Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 811

Wijziging van de Wet ter Bescherming
Koopvaardij houdende aanpassingen in verband
met het certificerings- en vergunningstelsel, de
positie van particuliere beveiligers, de
scheepsbeheerder en de kapitein, de verwerking
van bijzondere persoonsgegevens en herstel van
enkele onvolkomenheden (Reparatiewet WtBK)

Nr. 4 HERDRUK1

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT2
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 20 januari 2021 en het nader rapport d.d. 13 april
2021, aangeboden aan de Koning door de Minister van Justitie en
Veiligheid. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State is
cursief afgedrukt.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 27 november
2020, no.2020002429, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering
van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van
wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd
20 januari 2021, no. W16.20.0438/II, bied ik U hierbij aan.
Bij Kabinetsmissive van 27 november 2020, no. 2020002429, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Justitie en Veiligheid, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de Wet ter Bescherming
Koopvaardij houdende aanpassingen in verband met het certificerings- en
vergunningstelsel, de positie van particuliere maritieme beveiligers, de
scheepsbeheerder en de kapitein, de verwerking van bijzondere persoonsgegevens en herstel van enkele onvolkomenheden (Reparatiewet WtBK),
met memorie van toelichting.
Op 15 mei 2019 is de Wet ter Bescherming Koopvaardij tot stand gekomen
(WtBK).3 Deze wet ziet op de inzet van gewapende particuliere
bescherming in zeegebieden waar piraterijgevaar is te duchten en waarbij
van overheidswege geen bescherming aan koopvaardijschepen kan
worden geboden. Bij de totstandkoming van het Besluit bescherming
koopvaardij, dat nodig is voor de inwerkingtreding van deze wet, zijn
enkele knelpunten in de wet aan het licht gekomen die aan de beoogde
1

I.v.m. een correctie in het opschrift.
De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
3
Stb. 2019, 186.
2

kst-35811-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 811, nr. 4

1

werking van de wet in de weg staan. Ook is een aanvullende grondslag
noodzakelijk met het oog op de verwerking van bijzondere persoonsgegevens bij de uitvoering van de wet. Daarom voorziet het voorstel in een
aantal aanpassingen in de WtBK. Verder worden enkele wetstechnische
onvolkomenheden hersteld.
De Afdeling advisering van de Raad van State maakt opmerkingen over de
grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens bij de uitvoering
van de wet en over de samenwerking met buitenlandse instanties. In
verband daarmee is aanpassing wenselijk van de toelichting en zo nodig
van het wetsvoorstel.
1. Verwerking van persoonsgegevens
Het wetsvoorstel voorziet in een aanvullende grondslag voor de
verwerking van persoonsgegevens bij de uitvoering van de wet. Dit
betreft de verwerking van persoonsgegevens van strafrechtelijke aard en
gezondheidsgegevens door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT),
voor zover deze noodzakelijk is in het kader van de vergunningverlening,
het toezicht en de handhaving van de bij en krachtens de wet gestelde
regels.4 Ten aanzien van deze bepaling heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)5 onder meer gewezen op de passende en specifieke
maatregelen die moeten worden getroffen ter bescherming van de
grondrechten en de fundamentele belangen van de betrokkenen.6 Naar
aanleiding van deze opmerking wijst de toelichting op de geheimhoudingsplicht van artikel 2:5 van de Algemene wet bestuursrecht en op de
privacyverklaring waarover de ILT beschikt. In deze privacyverklaring
wordt onder meer opgenomen welke gegevens hoe lang worden
bewaard.7
De Afdeling stelt vast dat hiermee in overeenstemming met de Algemene
Verordening Gegevensbescherming (AVG) een aantal waarborgen wordt
geboden. Echter, met uitzondering van de geheimhoudingsplicht, zijn de
waarborgen niet opgenomen in een lidstaatrechtelijke bepaling, zoals wel
vereist wordt door de AVG.8 Zo worden in het voorstel en het daarop
gebaseerde Besluit bescherming koopvaardij geen regels gesteld over de
uitoefening van de rechten van betrokkenen en de bewaartermijn.
Daarmee verzekert het voorstel in onvoldoende mate de op grond van de
AVG vereiste passende en specifieke maatregelen bij de verwerking van
bijzondere en strafrechtelijke gegevens.
De Afdeling adviseert in de toelichting op het voorgaande in te gaan en
het wetsvoorstel zo nodig aan te passen.
Naar aanleiding van deze opmerking van de Afdeling is aan het voorgestelde artikel 14a van het wetsvoorstel een delegatiegrondslag toegevoegd (nieuw lid 3). Op grond van deze bepaling kunnen bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld, in het Besluit en
de Regeling bescherming koopvaardij, over het bewaren en vernietigen
van de bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens die door de ILT
worden verwerkt, en over andere waarborgen, zoals onder andere een
door de ILT op te stellen en actueel te houden privacyverklaring. Deze
waarborg krijgt daarmee de status van lidstatelijk recht.

4

Zie het voorgestelde artikel 14a WtBK.
Autoriteit Persoonsgegevens, Advies over het concept wijziging van de Wet ter Bescherming
Koopvaardij d.d. 13 mei 2020, p. 2.
6
Zie artikel 9, tweede lid, onderdeel g, en artikel 10 AVG.
7
Artikelsgewijze toelichting bij artikel I.
8
Artikel 10 AVG. De privacyverklaring van de ILT is geen lidstatelijk recht.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 811, nr. 4

2

2. Internationale samenwerking
Het voorgestelde artikel 17b bevat een grondslag voor internationale
samenwerking en uitwisseling van gegevens met buitenlandse instanties
in het kader van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De
Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft in dit verband geadviseerd in de
toelichting te vermelden voor welke landen en buitenlandse instanties
doorgifte van persoonsgegevens noodzakelijk is. Indien en voor zover het
daarbij gaat om derde landen in de zin van de AVG, adviseert de AP in te
gaan op de wijze waarop wordt voldaan aan de relevante eisen van de
AVG daaromtrent.
In reactie hierop vermeldt de toelichting dat de betreffende instanties zich
vooral binnen de Europese Unie (EU) zullen bevinden.9 Indien en voor
zover sprake zou zijn van doorgifte van persoonsgegevens aan derde
landen, geldt volgens de toelichting uiteraard Hoofdstuk V van de AVG.10
De Afdeling acht deze toelichting ontoereikend. Uitwisseling van
persoonsgegevens met derde landen is onder de AVG slechts in een
beperkt aantal gevallen mogelijk.11 Zonder adequaatheidsbesluit van de
Europese Commissie is gegevensuitwisseling met derde landen in
beginsel slechts toegestaan indien de verwerkingsverantwoordelijke
passende waarborgen biedt en betrokkenen over afdwingbare rechten en
doeltreffende rechtsmiddelen beschikken.12
De AVG noemt een aantal instrumenten die deze passende waarborgen
kunnen bieden.13 Met betrekking tot overheidsinstanties kunnen dit
enerzijds juridisch bindende en afdwingbare instrumenten tussen
overheidsinstanties of -organen zijn,14 en anderzijds bepalingen in
administratieve regelingen tussen overheidsinstanties of -organen, mits
toestemming van de AP is verkregen.15 Uit de toelichting blijkt echter niet
welke concrete passende waarborgen, toegesneden op deze specifieke
gegevensuitwisseling en gelet op de vereisten en opties van artikel 46
AVG, worden geboden.
De Afdeling adviseert in de toelichting op het voorgaande in te gaan.
Het advies van de Afdeling is overgenomen. De toelichting op het
voorgestelde artikel 17b van het wetsvoorstel is uitgebreid. Enerzijds
wordt erop gewezen dat de mogelijkheden om met derde landen, zonder
adequaatheidsbesluit van de Europese Commissie, gegevens uit te
wisselen beperkt zijn en anderzijds worden de juridische instrumenten die
de AVG daarvoor biedt, beschreven. In reactie op de opmerking van de
Afdeling dat uit de toelichting niet blijkt welke concrete passende
waarborgen, toegesneden op de specifieke gegevensuitwisseling worden
geboden, merk ik op dat ik thans nog niet kan overzien met welke
overheidsorganisatie in derde landen – die niet over een adequaatheidsbesluit beschikken dat ook de publieke sector omvat – de noodzaak c.q. de
behoefte van gegevensuitwisseling door de ILT zich zal voordoen. Daarbij
neem ik in aanmerking dat de Wet ter Bescherming Koopvaardij (WtBK)
een geheel nieuw wettelijk systeem introduceert voor gewapende
particuliere beveiliging op Nederlands gevlagde koopvaardijschepen, dat
niet aansluit bij een bestaande praktijk in Nederland waarop kan worden
voortgeborduurd. Met het oog op de inrichting door de ILT van de
werkprocessen van vergunningverlening, toezicht en handhaving van de
9

Autoriteit persoonsgegevens, Advies over het concept wijziging van de Wet ter Bescherming
Koopvaardij d.d. 13 mei 2020, p. 3.
10
Artikelsgewijze toelichting bij artikel L.
11
Artikel 45, 46, 47, 49 AVG.
12
Artikel 46 AVG.
13
Artikel 46, tweede en derde lid, AVG.
14
Artikel 46, tweede lid, onder a, AVG.
15
Artikel 46, derde lid, onder b, AVG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 811, nr. 4

3

WtBK zullen de internationale samenwerking en de concrete passende
waarborgen bij de gegevensuitwisseling in dat verband door de ILT
hernieuwde aandacht krijgen. Daarbij zal de AVG vanzelfsprekend leidend
zijn.
Voor de strafrechtelijke handhaving en de behoefte c.q. noodzaak tot
gegevensuitwisseling door het openbaar ministerie met derde landen
geldt overigens hetzelfde, zij het dat het strafrecht meer is toegesneden
op internationale samenwerking.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat
het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.
De vice-president van de Raad van State,
Th.C. de Graaf
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om een tweetal wijzigingen in het
wetsvoorstel en de toelichting aan te brengen. De eerste houdt verband
met de positie van de kapitein. De kapitein draagt aan boord van zijn schip
de eindverantwoordelijkheid voor de naleving van de bij of krachtens de
WtBK gestelde regels. Daarom is het wenselijk om aan hem in het Besluit
bescherming koopvaardij (artikel 2.4, vierde lid), de verplichting op te
leggen om niet uit te varen of het risicogebied in te varen (als van een
floating armoury gebruik wordt gemaakt), wanneer niet aan alle
voorwaarden voor particuliere beveiliging is voldaan. Daartoe is de
voorgestelde delegatiegrondslag van artikel 6, vierde lid, van het
wetsvoorstel aangevuld. Ook is subdelegatie mogelijk gemaakt om zo
nodig nadere regels te kunnen stellen over de embarkatie van particuliere
maritieme beveiligers, geweldsmiddelen en apparatuur. Overtreding van
de verplichting door de kapitein kan met een bestuurlijke boete worden
gesanctioneerd (zie het nieuwe onderdeel d van artikel 17, tweede lid, van
het wetsvoorstel).
In de tweede plaats wordt voorgesteld om aan artikel 12, derde lid, van de
WtBK een delegatiegrondslag toe te voegen voor het vaststellen van een
formulier in de Regeling bescherming koopvaardij, dat door de kapitein
dient te worden gebruikt voor de melding geweldsaanwending bij het
openbaar ministerie.
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 811, nr. 4

4