Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 359

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 10 november 2015
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken over de
brief van 4 november 2015 over geannoteerde agenda voor de Raad voor
Concurrentievermogen op 9 november 2015 (Kamerstuk 21 501-30,
nr. 358).
De vragen en opmerkingen zijn op 4 november 2015 aan de Minister van
Economische Zaken voorgelegd. Bij brief van 5 november 2015 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Vermeij
De adjunct-griffier van de commissie,
Kruithof

kst-21501-30-359
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

1

Inhoudsopgave

blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

2

II

Antwoord / Reactie van de Minister

4

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de agenda en
stukken voor het schriftelijk overleg over de Raad voor Concurrentievermogen van 9 november in Luxemburg. Zij hebben hierbij enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie hebben de afgelopen tijd al geregeld
aandacht gevraagd voor de concurrentiepositie van de staalindustrie in
Nederland en Europa. Europa is een «duurte-eiland» in de wereld, door
hoge arbeidskosten, hoge energiekosten en strenge milieuwetgeving.
Voor eerlijke handel tussen de EU en de rest van de wereld is het van
belang dat we onze industrie niet onevenredig zware eisen en kosten
opleggen. Het enige waartoe dit leidt is dat bedrijven moeten sluiten en
banen verloren gaan, en de productie vervolgens elders gaat plaatsvinden
en dan waarschijnlijk nog vervuilender zal zijn dan in Europa. De leden
van de VVD-fractie willen de Minister dan ook allereerst oproepen om zich
tijdens de ingelaste Raad maximaal in te zetten voor maatregelen om de
concurrentiepositie van de Europese staalindustrie te versterken. Heeft de
Minister al contact gehad met de initiatiefnemers voor de extra Raad over
hetgeen zij concreet willen? In hoeverre wil en kan de Minister hun
voorstellen steunen? Hoe verloopt volgens de Minister de uitvoering van
het eerder vastgestelde Staalactieplan? Op welke onderdelen van dat plan
kan er meer snelheid worden gemaakt?
De leden van de VVD-fractie begrijpen verder dat Chinese bedrijven
geregeld overheidssteun krijgen van (lokale) overheden. Die door de
overheid gesponsorde bedrijven concurreren daardoor vervolgens
oneerlijk op de Europese markt. Europa kan ingrijpen met behulp van een
handelsdefensief instrumentarium. De staalsector vindt echter dat de
procedures van het huidige handelsdefensieve instrumentarium traag
werken. In hoeverre deelt de Minister deze mening? Wat zijn de mogelijkheden om de procedures te versnellen? De Europese staalsector vindt om
deze en andere redenen dat het in Europa aan een gelijk speelveld
ontbreekt om te kunnen concurreren met staalbedrijven van buiten de EU.
In hoeverre deelt de Minister die mening?
Staal als materiaal past in het concept van de circulaire economie, want
het is volledig recyclebaar. In hoeverre is de Minister bereid om de
staalvraag te stimuleren door het inzetten van het duurzame inkoopbeleid
van de overheid?
De energiekosten in Europa zijn hoog en een flinke kostencomponent in
de productie van staal. Dat komt mede door hoge energiebelastingen. In
hoeverre zijn de belastingen voor staalproductie in Nederland hoger dan
in andere West-Europese landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk,
Frankrijk en België? Kunt u een vergelijkend overzicht maken van de
belastingen en vrijstellingen in deze landen?
De leden van de VVD-fractie steunen de inzet van de EU op versterking
van het ETS. Zij vinden het daarbij wel van belang dat de concurrentiekracht van sectoren die onderhevig zijn aan carbon leakage door middel
van gratis te verstrekken rechten in stand wordt gehouden. Kan de
Minister bevestigen dat hij zich ook binnen de Concurrentieraad hard
maakt voor het verstrekken van voldoende gratis rechten aan de staalindustrie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

2

Nederland heeft tegen het compromisvoorstel van de Europese
Commissie gestemd. Wat wordt, dat in ogenschouw nemende, de inzet
van de Minister tijdens de Concurrentieraad?
Inmiddels heeft VW bekend gemaakt dat, zij het in beperktere mate, ook
gesjoemeld is met de cijfers van uitstoot van CO2 door hun auto’s. Wat is
de Minister hierover bekend? Komt dit ook aan de orde tijdens de
Concurrentieraad? Zo ja, wat wordt uw inzet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor een extra Raad voor Concurrentievermogen over de
concurrentiepositie van de Europese staalindustrie. Naar aanleiding van
de geannoteerde agenda bij deze Raad voor Concurrentievermogen en
tevens bij de brief van Tata Steel hebben zij nog een aantal vragen.
De leden van de PvdA-fractie vragen, gezien het belang van de staalindustrie voor de Nederlandse economie, wat u wilt doen om dit belang te
waarborgen en hoe dat rijmt met het Europese standpunt.
Hoe kijkt u aan tegen de visie van Tata Steel op deze problematiek, zoals
verwoord in de brief van Tata Steel op 12 oktober? Kunt u ingaan op de
voordelen en nadelen van reële benchmarks en theoretische benchmarks?
Op welke manier hebben deze invloed op de concurrentiepositie van Tata
Steel?
Wat is uw standpunt over het compromis dat in het Technisch Comité
Motorvoertuigen bereikt is?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda van de Raad voor Concurrentievermogen op 9 november 2015. Zij
hebben hierover enkele vragen.
De leden van de SP-fractie lezen dat in Groot-Brittannië vele ontslagen in
de staalindustrie zijn gevallen. Zij vragen welke gevolgen de genoemde
ontwikkelingen zullen hebben voor de Nederlandse staalindustrie,
aangezien Tata Steel in beide landen actief is. Tevens vernemen deze
leden graag of er indicaties zijn dat in IJmuiden ontslagen gaan vallen en
welke gevolgen er eventueel voor werknemers in de metaalsector zullen
zijn.
De leden van de SP-fractie vernemen uit de geannoteerde agenda dat u
een mondiaal gelijk speelveld een belangrijke voorwaarde voor eerlijke
handel vindt. Deze leden lezen in dit document ook dat om deze reden
handelsdefensieve maatregelen worden genomen tegen te laag geprijsde
staalexport door diverse landen. Zij vragen toe te lichten welke maatregelen u verwacht in het licht van de eerder genoemde maatregelen ten
aanzien van transformatorstaal. Tevens vernemen zij graag in hoeverre u
verwacht dat het opwerpen van barrières tegen te laag geprijsde
importproducten eerlijke handel dichterbij brengt. Deze leden zijn dan ook
benieuwd of dit onderwerp tijdens werkbezoeken van de Koning aan
China en andere landen ter sprake is gekomen en wat de eventuele
uitkomsten zijn geweest van deze gesprekken. Daarnaast vernemen deze
leden graag van u wat u idealiter ziet als methode om de toegang tot
buitenlandse markten te verbeteren.
De leden van de SP-fractie hebben tevens kennisgenomen van het verzoek
van Tata Steel om de staalindustrie kosteloos van emissierechten te
voorzien. Deze leden verzoeken u toe te lichten welke gevolgen dit gratis
verstrekken van emissierechten zal hebben op de te verwachten uitstoot
van deze sector. Deze leden verzoeken u tevens te schetsen welke
gevolgen het niet-verstrekken van gratis emissierechten zal hebben voor
de werkgelegenheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

3

De leden van de SP-fractie lezen in de inleiding op de geannoteerde
agenda dat de Commissie verzocht is de stand van zaken van de Real
Driving Emissions toe te lichten. Deze leden vernemen graag uw reactie
op de recente berichtgeving over fraude met tests bij benzineauto’s en de
normering van CO2-uitstoot en vragen u om dit ook bij de Commissie
onder de aandacht te brengen. Daarnaast verzoeken deze leden aan te
geven welke houding u zal aannemen ten aanzien van het compromis
inzake de Real Driving Emissions.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben nog enkele vragen naar aanleiding
van de geannoteerde agenda. Bent u bereid om te pleiten voor een
onafhankelijke autoriteit om ervoor te zorgen dat de tests op nieuwe
modellen uniform wordt toegepast in de EU. Zo nee, op welke wijze wilt u
er dan voor zorgen dat de uniforme toepassing van de tests wordt
gewaarborgd?
Tevens vragen de leden van de CDA-fractie zich af hoe u het verminderen
van de CO2-uitstoot in de keten wilt stimuleren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie constateren met grote instemming dat
Nederland vorige week woensdag tegen het plan stemde van de Technical
Committee Motor Vehicles voor het toestaan van dubbele uitstoot ten
opzichte van de norm tot 2020, en 50 procent meer uitstoot na 2020. Het
voorstel is desalniettemin aangenomen met een gekwalificeerde
meerderheid. De leden van deze fractie vragen of het voorstel van de
genoemde commissie juridisch wel correct is, aangezien het overschrijden
van de wettelijke Euro 6 uitstootnorm van 80 gr NOx per kilometer wordt
toegelaten, maar een dergelijke optie niet wordt vermeld in de Euro 6
verordening. Deze leden vragen voorts wat Nederland nog kan doen om
het voorstel te laten verwerpen in het Europees parlement of in de Raad.
Bent u voornemens om hierop in te zetten? Ook vragen deze leden of
Nederland dit voorstel juridisch kan aanvechten bij het Europese Hof. De
leden van de D66-fractie hebben met verontrusting de berichten gelezen
dat het dieselschandaal naast gesjoemel met NOx bij uitsluitend dieselmotoren, zich ook lijkt uit te breiden naar gesjoemel met CO2 waarbij ook
benzinemotoren worden genoemd. De leden van deze fractie vragen of u
deze berichten kunt bevestigen en de Kamer kan voorzien van nadere
informatie op dit punt. Voorts vragen deze leden naar uw inbreng in de
Concurrentieraad ten aanzien van deze kwestie. Verwacht u dat mogelijk
gesjoemel met CO2 onderwerp wordt van gesprek tijdens de Raad? En zo
ja, bent u bereid om deze discussie breed aan te vliegen door de
mogelijke effecten op (het meten van) de uitstoot van broeikasgas te
bespreken, alsmede bij overige lidstaten te informeren hoe zij omgaan of
om denken te gaan met mogelijke gevolgen voor fiscale stimulansen voor
personenauto’s die in enkele lidstaten, waaronder in Nederland,
gebaseerd zijn op de CO2-uitstoot. Ten slotte vragen de leden van
D66-fractie of zij dezelfde heldere en strenge inzet van u mogen
verwachten zoals ook het geval ten aanzien van het gesjoemel met NOx.
II Antwoord / Reactie van de Minister
Inleiding
Van de leden van de fracties van PvdA, CDA, D66, SP en VVD zijn
meerdere vragen ontvangen over het onderwerp Real Driving Emissions
(RDE). Dit naar aanleiding van het op 28 oktober in het Technisch Comité

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

4

Motorvoertuigen bereikte akkoord over de condities en tijdschema van
gefaseerde invoering van de RDE-test.
Het onderwerp RDE is op verzoek van Frankrijk op de aankomende Raad
voor Concurrentievermogen geagendeerd als diversenpunt, waarbij de
Commissie verzocht is een toelichting te geven op de stand van zaken. Er
is op dit punt geen beleidsdebat of besluitvorming voorzien, Nederland
zal derhalve aanhoren.
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft de Minister van
Infrastructuur en Milieu op 29 oktober jl. in een brief gevraagd om een
update over RDE en op 4 november jl. zijn vragen gesteld over Volkswagen. Ik heb de Minister van I&M verzocht om de aan mij gestelde
vragen die betrekking hebben op RDE en Volkswagen hierbij te betrekken.
Zij is voornemens de beantwoording spoedig naar de Kamer te sturen.
Om die reden beantwoord ik de vragen van de verschillende fracties over
dit onderwerp niet.
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af, gezien het belang van de
staalindustrie voor de Nederlandse economie, wat de regering wil doen
om dit belang te waarborgen en hoe dat rijmt met het Europese
standpunt.
De Europese Commissie heeft in juni 2013 het Staalactieplan (COM (2013)
407) gepubliceerd. Doel van het actieplan is fundamenten te leggen voor
een gezonde Europese staalindustrie. Het kabinet hecht belang aan de
implementatie van dit Staalactieplan en de bijbehorende Europese
samenwerking. Conform de Europese inzet is ook het kabinet voor een
mondiaal gelijk speelveld en het stimuleren van innovatie in de staalindustrie. Met het Staalactieplan wordt het belang van de staalindustrie
voor de Europese economie onderstreept.
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts hoe de regering aankijkt tegen
de visie van Tata Steel op deze problematiek, zoals verwoord in de brief
van Tata Steel op 12 oktober.
Tata Steel heeft haar standpunt over de problematiek ten algemene met
mij gedeeld. Naar mijn mening zijn de standpunten van Tata Steel op
hoofdlijnen in lijn met het Europese Staalactieplan, dat ook door het
kabinet wordt ondersteund.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering in te gaan op de
voordelen en nadelen van reële benchmarks en theoretische benchmarks.
Deze leden vragen voorts op welke manier deze invloed hebben op de
concurrentiepositie van Tata Steel.
De benchmarks in het ETS hebben als functie te staven hoe bedrijven ten
opzichte van elkaar presteren op het gebied van CO2-uitstoot.
Koolstoflekkage-gevoelige bedrijven krijgen op basis van de benchmark,
maar ook basis van historische productiecijfers en de cross-sectorale
correctiefactor gratis rechten toegewezen. Idealiter wordt de benchmark
gebaseerd op werkelijke cijfers die zo dicht mogelijk liggen bij de beste
toegepaste technieken in de praktijk. Dit is in het verleden niet voor alle
productieprocessen mogelijk gebleken, waardoor een theoretische
benchmark moest worden opgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

5

Met reële benchmarks kan beter tegemoet gekomen worden aan de
behoefte van de koolstoflekkage-gevoelige industrieën. Indien de
benchmark op een onjuist niveau wordt vastgesteld, kan het zijn dat
onvoldoende gratis rechten worden verstrekt, wat van invloed is op de
concurrentiepositie van Tata Steel en andere koolstoflekkage-gevoelige
industrie.
Vragen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie lezen dat in Groot-Brittannië vele ontslagen in
de staalindustrie zijn gevallen. Zij vragen de regering welke gevolgen de
genoemde ontwikkelingen zullen hebben voor de Nederlandse staalindustrie aangezien Tata Steel in beide landen actief is. Tevens vernemen
deze leden graag of er indicaties zijn dat in IJmuiden ontslagen gaan
vallen en welke gevolgen er eventueel voor werknemers in de metaalsector zullen zijn.
Of de situatie in het Verenigd Koninkrijk gevolgen heeft voor de Nederlandse Staalindustrie of Tata Steel IJmuiden is op dit moment niet
duidelijk. Het kabinet vindt een nadere analyse van de situatie op
Europees niveau nodig.
De leden van de SP-fractie vernemen uit de geannoteerde agenda dat de
regering een mondiaal gelijk speelveld een belangrijke voorwaarde voor
eerlijke handel is. Deze leden lezen in dit document ook dat om deze reden
handelsdefensieve maatregelen worden genomen tegen te laag geprijsde
staalexport door diverse landen. Deze leden vragen de regering toe te
lichten welke maatregelen zij verwacht in het licht van de eerder
genoemde maatregelen ten aanzien van transformatorstaal.
De handelsdefensieve maatregelen ten aanzien van transformatorstaal
zijn op 31 oktober in werking getreden voor een periode van vijf jaar.
Tevens vernemen de leden van de SP-fractie graag in hoeverre de
regering verwacht dat het opwerpen van barrières tegen te laag geprijsde
importproducten eerlijke handel dichterbij brengt.
Niet elke handelsbarrière brengt eerlijke handel dichterbij. Handelsdefensieve maatregelen zijn echter specifiek bedoeld om te zorgen dat het
gelijke speelveld hersteld wordt.
De leden van de SP-fractie zijn dan ook benieuwd of dit onderwerp tijdens
werkbezoeken van de Koning aan China en andere landen ter sprake is
gekomen en wat de eventuele uitkomsten zijn geweest van deze
gesprekken.
Dit onderwerp is niet ter sprake gekomen tijdens het recente werkbezoek
van de Koning aan China en andere landen.
Daarnaast vernemen de leden van de SP-fractie graag van de regering wat
zij idealiter ziet als methode om de toegang tot buitenlandse markten te
verbeteren.
De beste manier om de toegang tot buitenlandse markten te verbeteren is
via multilaterale handelsliberalisatie in WTO-verband of via bilaterale
vrijhandelsakkoorden. Handelsbarrières kunnen ook via de diplomatieke
weg worden aangekaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

6

De leden van de SP-fractie hebben tevens kennis genomen van het
verzoek van Tata Steel om de staalindustrie kosteloos van emissierechten
te voorzien. Deze leden verzoeken de regering toe te lichten welke
gevolgen dit gratis verstrekken van emissierechten zal hebben op de te
verwachten uitstoot van deze sector. Deze leden verzoeken de regering
tevens te schetsen welke gevolgen het niet-verstrekken van gratis
emissierechten zal hebben voor de werkgelegenheid.
Het gratis verstrekken van emissierechten aan sectoren die gevoelig zijn
voor koolstoflekkage zorgt er voor dat bedrijven in de EU geen concurrentienadeel ondervinden van het Europees ETS-systeem ten opzichte van
concurrenten die buiten het ETS-systeem opereren. Dit betekent niet dat
bedrijven die gratis rechten ontvangen geen effect meer ondervinden van
het ETS. De rechten vertegenwoordigen, ook als ze gratis worden
verstrekt, een waarde. Indien de kosten van het nemen van een
CO2-uitstootreducerende maatregel minder zijn dan de waarde van het
CO2-uitstootrecht, zal die maatregel in de regel worden genomen.
Daarnaast laat het gratis verstrekken van CO2-uitstootrechten onverlet dat
het CO2-plafond jaarlijks daalt en op termijn door krapte de CO2-prijs zal
stijgen wat een grotere prikkel geeft tot het nemen van CO2-reducerende
maatregelen. Het niet langer verstrekken van de gratis rechten kan ertoe
leiden dat productie of zelfs gehele productie-installaties worden
verplaatst naar locaties die niet vallen onder het EU ETS-systeem. Dit kan
negatieve gevolgen hebben voor de werkgelegenheid en hoeft de
mondiale CO2-uitstootreductie niet ten goede te komen.
Vragen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben de afgelopen tijd al geregeld
aandacht gevraagd voor de concurrentiepositie van de staalindustrie in
Nederland en Europa. Europa is een «duurte-eiland» in de wereld, door
hoge arbeidskosten, hoge energiekosten en strenge milieuwetgeving.
Voor eerlijke handel tussen de EU en de rest van de wereld is het van
belang dat we onze industrie niet onevenredig zware eisen en kosten
opleggen. Het enige waartoe dit leidt is dat bedrijven moeten sluiten en
banen verloren gaan, en de productie vervolgens elders gaat plaatsvinden
en dan waarschijnlijk nog vervuilender zal zijn dan in Europa. De leden
van de VVD-fractie willen de Minister dan ook allereerst oproepen om zich
tijdens de ingelaste Raad maximaal in te zetten voor maatregelen om de
concurrentiepositie van de Europese staalindustrie te versterken. Deze
leden vragen de Minister of hij al heeft contact gehad met de initiatiefnemers voor de extra Raad over hetgeen zij concreet willen en in hoeverre
de Minister hun voorstellen wil en kan steunen.
Het is mij nog niet bekend wat de concrete voorstellen zullen zijn. Het
Luxemburgse voorzitterschap heeft aangegeven nog een discussiepaper
te willen opstellen. Dit document is op dit moment nog niet beschikbaar.
Naar verwachting zal de discussie in de Raad zich richten op het mondiale
handelsverkeer en de voortgang van het staalactieplan. Het kabinet
ondersteunt ten volle de implementatie van dit actieplan.
De leden van de VVD-fractie vragen de Minister hoe volgens hem de
uitvoering van het eerder vastgestelde Staalactieplan verloopt. Voorts
vragen deze leden op welke onderdelen van dat plan er meer snelheid kan
worden gemaakt.
De Europese Commissie werkt gestaag aan de implementatie van het
Staalactieplan. Het stimuleren van gerichte duurzame innovatie, bijvoorbeeld investeren in doorbraaktechnologiën zoals HIsarna, zou in mijn
ogen versterkt mogen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

7

De leden van de VVD-fractie begrijpen verder dat Chinese bedrijven
geregeld overheidssteun krijgen van (lokale) overheden. Die door de
overheid gesponsorde bedrijven concurreren daardoor vervolgens
oneerlijk op de Europese markt. Europa kan ingrijpen met behulp van een
handelsdefensief instrumentarium. De staalsector vindt echter dat de
procedures van het huidige handelsdefensieve instrumentarium traag
werken. Deze leden vragen in hoeverre de Minister deze mening deelt en
wat de mogelijkheden zijn om de procedures te versnellen.
Handelsdefensieve onderzoeken vergen tijd, omdat de hoogte van
dumping of ongeoorloofde subsidies moet worden vastgesteld, evenals
de door de industrie geleden schade en de causaliteit tussen dumping/
subsidie en schade. Verder moet er ook naar het belang van importeurs,
industriële gebruikers en consumenten worden gekeken. Een gedegen
onderzoek is daarom in ieders belang. Echter, lopende het onderzoek kan
er op verzoek van de Europese industrie registratie van importen plaats
vinden, zodat maatregelen onder bepaalde voorwaarden ook met
terugwerkende kracht kunnen ingaan. Dit ondervangt op zijn minst
gedeeltelijk de vertraging die optreedt door het onderzoek.
De Europese staalsector vindt om deze en andere redenen dat het in
Europa aan een gelijk speelveld ontbreekt om te kunnen concurreren met
staalbedrijven van buiten de EU. De leden van de VVD-fractie vragen in
hoeverre de Minister die mening deelt.
Het gebruik van antidumping- en antisubsidiemaatregelen biedt naar mijn
mening voldoende mogelijkheden om een concurrentienadeel dat wordt
veroorzaakt door dumping of subsidiering te compenseren. Het kabinet
hecht daarnaast aan de implementatie van de overige acties uit het
staalactieplan gericht op een gelijk speelveld.
Staal als materiaal past in het concept van de circulaire economie, want
het is volledig recyclebaar. De leden van de VVD-fractie vragen de
Minister in hoeverre hij bereid is om de staalvraag te stimuleren door het
inzetten van het duurzame inkoopbeleid van de overheid.
Ik waardeer het initiatief van de staalindustrie om te streven naar een
circulaire economie. Mede op initiatief van de staalindustrie is begin
volgend jaar een Ronde Tafel Bouw gepland. Deze vraag zal daar aan de
orde komen.
Energiekosten en ETS
De energiekosten in Europa zijn hoog en een flinke kostencomponent in
de productie van staal. Dat komt mede door hoge energiebelastingen. De
leden van de VVD-fractie vragen de Minister in hoeverre de belastingen
voor staalproductie in Nederland hoger zijn dan in andere West-Europese
landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België. Voorts
vragen deze leden de Minister een vergelijkend overzicht te maken van de
belastingen en vrijstellingen in deze landen.
In de kabinetsreactie op de motie van de leden Grashoff en Merkies over
de effecten van een stapsgewijze verhoging van de energiebelasting voor
grootverbruikers (Kamerstukken II, 2015/16, 34 302, nr. 13) is door de
Staatssecretaris van Financiën een overzicht gegeven van energiebelastingen en vrijstellingen voor grootgebruikers. Daarbij is ook een vergelijking gemaakt met ons omringende landen. In het bijzonder verwijs ik u
daarbij naar de bijlagen van het genoemde Kamerstuk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

8

De leden van de VVD steunen de inzet van de EU op versterking van het
ETS. Deze leden vinden het daarbij wel van belang dat de concurrentiekracht van sectoren die onderhevig zijn aan carbon leakage door middel
van gratis te verstrekken rechten in stand wordt gehouden. Deze leden
vragen de Minister of hij kan bevestigen dat hij zich ook binnen de
Concurrentieraad hard maakt voor het verstrekken van voldoende gratis
rechten aan de staalindustrie.
Het versterken van het ETS in de volgende handelsperiode vormt de vijfde
pijler van het Energieakkoord. Ik sta achter het Energieakkoord en de
afspraken die daarin gemaakt zijn, ook over het ETS. Een onderdeel van
de afspraken in Pijler 5 is om volledige compensatie te bieden aan de best
presterende bedrijven in een sector die gevoelig is voor koolstoflekkage,
zoals de staalsector. Ik span mij maximaal in om de afgesproken
versterking te realiseren, ook via mijn inzet in de Concurrentieraad. Dit
wordt ook gedaan door de Staatssecretaris van I&M in de Europese
milieuraden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-30, nr. 359

9