Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1502

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 19 mei 2015
De vaste commissie voor Europese Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de
brief van 8 mei 2015 over de geannoteerde agenda van de Raad
Algemene Zaken van 19 mei 2015 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1501).
De vragen en opmerkingen zijn op 12 mei 2015 aan de Minister van
Buitenlandse Zaken voorgelegd. Bij brief van 19 mei 2015 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Azmani
Adjunct-griffier van de commissie,
Röling

kst-21501-02-1502
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Preambule
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken van 19 mei
2015. Genoemde leden hebben een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda ter voorbereiding van de Raad Algemene
Zaken op 19 mei aanstaande. Zij hebben over meerdere van de agendapunten nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van de geannoteerde
agenda van de Raad Algemene Zaken d.d. 19 mei 2015. De leden hebben
naar aanleiding van deze agenda enkele vragen en opmerkingen.
Daarnaast vragen zij aandacht voor een aantal andere relevante onderwerpen.
Follow-up extra Europese Raad
Bij het kopje «Follow up Extra ER 23/4» lezen de leden van de VVD-fractie
dat Nederland daar waar de Commissie in de uitvoering van de maatregelen een beroep doet op de lidstaten Nederland waar mogelijk concrete
toezeggingen zal doen. Kan de Minister specifiek aangeven om welke
toezeggingen het hier gaat?
Reactie van het kabinet:
Op dit moment is nog niet duidelijk wat de concrete uitwerking
van de verschillende voorstellen zal behelzen. Zodra de Europese
Commissie deze uitwerking presenteert, zal het kabinet
overwegen op welke manier het kan bijdragen aan de uitvoering
van de maatregelen. Onder andere betreft dit de invulling van de
voornemens om de inzet van Frontex-operaties Triton en
Poseidon te verdrievoudigen. Het kabinet is bereid om het
kustwachtvliegtuig, dat de hele maand april een bijdrage heeft
geleverd aan operatie Triton, weer in te zetten als Frontex hier
behoefte aan heeft. Momenteel bekijken Frontex en Nederland of
en wanneer in 2015 het vliegtuig weer kan worden ingezet in een
Frontexoperatie.
Met betrekking tot het migratievraagstuk en de follow-up na de extra
Europese Raad van 23 april jl. willen de leden van de PvdA-fractie
benadrukken dat het positief is dat er, in samenhang met de aankomende
voorstellen van de Europese Commissie, concrete plannen liggen om de
problemen met de asielinstroom, grensbewaking, bootvluchtelingen,
opvang in de regio, mensensmokkel etc. aan te pakken. Deze leden hopen
dat hier echt een doorbraak kan ontstaan in de gezamenlijke Europese
migratieaanpak, waarbij solidariteit, concrete oplossingen en de waarborg
van mensenrechten voorop staan. Voor hen staat menswaardigheid
voorop en hebben alle lidstaten van de Europese Unie een zware
verantwoordelijkheid om migratiestromen in goede banen te leiden,
vluchtelingen op te vangen en te beschermen en te voorkomen dat er
menselijke drama’s plaatsvinden tijdens wanhopige pogingen van
mensen om de Europese Unie te bereiken. De leden van de PvdA-fractie
horen hierop graag de visie van de Nederlandse regering. Ook horen zij
graag meer details over het politieke speelveld in de EU met betrekking
tot de verschillende te nemen maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

2

Reactie van het kabinet:
Het kabinet is van mening dat het beleid van de EU erop gericht
moet zijn humanitaire tragedies met migranten in de Middellandse Zee te voorkomen, en door middel van een werkelijk
geïntegreerde benadering een effectief antwoord te bieden op de
migratieproblematiek. Daarbinnen zal Nederland steeds aandacht
blijven vragen voor het waarborgen, conform de daartoe strekkende internationale verplichtingen, van de veiligheid van
personen die in hun herkomstland vrezen voor vervolging of
onmenselijke behandeling.
De eensgezindheid en daadkracht van de afgelopen weken heeft
geleid tot een concreet pakket aan maatregelen in de vorm van
een tienpuntenplan en een roadmap, gericht op het redden van
mensenlevens. De zojuist door de Europese Commissie gepresenteerde Agenda voor Migratie vormt het overkoepelend beleid
waarin deze concrete maatregelen voor de korte termijn worden
ingebed. De Agenda voor Migratie gaat uit van een geïntegreerde
benadering waarin de interne en externe dimensies van het beleid
in hun samenhang worden bezien. De komende periode zal de
Europese Commissie deze Agenda verder concretiseren, rekening
houdend met de verschillende belangen die lidstaten hebben. De
kabinetsappreciatie van de Agenda voor Migratie gaat de Kamer
op korte termijn toe.
Wat de leden van de PvdA-fractie betreft nemen alle lidstaten zoveel
mogelijk gelijke verantwoordelijkheid om kwetsbare mensen op te
vangen, grenzen te bewaken en opvang in de regio te ondersteunen. Zij
zien graag dat er een ruimer Europees hervestigingsbeleid van de grond
komt en dat er aanvullende mogelijkheden komen voor de legale migratie
van migranten. Zij ondersteunen daarnaast dat Nederland een aanvullende bijdrage levert aan de Frontex-operatie Triton, en dat Nederland een
belangrijke rol speelt in het bevorderen van een geïntegreerde benadering
van de migratieproblematiek in de Hoorn van Afrika. De leden horen daar
graag nog meer over de concrete invulling daarvan. Zij vernemen ook nog
graag een reactie van de regering op het nieuwsbericht dat Libië het
Europese plan om mensensmokkelaars aan te pakken afwijst.
Reactie van het kabinet:
De door de PvdA genoemde actiepunten vormen alle onderdeel
van de 13 mei jl. door de Europese Commissie verschenen
Agenda voor Migratie. Het kabinet is van mening dat alle
lidstaten hun verantwoordelijkheid dienen te nemen in het kader
van de migratieproblematiek, o.a. bij de bescherming van
kwetsbare mensen en de bewaking van de buitengrenzen. Ook
Nederland zal hier constructief aan bijdragen. Zo heeft het
kabinet het Kustwachtvliegtuig aangeboden en op basis van de
behoeften bepaling van Frontex wordt bezien welke extra
concrete bijdragen mogelijk zijn.
Nederland zal bovendien de leiding op zich nemen van het
zogenaamde Regional Development and Protection Programme in
de Hoorn van Afrika en ziet dat als een kans om een geïntegreerde benadering van de migratieproblematiek te realiseren.
Nederland beoogt een breed partnerschap op migratieterrein,
waar zowel de EU, de landen in Hoorn van Afrika als migranten
en vluchtelingen in de regio voordeel van hebben («triple win»).
Hierbij kan onder meer gedacht worden aan aanpak van grond-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

3

oorzaken van illegale migratie, informatiecampagnes, verminderen van de spanningen tussen gastgemeenschappen en
vluchtelingen en gezamenlijke aanpak van mensensmokkel en
-handel. Hiertoe is betere coördinatie en meer coherentie van de
vele EU betrekkingen met de Hoorn van Afrika van belang.
Het kabinet is van mening dat politieke stabiliteit in Libië nodig is
om een duurzaam antwoord op de migratiestromen via dat land
te formuleren. Het is daarom van belang dat VN Speciaal Gezant
Léon maximaal gesteund wordt in zijn pogingen de partijen aan
tafel te houden om te komen tot een politiek akkoord, een
staakt-het-vuren en een regering van nationale eenheid.
In de ER-verklaring (doc.nr. EUCO 18/15) en de in reactie daarop
opgestelde roadmap (doc.nr. 8497/15), wordt een aantal concrete
suggesties gedaan om in de aankomende periode de migratieproblematiek aan te pakken, onder meer door het versterken van de
Europese presentie op de Middellandse Zee, de aanpak van
mensensmokkel, het voorkomen van illegale migratiestromen en
het versterken van de interne solidariteit en verantwoordelijkheid. Tijdens de RBZ van 18 mei aanstaande zal mogelijk
worden besloten tot het uitwerken van een mogelijke
GVDB-missie (paragrafen 3b t/m d uit de ER-verklaring) om het
«business model» van mensensmokkelaars te ondermijnen, onder
meer door het verzamelen en delen van inlichtingen en het
onbruikbaar maken van te gebruiken boten. Het kabinet staat
positief tegenover het uitwerken van een dergelijke missie, mits
aan een aantal randvoorwaarden is voldaan, zoals een adequaat
internationaalrechtelijk mandaat, bijvoorbeeld een resolutie van
de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.
Over de precieze invulling van een mogelijke missie wordt op dit
moment in EU-verband gesproken. Het doel van de missie is om
het business model van smokkelaars aan te pakken en te
voorkomen dat mensensmokkelaars schepen kunnen gebruiken
om illegaal migranten via de Middellandse zee te vervoeren. Als
een schip op zee wordt aangetroffen zal de veiligheid van de
migranten aan boord voorop staan.
Essentieel onderdeel van de missie is verzamelen van inlichtingen
om de smokkelnetwerken in kaart te brengen. Daar hoort ook bij
het identificeren van boten die door smokkelaars worden
gebruikt. Het kabinet vindt dat de operatie JOT Mare van Europol
een belangrijke bijdrage kan leveren bij het verzamelen van
inlichtingen. Deze operatie is specifiek ingericht om de criminele
mensensmokkel netwerken vanuit Noord-Afrika op te sporen.
De leden van de PvdA-fractie horen ook graag de visie van de Nederlandse regering over het plan van de Europese Commissie om de stroom
aan migranten beter te verdelen over de 28 EU-lidstaten. De leden vragen
zich af wat deze hervestiging betekent voor Nederland.
Reactie van het kabinet:
Het kabinet zet in op een eerlijker en rechtvaardiger verdeling
van verantwoordelijkheden met betrekking tot de migratieproblematiek. Een betere verdeling van de migrantenstroom is daar
onderdeel van en kan in algemene zin daarom rekenen op de
steun van het kabinet. Op dit moment is nog niet duidelijk wat de
concrete uitwerking van de verschillende voorstellen van de
Europese Commissie zal zijn. Deze zullen zich richten op herves-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

4

tiging van erkende vluchtelingen van buiten de Unie, een
noodmechanisme voor relocatie van personen in gevallen waarin
lidstaten te maken krijgen met plotselinge sterk verhoogde
toestroom van migranten, en een meer permanent mechanisme
voor verdeling van verantwoordelijkheid voor asielzoekers tussen
de lidstaten. Zodra de concrete uitwerking van de voorstellen
gepresenteerd wordt zal het kabinet de Kamer informeren over
zijn standpunt over de uitwerking.
Daarnaast vernemen de leden graag hoe de regering aankijkt tegen de
kritiek op het plan om boten van mensensmokkelaars te vernietigen en
hoe zij aankijkt tegen de gezochte steun bij de Verenigde Naties voor een
militair mandaat.
Reactie van het kabinet:
Zie antwoord hierboven.
Terrorisme
Ten aanzien van het agendapunt over de bestrijding van terrorisme zijn de
leden van de PvdA-fractie benieuwd naar de laatste voortgang van de
actiepunten die gevolgd zijn uit de conclusies van de Europese Raad op
12 februari jl. Wat is er nu reeds te melden over de stand van zaken en
mogelijke vervolgstappen?
Reactie van het kabinet:
De informele Europese Raad van 12 februari jl. heeft een gemeenschappelijke verklaring aangenomen waarmee politiek richting is
gegeven aan de implementatie van maatregelen ter intensivering
van de samenwerking op het gebied van terrorisme bestrijding.
Het gaat daarbij hoofdzakelijk om het versterken van de
bestaande samenwerking. De EU en de lidstaten werken thans
aan de uitvoering van deze maatregelen. In dit verband heeft de
JBZ-raad van 12 en 13 maart jl. ingestemd met het bij voorrang
uitwerken van een aantal maatregelen met het oog op snelle
implementatie. Het gaat hier om het meer systematisch controleren van documenten en van personen die het vrij verkeer
genieten aan de Schengenbuitengrenzen met behulp van risicoindicatoren, het inrichten van een internet referral unit bij
Europol ten behoeve van het tegengaan van radicalisering via het
internet, de aanpak van illegale handel in vuurwapens en het
intensiveren van informatie-uitwisseling tussen opsporingsdiensten. Terugkoppeling over de voortgang van de implementatie van deze specifieke maatregelen vindt plaats tijdens de
JBZ-raad van 15 en 16 juni as., waar naar verwachting tevens een
meer uitgebreide voortgangsrapportage zal worden gepresenteerd van de interne maatregelen ter bestrijding van terrorisme.
Op extern terrein wordt gewerkt aan verbetering van de samenwerking tussen de EU en landen uit de nabijgelegen regio in de
strijd tegen terrorisme en radicalisering. In dat kader houdt de EU
politieke consultaties met landen uit de Maghreb en de Golf. Ook
wordt samenwerking met verschillende internationale gremina,
waaronder de VN en het Global Counter Terrorism Forum (GCTF),
waarbinnen Nederland een leidende rol speelt, actief onderschreven als zijnde prioriteit voor de EU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

5

De Europese Raad van 25 en 26 juni as. zal spreken over de
implementatie van de voorgenomen maatregelen op het gebied
van terrorismebestrijding en preventie van radicalisering, zoals
genoemd in de verklaring van de informele ER van 12 februari jl.
Tevens wordt dan gesproken over de Europese Veiligheidsagenda,
waarin terrorisme is aangemerkt als één van de prioriteiten voor
de EU voor de komende jaren.
Digitale interne markt
De leden van de PvdA-fractie verwelkomen net als de regering de
aandacht van de Europese Commissie voor het versterken van de digitale
interne markt. Kan de regering al een eerste indruk, een begin van de
appreciatie van de voorstellen van de Commissie geven? Steunen de
voorstellen volgens de regering daadwerkelijk de interne markt, onder
andere door het faciliteren van bedrijven, maar ook door het verbeteren
en goedkoper maken van de dienstverlening voor consumenten? Ziet de
regering alle voorstellen als haalbaar ziet en heeft de regering al een
specifiekere planning van de voorstellen van de Europese Commissie in
de Mededeling? Hoe schat de regering de positie van de Nederlandse
digitale economie in ten aanzien van de gedane voorstellen? Ziet de
regering mogelijk aanleiding om accenten in het beleid anders te gaan
leggen?
Reactie van het kabinet:
Voor Nederland is versterking van de digitale interne markt één
van de belangrijkste prioriteiten ter stimulering van de groei en
werkgelegenheid in Europa. Het kabinet verwelkomt de aandacht
van de Commissie hiervoor dan ook. De prioriteiten in de
Commissiemededeling komen in belangrijke mate overeen met de
Nederlandse inzet. Dat betreft bijvoorbeeld maatregelen in de
sfeer van het moderniseren van auteursrecht, stimuleren van
grensoverschrijdende e-commerce, herziening van het telecomraamwerk, en het versterken van de data-gedreven economie. Het
kabinet hoopt u binnen enkele weken via het gebruikelijke
BNC-fiche een uitgebreidere appreciatie van de Commissiemededeling te kunnen zenden.
Daarnaast willen de leden van de PvdA-fractie graag weten wat over deze
voorstellen nu in de RAZ besproken gaat worden. Wordt een eerst
uitwisseling van appreciaties door de lidstaten gegeven? Zo ja, wat is
globaal het politieke speelveld omtrent de voorstellen, en welke positie zal
Nederland dan tijdens de RAZ innemen?
Reactie van het kabinet:
De digitale interne markt zal in de RAZ slechts aan de orde
komen in het kader van de voorbereiding op de Europese Raad
van 25 en 26 juni. Naar verwachting zal geen sprake zijn van
uitgebreide discussie in deze RAZ. Die zal onder meer gevoerd
worden in de Raad voor Concurrentievermogen van 28 en 29 mei,
de Telecomraad van 12 juni en de Europese Raad van 25 en
26 juni. Indien het onderwerp tijdens de RAZ aan de orde komt,
zal Nederland de Mededeling verwelkomen, aangeven de
strategie nog in detail te bestuderen maar in beginsel acties ter
stimulering van de digitale economie te steunen. Het kabinet
verwacht dat dit commitment bij veel lidstaten zal bestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

6

Daarnaast vernemen de leden graag wanneer een volledige appreciatie
van de Mededeling verwacht kan worden.
Reactie van het kabinet:
Het kabinet hoopt u binnen enkele weken het gebruikelijke
BNC-fiche over de Mededeling toe te kunnen zenden.
EMU/4Presidents
Over «Four Presidents»-rapport schrijft de Minister dat voor Nederland de
naleving van bestaande EMU-afspraken voorop staat, daarvoor moet op
korte termijn het bestaande raamwerk optimaal worden benut. Tot op
heden lukt het echter niet om het bestaande raamwerk optimaal te
benutten. De leden van de VVD-fractie vragen waarom en hoe de Minister
verwacht nu wel te bereiken dat bestaande regels en afspraken op korte
termijn zullen worden gehandhaafd?
Reactie van het kabinet:
De handhaving van bestaande regels en afspraken kan op korte
termijn worden gestimuleerd door in te zetten op de onderstaand
beschreven elementen.
Focus: Binnen het Europees Semester zou de focus moeten liggen
op een beperkter aantal landenspecifieke aanbevelingen per
lidstaat. De aanbevelingen zouden bovendien concreter geformuleerd moeten worden en enkel moeten ingaan op de belangrijkste
uitdagingen van de lidstaten. In discussies over implementatie
van aanbevelingen zou geconcentreerd moeten worden op de
lidstaten met de grootste macro-economische onevenwichtigheden. Zo ontstaat meer druk op het doorvoeren van essentiële
hervormingen.
Creëren van eigenaarschap: Om meer eigenaarschap te creëren
bij lidstaten ten aanzien van het nakomen van gemaakte
afspraken en regels zou in het kader van het Europees Semester
op politiek niveau niet enkel over de intenties van lidstaten
gesproken moeten worden, maar ook concreet over de gemaakte
en voorziene vorderingen in implementatie van structurele
hervormingen en tijdpaden hiervoor. Hiervoor is het ook essentieel om binnen het Europees Semester meer tijd te creëren
tussen de publicatie van de aanbevelingen en de bespreking in
Brussel. Zo ontstaat de tijd om het parlement en belanghebbenden goed te betrekken bij de inzet van het kabinet bij de
besprekingen.
Afspraak is afspraak: De commissie moet haar mandaat en de tot
haar beschikking staande instrumenten volledig gebruiken om
nakoming van de gemaakte afspraken en regels onder het
Europees Semester te stimuleren. Er moet meer aandacht komen
voor het monitoren van de voortgang van lidstaten op de
aanbevelingen. Lidstaten moeten elkaar regelmatig aanspreken
op de geboekte vooruitgang, zodat lidstaten gestimuleerd
worden om verstandig economisch beleid te voeren. Dat is voor
lidstaten zelf van belang, maar ook voor de EU als geheel. De
crisis heeft aangetoond dat onze economieën en financiële
systemen sterk met elkaar verweven zijn. Het uitgangspunt is dat
we elkaar wel de maat nemen, maar niet de wet voorschrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

7

Omtrent het «Four Presidents»-rapport horen de leden van de
PvdA-fractie graag of er al meer informatie te melden is over de
voortgang van het maken van een conceptrapport. Wat is er te zeggen
over het politieke speelveld binnen de lidstaten over de voorkeuren voor
voorstellen voor een beter economisch bestuur in de Eurozone? Deze
leden steunen de inzet van Nederland om de interne markt te verdiepen,
nu dit het meeste bijdraagt aan groei en banen in de EU. Kan de regering
concreet aangeven op welke wijze de voorstellen uit het conceptrapport
dit kunnen doen, en in welke mate hij verwacht dat hiervoor steun bestaat
bij de andere lidstaten? Op welke wijze gaan burgers en bedrijven hier
concreet iets van merken en van profiteren? Kan de regering eveneens
voorbeelden geven waar nationale overheden in de EU nog onvoldoende
stabiel functioneren en waar de risico’s zitten op economische onevenwichtigheden? Op welke wijze zouden deze voorstellen overheden kunnen
verbeteren?
Reactie van het kabinet:
Op dit moment wordt door de vier voorzitters nog gewerkt aan
een conceptrapport op basis van inbreng vanuit de lidstaten en
de instellingen. In de aanstaande Raad Algemene Zaken zal door
de Commissie een stand van het zaken worden gegeven.
Verwachting is dat het uiteindelijke rapport in de eerste helft van
juni zal worden gefinaliseerd.
Er zijn tot op heden geen concrete voorstellen van de vier
voorzitters gepresenteerd. In haar eerste «analytical note» voor
de informele Europese Raad van februari jl. legde de Commissie
de nadruk op het doorvoeren van structurele hervormingen en
verdieping van de interne markt. Deze werd met uw Kamer
gedeeld als bijlage bij het verslag van de Europese Raad van
12 februari jl. Uit de inbreng van de verschillende lidstaten blijkt
brede steun voor aandacht in het rapport voor het benutten van
het huidige raamwerk voor het stimuleren van structurele
hervormingen en begrotingsconsolidatie, verdieping van de
interne markt en democratische legitimiteit van de EMU. Ook in
de Ecofin Raad van 12 mei jl. werd reeds door lidstaten
besproken dat er op de korte termijn nog veel mogelijk is binnen
het huidige EMU raamwerk, zoals stroomlijnen van het Europees
Semester, betere implementatie van bestaande afspraken,
stimuleren van structurele hervormingen en verdiepen van de
interne markt. Verschil van inzicht bestaat over de mate waarin
het rapport ook een pad moet schetsen voor langjarige ontwikkeling van de EMU. Het kabinet is van mening dat eerst zou
moeten worden bezien in hoeverre optimaal benutten van het
huidige raamwerk volstaat voor een goed werkende EMU.
Er is nog geen conceptrapport met daarin voorstellen, ook niet
voor wat betreft verdieping van de interne markt. Het kabinet zet
voor creatie van groei en banen via de interne markt in op een
ambitieus pakket voor de digitale interne markt, volledige
implementatie van de dienstenrichtlijn, voortvarende opzet van
de kapitaalmarktunie en volledige implementatie en toepassing
van bestaande regulering inzake de energiemarkt en verdere
integratie daarvan startend op regionaal niveau. Verdere
integratie van arbeidsmarkten kan de schokbestendigheid van
Europese economieën versterken. Nederland zet zich daarom ook
in voor goede arbeidsmobiliteit. Belangrijk uitgangspunt daarbij
is: «equal pay for equal work at the same workplace» (decent
work agenda). De verbetering van de interne markt moet ertoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

8

leiden dat zowel burgers als bedrijven een verbetering zien in hun
verdienvermogen.
Aandacht voor het versterken van de kwaliteit en betrouwbaarheid van nationale overheden (better governance) behelst
wat Nederland betreft ook een inventarisatie van de belangrijkste
zwakheden en vervolgens identificatie van die factoren met de
grootste invloed op groei, banen, concurrentiekracht en soliditeit
van de EMU. Ter illustratie kan gedacht worden aan het bezien
van thema’s als inconsistente implementatie en handhaving van
interne markt regels, corruptie en ineffectieve faillissementsprocedures of ineffectieve belastingsystemen. Versterking van
nationale overheden betekent geen verdere bevoegdhedenoverdracht, maar zou moeten worden gestimuleerd door positieve
convergentie tussen lidstaten gebaseerd op processen als
uitwisseling van best practices, benchmarking van de prestaties
van nationale systemen en Europese discussies over goed bestuur
op politiek niveau.
In de geannoteerde agenda lezen de leden van de SP-fractie dat er op dit
moment door de «vier voorzitters» gewerkt wordt aan een conceptrapport
over economisch bestuur in de Eurozone op basis van de inbreng van de
lidstaten en instellingen. Kan de regering aangeven wanneer dit conceptrapport wordt verwacht? Is er vervolgens voldoende gelegenheid voor de
lidstaten om te reageren op het conceptrapport alvorens het definitieve
rapport eind juni zal worden gepresenteerd? Kan de regering aangeven op
welke wijzen en op welke momenten het Nederlandse parlement haar
invloed kan uitoefenen over de Nederlandse inzet? Welke thema’s zijn
momenteel onderwerp van discussie tussen de lidstaten als het gaat om
de vervolgstappen voor beter economisch bestuur binnen de Eurozone?
Kan de regering daarbij het krachtenveld schetsen, en telkens aangeven
wat de Nederlandse positie is (geweest)?
Reactie van het kabinet:
In de aanstaande Raad Algemene Zaken zal door de Commissie
alvast een stand van zaken worden gegeven. Verwachting is dat
het uiteindelijke rapport in de eerste helft van juni zal worden
gefinaliseerd. Lidstaten worden in verschillende stadia van het
proces geconsulteerd, discussies op politiek niveau zullen echter
vooral plaats vinden op basis van de finale versie van het rapport.
Het gaat ook om een rapport met aanbevelingen van de vier
voorzitters aan de Europese Raad, niet om een rapport van de
lidstaten.
Nederland zet zich desalniettemin in voor nauwe betrokkenheid
van de lidstaten en heeft erop aangedrongen dat het definitieve
rapport ruim voor de Europese Raad ter beschikking wordt
gesteld. Dit zodat zowel nationale parlementen als regeringen
(via Raadsformaties als de Raad Algemene Zaken en de Ecofin
Raad) zich al in aanloop naar de Europese Raad over de inhoud
kunnen uitspreken. Het Nederlandse parlement kon en kan zich
uitspreken over de Nederlandse inzet in het kader van de
reguliere overleggen ter voorbereiding van de relevante Raden
waarin (voorbereiding van) het rapport is geagendeerd.
Uit de inbreng van de verschillende lidstaten blijkt brede steun
voor aandacht in het rapport voor het benutten van het huidige
raamwerk voor het stimuleren van structurele hervormingen en
begrotingsconsolidatie, verdieping van de interne markt en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

9

democratische legitimiteit van de EMU. Ook in de Ecofin Raad
van 12 mei jl. werd reeds door lidstaten besproken dat er op de
korte termijn nog veel mogelijk is binnen het huidige EMU
raamwerk, zoals stroomlijnen van het Europees Semester, betere
implementatie van bestaande afspraken, stimuleren van structurele hervormingen en verdiepen van de interne markt.
Verschillen van inzicht bestaan over de mate waarin het rapport
ook een pad moet schetsen voor langjarige ontwikkeling van de
EMU. Het kabinet is van mening dat eerst zou moeten worden
bezien in hoeverre optimaal benutten van het huidige raamwerk
volstaat voor een goed werkende EMU. De verdere Nederlandse
positie stond reeds weergegeven in de geannoteerde agenda.
Griekenland
De leden van de SP-fractie lezen dat voor Nederland de naleving van
bestaande EMU-afspraken voorop staat, en dat op korte termijn het
bestaande raamwerk optimaal benut moet worden. In hoeverre geldt dit
uitgangspunt voor de onderhandelingen met Griekenland? Ziet de
regering ruimte om af te wijken van de naleving van bestaande afspraken
ten gunste van het herstel van de Griekse economie? Zo ja, welke?
Reactie van het kabinet:
In het lopende programma voor Griekenland van de EU en het IMF
zijn maatregelen opgenomen die bijdragen aan houdbare
overheidsfinanciën, structurele hervormingen en stabiliteit van
de financiële sector gericht op het herstel van economische
groei. Programmalanden lopen echter niet mee in het Europees
Semester en worden niet nog apart getoetst op de vereisten van
het stabiliteits- en groeipact, aangezien deze landen vanuit het
programma al moeten voldoen aan veelomvattende eisen. Dit is
zo afgesproken om dubbele monitoring te voorkomen.
Momenteel onderhandelen de instituties (ECB, Europese
Commissie en IMF) met de Griekse regering om tot een concrete
lijst van maatregelen in de vorm van een aangepaste overeenkomst te komen, conform de afspraken van de Eurogroep van
20 februari jl. De Eurogroep heeft benadrukt dat de nog
beschikbare tranche alleen uitgekeerd zal worden na een positief
oordeel van de instituties over de implementatie van de vereiste
maatregelen en na finaal akkoord van de Eurogroep. Ook in een
aangepaste overeenkomst zal bovenstaande systematiek
toegepast worden.
TTIP
Interne markt
Voorts lezen de leden van de SP-fractie dat in de ogen van Nederland een
goed functionerende interne markt de beste garantie vormt voor groei en
banen in de EU. In hoeverre vormt het vrijhandelsakkoord met de VS
(TTIP) een bedreiging voor de Europese interne markt, gezien het reële
risico dat vrijhandel met de VS ten koste gaat van de handel tussen
lidstaten onderling?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

10

Reactie van het kabinet:
De VS is de belangrijkste handelspartner van de EU. Als TTIP er
is, zal er inderdaad een handelsverschuiving plaatsvinden, zoals
de Europese Commissie zelf eerder ook heeft aangegeven.1
Echter, op basis van het onderzoek van het Centre for Economic
Policy Research is te zien dat deze handelsverschuiving gecompenseerd wordt door handelscreatie en dat TTIP daarmee per
saldo een positief effect heeft op de gehele Europese economie.2
Daarmee is TTIP geen bedreiging voor de Europese interne markt.
Mensenrechten
Een VN-vertegenwoordiger heeft ervoor gepleit de onderhandelingen
tussen de EU en de VS over het vrijhandelsverdrag (TTIP) op te schorten
omdat het verdrag mogelijk de mensenrechten zou schaden, zo merken
de leden van de SP-fractie op. Volgens deze beambte is de vrees dat
private geschillenbeslechting de mensenrechten zou ondermijnen
gegrond. Hoe oordeelt de regering over deze uitspraken? Deelt de
regering de vrees dat private geschillenbeslechting in TTIP de mensenrechten ondermijnt? Hoe beziet de regering de huidige private geschillenbeslechting in het vrijhandelsverdrag tussen Canada en de EU (CETA)
vanuit het mensenrechtenperspectief? Is de regering bereid om dit
belangrijke onderwerp aan te kaarten tijdens de komende RAZ?
Reactie van het kabinet:
ISDS in TTIP zal de mensenrechten niet ondermijnen. Investeringsbescherming en het daaraan gekoppelde geschillenbeslechtingsmechanisme (ISDS) gaan om basisregels voor de behandeling van buitenlandse investeerders en hun investeringen, zoals
wij die ook onder het nationale recht kennen. Daarbij gaat het
bijvoorbeeld om het recht op een eerlijke en billijke behandeling,
non-discriminatoire behandeling en voorwaarden op basis
waarvan onteigend mag worden (alleen met gepaste schadevergoeding). Mogelijke betaling van compensatie zal alleen van
toepassing zijn indien sprake is van schending van die
voorwaarden. Deze waarborgen zorgen ervoor dat een investering
niet teniet kan worden gedaan door willekeurig overheidshandelen, maar staan daarbij het introduceren van maatregelen in
het publieke belang niet in de weg. Een alternatief geschillenbeslechtingsmechanisme zoals ISDS naast de nationale rechtsgang
is van belang, aangezien een eerlijk en onafhankelijk proces in
het buitenland niet altijd gegarandeerd is.
Het kabinet heeft wel op basis van onderzoek naar de gevolgen
van TTIP (zie brief van 25 juni 2014, Kamerstuk 21 501-02-1397)
vastgesteld dat het huidige investeringsbeschermingsbeleid
gemoderniseerd en verbeterd moet worden. Een belangrijk
onderdeel van Nederlandse voorstellen ter verbetering en
vernieuwing van het mechanisme voor investeringsbescherming
en ook van het voorstel van de Europese Commissie voor
investeringsbescherming in TTIP is het beter garanderen van de
beleidsruimte van overheden om maatregelen te nemen in het
publieke belang, onder meer ter bescherming van mensenrechten.
Daarnaast dient de geschillenbeslechtingsprocedure transparanter en onafhankelijker te worden en dient oneigenlijk gebruik
1
2

http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2013/september/tradoc_151787.pdf#Explanatory
http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2013/march/tradoc_150737.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

11

van het systeem voorkomen te worden. In het huidige akkoord
met Canada (CETA) zijn hiervoor al duidelijke waarborgen
opgenomen. Maatregelen ter bescherming van mensenrechten
kunnen dus in CETA niet ondermijnd worden en zullen dit ook in
TTIP niet doen.
Macedonië
De leden van de VVD-fractie zijn zeer bezorgd over de politieke situatie en
de ongeregeldheden in de Voormalige Joegoslavische Republiek
Macedonië naar aanleiding van de beschuldigingen aan het adres van
enkele kabinetsleden en hooggeplaatste ambtenaren in verband met het
toedekken van officiële betrokkenheid bij het overlijden van Martin
Neskovski. De leden van de VVD-fractie vragen de Minister om de Kamer
te informeren over de situatie ter plaatse. Hoe beoordeelt hij de situatie en
kan hij bij deze duiding ook ingaan op de verhouding tot de OHRIDovereenkomsten? Tevens vragen deze leden of de Minister kan aangeven
welke rol hij ziet voor de Europese Unie en Nederland. Zou de situatie
gevolgen kunnen hebben voor de verstrekking van pre-accessiegelden
aan Macedonië en wat betekent de situatie voor de status van kandidaatlidstaat voor Macedonië?
Tevens vragen de leden van de VVD-fractie op welke wijze de Minister
reeds contact heeft gehad met zijn ambtsgenoten over deze kwestie.
Welke interventiemogelijkheden heeft de EU en welke heeft Nederland om
een escalatie van de situatie in Macedonië te voorkomen? Ten slotte
verzoeken de leden van de VVD-fractie de Minister om in te gaan op zijn
inzet in dezen voor (en in aanloop naar) deze aankomende Raad
Algemene Zaken.
Tot slot willen de leden van de PvdA-fractie hun zorgen uitspreken over de
situatie in Macedonië. Zij verwijzen in dit verband naar de heden gestelde
schriftelijke vragen van het lid Maij. Indien mogelijk vernemen deze leden
graag een eerste reactie van de regering op de gewelddadigheden aldaar.
Wat zijn de concrete acties vanuit de EU die hieromtrent de komende
dagen zullen plaatsvinden? En op welke wijze verwacht de regering dat de
onrust in Macedonië nog een onderwerp van bespreking zal zijn tijdens de
RAZ? De leden van de PvdA-fractie willen graag aandringen op initiatieven om te komen tot een vruchtbare dialoog met de regering in
Macedonië en het voorkomen van verdere escalatie in het betreffende
gebied.
Reactie van het kabinet:
Het kabinet deelt de zorgen die de fracties van de VVD en PvdA
uitspreken over de situatie in Macedonië. Het kabinet volgt de
ontwikkelingen nauwgezet. Direct na de politieactie van 9 mei jl.
in Kumanovo heeft Commissaris Hahn zijn ernstige zorgen
uitgesproken over de ontwikkelingen en heeft hij benadrukt dat
verdere escalatie moet worden voorkomen, ook met oog op
binnenlandse stabiliteit. De Commissie riep regering en oppositie
op om de huidige politieke impasse te doorbreken en gezamenlijk
een oplossing te vinden voor de fundamentele problemen in
Macedonië.
Reeds in april jl. heeft de Raad conclusies aangenomen waarin zij
ernstige zorgen uitspreekt over de voortdurende politieke crisis
in Macedonië en de vele aantijgingen rond machtsmisbruik die de
afgelopen maanden zijn verschenen (waaronder over het
overlijden van Martin Neskovski). De Raad riep op tot onafhan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

12

kelijk en transparant onderzoek naar de beschuldigingen en
maande alle partijen tot een spoedige, duurzame oplossing. De
verantwoordelijkheid daarvoor berust bij de politieke leiders.
Onder andere via het Europees parlement worden momenteel
bemiddelingspogingen ondernomen om het vastgelopen politieke
proces los te trekken. Het feit dat na de onrusten in Kumanovo
alle politieke partijen samenkwamen in de Nationale Veiligheidsraad en dat premier Gruevski enkele wijzigingen heeft
doorgevoerd in zijn kabinet stemmen voorzichtig hoopvol, al is er
nog een lange weg te gaan.
De situatie in Macedonië vereist derhalve doorlopende aandacht
en een actieve rol van o.a. de Commissie. Dat wat in Kumanovo
gebeurde, mag zich niet herhalen. De uitvoering van de kaderovereenkomst van Ohrid is al langer een punt van zorg en de
gebeurtenissen in Kumanovo tonen aan dat een goede implementatie van de overeenkomst van groot belang blijft. Hoewel de
situatie in Macedonië niet op de agenda staat, zal deze naar
verwachting wel tijdens deze Raad ter sprake komen. Daarnaast
zet Nederland zich in om tijdens de RAZ in juni a.s. een gedegen
discussie te voeren over de ontwikkelingen. Dit mede vanwege
het belang dat het kabinet hecht aan democratie, rechtsstaat en
fundamentele vrijheden in het toetredingsproces en de grote
Nederlandse inzet in Macedonië en de regio ten aanzien van
rechtstaatsontwikkeling.
De nieuwe IPA-verordening kent een prestatiebeloning bij goede
vooruitgang, evenals de mogelijkheid van reallocatie van fondsen
wanneer voortgang achterblijft, maar eventuele gevolgen voor de
pre-accessiemiddelen zijn op dit moment niet aan de orde. Het
eerste formele weegmoment hiervoor komt in 2017. Een groot
deel van deze middelen gaat bovendien naar belangrijke sectoren
als de rechtsstaat en goed bestuur, waarvoor korting juist niet in
de rede ligt. Tevens is nu niet het moment vooruit te lopen op
eventuele gevolgen voor de conclusies en aanbevelingen van de
Commissie in het jaarlijkse uitbreidingspakket. Het belangrijkste
is nu te voorkomen dat de situatie escaleert, een oplossing te
vinden voor de politieke crisis en de aandacht in Macedonië weer
te richten op het hervormingsproces.
Uitslag Britse Verkiezingen
De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van de uitslag van
de Britse Lagerhuisverkiezingen en het behalen van een absolute
meerderheid door de Conservatieve Partij. Kan de Minister aangeven wat
de gevolgen van de Britse verkiezingen zijn ten aanzien van de Europese
Unie? Hoe beoordeelt de Minister de gevolgen van deze uitkomst voor
Nederland? Is de Minister het met de VVD eens dat het van groot belang
is dat het Verenigd Koninkrijk onderdeel blijft van de Europese Unie? Kan
de Minister aangeven hoe het kabinet wil omgaan met deze situatie en
welke stappen zij hierin ziet?
Reactie van het kabinet:
Wat de exacte gevolgen van de uitslag van de Britse Lagerhuisverkiezingen voor de Europese Unie zijn, is op dit moment nog
onduidelijk. De Conservatieve Partij heeft in de aanloop naar de
verkiezingen een «EU-referendum» aangekondigd na een heronderhandeling over de relatie tussen het VK en de EU. Het is aan
de nieuwe Britse regering om zijn wensen en voornemens op dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

13

punt de komende periode te concretiseren. Dat is op het moment
van schrijven nog niet gebeurd. Aan de hand daarvan zal op
Europees niveau worden besproken hoe deze discussie het best
kan worden vervolgd.
Als de nieuwe Britse regering het komende jaar onderhandelingen wil starten over de relatie van het VK met de EU, zal dit
van invloed zijn op het Nederlandse voorzitterschap van de EU.
De mate waarin hangt onder andere af van de inhoudelijke
wensen van de Britse regering, de wijze waarop en het forum
waarin binnen de Europese Unie de onderhandelingen zullen
plaatsvinden evenals de timing van een eventueel referendum.
Over deze aspecten is nu nog veel onduidelijkheid.
Het kabinet acht het in het politiek en economisch belang van de
EU, het VK en Nederland dat het VK lid blijft van de EU. De
nieuwe Britse regering is nu evenwel aan zet om de eigen wensen
ten aanzien van EU-hervorming te concretiseren en daarover op
Europees niveau het gesprek aan te gaan.
Het kabinet staat open voor een constructieve dialoog om de EU
sterker te maken. Het is daarbij ook duidelijk dat we inhoudelijk
op een aantal belangrijke punten met de Britten van mening
verschillen. Zo is het kabinet geen voorstander van verdragswijziging en tegen aantasting van fundamentele vrijheden zoals het
vrij verkeer van personen.
Hongarije
De Hongaarse premier Orban heeft gesuggereerd de vraag te willen
opwerpen of de doodstraf opnieuw ingevoerd moet worden in zijn land,
zo vernamen de leden van de SP-fractie met. EU-commissaris
Timmermans heeft in een reactie te gezegd dat het opnieuw invoeren van
de doodstraf in Hongarije zou indruisen tegen de fundamentele waarden
van de EU. Kan de regering aangeven om welke fundamentele waarden,
vastgelegd in welke verdragen, het gaat? Wat zou de consequentie zijn
indien Orban de vraag alsnog zou opwerpen? Welke sancties heeft de EU
tot haar beschikking indien iets dergelijks zich voor zou doen? Op welke
wijze wordt er momenteel met Orban gesproken over deze kwestie?
Reactie van het kabinet:
In het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt verwezen
naar de fundamentele waarden van de EU. In artikel 2 is bepaald
dat de Unie berust op gemeenschappelijke waarden, waaronder
eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, de rechtsstaat
en eerbiediging van de mensenrechten. Artikel 6 van dit Verdrag
verwijst daarnaast naar de rechten, vrijheden en beginselen die
zijn vastgelegd in het Handvest van de grondrechten van de EU.
Artikel 2 (2) van het Handvest bepaalt dat: «niemand wordt tot de
doodstraf veroordeeld of terechtgesteld».
Het opnieuw invoeren van de doodstraf zou indruisen tegen
meerdere van deze fundamentele waarden. Indien de Hongaarse
regering haar intenties zou doorzetten, zou dat onherroepelijk
moeten leiden tot een stevige reactie van de EU.
In een dergelijk geval, wanneer er een duidelijk gevaar bestaat
voor een ernstige schending van de fundamentele waarden door
een lidstaat kan de Raad als uiterste maatregel besluiten tot
schorsing van bepaalde rechten van deze lidstaat, met inbegrip

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

14

van de stemrechten van de vertegenwoordiger van de regering
van die lidstaat in de Raad.
Na de uitlatingen van de Hongaarse premier Orban, heeft de
Commissie de Hongaarse autoriteiten benaderd. De Commissie
zegt de verzekering te hebben gekregen van Hongarije dat er
geen intentie is om doodstraf weer in te voeren. Daarnaast gaf de
Commissie aan direct actie ondernemen als dit wel gebeurt. Vorig
jaar maart presenteerde de Commissie een nieuw kader om een
doeltreffende en samenhangende bescherming van de rechtsstaat
in alle lidstaten te waarborgen. Het kader omschrijft het proces
om te komen tot een gestructureerde uitwisseling met de
desbetreffende lidstaat om de bedreigingen van de rechtsstaat op
effectieve wijze aan te pakken.
Mede op initiatief van Nederland, hebben de Raad en de
EU-lidstaten op 16 december 2014 conclusies aangenomen
waarin de Raad haar rol onderstreept op het terrein van de
rechtsstaat. Deze conclusies voorzien in een jaarlijkse dialoog in
de Raad Algemene Zaken, met de mogelijkheid van eventuele
aanvullende thematische discussies.
Minister Koenders heeft tijdens zijn Europa-toespraak op
20 maart jl. op de Universiteit Leiden zijn zorgen geuit over de
rechtsstatelijkheidsontwikkelingen in Hongarije. Ook bilateraal
spreekt Nederland geregeld met Europese lidstaten over het
naleven en waarborgen van Europese regels en waarden; dit geldt
ook voor Hongarije. Bij toekomstige gelegenheden zal dit niet
anders zijn.
Portugal
De Portugese regering gaat mogelijk een wet indienen waarbij er bepaald
wordt hoe de media verslag mag gaan doen over de parlementsverkiezingen van komend najaar – een vorm van onwenselijke censuur, of op
zijn minst politieke sturing, zo constateren de leden van de SP-fractie. Kan
de regering deze berichtgeving bevestigen? Hoe oordeelt zij over het plan
van de Portugese regering? Is zij bereid om deze controversiële wet te
agenderen tijdens de komende RAZ?
Reactie van het kabinet:
Een wetsvoorstel over verslaggeving rond verkiezingen is van de
baan, omdat de voorgestelde tekst ervan te omstreden was.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1502

15