdachte daarbij staan los van de taal die op de zitting wordt
gesproken. De procestaal in een Nederlandse rechtszaal is het Nederlands
(behalve in de provincie Friesland, waarin ook het Fries is toegelaten in de
rechtszaal). Dit is in het belang van de externe openbaarheid van de
rechtspraak en sluit aan bij het belang dat de overheid hecht aan het
gebruik van de Nederlandse taal in het openbare leven. Dat de procestaal
het Nederlands is laat onverlet dat in bepaalde gevallen ten behoeve van
individuele procesdeelnemers mededelingen zullen worden vertaald of
vertolkt naar een andere taal. Omgekeerd zal ook een in het Engels
gestelde tenlastelegging door de officier van justitie mondeling naar het
Nederlands kunnen worden vertaald, zoals het ook in de huidige praktijk
gebruikelijk is dat de officier van justitie zeer technische tenlasteleggingen
in «gewoon» Nederlands verwoordt.
Tot slot wordt opgemerkt dat de regering met dit wetsvoorstel een nadere
interpretatie wordt gegeven aan een bepaalde Grondwetsbepaling. Dit is
niet bezwaarlijk, zeker nu de grondwetsgeschiedenis de betreffende
kwestie onbesproken laat. Wel doet zich hier de meer bijzondere situatie
voor dat de voorgestelde interpretatie afwijkt van degene die is gehanteerd door de hoogste rechter. Daar staat echter tegenover dat die
interpretatie vijftien jaren geleden is gegeven in een concreet geval en het
de wetgever ook overigens vrij staat daar een andere interpretatie
tegenover te plaatsen, zolang die niet strijdig is met de Grondwet of met
eventuele internationale verdragsbepalingen.
3. Voorgestelde wijzigingen van bijzondere wetten
In dit wetsvoorstel wordt voor een aantal terreinen, onder verantwoordelijkheid van de Ministers van Infastructuur en Milieu, Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport een basis geschapen voor sanctionering van
voorschriften, gesteld in de Engelse taal. Dit gebeurt door in de desbetref-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

4

fende wet telkens een bepaling op te nemen dat strafbaarheid van een
overtreding ook kan worden aangenomen dan wel een bestuurlijke
sanctie kan worden opgelegd indien de overtreden regels in de Engelse
taal zijn gesteld en bekend gemaakt. Voor de goede orde zij opgemerkt dat
dit wetsvoorstel geen nieuwe strafbaarstellingen creëert, maar slechts
duidelijk maakt dat bestaande strafbaarstellingen kunnen verwijzen naar
Engelstalige voorschriften. Strafbaarstelling geschiedt overigens voor de
meeste van de door dit wetsvoorstel gewijzigde wetten via de Wet op de
economische delicten. Alleen de Wet luchtvaart kent nog eigen strafbaarstellingen, buiten de WED om.
Voordat de voorgestelde wijzigingen afzonderlijk worden toegelicht, zij
nog het volgende opgemerkt. Nagegaan is of het wetsvoorstel uitbreiding
behoeft tot de BES-eilanden, met name tot daar geldende, strafrechtelijk
gehandhaafde wetten. Daartoe is informatie ingewonnen bij het openbaar
ministerie op de BES. Uit deze informatie blijkt dat er in de praktijk geen
Engelstalige regelingen zijn die strafrechtelijk worden gehandhaafd. Uit
informatie van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu blijkt dat dit ook
geldt voor de aldaar geldende scheepvaartwetgeving (o.a. de Wvvs BES
en de Wet maritiem beheer BES). Voor luchtvaart is uitbreiding
vooralsnog niet opportuun omdat gekozen is in de periode na de transitie
de thans geldende voorschriften zo min mogelijk aan te passen. Daarnaast
geldt voor de BES de bijzonderheid dat naast het Nederlands ook het
Papiaments en het Engels een officieel erkende voertaal zijn. Artikel 9 van
de Rijkswet Gemeenschappelijk Hof van Justitie onderstreept dit door aan
te geven dat het Hof en de Gerechten in eerste aanleg uitspraak doen in
het Nederlands maar dat «(o)verigens ({) de voertalen bij het Hof en de
Gerechten in eerste aanleg Engels, Nederlands en Papiaments (zijn).» Uit
de op de BES ingewonnen informatie blijkt dan ook dat met name op
Saba en Sint Eustatius de tenlastelegging geregeld ter zitting – in
samengevatte vorm – in het Engels wordt vertaald of vertolkt. De
juridische context van het gebruik van talen in gerechtelijke procedures is
dus op de BES anders dan in Nederland.
Samengevat is er op dit moment geen noodzaak om in het wetsvoorstel
ook voorzieningen te treffen voor op de BES te handhaven Engelstalige
voorschriften. Mochten in de toekomst op de BES internationale,
anderstalige regelingen relevant worden voor de strafrechtelijke of
bestuursrechtelijke handhaving, dan kan overwogen worden de desbetreffende wetten aan te passen conform hetgeen in dit wetsvoorstel wordt
voorgesteld.
Infrastructuur en Milieu
a. Zeevaart
De Nederlandse zeevaartsector is een internationaal georiënteerde sector.
De bemanning van in Nederland geregistreerde zeeschepen bestaat voor
een groot gedeelte uit buitenlandse zeevarenden. Daarnaast wordt de
Nederlandse maritieme wet- en regelgeving grotendeels beïnvloed door
internationale verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
Het betreffen hier onder andere verdragen en besluiten die in het kader
van de Internationale Maritieme Organisatie van de Verenigde Naties
(hierna: IMO), opgericht met het op 6 maart 1948 te Genève tot stand
gekomen Verdrag inzake de Internationale Maritieme Organisatie
(Stb. 1949, J93), tot stand zijn gekomen.
De onder andere in het Engels – de IMO kent meer authentieke talen –
gestelde voorschriften uit internationale verdragen en besluiten van de
IMO worden veelal door middel van dynamische verwijzing omgezet. In
de Nederlandse regelgeving waarin de verdragen en besluiten zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

5

omgezet, is de overtreding van verschillende voorschriften strafbaar
gesteld. De strafbaarstelling leidde er tot nu toe toe dat de verdragen en
enkele besluiten zowel in het Engels als in het Nederlands bekendgemaakt
werden. In de praktijk blijkt echter dat de door middel van terinzagelegging bekendgemaakte vertalingen van besluiten van de IMO niet of
nauwelijks worden gebruikt en in zoverre geen of weinig toegevoegde
waarde hebben.
Door middel van dit wetsvoorstel wordt buiten twijfel gesteld dat de
overtreding van voorschriften van bepaalde besluiten die in het kader van
de IMO tot stand gekomen zijn, en waarnaar bij of krachtens nationale
regelgeving wordt verwezen, ook strafbaar kan worden gesteld op grond
van de in de Engelse taal gestelde en bekendgemaakte teksten van die
besluiten. Deze besluiten hebben met elkaar gemeen dat het om gedetailleerde normen gaat van technische aard. Door het gebruik in de
handhaving van de authentieke teksten van IMO-besluiten mogelijk te
maken sluit dit wetsvoorstel aan bij het beleid om een doelmatige
communicatie aan boord van zeeschepen te bevorderen en daardoor bij te
dragen aan een veiliger zeevaart en de voorkoming van milieuverontreiniging door zeeschepen.
b. Luchtvaart
Van oudsher geldt het Engels in de luchtvaart als internationale voertaal.
De taal neemt in deze vervoerssector en de daaraan gehechte logistieke
keten een centrale rol in. De noodzaak van eenduidig taalgebruik en de rol
van het Engels als voertaal wordt onder meer onderstreept door de
Internationale Organisatie voor de Burgerluchtvaart (hierna: ICAO) die
werd opgericht bij het Verdrag van Chicago1. Deze organisatie heeft met
name tot doel de veiligheid in de burgerluchtvaart te bevorderen en
draagt in dat kader zorg voor de vaststelling en instandhouding van een
uitgebreid normstelsel. Onderdeel van dat stelsel is het verzekeren van
een juist en uniform taalgebruik in de luchtvaart dat in het algemeen door
de Engelse taal plaatsvindt. Gebleken is namelijk dat eisen ten aanzien
van het uniform, juist en consequent gebruik daarvan sterk kunnen
bijdragen aan het optreden in geval van luchtvaartongevallen en ernstige
incidenten. Met het oog hierop worden bijvoorbeeld aan bepaald
personeel (piloten, luchtverkeersleiders) uit deze vervoerssector taalprofessie eisen ter beheersing van de Engelse taal gesteld. Tevens zijn de
luchtvaartveiligheidsnormen en andere informatie die relevant is voor
luchtvarenden zoals de Luchtvaartgidsen, overwegend in het Engels
opgesteld.
Het normstelsel voor de luchtvaartveiligheid heeft een complex en
bovendien uitgebreid karakter. Het stelsel is grotendeels uitgewerkt in
bijlagen (Annexen) en aanhangels bij het Verdrag van Chicago. Door dit
uitgebreide en complexe karakter bestaat bij de omzetting daarvan in
nationale regelgeving veelal de behoefte de implementatie door middel
van statische dan wel dynamische verwijzingen te laten plaatsvinden. Ook
het gegeven dat een deel van de luchtvaartsector verplicht is zich in het
Engels uit te kunnen drukken benadrukt deze behoefte.

1
het op 7 december 1944 te Chicago tot stand
gekomen Verdrag voor de Burgerluchtvaart,
Trb. 1973, 109

Voor zover de normen door middel van punitieve sancties gehandhaafd
moeten worden kan het verwijzen naar in het Engels gestelde normen in
de huidige situatie echter problematisch zijn. Dit gelet op de vertaalplicht
die blijkens de jurisprudentie geldt ter zake van de strafbaarstelling van
overtreding van anderstalige voorschriften. Hierop is eerder in deze
memorie van toelichting in algemene zin ingegaan. Het probleem doet
zich in alle segmenten van de luchtvaartsector voor. Meer specifiek kan
het vervoer van gevaarlijke stoffen door de lucht genoemd worden als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

6

voorbeeld van een terrein waarop de onwenselijkheid van de vertaalplicht
voor luchtvaartnormen pregnant aanwezig is.
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
a. Telecommunicatie
In de Telecommunicatiewet wordt de handhaving mogelijk gemaakt van
Engelstalige regels met betrekking tot elektronische communicatienetwerken en -diensten die hun oorsprong vinden in europese regelgeving
op dit terrein of in het Internationaal Telecommunicatieverdrag
(ITU-verdrag). Deze regels zijn technisch van aard en veelal gebaseerd op
zogenaamde ETSI-normen (European Telecommunications Standards
Institute). ETSI is door de Europese Unie erkend als Europese
standaardisatie-organistie. De door ETSI ontwikkelde normen op het
gebied van elektronische communicatienetwerken en diensten zijn
uitsluitend in de Engelse taal opgesteld opdat ze binnen de hele Europese
Unie op uniforme wijze toegepast kunnen worden door fabrikanten van
netwerken en netwerkapparatuur en door aanbieders van elektronische
communicatienetwerken en -diensten. De doelgroep tot wie deze normen
zich richten is zeer goed in staat met in het Engels gestelde technische
voorschriften om te gaan. Vertaling van deze normen is vanwege de
beoogde uniforme toepassing binnen de hele Europese Unie niet
gewenst, niet nodig, en bovendien ook niet altijd goed mogelijk. Dit
wetsvoorstel maakt het mogelijk om deze normen in de Engelstalige
versie te handhaven.
b. Kernenergie
De wijziging van de Kernenergiewet betreft de handhaving van Engelstalige regels met betrekking tot veiligheidsnormen die hun oorsprong
vinden in besluiten genomen door het Internationaal Atoomenergieagentschap (hierna: IAEA). Het stellen van regels ter uitvoering van besluiten
van het IAEA is noodzakelijk om de veiligheid van kerncentrales te borgen.
Gelet op het feit dat het IAEA een mondiaal opererende organisatie is,
worden de veiligheidsnormen in de Engelse taal gesteld. Deze normen
zijn technisch van aard, omvangrijk en complex. Ondernemingen die
kerncentrales bouwen en exploiteren zijn vaak internationaal opererende
ondernemingen. Het gaat daarbij om een beperkte groep van ondernemingen waarvoor deze voorschriften relevant zijn. Vertaling van deze
normen is niet goed mogelijk. Dat heeft enerzijds te maken met de
omvang van deze normen maar daarnaast is het vanwege de complexiteit
van de normen niet denkbeeldig dat er als gevolg van vertalingen
verwarring ontstaat over de norm zelf. Dat is uiteraard ongewenst.
Tenslotte is de doelgroep tot wie deze normen zich richten bij uitstek in
staat en gewend met in het Engels gestelde technische voorschriften om
te gaan.
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Rij- en rusttijden
De voorgestelde wijziging van de Arbeidstijdenwet is met name van
belang in verband met de op 1 juli 1970 te Genève tot stand gekomen
Europese Overeenkomst nopens de arbeidsvoorwaarden voor de
bemanningen van motorrijtuigen in het Internationale vervoer over de
weg (Trb. 1994, 123, hierna AETR-verdrag). Wijzigingen van dit verdrag en
de daarbij behorende bijlagen worden in de Engelse of Franse taal
vastgesteld en gepubliceerd. Publicatie in de Nederlandse taal volgt
doorgaans enige tijd later. Dat geldt zeker voor de bijlagen bij het verdrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

7

waar de materiële normen in verankerd zijn. Deze normen gelden soms al
voordat een Nederlandse vertaling beschikbaar is. Om die reden wordt
ook de Arbeidstijdenwet met dit wetsvoorstel aangepast. Verder is van
belang dat op grond van de rijtijdenverordening en het AETR-Verdrag
lidstaten van de Europese Unie en staten die partij zijn bij het
AETR-Verdrag sancties kunnen opleggen aan ondernemingen of
bestuurders voor overtredingen die zij op hun grondgebied vaststellen en
die begaan zijn op het grondgebied van een andere lidstaat. In dit soort
situaties zal de voertaal Engels zijn.
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Warenwet
Het voorstel tot wijziging van de Warenwet houdt verband met in het
Engels gestelde voorschriften van de Voedsel- en Landbouworganisatie
der Verenigde Naties en de Wereldgezondheidsorganisatie. Dit betreft
voorschriften die primair zijn gericht op de internationale handel, die
gewend is in het Engels te opereren. Deze voorschriften zijn zeer
gedetailleerd en technisch van aard. Een Nederlandse vertaling is dan ook
noodzakelijk noch zinvol.
4. Uitvoering en handhaving
Dit wetsvoorstel heeft beperkte gevolgen voor de uitvoering en
handhaving.
Zoals in § 1 is aangegeven is het doel van het wetsvoorstel vooral om
duidelijkheid te scheppen over de status van Engelstalige voorschriften in
de handhaving door middel van strafsancties. Duidelijkheid wordt
gegeven over de vraag in welke gevallen de oplegging van een bestuurlijke boete of een strafrechtelijke procedure mag worden gebaseerd op
een voorschrift in het Engels en in welke gevallen nog steeds een
Nederlandse vertaling is vereist. Bij de voorbereiding van het
wetsvoorstel is onderzocht of zich hierbij in de praktijk nu problemen
voordoen. De indruk bestaat dat de praktijk, nadat de Hoge Raad in 1997
uitsprak dat voor een strafvervolging altijd een Nederlandse vertaling van
de overtreden bepaling nodig is, daaraan een mouw heeft gepast.
Inderdaad bestaan van veel, door strafsancties te handhaven
voorschriften inmiddels Nederlandse vertalingen. Uit het onderzoek ten
behoeve van dit wetsvoorstel blijkt echter dat dat zeker niet bij alle
voorschriften het geval is. Bijvoorbeeld bij zogenoemde gelede normstellingen – zoals in de Wet op de economische delicten – zal het nog wel
eens voorkomen dat een in de Nederlandse taal gesteld voorschrift in een
wet of amvb via (sub)delegatie verwijst naar een van een internationaal
gremium afkomstig voorschrift in een andere taal. Dat het ontbreken van
een Nederlandse vertaling in zulke gevallen thans niet tot handhavingsproblemen leidt, kan verschillende oorzaken hebben. Zo kan het zijn dat
overtredingen van zulke bepalingen nooit tot de oplegging van een
strafsanctie leiden, omdat de overtredingen op andere wijze worden
afgedaan. Denkbaar is ook dat de bij de sanctie-oplegging betrokken
personen zulke situaties niet als problematisch ervaren. Hoe dit ook zij,
het is onwenselijk dat in zulke situaties onzekerheid over de status van de
Engelstalige voorschriften kan bestaan. Voorkomen moet worden dat in
voorkomend geval in de rechtszaal discussie ontstaat over de grondslag
van de strafvervolging. Dat zou immers een effectieve handhaving kunnen
frustreren en de regering wil dit risico uitsluiten, mede gelet op de
belangen die door de in dit wetsvoorstel gewijzigde wetten worden
gediend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

8

Bijkomend gevolg van dit voorstel is dat in de aangewezen gevallen de
verantwoordelijke departementen zich de kosten en moeite van een
vertaling van vreemde voorschriften kunnen besparen. Dit levert een niet
nader te specificeren bescheiden besparing voor de overheidsfinanciën
op.
Voor de met uitvoering en handhaving belaste functionarissen, zoals
toezichthouders, opsporingsambtenaren, officieren van justitie en
rechters, heeft dit voorstel maar beperkte gevolgen, in die zin dat zij zich
voortaan bij de sanctionering in de bij de wet aangewezen gevallen
rechtstreeks moeten baseren op een voorschrift in de Engelse taal. Mede
gelet op hun specifieke expertise op de betrokken terreinen en op de
taalvaardigheid die van deze functionarissen mag worden verwacht, zal
dat geen probleem vormen. In dit verband is interessant een uitspraak van
de strafkamer van de Rechtbank Amsterdam van 1 juni 2010, LJN:
BM8587. In dat geval was aan verdachte, een reder, tenlastegelegd het
lozen in zee van schadelijke vloeistoffen als bedoeld in een bijlage van het
Marpol-verdrag. Cruciaal voor de beoordeling van de zaak waren enkele
begrippen uit bedoelde verdragsbijlage. Deze bijlage was wel (uit het
Engels) vertaald in het Nederlands, maar kennelijk op gebrekkige wijze. De
rechtbank oordeelde «dat de wettelijke bepalingen conform een van de
authentieke teksten van het Verdrag moeten worden uitgelegd en dat bij
de uitleg van het Verdrag niet de Nederlandse vertaling leidend is.» De
rechtbank ging dan ook verder voorbij aan de Nederlandse vertaling.
Deze uitspraak geeft aan dat de rechter er in sommige gevallen geen
probleem in ziet – noch voor zichzelf noch voor de verdachte – om
voorschriften in een vreemde taal ten grondslag te leggen aan een
strafvervolging.
Een praktisch gevolg voor de strafrechtspleging is dat tenlasteleggingen
die zijn gebaseerd op door dit wetsvoorstel gewijzigde wetten, in de bij de
wet aangewezen gevallen voortaan Engelstalige passages mogen
bevatten. Dit is een uitzondering op het aan het Wetboek van Strafvordering (Sv) ten grondslag liggende uitgangspunt dat dagvaardingen
(inclusief de tenlasteleggingen) in het Nederlands zijn gesteld. Dit
uitgangspunt kan bijvoorbeeld – a contrario – worden afgeleid uit
artikel 588, tweede lid, Sv, dat bepaalt dat in geval van uitreiking van een
dagvaarding aan een persoon in het buitenland de dagvaarding wordt
«vertaald in de taal of een van de talen van het land waar de geadresseerde verblijft dan wel, voor zover aannemelijk is dat hij slechts een
andere taal machtig is, in die taal.» Het origineel van de dagvaarding is
dus als regel in het Nederlands. De uitzondering die dit wetsvoorstel
daarop creëert, betekent alleen dat een onderdeel van de dagvaarding
– de tenlastelegging – (gedeeltelijk) in het Engels mag zijn gesteld. De
overige informatie in de dagvaarding, zoals de datum van de zitting, naam
en plaats van het gerecht, de processuele rechten van de verdediging,
moeten nog steeds in het Nederlands worden gesteld. Ook de tenlastelegging – dat wil zeggen de opgave van het feit dat aan de verdachte
wordt verweten – zal nog steeds gedeeltelijk of zelfs grotendeels in het
Nederlands zijn opgesteld. De volgende fictieve tenlastelegging moge dit
verduidelijken. Het voorbeeld is geïnspireerd door de bovengenoemde
zaak voor de Rechtbank Amsterdam, waarin aan de verdachte overtreding
van artikel 29 van het Besluit voorkoming verontreiniging door schepen
werd verweten.
Voorbeeld van een tenlastelegging na deze wetswijziging:
Aan verdachte (International Tanker Services NV) wordt ten laste gelegd
dat zij op of omstreeks (datum) in de Noordzee opzettelijk, vanaf haar
Nederlandse tankerschip, genaamd Victoria, dat bestemd was en/of
gebruikt werd voor het vervoer van schadelijke vloeistoffen in bulk,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

9

waswater van een of meer tank(s) die (restanten van) Dichloromethane
en/of Propylene Glycol, zijnde (een) schadelijke vloeistof(fen) als bedoeld
in voorschrift 1, lid 10 van Bijlage II van het Internationaal Verdrag ter
voorkoming van verontreiniging door schepen (MARPOL 73/78), bevatte,
in zee heeft geloosd, terwijl niet in acht werden genomen de in Bijlage II
van het Verdrag gegeven voorschriften, te weten:
– the ship is proceeding en route at a speed of at least 7 knots in the
case of self-propelled ships (punt 2.1 onder 1. van voorschrift 13 van
Bijlage II van Marpol 73/78).
In het onwaarschijnlijke geval dat ter zitting blijkt dat de verdachte de
Engelse woorden in de tenlastelegging niet begrijpt, kan de officier van
justitie deze mondeling toelichten en vertalen.
5. Artikelsgewijze toelichting
In § 3 zijn de specifiek voorgestelde wetswijzigingen al in algemene zin
toegelicht. Per artikel worden hierop nog de volgende aanvullende
opmerkingen gemaakt.
ARTIKEL I
A
In dit onderdeel wordt een omissie in de Arbeidstijdenwet hersteld die
verband houdt met het AETR-verdrag. De verwijzing naar het
AETR-verdrag is een zogenoemde dynamische verwijzing (met inbegrip
van toekomstige wijzigingen). Conform aanwijzing 336 van de Aanwijzingen voor de regelgeving hoort daarbij te worden aangegeven met
ingang van welke datum een wijziging van genoemd verdrag doorwerkt in
de Nederlandse wetgeving. Dit wordt nu alsnog gedaan. Daarbij is het
mogelijk gemaakt desgewenst een ander tijdstip te kiezen dan de dag
waarop aan de betrokken wijziging uitvoering moet worden gegeven.
Voor de volledigheid wordt nog opgemerkt dat voor de in artikel 1:7 van
de Arbeidstijdenwet genoemde verordening een dergelijke bepaling niet
nodig en niet wenselijk is nu deze rechtstreeks doorwerkt in genoemde
wet.
B en C
Overtreding van normen uit het AETR-verdrag is, indien in Nederland
vastgesteld, op grond van artikel 10:15 onderscheidenlijk artikel 11:3
beboetbaar onderscheidenlijk strafbaar. Op grond van artikel 11:1 strekt
de Nederlandse strafrechtsmacht zich ook uit tot overtredingen die zijn
begaan door iemand die geen bekende woon- of verblijfplaats in
Nederland heeft dan wel zijn begaan in opdracht van een niet in
Nederland gevestigde ondernemer. Veelal zal de overtreder dan wel de
opdrachtgever de Nederlandse taal dus niet machtig zijn. De buitenlandse
overtreder is doorgaans gewend in de Engels taal te communiceren.
Het AETR-verdrag is overigens in artikel 1:7 van de Arbeidstijdenwet
gedefinieerd.
Bij de nummering van het derde lid van artikel 11:3 is ervan uitgegaan dat
wetsvoorstel 33 207 (Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid
SZW-wetgeving) reeds tot wet is verheven en in werking is getreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

10

ARTIKEL II
Bij de wijziging van de Kernenergiewet gaat het in concreto om –
strafrechtelijk dan wel bestuursrechtelijk te sanctioneren – regels waarbij
gebruik gemaakt is van veiligheidsnormen vastgesteld op basis van
artikel III, onderdeel A, onder 6, van het Statuut van het IAEA. Op basis
van dit artikel stelt het IAEA onder meer safety fundamentals, safety
requirements en safety guides vast. In de Regeling kwaliteitsborging
kerncentrales is reeds geregeld dat inrichtingen als bedoeld in artikel 15,
onderdeel b, van de Kernenergiewet moeten voldoen aan een aantal van
de in het Engels gestelde IAEA-regels.
ARTIKEL III en VII
Het wetsvoorstel behelst mede de wijziging van de Wet luchtvaart en van
de Luchtvaartwet. Beide wetten regelen publiekrechtelijke onderwerpen
op het gebied van de burgerluchtvaart. Echter, de Wet luchtvaart van
18 juni 1992 is zodanig ingericht dat deze de oudere Luchtvaartwet van
15 januari 1958 stapsgewijs vervangt. Het gaat hierbij om onderwerpen
die in hoofdzaak op grond van het Verdrag inzake de internationale
burgerluchtvaart (Chicago 7 december 1944, Trb. 1973, 109) in de
Nederlandse regelgeving zijn opgenomen. De Wet luchtvaart bevat
momenteel voorschriften met betrekking tot de bemanning van luchtvaartuigen, de luchtwaardigheid, de vluchtuitvoering, de luchtverkeersdienstverlening en luchthavens, bijzondere omstandigheden en de militaire
luchtvaart. De Luchtvaartwet voorziet hoofdzakelijk in bepalingen met
betrekking tot vergunningen voor luchtvervoer en de beveiliging van de
burgerluchtvaart. Het is dus de bedoeling dat ook deze onderwerpen op
termijn in de Wet luchtvaart worden overgenomen waarbij de Luchtvaartwet zal worden ingetrokken.
Als voorbeeld van een sector op het terrein van de luchtvaart waarin de
handhaving van Engelstalige voorschriften een belangrijke rol speelt, kan
gewezen worden op het vervoer van gevaarlijke stoffen door de lucht.
Hierover zijn in internationaal verband afspraken gemaakt en regels
opgesteld. Het gaat hierbij om Annex 18 (Het veilige vervoer van
gevaarlijke stoffen door de lucht) bij het Verdrag van Chicago en de bij die
Annex behorende Technische Voorschriften. Deze documenten zijn, en
worden, standaard in de Engelse taal opgesteld. Via de Wet luchtvaart zijn
de internationale regels vervat in Annex 18 en de Technische
Voorschriften ook van toepassing in Nederland. Op basis van artikel 1,
tweede lid, van het Besluit vervoer gevaarlijke stoffen door de lucht, is de
Minister van Infrastructuur en Milieu verplicht ervoor te zorgen dat
Annex 18 en de Technische Voorschriften in het Nederlands worden
vertaald. Dit betekent onder andere dat elke twee jaar de nieuwe editie
van de Technische Voorschriften in het Nederlands moet worden vertaald.
De vertaalplicht vloeit direct voort uit de hiervoor bedoelde jurisprudentie
van de Hoge Raad en de Aanwijzingen voor de regelgeving.
Het blijkt echter dat de Nederlandse vertalingen van de regels voor het
vervoer van gevaarlijke stoffen niet of nauwelijks worden gebruikt in de
dagelijkse praktijk. Het Nederlandse deel van de sector dat zich bezig
houdt met het vervoer van gevaarlijke stoffen door de lucht is net als de
rest van de luchtvaartsector, internationaal georiënteerd. Mede gelet op
de rol die het Engels, naar internationaal gebruik, als voertaal in de
luchtvaart en de verdere logistieke keten inneemt, het bevorderen van het
gebruik van de wereldwijd gebruikte Engelse teksten om de veiligheid aan
boord van luchtvaartuigen beter te kunnen waarborgen, alsmede het
voorkomen van interpretatieproblemen tussen teksten gesteld in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

11

meerdere talen, wordt het niet langer opportuun geacht de genoemde
vertaalplicht te handhaven.
ARTIKEL IV en VIII
In aanvulling op hetgeen in § 3 onder a. reeds is opgemerkt over de
sanctionering van Engelstalige voorschriften op het terrein van de
zeevaart wordt nog het volgende opgemerkt.
Internationale bemanning
Vanwege het internationale karakter van de zeevaart is het zeer gebruikelijk voor scheepsbeheerders om buitenlandse bemanningsleden in te
schakelen. Ook de bemanning van Nederlandse zeeschepen bestaat
grotendeels uit buitenlandse zeevarenden.1 Deze bemanningsleden zijn
veelal de Nederlandse taal niet machtig. In zoverre bestaat geen directe
relatie tussen de nationaliteit van het schip en de taal die aan boord wordt
gesproken. Op grond van het SOLAS-verdrag en Europese regelgeving2
bestaat de verplichting dat bemanningsleden via een doelmatige,
mondelinge wijze over veiligheidsaspecten communiceren. Daartoe wordt
aan boord een gemeenschappelijke en passende werktaal vastgesteld.
Verlangd wordt dat deze door de zeevarenden begrepen wordt en dat zij,
in voorkomend geval, in die taal bevelen en instructies kunnen geven en
rapporteren. Als gevolg hiervan is de voertaal aan boord van schepen die
gerechtigd zijn de vlag van het Koninkrijk te voeren veelal het Engels.
Voor zover Nederlandse wetgeving van toepassing is op Nederlandse
schepen, heeft het bekendmaken van een Nederlandse vertaling van een
verdrag of een besluit van de IMO niet of nauwelijks toegevoegde waarde.
De Nederlandse scheepvaartverkeerswetgeving is uiteraard van
toepassing op alle verkeersdeelnemers in Nederlandse wateren. Dit
kunnen zowel Nederlandse als buitenlandse zeeschepen zijn. Aangezien
de kans klein is dat aan boord van buitenlandse schepen Nederlandse
bemanningsleden werken, heeft ook voor deze schepen en hun bemanningsleden het bekendmaken van Nederlandse vertalingen geen
bijkomende voordelen.
Engels als maritieme voertaal

1
Uit de Nederlandse Maritieme Cluster,
Monitor 2010, blijkt dat het aandeel buitenlanders in de zeevaartsector circa 80 procent van
het totale personeelsbestand bedraagt. Studie
uitgevoerd door Policy Research Corporation
in opdracht van Stichting Nederland Maritiem
Land, p. 160–161.
2
Verwezen wordt naar voorschrift V/14.3 en 4
van het op 1 november 1974 te Londen tot
stand gekomen Verdrag voor de beveiliging
van mensenlevens op zee (Trb. 1976, 157) en
de bij dat Verdrag behorende bindende
protocollen, aanhangsels en bijlagen en
artikel 18 van Richtlijn 2008/106/EG van het
Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 19 november 2008 inzake
het minimum opleidingsniveau van zeevarenden (PbEU, L 323).

Naar internationaal gebruik verloopt de nautische communicatie in het
Engels. Door de IMO wordt het gebruik van het Engels door zeevarenden
bevorderd. Het betreft zowel het gebruik van het Engels aan boord van
zeeschepen als de communicatie tussen het schip en de wal. Dit
uitgangspunt is bovendien in voorschrift V/14.4 van het SOLAS-verdrag
vastgelegd. Vanwege het voorkomen van misverstanden en ongelukken is
het belangrijk dat de bemanning van Nederlandse zeeschepen op
doeltreffende wijze kan communiceren met de havenautoriteiten en
loodsen in het buitenland. Het bevorderen van het gebruik van het Engels
gebeurt bijvoorbeeld door het door de Algemene Vergadering van de IMO
bij resolutie A.918(220) aangenomen handboek de «IMO Standard Marine
Communication Phrases». In de preambule van dit handboek is erkend dat
standaardisatie van taal en begrippen kan bijdragen aan een veiligere
werkwijze aan boord van zeeschepen en aan een veiligere navigatie. De
kennis en de beheersing van het handboek zijn in het Nederlandse
scheepvaartonderwijs verplicht gesteld. Met dit wetsvoorstel worden de
buitenlandse bemanningsleden aan boord van Nederlandse zeeschepen
niet benadeeld. Zij zijn immers hoogstwaarschijnlijk de Nederlandse taal
niet machtig. Ook voor hen geldt dat zij het Engels in voldoende mate
moeten beheersen. Dit is voor buitenlandse kapiteins en overige
maritieme officieren zelfs als voorwaarde gesteld voor het verkrijgen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

12

het verplichte Certificaat Wetgeving en Openbaar Gezag en voor de
erkenning van de vaarbevoegdheid.
De Scheepvaartverkeerswet ziet zowel op de ordening van het scheepvaartverkeer in Nederlandse wateren van Nederlandse schepen en
buitenlandse schepen als op de ordening van het scheepvaartverkeer ten
aanzien van Nederlandse schepen in buitenlandse wateren ter uitvoering
van internationale voorschriften. De voorgestelde wijziging van de
Scheepvaartverkeerswet heeft betrekking op de strafrechtelijke
handhaving van besluiten op het gebied van de navigatie van zeeschepen.
Het gaat bijvoorbeeld om verkeersscheidingsstelsels die op grond van het
op 20 oktober 1972 te Londen tot stand gekomen Verdrag inzake de
Internationale Bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee, 1972,
(Trb. 1974, 51) worden aangenomen en om routeringsmaatregelen.
De wijziging van de Wet voorkoming verontreiniging door schepen ziet op
de in het kader van de IMO tot stand gekomen Codes en besluiten die
betrekking hebben op de voorkoming van verontreiniging door schepen
en die een technische uitwerking van de in het kader van de IMO tot stand
gekomen verdragen bevatten. Deze Codes en besluiten zijn omgezet in het
Besluit voorkoming verontreiniging door schepen (Bvvs) en de Regeling
voorkoming verontreiniging door schepen (Rvvs). De Bvvs en de Rvvs
bevatten dynamische verwijzingen naar deze Codes en besluiten van de
IMO, dan wel naar het MARPOL-verdrag1 dat verplicht tot het naleven van
deze Codes. Voor zover deze Codes en besluiten operationele
voorschriften bevatten, is overtreding van deze voorschriften strafbaar
gesteld. Het betreft momenteel voorschriften van de IBC- en de BCH-Code
die beide zien op de bouw en uitrusting van schepen die gevaarlijke
chemicaliën in bulk vervoeren, de IMDG-Code die ziet op het vervoer van
gevaarlijke stoffen in verpakte vorm met zeeschepen, resolutie A.673(16)
van de Algemene Vergadering van de IMO, houdende Richtlijnen voor het
vervoer en de behandeling van beperkte hoeveelheden gevaarlijke en
schadelijke vloeistoffen in bulk door offshore ondersteuningsschepen en
resolutie A.495(XII) van de Algemene Vergadering van de IMO, houdende
herziene Specificaties voor olietankschepen met aangewezen schoneballasttanks. Deze voorschriften zijn van een hoog technisch gehalte en
zijn gericht tot de bemanning van koopvaardijschepen en offshore
ondersteuningsschepen die gewend is in de Engelse taal te communiceren. Om die reden wordt vertaling van deze voorschriften in de
Nederlandse taal met het oog op de handhaving niet nodig geacht.
ARTIKEL V

1
Het op 2 november 1973 te Londen tot stand
gekomen Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen, met
Protocollen en Bijlagen met Aanhangsels
(Trb. 1975, 147) en met het op 17 februari 1978
te Londen tot stand gekomen Protocol bij dat
Verdrag met Bijlage en Aanhangsels
(Trb. 1978, 188).

Bij de handhaving van Engelstalige voorschriften op het terrein van de
Telecommunicatiewet kan aan het volgende gedacht worden. De minister
van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en die van Veiligheid en
Justitie overwegen om op grond van artikel 13.2, derde lid, van de
Telecommunicatiewet (nieuwe) regels ten aanzien van de (technische)
aftapbaarheid van elektronische communicatienetwerken te stellen. De te
stellen technische eisen zullen alsdan gebaseerd worden op de in § 3
reeds besproken ETSI-normen. Met name de fabrikanten van netwerken
en netwerkapparatuur, maar ook aanbieders van elektronische communicatienetwerken zijn internationaal opererende bedrijven en hebben er dus
behoefte aan dat aftapstandaarden europees geharmoniseerd zijn, ETSI
voorziet met zijn in de Engelse taal gestelde standaarden in deze behoefte.
Noodzakelijkerwijs zal dus bij het stellen van regels ten aanzien van de
technische aftapbaarheid naar deze in de Engelse taal opgestelde ETSI
normen verwezen moeten worden. Daar komt bij dat ook vanuit een
oogpunt van kenbaarheid van de normen verwijzing naar in de Engelse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

13

taal gestelde normen geen bezwaar ontmoet, omdat de kenbaarheid van
deze technische normen voor de doelgroep voldoende gegarandeerd is.
Een ander voorbeeld betreft het volgende. Op grond van de wet wordt het
college van de Onafhankelijke post en telecommunicatie-autoriteit
(college) belast met het opstellen en bijhouden van de zogenaamde
vertrouwenslijst. Aan de hand van deze vertrouwenslijst kan verificatie
plaatsvinden van de betrouwbaarheid van door dienstverleners gebruikte
elektronische handtekeningen die Nederland in beginsel moet aanvaarden
voor het afwikkelen van de procedures via het «één loket» in het kader
van Richtlijn nr. 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad
betreffende diensten op de interne markt (PBEU L 274/36) (Dienstenrichtlijn). Op grond van de vertrouwenslijst kan een oordeel gegeven
worden over de betrouwbaarheid van een door een dienstverlener
gebruikte elektronische handtekening. In de vertrouwenslijst wordt
verwezen naar ETSI standaarden die normen stellen voor de elektronische
handtekeningen. Hetgeen hierboven is gesteld met betrekking tot de ETSI
standaarden met betrekking tot de aftapbaarheid van elektronische
handtekeningen is ten aanzien van deze ETSI normen evenzeer van
toepassing.
ARTIKEL VI
De Voedsel- en Landbouworganisatie der Verenigde Naties (in het Engels
aangeduid als Food and Agriculture Organization – hierna: FAO) is
opgericht bij het op 16 oktober 1945 tot stand gekomen Statuut van de
Voedsel- en Landbouworganisatie der Verenigde Naties (Stb. I, 77). De
Wereldgezondheidsorganisatie (in het Engels aangeduid als World Health
Organization – hierna: WHO) is opgericht bij het op 22 juli 1946 te New
York tot stand gekomen Statuut van de Wereldgezondheidsorganisatie
(Stb. I, 182).
De FAO en de WHO hebben in het kader van het «Joint FAO/WHO Food
Standards Programme» de Codex Alimentarius opgericht. De Codex
Alimentarius is een intergouvernementele organisatie die tot doel heeft de
volksgezondheid op internationaal niveau te beschermen en de eerlijkheid
in de handel van voedselproducten te bevorderen. Om dit te realiseren
worden door de Codex Alimentarius op internationaal niveau voedselstandaarden (food standards), codes voor goede praktijken (codes of
practice) en richtsnoeren (guidelines) uitgevaardigd. Deze worden in de
Engelse, Spaanse en Franse taal gesteld en bekendgemaakt. Hoewel het
in de Warenwet gebruikelijk is om naar Nederlandstalige voorschriften te
verwijzen is er een verwijzing te vinden naar deze voedselstandaarden.
Het gaat hier specifiek om de kaasstandaard waarnaar in het Warenwetbesluit Zuivel wordt verwezen. Aan een Nederlandse vertaling is in de
handhaving geen behoefte. Deze kaasstandaard bevat regels die primair
gericht zijn op de internationale handel en die zeer gedetailleerd en
technisch van aard zijn.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 427, nr. 3

14