Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 362

Modernisering van de overheid

Nr. 221

BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN
ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2013
De vermindering van regeldruk binnen het onderwijs is voor ons een
belangrijk thema. In deze brief schetsen wij de aanpak van meetbare en
merkbare regeldruk in het onderwijs voor deze kabinetsperiode. De
nadruk ligt op een vraaggestuurde benadering waarbij wij samen met het
veld optrekken(maatwerk). Ook presenteren wij de eerste opbrengsten.
Vermindering van regeldruk is geen eenmalige exercitie. Wij zullen onze
aanpak en bijbehorende acties periodiek actualiseren en u jaarlijks
informeren over de voortgang. Tegelijkertijd sturen wij u hierbij de eerder
toegezegde beleidsreactie op het onderzoek naar de beleving van
regeldruk onder leraren, dat u vorig jaar is aangeboden.1
Onze ambitie om de regeldruk in het onderwijsdomein te verminderen
sluit aan bij het regeerakkoord en maakt deel uit van de kabinetsbrede
aanpak van regeldruk. Hierover hebben onze collega’s van EZ, BZK en
W&R u geïnformeerd met de programmabrief «Goed geregeld, een
verantwoorde vermindering van regeldruk 2012 – 2017».2
1. Omgaan met regeldruk – de balans tussen regels en ruimte
Scholen, instellingen en vooral leraren moeten in staat zijn zoveel
mogelijk tijd, geld en energie te richten op het geven van goed onderwijs.
Om de maatschappelijke doelen van kwalitatief, doelmatig en toegankelijk
onderwijs te borgen zijn regels nodig. We willen er immers voor zorgen
dat er voldoende waarborgen zijn voor kwaliteit, dat er zicht is op
(besteding van) financiële middelen en dat het toezicht op orde is.
Maar te veel of verkeerde regels halen het initiatief weg bij de professionals of kunnen maatwerk belemmeren. Ook waar het gaat om besef en
beleving van maatschappelijke waarden, zijn regels lang niet altijd de
1

Kamerstuk 33 000 VIII, nr. 216 (bijlage), Klaster, E. (2012) Beleefde bureaucratie en professionaliteit onder leraren. Den Haag: B&A
2
Kamerstuk 29 362, nr. 212

kst-29362-221
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

1

beste oplossing. Daarvoor is veel meer een cultuurverandering nodig,
zoals wij ook in onze brief «Versterking bestuurskracht onderwijs» hebben
aangegeven.3
Bij de vormgeving van onderwijsbeleid gaat het er dus om niet alleen met
regelgeving te werken, maar ook ruimte en vertrouwen te geven. Leraren
kunnen elkaar scherp houden of besturen kunnen van elkaar leren zonder
dat de overheid daar regels voor stelt. Instellingen die het goed doen
kunnen worden beloond met minder controle. Zo is in het mbo onderwijstijd alleen onderwerp van nader onderzoek door de toezichthouder als
er kwaliteitstekorten zijn, en ho-instellingen die met succes de instellingstoets kwaliteitszorg van de NVAO doorlopen, zullen bij de reguliere
accreditatie en toets nieuwe opleiding via een beperkt regime worden
beoordeeld en niet worden geconfronteerd met aanvullend inspectietoezicht.
Binnen het regeldrukbeleid speelt een aantal dilemma’s:
– Nieuw of veranderend beleid wordt door het veld ervaren als
regeldruk, maar is soms nodig in respons op maatschappelijke
vraagstukken of politieke wensen;
– Informatieverplichtingen t.b.v. gewenste verantwoording, toezicht of
beleidsinformatie zijn van waarde, maar vormen een last voor de
sector. Daarbij komt dat scholen en instellingen soms strenger voor
zichzelf zijn dan de regelgeving vraagt, omdat ze geen risico willen
lopen;
– Snelle implementatie van beleid is soms gewenst, maar kan door het
veld worden beleefd als verhoogde regeldruk, zelfs als het beleid
ondersteund wordt;
– Soms weegt het doel zwaarder dan het nadeel van de administratieve
lastendruk, zoals bijvoorbeeld bij de aanscherping van de VOG-eisen.
Soms weegt de toegevoegde waarde van informatie niet op tegen de
administratieve belasting en wordt van regelgeving of bevraging
afgezien4;
– Tegengestelde belangen en beleving: regelgeving die het belang van
de ene partij borgt (bv. deelnemers), kan weer leiden tot regeldruk
voor andere partijen (bv. besturen).
– Scholen en instellingen ervaren ook lasten van andere (overheids)organisaties (bijvoorbeeld van andere departementen, gemeenten, maar
ook van scholen en instellingen zelf en koepelorganisaties) en
daarnaast vormen interne regels soms een bron van irritatie.5
Deze dilemma’s vragen steeds om een zorgvuldige afweging. Soms is
terughoudendheid in beleid of regelgeving een optie, anders bezien we
hoe nieuw beleid zo lastenluw mogelijk vorm kan krijgen. Ook kijken we
regelmatig of vereenvoudiging mogelijk is en of wetgeving onbedoelde
effecten heeft op de werkvloer, zoals recent bij de aanpassing van
Onderwijstijd MBO, toen bleek dat de dubbele controle en de bekosti-

3

Kamerstuk 33 495, nr.10
Zoals keuze in het PO om geen extra vragenlijst naar opleidingsniveau ouders in te voeren
omdat de toegevoegde waarde van die informatie niet opweegt tegen de administratieve
rompslomp voor ouders en scholen – Kamerstuk 32 193, nr. 35 (bijlage)
5
Zo’n 40% van de totale regeldruk voor OCW-instellingen komt van OCW. De overige administratieve lasten voor onderwijsinstellingen zijn afkomstig van andere bronnen (o.a. gemeenten,
SZW, EU). Bron: Aa, R. van der, Kans, K., Stuivenberg, M. en Donker van Heel, P. (2011).
Regeldruk voor OCW-instellingen 2004 – 2010. Rotterdam: Ecorys.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

2

gingssanctie tot onevenredig veel administratie leidden6). Uiteindelijk
gaat het bij het vinden van de juiste balans tussen regels en ruimte om
een politieke weging, waarbij regeldruk één van de aspecten is.
Andere bronnen van regeldruk
Daar waar het gaat om regeldruk die niet afkomstig is van OCW richt onze
inzet zich ook op het aanspreken van andere actoren. Wij zijn in gesprek
met besturen, scholen en sociale partners over het thema (interne)
regeldruk. We brengen klachten uit het onderwijs over bureaucratie vanuit
andere ministeries onder de aandacht van onze collega’s. We overleggen
hierover met gemeenten. Verder zetten we ons in om administratieve
lasten voor onderwijsinstellingen vanuit Europees beleid zo veel mogelijk
te beperken. Over onze inzet hebben wij u vorig jaar geïnformeerd.7
2. Maatwerkaanpak regeldruk onderwijs
Wij hebben de ambitie om waar mogelijk regelgeving en uitvoering te
vereenvoudigen door het nemen van maatregelen die aansluiten bij
knelpunten in het veld. Wij willen hierbij graag samen met het onderwijsveld optrekken om ons gezamenlijk in te zetten voor de aanpak van
regeldruk. Het gaat daarbij zowel om regeldruk en administratieve lasten
die voortvloeien uit beleid en wet- en regelgeving vanuit OCW (of andere
overheden), regeldruk die voortkomt uit cao’s, maar ook om de interne
regeldruk op scholen en instellingen, waar professionals mee te maken
hebben. Ook het toezicht van de inspectie wordt hierbij betrokken. Het
doel is om scholen en docenten in staat te stellen zich optimaal op hun
hoofdtaak te richten: het verzorgen van goed onderwijs zonder onnodige
lasten en regeldruk. De beoogde gezamenlijke aanpak moet uitmonden in
een inventarisatie van knelpunten aan de hand waarvan voor de verschillende sectoren mogelijke aanpassingen van wet- en regelgeving en
concrete maatregelen (door verschillende actoren) kunnen worden
uitgewerkt.
Naast het verminderen van regeldruk voor het onderwijsveld is vereenvoudiging van wet- en regelgeving en daarmee van de uitvoering ook van
belang voor de realisatie van een compacte rijksdienst en taakstellingen
bij uitvoeringsorganen als DUO.
2.1 Meetbare regeldruk
De meetbaarheid van maatregelen wordt bepaald aan de hand van de
door het kabinet gehanteerde definitie van administratieve lasten (AL).8
Binnen OCW wordt al geruime tijd sterk ingezet op AL-vermindering.
Dit heeft ook tot goede resultaten geleid: ten opzichte van 2004 zijn de
administratieve lasten van alle bronnen voor onderwijsinstellingen in
2010 gedaald met 45%.9

6

Met de aanvaarding van het wetsvoorstel Doelmatige leerwegen in het beroepsonderwijs en
modernisering van de bekostiging van het beroepsonderwijs (Kamerstuk 33 187) komt per
1 augustus 2014 de controle door de instellingsaccountant op de onderwijsprogrammering te
vervallen en verdwijnt daarmee de dubbele controle door zowel de instellingsaccountant als de
onderwijsinspectie. Ook wordt onderwijstijd alleen onderwerp van nader onderzoek door de
toezichthouder als er kwaliteitstekorten zijn.
7
Kamerstuk 33 000 VIII, nr. 216
8
Administratieve lasten zijn gedefinieerd als kosten om te voldoen aan informatie-verplichtingen
aan de overheid, voortvloeiend uit wet- en regelgeving van de overheid.
9
Aa, R. van der, Kans, K., Stuivenberg, M. en Donker van Heel, P. (2011). Regeldruk voor
OCW-instellingen 2004 – 2010. Rotterdam: Ecorys.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

3

De komende periode zullen in ieder geval reductiemaatregelen die
samenhangen met de invoering van Passend Onderwijs en de vereenvoudiging van de verzuimmelding van kracht worden. Met de kwantificeerbare effecten van deze en andere concrete maatregelen zal OCW
bijdragen aan de kabinetsbrede reductiedoelstelling van € 2,5 mrd uit het
regeerakkoord.10
Verder blijven wij zoeken naar nieuwe reductiemaatregelen – ook door
toepassing van ict – en houden we aandacht voor het voorkomen of
beperken van regeldruk bij nieuw beleid. Daarnaast voeren we in het
kader van groot onderhoud van wetgeving een stofkamoperatie uit,
waarbij we – zoals aangekondigd in het regeerakkoord – de onderwijsregelgeving voor alle sectoren grondig doorlichten op mogelijkheden om
administratieve verplichtingen en verantwoordingsvoorschriften te
verminderen. Hierbij kijken we in de sectorwetten en onderliggende
regelingen naar kansen om bepalingen te vereenvoudigen (door
bijvoorbeeld de frequentie van uitvraag te verminderen of gevraagde
gegevens te beperken), te schrappen of rapportages samen te voegen.
Volgend jaar zullen wij u informeren over de eerste opbrengsten van deze
operatie.
2.2 Merkbare regeldruk
Hoewel in de achterliggende periode de administratieve lasten (meetbare
regeldruk) flink zijn gedaald, ervaren leraren, scholen en instellingen, en
burgers dat onvoldoende. Dat komt doordat regeldruk breder is dan
administratieve lasten (gedefinieerd als informatieverplichtingen aan de
overheid) en ook allerlei andere zaken meespelen, die – meetbaar of niet –
tot knelpunten of irritaties leiden.
Veranderend beleid als zodanig wordt vaak ervaren als regeldruk, zo komt
naar voren uit belevingsonderzoek.
Centraal in de maatwerkaanpak zoals die door het kabinet in verschillende
domeinen wordt toegepast, staat de merkbaarheid en dus de regeldruk
zoals ervaren door de verschillende doelgroepen (studenten, leerlingen en
ouders, leraren, scholen en instellingen) in het onderwijs. We hebben
gezamenlijk met het veld concrete knelpunten en irritaties in kaart
gebracht door in alle onderwijssectoren met verschillende partijen
gesprekken te voeren. Hen is daarbij gevraagd aan te geven wat wij – en
ook zijzelf – daaraan kunnen doen en welke ruimte zij graag zouden
krijgen. Paragraaf 3 schetst de knelpuntenanalyse – waarbij ook gebruik is
gemaakt van onderzoeken en signalen die OCW (o.a. via DUO) ontvangt –
en de maatregelen voor de verschillende doelgroepen.
Relevante factoren bij merkbare regeldruk
Ervaren regeldruk hangt onder meer samen met vertrouwen (zijn regels
gebaseerd op ruimte en vertrouwen?), nut (vindt men de regels en daaruit
voortvloeiende verplichtingen nuttig en relevant voor de eigen werkpraktijk?), transparantie (zijn regels en het te doorlopen proces helder?),
gemak (hoeveel moeite kost het voldoen aan verplichtingen?) en

10

Voornemens tot reductie deze kabinetsperiode voor professionals (instellingen):
Wet Passend Onderwijs (2013/2014) € 15,5 mln.
Vereenvoudiging Verzuimmelding (2013) € 4,2 mln
Wetsvoorstel overheveling buitenonderhoud PO (recent ingediend) € 2,9 mln
Voornemens tot reductie voor burgers (ouders, studenten):
Wet Passend Onderwijs (2013/2014) 143.000 uren
Wetsvoorstel Sociaal Leenstelsel (recent ingediend) 80.000 uren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

4

bejegening (hoe wordt instelling of burger benaderd of behandeld door
de overheid?).
Ter vermindering van ervaren regeldruk en versterking van draagvlak voor
beleid zetten we ook in op:
• Communicatie (bij totstandkoming, uitvoering en evaluatie van beleid);
• Dienstverlening en voorlichting;
• Bieden van experimenteerruimte;
• Faciliteren van de organisatie van werkprocessen (bijvoorbeeld
informatiebeleid en hergebruik van gegevens, maar ook ondersteuning
bij implementatie van beleid).
Zo verbetert DUO de kwaliteit van dienstverlening door klanten daarbij te
betrekken. Selfservice via online kanalen is daarbij het streven. Daarnaast
worden deze kanalen gebruikt voor voorlichting over te verwachten
beleidswijzigingen.
Goede verhoudingen, communicatie en heldere verwachtingen zijn niet
alleen tussen OCW en het veld, maar ook tussen ouders en school
belangrijk. Dit wordt gestimuleerd door het in 2012 door OCW gestarte
programma «Ouders & school samen».
3. Maatregelen ter vermindering van de regeldruk
De maatregelen die deze kabinetsperiode worden genomen en/of effect
krijgen, hebben we naar doelgroep uitgesplitst. Het gaat dan om:
• Studenten, leerlingen en ouders (burgers);
• Leraren; en
• Bestuurders en schoolleiders (scholen en instellingen).
Aspecten van meetbaarheid en merkbaarheid zullen elkaar in de realiteit
vaak overlappen. Daarom wordt er op maatregelniveau geen expliciet
onderscheid gemaakt tussen meetbare en merkbare effecten en zullen
waar mogelijk de effecten ook gekwantificeerd worden.
3.1 Studenten, leerlingen en ouders (burgers)
Studenten, leerlingen en ouders hebben vooral direct te maken met
regeldruk en administratieve handelingen bij de aanmelding en
inschrijving voor een school of opleiding en bij het verkrijgen van
(studie)financiering. Er worden diverse maatregelen genomen en verkend
om deze processen verder te digitaliseren en te faciliteren.
Burgers ervaren namelijk ook minder regeldruk door goede dienstverlening en beter inzicht in voor hen relevante gegevens en voorzieningen.
Zo heeft DUO een app ontwikkeld waarmee studenten kunnen zien
wanneer de studiefinanciering wordt uitbetaald, toegang hebben tot
veelgestelde vragen en direct kunnen berekenen hoeveel ze moeten
terugbetalen als ze lenen. Door rijksbrede samenwerkingsinitiatieven
tussen DUO, SVB, UWV en Belastingdienst worden gegevens hergebruikt,
waardoor studenten minder bevraagd hoeven te worden.
Concrete maatregelen voor studenten, leerlingen en ouders zijn onder
meer:
• Passend Onderwijs (schrappen landelijke indicatiestelling);
• Studiefinanciering (o.a. aanvragen en wijzigen met terugwerkende
kracht);
• Invoering van het diplomaregister;
• Ondersteuning van de inschrijving in het mbo en ho;
• Integratie van de tegemoetkoming schoolkosten en onderwijsbijdrage
minderjarige mbo-ers in het kindgebonden budget.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

5

Zie bijlage 111 voor een beschrijving van alle maatregelen.
Diplomaregister (operationeel sinds 1 november 2012)
Burgers kunnen vanaf 1 november 2012 eerder behaalde diplomagegevens raadplegen, downloaden als beveiligd PDF en gebruiken als
bewijsstuk. Door het diplomaregister is het niet meer nodig om met
het echte diploma te komen of een gewaarmerkt kopie aan te vragen
voor een sollicitatie of inschrijving (vervolg)studie. Dat scheelt tijd en
werk van een onderwijsinstelling, van een afgestudeerde en van
degene die het digitale document ontvangt, de (potentiële)
werkgever. Het diplomaregister bevat vooralsnog geen gegevens
van niet-bekostigd onderwijs. Het is de bedoeling om in een
volgende fase diplomagegevens van het erkende, niet bekostigde,
onderwijs te ontsluiten. Daarvoor is opnieuw een wetswijziging
nodig.
3.2 Leraren (professionals)
In 2012 is een uitgebreid onderzoek uitgevoerd naar wat bekend is over
beleefde regeldruk onder leraren in relatie tot hun professionaliteit.12 Als
vervolg hierop zijn focusgroepsgesprekken gevoerd met leraren en
schoolleiders uit po, vo en mbo. Actal heeft op verzoek van OCW
eveneens advies uitgebracht over beleefde regeldruk bij leraren.
In alle sectoren hebben leraren last van regeldruk. Regeldruk vatten
leraren breed op: het gaat om administratie, werkdruk, het gevoel aan (te)
hoge verwachtingen te moeten voldoen en te worden geconfronteerd met
steeds wisselend beleid. Ook onbegrip over beleid, van OCW of van het
eigen bestuur of management, kan leiden tot het ervaren van regeldruk.
Zo gaf een docent aan last te hebben van veel registratie, soms zelfs in
meerdere systemen naast elkaar, terwijl ze ook nog voor haarzelf
relevante gegevens apart bijhield. Ook werden genoemd de omslachtige
procedure voor aanvraag van een indicatie voor een zorgleerling en
bijbehorend extra budget, veel bijkomende taken (excursies, projecten,
overleg met ouders, jeugdzorg etc.) en (te)veel intern overleg.
Interne en externe regelgeving over de wijze waarop leraren zich moeten
verantwoorden over hun handelen veroorzaakt een deel van de werkdruk
voor leraren, zoals ook recent naar voren kwam uit het onderzoek van de
CNV Onderwijs. Wij willen, samen met het onderwijsveld, voorstellen
uitwerken hoe deze verplichtingen kunnen worden verminderd. Naast die
voorstellen ter vermindering van verplichtingen, willen wij ook nog op
andere manieren bekijken hoe we de werkdruk van leraren kunnen
verminderen. Wij komen daar op terug bij de Lerarenagenda die wij
komende oktober aan uw Kamer aanbieden. Het onderzoek van CNV
Onderwijs zullen we daar ook bij betrekken.
Op de achtergrond speelt verder een rol dat het lerarenberoep de
afgelopen decennia sterk veranderd is. Er worden meer en hogere eisen
gesteld aan leraren. Ook de context waarbinnen leraren hun werk moeten
doen, is aanmerkelijk complexer geworden. Deze ontwikkelingen vragen
om sterke, professionele leraren die op basis van eigen standaarden hun
werk kunnen vormgeven. Om leraren zo goed mogelijk toe te rusten, zet
OCW in op verdere professionalisering van leraren en schoolleiders.

11
12

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Zie noot 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

6

Taak- en functiedifferentiatie
Schoolleiders kunnen bijdragen aan vermindering van door leraren
ervaren regeldruk door invoering van taak- en functiedifferentiatie
binnen de schoolorganisatie. Beide geven ruimte aan leraren om
zich te specialiseren in zaken waarmee zij affiniteit hebben. Dit
versterkt het werkplezier en voorkomt gevoelens van werkdruk c.q.
regeldruk.
Daarnaast wordt (merkbare) regeldruk verminderd door te zorgen voor
betere ICT-ondersteuning van de werkprocessen van leraren in po en vo.
Aandachtspunten hierbij zijn vereenvoudiging van de gegevensoverdracht
tussen scholen en tussen scholen en externe partijen, gestandaardiseerde
uitwisseling van gegevens over leerlingprestaties en een efficiëntere
toegang tot digitale leermiddelen. We hechten eraan om hierbij ook
leraren te betrekken en te bekijken hoe de informatiebehoefte van de
leraar valt te koppelen aan die van de school of instelling, om meervoudige registratie te voorkomen.
Passend onderwijs
Met de wet kwaliteit (v)so wordt per 1 augustus aanstaande het
handelingsplan afgeschaft voor het (v)so, voor het regulier onderwijs
is dat een jaar later. Daarvoor in de plaats komt het ontwikkelingsperspectief. Verschil in lasten is dat het handelingsplan voor elke
leerling met een indicatie jaarlijks moet worden opgesteld en het
ontwikkelingsperspectief éénmalig waarbij het zo nodig kan worden
bijgesteld. Dit draagt bij aan minder regeldruk bij leraren.
Uit eerder onderzoek blijkt dat onduidelijkheid en onvrede over beleid
belangrijke veroorzakers zijn van beleefde regeldruk. We gaan daarom
duidelijker uitleggen hoe voorgestelde maatregelen bijdragen aan een
betere onderwijskwaliteit. Eisen of regels worden in het veld nogal eens
ten onrechte aan de Inspectie toegeschreven, bijvoorbeeld het detailniveau van het handelingsplan of van de eisen ten aanzien van het
vastleggen van leerlinggegevens. Daarom krijgt voorlichting over de
werkwijze van de Onderwijsinspectie extra aandacht.
Voorlichting werkwijze Onderwijsinspectie
De Inspectie gaat structurele voorlichting verzorgen op de pabo’s, de
lerarenopleidingen en opleidingen voor schoolleiders, zodat
aankomende leraren en schoolleiders beter bekend zijn met de
werkwijze van de inspectie en wat zij daarvan kunnen verwachten.
We gaan meer investeren in de communicatie met leraren, zowel bij
beleidsontwikkeling als bij uitvoering en evaluatie van beleid. Meerdere
maatregelen zullen met een steeds wisselende groep van leraren en
schoolleiders worden besproken. In het najaar zullen beleidsmedewerkers
van OCW meelopen met leraren om een nauwkeuriger beeld te krijgen
van de ervaren regeldruk.
Wij hebben onder meer concrete maatregelen in gang gezet of in
voorbereiding op het terrein van:
• Verdere professionalisering van leraren en schoolleiders/ schoolmanagement (creëren van de juiste randvoorwaarden en faciliteiten voor
leraren);
• Betere ict-ondersteuning van werkprocessen van leraren;
• Passend Onderwijs: de verplichting tot het jaarlijks opstellen van een
handelingsplan voor leerlingen met een indicatie, wordt vervangen
door de plicht tot eenmalig opstellen van een ontwikkelingsperspectief;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

7

•
•
•

Zorgen voor meer flexibiliteit binnen schoolorganisaties, onder andere
via modernisering van de huidige arbeidsvoorwaarden;
Eigen beleid beter communiceren en spiegelen, ook aan leraren en
met leraren in alle sectoren;
Voorlichting geven over de werkwijze van de inspectie op de pabo en
lerarenopleidingen.

In bijlage 213 treft u de beleidsreactie aan op het genoemde onderzoek
naar beleefde regeldruk onder leraren en de focusgroepgesprekken. In
deze beleidsreactie worden ook de aanbevelingen van Actal meegenomen.
3.3 Bestuurders en schoolleiders/scholen en instellingen (professionals)
In alle sectoren hebben gesprekken plaatsgevonden met scholen en
instellingen om een beeld te krijgen van knelpunten rondom regeldruk in
de breedste zin van het woord (zowel vanuit OCW, andere overheden en
organisaties alsook interne regeldruk) en om te brainstormen over
oplossingsrichtingen en de rol van verschillende actoren. In het hoger
onderwijs hebben ter uitvoering van de in 2011 gesloten hoofdlijnenakkoorden gesprekken over deregulering plaatsgevonden met instellingen,
Vereniging Hogescholen en VSNU. Daarnaast zijn resultaten uit diverse
onderzoeken benut voor de knelpuntenanalyse.
In alle sectoren is het thema regeldruk een vast aandachtspunt voor
overleggen met het veld en willen we – zoals hierboven al aangegeven –
ook in de toekomst door een gezamenlijke aanpak komen tot verdere
concrete acties en maatregelen om de regeldruk en administratieve lasten
binnen het onderwijsveld aan te pakken.
In het primair onderwijs kwamen thema’s als doorverwijzing speciaal
onderwijs, verantwoordingslasten, complexiteit van de bekostiging,
participatie- en vervangingsfonds, onderwijshuisvesting, arbonormen en
interne regeldruk op scholen aan de orde.
Bij de gesprekken in het voortgezet onderwijs vormden onderwijstijd,
onderwijshuisvesting, (geoormerkte) subsidies en gegevenslevering de
hoofdpunten.
In het mbo-veld kwamen onderwerpen als het aanleveren van gegevens
(deelnemersadministratie en het detailniveau waarop instellingsinformatie wordt opgevraagd), de handtekening van het kenniscentrum op de
praktijkovereenkomsten, het gebruik van verouderde ict-systemen,
geoormerkte (subsidie)gelden en de herziening van de kwalificatiestructuur aan de orde.
De kern van de gesprekken in het hoger onderwijs was dat een aantal
praktische knelpunten is op te lossen door goede communicatie
(voorlichting vanuit OCW, uitwisseling van goede praktijken tussen
instellingen). Aan een deel van de knelpunten rond administratieve
processen is al tegemoetgekomen door reeds ingezette beleidstrajecten
(diplomaregister, BRON HO). Verder inventariseren de Inspectie van het
Onderwijs, de NVAO en de Reviewcommissie Hoger Onderwijs en
Onderzoek gezamenlijk in hoeverre de verschillende processen en de
bijbehorende gegevensverzamelingen op elkaar afgestemd kunnen
worden om zo onnodige administratieve drukte voor de instellingen te
voorkomen.
Sommige knelpunten (bijvoorbeeld rondom belastingaangifte) worden
veroorzaakt door andere (overheids)organisaties. Zij zullen hierop worden
gewezen door OCW of het betreffende koepelorgaan. Tot slot is er een
project gestart, waarin meer fundamenteel naar deregulering wordt
gekeken.
13

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

8

Bovenstaande knelpuntenanalyse biedt aanknopingspunten voor
maatregelen om regeldruk te verminderen. Wij hebben onder meer
concrete maatregelen in gang gezet of in voorbereiding op het terrein van:
• Passend Onderwijs (o.a. afschaffing landelijke indicatiestelling);
• Vereenvoudiging verzuimmelding (melding aan gemeenten via
basisregister onderwijs);
• Huisvesting in het primair onderwijs (overheveling buitenonderhoud);
• Participatie- en Vervangingsfonds (o.a. geautomatiseerde processen);
• Modernisering van onderwijstijd in het vo;
• Verkenning afschaffing uitschrijfbewijzen in het po en vo;
• Onderzoek naar informatieverplichtingen in het po en vo;
• Digitalisering aanmelding en ondertekening onderwijsovereenkomst
mbo;
• Afschaffing van de vierde handtekening praktijkovereenkomst mbo;
• Verheldering van de regels voor publiek-private samenwerking mbo en
ho;
• Onderlinge afstemming van de werkprocessen van NVAO, Inspectie en
Reviewcommissie Hoger Onderwijs en Onderzoek.
In bijlage 1 worden deze maatregelen nader toegelicht.
Onderwijshuisvesting primair onderwijs
Met het recent ingediende wetsvoorstel14 dat de overheveling van de
verantwoordelijkheid voor het buitenonderhoud en de aanpassingen
aan de binnenzijde van schoolgebouwen in het primair onderwijs
regelt, wordt tegemoet gekomen aan de wens om de soms verwarrende scheiding tussen binnen- en buitenonderhoud op te heffen. Dit
leidt tot een forse afname van de administratieve lasten (o.a.
vervallen van overleg met en indiening aanvragen bij gemeenten).
Verder leveren verschillende projecten van DUO nu of in de toekomst een
bijdrage aan de vermindering van administratieve lasten op het terrein
van de uitvoering. Het gaat dan om thema’s als aanmelden en inschrijven
(onder andere automatische levering vooropleidingsgegevens, doorgeven
GBA-wijzigingen aan instellingen), registers, digitalisering (verzuimloket,
proces in- en uitschrijven) en standaardisatie van gegevensuitwisseling.
Ook de algemene lijn van eenmalig opvragen, meervoudig gebruiken is er
op gericht om de gegevens waarover OCW beschikt maximaal toegankelijk te maken voor anderen (met name scholen) en te voorkomen dat
scholen en instellingen dubbel bevraagd worden. Hierbij moet bijvoorbeeld worden gedacht aan gegevenslevering t.b.v. sectorale benchmarking (Vensters voor Verantwoording) of aan gemeenten (VSV) en
Inspectie.
4. Tot slot
Het zoveel mogelijk beperken van regeldruk is voor ons een punt dat
voortdurend aandacht verdient en dat wij – zoals hierboven beschreven –
op verschillende manieren aanpakken. Wij zullen u vanaf 2.014 jaarlijks
voorafgaand aan de begrotingsbehandeling een voortgangsrapportage
toesturen over de bereikte resultaten van onze aanpak ter vermindering
van meetbare en merkbare regeldruk in het onderwijs. Daarin zullen wij u

14

Kamerstuk 33 663, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

9

onder meer informeren over de gezette stappen, gerealiseerde maatregelen en nieuwe voornemens, de samenwerking met het onderwijsveld
op dit terrein en de opbrengsten van de stofkamoperatie.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 362, nr. 221

10