Bijlage 2

de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Bestuurskern
Dir Omgevingsveiligheid &
Milieurisico's
Cluster D
Den Haag
Postbus 20901
2500 EX Den Haag
Contactpersoon
Bescherming persoonlijke levenssfeer

Gesprek staatssecretaris IenW en minister LNV:
Analyse Wageningen UR wetsvoorstel

Datum
30 november 2022
Kenmerk
IENW/BSK-2022/289874
Bijlage(n)
2.

Aanleiding en doel
Binnenkort vindt een derde gesprek plaats tussen de staatssecretaris van IenW
en de minister van LNV over het geamendeerde wetsvoorstel tot wijziging van
de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden. U bent voorafgaand aan uw
eerdere gesprekken uitgebreid geïnformeerd over de juridische analyse van de
Landsadvocaat en over de mogelijke handelingsopties (zie hiervoor de bijlage
onderaan deze nota).
U wordt hiermee voorafgaand aan het derde overleg geïnformeerd over de
analyse die door Wageningen UR (WUR) is uitgevoerd naar de
landbouwkundige en milieukundige implicaties van het amendement Vestering.
Voor het amendement Bromet/Tjeerd de Groot/Thijssen is geen analyse van de
WUR gevraagd, omdat de implicaties volledig afhankelijk zijn van de wijze
waarop de bevoegdheid in toekomstige wetgeving wordt ingevuld.
Daarnaast staat er een passage in deze nota over de staatsrechtelijke aspecten
en de risico’s van het intrekken van het wetsvoorstel. Volledigheidshalve
worden hier alle handelingsopties benoemd.
Het oorspronkelijke wetsvoorstel verstevigt de rechtsgrondslag voor het verbod
op professioneel gebruik buiten de landbouw en creëert een bevoegdheid voor
maatregelen aan het particulier gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
(wens Tweede Kamer) en voor maatregelen in uiterwaarden en buitendijkse
gebieden (nodig voor uitvoering actie Delta-aanpak waterkwaliteit en
zoetwater).
Geadviseerd besluit
Ik stel u voor:
• onderstaande aanvullende informatie te betrekken bij de inzet voor de
gezamenlijke standpuntbepaling, en
• de taakverdeling tussen beide bewindslieden bij het verdere proces te
bespreken.

Pagina 1 van 7

Kernpunten
• Dit is het derde gesprek tussen u beiden over het geamendeerde
wetsvoorstel tot wijziging van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en
biociden. U heeft eerder aangegeven voorkeur te hebben voor het intrekken
van het geamendeerde wetsvoorstel.
• Het amendement Vestering verplicht tot een forse en in omvang en tijdpad
exact omschreven gebruiksreductie van toegelaten
gewasbeschermingsmiddelen, die relatief gevaarlijker stoffen bevatten
(zogenoemde ‘candidates for substitution, CfS’, dus stoffen die in
aanmerking komen om te worden vervangen).
• Een nieuw element voor het gesprek is de analyse van de landbouwkundige
en de milieukundige implicaties van het amendement Vestering. Volgens de
WUR zijn er implicaties voor de landbouw voor 38%, en grote implicaties
voor 23% van de onderzochte ‘stof-gewas-combinaties’ in 2025 en
respectievelijk 57% (implicaties) en 25% (grote implicaties) van de
onderzochte combinaties in 2030. Het gaat daarbij onder andere om
aardappelen, granen en suikerbieten. De implicaties voor het milieu lijken
volgens de WUR beperkt bij de huidige onderzoeksopzet, echter deze
worden nader bekeken.
• Ten aanzien van het amendement Vestering wijst de Landsadvocaat op het
risico dat de (bindende) reductiedoelstellingen als genoemd in het
amendement mogelijk niet zullen worden gehaald. Daarnaast wordt door de
WUR gesteld dat dit amendement zorgt voor enige tot grote implicaties voor
de landbouw.
• Het besluit het wetsvoorstel in te trekken, leidt tot een verzoek bij de
ministerraad om het wetsvoorstel in te trekken en de Tweede Kamer
daarover te informeren. De staatssecretaris van IenW is hiervoor
eerstverantwoordelijk en doet dit mede namens de minister van LNV.
• Naast politieke risico’s heeft intrekken van het wetsvoorstel als nadeel dat
de gewenste versterking van de grondslag voor het verbod op professioneel
gebruik buiten de landbouw niet zal worden gerealiseerd. Ook het uitbreiden
van de wet met de mogelijkheden om maatregelen in uiterwaarden en
buitendijkse gebieden in te stellen en om maatregelen in te stellen aan
particulier gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, worden niet
gerealiseerd, met potentieel nadelige gevolgen voor het milieu. Er dient
hierbij in ogenschouw te worden genomen – zie hieronder – dat deze
aspecten in het voorstel voor Verordening duurzaam gebruik
gewasbeschermingsmiddelen zijn opgenomen.
Toelichting
Achtergrond wetsvoorstel
Het wetsvoorstel, is primair bedoeld om - conform de motie Bromet e.a.
(Kamerstuk 35 570 XII, nr. 92) - het verbod van het professioneel gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw te voorzien van een
toereikende wettelijke grondslag. Dat verbod was door het Gerechtshof Den
Haag onverbindend verklaard (november 2020). Echter inmiddels geldt het
oorspronkelijke verbod weer dankzij een recent arrest van de Hoge Raad (juli
2022). Omdat een ander Gerechtshof de noodzakelijkheid en de
proportionaliteit van het verbod opnieuw zal beoordelen als één van de partijen
daarom vraagt, is de toekomst van het verbod ongewis: áls het Gerechtshof
het verbod opnieuw onverbindend verklaart, zal het wetsvoorstel alsnog nodig
zijn. Een dergelijke situatie creëert onzekerheid voor marktpartijen, dit doet
prikkels voor innovaties afnemen (voor huidige uitzonderingen op het verbod).

Pagina 2 van 7

Op dit wetsvoorstel zijn twee amendementen ingediend en aangenomen. Het
amendement Bromet/Tjeerd de Groot/Thijssen creëert de wettelijke
bevoegdheid om voorschriften te stellen aan het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen in gebieden in de nabijheid van
oppervlaktewater.
Het amendement Vestering verplicht tot een forse en in omvang exact
omschreven gebruiksreductie van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen, die
relatief gevaarlijke stoffen bevatten.
Relevant is verder dat de Europese Commissie in juni 2022 een voorstel voor
een Verordening duurzaam gebruik gewasbeschermingsmiddelen heeft
gepubliceerd. De Verordening zal na inwerkingtreding voor alle lidstaten
voorschriften stellen, ook voor de onderwerpen waarop de beide
amendementen betrekking hebben. Het is de verwachting dat het
oorspronkelijke voorstel aangepast zal worden; hetgeen niet ongebruikelijk is.
Deze verordening treedt na aanvaarding direct in werking en wordt vervolgens
van toepassing na een nader over een te komen periode.
Politieke context
• De staatssecretaris van IenW is verantwoordelijk voor het indienen van het
wetsvoorstel. Hieruit vloeit voort dat de staatssecretaris
eerstverantwoordelijk is voor het afwikkelen van het verdere proces.
Hieronder valt het voorbereiden van besluitvorming in de Ministerraad over
het intrekken van het wetsvoorstel en het informeren van de Tweede Kamer
daarover.
• De minister van LNV is verantwoordelijk voor het toelatingsbeleid en het
beleid rond het verminderen van het gebruik en de risico’s van
gewasbeschermingsmiddelen. De minister van LNV zal de staatssecretaris
van IenW ondersteunen in het proces. De Tweede Kamer kan mede namens
hem geïnformeerd worden.
Juridische implicaties van de amendementen
Amendement Bromet/Tjeerd de Groot/Thijssen: De Landsadvocaat ziet ‘geen
juridische bezwaren tegen de inwilliging van het amendement (…)’
Amendement Vestering: ‘Zonder nadere onderbouwing van de noodzakelijkheid
en proportionaliteit van het amendement’ acht de Landsadvocaat ‘het
amendement juridisch kwetsbaar.’ Bovendien wijst de Landsadvocaat ‘op het
(juridische) risico dat de (bindende) reductiedoelstellingen (…) niet zullen
worden gehaald. Het is niet ondenkbaar dat –via de civiele rechter– de Staat
alsdan zal worden verplicht die doelstellingen (alsnog) te halen.’
Landbouwkundige en milieukundige implicaties van de amendementen
Wageningen UR is gevraagd om de landbouwkundige en milieukundige
implicaties in beeld te brengen van het amendement Vestering. Er is niet
gevraagd om de implicaties in beeld te brengen van het amendement
Bromet/Tjeerd de Groot/Thijssen, omdat de implicaties van dit amendement
volledig afhankelijk zijn van de wijze waarop de bevoegdheid in toekomstige
wetgeving wordt ingevuld.
Landbouwkundige implicaties
Wageningen UR benoemt de implicaties van de 53 onderzochte ‘stof-gewascombinaties’, uitgaande van de tien meest gebruikte stoffen die in aanmerking

Pagina 3 van 7

komen om te worden vervangen en de tien gewassen/gewasgroepen met het
grootste teeltareaal in de open en de bedekte teelt.
De resultaten van de WUR analyse zijn hieronder samengevat:
50%-reductie (2025)
geen impact 1
21
impact
20
grote impact
12
totaal aantal combinaties
53
(bron: samenvatting en bladzijde 17 rapport)

95%-reductie (2030)
10
30
13
53

Deze samenvatting betekent dat er implicaties zijn voor de landbouw voor 60%
van de onderzochte ‘stof-gewas-combinaties’ in 2025 en 80% van de
onderzochte combinaties in 2030. Concreet zit de grootste zorg bij de categorie
met “grote impact” (23% in 2025 en 25% in 2030). Dit raakt met name de
open, grootschalige teelten. Als we kijken naar de bedekte en open teelten,
leidt dit tot het volgende beeld:
• de verwachte implicaties in 2025 en 2030 beperkt zijn (geen impact of
impact) voor de onderzochte “stof-gewas-combinaties” voor de bedekte
teelten (ruim 4.000 hectare van de ruim 10.000 hectare);
• de verwachte implicaties in 2025 en 2030 variëren tussen geen impact en
grote impact voor de open teelten (ruim 450.000 hectare van de ruim
630.000 hectare). Er wordt een grote impact verwacht bij verschillende
“stof-gewas-combinaties” in 2025 en 2030 als het gaat om aardappelen
(ruim 160.000 hectare), granen (ruim 125.000 hectare), suikerbieten (ruim
80.000 hectare) en overige gewassen.
Het rapport geeft een momentopname. De onderzoekers geven aan dat op de
wat langere termijn (2030) en bij bijna beëindiging van middelen op basis van
CfS, de onzekerheid groter is of het beschikbare maatregelen- en
middelenpakket dan nog voldoende breed is om de ziekten, plagen of
onkruiden in een geïntegreerd teeltsysteem kosteneffectief te kunnen
beheersen en of een verantwoord resistentiemanagement nog mogelijk is.
Er wordt in het kader van het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie
gewasbescherming 2030 gewerkt aan vullen van de gereedschapskist – zowel
chemische als niet-chemische maatregelen – voor agrarische ondernemers om
in de toekomst op een geïntegreerde wijze ziekten, plagen en onkruiden te
voorkomen, te beheersen en te bestrijden. Het is echter op dit moment nog
niet duidelijk hoe vol deze gereedschapskist in 2030 zal zijn. Dit is afhankelijk
van verschillende factoren, waaronder de snelheid waarmee weerbare rassen
kunnen worden ontwikkeld.
Milieukundige implicaties
In de analyse van Wageningen UR is er onder de kop ‘Milieukundige impact’
gekeken naar de impact op grond- en oppervlaktewater. ’De impact is
berekend op basis van de berekende blootstelling aan de
gewasbeschermingsmiddelen, ervan uitgaande dat de middelen volgens het
gebruiksvoorschrift worden toegepast. Hieruit volgt dan dat de verwachte
Geen impact betekent: ‘het beschikbare maatregelen- en middelenpakket is voldoende
breed zodat het wegvallen van middelen geen/nauwelijks invloed heeft op de mate
waarin ziekten/plagen/onkruiden in een geïntegreerd teeltsysteem beheerst kunnen
worden en de toepassing van een verantwoord resistentiemanagement is mogelijk.’ Bij
‘impact’, wordt gewasbescherming ‘moeilijker’ en bij ‘grote impact’ is een afdoende
gewasbescherming niet meer mogelijk.
1

Pagina 4 van 7

verbetering van de kwaliteit van het grondwater en vooral oppervlaktewater bij
beëindiging van het gebruik van middelen op basis van stoffen die in
aanmerking komen om te worden vervangen vrij beperkt zal zijn.
Echter, desgevraagd wijst Rijkswaterstaat, deskundige voor waterbeleid, erop
dat volgens de bestrijdingsmiddelenatlas vijf van de tien onderzochte
candidates for substitution de milieunormen (oppervlaktewater) overschrijden.
Verwacht mag worden dat 50%-gebruiksreductie (in 2025) en 95%gebruiksreductie (2030) meer dan ‘vrij beperkte’ effecten zullen hebben op
aantal/mate van de overschrijdingen door die stoffen.
Wageningen UR is vervolgens gevraagd om met spoed de modelmatige
berekenende waarden te vergelijken met de milieukwaliteitsnormen. De
uitkomst hiervan wordt begin volgende week verwacht.
Procedure intrekking Wetsvoorstel
Het intrekken van het wetsvoorstel dient aanhangig gemaakt te worden in de
Ministerraad. De Ministerraad neemt hiertoe het besluit. Voor intrekking is
machtiging van de Koning vereist.
Het intrekken van een wetsvoorstel kan zowel bij voorstellen in de Tweede als
in de Eerste Kamer, in beide gevallen tot het moment dat over het
wetsvoorstel is gestemd en het door de desbetreffende Kamer is aangenomen.
Redenen voor intrekking kunnen zijn: nieuwe inzichten die het wetsvoorstel
overbodig maken, het optreden van een nieuwe regering (wisseling van
coalitie) of ernstige kritiek vanuit de Kamer (en het verwerpen van het
wetsvoorstel voorkomen).
Intrekking van een bij het Parlement aanhangig wetsvoorstel gebeurt
gemiddeld zeven keer per jaar. In 2022 betreft het tot nu toe veertien
wetsvoorstellen (elf bij Tweede Kamer -waarvan vier Corona-gerelateerd- en
drie bij Eerste Kamer). Ook het intrekken van een wetsvoorstel nadat
amendementen daarop zijn aangenomen, komt voor. Voorbeeld daarvan is de
intrekking van het wetsvoorstel Organisatie hoogste bestuursrechtspraak,
vanwege zwaarwegende bezwaren van het kabinet tegen deze amendementen.

Pagina 5 van 7

Bijlage
Handelingsopties
1. Intrekking wetsvoorstel in Tweede Kamer door de regering
2. Oordeel kamer (potentieel intrekken Eerste Kamer)
3. Wijzigen voorstel
Ambtelijk IenW heeft een voorkeur voor optie 3, wijziging wetsvoorstel, en
wijst erop dat regering en beide Kamers gezamenlijk wetgever zijn. Intrekking
in strijd met de wensen van de Tweede Kamer staat daarmee op gespannen
voet en dat kan voor u een nieuw, lastig dossier opleveren en felle debatten
met beide Kamers. Wijziging van het wetsvoorstel kan volgens ambtelijk IenW
daarnaast dienstig zijn als basis voor voorschriften aan de landbouwsector,
omdat het allerminst zeker is dat tijdig zal worden voldaan aan de
doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water.
Ambtelijk LNV heeft intrekking (optie 1) als voorkeursoptie, omdat het
amendement Vestering verder gaat dan een voorstel voor een Verordening
duurzaam gebruik gewasbeschermingsmiddelen, die de Europese Commissie in
juni 2022 heeft gepubliceerd. Bovendien wordt door intrekking voorkomen dat
het amendement Vestering een nieuw, lastig dossier (naast onder meer
stikstof, derogatie) wordt voor de landbouwsector. Naar verwachting kan de
voorgeschreven reductie ook niet tijdig (vóór 2025 resp. 2030) worden
gerealiseerd.
1. Intrekken wetsvoorstel door de regering
U kunt het wetsvoorstel -na bespreking in de Ministerraad- op elk moment
intrekken, tot het moment dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel heeft
aanvaard. In deze optie neemt de regering het initiatief.
Voordeel: De risico’s van een stuk moeilijk-uitvoerbare wetgeving zijn
afgewend.
Nadeel: Het oorspronkelijke wetsvoorstel vervalt. Bovendien geeft het
marktpartijen een negatieve prikkel wat betreft verdere duurzame
innovaties voor gewasbescherming buiten de landbouw. En het is zeer
wel denkbaar dat Crop Life NL (voorheen Nefyto) opnieuw naar de
rechter gaat om het bestaande verbod op professioneel gebruik buiten
de landbouw aan te vechten. Marktpartijen zullen dan opnieuw een
afwachtende houding aannemen.
Het intrekken van het wetsvoorstel valt onder verantwoordelijkheid van de
Staatssecretaris IenW en deze is daarom degene die als eerste politiek wordt
aangesproken.
2.

U laat het oordeel over het geamendeerde wetsvoorstel aan de
Tweede Kamer
Als de Tweede Kamer stemt over het geamendeerde wetsvoorstel, kunnen zich
twee situaties voordoen:

a. Aannemen geamendeerde wetsvoorstel
Gelet op de stemverhoudingen over de amendementen, behaalt het
wetsvoorstel een meerderheid in de Tweede Kamer. De Kamer stuurt dan het
geamendeerde wetsvoorstel ter behandeling naar de Eerste Kamer.
Voordeel: Voortgezette behandeling van het oorspronkelijke
wetsvoorstel. De inhoud van het oorspronkelijk ingediende wetsvoorstel

Pagina 6 van 7

was een expliciete juridische grondslag voor het bestaande verbod op
professioneel gebruik buiten de landbouw. Tevens de bevoegdheid voor
regels aan het gebruik in uiterwaarden en buitendijkse gebieden en aan
het particulier gebruik (een lang gekoesterde wens van de Tweede
Kamer).
Het verbod is effectief gebleken voor verbetering van de waterkwaliteit
en de toepassing van geïntegreerde gewasbescherming. Voorschriften
in uiterwaarden en buitendijkse gebieden zullen bijdragen aan het
realiseren van de doelen voor waterkwaliteit.
Nadeel: Het wetsvoorstel is -wat betreft het amendement Vestering- in
gerechtelijke procedures waarschijnlijk kwetsbaar. Er is een reëel risico
dat de (bindende) reductiedoelstellingen niet worden gehaald. Dit raakt
het ministerie LNV, dat primair verantwoordelijk is voor het onderwerp
‘gewasbescherming binnen de landbouw’.
b. Verwerpen geamendeerde wetsvoorstel
Als de analyses bij een Kamermeerderheid tot andere inzichten leiden, behaalt
het wetsvoorstel geen meerderheid en wordt het gehele wetsvoorstel
verworpen.
De gevolgen van deze optie zijn gelijk aan die van het intrekken van het
wetsvoorstel (optie 1).
3. De regering of de Vaste Commissie stelt een wijziging van het
wetsvoorstel voor
Vòòr de eindstemming door de Tweede Kamer over het geamendeerde
wetsvoorstel kunnen aanpassingen van het wetsvoorstel worden doorgevoerd.
Dit kan op voorstel van de regering of de betrokken Vaste Commissie van
IenW. De aanpassing gebeurt door een Nota van Wijziging (van de regering) of
een nieuw amendement dat in stemming moet worden gebracht. Een eventuele
wijziging heeft als doel ‘de juridische kwetsbaarheid’ ervan te verhelpen zonder
‘de geest van het amendement Vestering’ aan te tasten.

Pagina 7 van 7