Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 814

Regels omtrent garanties van oorsprong voor
energie uit hernieuwbare bronnen (Wet
implementatie EU-richtlijn hernieuwbare energie
voor garanties van oorsprong)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 7 juni 2021
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben hier nog enkele vragen over.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel, dat moet dienen tot bevordering van het gebruik
van energie uit hernieuwbare bronnen en tot invoering van een systeem
voor garanties van oorsprong voor ander gas uit hernieuwbare bronnen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennisgenomen van
voorliggend wetsvoorstel. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen.

kst-35814-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 814, nr. 5

1

1. Aanleiding en doel van het wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat het
doel van de richtlijn is om de inzet van energie uit hernieuwbare bronnen
in het bruto eindverbruik van energie te vergroten. Deze leden vragen de
regering om te verduidelijken hoe zij aankijkt tegen de rol die onder
andere de import van waterstof zou kunnen spelen bij het behalen van dit
doel. In hoeverre zijn daarover afspraken op Europees niveau gemaakt?
De leden van de SP-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat er een
papieren werkelijkheid ontstaat, waarbij de energie niet daadwerkelijk
hernieuwbaar is maar door middel van certificaten wordt gegreenwasht?
Voorts vragen deze leden om een overzicht van welk aandeel de verschillende vormen van hernieuwbare energie hebben in de garanties van
oorsprong die worden afgegeven, zowel in de Europese Unie als geheel
als in Nederland.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren uit de voorlopige cijfers
van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) dat Nederland wat
duurzame energie betreft achterloopt op andere landen in de Europese
Unie. Deze leden lezen in de memorie van toelichting dat binnen het
bestaande systeem van garanties van oorsprong circa 90 procent van de
betrokken partijen bestaat uit midden- en kleinbedrijven (mkb) en
microbedrijven. Uit de mkb-toets komt dat ondernemers behoefte hebben
aan meer sturing vanuit de rijksoverheid op de ontwikkeling van de markt
voor deze energiedragers. Deze leden vragen in hoeverre het voorliggende wetsvoorstel het mkb voldoende tegemoetkomt in die sturing op
de ontwikkeling van de markt. Zij vragen of en hoe bij de relevante
aanpassingen in de Regeling gehoor wordt gegeven aan deze oproep tot
meer sturing.
2. Inhoud wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie hebben er meerdere malen voor gepleit om
Nederland te positioneren als waterstofpoort van Europa, gezien de
(economische) kansen die dat biedt en de gunstige positie die ons land
reeds heeft door zijn centrale ligging en de aanwezige kennis en innovatie.
Deze leden merken op dat ook in de kabinetsvisie waterstof (Kamerstuk
32 813, nr. 485) de belangrijke rol wordt genoemd die Nederland kan
spelen met betrekking tot het importeren van duurzame waterstof en onze
gunstige uitgangspositie daarbij. Het bevreemdt deze leden in dat kader
enigszins dat de regering in de memorie van toelichting op dit
wetsvoorstel aangeeft dat de elektriciteit voor waterstofproductie in
Nederland moet worden opgewekt om bij te kunnen bijdragen aan de
hernieuwbare energiedoelstellingen. Zij vragen de regering om toe te
lichten waarom hiervoor is gekozen en wat deze keuze betekent voor de
import van hernieuwbare waterstof. In hoeverre zal de voorgestelde
beperking tot lokale hernieuwbare elektriciteit voor de productie van
waterstof de uitvoering van de Kabinetsvisie waterstof in de weg staan?
Welke uitwerking zal deze beperking hebben op de Nederlandse ambitie
om een belangrijke rol te spelen op de Europese en wereldwijde waterstofmarkt? Deze leden vragen de regering tevens om aan te geven welke
acties er worden ondernomen om de import van hernieuwbare waterstof
uit zon- en windrijke gebieden op korte termijn te realiseren.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de regering vooralsnog niet
heeft gekozen voor de invoering van certificaten van oorsprong voor
waterstof en ander gas uit niet-hernieuwbare bronnen. Dit vanwege het
feit dat er nog onvoldoende duidelijkheid is over de beoogde Europese
wet- en regelgeving hierover. Zij vragen de regering op welke termijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 814, nr. 5

2

hierover wel duidelijkheid te verwachten is. Erkent de regering dat voor
het opzetten van internationale waterstofketens het essentieel is dat
geproduceerde hernieuwbare waterstof als hernieuwbaar wordt erkend bij
aankomst in Nederland, zodat deze kan worden meegeteld in de Nederlandse verplichtingen voor hernieuwbare energie? Is het juist dat de
geïmporteerde hernieuwbare waterstof momenteel als «grijs» zou moeten
worden verkocht omdat op dit moment een certificeringssysteem
ontbreekt waardoor dat kan worden gewaarborgd? In hoeverre ziet de
regering het als een risico dat het opzetten van een Europees certificeringssysteem veel tijd in beslag zal nemen, waardoor Nederland zijn
voorlopersrol zou kunnen verliezen? Welke stappen zet de regering om te
voorkomen dat dit gebeurt?
De leden van de CDA-fractie lezen in het verantwoordingsonderzoek over
het jaar 2020 door de Algemene Rekenkamer wordt geschreven dat in de
overeenkomst met Denemarken in het kader van de statistische
overdracht is afgesproken dat die het geld voor hun reeds aanwezige
overschot in zullen zetten bij een nieuw waterstofproject. Deze afspraak is
echter nog niet verder uitgewerkt, waardoor het vooralsnog niet duidelijk
is op welke manier Denemarken ook zal aantonen de extra hernieuwbare
energie te hebben geproduceerd, bijvoorbeeld via navolgbare certificeringsprocedures. Deze leden vragen de regering wanneer en op welke
wijze er wel invulling zal worden gegeven aan het aantonen van de
productie van deze extra hernieuwbare energie. Is de regering hierover in
gesprek met Denemarken?
2.1 Soorten garanties van oorsprong
De leden van de PvdA-fractie constateren dat het van belang is om de
productie van hernieuwbare energie direct te koppelen aan afname, zodat
voorkomen kan worden dat fossiele centrales moeten bijspringen omdat
verbruik plaatsvindt wanneer wind en zon niet kunnen leveren. Voor deze
koppeling (ook wel momentane koppeling genoemd) is het van belang dat
nauwkeurig wordt bijgehouden wanneer de hernieuwbare elektriciteit
wordt geproduceerd. De garantie van oorsprong methodiek die in dit
wetsvoorstel wordt gehanteerd is hiervoor nog niet geschikt. Deze leden
vragen de regering of zij het belang van deze momentane koppeling ziet.
Zij vragen daarnaast of de regering wil onderzoeken hoe in de implementatie van deze richtlijn voorgesorteerd kan worden op het mogelijk maken
van momentane koppeling en of de regering in het verdere verloop van
dit wetgevingstraject kan handelen op basis van de uitkomsten van dat
onderzoek.
2.1.1. Garanties van oorsprong voor ander gas uit hernieuwbare bronnen
De leden van de SGP-fractie constateren dat de uitbreiding van de
garanties van oorsprong niet geldt voor de productie van vloeibare
producten op basis van groene waterstof. Zij vragen wat de mogelijkheden zijn voor invoering van garanties van oorsprong voor vloeibare
producten op basis van groen waterstof.
De leden van de SGP-fractie constateren dat op basis van het voorliggende wetsvoorstel ook garanties van oorsprong afgegeven worden voor
biogas dat per vrachtwagen getransporteerd wordt. Deze leden constateren echter ook dat de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie++ (SDE++-regeling) nog geen ruimte biedt voor subsidiëring van de
productie van biogas dat vervolgens over de weg getransporteerd wordt
om elders gebruikt te worden voor warmteproductie. Zo valt transport
over de weg niet onder het «samenstel van voorzieningen» zoals
genoemd in artikel 1, eerste lid, van het Besluit SDE++. Is de regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 814, nr. 5

3

bereid en voornemens het genoemde Besluit zodanig aan te passen dat
biogasproductie met transport over de weg ook in aanmerking kan komen
voor SDE++-subsidie?
2.2 Functie van garantie van oorsprong
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de status is van het onderzoek
naar de mate waarin het systeem van garanties kan bijdragen aan
additionele hernieuwbare opwek. In dit kader wijzen deze leden ook op de
aangenomen motie van het lid Sienot/Dik-Faber (Kamerstuk 32 813 nr.
631). Deze leden constateren dat tot op heden voor eindafnemers vaak
niet inzichtelijk is of stroom afkomstig is van een fossiele bron of uit een
hernieuwbare bron. Deze leden vragen hoe de implementatie van deze
richtlijn benut zou kunnen worden voor meer transparantie voor de
afnemer in de inkoopzijde van de stroommarkt.
De leden van de SGP-fractie constateren dat verschillende energieleveranciers grijze stroom inkopen en dit afdekken met de aankoop van garantievan-oorsprong certificaten. Daarentegen zijn er ook energieleveranciers
die daadwerkelijk groene stroom inkopen. Hoe zorgt de regering voor
meer transparantie richting de consument over de inkoop van grijze dan
wel groene stroom door energieaanbieders, zo vragen deze leden.
2.3 Erkenning garanties van oorsprong uit andere lidstaten en uit derde
landen
De leden van de CDA-fractie constateren dat de richtlijn bepaalt dat
lidstaten door derde landen afgegeven garanties van oorsprong niet
erkennen, tenzij de Europese Unie met het betreffende land daarover een
overeenkomst heeft gesloten en er verenigbare systemen zijn voor
garanties van oorsprong. Ook dit zou een beperking kunnen opleveren
voor de Nederlandse ambitie om waterstof te importeren uit derde landen
zoals beschreven in de Kabinetsvisie waterstof. Deze leden vragen de
regering om hierop in te gaan en daarbij aan te geven hoe deze bepaling
zich verhoudt tot de Nederlandse ambitie om waterstof te importeren.
Ook vragen zij de regering met welke derde landen de Europese Unie
zulke overeenkomsten reeds heeft gesloten en welke concrete plannen er
zijn voor het sluiten van nieuwe overeenkomsten.
3. Overige aspecten richtlijn
De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering in de memorie
van toelichting schrijft dat in de richtlijn expliciet aandacht wordt
gevraagd voor kwetsbare consumenten met een laag inkomen. Zij vragen
de regering te verduidelijken op welke wijze hiervoor in de richtlijn
aandacht voor wordt gevraagd, tot welke concrete stappen dit zou moeten
leiden, en hoe in Nederland uitwerking wordt gegeven aan de in de
richtlijn gevraagde aandacht voor kwetsbare consumenten met een laag
inkomen.
3.1 Verplichting inzake aandeel hernieuwbare energie
De leden van de SP-fractie vragen in welke mate het voorliggende
wetsvoorstel bijdraagt aan het behalen van de klimaatdoelstellingen van
Parijs. Is 30 tot 32 procent hernieuwbare energie in 2030 voldoende om de
opwarming van de aarde te beperken tot anderhalve graad?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 814, nr. 5

4

3.2 Steunregelingen voor hernieuwbare energie
De leden van de SP-fractie vragen of een toelichting kan worden gegeven
op de voorwaarden die worden verbonden aan steunregelingen. Kan
meer worden gezegd over welke (soort) bedrijven, organisaties en
burgers naar verwachting gebruik gaan maken van respectievelijk de
SDE++, en de verschillende vormen van fiscale aftrek en garanties?
3.3 Samenwerking met andere lidstaten en met derde landen
De leden van de SP-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
richtlijn de mogelijkheid biedt om samen te werken met andere lidstaten
bij het behalen van de doelstellingen door middel van afspraken over
statistische overdracht van een hoeveelheid energie uit hernieuwbare
bronnen, zodat deze in een andere lidstaat dan waar deze is opgewekt of
gebruikt kan meetellen voor het nationale doel. Deze leden zijn van
mening dat dergelijke afspraken getuigen van zwakte van nationaal beleid
als miljoenen publiek geld wordt uitgegeven aan de statistische
overdracht. Wat hebben de samenleving en het klimaat hieraan?
3.4 Integratie van hernieuwbare energie in vervoersector
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat het
maximum dat de richtlijn stelt aan de mate waarin brandstoffen van een
bepaalde categorie grondstoffen mogen meetellen voor het minimumaandeel van veertien procent in de vervoersector, niet geldt voor het
hoofddoel inzake hernieuwbare energie. Deze categorie bestaat nu uit
gebruikte bak- en braadolie, en dierlijke vetten categorie 1 en 2. Deze
leden lezen dat de regering niet van de mogelijkheid gebruik maakt het
maximum hiervoor aan te passen op grond van de beschikbaarheid van
grondstoffen. Uit eerdere communicatie blijkt echter dat de regering
voornemens is wel gebruik te maken van de mogelijkheid het maximum
aan te passen en dit vast te stellen in het Besluit Energie Vervoer
2022–2030. Deze leden vragen dan ook om verduidelijking op dit punt.
3.5 Duurzaamheids- en broeikasgasemissiereductiecriteria voor biobrandstoffen, vloeibare biomassa en biomassabrandstoffen
De leden van de SP-fractie lezen in de memorie van toelichting dat flink
wordt ingezet op biomassa. Deze leden vinden dit geen goed idee. Hoe
ziet de regering deze ontwikkeling in het licht van het SER-advies dat stelt
dat biomassa niet meer moet worden ingezet voor het opwekken van
energie, aangezien het klimaat er niet mee geholpen is.
4. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
De leden van de VVD-fractie lezen in het advies van de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) dat een inspectiebevoegdheid zoals voorzien
in artikel 8, tweede lid van het wetsvoorstel niet past binnen het stelsel
van systeemtoezicht, waarop het toezicht van de ACM is gebaseerd. Teven
lezen deze leden dat de ACM aangeeft dat zij niet geëquipeerd is om een
dergelijke inspectiebevoegdheid uit te oefenen. Dit baart deze leden
zorgen. Het is immers van groot belang dat de inspectie op garanties van
oorsprong goed geregeld is, gezien de verwachte grote toename in het
gebruik ervan (bijvoorbeeld van waterstof). Deze leden vragen de regering
daarom hoe het verrichten van (steekproefsgewijze) metingen uitgevoerd
gaat worden. Tevens vragen deze leden of de regering kan garanderen dat
de ACM ondanks haar bezwaren de rol van toezichthouder op dusdanig
niveau kan uitvoeren dat er geen fraude met de garanties van oorsprong
kan plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 814, nr. 5

5

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben enkele vragen betreffende
de rol van de ACM. In haar advies schrijft de ACM dat de inspectiebevoegdheid niet goed past binnen het stelsel van systeemtoezicht en dat zij
onvoldoende geëquipeerd is om een dergelijke inspectiebevoegdheid uit
te oefenen. Toch lezen deze leden dat dit advies niet wordt overgenomen
en de ACM wordt belast met het verrichten van metingen of te doen
verrichten. De ACM geeft aan nog niet volledig zicht te hebben op de
eventuele uitvoeringslasten. Deze leden vragen hoe eventuele knelpunten
in de rol van de ACM als gevolg van het wetsvoorstel gesignaleerd
worden en worden ondervangen.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Azarkan
Adjunct-griffier van de commissie,
Reinders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 814, nr. 5

6