Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 276

Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek in verband met
enkele wijzigingen inzake het bestuur en de
inrichting van academische ziekenhuizen

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 10 mei 2023
De regering dankt de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor de schriftelijke inbreng bij het voorstel van wet tot
wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek in verband met enkele wijzigingen inzake het bestuur en de
inrichting van academische ziekenhuizen.
De regering is de leden van de fracties van de VVD, D66, CDA, PvdA,
GroenLinks en Groep Van Haga erkentelijk voor de gemaakte opmerkingen en de gestelde vragen en reageert daarop in de hiernavolgende
tekst. Daarbij is zoveel mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden. Voor zover de vragen betrekking hebben op het beleidsterrein
van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (hierna: VWS), zijn
de antwoorden met hem afgestemd.
1. Inleiding en aanleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek in verband met enkele wijzigingen inzake het
bestuur en de inrichting van academische ziekenhuizen. De leden zien een
mooie kans in de samenwerking tussen de twee academische ziekenhuizen waardoor beschikbare specialismen, infrastructuur en voorzieningen beter benut kunnen worden. De leden van de VVD-fractie hebben
enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek in verband met enkele wijzigingen inzake het bestuur en de
inrichting van academische ziekenhuizen. Deze leden hebben enkele
vragen over het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
tot Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek in verband met enkele wijzigingen inzake het bestuur en de

kst-36276-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

1

inrichting van academische ziekenhuizen. Deze leden hebben hier enkele
vragen over.
De leden van de PvdA-fractie staan positief tegenover de bedoeling van
dit wetsvoorstel in zijn huidige vorm. De leden merken op dat academische ziekenhuizen van belang zijn op het raakvlak van gezondheidszorg
en hoger onderwijs.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met veel belangstelling
kennisgenomen van het onderhavig wetsvoorstel. Zij begrijpen de
noodzaak en de behoefte van de regering om de wet mee te laten groeien
met de in de praktijk ontstane samenwerkingsvormen. Toch hebben deze
leden, voornamelijk naar aanleiding van het betoog van de heer P.
Kwikkers over het wetsvoorstel1, enkele vragen die zij graag aan de
regering willen voorleggen.
De leden van de Groep Van Haga hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek in verband met enkele wijzigingen inzake het
bestuur en de inrichting van academische ziekenhuizen. Deze leden lezen
dat sinds 2018 het academisch ziekenhuis, verbonden aan de VU2,
namelijk het VUmc3, en het academisch ziekenhuis, verbonden aan de
UvA4, te weten het AMC5, nu al gezamenlijk naar buiten optreden als
Amsterdam UMC6. De leden zien dan ook geen belemmering om dit ook
juridisch vorm te geven in de vorm van één organisatie met één systeem
van werken en één leidinggevende structuur, mits de kwaliteit van de zorg
altijd prioriteit krijgt en ook het personeel geen grote bezwaren ondervindt. Zorgpersoneel moet natuurlijk altijd behouden blijven.
Hoewel de leden als voornoemd menen dat een samenvoeging niet altijd
positief uitpakt, zien zij dat de inmiddels in gang gezette samenwerking
kennelijk voorspoedig verloopt. Indien specialismen en voorzieningen op
deze wijze beter benut kunnen worden en kwalitatief hoogstaande zorg en
wetenschappelijk onderzoek geen schade oploopt, is er volgens deze
leden geen reden om de samenvoeging tegen te houden.
2. Probleemschets
2.1. Wetsgeschiedenis positie academische ziekenhuizen in
bestel
De leden van de CDA-fractie constateren dat de regering (indirect) een
rijksbijdrage ter beschikking stelt voor de werkplaatsfunctie van de
academische ziekenhuizen (wetenschappelijk geneeskundig onderwijs en
onderzoek). De zorgverzekeraars bekostigen daarnaast de patiëntenzorg,
aangevuld door beschikbaarheidsbijdragen, die worden toegekend door
de NZa7. Deze leden vragen of de regering uiteen kan zetten hoe de
opleidingen voor medisch specialisten, huisartsen en tandartsen worden
vergoed. Welk deel wordt vanuit de begroting van het Ministerie van
OCW8 betaald en welk deel wordt vanuit beschikbaarheidsbijdragen onder

1

ScienceGuide, 18 januari 2023, «Waarom wordt het Amsterdam UMC geprivatiseerd?»,
Waarom wordt het Amsterdam UMC geprivatiseerd? – ScienceGuide.
VU: Vrije Universiteit.
3
VUmc: Vrije Universiteit Medisch Centrum.
4
UvA: Universiteit van Amsterdam.
5
AMC: Amsterdam Medisch Centrum.
6
Amsterdam UMC: Amsterdam Universitair Medisch Centrum.
7
NZa: Nederlandse Zorgautoriteit.
8
OCW: Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

2

het uitgavenplafond zorg betaald? Wordt ook een deel vanuit de begroting
van het Ministerie van VWS9 bekostigd? Zo ja, welk deel?
De initiële opleidingen tot basisarts (geneeskundige masters) en tot
tandarts worden volledig bekostigd vanuit de begroting van het Ministerie
van OCW. De vervolgopleidingen tot medisch specialist en huisarts
worden door het Ministerie van VWS volledig bekostigd door middel van
een beschikbaarheidsbijdrage onder het uitgavenplafond Zorg.
De leden als voornoemd vragen op welke wijze door het kabinet gezorgd
wordt dat het aantal opleidingsplekken Tandheelkunde wordt uitgebreid
tot het geadviseerde aantal zoals door het Capaciteitsorgaan wordt
geadviseerd10. Door welk ministerie wordt uiteindelijk het aantal
instroomplekken bepaald?
Op 13 januari 2023 is door het Capaciteitsorgaan een advies aangeboden
aan de Ministers van VWS en OCW in de vorm van het capaciteitsplan
2024–2027. Ten aanzien van de tandartsenopleidingen wordt geadviseerd
het aantal opleidingsplaatsen uit te breiden tot 375. Op dit moment wordt
door beide ministeries gewerkt aan een beleidsreactie op voornoemd
advies. Deze gezamenlijke reactie zal voor het zomerreces aan uw Kamer
worden aangeboden.
Het vaststellen van het aantal instroomplekken is de verantwoordelijkheid
van OCW. Dit gebeurt in goed overleg met het Ministerie van VWS.
In de begroting van OCW wordt een plafond vastgesteld voor de
bekostiging van deze opleidingsplaatsen (een toevoeging aan de vaste
voet). De betrokken instellingen stellen zelf een numerus fixus vast. Dit
zijn de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit (samen in de
Academie voor Tandheelkunde Amsterdam (ACTA)), de Radboud
Universiteit en de Rijksuniversiteit Groningen.
Deze leden vragen of, en zo ja op welke manier, het Ministerie van OCW
invloed heeft op de verdeling van de opleidingsplaatsen over de verschillende UMC’s11. Worden de verdelingsvoorstellen van de stichting BOLS12
en de stichting TOP Opleidingsplaatsen13 altijd gevolgd of wordt hierop
gestuurd, bijvoorbeeld via de toekenning van de beschikbaarheidsbijdragen? Kan de regering aangeven hoe kan worden geborgd dat een
adequate spreiding van de opleidingsplaatsen over de regio’s plaatsvindt?
Het door deze leden bedoelde verdeelproces betreft de opleidingsplaatsen
die jaarlijks door de Minister van VWS beschikbaar worden gesteld voor
een groot aantal medische en aanverwante vervolgopleidingen. De
9

VWS: Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Capaciteitsorgaan, januari 2023, Capaciteitsplan 2024–2027, Deelrapport 3a Tandheelkundig
Specialisten, Capaciteitsplan 2024–2027 Deelrapport 3a Tandheelkundig Specialisten DEF 12
jan – Capaciteitsorgaan en Capaciteitsorgaan, januari 2032, Capaciteitsplan 2024–2027,
Deelrapport 3b tandartsen en mondhygiënisten, Capaciteitsplan 2024–2027 Deelrapport 3b
tandartsen en mondhygiënisten – Capaciteitsorgaan.
11
UMC: Universitair Medisch Centrum.
12
BOLS: Stichting Bestuurlijk Overleg Lichte Structuur. Stichting BOLS heeft tot doel om
verdelingsvoorstellen te maken voor de instroom van de zorgopleidingen die worden
bekostigd door middel van een beschikbaarheidsbijdrage. De stichting is opgericht door de
Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), de Nederlandse Federatie van Universitair
Medisch Centra (NFU) en de Federatie Medisch Specialisten (FMS).
13
TOP Opleidingsplaatsen stelt jaarlijks op verzoek van het Ministerie van VWS een toewijzingsvoorstel op voor de toekenning van een beschikbaarheidsbijdrage voor de instroomplaatsen
van de medische vervolgopleidingen gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut, klinisch
psycholoog, klinisch neuropsycholoog en voor de driejarige opleiding tot verpleegkundig
specialist ggz.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

3

stichting BOLS en de stichting TOP doen een voorstel aan de Minister van
VWS voor de verdeling van deze opleidingsplaatsen over de verschillende
opleidingsinstellingen (waaronder de UMC’s); BOLS voor de medischspecialistische opleidingen, TOP voor de ggz-opleidingen. Bij het
opstellen van deze voorstellen dienen BOLS en TOP te waarborgen dat de
verdeling van opleidingsplaatsen op transparante en juridisch houdbare
wijze plaatsvindt. In dit proces is ook aandacht voor het spreiden van
opleidingsplaatsen over de regio’s. Nadat het verdeelproces is afgerond
kunnen de opleidingsinstellingen voor de aan hen toegewezen plekken
een beschikbaarheidbijdrage aanvragen bij de NZa. De beschikbaarheidbijdrage dient ter dekking van de opleidingskosten en niet als sturingsinstrument voor de verdeling van opleidingsplaatsen.
3. Hoofdlijnen wetsvoorstel en gevolgen
3.1. UMC vorming
De leden van de VVD-fractie lezen dat er in het wetsvoorstel op verschillende onderdelen van een bredere wettelijke inbedding van UMC’s in de
WHW14 wordt ingegaan, maar een bredere wettelijke regeling nog verder
wordt uitgesteld. Gaat er een bredere wettelijke regeling komen en wat is
het beoogde tijdpad voor de wettelijke inbedding van UMC’s in de WHW?
De regering constateert dat de huidige wettelijke regeling in de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) en de praktijk in
de loop van de tijd uit elkaar zijn gaan lopen. Een adequate inbedding van
UMC’s in het stelsel behoeft nog nadere gedachtenvorming. De regering
vindt het van belang dat voor een goede uitwerking onder meer wordt
bezien of in het kader van die samenwerkingsvorm sprake is van
evenwichtigheid in de bevoegdheden en eindverantwoordelijkheden
tussen universiteit en academisch ziekenhuis, de (wettelijke) toedeling van
de bevoegdheden van het college van bestuur, de decaan of het faculteitsbestuur en de raad van toezicht, aan de raad van bestuur, respectievelijk
de raad van toezicht van het academisch ziekenhuis en of sprake is van
evenwichtige verhoudingen tussen de medezeggenschap van het UMC en
de medezeggenschap op universitair niveau. Ook zal de rechtspositie van
het personeel, dat zowel voor de faculteit geneeskunde als het academisch ziekenhuis werkzaamheden verricht, moeten worden bezien. De
regering wil deze vraagstukken in afstemming met het veld verkennen,
waarbij ook zal worden bezien of voor deze onderwerpen nader onderzoek
nodig is. Als eerste stap in deze verkenning is een inventarisatie gedaan
door de departementen van OCW en VWS, in afstemming met het veld,
van voornoemde en eventueel bijkomende vraagstukken. De verdere
uitvoering van deze verkenning en de verslaglegging daarvan, zal in 2023
worden gestart. De uitkomsten delen de Minister van VWS en ik met uw
Kamer. De uitkomsten van de verkenning en eventueel nader onderzoek
zullen de basis zijn voor de keuze van de regering welke aanpassingen in
de huidige regelgeving noodzakelijk zijn. Een dergelijke aanpassing zal
dan in een daarvoor geschikt wetsvoorstel worden opgenomen.
Deze leden lezen dat de aanpassing van de WHW in dit wetsvoorstel
alleen geldt voor de Amsterdamse ziekenhuizen vanwege de specifieke,
bijzondere situatie. Kan de regering uiteenzetten welke situaties nog meer
aanleiding zouden kunnen geven tot samenvoeging? De leden zien de
waarde van een samenwerking tussen UMC’s en universiteiten en vragen
of de suggestie van het Erasmus Medisch Centrum om samenwerkingsmogelijkheden uit te breiden naar andere universiteiten, in de verkenning
wordt meegenomen.
14

WHW: Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

4

Ik zie met de leden van de VVD-fractie de meerwaarde van een samenwerking tussen UMC’s en (andere) universiteiten. De aanpassing zoals
voorgesteld door het Erasmus Medisch Centrum brengt een fundamentele
aanpassing in het bestel tot stand, waarvoor een zorgvuldige en grondige
analyse noodzakelijk is. Het Erasmus Medisch Centrum pleit voor een
uitbreiding van de samenwerkingsmogelijkheden van de UMC’s met
universiteiten waaraan zij niet zijn verbonden. Dan gaat het bijvoorbeeld
om een samenwerking tussen het Erasmus Medisch Centrum en de TU
Delft.
De regeling zoals opgenomen in hoofdstuk van 12 van de WHW is
bedoeld om de werkplaatsfunctie van het academisch ziekenhuis dat is
verbonden aan een universiteit te borgen. Met dit wetsvoorstel wordt het
in het specifieke geval van de Amsterdamse universiteiten mogelijk dat
samengewerkt wordt met één academisch ziekenhuis dat voor beide
universiteiten de werkplaatsfunctie borgt.
In algemene zin is samenwerking tussen instellingen iets wat de regering
toejuicht. In de in dit kalenderjaar te starten verkenning zal worden
betrokken in hoeverre bepalingen uit hoofdstuk 12 in de weg staan aan
gewenste samenwerking tussen instellingen. Hierover zal ik uw Kamer
gelijktijdig met de uitwerking van de hiervoor aangehaalde verkenning
informeren.
3.2. Samenvoeging Amsterdamse academische ziekenhuizen
De leden van de CDA-fractie lezen dat het VUmc en het AMC sinds 2018
gezamenlijk naar buiten optreden als Amsterdam UMC. Deze samenwerking maakt het volgens de zorginstellingen mogelijk om beschikbare
specialismen, infrastructuur en voorzieningen beter te benutten en
kwalitatief hoogstaande zorg en wetenschappelijk onderzoek te blijven
leveren. Deze leden vragen of inmiddels inzichtelijk is gemaakt of deze
doelstellingen sinds 2018 daadwerkelijk behaald worden en of daartoe
data beschikbaar zijn met een nulmeting tot nu.
De verdergaande samenwerking tussen VUmc en AMC heeft tot doel
kennis, expertise en menskracht te bundelen, waardoor het mogelijk is
hoogcomplexe-laagvolume academische zorg toegankelijk te houden en
de continuiteit van deze zorg te borgen. Ook kan op deze manier beter aan
innovatie in de zorg worden gewerkt. Tevens wordt daarmee de beschikbaarheid van personeel en infrastructuur voor de 7x24 uur (acute) zorg
beter geborgd. Op het gebied van wetenschappelijk onderzoek is de
concurrentie voornamelijk internationaal van aard; om op topniveau te
kunnen meedoen is een concentratie van dure onderzoeksinfrastructuur
en het gezamenlijk werven van internationale onderzoeksmiddelen
noodzakelijk. De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet om deze
doelen te realiseren; het blijft een meerjarige opdracht om de realisatie
ervan dichterbij te brengen. Hierna volgen enkele concrete voorbeelden
uit het zorgdomein. De hepato-pancreato-biliaire chirurgie15 is geconcentreerd op de locatie VUmc. Dit heeft tot gevolg gehad dat het sterftecijfer
is gereduceerd.
Daarnaast is de kinderzorg geconcentreerd op de locatie AMC. Hiermee is
de kostbare en hoog specialistische intensive care zorg aan deze
doelgroep doelmatiger georganiseerd en is 7x24 uur een kinderartsintensive care op de kinderIC aanwezig. Daarmee is ook de regionale
functie geborgd. In de Covid-pandemie is de gezamelijke capaciteit beter
benut. Dit zijn voorbeelden van concentratie, maar ook van bevorderde
15

Dit betreft de behandeling van ziektes aan de lever, alvleesklier, galwegen en galblaas.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

5

samenwerking. Dit alles in het belang van de patiëntenzorg. Ook op het
gebied van de wetenschapsbeoefening zijn belangrijke stappen gezet. Zo
is het aantal wetenschappelijke publicaties sinds 2018 toegenomen.
De leden als voornoemd vragen of aangegeven kan worden hoeveel
procent van de personele lasten van het Amsterdam UMC besteed wordt
aan ondersteunend personeel en welk percentage aan (directe) zorg. Kan
hierbij ook worden aangegeven hoeveel procent van de tijd, die aan
(directe) zorg wordt besteed, aan administratieve lasten wordt besteed? Is
hier sinds de samenwerking tussen VUmc en AMC verbetering in
opgetreden en kan dit met data worden ondersteund?
Een UMC heeft patiëntenzorg, onderwijs, opleiding en wetenschappelijk
onderzoek als kerntaken. Daarin verschilt een UMC van andere (algemene)
ziekenhuizen. Dat wordt ook weerspiegeld in het personeel dat bij een
UMC werkzaam is; naast personeel dat in de (directe) patiëntenzorg werkt,
zijn er ook groepen medewerkers die voornamelijk in het onderwijs of
wetenschappelijk onderzoek werken. Het is niet mogelijk om aan te geven
hoeveel uren aan de directe patiëntenzorg worden besteed, omdat dit niet
als zodanig wordt geregistreerd. Ongeveer 60% van de personele lasten
van Amsterdam UMC wordt besteed medisch specialisten, verpleegkundigen en ondersteunend personeel die in de patiëntenzorg werkzaam zijn.
Het is niet mogelijk om aan te geven hoeveel tijd deze medewerkers aan
directe zorg besteden. De overige 40% van de personele lasten wordt
besteed aan onderzoekers, onderwijzend personeel en overig ondersteunend personeel. Deze percentages zijn sinds de bestuurlijke fusie niet
veranderd.
Na de samenvoeging van de twee Amsterdamse academische ziekenhuizen blijven er zeven academische ziekenhuizen over in Nederland. De
leden van de CDA-fractie vragen of dit aantal academische ziekenhuizen
per miljoen inwoners vergelijkbaar is met andere Europese landen of dat
Nederland relatief veel of juist weinig academische ziekenhuizen heeft
per miljoen inwoners. Als dit aantal academische ziekenhuizen
per miljoen inwoners sterk afwijkt van het buitenland, dan vragen de
leden de regering tevens om te reflecteren op dit verschil.
Het is niet mogelijk om een goede vergelijking te maken met andere
Europese landen, omdat in gerenommeerde internationale databronnen
(Eurostat en de OESO) geen onderscheid wordt gemaakt tussen UMC’s en
algemene ziekenhuizen, vanwege het ontbreken van een eenduidige
definitie en registratie van academische ziekenhuizen. Overigens moet
worden opgemerkt dat het aantal academische ziekenhuizen in absolute
zin weliswaar daalt na de samenvoeging die middels dit wetsvoorstel
wordt gefaciliteerd, maar in de praktijk zal op beide locaties het
zorgaanbod blijven bestaan.
Voornoemde leden vragen of de regering kan toelichten welke consequenties de samenvoeging van de beide academische ziekenhuizen in de
privaatrechtelijke stichting Amsterdam UMC heeft voor de (eigendom
van) onroerende zaken van het (voormalig) openbare academische
ziekenhuis AMC. Kan de regering daarbij ingaan op zowel het juridisch als
het economisch eigendom van het vastgoed?
Indien dit wetsvoorstel inwerkingtreedt, zullen alle activa en passiva
worden overgedragen aan de Stichting Amsterdam UMC. Gelijktijdig zal
AMC als publiekrechtelijke entiteit ophouden te bestaan. Het juridische en
economische eigendom van het vastgoed berust, na inwerkingtreding van
het wetsvoorstel, dan ook bij de Stichting Amsterdam UMC.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

6

Deze leden vragen uit hoeveel aparte locaties het VUmc en het AMC
bestaan en hoeveel locaties er over blijven na de samenvoeging van beide
organisaties. Zijn er plannen voor samenvoeging en daarmee sluiting van
locaties en/of andere bestemmingen dan wel verkoop van vastgoed?
Op dit moment hebben zowel AMC als VUmc ieder één locatie. Dat zal na
het samengaan van de academische ziekenhuizen in Amsterdam UMC
niet anders zijn. Er zijn geen plannen om een van de locaties te sluiten of
het vastgoed te vervreemden. Overigens blijft artikel 2.13 WHW ook in de
toekomst onverkort van toepassing. Daarmee heb ik als Minister van OCW
een claimrecht op het onroerend goed.
Ten slotte vragen deze leden of organogrammen van VUmc, AMC en
samengevoegde Amsterdam UMC verstrekt kunnen worden aan de
Kamer.
Hieronder treft uw Kamer de organogrammen van AMC, VUmc en
Amsterdam UMC aan. Deze organogrammen treft uw Kamer tevens aan
als Bijlage bij deze nota naar aanleiding van het verslag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

8

3.2.1 Stappenplan totstandkoming Amsterdam UMC
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering een reactie kan
geven op de constatering dat het feitelijk niet klopt dat, zoals de memorie
van toelichting stelt, de activiteiten van het AMC en het VUmc zomaar
worden voortgezet door een nieuwe rechtspersoon, namelijk de stichting
Amsterdam UMC. Deze leden lezen immers dat, voordat Amsterdam UMC
de volledige financiële en juridische verantwoordelijkheid vanuit de in de
wet geformuleerde opdracht van academische ziekenhuizen voor
patiëntenzorg, onderwijs en onderzoek van AMC en VUmc overneemt, de
stichting VUmc wordt omgevormd tot de stichting Amsterdam UMC door
middel van een Akte van een statutenwijziging van stichting VUmc. Klopt
het dat de stichting Amsterdam UMC hierdoor eigenlijk geen nieuwe
rechtspersoon is, maar een rechtstreekse rechtsopvolger van de stichting
VUmc, waarbij vervolgens de activa en passiva van het AMC worden
overgedragen door middel van een overeenkomst tot overdracht tussen
Amsterdam UMC en AMC? Kan de regering nader beargumenteren
waarom hier de facto geen sprake zou zijn van een overname door de
VUmc?
De regering deelt deze constatering van de leden en stelt vast dat de
aangehaalde passage uit de memorie van toelichting onvoldoende
duidelijk is geformuleerd. Het is juist dat de activa en passiva van AMC
worden overgedragen aan de Stichting Amsterdam UMC (nadat de
stichting VUmc voorafgaand aan deze overdracht middels een statutenwijziging wordt omgevormd tot de stichting Amsterdam UMC), waardoor
juridisch gezien de activiteiten worden overgenomen door de oorspronkelijke stichting Vumc. Na inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal de
publiekrechtelijke rechtspersoon AMC ophouden te bestaan. Uiteindelijk
wordt hiermee gerealiseerd dat beide partijen, AMC en Vumc, samen door
kunnen gaan onder één naam, in één rechtspersoon.
3.2.2 Aanpassingen in interne governancestructuur en betrokkenheid
stakeholders en medezeggenschap
De leden van de CDA-fractie lezen dat de samenvoeging geen gevolgen
heeft voor het bestaand onderwijs(-aanbod). Studenten blijven nu en in de
toekomst verbonden aan hun eigen opleiding en hun eigen universiteit,
aldus de regering. Deze leden vragen of de samenvoeging wel gevolgen
heeft voor de bestaande ziekenhuizen en het daar werkzame zorgpersoneel. Hoe komt de governance, de besluitvorming en de zeggenschap
binnen de nieuwe organisatie eruit te zien? Worden de teams waarin
gewerkt wordt groter, met verdunning van de relaties als gevolg? Krijgen
patiënten mede daardoor vaker andere artsen te zien? Zijn daarvan cijfers
beschikbaar? En zijn alle medewerkers in loondienst bij het Amsterdam
UMC?
Amsterdam UMC heeft aangegeven dat de governance en de besluitvorming binnen AMC en Vumc vanwege de bestuurlijke fusie sinds juni
2018 (grotendeels) zijn geharmoniseerd. De governance van de beoogde
samengevoegde organisatie komt op hoofdijnen overeen met de
bestaande governance structuren. Er is sprake van een Raad van Toezicht
en een Raad van Bestuur. Daarnaast kent de organisatie een ondernemingsraad, cliëntenraad, een verpleegkundige adviesraad en het
stafconvent. De beide faculteiten geneeskunde houden hun eigen
facultaire studentenraad.
In de eerder aangehaalde organisatieschema’s is te zien dat Vumc en AMC
vóór 2018 een nagenoeg gelijke organisatiestructuur kenden met in
divisies geclusterde medische afdelingen en daarnaast enkele ondersteu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

9

nende diensten. Deze structuur is inmiddels geharmoniseerd. De divisies
en diensten staan op beide locaties onder leiding van dezelfde personen.
Met ingang van 2024 zijn ook vrijwel alle medische afdelingen volledig
geïntegreerd onder leiding van één afdelingshoofd.
De afgelopen jaren zijn in het kader van de bestuurlijke fusie afdelingen en
teams samengevoegd. Werkprocessen en personele regelingen zijn
geharmoniseerd. Het kan inderdaad voorkomen dat teams groter worden
door een samenvoeging. Amsterdam UMC geeft aan dat een samenvoeging van teams volgens de juiste procedures gaat (met onder andere
betrokkenheid van de medezeggenschaps- en adviesorganen) en dat er
zorgvuldige afstemming plaatsvindt met de betrokken medewerkers.
De omvang van de medische staf bij Amsterdam UMC draagt volgens
Amsterdam UMC bij aan een betere kwaliteit van de zorg voor onze
patiënten. Op deze wijze is een breder scala aan expertise en ervaring bij
de behandeling betrokken, bijvoorbeeld in een multidisciplinair overleg
waarin de behandeling van patiënten wordt besproken.
Dat betekent niet per se dat patiënten meer specialisten te zien krijgen.
Patiënten krijgen doorgaans bij of aansluitend aan het eerste contact met
het ziekenhuis een (hoofd)behandelaar toegewezen op basis van de
klachten of de aandoening van de patiënt. Deze (hoofd)behandelaar is en
blijft gedurende het zorgtraject het eerste aanspreekpunt voor de patiënt.
Het overgrote deel van de zorgmedewerkers en het ondersteunend
personeel heeft een dienstverband met AMC of Vumc. Na de samenvoeging zijn zij in dienst van Stichting Amsterdam UMC. Een zelfde
werkgever hebben draagt bij aan het realiseren van een gezamenlijke
cultuur en identiteit. Het is een essentiële voorwaarde voor het realiseren
van de gestelde ambities op het gebied van zorg, opleiding, onderwijs en
onderzoek.
De leden als voornoemd vragen hoe binnen de samengevoegde ziekenhuizen omgegaan wordt met de bestaande softwaresystemen en
gegevensuitwisseling. Worden de systemen geïntegreerd of blijven de
verschillende organisatieonderdelen met de eigen systemen werken?
Daarnaast begrijpen deze leden dat bij academische ziekenhuizen soms
wel 300 à 400 apps worden gebruikt, bijvoorbeeld voor thuismonitoring
van patiënten met bepaalde chronische ziektes. De leden vragen of kan
worden aangegeven wat de situatie voor de samenvoeging was en hoe de
situatie op dit moment is.
De samenvoeging maakt het volgens Amsterdam UMC mogelijk binnen
enkele jaren tot een volledige integratie van IT-systemen komt. Dubbele
administraties worden vervangen door onder andere één personeelsinformatiesysteem en financieel-logistiek systeem.
Met het oog op de patiëntveiligheid is Amsterdam UMC voornemens de
beide elektronische patiëntendossiers samen te voegen.
Sinds de (bestuurlijke) samenvoeging van AMC en Vumc worden waar
mogelijk ICT contracten en software overeenkomsten geharmoniseerd.
Hiermee is het mogelijk onderhoudskosten terug te brengen.
Op dit moment zijn er binnen AMC en Vumc in totaal 1424 applicaties in
beheer waarvan er 673 gericht zijn op de ondersteuning van de zorg. Dit
betreft het totaal van software programma’s, softwarepakketten, web- en
appbased applicaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

10

Met de samenvoeging is het mogelijk het aantal softwarepakketten en
bijbehorende koppelingen terug te brengen. Voor patiënten biedt
Amsterdam UMC als standaard een patientenportaal genaamd «Mijn
Dossier Amsterdam UMC». Hier maken zo’n 275.000 patienten van
Amsterdam UMC actief gebruik van. Vanuit dit patiëntenportaal wordt ook
de thuismonitoring aangeboden.
De leden van de CDA-fractie vragen verder of kan worden aangegeven
hoe het nu gesteld is met het melden van nevenfuncties van medisch
specialisten dan wel belangen die specialisten hebben naast het dienstverband met Amsterdam UMC. Deze leden vragen dit naar aanleiding van
eerdere berichtgeving rond de directeur van het Alzheimercentrum van
het Amsterdam UMC.16
Vumc en AMC hebben inmiddels eenzelfde regeling voor het melden van
nevenwerkzaamheden van medewerkers. De regeling is in overeenstemming met geldende wet- en regelgeving en gebaseerd op de cao
UMC. Aangezien medisch specialisten in de UMC’s in loondienst zijn, zijn
zij gehouden deze interne regels op te volgen. Met deze regeling
nevenwerkzaamheden voldoen AMC en Vumc aan een behoefte uniforme
en eenduidige regels te hanteren. De regeling draagt, naast alle publiciteit,
bij aan een toegenomen bewustwording bij medewerkers. Nevenwerkzaamheden zijn in principe mogelijk. Nevenwerkzaamheden dienen te
worden gemeld en in sommige gevallen is uitdrukkelijke toetstemming
van de leidinggevende vereist. Het gaat om die gevallen waarbij een
belang van de instelling of de goede functie-uitoefening wordt geraakt. Op
de naleving van deze regeling wordt toegezien. Op deze wijze wordt
ongewenste belangenverstrengeling tegengegaan.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat, nu er al sprake is van een
vergaande afstemming en samenwerking tussen de academische
ziekenhuizen van de UvA en de VU, een volgende stap voor de hand ligt
om ook het hoger onderwijs van beide academische ziekenhuizen samen
te voegen, zodat er een volledige samenvoeging ontstaat als één
academisch ziekenhuis. Zeker in de unieke situatie waarin twee academische ziekenhuizen binnen één gemeente zijn gehuisvest, is dit een
werkbare constructie, des te meer nu de betrokken academische ziekenhuizen dit zelf willen.
Kan de regering nog toelichten hoe hij de menselijke maat binnen het
aldus samengevoegde academische ziekenhuis zal waarborgen, zowel
voor patiënten als studenten?
De regering merkt op dat het niet voor de hand ligt om ook het hoger
onderwijs binnen beide academische ziekenhuizen samen te voegen. De
beide universiteiten blijven verantwoordelijk voor het onderwijs en
hebben aangegeven dat de studies geneeskunde van de UvA en de VU
niet veranderen door de samenvoeging. De studenten blijven hetzelfde
onderwijs bij één van de twee universiteiten volgen. De curricula van de
geneeskundeopleiding aan de UvA en VU zijn anders in opzet en focus,
maar leiden beide op tot basisarts. De studenten staan ingeschreven bij
een van de universiteiten en volgen het curriculum van deze universiteit,
maar komen elkaar wel tegen binnen de wetenschappelijke en klinische
stages en minoren in en buiten Amsterdam UMC.

16

NOS, 12 oktober 2021, «Deskundigen zien strijdige belangen bij Alzheimercentrum
Amsterdam en neuroloog», https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2401411-deskundigen-zienstrijdige-belangen-bij-alzheimercentrum-amsterdam-en-neuroloog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

11

Amsterdam UMC geeft aan dat zij zich bij het verlenen van zorg laat leiden
door belangrijke kernwaarden, zoals zorgzaamheid en persoonlijke
aandacht voor de patiënten. Bij de grote veranderingen in de organisatie
is de inbreng van de patiënten via de cliëntenraad essentieel. Patiënten
hebben uitdrukkelijk met hun eigen kennis en ervaring invloed op de zorg
die zij ontvangen en hebben een duidelijk stem bij de evaluatie van de
zorg via onder andere de Patiëntenervaringsmonitor (PEM) en een digitaal
patiëntenpanel. Amsterdam UMC investeert in eenvoudige communicatie
tussen zorgverleners en patiënten, voorlichting op maat en digitale
toegang tot het eigen patiëntendossier.
3.2.3 Onderdelen wetsvoorstel verband houdende met de samenvoeging
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering inzicht kan geven in de
omvang en de aard van wat de financiering vanuit beide universiteiten
naar het nieuwe Amsterdamse UMC gaat zijn.
De betreffende universiteiten ontvangen jaarlijks vanuit het Ministerie van
OCW een Rijkbijdrage met daarbinnen een specifiek onderdeel dat
verband houdt met de zogenoemde werkplaatsfunctie van het academische ziekenhuis. Het specifiek onderdeel voor de werkplaatsfunctie
moet door de universiteiten op grond van de WHW onverwijld worden
betaald aan het academisch ziekenhuis. De resterende inzet van de
rijksbijdrage en opbrengsten collegegeld wordt bepaald door de universiteiten. De ziekenhuizen verantwoorden dit bedrag als ontvangen subsidie.
In 2021 bedroeg de bijdrage van de UvA en VU aan AMC en Vumc volgens
de jaarverslagen van AMC en Vumc € 81,1 miljoen euro respectievelijk
€ 74,8 miljoen euro (totaal € 155,9 miljoen euro). In de jaarverslagen
wordt aangegeven dat AMC en Vumc in 2021 € 114,9 miljoen euro
respectievelijk € 83,5 miljoen euro aan Rijksbijdrage hebben ontvangen
voor de werkplaatsfunctie (totaal € 198,4 miljoen euro). In totaal
ontvingen de twee ziekenhuizen in 2021 dus volgens de jaarverslagen
€ 354,3 miljoen euro voor onderwijs en onderzoek vanuit OCW via de
universiteiten.
De leden van de D66-fractie lezen dat het Amsterdam UMC een bijzonder
academisch ziekenhuis zal worden. Een gevolg hiervan is dat de wettelijke
voorschriften inzake benoeming, schorsing en ontslag van de leden van
de raad van bestuur en van de raad van toezicht niet zullen gelden en dat
de Minister geen rol heeft bij benoemingen van de leden van de raad van
toezicht. Deze leden zijn benieuwd waarom hiervoor is gekozen.
De regering bevestigt dat Amsterdam UMC als gevolg van de voorgestelde wetswijziging, een bijzonder academisch ziekenhuis zal worden.
Hiermee wordt aangesloten bij de ontwikkelingen in de praktijk. Vumc en
AMC hebben de ambitie geuit om verdergaand samen te werken,
vanwege de eerder aangehaalde doelen. Na een succesvolle bestuurlijke
fusie is de wens geuit om samen te gaan in één bijzonder academisch
ziekenhuis. De regering heeft onderzocht of tegen deze wens overwegende bezwaren zijn. De regering constateert dat deze niet aanwezig zijn.
Daarbij heeft de regering gekeken naar het governancemodel van
bijzondere instellingen, de inrichting van het stelsel en de publieke
middelen.
Het samenvoegen van het openbare en bijzondere ziekenhuis heeft tot
gevolg dat de Minister van OCW ten aanzien van het samengevoegde
academisch ziekenhuis niet de bevoegdheid heeft om leden van de raad
van toezicht te benoemen, schorsen of ontslaan. Dat ik als de Minister van
OCW in de toekomst deze bevoegdheden niet heeft ten aanzien van
Amsterdam UMC, acht de regering niet bezwaarlijk. Voorop moet worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

12

gesteld dat de Minister van OCW deze bevoegdheden thans ook niet heeft
bij Vumc. Daar komt bij dat de Minister van OCW bij het grosse van de
instellingen in het hoger onderwijs – alle hogescholen en een deel van de
universiteiten en academische ziekenhuizen – niet een dergelijke
bevoegdheid heeft. De Minister van OCW kan desondanks nog steeds zijn
stelselverantwoordelijkheid dragen. Bij alle bijzondere instellingen
ontbreekt immers deze bevoegdheid, maar de Minister van OCW beschikt
ook hier over een adequaat instrumentarium.
De inrichting van het hoger onderwijsstelsel (inclusief de academische
ziekenhuizen) als geheel is eveneens onderdeel geweest van de afweging.
Het overgrote deel van de instellingen in het hoger onderwijsstelsel gaat
uit van een privaatrechtelijke rechtspersoon. Slechts een enkele instelling
bezit publiekrechtelijke rechtspersoonlijkheid. Ook de openbare academische ziekenhuizen zijn in het stelsel een uitzondering, omdat de overige
ziekenhuizen privaatrechtelijk vorm zijn gegeven. Ook vanuit dit
perspectief zijn er geen bezwaren tegen de privaatrechtelijke vormgeving
van het Amsterdam UMC. Dit geldt te meer nu de publieke middelen, ook
na de samenvoeging publieke middelen blijven en slechts aan de publieke
taak mogen worden besteed.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe de regering aankijkt tegen
de constatering van de heer P. Kwikkers17 dat het gekozen construct in het
onderhavig wetsvoorstel, namelijk een verbijzondering van een rijksinstelling tot een private instelling, niet per se voor de hand liggend is.
Waarom is niet gekozen voor de omgekeerde beweging, namelijk van het
privaatrechtelijke Vumc naar een publiekrechtelijk Amsterdam UMC?
Welke argumenten lagen aan dit besluit ten grondslag? Zou dit niet een
wenselijkere vorm zijn, alleen al vanwege het feit dat de middelen
waarmee het Vumc is opgericht en in stand gehouden vrijwel volledig uit
publieke middelen bestaan? Graag zien deze leden een uitgebreide
onderbouwde reactie over waarom hier niet voor is gekozen. Kan de
regering een overzicht geven van de voor- en nadelen van beide vormen?
Ik verwijs de leden voor de beantwoording van deze vraag naar het
hierboven gegeven antwoord op de door de leden van de D66-fractie
gestelde vraag. Op dit moment bestaan er twee academische ziekenhuizen in de gemeente Amsterdam. Deze ziekenhuizen zijn verbonden
respectievelijk aan de Universiteit van Amstedam (een openbare
universiteit) en aan de Vrije Universiteit (een bijzondere universiteit).
Beide universiteiten krijgen vanuit de rijksbijdrage bekostiging voor de
werkplaatsfunctie van het aan hen verbonden academisch ziekenhuis. De
gelden hebben, ongeacht of deze worden verstrekt aan een openbare of
bijzondere instelling, een publiek karakter. Deze gelden mogen immers
slechts aan de publieke taak, te weten de werkplaatsfunctie van het
academisch ziekenhuis, worden besteed.
Wanneer de activa (en passiva) van AMC worden overgedragen aan de
Stiching Amsterdam UMC, dient de Stichting Amsterdam UMC de
publieke gelden nog steeds te besteden aan de publieke taak. Hierover
wordt in het jaarverslag van de respectievelijke universiteiten verantwoording afgelegd. De regering spreekt dan ook niet van een privatisering
van een rijksinstelling, maar van de samenvoeging van twee academische
ziekenhuizen.

17

ScienceGuide, 18 januari 2023, «Waarom wordt het Amsterdam UMC geprivatiseerd?»,
Waarom wordt het Amsterdam UMC geprivatiseerd? – ScienceGuide.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

13

Daarnaast vragen de leden als voornoemd of de regering de mening van
de heer P. Kwikkers18 deelt dat met het wetvoorstel niet enkel sprake is
van een codificatie van organisch gegroeide praktijk, maar dat sprake is
van het privatisering van een publiekrechtelijke instelling. Zo nee, waarom
niet? In hoeverre kan de Minister zijn verantwoordelijkheid voor het
onderwijsstelsel nog voldoende uitvoeren door de verminderende
betrokkenheid bij het Amsterdam UMC?
De twee academische ziekenhuizen in Amsterdam zijn in de loop van de
tijd steeds intensiever gaan samenwerken. In 2018 heeft een bestuurlijke
fusie plaatsgevonden. De stap die met dit wetsvoorstel wordt gezet is de
laatste stap in de samenvoeging van de twee academische ziekenhuizen.
Thans is Vumc (net als het Radboud UMC) een bijzonder academisch
ziekenhuis. Na inwerkingtreding van het wetsvoorstel blijven er twee
bijzondere academische ziekenhuizen bestaan in het stelsel. Met dit
wetsvoorstel wordt het bijzondere academische ziekenhuis te Amsterdam
(Amsterdam UMC) verbonden aan twee universiteiten (de VU en de UvA).
Weliswaar heeft de Minister van OCW niet de bevoegdheid de leden van
de Raad van Toezicht van de bijzondere academische ziekenhuizen te
benoemen (net als bij alle andere bijzondere instellingen in het hogeronderwijsstelsel), maar dat maakt niet dat ik als de Minister van OCW mijn
stelselverantwoordelijkheid niet waar kan maken. Voor deze bijzondere
academische ziekenhuizen geldt eenzelfde verantwoordingsplicht (via de
jaarverslagen) als voor de openbare ziekenhuizen. Daarnaast bestaat er
een verplichting van het bestuur van het bijzondere academische
ziekenhuis om de Minister van OCW alle gevraagde inlichtingen te
verstrekken. Daarnaast heb ik als de Minister van OCW een bevoegdheid
ten aanzien van de vaststelling en wijziging van de structuurregeling.
3.3. Samenwerking bijzondere universiteiten en academische
ziekenhuizen
De leden van de CDA-fractie lezen dat in de bijzondere academische
ziekenhuizen in Amsterdam (Vumc) en Nijmegen (Radboudumc) al wordt
gewerkt met een GBO19 en een GUO20 en dat hier dus sprake is van
codificatie van de bestaande situatie. Deze leden vragen of dit ook het
geval is met betrekking tot het op basis van Hoofdstuk 12 van de wet
verplichte periodiek overleg tussen bestuur van de geneeskundefaculteit
en de raad van bestuur van het academisch ziekenhuis. Wordt hier ook al
mee gewerkt in het VUmc en het Radboudumc of zal deze nieuwe
verplichting een wijziging van de huidige praktijk zijn?
In de structuurregeling die op grond van 12.18 WHW door de
Radboudumc is opgesteld, is opgenomen dat de algemene leiding van de
faculteit door het college van bestuur van de universiteit wordt
opgedragen aan de raad van bestuur van het ziekenhuis, met uitzondering
van (de leiding van) onderwijs, onderzoek en de inrichting van de
examens. De decaan (die tevens vicevoorzitter is van de raad van bestuur)
voert, overeenkomstig de reglementen van de universiteit, het bestuur
over de faculteit en draagt daarbij zorg voor onderwijs, onderzoek en de
inrichting van de examens. Besluiten betreffende onderwijs, onderzoek en
de inrichting van de examens blijven voorbehouden aan de decaan en
deze neemt die besluiten in overeenstemming met de overige leden van
de raad van bestuur. Omdat de decaan ook vicevoorzitter (en dus lid) van
de raad van bestuur is en de raad van bestuur wekelijks vergadert, kan
18

ScienceGuide, 18 januari 2023, «Waarom wordt het Amsterdam UMC geprivatiseerd?»,
Waarom wordt het Amsterdam UMC geprivatiseerd? – ScienceGuide.
19
GBO: gemeenschappelijk beleidsorgaan.
20
GUO: gemeenschappelijk uitvoeringsorgaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

14

worden gesteld dat sprake is van overleg tussen faculteitsbestuur en raad
van bestuur.
Zowel in de huidige situatie als ook na de samenvoeging maken de
decanen geneeskunde UvA en VU vanuit hun functie deel uit van de raad
van bestuur van Amsterdam UMC. Ook daarmee wordt invulling gegeven
aan de samenwerkingsverplichtingen.
4. Advies en openbare internetconsultatie
De leden van de D66-fractie begrijpen dat ervoor is gekozen om het
wetsvoorstel te wijzigen ten opzichte van de versie die in internetconsultatie is gegaan. Het belangrijkste verschil is dat de regeling voor de
bredere wettelijke inbedding van UMC’s niet meer in het wetsvoorstel is
opgenomen. Deze leden vinden het belangrijk dat het wettelijke kader en
inbedding van het publieke onderwijs en -onderzoek goed aansluit bij de
praktijk. Op die manier kan bijvoorbeeld medezeggenschap en toezicht op
een goede manier worden georganiseerd. De leden zijn benieuwd naar de
concrete vervolgstappen van de regering met betrekking tot de inbedding
van de UMC in de WHW.
De regering vindt het van belang dat voor een goede uitwerking onder
meer wordt bezien of in het kader van die samenwerkingsvorm sprake is
van evenwichtigheid in de bevoegdheden en eindverantwoordelijkheden
tussen universiteit en academisch ziekenhuis, de (wettelijke) toedeling van
de bevoegdheden van het college van bestuur, de decaan of het faculteitsbestuur en de raad van toezicht, aan de raad van bestuur, respectievelijk
raad van toezicht van het academisch ziekenhuis en of er sprake is van
evenwichtige verhoudingen tussen medezeggenschap van het UMC en de
medezeggenschap op universitair niveau. Ook zal de rechtspositie van het
personeel, dat zowel voor de faculteit geneeskunde als het academisch
ziekenhuis werkzaamheden verricht, moeten worden bezien. De regering
zal deze vraagstukken in afstemming met het veld verkennen, waarbij ook
zal worden bezien of voor deze onderwerpen nader onderzoek nodig is.
Als eerste stap in deze verkenning is een inventarisatie door de departementen van OCW en VWS, in afstemming met het veld, van voornoemde
en eventueel bijkomende vraagstukken. De verdere uitvoering van deze
verkenning en de verslaglegging daarvan, zal in 2023 worden gestart. De
regering zegt toe het verslag te zijner te delen met uw Kamer. De
uitkomsten van de verkenning en eventueel nader onderzoek zullen de
basis zijn voor de keuze van de regering op welke wijze de huidige
regelgeving moet worden aangepast. Een dergelijke aanpassing zal dan in
een dan daarvoor geschikt wetsvoorstel worden opgenomen.
De leden van de CDA-fractie lezen dat een adequate inbedding van UMC’s
in het stelsel van wet- en regelgeving nog nadere gedachtevorming
behoeft. In de memorie van toelichting wordt echter niet onderbouwd wat
de nut en noodzaak is van inbedding van UMC’s in de wet. Deze leden
vragen daarom of de regering (kort) kan aangeven wat de nut en
noodzaak hiervan is en welke doelen behaald moeten worden door het in
de wet opnemen van UMC’s. Welke problemen worden op dit moment in
de praktijk ervaren die ontstaan doordat UMC’s niet in de wet zijn
opgenomen?
De wettelijke bepalingen die zien op de samenwerking tussen academische ziekenhuizen en universiteiten, zoals opgenomen in hoofdstuk 12
van de WHW, vinden hun oorsprong in wetgeving uit 1993. Sinds de
inwerkingtreding van deze wettelijke bepalingen is de samenwerking
tussen universiteiten en academische ziekenhuizen verder uitgebouwd en
zijn verschillende samenwerkingsvormen ontstaan. De kaders die de wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

15

hiervoor biedt zijn ten volle benut en soms zijn de grenzen opgezocht. De
wet is niet meegegroeid met de UMC-vorming die in de loop van de jaren
negentig heeft plaatsgevonden. De regering vindt het van belang dat weten regelgeving actueel en toepasbaar is op de actuele situaties bij de
huidige umc’s. Zo zijn in de huidige situatie het academisch ziekenhuis en
de (faculteit geneeskunde van de) universiteit steeds meer met elkaar
verweven geraakt, terwijl in de huidige wet- en regelgeving strikt een
onderscheid wordt gemaakt tussen de taken en verantwoordelijkheden
van het academisch ziekenhuis enerzijds en de (faculteit geneeskunde van
de) universiteit anderzijds.
De leden als voornoemd vragen of de regering op hoofdlijnen kan
aangeven wat de reactie op het wetsvoorstel is geweest van de twee
betrokken academische ziekenhuizen (het AMC en het Vumc), de hieraan
verbonden universiteiten (de UvA en de VU) en de RU21.
AMC, Vumc, UvA en VU hebben gezamenlijk op de conceptversie van het
wetsvoorstel gereageerd. De inhoudelijke opmerkingen hadden hoofdzakelijk betrekking op de wijze waarop de UMC’s (toen nog onderdeel van
het wetsvoorstel) geregeld werden. Over het wetsvoorstel is veelvuldig
contact geweest met de betrokken instellingen. Het voorstel zoals het er
nu ligt voorziet in de behoefte van AMC en Vumc (en de UvA en VU) dat
het academisch ziekenhuis samengevoegd gaat worden, waarna
Amsterdam UMC aan beide universiteiten verbonden zal zijn.
De Radboud Universiteit heeft ook gereageerd op het concept
wetsvoorstel. Zij kunnen zich vinden in de wijze waarop de specifieke
situatie van de Radboud Universiteit (uitgaande van de Stichting Radboud
Universiteit) in de bijlage bij de WHW wordt geregeld. Verder hebben zij
opmerkingen gemaakt over de wijze waarop de UMC’s aanvankelijk in dit
wetsvoorstel werden geregeld. Zoals eerder gememoreerd is gekozen om
de UMC-vorming niet in dit wetsvoorstel mee te nemen. Daarvoor dient –
kort gezegd – een nadere verkenning plaats te vinden.
5. Inwerkingtreding
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er in dit proces tijd verloren
is gegaan. De beoogde inwerkingtreding was voorzien op 1 januari 2023,
maar nu is dat verlaat naar 1 januari 2024.
De regering hecht er aan dat bij de totstandstandkoming van een
wetsvoorstel alle belanghebbenden zorgvuldig worden betrokken en
gehoord. Dit heeft er inzake het onderhavige wetsvoorstel toe geleid dat
er, naar aanleiding van de opmerkingen uit de internetconsultatie,
opnieuw doordenking en afstemming met het veld en het Ministerie van
VWS heeft plaatsgevonden. Dit heeft gevolgen gehad voor de
doorlooptijd van dit wetsvoorstel. Om boekhoudkundige redenen is
inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel met ingang van enig
kalenderjaar gewenst. Amsterdam UMC heeft kenbaar gemaakt dat zij in
beginsel alle ten behoeve van dit wetsvoorstel noodzakelijke voorbereidende handelingen eind van het kalenderjaar (2023) kan afronden.

21

RU: Radboud Universiteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

16

Artikelsgewijze toelichting
Artikel I
Onderdeel C
De leden van de CDA-fractie constateren dat niet langer per artikel wordt
uitgeschreven welke bepalingen de openbare ziekenhuizen regelen en
welke bepalingen bekostigingsvoorwaarden zijn voor bijzondere
ziekenhuizen. De leden vragen of met deze wijziging in de praktijk
wijzigingen worden doorgevoerd in de bekostigingsvoorwaarden of dat
dit slechts een wetstechnische wijziging betreft.
De aanpassing van artikel 1.15 WHW betreft een wetstechnische wijziging.
In de verschillende hoofdstukken (hoofdstuk 2, hoofdstuk 4 en hoofdstuk
12) is in de reikwijdtebepaling opgenomen welke bepalingen gelden voor
de academische ziekenhuizen. Hierin is in hoofdstuk 2 en hoofdstuk 4
geen wijziging aangebracht. Wel is in hoofdstuk 12 bepaald dat de
bepalingen omtrent het gemeenschappelijk beleidsorgaan en het
gemeenschappelijk uitvoeringsorgaan – ook – van toepassing zijn op de
academische ziekenhuizen die verbonden zijn aan een bijzondere
universiteit. Deze inhoudelijke wijziging komt voort uit de ontwikkeling dat
de academische ziekenhuizen en de universiteiten niet meer uitgaan van
eenzelfde rechtspersoon. Dit maakt dat het noodzakelijk is – en dat
gebeurt in de praktijk ook – dat afstemming plaatsvindt tussen het
academisch ziekenhuis en de universiteit.
Onderdeel G
De leden van de CDA-fractie zien dat artikel 12.18, eerste lid van de WHW
(Structuurregeling, inlichtingenplicht, jaarverslag bijzonder academisch
ziekenhuis) zodanig wordt gewijzigd dat het bestuur van het bijzondere
academisch ziekenhuis de regels vaststelt inzake het bestuur en de
inrichting van die academisch ziekenhuizen, in afstemming met het
bestuur van de betreffende universiteit. Deze leden vragen wat in dit
verband «in afstemming met» precies inhoudt. Gaat het hier om het
vaststellen van de regels na overleg, in overleg of in overeenstemming
met het bestuur van de universiteit?
Bedoeld is tot uitdrukking te brengen dat de bijzondere academische
ziekenhuizen de regelen pas vaststellen na overleg met de universiteit
waaraan het ziekenhuis is verbonden. Dit sluit ook aan bij de bepalingen
omtrent het gemeenschappelijk beleidsorgaan en het gemeenschappelijk
uitvoeringsorgaan.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 276, nr. 6

17