Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1364

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 17 september 2018
De vaste commissie voor Europese Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
1 juni 2018 inzake de kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027 (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1349).
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft deze vragen beantwoord bij
brief van 14 september 2018. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Azmani
De adjunct-griffier van de commissie,
Buisman

kst-21501-20-1364
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

1

1
[COM (2018) 465 / IPA III]: Wat bedoelt de Europese Commissie precies
met «het verbeteren van de EU in de wereld» door middel van het
uitbreidingsbeleid? Doelt zij op bijvoorbeeld economisch, geopolitiek,
sociaal of militair vlak?
Antwoord:
Over de rol van het uitbreidingsbeleid in «het verbeteren van de positie
van de EU in de wereld» schrijft de Europese Commissie dat het uitbreidingsproces door middel van vergaande politieke en economische
hervormingen in de uitbreidingslanden een positief effect heeft op vrede,
democratie en veiligheid in Europa, en dat het de Unie in staat stelt om
globale uitdagingen het hoofd te bieden. Daarnaast, zo schrijft de
Commissie, geeft uitbreiding de EU meer gewicht en een sterkere stem in
internationale fora.
2
[COM (2018) 465 / IPA III]: De begrote toename van 1,7 miljard voor
toetredingssteun is op grond van welke argumenten?
Antwoord:
In de Westelijke Balkanstrategie van 2018 betoogt de Commissie dat
stabiliteit en welvaart in de Westelijke Balkan om meerdere redenen
belangrijk zijn voor de EU, en dat pretoetredingssteun een significant
instrument is in het bevorderen hiervan. De Commissie geeft aan dat de
tenuitvoerlegging van deze strategie meer financiële middelen zal
vereisen. Dit wordt gereflecteerd in het budget voor IPA III. Nederland zal
de Commissie om een nadere toelichting vragen. Overigens vindt
financiering in de periode 2018–2020 plaats door middel van herschikkingen binnen het bestaande budget van IPA II.
3
[COM (2018) 465 / IPA III]: Heeft de geïntensiveerde samenwerking op
gebied van veiligheid en migratie ook een militaire component? Zo ja, wat
is de verhouding met Frontex? En kan Frontex ook via deze weg meer
financiering verwachten?
Antwoord:
IPA III bevat, net als IPA I en IPA II, geen militaire component. Er is geen
connectie met Frontex.
4
[COM (2018) 465 / IPA III]: Zijn er ook sancties opgenomen in het voorstel
voor uitbreidingssteun?
Antwoord:
Ja. Los van het feit dat de toegang tot fondsen gebaseerd zal worden op
criteria zoals de verwachte impact en voortgang op het gebied van
rechtsstaat, fundamentele rechten en openbaar bestuur, kunnen administratieve sancties opgelegd worden wanneer de financiële belangen van de
EU in het geding komen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van fraude,
corruptie of andere onwettige activiteiten.
5
[COM (2018) 465 / IPA III]: Betekent de voorziene flexibiliteit van de
uitbreidingssteun op thema’s, in plaats van landenenveloppen, ook dat de
mogelijkheid bestaat dat het begrote budget niet wordt uitgegeven? En zo
ja, wat gebeurt er dan met overschot/tekort?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

2

Antwoord:
Ja, die mogelijkheid bestaat. De Commissie stelt voor dat onbenutte
vastleggingen en betalingen automatisch worden overgeheveld naar het
eerstvolgende financiële jaar en dat deze als eerst aangesproken worden
in dat jaar. Bedragen die vrijkomen door het (gedeeltelijk) uitblijven van
implementatie van programma’s in IPA III zullen in het voorstel van de
Commissie beschikbaar worden gesteld aan het budget van IPA III.
Het kabinet is geen voorstander van het doorschuiven van geannuleerde
vastleggingen naar het volgende jaar. Deze vastleggingen behoren te
vervallen. Dit behoudt druk op de Commissie en begunstigden om
vastleggingen tijdig tot een betaling te laten komen.
6
[COM (2018) 465 / IPA III]: Welke vragen is het kabinet van plan te gaan
stellen over de invulling van het budget zoals aangegeven in het
BNC-fiche onder het kopje 5 «financiële consequenties»?
Antwoord:
Zoals aan uw Kamer werd vermeld in de Kabinetsappreciatie van het
Commissievoorstel voor het MFK 2021–2027, is Nederland van mening
dat de pretoetredingssteun aan Turkije fors verminderd kan worden, en
dat dit navenant zichtbaar moet zijn in de hoogte van middelen voor dit
instrument. Het kabinet zal dus om verlaging van het budget voor IPA III
verzoeken. Hoewel het kabinet vaststelt dat er momenteel onvoldoende
draagvlak is in de Raad voor het opschorten van pretoetredingssteun aan
Turkije zal het hiervoor blijven pleiten.
Conform de motie-Van Ojik/Van den Hul (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1207)
zal het kabinet aan de Commissie verzoeken om steun aan het maatschappelijk middenveld in Turkije, indien opschorting niet haalbaar blijkt. Over
de invulling van het budget voor IPA III heeft de Commissie tot dusver
geen voorstellen gedaan.
7
[22 112, nr. 2626 / Cohesiefonds]: Hoe worden het EFRO- en het Cohesiefonds volgens het voorstel precies «vereenvoudigd en geflexibiliseerd»
ten opzichte van de huidige situatie?
Antwoord:
De Europese Commissie stelt voor het aantal restrictieve regels voor de
tenuitvoerlegging van de fondsen sterk te verminderen, waarbij een groot
aantal bijzondere bepalingen voor grote projecten, projecten die
inkomsten genereren, en projecten met uitgaven buiten het programmagebied, worden geschrapt. Andere voorgestelde maatregelen om de
ten uitvoerlegging van de fondsen te vereenvoudigen en meer flexibiliteit
aan te brengen zijn:
• De programmering wordt strategischer en enigszins gestroomlijnd,
waarmee overlap tussen de partnerschapsovereenkomst en de
programma’s zoveel mogelijk wordt voorkomen. De programmering
bestaat uit programma’s (beschrijving hoe lidstaat de middelen wil
inzetten) en een partnerschapsovereenkomst (overkoepelend
strategisch document met o.a. beschrijving samenhang en synergie
tussen de programma’s). In gevallen van kleine wijzigingen is het niet
langer nodig een officieel wijzigingsverzoek in te dienen bij de
Europese Commissie.
• Ter bevordering van de flexibiliteit wordt het mogelijk tot maximaal
5%, van een fonds over te hevelen naar een ander fonds.
• In het geval dat een management- en beheersysteem geen grote
wijzigingen vertoont ten opzichte van de programmaperiode

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

3

•

•

•

•

2014–2020 is het niet noodzakelijk opnieuw een aanwijzingsprocedure
te doorlopen.
Om de controlelast te verminderen wordt de verplichting om een
aparte certificeringsautoriteit in te richten afgeschaft; het gebruik van
het single audit principe beter benut; en een gecoördineerde auditaanpak van de Commissieaudits en de audits van de auditautoriteit
voorgeschreven. Daarnaast krijgen auditors meer mogelijkheden risico
gebaseerd te controleren en te steunen op de werkzaamheden die al
verricht zijn door de managementautoriteiten. Ook wordt het mogelijk
voor programma’s met een goede staat van dienst (een laag foutpercentage en een goed functionerend beheers- en controlesysteem) in
aanmerking te komen voor een lichter controleregime.
Op vrijwillige basis kan (een deel van) de Europese bijdrage aan de
programma’s worden verrekend op basis van resultaten in plaats van
gemaakte kosten. Omdat aan de onderbouwing van kosten veel
specifieke, administratieve, voorwaarden worden gesteld, kan de
mogelijkheid tot afrekening op basis van resultaten leiden tot een
vereenvoudiging.
In de verordening wordt een aantal off-the-shelf vereenvoudigde
kostenopties vastgelegd. Dit zijn vereenvoudigde kostenopties die
door de Europese Commissie zijn vastgesteld. Dit bespaart de lidstaat
werk omdat zij zelf geen berekening hoeft te maken waarvan op
voorhand niet zeker is dat deze door de Commissie zou worden
geaccepteerd.
Het wordt verplicht de programma’s aan te passen naar aanleiding van
de tussentijdse evaluatie in 2025, zodat ook prioriteiten die tijdens
initiële programmering niet waren voorzien, bijvoorbeeld door nieuwe
uitdagingen in de landspecifieke aanbevelingen, gefinancierd kunnen
worden en/of tijdig kan worden bijgestuurd bij niet goed functionerende programma’s.

8
[22 112, nr. 2626 / Cohesiefonds]: Wat is de financiële implicatie van het
openhouden van het cohesiefonds voor alle regio’s? Wat voor mogelijke
gevolgen heeft dit voor de effectiviteit van het fonds?
Antwoord:
Het Cohesiefonds is uitsluitend beschikbaar voor lidstaten met een BNI
per hoofd van de bevolking dat lager is dan 90% van het gemiddelde van
de EU-27. Het doel hiervan is dat de middelen uit het Cohesiefonds terecht
komen in de lidstaten waar deze het meest toegevoegde waarde hebben.
Voor EFRO geldt dat de middelen in principe over alle Europese regio’s
beschikbaar zijn. Nederland zet in op een sterkere focus op de minst
welvarende lidstaten.
9
[22 112, nr. 2626 / Cohesiefonds]: Welke voorwaarden worden gesteld
voor subsidieverlening van het EFRO- en het Cohesiefonds? Moeten er
bijvoorbeeld private partners worden betrokken bij de uitvoering?
Antwoord:
Om in aanmerking te komen voor een vergoeding uit het Europees Fonds
voor Regionale Ontwikkeling of het Cohesiefonds moeten acties bijdragen
aan de realisatie van de in de verordening vastgelegde doelstellingen. De
actie mag nog niet voltooid zijn voordat de aanvraag tot subsidieverlening
is ingediend. Daarnaast geldt de verplichting tot nationale, decentrale
en/of private cofinanciering. Er worden in de verordening geen aanvullende vereisten gesteld aan het aantal of het type partners dat bij de actie
wordt betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

4

10
[22 112, nr. 2626 / Cohesiefonds]: Op basis waarvan is er een noodzaak
vastgesteld voor het vereenvoudigen van de uitvoering van en de controle
op het cohesiebeleid?
Antwoord:
De noodzaak van vereenvoudiging wordt breed gedeeld door betrokken
partijen zoals begunstigden, uitvoerders, lidstaten, de Europese
Commissie en de Europese Rekenkamer. Deze noodzaak komt voornamelijk voort uit de administratieve lasten en rechtsonzekerheid die de
complexiteit van de fondsen met zich meebrengt en die als beperkend
wordt ervaren door begunstigden. Ook de vertraging bij de implementatie
van het cohesiebeleid in het huidige MFK speelt een rol bij de overwegingen om te vereenvoudigen. Daarnaast zijn de uitvoeringskosten voor
de lidstaten hoog, zoals voor Nederland ook blijkt uit de beantwoording
van de motie Hijink1 over de uitvoeringskosten van Nederlandse
overheden. Om de besteding van de middelen van de fondsen effectiever
en efficiënter te maken moeten administratieve- en controlelasten worden
teruggebracht.
11
[22 112, nr. 2626 / Cohesiefonds]: Wat voor resultaatindicatoren zijn er
geformuleerd?
Antwoord:
In totaal zijn er voor het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en
het Cohesiefonds 85 gemeenschappelijke resultaatindicatoren geïdentificeerd. De resultaatindicatoren hebben onder andere betrekking op het
aantal MKB’ers dat van de fondsen profiteert, het aantal banen dat wordt
gecreëerd, het aantal huishoudens/bedrijven en gebouwen met verbeterde energieprestaties en het aantal personen/huishoudens/bedrijven
met toegang tot verbeterde infrastructuur. Voor een integraal overzicht
van de resultaatindicatoren verwijs ik u naar bijlage I van de
EFRO/Cohesiefonds Verordening (2018/0197 (COD)).
12
[22 112, nr. 2626 / Cohesiefonds]: Hoe wordt ervoor gezorgd dat de regio
die de fondsen heeft toegewezen gekregen primair blijft profiteren als de
beperking op grensoverschrijdende samenwerking wordt geschrapt?
Antwoord:
In de verordening is vastgelegd dat iedere geselecteerde actie moet
bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van het operationeel
programma dat voor de betreffende regio is opgesteld. Hiermee wordt
gewaarborgd dat uitsluitend acties worden geselecteerd die ten goede
komen aan de regio, zonder dat de implementatie per definitie op het
grondgebied van deze regio hoeft plaats te vinden.
13
[22 112, nr. 2626 / Cohesiefonds]: Welke maatregelen of aanpassingen zijn
nodig om de subsidiariteitstoets volledig positief te beoordelen?
Antwoord:
Om de subsidiariteitstoets van het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling en het Cohesiefonds positief te kunnen beoordelen is het
noodzakelijk dat uitsluitend acties met Europees toegevoegde waarde met
de fondsen worden gefinancierd. Om deze reden is het kabinet

1

Kamerstuk 21 501-20 nr. 1356.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

5

voorstander van een sterkere focus op de minst ontwikkelde lidstaten en
innovatie gericht op het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen.
14
[22 112, nr. 2633]: Hoe onderscheidt het Hervormingsondersteuningsprogramma zich van de Europese Structuur- en Investeringsfondsen
(ESI-fondsen)?
Antwoord:
Het Hervormingsondersteuningsprogramma is door de Commissie
voorgesteld als apart fonds naast de ESI-fondsen. Het programma richt
zich – in tegenstelling tot de ESI-fondsen – in principe niet op investeringen, maar op het stimuleren en ondersteunen van hervormingen. De
Commissie motiveert deze keuze met de toelichting dat de ESI-fondsen
alleen investeringsgerelateerde aspecten van hervormingen kunnen
ondersteunen, maar dat de ESI-fondsen niet financieel kunnen bijdragen
aan het ontwerp en de implementatie van hervormingen op alle beleidsterreinen zoals geïdentificeerd als hervormingsrelevant in het Europees
Semester. Ook kunnen de ESI-fondsen niet financieel bijdragen aan
hervormingen die puur regelgevend zijn en die geen implementatie- of
investeringskosten hebben.
Uitkeringen via het financiële ondersteuningsinstrument binnen het
Hervormingsondersteuningsprogramma zijn daarom ook niet gerelateerd
aan de omvang, kosten of onderliggende investeringen die gepaard gaan
met de betreffende hervorming. Zoals aangegeven in het BNC-fiche
behoeft de samenhang van het Hervormingsondersteuningsprogramma
met de ESI-fondsen wat het kabinet betreft nadere verduidelijking.
15
[22 112, nr. 2633]: Wat bedoelt de Europese Commissie met «calls» om
lidstaten in de gelegenheid te stellen om hervormingsvoorstellen te doen?
Hoe verhoudt dat zich tot het vrijwillige karakter van het programma?
Antwoord:
Het budget van het financiële ondersteuningsinstrument binnen het
Hervormingsondersteuningsprogramma zal in stappen beschikbaar
komen. In de eerste twintig maanden van het programma zal de eerste
helft van het budget (EUR 11 miljard) beschikbaar zijn voor alle lidstaten
volgens de verdeelsleutel zoals voorgesteld in de verordening, op basis
van vrijwillige benutting. Na twintig maanden komt ook de tweede EUR
11 miljard beschikbaar, plus het resterende bedrag dat niet is benut in de
eerste twintig maanden.
Zolang er budget resteert zal de Commissie in deze tweede fase met
regelmaat alle lidstaten via oproepen tot het indienen van hervormingsvoorstellen (zogenoemde calls) in de gelegenheid stellen om vrijwillig
hervormingsvoorstellen in te dienen. Bij elke oproep kunnen lidstaten
opnieuw hun maximumbedrag volgens de verdeelsleutel ontvangen, mits
zij voldoende ambitieuze hervormingsvoorstellen indienen. Als binnen
een bepaalde periode na een oproep er nog budget resteert, omdat niet
alle lidstaten hervormingsvoorstellen hebben ingediend, volgt er een
nieuwe call voor het resterende bedrag, waarbij opnieuw alle lidstaten tot
hun maximumbedrag het resterende budget kunnen benutten. Met dit
systeem van calls worden lidstaten geprikkeld voortvarend aan de slag te
gaan met hervormingen, al blijft deelname volledig vrijwillig.
In het geval dat er aan het einde van de looptijd per eind 2027 nog budget
resteert, zal dit volgens de gebruikelijke begrotingssystematiek vrijvallen
binnen de EU-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

6

16
[22 112, nr. 2633]: Wat gebeurt er met het budget voor het Hervormingsprogramma als het niet maximaal wordt aangesproken?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 15. In het geval dat er aan het einde van de looptijd
van het programma nog budget resteert, zal dit volgens de gebruikelijke
begrotingssystematiek vrijvallen binnen de EU-begroting.
17
[22 112, nr. 2633]: Waarom is er gekozen om geen koppeling te maken
tussen de kosten van het hervormingsplan en het toekennen van de
financiële bijdrage?
Antwoord:
De Commissie heeft voorgesteld om de financiële ondersteuning vorm te
geven los van de eventuele kosten van een hervorming, omdat de
financiële prikkel aan moet sluiten op alle geïdentificeerde hervormingen
in het Europees Semester. Een deel van die hervormingen heeft geen
directe investerings- of implementatiekosten, omdat deze hervormingen
vooral regelgevend van aard zijn. De Commissie is van mening dat
lidstaten ook bij deze hervormingen door een financiële prikkel overgehaald kunnen worden om alsnog of sneller te hervormen, bijvoorbeeld
doordat de financiële bijdrage na afloop van de implementatie tegemoet
kan komen aan de politieke of economische kosten op de korte termijn,
temeer als de baten van de hervorming zich pas op de lange termijn
materialiseren.
18
[22 112, nr. 2633]: Voegt de convergentiefaciliteit voorwaarden toe aan de
bestaande procedure voor toetreding tot de eurozone? Zo ja, welke?
Antwoord:
Nee. De voorgestelde convergentiefaciliteit beoogt slechts financiële en
technische assistentie te bieden aan lidstaten bij hun inspanningen om te
voldoen aan de bestaande criteria voor toetreding tot de eurozone. Het
staat lidstaten die willen toetreden tot de eurozone vrij al dan niet van
deze faciliteit gebruik te maken.
19
[22 112, nr. 2633]: Bevat deze Verordening een evaluatieclausule en hoe
ziet die eruit?
Antwoord:
Ja. Artikel 35 van de voorgestelde verordening bevat evaluatiebepalingen.
De Commissie dient het Europees Parlement, de Raad, het Europees
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s te voorzien
van een onafhankelijke mid-term evaluatie ten laatste na vier jaren na de
start van de implementatie van het programma, en van een onafhankelijke
ex post evaluatie ten laatste vier jaren na het einde van de programmaperiode. De evaluatie dient elk van de drie instrumenten in het programma
te dekken.
20
[22 112, nr. 2633]: Bereikt het huidige Europese Semester nog niet de
gewenste resultaten?
Antwoord:
Het Europees Semester heeft sinds de introductie in 2011 aanzienlijk
bijgedragen aan het onderlinge inzicht in en gezorgd voor de onderlinge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

7

identificatie van structurele hervormingen, macro-economische onevenwichtigheden in de lidstaten en de daaruit voortvloeiende hervormingsprioriteiten. Lidstaten worden zo in het Semester door de Commissie en
mede-lidstaten geprikkeld tot het versterken van hun economische
structuur en moeten zich verantwoorden voor hun economisch en
budgettair beleid. Tegelijkertijd blijft de implementatie achter van als
prioritair geïdentificeerde hervormingen, met name zoals aangeduid in de
jaarlijkse landspecifieke aanbevelingen: slechts een minderheid van de
hervormingsprioriteiten is over de afgelopen jaren op significante of
volledige wijze door de aangesproken lidstaten geïmplementeerd.
Het kabinet acht inzet op implementatie van gemaakte Europese
afspraken, structurele hervormingen en landspecifieke aanbevelingen
daartoe in het kader van het Europees Semester van groot belang. Het
kabinet is daarom ook voorstander van het versterken van de koppeling
tussen de EU-begroting en de uitvoering van structurele hervormingen,
zodat lidstaten extra worden geprikkeld om de hervormingsprioriteiten
ook daadwerkelijk te implementeren. Het kabinet is daarom in beginsel
ook positief over de inbedding van het financiële ondersteuningsinstrument van het voorgestelde Hervormingsondersteuningsprogramma in
het Europees Semester, omdat het instrument op deze wijze de reeds
bestaande peer pressure en peer review tussen lidstaten in de Raad kan
versterken.
21
[22 112, nr. 2633]: Leidt het creëren van een extra financiële prikkel voor
structurele hervormingen, in combinatie met het verhogen van de
nationale afdracht, niet tot meer Europeanisering van het economisch
beleid?
Antwoord:
De structurele hervormingen die kwalificeren voor de financiële prikkel
kunnen door lidstaten zelf worden aangedragen. Weliswaar zijn de
hervormingsprioriteiten zoals geïdentificeerd in het Europees Semester
leidend, maar het is aan lidstaten zelf om, indien zij op vrijwillige basis
gebruik willen maken van dit programma, een hervormingsvoorstel in te
dienen. Het voorstel onderstreept ook het belang van dit initiatief aan de
kant van de lidstaat, omdat het voor succesvolle hervormingen cruciaal is
dat de lidstaat zelf eigenaarschap toont en zelf concreet maatregelen
voorstelt ter invulling van de geïdentificeerde hervormingsuitdagingen.
Het kabinet is voorstander van het versterken van de koppeling tussen de
EU-begroting en de uitvoering van structurele hervormingen.
22
[COM(2018) 325]: Wat betekent het principe van «gebalanceerd budget»
zoals gehanteerd door de Europese Commissie?
Antwoord:
Het principe van «gebalanceerd budget» betekent dat de begroting moet
sluiten: de inkomsten- en uitgavenzijde zijn gelijk. Surplussen worden
gerestitueerd aan de lidstaten. Bij tekorten moeten de lidstaten meer
afdragen.
23
[COM(2018) 325]: Wat bedoelt de Europese Commissie met «synergie» in
de interactie tussen de verschillende eigen middelen?
Antwoord:
De Commissie geeft aan dat door gebruik te maken van verschillende
inkomstenbronnen de veerkracht en het aanpassingsvermogen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

8

EU-begroting worden versterkt. Het kabinet ziet geen duidelijke synergie
in de interactie tussen de eigen middelen, zoals de Commissie stelt.
24
[COM(2018) 325]: Wat zijn de achterliggende motivatie en gronden om de
inningskosten van de douanerechten te verlagen van 20 naar 10 procent?
Antwoord:
De Commissie stelt dat de verlaging van de perceptiekostenvergoeding
van 20 naar 10% ervoor zorgt dat de financiële steun voor het innen van
de douanerechten beter in lijn wordt gebracht met de daadwerkelijk
gemaakte kosten (douane-uitrusting, douaniers en informatiesystemen).
Op dit moment zou de financiële steun volgens de Commissie hoger zijn
dan de daadwerkelijk gemaakte kosten, o.a. door automatisering en lagere
controle intensiteit. Een hogere perceptiekostenvergoeding resulteert in
een lagere netto bijdrage van traditionele eigen middelen aan de EU. Ten
slotte stelt de Commissie dat sprake is van onevenwichtigheden tussen de
lidstaten. Lidstaten met langgerekte grenzen zouden meer vergoeding
moeten ontvangen voor hun douanewerkzaamheden, terwijl het grootste
deel van de perceptiekostenvergoeding nu naar lidstaten gaat waar grote
havens gevestigd zijn.
Het kabinet zal tijdens de onderhandelingen inzetten op het behoud van
de perceptiekostenvergoeding op 20%. Volgens het kabinet strookt het
voorstel van de Commissie niet met de te verwachten forse toename in
douanekosten in Nederland (en andere landen dichtbij het VK) als gevolg
van Brexit. Nederland sluit zich ook niet aan bij de koppeling die de
Commissie maakt tussen de ontvangen perceptiekostenvergoeding in het
verleden en investeringen in douaneapparatuur.
25
[COM(2018) 325]: Wat zijn de budgettaire gevolgen voor Nederland als
gevolg van minder inkomsten uit douanerechten?
Antwoord:
In 2017 bedroeg de perceptiekostenvergoeding (20%) voor Nederland
circa 0,6 miljard EUR. De directe budgettaire gevolgen van een halvering
van de perceptiekostenvergoeding naar 10%, betekent op basis hiervan
een tegenvaller van circa 0,3 miljard EUR per jaar. Doordat alle lidstaten
een hoger deel van hun invoerrechten afdragen, hoeven er bij een
gelijkblijvende begroting minder andere eigen middelen te worden
opgehaald. Het netto-effect ligt dan ook iets lager dan 0,3 miljard EUR. De
precieze budgettaire gevolgen zijn nog niet vast te stellen, aangezien deze
afhankelijk zijn van de hoogte van de douaneheffingen in het nieuwe MFK.
26
[COM(2018) 325]: Hoe gaat de «balans» gegarandeerd worden tussen de
afdrachten van de lidstaten die buiten het vastgelegde percentage van 1%
BNP vallen, daar zijnde de afroming van douanerechten, CCCTB, ETS,
plastic taks, in het licht van het uitfaseren van correcties?
Antwoord:
De balans tussen de verschillende onderdelen van het MFK en het EMB is
inzet van de MFK-onderhandelingen. Het kabinet zet daarbij onder andere
in op het voorkomen van een stijging van de afdrachten als gevolg van de
Brexit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

9

27
[COM(2018) 325]: Wat verwacht het kabinet aan budgettaire gevolgen
voor inkomsten en afdrachten als gevolg van de introductie van de
CCCTB? En hoe verhoudt dat zich percentueel tot andere lidstaten?
Antwoord:
Over de CCTB en de CCCTB-voorstellen wordt in Brussel nog onderhandeld. Zowel de Tweede als de Eerste Kamer hebben een negatief
subsidiariteitsoordeel gegeven aan de CCTB en de CCCTB. Introductie van
de CCTB en de CCCTB is nu niet aan de orde. Verder geldt dat Nederland
in den brede terughoudend staat tegenover de introductie van nieuwe
eigen middelen. De precieze budgettaire gevolgen zijn nog niet vast te
stellen aangezien dit mede afhankelijk is van de uitkomst van de onderhandelingen over de totale omvang van het MFK. Eventuele inkomsten uit
nieuwe eigen middelen verlagen de benodigde financiering van de
EU-begroting via het BNI-middel. Hierover is op dit moment nog
onvoldoende informatie beschikbaar. Er valt wel een indicatie te geven
van het Nederlandse aandeel in de potentiële CCCTB-opbrengst. Op basis
van informatie van de Europese Commissie is de voorlopige inschatting
van het kabinet dat het Nederlandse aandeel in het voorgestelde
CCCTB-middel een kleine 7% van het totaal bedraagt, wat neerkomt op ca.
0,75 miljard EUR, op basis van de door de Commissie genoemde
totaalomvang in haar voorstel. Hierbij moet aanvullend nog worden
opgemerkt dat de CCCTB volgens inschattingen van de Commissie voor
Nederland leidt tot lagere vennootschapbelasting-inkomsten.
28
[COM(2018) 325]: Hoe verhoudt de afdracht aan Brussel van inkomsten uit
het ETS systeem zich tot de intentie van het kabinet om een nationale
minimum emissieprijs te introduceren?
Antwoord:
De afdracht vanuit de inkomsten van het ETS die de Europese Commissie
voorstelt en de ontwikkeling van een nationale minimum CO2-prijs zijn
separate voorstellen en niet gerelateerd.
29
[COM(2018) 325]: Wat voor budgettaire gevolgen heeft de afdracht van
20% van ETS inkomsten voor Nederland?
Antwoord:
De precieze budgettaire gevolgen zijn nog niet vast te stellen aangezien
deze afhankelijk zijn van de uitkomst van de onderhandelingen over de
totale omvang van het MFK. Eventuele inkomsten uit nieuwe eigen
middelen verlagen de benodigde financiering van de EU-begroting via het
BNI-middel. Hierover is op dit moment nog onvoldoende informatie
beschikbaar. Er valt wel een indicatie te geven van het Nederlandse
aandeel in de ETS opbrengst. Op basis van informatie van de Europese
Commissie is de voorlopige inschatting van het kabinet dat het Nederlandse aandeel in het voorgestelde ETS-middel ongeveer 4% van het
totaal bedraagt, wat neerkomt op ca. 0,1 miljard EUR op basis van de door
de Commissie genoemde totaalomvang in haar voorstel.
30
[COM(2018) 325]: Wat is het verwachte effect op plasticproductie bij de
introductie van een taks van 80 cent per kilo?
Antwoord:
De Commissie verwacht dat met de introductie van een eigen middel op
basis de hoeveelheid niet-gerecycled plastic lidstaten een prikkel hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

10

om hun recycling rate te verhogen en/of de plasticproductie terug te
brengen. De Commissie heeft geen informatie gegeven over het te
verwachten effect op de plasticproductie. Daarnaast is het geen directe
belasting op niet-gerecycled plastic, maar een eigen middel op basis
daarvan. Het is aan lidstaten zelf om te bepalen of en hoe ze maatregelen
nemen om de plasticproductie te beperken of de recycling te verhogen.
31
[COM(2018) 325]: Hoe zal de plastic taks worden geïnd?
Antwoord:
Het betreft een afdracht op basis van de hoeveelheid niet-recyclede
plasticverpakkingen per lidstaat. Deze afdracht betreft in de voorgestelde
vorm geen plastic-belasting en het wordt dus niet «geïnd» bij burgers.
Indien de lidstaten instemmen met voorstel, vindt de betaling op
vergelijkbare wijze plaats als de BNI-afdracht via de algemene middelen
van het Rijk.
32
[COM(2018) 325]: Wat is de totale budgettaire impact voor Nederland van
het eigen middelenvoorstel van de Europese Commissie?
Antwoord:
Het eigen middelen voorstel bestaat uit een aantal onderdelen. Ten eerste
stelt de Commissie een aantal nieuwe eigen middelen voor. Daarnaast
stelt de Commissie voor om het BTW-middel te hervormen en de
perceptiekostenvergoeding voor de invoerrechten te verlagen van 20%
naar 10%. Tot slot stelt de Commissie voor om alle huidige kortingen uit te
faseren.
Op basis van tentatieve informatie van de Commissie zou de Nederlandse
afdracht als gevolg van het geïsoleerde effect van het eigen middelen
voorstel toenemen met ca. ¾ miljard EUR in 2021 oplopend tot ca.
1¾ miljard EUR in 2027.
Onderstaande tabel geeft het effect weer in 2021 en 2027 van het eigen
middelen voorstel (bedragen in miljarden EUR).
Maatregel

Raming effect 2021

Raming effect 2027

Totaal effect

+ ¾ mrd

Ca. + 1¾ mrd

33
[COM(2018) 325]: Blijft de bevoegdheid voor inning en handhaving
gegarandeerd bij de lidstaten onder het eigen middelenbesluit?
Antwoord:
In het voorstel voor het Eigen middelenbesluit blijven lidstaten verantwoordelijk voor de inning en handhaving.
34
[COM(2018) 325]: Kan het kabinet een overzicht geven van de «andere
potentiële inkomsten» die voortkomen uit EU-beleid, zoals beschreven
wordt onder het «vaststellen van het principe dat toekomstige inkomsten
uit EU-beleid naar het EU-budget vloeien»?
Antwoord:
De Commissie heeft nog geen inzicht gegeven om welke «andere
potentiele inkomsten» het gaat. De Commissie heeft wel een enkel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

11

voorbeeld gegeven: het Europees systeem voor reisinformatie en
-autorisatie (ETIAS). Volgens het ETIAS-voorstel van de Commissie
betalen niet-visum plichtige reizigers uit derde landen een heffing om de
Schengenzone te kunnen bezoeken. In de verordening worden deze
middelen als geoormerkte inkomsten gebruikt om de uitvoering en het
onderhoud van ETIAS te financieren. Middelen die overblijven vloeien
naar de EU-begroting.
Nederland is het niet eens met het principe dat toekomstige inkomsten uit
EU-beleid naar de EU-begroting zouden moeten vloeien. Alleen inkomsten
die expliciet als eigen middel zijn bestempeld, mogen automatisch in de
EU-begroting vloeien. Nederland zal tijdens de onderhandelingen pleiten
voor handhaving van de status quo waarin inkomsten op basis van
EU-beleid standaard aan de lidstaten toekomen, tenzij expliciet anders
wordt besloten, zoals bij de visa-inkomsten.
35
[COM(2018) 325]: Hoe gaat het kabinet voorkomen dat dit «toekomstige
inkomen uit EU-beleid» principe in strijd is met de bevoegdheidsverdeling
zoals vastgelegd in het Verdrag van Lissabon?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 34.
36
[COM(2018) 325]: Hoe verhouden de voorgestelde «implementerende
handelingen» in het eigen middelenbesluit zich tot de bevoegdheidsverdeling?
Antwoord:
De implementerende handelingen voor de eigen middelen worden
overeenkomstig artikel 311 VWEU vastgelegd in een Raadsverordening.
Volgens deze verordening moeten de lidstaten alle benodigde maatregelen treffen om de eigen middelen beschikbaar te maken voor de
Commissie. De lidstaten verrichten de controles en onderzoeken
betreffende de berekening, vaststelling en beschikbaarstelling van de
eigen middelen. De lidstaten voeren op verzoek van de Commissie
aanvullende controlemaatregelen uit. De Commissie kan zelf inspecties ter
plaatse uitvoeren.
37
[COM(2018) 325]: Is het mogelijk om budgetoverschot terug te laten
vloeien naar de lidstaten, in tegenstelling tot het voorstel voor overheveling naar het volgende budgetjaar in artikel vijf? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Het budgetoverschot wordt overgeheveld naar het volgende jaar en wordt
vervolgens in dat jaar verrekend met de afdrachten van de lidstaten. Dit is
onder het huidige MFK ook het geval. Zie bijvoorbeeld de tweede
aanvullende begroting voor 2018 waarin het surplus over 2017 wordt
verwerkt2.
38
[22 112, nr. 2672]: Op welke manier wordt het Asiel en Migratiefonds
(AMF) anders dan het Asiel, Migratie en Integratiefonds (AMIF)?

2

Kamerstuk 21 501-03, nr. 118.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

12

Antwoord:
Het voorstel verschilt in meerdere opzichten van het AMIF. Het
AMF-voorstel is gebaseerd op de evaluaties van de fondsen onder het
huidige MFK (waaronder zowel de interim- evaluatie van het AMIF als de
evaluaties van het Europees Vluchtelingen Fonds, Europees Integratie
Fonds, en Europees Terugkeer Fonds) en ambieert om deze kritische
reflecties mee te nemen in het huidige voorstel.
Voorbeelden van substantiële veranderingen zijn:
• De groei aan voorgestelde financiële middelen (van ruim 3 miljard EUR
naar ruim 10 miljard EUR);
• Het hogere percentage voor de thematische faciliteit met het oog op
meer flexibiliteit in de financiële toewijzingen (van 22% naar 40%);
• Hogere flexibiliteit voor lidstaten om hun middelen te verdelen over de
verschillende pijlers (van bepaalde minimum en maximum percentages naar vrije indeling).
• De middelen voor de middellange en lange termijn integratie van
asielzoekers worden overgeheveld naar het ESF+.
39
[22 112, nr. 2672]: Waarom wordt het nieuwe AMF niet meer voor
middellange- en lange integratiemaatregelen gebruikt?
Antwoord:
De Europese Commissie stelt in haar voorstel voor dat alleen korte termijn
integratiemaatregelen onder het AMF zullen vallen. De Commissie stelt
voor dat middellange en lange termijn integratiemaatregelen onder het
ESF+ zullen vallen.
40
[22 112, nr. 2672]: Hoe wordt de 60% van het budget over de verschillende
lidstaten verdeeld?
Antwoord:
Van het AMF zal 60% door middel van een verdeelsleutel over de lidstaten
worden verdeeld. Van het bovengenoemde bedrag ontvangt elke lidstaat
aan het begin van de programmeringsperiode eenmalig een vast bedrag
van 5 miljoen EUR. Vervolgens worden de resterende financiële middelen
verdeeld op basis van de volgende criteria:
– 30% voor asiel, waarvan 60% voor het aantal eerste asiel aanvragen;
30% voor het aantal mensen met internationale bescherming; en 10%
voor het aantal hervestigingen.
– 30% voor legale migratie en integratie, waarvan 60% voor het aantal
mensen met een eerste verblijfsvergunning; en 40% voor het totaal
aantal derdelanders in een lidstaat.
– 40% voor de aanpak van irreguliere migratie, met inbegrip van
terugkeer, waarvan 50% voor terugkeer verzoeken; en 50% voor het
daadwerkelijke aantal mensen dat terugkeert.
De verdeelsleutel zal worden gebaseerd op data van de drie meest recente
jaren (2017–2019). Er is daarom tot op heden nog geen exacte berekening
gemaakt.
41
[22 112, nr. 2672]: Hoe wordt besloten welk programma financiering
krijgt?
Antwoord:
Op basis van de verordening stelt iedere lidstaat een nationaal
programma op waarin wordt aangegeven waaraan de lidstaat de
toegekende middelen wil besteden. De besteding moet passen binnen de
prioriteiten van het AMF die in de verordening en de bijbehorende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

13

bijlagen II en III staan vermeld. Gebaseerd op het nationale programma
kunnen organisaties in de lidstaten aanvragen voor financiering indienen
die door een nationaal selectieteam worden geëvalueerd en waardoor
middelen kunnen worden toegekend.
42
[22 112, nr. 2672]: Hoe wordt gegarandeerd dat het AMF niet wordt
gebruikt voor het stoppen van irreguliere en ongecontroleerde stromen
zonder dat deze vervangen worden door veilige en goed beheerde
alternatieven?
Antwoord:
Financiële ondersteuning aan het tegengaan van irreguliere en ongecontroleerde migratie(-stromen) is één van de doelstellingen van het AMF.
Het bieden van veilige en goed beheerde alternatieven kan daarvan
onderdeel uitmaken. Zoals bekend maakt het bieden van veilige en goed
beheerde alternatieven ook deel uit van het kabinetsbeleid. Echter, het
stellen van deze voorwaarde aan financiering uit het AMF is naar de
mening van het kabinet onwenselijk omdat dit de financiering van
oplossingen die kunnen bijdragen aan het tegengaan van irreguliere en
ongecontroleerde migratie in de weg zou kunnen staan.
43
[22 112, nr. 2672]: Aan welke oplossingen om irreguliere en ongecontroleerde stromen te vervangen door veilige en goed beheerde alternatieven
wordt gedacht?
Antwoord:
Voor de oplossingen die het kabinet voorstaat verwijst het kabinet naar de
brief aan uw Kamer over de integrale migratieagenda.3 Voor de beoogde
oplossingen op EU-niveau verwijst het kabinet naar de Raadsconclusies
van de Europese Raad van 28 juni jl., waarin tot een alomvattende aanpak
wordt opgeroepen.4
44
[22 112, nr. 2672]: Is het ook de bedoeling om op asielsamenwerking te
bezuinigen en tot een kleinere begroting te komen in EU-verband?
Antwoord:
Het kabinet staat een modern en financieel houdbaar MFK voor. Dit vraagt
scherpe keuzes én bezuinigingen op de omvang van het MFK. De inzet is
om via bezuinigingen op bestaand beleid versterkte of nieuwe prioriteiten
te financieren, als ook de financiële gevolgen van het vertrek van het
Verenigd Koninkrijk op te vangen. Het kabinet ziet migratie als één van de
nieuwe prioriteiten die sterkere reflectie verdient in het toekomstig MFK.
Binnen dit kader moet de financiering van asielsamenwerking worden
bezien. Daarbij geldt, net als voor alle onderwerpen onder het nieuwe
MFK, dat het kabinet te allen tijde een integrale afweging van het MFK wil
kunnen maken.
45
[22 112, nr. 2672]: Wordt in het streven naar een gelijk beschermingsniveau en het kader voor asielprocedure in alle lidstaten van de EU ook
meegenomen dat dit niet mag betekenen dat het beschermingsniveau in
Nederland daalt?

3
4

Kamerstuk 19 637, nr. 2375.
http://www.consilium.europa.eu/media/35951/28-euco-final-conclusions-nl.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

14

Antwoord:
Financieringsdoelstellingen binnen het AMF beogen bij te dragen aan een
gelijk beschermingsniveau in EU lidstaten. EU-financiering van asielprocedures in lidstaten zal geen lager beschermingsniveau van de Nederlandse
asielprocedure met zich meebrengen.
46
[22 112, nr. 2672]: Hoe zou een herverdelingsmechanisme eruit moeten
komen zien? Welke verschillende ideeën zijn hierover in omloop?
Antwoord:
In het Commissievoorstel van 4 mei 2016 voor wijziging van de Dublinverordening stelt de Commissie een systeem voor herverdeling voor. Er is
echter tussen lidstaten nog geen overeenstemming over de invulling
hiervan. De lidstaten verschillen onder andere van mening of deelname
aan het mechanisme op vrijwillige basis moet plaatsvinden dan wel een
verplichtend karakter moet krijgen.
47
[22 112, nr. 2672]: Hoeveel middelen zijn beschikbaar voor herverdeling en
herplaatsing?
Antwoord:
Het budget beschikbaar voor herverdeling en herplaatsing valt onder de
zogeheten thematische faciliteit. Voor deze thematische faciliteit zal 40%
van het totale AMF-budget beschikbaar zijn. Vanuit de thematische
faciliteit worden de volgende onderdelen gefinancierd:
a) specifieke acties;
b) acties van de Unie;
c) noodhulp;
d) hervestiging;
e) steun aan de lidstaten bij hun inspanningen op het gebied van
solidariteit en het delen van verantwoordelijkheid; en
f) het Europees Migratienetwerk.
De financiële middelen voor de thematische faciliteit zullen ook worden
gebruikt voor ondersteuning van technische bijstand op initiatief van de
Commissie (zie ook artikel 8 en 9 van het AMF-voorstel). Hoeveel geld er
specifiek naar herverdeling en herplaatsing zal gaan kan op dit moment
nog niet worden aangegeven.
48
[22 112, nr. 2672]: Waarom wordt de extra 10% van de middelen die
beschikbaar zijn voor de lidstaten al toegekend nadat zij 10% van de
aanvankelijke 50% hebben gedeclareerd?
Antwoord:
De betreffende extra 10% die op basis van een verdeelsleutel gereserveerd is voor toekenning aan de lidstaten na de Midterm Review, dus
halverwege de looptijd van de volgende MFK-periode in 2024, is nog niet
toegekend aan de lidstaten. Lidstaten krijgen hun deel van de extra 10%
alleen toegekend als ze ten tijde van de Midterm Review 10% van de
middelen uit hun nationale programma hebben gerealiseerd en gedeclareerd. De Commissie heeft hiermee een stimulans willen creëren voor
lidstaten om tijdig met de implementatie van hun nationale programma te
beginnen.
49
[22 112, nr. 2672]: Welke voorwaarden stelt Nederland aan de 40% die
door de Europese Commissie zelf wordt uitgegeven en welke vragen heeft
Nederland hierop voordat zij een standpunt inneemt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

15

Antwoord:
Nederland heeft, zoals meerdere andere lidstaten, gevraagd om verduidelijking over de 40% voor de thematische faciliteit. De Europese Commissie
heeft toegezegd om hier verdere toelichting op te geven. Aan de hand van
de toelichting zal Nederland bezien welke (aanvullende) randvoorwaarden
hier gewenst zijn. In de Raadswerkgroep zal Nederland dit onderwerp zo
nodig weer ter sprake brengen en aan de hand van de toelichting van de
Commissie bezien welke (aanvullende) randvoorwaarden hier gewenst
zijn.
50
[22 112, nr. 2672]: Op welke manier zullen lidstaten nog invloed kunnen
uitoefenen op 40% van het budget van het AMF dat door de Commissie
uitgegeven zal worden?
Antwoord:
De 40% van het budget voor de thematische faciliteit zal worden toebedeeld aan programma’s onder direct, gedeeld en indirect beheer. Door
middel van het (gedeeld) beheren van een programma kan een lidstaat
invloed uitoefenen op een deel van dit budget. Nederland heeft, zoals
meerdere andere lidstaten, gevraagd om verduidelijking over de 40% voor
de thematische faciliteit. De Europese Commissie heeft toegezegd om hier
verdere toelichting op te geven. In de Raadswerkgroep zal Nederland dit
onderwerp zo nodig weer ter sprake brengen en aan de hand van de
toelichting van de Commissie bezien welke (aanvullende) randvoorwaarden hier gewenst zijn.
51
[22 112, nr. 2672]: Kunt u een overzicht geven van alle verschillende
fondsen en budgetten die voor migratie worden gebruikt binnen de EU?
Antwoord:
Naast de fondsen uit de nieuwe begrotingscategorie 4 die in het teken van
migratie en grensbewaking staan wordt een deel van het instrument voor
nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking
(NDICI) uit de nieuwe begrotingscategorie 6 aangewend voor de externe
kant van migratie. Op indirecte wijze draagt een deel van het Internal
Security fund uit de nieuwe begrotingscategorie 5 ook bij waar het
veiligheidsgerelateerde aspecten betreft. Hetzelfde geldt voor een deel
van het European Social Fund+ uit de nieuwe begrotingscategorie 2 waar
het de lange termijn integratiedoeleinden betreft.
52
[22 112, nr. 2672]: Wat is de toegevoegde waarde van specifiek het AMF
waar andere fondsen niet in kunnen voorzien?
Antwoord:
Het AMF is het enige fonds dat specifiek voorziet in de ondersteuning van
lidstaten om verplichtingen te vervullen jegens degenen die internationale
bescherming behoeven en in de bevordering van de terugkeer van
degenen die geen recht hebben om te blijven. Het AMF voorziet daarnaast
in de ondersteuning van oplossingen die irreguliere en ongecontroleerde
migratie vervangt door veilige en goed beheerde alternatieven.
53
[22 112, nr. 2672]: Waarom wordt de proportionaliteit als positief
beoordeeld terwijl Nederland aangeeft nog geen standpunt te kunnen
innemen over de besteding van 40% van het budget? (p. 5)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

16

Antwoord:
Gezien de fluctuaties in migratiestromen gedurende de afgelopen jaren
ziet Nederland het als een positieve ontwikkeling dat de Europese
Commissie een AMF-voorstel heeft gedaan waarin flexibiliteit centraal
staat. Op deze manier kunnen middelen worden ingezet daar waar dat het
meest nodig is en het effectief zal zijn. Niettemin heeft Nederland, zoals
meerdere andere lidstaten, gevraagd om verduidelijking over de 40% voor
de thematische faciliteit. De Europese Commissie heeft toegezegd om hier
verdere toelichting op te geven.
54
[22 112, nr. 2672]: Acht het kabinet de resultaatsindicatoren nu voldoende?
Antwoord:
Ja, de resultaatsindicatoren zoals benoemd in Annex VIII van het voorstel
voor het AMF acht het kabinet voldoende.
55
[22 112, nr. 2672]: Hoe gaat het AMF precies functioneren als voor 40%
van het budget geldt dat de Europese Commissie bepaalt hoe het geld
besteed wordt terwijl de uitvoering en handhaving onder de taken van
lidstaten valt?
Antwoord:
Zoals aangegeven bij onder andere de vragen 49, 50 en 53 heeft
Nederland samen met andere lidstaten vragen gesteld over de toedeling
van de 40% van het budget via de thematische faciliteit. De Commissie
heeft toegezegd hier een verdere toelichting op te geven.
56
[22 112, nr. 2672]: Hoe wordt ervoor gezorgd dat de lidstaten die op deze
manier verantwoordelijk worden gemaakt hun taken goed uitvoeren?
Antwoord:
De verantwoordingseisen worden in de basis vastgelegd in verordeningen. Als er sprake is van gedeeld beheer vallen de uitvoering en
handhaving grotendeels onder de taken van de lidstaten. Voor het
gedeelte dat in gedeeld beheer wordt uitgevoerd dragen de lidstaten de
verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid en doelmatigheid van de
bestedingen binnen Europese wetgevingskaders en dienen hiertoe een
gedegen beheers- en controlesysteem vast te stellen en te hanteren. In het
geval van direct of indirect beheer worden door de Europese Commissie
nadere voorwaarden opgesteld, vaak in de vorm van subsidieovereenkomsten.
57
[22 112, nr. 2672]: Wordt geld dat naar het AMF gaat bestempeld als
ODA-middelen? Zo ja, welk deel en hoe wordt gegarandeerd dat dit ook
daadwerkelijk ontwikkelingssamenwerking is?
Antwoord:
Op dit moment is nog niet duidelijk in hoeverre uit het AMF programma’s
zullen worden gefinancierd, die op basis van de OESO/DAC-criteria als
ODA bestempeld kunnen worden.
58
[22 112, nr. 2672]: Hoeveel geld zal worden besteedt aan het creëren van
veilige en legale vluchtroutes?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

17

Antwoord:
De hoeveelheid middelen beschikbaar per lidstaat zal blijken uit de
verdeelsleutel (zie vraag 40) waarvoor de berekeningen tot op heden niet
gemaakt kunnen worden. Vervolgens zal het aan de individuele lidstaat
zijn om een nationaal programma op te stellen en te prioriteren tussen de
verschillende pijlers.
59
[22 112, nr. 2672]: Op welke manier worden die ondersteund binnen het
AMF?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 58.
60
[22 112, nr. 2672]: Uit welke Nederlandse begroting worden de middelen
voor het AMF betaald?
Antwoord:
De Nederlandse afdrachten aan de EU-begroting worden verantwoord op
de begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
61
[22 112, nr. 2674]: Waarom is een apart instrument voor geïntegreerd
grensbeheer (IBMF) nodig?
Antwoord:
Ook in het huidige MFK is sprake van een apart instrument voor grensbeheer en visa, te weten het Interne Veiligheidsfonds Grenzen als
onderdeel van het Interne Veiligheidsfonds (ISF). Het nieuwe Geïntegreerd
Grensbeheer Fonds is de opvolger van dit fonds. De Europese Commissie
heeft, net als in de vorige MFKs, gekozen voor een apart fonds voor
geïntegreerd grensbeheer. Het nieuwe IBM-fonds past bij het streven naar
beter en meer geïntegreerd beheer van de buitengrenzen. Wel is het zo
dat dit fonds moet worden uitgevoerd in synergie met gerelateerde
fondsen zoals het Asiel- en Migratiefonds en het Interne Veiligheidsfonds.
62
[22 112, nr. 2674]: Hoeveel werd eerder aan grensbeheer besteed via de
verschillende fondsen?
Antwoord:
De definitieve EU-bijdrage over de periode 2007–2013 (Europees
Buitengrenzenfonds, EBF) bedroeg 21,5 miljoen EUR en voor de huidige
periode 2014–2020 (ISF-Grenzen) is op het moment van schrijven een
EU-bijdrage van 34,1 miljoen EUR gereserveerd.
63
[22 112, nr. 2674]: Wordt ook nog geld uit andere fondsen aan grensbeheer besteed? Zo ja, hoeveel en uit welke fondsen precies?
Antwoord:
Het Geïntegreerd Grensbeheer Fonds is het enige fonds dat middelen
beschikbaar stelt voor grensbeheer. Wel is het zo dat het fonds opereert in
synergie met het Asiel en Migratiefonds waar het de bestrijding van
illegale immigratie betreft en met het Interne Veiligheidsfonds waar het de
interne veiligheid betreft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

18

64
[22 112, nr. 2674]: Hoeveel van dat geld wordt als ODA-middelen
bestempeld?
Antwoord:
De financiële middelen die onder het huidige ISF vallen worden niet als
ODA-middelen bestempeld.
65
[22 112, nr. 2674]: Wat is de doelstelling van het instrument voor
grensbeheer- en visumbeleid?
Antwoord:
Het fonds beoogt, zoals verwoord in artikel 3 van het voorstel, bij te
dragen aan een hoog niveau van veiligheid in de Europese Unie door te
zorgen voor een krachtig en doeltreffend Europees geïntegreerd grensbeheer. Het fonds beoogt tegelijkertijd het vrije verkeer van personen te
waarborgen, met volledige inachtneming van de verbintenissen van de
Europese Unie op het gebied van grondrechten.
66
[22 112, nr. 2674]: Welke verschillende zaken zullen uit het instrument voor
grensbeheer- en visumbeleid worden betaald?
Antwoord:
Het is aan de lidstaten om in hun nationale programma’s te bepalen
waaraan de middelen worden uitgegeven, zolang dit binnen de kaders en
doelstellingen van het IBMF valt.
67
[22 112, nr. 2674]: Waarom krijgt elke lidstaat als basisallocatie 5 miljoen
euro terwijl niet elke lidstaat een buitengrens bewaakt?
Antwoord:
Er zijn geen lidstaten die geen enkele buitengrens bewaken. Buitengrenzen kunnen landgrenzen, zeegrenzen of luchtgrenzen zijn. Daarnaast
ondersteunt het fonds ook het gemeenschappelijk visumbeleid.
68
[22 112, nr. 2674]: Hoeveel extra middelen krijgen landen als Griekenland,
Italië en Spanje waarvan verwacht wordt dat zij de grens met de middellandse zee bewaken?
Antwoord:
Het antwoord hierop zal afhangen van de uiteindelijke bedragen die aan
het MFK als geheel en aan dit specifieke fonds worden gealloceerd. De
middelen worden vervolgens verdeeld op basis van een wegingssysteem,
waarbij onder andere rekening wordt gehouden met het type grens (land,
zee of lucht), het aantal kilometers grens, de werklast aan de grens, het
aantal consulaten en de werklast op die consulaten. Door deze weging
zullen lidstaten met lange grenzen en een relatief hoge werklast naar
verwachting meer middelen ter beschikking krijgen.
69
[22 112, nr. 2674]: Welke eisen worden aan de lidstaten gesteld ten
aanzien van het internationaal recht, mensenrechten en het zeerecht dat
stelt dat een schip in nood naar de dichtstbijzijnde haven moet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

19

Antwoord:
Op basis van het internationaal recht hebben alle schepen een plicht om
hulp te verlenen aan eenieder die zij op zee in levensgevaar aantreffen.
Een schip moet drenkelingen dat het heeft opgepikt afzetten op een
veilige plaats (place of safety). Het land in wiens opsporings- en reddingsgebied (search and rescue-gebied) een drenkeling is opgepikt heeft de
primaire verantwoordelijkheid om samen met andere staten te zorgen dat
een veilige plaats (in de praktijk: ander schip of haven) wordt gevonden
waarbij het schip niet te ver van zijn route hoeft af te wijken. Dit is niet per
definitie een haven in het land in wiens opsporings- en reddingsgebied
een drenkeling is opgepikt. Bij het aanwijzen van een veilige plaats dienen
betrokken staten de mensenrechten in acht te nemen.
70
[22 112, nr. 2674]: Hoe wordt hierop gehandhaafd?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 82.
71
[22 112, nr. 2674]: Waarom wordt de extra 10% van de middelen die
beschikbaar zijn voor de lidstaten al toegekend nadat zij 10% van de
aanvankelijke 50% hebben gedeclareerd?
Antwoord:
De desbetreffende 10% van de EU bijdrage wordt halverwege de volgende
periode in 2024 toegekend als onderdeel van de verplichte tussentijdse
evaluatie van de fondsen. Om hiervoor in aanmerking te komen moet 10%
van de initiële EU bijdrage van 50% gerealiseerd en gedeclareerd zijn.
72
[22 112, nr. 2674]: Waarom blijven IMBF, Frontex en EU-Lisa gescheiden?
Antwoord:
Voor EU-agentschappen zijn er aparte oprichtingsbesluiten die de
juridische grondslag bieden voor de uitvoering van ieders taken. Het MFK
deelt de agentschappen de financiële middelen toe.
73
[22 112, nr. 2674]: Welke voorwaarden aan monitoring, resultaat en
controle stelt het kabinet ten aanzien van het IMBF?
Antwoord:
Het IMBF wordt uitgevoerd in gedeeld beheer met de Europese
Commissie. Op Europees niveau worden de vereisten voor het controleen beheerssysteem vastgelegd in verordeningen. Op nationaal niveau
zullen de voorwaarden voor de subsidieverlening naar alle waarschijnlijkheid en conform de huidige periode worden vastgelegd in een
subsidieregeling.
74
[22 112, nr. 2674]: Hoe wordt naleving van de mensenrechten gemonitord
en gecontroleerd?
Antwoord:
De naleving van de mensenrechten wordt in algemene zin gemonitord
door het EU-Grondrechtenagentschap. In individuele gevallen worden
mensenrechten beschermd door de rechtsbescherming op nationaal en
internationaal niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

20

75
[22 112, nr. 2674]: Welke middelen heeft het kabinet om in te zetten indien
mensenrechten worden geschonden door andere lidstaten of door directe
uitwerking van de besteding van het geld?
Antwoord:
Wanneer fondsen verkeerd worden besteed is het in eerste instantie aan
de Europese Commissie om op te treden. De middelen die lidstaten ter
beschikking staan om andere lidstaten aan te spreken op de schending
van mensenrechten zijn in het uiterste geval een gang naar het Europese
Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) met een interstatelijke klacht.
Van deze mogelijkheid wordt terughoudend gebruik gemaakt. Lidstaten
kunnen bij niet-naleving van Europese regelgeving door een andere
lidstaat ook de Commissie verzoeken een inbreukprocedure op te starten.
Bij het Hof van Justitie van de EU hebben lidstaten de mogelijkheid te
interveniëren in procedures tegen een lidstaat waarin de mensenrechten
worden geschonden.
76
[22 112, nr. 2674]: Op welke manieren krijgt de Europese Commissie of
een andere lidstaat meer invloed op het handelen van de Nederlandse
Marechaussee indien zij projecten uitvoeren met geld uit het IMBF?
Antwoord:
Het handelen van de Koninklijke Marechaussee is ingekaderd door
relevante wetgeving, zoals de Schengen Grens Code, de Vreemdelingenwet en de Politiewet. Het IBMF heeft hier geen invloed op. Wel is het
zo dat indien een Nederlandse overheidsorganisatie een beroep wil doen
op de middelen uit het IBMF, voldaan moet worden aan de voorwaarden
die het fonds stelt. Dit zijn met name voorwaarden die de administratie
betreffen en voorwaarden die bedoeld zijn om zeker te stellen dat
bestedingen bijdragen aan de doelstellingen van het fonds.
77
[22 112, nr. 2674]: Wat zijn de specifieke doelstellingen uit het IMBF?
Antwoord:
In het kader van de algemene doelstelling draagt het fonds bij aan twee
specifieke doelstellingen, zoals beschreven in artikel 3 van het voorstel:
a) Het ondersteunen van de doeltreffende tenuitvoerlegging van het
Europees geïntegreerd grensbeheer door de Europese grens- en
kustwacht, als gezamenlijke verantwoordelijkheid van het Europees
Grens- en kustwachtagentschap en de nationale autoriteiten die
verantwoordelijk zijn voor grensbeheer, teneinde legale grensoverschrijdingen te vergemakkelijken, irreguliere immigratie en grensoverschrijdende criminaliteit te voorkomen en op te sporen, en migratiestromen doeltreffend te beheren;
b) Het ondersteunen van het gemeenschappelijk visumbeleid om legaal
reizen te vergemakkelijken en risico’s uit migratie- en veiligheidsoogpunt te voorkomen.
78
[22 112, nr. 2674]: Waarom worden bij het interne veiligheidsfonds wél
minimumpercentages genoemd die aan de verschillende doelstellingen
moeten worden besteed?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 79.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

21

79
[22 112, nr. 2674]: Is flexibiliteit daar niet nodig?
Antwoord:
In het voorstel voor het Fonds voor interne veiligheid zijn geen minimumpercentages opgenomen die aan de verschillende doelstellingen moeten
worden besteed.
80
[22 112, nr. 2674]: Hoe zullen de 10.000 extra grenswachten geworven
worden?
Antwoord:
De Commissie heeft in de toelichting bij het IBMF voorstel aangekondigd
dat zij de operationele capaciteit van de Europese Grens en Kustwacht wil
opschalen met 10.000 extra grenswachters. Het IBMF voorstel zelf voorziet
hier echter niet in. De Commissie heeft aangekondigd met een voorstel
voor wijziging van de Europese Grens en Kustwacht Verordening te
komen. Naar verwachting zal de Commissie hierin invulling geven aan
haar plannen.
81
[22 112, nr. 2674]: Onder wiens verantwoordelijkheid vallen zij?
Antwoord:
Voor een antwoord moet het voorstel van de Commissie tot wijziging van
de Europese Grens en Kustwacht Verordening worden afgewacht. Onder
de huidige verordening geldt dat een grenswachter werkt onder instructie
van de ontvangende lidstaat, maar altijd handelt onder verantwoordelijkheid van de zendende lidstaat.
82
[22 112, nr. 2674]: Bij wie kunnen slachtoffers van eventuele misdragingen
of mensenrechtenschendingen terecht?
Antwoord:
De mensenrechten worden op nationaal niveau (bijvoorbeeld door
grondwettelijke bepalingen) en internationaal niveau (door mensenrechtenverdragen) beschermd. Rechtzoekenden kunnen daarom een beroep
doen op mensenrechtenverdragen, zowel op nationaal als op internationaal niveau. Rechtzoekenden kunnen in eerste instantie naar de
nationale rechter stappen. Daarbij is een beroep op het Europees of
internationaal recht ook een mogelijkheid. Er zijn ook verschillende
mogelijkheden voor rechtzoekenden om op internationaal niveau een
klacht in te dienen over schendingen van mensenrechten, zoals de
individuele klachtenprocedures onder het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens. Ook kunnen rechtzoekenden het
EU-Grondrechtenhandvest inroepen voor situaties die onder het EU-recht
vallen.
83
[22 112, nr. 2674]: Is voorzien in een opschortingsmechanisme in het geval
de uitwerking van de geïntensiveerde grensbewaking in strijd is met de
mensenrechten?
Antwoord:
Het fonds ondersteunt lidstaten bij de uitvoering van hun taken die
voortvloeien uit Europese regelgeving waarin waarborgen ten aanzien
van de bescherming van fundamentele rechten zijn opgenomen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

22

Commissie heeft in de toelichting bij het voorstel aangegeven nauwgezet
te zullen monitoren dat lidstaten hun verplichtingen naleven.
84
[22 112, nr. 2674]: Wat rechtvaardigt een stijging van 241% van het budget
voor het IMBF?
Antwoord:
De Commissie wijst erop dat een effectieve bewaking van de buitengrenzen cruciaal is om migratiestromen te beheren en de veiligheid te
waarborgen, en daarmee een voorwaarde voor het in stand houden van
de Schengenruimte zonder binnengrenscontroles. De voorgestelde
stijging van het budget relateert de Commissie aan de toegenomen
uitdagingen op het gebied van migratie en veiligheid. Voor de inzet van
het kabinet op migratie binnen MFK, waaronder grensbeheer, zie het
antwoord op vraag 44.
85
[22 112, nr. 2674]: Hoeveel stijgen de uitgaven van Nederland hieraan?
Antwoord:
De uitgaven onder het toekomstig MFK worden gefinancierd op basis van
het overeen te komen Eigen Middelen Besluit, dat de basis vormt voor
nationale afdrachten. De Nederlandse afdrachten zien op de EU-begroting
als geheel, niet op specifieke programma’s.
86
[22 112, nr. 2674]: Wat rechtvaardigt een stijging van 344% van het budget
voor Frontex en EU-LISA?
Antwoord:
De Commissie wijst erop dat voor beide agentschappen de rechtsbasis
gewijzigd is gedurende de looptijd van het huidige MFK. De huidige
Europese Grens en Kustwacht is opgericht in 2016, en het mandaat voor
EU-LISA is aangepast in 2018. Beide agentschappen hebben met deze
nieuwe mandaten extra taken gekregen. Voor de inzet van het Kabinet op
migratie binnen MFK, zie het antwoord op vraag 44.
87
[22 112, nr. 2674]: Hoeveel stijgen de uitgaven van Nederland hieraan?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 85.
88
[22 112, nr. 2674]: Zal het kabinet voor of tegen het zesmaal per jaar
rapporteren pleiten?
Antwoord:
In de Subsidieregeling AMIF en ISF 2014–2020 is vastgelegd dat subsidieontvangers jaarlijks een rapportage moeten indienen. Dit is in lijn met de
Aanwijzingen voor subsidieverstrekking die betrekking hebben op het
onder ministeriële verantwoordelijkheid verstrekken van subsidies als
bedoeld in artikel 4.21, eerste lid van de Algemene wet bestuursrecht en
komt voort uit de wens tot verlaging van de administratieve lasten. Het
zes keer per jaar opvragen van informatie ten behoeve van door de
lidstaat in te dienen rapportages aan de Europese Commissie lijkt niet te
stroken met de nationale afspraken die hier eerder over zijn gemaakt.
Evenmin spoort dit met het streven van de Europese Commissie zelf om
tot lastenverlichting te komen. Om deze redenen wordt het door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

23

Verantwoordelijke Autoriteit van AMIF en ISF op het eerste gezicht als
ongewenst beschouwd. Het is echter nog niet duidelijk hoe de Commissie
invulling wenst te geven aan deze rapportageverplichting. Dit behoeft
eerst opheldering.
89
[22 112, nr. 2674]: Uit welke Nederlandse begroting worden de middelen
voor het IMBF betaald?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 60.
90
[22 112, nr. 2674]: Uit welke Nederlandse begroting worden de middelen
voor Frontex betaald?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 60.
91
[22 112, nr. 2674]: Uit welke Nederlandse begroting worden de middelen
voor EU-LISA betaald?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 60.
92
[22 112, nr. 2643]: Op welke manier wordt met het MFK het belang van
justitiële samenwerking en de rechtsstaat gediend?
Antwoord:
Lidstaten kunnen dankzij de projecten in het kader van het MFK hun
justitiële capaciteit versterken door samenwerking met andere lidstaten en
kunnen mede daardoor hun rechtsstatelijke karakter verbeteren.
93
[22 112, nr. 2643]: Hoe wordt in het bijzonder de effectiviteit van nationale
rechtsstelsels en de tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen
verbeterd?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 79.
94
[22 112, nr. 2643]: Wat betekent dit concreet voor landen als Polen?
Antwoord:
De genoemde doeleinden van het Justitie programma, zoals vervat in
artikel 3 van het voorstel, laten open op welke wijze een lidstaat die kan
bereiken. Een voorbeeld van een manier is het ondersteunen en bevorderen van de opleiding van rechters. Dat betekent dat ook Polen desgewenst zijn opleidingen voor rechters kan verbeteren, mede gericht op
versterking van een gemeenschappelijke rechtsstatelijke cultuur binnen de
EU (zie artikel 3, lid 2, onder b).
95
[22 112, nr. 2643]:Wat wordt bedoeld als wordt gesproken over het belang
van opleiding om tot een gemeenschappelijke juridische, gerechtelijke en
rechtsstatelijke cultuur te komen? Welke gevolgen heeft dit voor landen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

24

Antwoord:
Daarmee bedoelt de Commissie dat opleiding kan bijdragen aan het
creëren van gemeenschappelijke opvattingen over
EU-rechtsinstrumenten, onder andere op het gebied van opsporing en
vervolging. Dit moet een groter onderling vertrouwen tussen lidstaten
bewerkstelligen.
96
[22 112, nr. 2643]: Hoe wordt nu precies gecontroleerd of gefinancierde
projecten daadwerkelijk toegevoegde waarde creëren op EU-niveau?
Antwoord:
In het kader van de beoordeling van de aanvragen door de Europese
Commissie is de toegevoegde waarde een belangrijk criterium voor
toewijzing van projectvoorstellen. Deze toets vindt plaats bij de beoordeling van de aanvragen door de evaluatoren van de Commissie op basis
van vooraf gestelde criteria aan de hand van een puntenscore. Bij selectie
en uitvoer van de projecten wordt na de eindrapportage getoetst of de
doelstellingen zijn behaald. Indien dat niet het geval is, kan dat van
invloed zijn op de uiteindelijk toegewezen subsidie.
97
[22 112, nr. 2643]: Hoe kan hierop worden gehandhaafd?
Antwoord:
Het is aan de Commissie om op de deugdelijke uitvoering van de
projecten toe te zien, de oplevering te controleren en, mocht in de praktijk
blijken dat aan het criterium niet wordt voldaan, maatregelen te treffen.
98
[22 112, nr. 2643]: Is het mogelijk om in het MFK te laten opnemen dat, los
van het Europees Openbaar Ministerie, van frauderende landen de
subsidie wordt afgepakt in plaats van dat hun de mogelijkheid wordt
geboden om het geld ergens anders voor te gebruiken? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord:
Door middel van het rechtsstatelijkheidsvoorstel beoogt de Europese
Commissie met een nieuw mechanisme te voorzien in de bescherming
van de EU-begroting tegen financiële risico’s als gevolg van tekortkomingen van de rechtsstaat. De Commissie koppelt daarbij het nemen van
maatregelen uitdrukkelijk aan de goede besteding en financieel
management van EU-gelden, waaronder ook het goed functioneren van
onderzoeks- en vervolgingsinstanties met betrekking tot de vervolging
van fraude en corruptie. Het kabinet is uitgesproken voorstander van een
koppeling tussen ontvangst van EU-middelen en naleving van
rechtsstatelijkheidsbeginselen.
99
[22 112, nr. 2642]: Welke financiële risico’s kunnen er ontstaan als gevolg
van tekortkomingen in de rechtsstaat?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 101.
100
[22 112, nr. 2642]: Zijn deze reeds eerder voorgevallen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 101.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

25

101
[22 112, nr. 2642]: Zijn dergelijke risico’s denkbaar in het geval van Polen?
Kan het antwoord worden toegelicht?
Antwoord:
De conceptverordening stelt dat als zich in de lidstaten algemene
tekortkomingen op het gebied van de rechtsstaat voordoen, die met name
gevolgen hebben voor de goede werking van de overheidsinstanties en
doeltreffende rechterlijke toetsing, dit de financiële belangen van de Unie
ernstig kan schaden. De begroting van de Unie moet worden uitgevoerd
volgens het beginsel van goed financieel beheer. Het naar de mening van
het kabinet terechte uitgangspunt van de conceptverordening is dat goed
financieel beheer alleen verzekerd is als nationale overheden handelen
conform het recht, optreden tegen schendingen van het recht en controle
op overheden mogelijk is door de rechterlijke macht. Handhavende
autoriteiten moeten effectief kunnen onderzoeken en vervolgen waar
mogelijk financiële belangen van de Unie geschaad kunnen worden. Te
denken valt aan onderzoeks- en vervolgingsinstanties met betrekking tot
fraude, corruptie en andere inbreuken op het recht van de Unie dat
verband houdt met de uitvoering van haar begroting. De aanleiding voor
deze koppeling is dat dergelijke tekortkomingen in de nationale controlemechanismen in alle lidstaten denkbaar zijn gebleken.
102
[22 112, nr. 2642]: Is reeds met Groot-Brittannië gesproken over de
gevolgen van de Brexit voor de justitiële samenwerking binnen de EU? Zo
nee, gebeurt dat nog? Zo ja, wat waren de uitkomsten?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 103.
103
[22 112, nr. 2642]: Hoe wordt daar rekening mee gehouden?
Antwoord:
Bij de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (VK) over de
terugtrekking van het VK uit de EU treedt de Europese Commissie op als
hoofdonderhandelaar namens de EU27. Naast onderhandelingen over het
terugtrekkingsakkoord wordt ook gesproken over de invulling van een
politieke verklaring over het kader van de toekomstige betrekkingen
tussen de EU en het VK die het terugtrekkingsakkoord zal vergezellen. Een
breed palet aan onderwerpen komt daarbij aan bod, waaronder ook de
toekomstige justitiële samenwerking met het VK. Voornoemde onderhandelingen, waarbij het principe geldt dat «nothing is agreed until all is
agreed», zijn nog steeds gaande.
Nederlandse overheden bereiden zich voor op het vertrek van het VK uit
de EU, inclusief de mogelijkheid dat het VK de EU verlaat zonder
terugtrekkingsakkoord en zonder politieke verklaring over het kader van
de toekomstige betrekkingen (een «cliff edge»). Zoals eerder gemeld aan
uw Kamer (Kamerstukken II 2017/18, 23 987, nr. 208) zullen in dat geval de
bestaande EU-wetgeving en -instrumenten voor samenwerking op het
gebied van politie en justitie in relatie tot het VK vervallen. Kortheidshalve
verwijs ik u voor de voorbereidingen op het vertrek van het VK uit de EU
(preparedness), inclusief de mogelijkheid dat het VK de EU verlaat zonder
een terugtrekkingsakkoord (contingency planning) op deze en andere
terreinen naar de bijlage bij de geannoteerde agenda voor de Raad
Algemene Zaken van 18 september 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

26

104
[22 112, nr. 2642]: Leidt het MFK op welke manier dan ook tot een nieuwe
overdracht van soevereiniteit op justitieel gebied? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, op welke gebieden en waarom?
Antwoord:
Het MFK leidt niet tot een overdracht van soevereiniteit op justitieel
gebied. De programma’s worden uitgevoerd op basis van de specifieke
bepalingen zoals neergelegd in het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie dat in de rechtsbasis voorziet voor de programma’s.
105
Wanneer en hoe wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over voortgang
van de MFK-onderhandelingen? Zal dit maandelijks zijn? Zal dit alle
verordeningen betreffen?
Antwoord:
Het kabinet zal de Kamer regulier op de hoogte houden van de voortgang
in de MFK-onderhandelingen. De onderhandelingen over het integrale
MFK-voorstel worden gevoerd in de Raad Algemene Zaken en de
Europese Raad. Het ligt in de verwachting dat het MFK vrijwel steeds op
de maandelijkse besprekingen van de RAZ zal worden geagendeerd.
Voorafgaand en na genoemde besprekingen zal het kabinet de Kamer
informeren via de geëigende informatievoorzieningprocedures. Hetzelfde
geldt voor de besprekingen in de verschillende raadsformaties over de
deelvoorstellen.
106
Wordt de uiteindelijke overeenkomst, voordat het kabinet in zal stemmen
met het nieuwe MFK, aan de Tweede Kamer voorgelegd zodat er nog een
debat kan plaatsvinden?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 105. De komende periode zal het MFK worden
besproken in de Raad Algemene Zaken en de Europese Raad. De
Europese Raad zal t.z.t. in conclusies de positie van de Raad vaststellen,
daarna zal het EP zich over het MFK zich over het nieuwe MFK uitspreken
(goedkeuring). Na stemming door het EP zal de Raad het nieuwe MFK
vaststellen. Voorafgaand aan besprekingen in elke bijeenkomst van de
(Europese) Raad zal het kabinet de Kamer via de geëigende informatievoorzieningprocedures (zoals geannoteerde agenda, algemeen overleg
c.q. plenaire debat) informeren over de onderhandelingsinzet.
107
Wat is de algemene visie van het kabinet op de Europese procedure
waarop het MFK wordt vastgesteld? Is dit aan vernieuwing toe? Is het
democratisch genoeg?
Antwoord:
Voor het gehele onderhandelingsproces geldt een uitvoerige procedure
die erop toeziet dat alle partijen adequaat zijn betrokken. De Raad stelt
volgens een bijzondere wetgevingsprocedure een verordening tot
bepaling van het MFK vast. De Raad besluit met eenparigheid van
stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement, dat zich
uitspreekt bij meerderheid van zijn leden. Voor het Eigen Middelen Besluit
geldt dat het EP adviesrecht heeft. Bovendien dienen alle nationale
parlementen het EMB goed te keuren. Besluitvorming in de Raad over het
MFK en EMB is op basis van unanimiteit. Elke lidstaat kent zijn eigen
procedures waar het gaat om het betrekken van de nationale parlementen
in de voorbereidingen van bijeenkomsten van de Raad. Vervolgens geldt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

27

voor de jaarlijkse begrotingen en de deelvoorstellen, waarvoor het MFK
het kader vaststelt, meerderheidsbesluitvorming in de Raad en is het EP
medewetgever. Het kabinet acht dit een goede procedure die zowel in
goede besluitvorming als in democratische controle voorziet.
108
Kan het kabinet de wijziging in begrotingsstructuur tussen het oude en
nieuwe MFK toelichten?
Antwoord:
Met de nieuwe structuur beoogt de Europese Commissie het toekomstig
MFK meer transparant, coherent en simpel te maken. Het nieuwe MFK
kent daarom nieuwe begrotingscategoriën en clusters, verdere stroomlijning en een reductie van het aantal programma’s, zoals toegelicht in de
kabinetsappreciatie van het Commissievoorstel.
109
Op welke manier verstevigt dit MFK-voorstel de resultaatgerichtheid van
de besteding van EU-gelden?
Antwoord:
Een duidelijke structuur maakt de uitgaven vanuit de EU-begroting
inzichtelijker. Dit moet het meten van de resultaten en evalueren van de
Europese uitgaven vergemakkelijken. De verdere stroomlijning, o.a. door
het samenvoegen van programma’s en integratie van het Europees
Ontwikkelingsfonds, moet daarnaast het risico op overlap verkleinen en
coherentie in beleid en programma’s vergroten. Dit tezamen met o.a.
verbeterde beleidsdoelstellingen en prestatie-indicatoren voor Europese
fondsen moet de resultaatgerichtheid ten goede komen.
110
Welke voorstellen zetten specifiek stappen in de richting van vergroening?
Antwoord:
De Commissie stelt vergroening, als onderdeel van klimaat en verduurzaming, als een horizontale uitdaging die daarom geïntegreerd moet
worden in de gehele EU-begroting. Voor het komende MFK wordt
voorgesteld dat 25 procent van de uitgaven klimaat gerelateerd dienen te
zijn. Naast de continuering van het LIFE- programma dat specifiek toeziet
op verbetering van de leefomgeving en klimaat beoogt de Commissie in
de programma’s meer nadruk te leggen op klimaat en verduurzaming. Dit
geldt o.a. voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, versterkte
synergiën met het Cohesiebeleid en verschillende instrumenten onder de
eerste begrotingscategorie van het MFK t.b.v. de interne markt en
innovatie. Voor het kabinet is een steviger reflectie van klimaat en
verduurzaming één van de prioriteiten voor een modern en toekomstbestendig MFK.
111
Hoeveel geld komt er bij voor innovatie en onderzoek?
Antwoord
Voor het MFK 2021–2027 stelt de Commissie voor het nieuwe Horizonprogramma een budget van 94,1 miljard EUR (lopende prijzen) voor. Dit is
inclusief de 10 miljard EUR die specifiek voor onderzoek en innovatie op
thema’s onder het GLB is geoormerkt. In het huidige MFK is dat
72,4 miljard EUR (lopende prijzen).Ten opzichte van de huidige periode
stelt de Commissie voor het Horizon-programma een nominale stijging
voor van 30%. Hierbij is rekening gehouden met een EU-uittreding van het
VK, door de uitgaven van de EU in het VK voor het huidige MFK af te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

28

trekken van de omvang van het programma. Daarnaast geldt dat de
Commissie beoogt ook in andere programma’s, waaronder het Cohesiebeleid, een grotere nadruk op innovatie te leggen. Een steviger reflectie
van onderzoek en innovatie is één van de prioriteiten van het kabinet voor
een modern en toekomstbestendig MFK.
112
Hoe ontwikkelt de grootte van het budget voor ontwikkelingssamenwerking zich in het nieuwe MFK?
Antwoord:
De externe inzet van de EU wordt onder het huidige MFK gefinancierd
vanuit begrotingscategorie 4: Global Europe. Voor de externe inspanningen van de EU is voor 2014–2020 94,5 miljard EUR beschikbaar
(64 miljard EUR onder de begroting plus 30,5 miljard EUR voor het
Europees Ontwikkelingsfonds dat buiten de EU-begroting staat). Op basis
van informatie over 2014–2017 bedraagt circa 94 procent van de externe
uitgaven van de EU ODA-uitgaven. Wanneer dit percentage wordt
doorgetrokken naar het hele MFK houdt dit in dat er voor de periode
2014–2020 ca. 89 miljard EUR ODA beschikbaar is.
Voor het volgend MFK stelt de Commissie voor de externe inzet van de
EU, nieuwe begrotingscategorie 6, 123 miljard EUR voor. Hieronder valt
onder andere het Neighbourhood, Development and International
Cooperation Instrument (NDICI), het humanitaire budget en het
Pre-Accessie instrument. Naar verwachting zal het percentage dat hiervan
naar ODA gaat vergelijkbaar zijn met het huidige aandeel. Ten aanzien van
het NDICI stelt de Commissie voor dat dit instrument tenminste 92%
ODA-uitgaven omvat. Voor de totale externe inzet zou dit in de periode
2021–2027 neerkomen op circa 113 miljard EUR.
113
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan aangegeven worden
hoeveel FTE bij het kernministerie van Buitenlandse Zaken werken aan het
MFK?
Antwoord:
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken is het verantwoordelijke ministerie
voor de coördinatie van de MFK onderhandelingen. Binnen de directie
voor Europese Integratie zijn 4 FTE volledig vrijgemaakt voor de
MFK-coördinatie. Binnen deze directie wordt daar bovenop ook capaciteit
van beleidsmedewerkers op andere EU-dossiers en het management
ingezet om een integrale MFK-coördinatie te waarborgen. Ook wordt
nauw samengewerkt met dossierhouders die verantwoordelijk zijn voor
begrotingszaken. Daarnaast is BZ als vakdepartement beleidsinhoudelijk
verantwoordelijk voor het Gemeenschappelijk Buitenland en Veiligheidsbeleid (GBVB) en het beleid op het externe optreden en gerelateerde
instrumentarium van de EU. Deze FTE zijn hierin niet meegenomen.
114
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Zijn er genoeg FTE bij het
Ministerie van Buitenlandse Zaken om alles over het MFK goed te
beoordelen?
Antwoord:
Ja. De coördinatie en behartiging van de Nederlandse onderhandelingsinzet op het MFK-dossier wordt daarnaast in belangrijke mate vormgegeven door nauwe interdepartementale samenwerking met het Ministerie
van Financiën, Algemene Zaken, de betrokken vakdepartementen en de
Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de EU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

29

115
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoeveel FTE werken er op het
Ministerie van Financiën aan het MFK?
Antwoord:
Het Ministerie van Financiën is verantwoordelijk voor bepaalde beleidsinhoudelijke onderwerpen van het MFK, waaronder de eigen middelen, de
ramingen en het effect op de jaarbegroting. Binnen de directie voor
Buitenlandse Financiële Betrekkingen zijn 5 FTE grotendeels vrijgemaakt
voor het MFK. Daarbij geldt dat binnen deze directie ook capaciteit van
beleidsmedewerkers op andere EU-dossiers en het management wordt
ingezet om een goede beoordeling van het MFK te waarborgen. Ook
wordt samengewerkt met andere directies binnen het Ministerie van
Financiën.
116
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Zijn er genoeg FTE bij het
Ministerie van Financiën om alles over het MFK goed te beoordelen?
Antwoord:
Ja.
117
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welk ministerie coördineert
het MFK?
Antwoord:
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken is hoofdverantwoordelijk voor de
coördinatie van het MFK-dossier. Hierbij werkt het nauw samen met het
Ministerie van Financiën, hoofdverantwoordelijk voor het Eigen Middelen
Besluit en de Europese jaarbegroting.
118
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Is er voldoende coördinatie
tussen de ministeries?
Antwoord:
Ja. Gegeven de reikwijdte van het MFK is nauwe samenwerking met het
Ministerie van Financiën, Algemene Zaken en de vakdepartementen
onontbeerlijk. Zowel op werkniveau, hoogambtelijk als op politiek niveau
vindt nauwe coördinatie plaats. Dit geldt voor het gehele onderhandelingsproces.
119
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Zijn er verschillende inzichten
ten aanzien van de Horizon 2020?
Antwoord:
Nee. De kabinetsinzet voor het toekomstige Horizonprogramma is
uiteengezet in het BNC-fiche (22112–20, nr. 2648).
120
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Neemt elk ministerie een
eigen standpunt in ten aanzien van het MFK?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

30

Antwoord:
Nee. De kabinetsinzet zoals vervat in de Kabinetsappreciatie van het
Commissievoorstel is het uitgangspunt voor het hele kabinet en stelt zo
het kader voor zowel de horizontale MFK-onderhandelingen als de
onderhandelingen op de verschillende deelterreinen. De kabinetsinzet op
de verschillende deelterreinen is verder uitgewerkt en neergelegd in de
afzonderlijke BNC-fiches over de onderliggende sectorverordeningen.
121
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Participeren Nederlandse
ambtenaren in alle deelraden over het MFK?
Antwoord:
Ja. Nederlandse ambtenaren vertegenwoordigen Nederland en daarmee
de Nederlandse MFK-inzet zowel in de horizontale werkgroep voor het
MFK als in de verschillende werkgroepen waar de onderliggende
sectorverordeningen worden behandeld.
122
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoeveel draagt Zwitserland
mee aan MFK (per hoofd van de bevolking)?
Antwoord:
Onderstaande tabel geeft de bijdrage van Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Zwitserland aan de EU weer voor 2014 en 2015.
Bijdragen aan EU (in mln eur)

20141

20151

Noorwegen
Zwitserland
IJsland
Liechtenstein

705,2
331,2
19,1
4,8

778,4
322,4
17,3
4,5

1

De omvang van bijdrages voor 2016 en 2017 is nog niet bekend.

Bron: Bruegel: http://bruegel.org/2016/07/single-market-access-from-outside-the-eu-three-keyprerequisites/, op basis van cijfers van de Europese Commissie.

Aangezien het Noorse BNI in 2015 ongeveer 300 miljard EUR bedroeg en
het Zwitserse BNI 500 miljard EUR, impliceren bovenstaande cijfers dat
Noorwegen relatief circa vier keer zoveel bijdraagt als Zwitserland. Het
verschil in bijdrage tussen beide landen is deels verklaarbaar doordat ze
in verschillende mate participeren in de EU.
Noorwegen draagt via de EER bij aan Europese cohesie en neemt deel
aan enkele EU-programma’s, zoals Horizon2020, Erasmus+, Galileo en
Copernicus. Ook draagt Noorwegen bij aan samenwerking met de EU op
het gebied van justitie en binnenlandse zaken en het Interreg initiatief.
Zwitserland draagt bij aan Europese cohesie en neemt deel aan enkele
EU-programma’s zoals Horizon2020 en Galileo.
123
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoeveel draagt Noorwegen
mee aan MFK (per hoofd van de bevolking)?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 122.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

31

124
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Vindt het kabinet dat er
voldoende prikkels voor het doelmatig uitgeven van geld in het voorstel
staan?
Antwoord:
Net als de begrotingen van nationale overheden, heeft de EU-begroting
beperkte middelen beschikbaar. Om deze reden is het van belang dat
zowel de doelmatigheid als doeltreffendheid van EU-middelen gewaarborgd is. Dit houdt in dat maximale Europese toegevoegde waarde wordt
gecreëerd door iedere euro daar uit te geven deze het meeste oplevert.
Voorbeelden van maatregelen waarvan het kabinet van mening is dat ze
zouden bijdragen aan het realiseren van maximale Europese toegevoegde
waarde, zijn het sterker focussen van het Cohesiebeleid op de minst
welvarende lidstaten en het behoud van het excellentiecriterium bij het
onderzoeks- en innovatiebeleid. Voor een nadere toelichting van het
concept Europese toegevoegde waarde, wordt verwezen naar het
antwoord op vraag 137.
Het kabinet is van mening dat het borgen van doelmatigheid en doeltreffendheid vraagt om een regelmatige kritische blik op alle EU-uitgaven.
Zoals in het antwoord op vraag 140 wordt toegelicht, is het kabinet om
deze reden blij dat de Europese Commissie in aanloop naar de presentatie
van de MFK-voorstellen een uitgebreide Spending Review heeft uitgevoerd. Ook is het kabinet van mening dat de jaarlijkse Programmes»
Performance Review bijdraagt aan het beoordelen van de doeltreffendheid van de verschillende programma’s.
Daarnaast gelooft het kabinet dat de bestaande en versterkte conditionaliteiten binnen verschillende programma’s een belangrijke rol spelen in de
doelmatigheid van de EU-uitgaven. Om deze reden ziet het kabinet de
voorgestelde conditionaliteiten op het gebied van structurele hervormingen en rechtsstatelijkheid als een eerste stap. Echter, de effectiviteit
van de prikkelwerking die van deze conditionaliteiten uit moet gaan is
afhankelijk van de precieze vormgeving van de voorgestelde maatregelen.
De kanttekeningen of criteria die het kabinet hierbij van belang acht,
worden toegelicht in de antwoorden op vraag 226 en 133.
Ook denkt het kabinet dat de doelmatigheid van de EU-begroting
bevorderd kan worden door de begroting en de uitvoering van de
programma’s te versimpelen, omdat dit kan bijdragen aan het behalen
van synergiën en het verminderen van administratieve lasten. Om deze
reden is het kabinet blij dat het aantal programma’s in de MFK-voorstellen
flink wordt teruggebracht ten opzichte van het huidige MFK.
125
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom vindt het kabinet dat
er voldoende prikkels voor het doelmatig uitgeven van geld in het voorstel
staan?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 124.
126
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom vindt het kabinet dat
er onvoldoende prikkels voor het doelmatig uitgeven van geld in het
voorstel staan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

32

Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 124.
127
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke prikkels zouden
toegevoegd moeten worden om het voorstel doelmatiger te maken?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 124.
128
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Vindt het kabinet dat er
voldoende prikkels voor het doeltreffend uitgeven van geld in het voorstel
staan?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 124.
129
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom vindt het kabinet dat
er voldoende prikkels voor het doeltreffend uitgeven van geld in het
voorstel staan?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 124.
130
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom vindt het kabinet dat
er onvoldoende prikkels voor het doeltreffend uitgeven van geld in het
voorstel staan?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 124.
131
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke prikkels zouden
toegevoegd moeten worden om het voorstel doeltreffender te maken?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 124.
132
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe ziet het rechtsstaatcriterium dat geïntroduceerd wordt voor beroep op EU-fondsen er precies
uit?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 134.
133
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Gaat het rechtsstaatcriterium
dat geïntroduceerd wordt voor beroep op EU-fondsen in de praktijk
werken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

33

Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 134.
134
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom zou het rechtsstaatcriterium dat geïntroduceerd wordt voor beroep op EU-fondsen niet
werken?
Antwoord:
De conceptverordening geeft de Commissie de bevoegdheid om gepaste
maatregelen voor te stellen aan de Raad wanneer de Commissie redelijke
gronden heeft om aan te nemen dat er sprake is van een «algemene
tekortkoming op het gebied van de rechtsstaat» in een lidstaat die de
beginselen van goed financieel beheer of de bescherming van de
financiële belangen van de Unie aantast of dreigt aan te tasten. Een
dergelijke algemene tekortkoming wordt gedefinieerd als een wijdverbreid of zich herhalend handelen of nalaten dan wel een maatregel van
overheidsinstanties met aantasting van de rechtsstaat tot gevolg. Voor de
identificatie van dergelijke tekortkomingen kan de Commissie alle
relevante informatie in aanmerking nemen, waaronder arresten van het
Hof van Justitie van de Europese Unie, verslagen van de Rekenkamer en
de conclusies en aanbevelingen van relevante internationale organisaties
en netwerken, zoals de organen van de Raad van Europa en de Europese
netwerken van Hoge Raden en raden voor de rechtspraak. De inzet van
het kabinet is een zo effectief mogelijk mechanisme te creëren. Een
definitief oordeel over de effectiviteit van het rechtsstaatcriterium kan pas
gemaakt worden als er in de praktijk mee wordt gewerkt.
135
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Bevat het MFK-voorstel een
definitie van European Added Value?
Antwoord:
De Commissie licht in het Reflection Paper «Future of EU Finances» van
juni 2017 het door de Commissie gehanteerde concept van toegevoegde
waarde nader toe. De Commissie koppelt de voorgestelde intensiteit van
Europese ondersteuning van public goods of gedeelde waarden aan de
mate waarin financiering op Europees niveau effectiever en meer
resultaat oplevert dan (enkel) financiering op nationaal of regionaal
niveau. Criteria die de Commissie hierbij hanteert zijn o.a.: link met de
doelstellingen uit het EU-verdrag, Europese karakter van de public goods,
schaalvoordelen, spillover effects, subsidiariteit, voordelen van EU
integratie en Europese waarden zoals vrede, democratie en rechtsstatelijkheid.
De Commissie grijpt hierop terug in het MFK-voorstel van 2 mei jl. en
noemt o.a. als voorbeeld cutting-edge onderzoeksprojecten die door
lidstaten alleen niet kunnen worden ondersteund, de interne markt en
digitale economie, strategische investeringen, veiligheid en defensie.
136
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe luidt de definitie van
European Added Value, zoals deze in het MFK-voorstel is gegeven?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 135.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

34

137
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Deelt het kabinet de definitie
van European Added Value, zoals deze in het MFK-voorstel is gegeven?
Antwoord:
Het kabinet staat een MFK voor dat de EU in staat stelt gezamenlijke
uitdagingen adequaat en tijdig te adresseren. Allereerst vraagt dit een
sterkere reflectie van nieuwe beleidsprioriteiten die bij uitstek een
gezamenlijke benadering vragen: onderzoek en innovatie, migratie,
veiligheid en klimaat. Voor het hele MFK geldt dat het zo effectief en
efficiënt mogelijk het optimale resultaat moet opleveren. Dit vraagt een
sterkere nadruk o.a. terreinen die zich kenmerken door schaalvoordelen,
spillover effecten, externe neveneffecten, ondersteuning van de interne
markt en versterking van vrede, veiligheid en Europese waarden.
138
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat vindt het kabinet van het
voorstel dat overschotten op de begroting in Brussel blijven?
Antwoord:
De Commissie stelt voor dat onbenutte marge onder het vastleggingenplafond in een gegeven jaar wordt toegevoegd aan de zogeheten Union
Reserve. Ook reeds aangegane vastleggingen die niet tot een betaling
komen (zogenoemde decommitteringen) worden gebruikt om de Union
Reserve te vullen. De Union Reserve vergroot de flexibiliteit met
betrekking tot het doen van vastleggingen. De Union Reserve betreft geen
potje met overschotten op de begroting. Een overschot ontstaat wanneer
de totale inkomsten van de Commissie hoger zijn dan de betalingsverplichtingen van de Commissie is een gegeven jaar. Dit overschot wordt
het surplus genoemd en dit wordt na afloop van het kalenderjaar in
mindering gebracht op de afdrachten van lidstaten. Deze systematiek
verandert niet als gevolg van de voorstellen van de Commissie.
139
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat vindt het kabinet van de
introductie van een Union reserve?
Antwoord:
Zoals toegelicht in het antwoord op vraag 138 vergroot de Union Reserve
de flexibiliteit met betrekking tot het doen van vastleggingen. Dit principe
kan het kabinet steunen. Het kabinet is er echter geen voorstander van
geannuleerde vastleggingen aan de Union Reserve toe te voegen. Onder
het huidige MFK vervallen deze vastleggingen. Dit behoudt druk op de
Commissie en lidstaten om vastleggingen tijdig tot een betaling te laten
komen. Het kabinet pleit er daarom voor geannuleerde vastleggingen niet
aan de Union Reserve toe te voegen.
140
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat vindt het kabinet van de
inhoud van de zogeheten Spending Review?
Antwoord:
Het kabinet hecht veel waarde aan het kritisch beoordelen van de
doelmatigheid en doeltreffendheid van alle EU-uitgaven. Om deze reden
juicht het kabinet het uitvoeren van Spending Reviews toe. In de huidige
context, waarin zowel het wegvallen van het VK als nettobetaler en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

35

nieuwe prioriteiten vragen om het identificeren van bezuinigingsmogelijkheden binnen het MFK, is dit des te belangrijker. Naar mening van het
kabinet is de Spending Review die de Commissie op 2 mei jl. publiceerde
op dit gebied onvoldoende kritisch. Het kabinet had graag gezien dat de
Spending Review meer concrete bezuinigingsopties had gepresenteerd.
141
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat is in reële termen de
stijging van het EU-budget in het voorstel van de Commissie gecorrigeerd
voor het vertrek van het Verenigd Koninkrijk (zowel in miljarden euro als
in percentage)?
Antwoord:
Het huidige MFK bedraagt in constante prijzen (2018) EUR 1.082 miljard,
gecorrigeerd voor de EU-uitgaven in het VK en inclusief het Europees
Ontwikkelingsfonds. Het Commissievoorstel voor het nieuwe MFK
bedraagt in constante prijzen (2018) EUR 1.134 miljard. Dit is een stijging
EUR 52 miljard, of 4,8%.
142
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe ziet het besluitvormingsproces over het MFK eruit (wanneer, waar, welk besluit)?
Antwoord:
De Raad stelt volgens een bijzondere wetgevingsprocedure een verordening tot bepaling van het MFK vast. De Raad besluit met eenparigheid
van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement, dat zich
uitspreekt bij meerderheid van zijn leden (art. 312 VWEU). Voor het Eigen
Middelenbesluit geldt eveneens een bijzondere wetgevingsprocedure
waarbij de Raad met eenparigheid van stemmen besluit, na raadpleging
van het EP (art. 311 VWEU). Het is in de praktijk gebruik geworden dat de
Europese Raad een akkoord op hoofdlijnen over het MFK en het EMB
bereikt voorafgaand aan de formele goedkeuring door de Raad.
De Raad Algemene Zaken (RAZ) is verantwoordelijk voor de
MFK-onderhandelingen. Het Oostenrijkse EU-voorzitterschap is
voornemens dit najaar het MFK regulier in de RAZ te agenderen.
Daarnaast zal Europese Raad waarschijnlijk in december over het MFK
van gedachten wisselen. Wanneer de Raad een akkoord zal bereiken is nu
niet te zeggen.
143
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom rekent de Europese
Commissie met 2% inflatie?
Antwoord:
De Commissie gebruikt een deflator van 2%. De Commissie rekent met
deze deflator op basis van macro-economische aanname.
144
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat verandert er in de
besluitvormingsprocedure wanneer het Europees Ontwikkelingsfonds
daadwerkelijk wordt ondergebracht in het MFK?
Antwoord:
Als het Europees Ontwikkelingsfonds onder het volgend MFK onder de
begroting wordt gebracht dan zal de besluitvormingsprocedure de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

36

reguliere comitologie procedures volgen7. Als lidstaat heeft Nederland
– in coalitie met andere lidstaten – invloed op de beleidsvorming binnen
de EU en op de besteding van middelen via de comités voor extern beleid.
In deze comités worden de door de Commissie voorgenomen projectvoorstellen met de lidstaten besproken en wordt over de voorstellen gestemd.
De voorstellen van de Commissie worden aangenomen als er een
gekwalificeerde meerderheid is; een voorstel kan tegengehouden worden
met een blokkerende minderheid. Daarnaast is met het onder de
begroting brengen van het EOF een controlerende rol van het Europees
Parlement gegarandeerd.
Voor het EOF gelden op dit moment de regels zoals vastgelegd in de
interne overeenkomst voor de oprichting van het EOF8. Ook hier geldt dat
Nederland – in coalitie met andere lidstaten – invloed heeft op de
besteding van de middelen. Onder het EOF worden voorstellen ook
aangenomen als er een gekwalificeerde meerderheid is, gebaseerd op de
verdeelsleutel (voor stemverdeling per lidstaat, zie het intern akkoord).
Onder het EOF houdt de gekwalificeerde meerderheid in dat er 721 uit de
1000 stemmen nodig zijn voor een gekwalificeerde meerderheid; een
blokkerende minderheid wordt gevormd met 280 stemmen.
145
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Vindt besluitvorming over het
eigen middelenbesluit plaats in de Raad Algemene Zaken of in de
ECOFIN?
Antwoord:
Besluitvorming over de belangrijkste elementen van het Eigen Middelenbesluit (EMB) vindt uiteindelijk plaats in de Europese Raad, gezamenlijk
met besluitvorming over het MFK. De onderhandelingen over het EMB
vinden naar verwachting plaats in de Raadswerkgroep Eigen Middelen,
Coreper en de Raad Algemene Zaken.
146
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welk ministerie coördineert
en onderhandelt over de Nederlandse inbreng op het eigen middelenbesluit?
Antwoord:
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor de Nederlandse inzet
over het EMB. De inbreng voor de onderhandelingen over het EMB
worden derhalve voorbereid door het Ministerie van Financiën. Op het
moment dat de onderhandelingen plaatsvinden in de Europese Raad of de
Raad Algemene Zaken, nemen respectievelijk de Minister-President en de
Minister van Buitenlandse Zaken zitting in de onderhandelingsstoel.
Omdat de Nederlandse inzet op en onderhandelingen over het EMB en
het MFK dusdanig met elkaar verknoopt zijn, vindt de voorbereiding op
deze onderwerpen plaats in zeer nauwe coördinatie met het Ministerie
van Buitenlandse Zaken.
147
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom kiest de Europese
Commissie er in het kader van de vereenvoudiging van het MFK voor om
meer eigen middelen toe te voegen om de begroting te financieren?

7
8

https://ec.Europa.eu/info/implementing-and-delegated-acts/comitology_en.
https://ec.Europa.eu/Europeaid/sites/devco/files/internal-agreement-11edf-2013–2020_en.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

37

Antwoord:
De Commissie is van mening dat zowel de inkomstenzijde als de
uitgavenzijde van de EU-begroting een goede weerspiegeling moeten zijn
van de politieke prioriteiten en beleidsdoelstellingen van de EU. Daarnaast
stelt de Commissie dat de financiering van de EU-begroting de laatste
periode voor een steeds groter deel is gaan bestaan uit de BNI-afdracht,
waarmee de BNI-afdracht niet meer fungeert enkel als sluitstuk voor de
EU-begroting. Om deze redenen introduceert de Commissie een mandje
nieuwe eigen middelen. De Commissie geeft aan de financiering van de
EU-begroting te willen versimpelen en stelt daarom naast het mandje
nieuwe eigen middelen voor de btw-afdracht te versimpelen en de
bestaande kortingen af te bouwen.
Het kabinet is van mening dat het introduceren van nieuwe eigen
middelen de financiering van de EU-begroting onder andere complexer en
minder transparant maakt en is mede om die reden terughoudend wat
betreft nieuwe eigen middelen.
148
[22 112, nr. 2672]: Fiche: MFK – Verordening tot oprichting Asiel en
Migratiefonds (AMF): In hoeverre is in het Asiel en Migratiefonds
aandacht voor de externe migratiebeheersing?
Antwoord:
De activiteiten die binnen het AMF kunnen worden gefinancierd staan
vermeld in bijlagen van het AMF-voorstel. Activiteiten kunnen daarbij ook
betrekking hebben op de externe dimensie van migratie (zie bijvoorbeeld
bijlage II, artikel 1 en bijlage III, artikel 3).
149
[22 112, nr. 2672]: Fiche: MFK – Verordening tot oprichting Asiel en
Migratiefonds (AMF): Indien er in het Asiel en Migratiefonds geen
aandacht is voor externe migratie, waarom niet en in hoeverre is het
kabinet bereid hier vragen over te stellen?
Antwoord:
Er is in het AMF-voorstel aandacht voor externe migratie (zie vraag 148).
150
[22 112, nr. 2672]: Fiche: MFK – Verordening tot oprichting Asiel en
Migratiefonds (AMF): In hoeverre hebben de lidstaten de ruimte om de
gelden voor de beoogde doelen in te zetten?
Antwoord:
Lidstaten hebben de ruimte om de gelden voor de beoogde doelen in te
zetten. In tegenstelling tot het AMIF legt het AMF-voorstel de lidstaten
geen minimum of maximum percentage op voor de uitgave van de
financiële middelen aan specifieke doelen.
151
[22 112, nr. 2672]: Fiche: MFK – Verordening tot oprichting Asiel en
Migratiefonds (AMF): In hoeverre kan een lidstaat bijvoorbeeld besluiten
alle gelden te gebruiken voor bijvoorbeeld terugkeerprogramma’s?
Antwoord:
In theorie is het mogelijk dat een lidstaat alle gelden gebruikt voor
terugkeerprogramma’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

38

152
[22 112, nr. 2674]: Fiche: MFK – Verordening voor het instrument voor
grensbeheer en visa als onderdeel van het Geïntegreerd Grensbeheerfonds: Waar is de verdeelsleutel van 30% externe landsgrenzen, 35%
externe zeegrenzen, 20% grensdoorlaatposten en 15% consulaten op
gebaseerd bij de lidstaat-enveloppen?
Antwoord:
Het voorstel van de Commissie is gebaseerd op de verdeelsleutel in het
huidige Interne Veiligheidsfonds Grenzen. In dat fonds wordt dezelfde
verdeelsleutel gehanteerd.
153
[22 112, nr. 2674]: Fiche: MFK – Verordening voor het instrument voor
grensbeheer en visa als onderdeel van het Geïntegreerd Grensbeheerfonds: In hoeverre is er ook een verdeling gemaakt in de middelen naar
digitale instrumenten in het kader van grensbeheer en operationele inzet
in het kader van grensbeheer?
Antwoord:
Er zijn de afgelopen jaren door de Europese wetgever nieuwe digitale
instrumenten ontwikkeld, zoals het in- en uitreissysteem, die de komende
jaren moeten worden geïmplementeerd. Het in- en uitreissysteem moet
aan alle grensdoorlaatposten ten uitvoer worden gelegd. De middelen uit
het fonds kunnen door lidstaten worden aangewend ten behoeve van dit
systeem. De voorgestelde verdeelsleutel houdt rekening met de
hoeveelheid grensdoorlaatposten en de werklast. Het is aan lidstaten zelf
om te bepalen of de middelen worden aangewend voor digitale
instrumenten.
154
[22 112, nr. 2674]: Fiche: MFK – Verordening voor het instrument voor
grensbeheer en visa als onderdeel van het Geïntegreerd Grensbeheerfonds: Als er geen verdeling is gemaakt in de middelen naar digitale
instrumenten in het kader van grensbeheer en operationele inzet in het
kader van grensbeheer, waarom niet en in hoeverre is het kabinet bereid
hierover vragen te stellen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 153.
155
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Wanneer is er sprake van een herstructurering in het kader
van het EGF?
Antwoord:
De Europese Commissie stelt in de verordening van het EGF dat het EGF
bedoeld is om steun te verlenen in het geval van onverwachte grote
herstructureringen, met name wanneer die veroorzaakt zijn door
uitdagingen die verband houden met globalisering zoals veranderingen in
wereldhandelspatronen, handelsgeschillen, financiële of economische
crises, digitalisering en automatisering of de overgang naar een koolstofarme economie. De Europese Commissie beoordeelt per aanvraag of
steun vanuit het EGF toegekend wordt. Bij het toekennen wordt vooral
gelet op de gevolgen van de grote herstructurering. De Commissie stelt
voor hierbij een minimumdrempel van 250 ontslagen werknemers of
zelfstandigen te hanteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

39

156
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Wat betekent de verandering in de co-financieringsstructuur in
het EGF voor Nederland?
Antwoord:
Als de co-financiering van het EGF conform het Commissievoorstel gelijk
wordt getrokken met de co-financiering van het ESF+ en de
co-financiering voor het ESF+ verlaagd wordt, dan betekent dit voor
Nederland dat voor het EGF het co-financieringspercentage verlaagd
wordt van 60% naar 40%. De nationale bijdrage zou in dat geval dus
omhoog gaan van 40% naar 60%. In Nederland wordt de nationale
bijdrage bij EGF-aanvragen niet door de overheid gefinancierd maar door
het bedrijf of de sector die de aanvraag indient.
157
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Welke lidstaten zijn naast Nederland kritisch op de voorgestelde wijzigingen in het EGF?
Antwoord:
Er hebben nog slechts enkele raadswerkgroepen over de nieuwe
EGF-verordening plaatsgevonden en deze waren informerend en
verduidelijkend van aard. Het is daarom op dit moment nog niet te zeggen
welke positie afzonderlijke lidstaten innemen ten aanzien van EGF. Over
het algemeen kan wel worden gesteld dat het merendeel van de lidstaten
positief is over het EGF en de voorgestelde wijzigingen in het EGF. De
lidstaten die, net als Nederland, kritisch zijn lijken op dit moment in de
minderheid te zijn.
158
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Welke lidstaten steunen het standpunt van Nederland dat het
verstrekken van materiële voorzieningen niet iets is wat op Europees
niveau geregeld dient te worden?
Antwoord:
Het bestrijden van materiële deprivatie is één van de voorgestelde
specifieke doelstellingen van het Europees Sociaal Fonds+ (ESF+), niet
van het Europees globaliseringsfonds. Deze doelstelling komt voort uit het
huidige Europese fonds voor hulp aan de meest behoeftigen (FEAD, in het
Nederlands EFMB). De voorgestelde ESF+ verordening bevat een
verplichting aan lidstaten om ten minste 2% van hun nationale ESF+
middelen aan deze doelstelling te besteden. Nederland is geen
voorstander van een dergelijke verplichting. Het is in dit stadium nog niet
mogelijk om aan te geven welke andere lidstaten dit standpunt delen.
159
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Welke lidstaten zijn naast Nederland kritisch op de voorgestelde wijzigingen in het EGF?
Antwoord
Zie antwoord op vraag 157.
160
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Bij welke lidstaten liggen de extra aandacht voor de integratie
van asielgerechtigde migranten en de koppeling met het Europees
Semester gevoelig?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

40

Antwoord:
Extra aandacht voor integratie van asielgerechtigde migranten en de
koppeling met het Europees Semester zijn belangrijke elementen in de
Nederlandse inzet ten aanzien van het ESF+, niet ten aanzien van het EGF.
Beide elementen liggen gevoelig, maar het is in dit stadium van de
onderhandelingen nog niet mogelijk aan te geven welke lidstaten dit
specifiek betreft.
161
[HR (2018) 94]: Welke lopende conflicten zullen naar verwachting in
aanmerking komen voor een bijdrage vanuit de European Peace Facility
op 1 januari 2021?
Antwoord:
De European Peace Facility (EPF) beoogt de gemeenschappelijke kosten
van militaire EU-operaties te financieren, alsmede steun aan vredesoperaties door derde landen of internationale organisaties en breder optreden
op militair en defensiegebied ter ondersteuning van de doelstellingen van
het GBVB. De EPF bouwt voort op het Athena-mechanisme en de African
Peace Facility (APF) en zal dus kunnen voorzien in de financiering van de
gemeenschappelijke kosten van lopende militaire EU-operaties en de
activiteiten die nu vanuit de APF worden gefinancierd. De Raad besluit
over de financiering van activiteiten uit de EPF op basis van voorstellen
van de Hoge Vertegenwoordiger of een lidstaat. De EPF kent geen
geografische beperking en is dus op mondiaal niveau inzetbaar, afhankelijk van de internationale situatie. Nederland hecht aan gecontinueerde
inzet in de door het kabinet geïdentificeerde focusregio’s in Afrika, te
weten de Hoorn van Afrika en de Sahel. Tevens is het voor Nederland
belangrijk dat activiteiten zich richten op de landen rond en aan de rand
van Europa.
162
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe vertaalt de coördinerende bevoegdheid van de Minister van Buitenlandse Zaken zich in de
praktijk naar andere ministeries?
Antwoord:
De coördinatie van de onderhandelingsinzet vindt plaats via diverse
kanalen en op verschillende niveaus, waaronder een interdepartementale
MFK-werkgroep, reguliere EU-coördinatiemechanismen, (ambtelijke)
voorportalen van de ministerraad en de ministerraad zelf.
163
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: In de kabinetsappreciatie
staat vermeld dat er naast het EMB en MFK ook een interinstitutioneel
akkoord over begrotingszaken tussen de Europese Commissie, Europees
Parlement en Raad wordt gesloten. Kan het kabinet toelichten wat voor
afspraken hierin worden gemaakt? Bevat dit ook het financieel reglement
(art 322 VWEU)? Wat is de inzet van het kabinet hierbij?
Antwoord:
Dit Interinstitutioneel Akkoord (IIA) heeft ten doel uitvoering te geven aan
de begrotingsdiscipline en het verloop van de jaarlijkse begrotingsprocedure en de samenwerking tussen de instellingen in begrotingzaken te
verbeteren, alsmede een goed financieel beheer te waarborgen. Het
Commissievoorstel (COM(2018) 323) dient ter vervanging van het huidige
IIA. In het IIA zijn bijvoorbeeld bepalingen opgenomen over de speciale
instrumenten, budgettaire transparantie, de financiering van het GBVB en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

41

procedurestappen bij de oprichting van nieuwe agentschappen. Het
Financieel Regelement is een separate Verordening, waarvoor de
Commissie op dit moment geen wijzigingsvoorstel heeft gedaan in het
kader van de MFK-onderhandelingen. Indien de uitkomst van de onderhandelingen hier aanleiding toe geeft, zal het Financieel Reglement
worden aangepast. Zo geeft de Commissie aan het voorstel om de
financiële belangen te beschermen bij tekortkomingen van de rechtsstaat
mogelijk te integreren in het Financieel Reglement.
164
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Wat is een asymmetrische
schok? Zijn daar voorbeelden van?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 165.
165
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Wat zijn symmetrische
schokken? Zijn daar voorbeelden van?
Antwoord:
Er bestaat geen algemeen geaccepteerde definitie van een (a)symmetrische economische schok. De Europese Commissie geeft hier geen
definitie van in haar voorstel. Een economische schok zou kunnen worden
gedefinieerd als een onverwachte en/of onvoorspelbare ontwikkeling of
gebeurtenis buiten of binnen een economie die een substantieel effect op
heeft op een economie. In de praktijk is het lastig een onderscheid te
maken tussen symmetrische en asymmetrische schokken.
Een asymmetrische schok kan in de context van de EMU worden
getypeerd als een schok die betrekking heeft op één of enkele lidstaten.
Typische voorbeelden van asymmetrische schokken zijn een onverwachte
neergang van voor een economie relevante financiële instelling of grote
onderneming, plotseling verlies van investeerders (vertrouwen) in een
economie of door een natuurramp.
Een symmetrische schok kan in de context van de EMU worden getypeerd
als een schok waaraan de meeste lidstaten zijn blootgesteld. Afhankelijk
van welke definitie van een symmetrische schok wordt gebruikt, kunnen
voorbeelden worden gegeven. Een veel gebruikt voorbeeld van een
symmetrische schok is de kredietcrisis van 2008, die grote economische
gevolgen had voor de wereldwijde economie.
166
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Hoe (vaak) komen
asymmetrische schokken voor in een interne markt?
Antwoord:
Het aantal asymmetrische schokken dat voorkomt in een interne markt
hangt sterk af van de definitie van een asymmetrische schok en de
structuur van een interne markt. Zoals ook vermeld in de Kamerbrief over
de toekomst van de EMU (2017-0000222607) blijkt onder andere uit
onderzoek van DNB dat conjunctuurontwikkelingen al in grote mate
synchroon lopen tussen lidstaten in de eurozone9.

9

https://www.dnb.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/dnbulletin-2014/dnb309728.jsp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

42

167
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Hoe wordt de rente op de
lening aan de lidstaat bepaald?
Antwoord:
Het voorstel voorziet in het wegnemen van de rentekosten, door middel
van het verstrekken van een subsidie ter compensatie van de rentekosten
die de lidstaat betaalt over de lening. Deze subsidie wordt toegekend
indien de lidstaat de lening heeft terugbetaald. De rentesubsidie wordt
betaald uit een op te richten «fonds voor stabilisatiesteun». In principe
betaalt de lenende lidstaat dus geen rente. De rente die de lidstaat voor de
ontvangen lening betaalt indien die niet heeft voldaan aan de in het
voorstel gehanteerde voorwaarden is gelijk aan de rente die de
Commissie betaalt op de markt ten tijde van de lening.
168
[HR (2018) 94]: Welke Afrikaanse landen en regio’s zullen naar
verwachting in aanmerking komen voor een bijdrage vanuit de European
Peace Facility op 1 januari 2021?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 161.
169
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wordt de ambitie voor het
«effectief en efficiënt optimale Europese toegevoegde waarde genereren»
niet verstoord door het bestaan van vaste allocatiesleutels?
Antwoord:
Met de allocatiesleutels wordt beoogd de Europese toegevoegde waarde
van EU-middelen juist te vergroten, door deze te richten op investeringen
die de economische en maatschappelijke impact van bestedingen door
individuele lidstaten vergroten. De vormgeving van de allocatiesleutels
wordt in het kader van het nieuwe MFK herzien.
170
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan het kabinet toelichten op
specifiek welke punten qua modernisering hij het ambitieniveau van het
Commissievoorstel te laag vindt? Waar liggen kansen volgens het
kabinet?
Antwoord:
Voor het kabinet betekent modernisering van de EU-begroting zowel meer
nadruk op nieuwe prioriteiten binnen het MFK (waarvoor de benodigde
financiële ruimte dient te worden gevonden in onder andere het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en het cohesiebeleid) als een grondige
hervorming van bestaande fondsen en programma’s. In dit licht
verwelkomt het kabinet de sterke reflectie in de voorstellen van de
Europese Commissie van nieuwe Europese prioriteiten zoals onderzoek
en innovatie, veiligheid, migratie en klimaat. Het kabinet stelt dat in hun
huidige vorm het GLB en het Cohesiebeleid modernisering en vereenvoudiging behoeven. De voorstellen van de Europese Commissie bieden
weliswaar een eerste aanzet tot modernisering, maar het kabinet hecht
aan substantiëlere modernisering van deze terreinen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

43

171
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe hoog zijn de verschillende beoogde lumpsumkortingen voor de lidstaten?
Antwoord:
In de periode 2014–2020 ontvangen Denemarken, Nederland, Zweden en
Oostenrijk een lumpsumkorting. De hoogte van hun kortingen worden
getoond in onderstaande tabel. De tabel toont de bruto lumpsumkortingen, wat wil zeggen dat bij deze bedragen geen rekening wordt
gehouden met de hogere BNI-afdracht van de lidstaten als gevolg van de
kortingen. Naast de lumpsumkortingen ontvangen Duitsland, Nederland
en Zweden een korting op de btw-afdracht en ontvangen Denemarken,
Nederland, Oostenrijk en Zweden een korting op het financieren van de
korting van het VK.
Lumpsumkortingen aan lidstaten MFK 2014–2020, bedragen in constante prijzen
2011, in mln EUR
Denemarken

Nederland

Zweden

Oostenrijk

130
130
130
130
130
130
130

695
695
695
695
695
695
695

185
185
185
185
185
185
185

30
20
10
–
–
–
–

2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020

De Commissie stelt voor om in de periode 2021–2025 Oostenrijk,
Denemarken, Duitsland, Nederland en Zweden lumpsumkortingen te
geven op hun BNI-afdracht. Deze korting vervangt alle bestaande
kortingen. De lumpsumkorting wordt afgebouwd en bedraagt vanaf 2026
0 euro. De hoogte van de kortingen wordt getoond in onderstaande tabel.
De bedragen hebben wederom betrekking op de bruto korting.
Lumpsumkortingen aan lidstaten MFK 2021–2027, bedragen in constante prijzen
2018, in mln EUR

2021
2022
2023
2024
2025

Denemarken

Nederland

Zweden

Oostenrijk

Duitsland

118
94
71
47
24

1259
1007
755
503
252

578
462
347
231
116

110
88
66
44
22

2799
2239
1679
1119
560

172
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Worden de leningen
verdeeld op basis van «wie het eerst komt wie het eerst maalt»?
Antwoord:
De leningen worden inderdaad verdeeld op basis van «wie het eerst komt,
wie het eerst maalt». Indien de grens van EUR 30 miljard is bereikt,
kunnen geen additionele leningen worden verstrekt. Individuele lidstaten
zijn echter wel beperkt in de mate waarin zij een beroep kunnen doen op
het fonds, waardoor de kans dat het fonds wordt uitgeput beperkt is. Het
maximum dat een lidstaat kan ontvangen voor een lening is gelijk aan
0,34% van het bbp van dat land.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

44

173
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Wat gebeurt er als een
land getroffen wordt door een grote asymmetrische schok, maar de grens
van 30 miljard euro al bereikt is?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 172.
174
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Geldt er een uniforme
werkloosheidsdefinitie?
Antwoord:
Er geldt een uniforme werkloosheidsdefinitie, namelijk het totale aantal
werklozen als percentage van de actieve bevolking. In EU-wetgeving10 is
vastgelegd hoe de data voor de berekening van het werkloosheidspercentage moet worden verkregen en hoe de kwaliteit van deze data
gewaarborgd dient te worden.
175
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Wat gebeurt er als de
verplichting om de overheidsinvesteringen op het gemiddelde niveau van
de voorgaande vijf jaar te houden zich niet verhoudt met de eisen uit het
stabiliteits- en groeipact?
Antwoord:
Het stabiliteits- en groeipact (SGP) is leidend en lidstaten moeten voldoen
aan de eisen die het SGP stelt. Indien een lidstaat gebruik wenst te maken
van een Europese stabilisatiefunctie voor investeringen, kan dit geen
reden zijn om af te wijken van de eisen in het SGP. Aangezien overheidsinvesteringen slechts een beperkt deel vormen van de totale overheidsuitgaven, zou een lidstaat elders haar uitgaven kunnen verlagen om de
overheidsinvesteringen op het gemiddelde niveau van de afgelopen vijf
jaar te houden, en zo alsnog te voldoen aan de eisen die gesteld worden
aan het gebruik van het fonds. Tot slot merkt het kabinet op dat de
preventieve arm van het SGP al een zogeheten investeringsclausule
bevat, waarbij een lidstaat een beroep kan doen om in haar begrotingsinspanning investeringen mee te wegen.
176
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Wat is de prikkel voor een
lidstaat om nationaal te hervormen als het bijna «gratis» geld kan lenen
bij de Europese Commissie?
Antwoord:
In eerste instantie ligt de prikkel voor een lidstaat om nationaal te
hervormen bij het feit dat nationale hervormingen kunnen leiden tot
economische groei en de weerbaarheid van een nationale economieën te
verbeteren. De Europese Commissie geeft daarnaast zelf aan dat haar
voorstel geen afbreuk zou doen aan prikkels omdat het niet in het belang
van een lidstaat is om de werkloosheid op te laten lopen (of niet snel af te
laten lopen).

10

VERORDENING (EG) Nr. 577/98 van de Raad van 9 maart 1998 betreffende de organisatie van
een steekproefenquête naar de arbeidskrachten in de Gemeenschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

45

177
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Wordt (zo ja, hoe)
bekeken of een lidstaat de lening gebruikt voor zaken die de nationale
economie verbeteren?
Antwoord:
In het voorstel van de Europese Commissie staat dat een lidstaat de
lening moet gebruiken voor publieke investeringen. In het algemeen
komen publieke investeringen de nationale economie ten goede. De
criteria waaraan moet worden voldaan om een uitgave te bestempelen als
publieke investering is vastgelegd in EU wetgeving11.
De Europese Commissie ziet erop toe dat een lidstaat die de lening
ontvangt deze daadwerkelijk gebruikt voor publieke investeringen. Indien
de Europese Commissie vaststelt dat dit niet het geval is, kan de Europese
Commissie de betreffende lidstaat vragen om de lening vroegtijdig terug
te betalen en kan de Europese Commissie de rentesubsidie intrekken. Op
deze manier wordt gekeken of een lidstaat het instrument gebruikt voor
zaken die de nationale economie verbeteren.
178
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Kan een lidstaat het geld
volledig naar eigen inzicht besteden?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 177.
179
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Hoe hoog worden de
jaarlijkse nationale bijdragen voor het fonds voor stabilisatiesteun?
Antwoord:
De jaarlijkse nationale bijdrage aan het fonds voor stabilisatiesteun is
equivalent aan zes procent van het bedrag dat als monetair inkomen aan
de nationale centrale bank wordt gealloceerd aan het eind van het
voorgaande financieel jaar. De bijdrage aan het fonds voor stabilisatiesteun vormt dus geen directe claim op de monetaire inkomsten van de
nationale centrale bank.
De bijdrage van niet-eurolanden die deelnemen aan ERM II wordt op een
vergelijkbare manier berekend op basis van hun relatieve bbp ten opzichte
van de eurolanden. Het bedrag dat aan de Nederlandsche Bank (DNB)
wordt gealloceerd als monetair inkomen fluctueert per jaar. Onderstaande
tabel geeft de potentiële afdracht weer die Nederland op basis van de
meest recente raming van het monetair inkomen in de komende jaren zou
moeten doen. Voor 2025–2027 zijn nog geen cijfers beschikbaar.
€ mln.

2020

2021

2022

2023

Monetaire winst DNB

666

571

628

747

–

40

34

38

Potentiële afdracht fonds voor
stabilisatiesteun (6% over jaar t-1)

11

2024

45

VERORDENING (EU) Nr. 549/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013
betreffende het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

46

180
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Hoe hoog is de jaarlijkse
nationale bijdrage voor Nederland?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 179.
181
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Betekent dit plan indirect
dat we extra gaan afdragen aan Europa en minder geld overhouden op de
staatskas?
Antwoord:
Allereerst heeft het instrument grotendeels betrekking op leningen en
wordt er geen extra geld uitgegeven buiten de rentesubsidie. In het
voorstel wordt vastgelegd dat het totale bedrag aan uitstaande leningen
op basis van het instrument niet meer dan 30 miljard euro zal bedragen.
De EU-begroting zal garant staan voor deze leningen. Voor deze garantstelling wil de Europese Commissie gebruik maken van de ruimte tussen
het betalingenplafond van het MFK en het maximum aan eigen middelen
dat de Europese Commissie mag ophalen volgens het EMB. Indien
uitstaande leningen niet worden terugbetaald kan dit potentieel tot
aanvullende afdrachten leiden.
Daarnaast houdt het voorstel in dat de rijksoverheid een jaarlijkse afdracht
zal moeten doen ter financiering van het fonds voor stabilisatiesteun, dat
aangewend wordt voor de rentesubsidie. Deze bijdrage wordt
afgesproken in een intergouvernementele overeenkomsten komt bovenop
de reguliere EU-afdrachten.
182
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Kan een voorbeeld uit de
afgelopen jaren worden gegeven waar het werkloosheidspercentage op
kwartaalbasis hoger was dan het gemiddelde over 15 jaar en bovendien
met meer dan 1%-punt is toegenomen ten opzichte van hetzelfde kwartaal
in het voorgaande jaar? Waarom is gekozen voor deze criteria?
Antwoord:
In Nederland werd de drempel in de vier kwartalen van 2013
overschreden. Als trigger kan in theorie worden gekozen voor verschillende indicatoren, zoals de output gap, bbp-groei, het werkloosheidspercentage of kwalitatieve criteria. De Europese Commissie geeft aan
gekozen te hebben voor een werkloosheidspercentage vanwege de
relatief kleine revisies, de eenvoud omtrent de berekening en de snelle
beschikbaarheid van data.
183
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Wat zijn de gevolgen van
het voorstel dat leningen moeten worden gebruikt voor overheidsinvesteringen die bijdragen aan dezelfde doelen als waarvoor de
structuurfondsen worden ingezet?
Antwoord:
Als gevolg van het Commissievoorstel kunnen leningen alleen worden
gebruikt voor investeringen met dezelfde doelen als waarvoor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

47

ESI-fondsen12 worden ingezet. Dit beoogt deze investeringen in deze
doelen op peil te houden.
184
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Had er vanuit Nederlandse bedrijven en/of situaties met
Nederlandse werknemers meer gebruik gemaakt kunnen worden van
middelen uit het EGF dan de twee aanvragen die tot op heden gedaan
zijn? Waarom wordt er beperkt gebruik gemaakt van het EGF door
Nederland?
Antwoord:
Vanuit de overheid vindt geen actieve werving plaats voor nieuwe
aanvragen. Als bedrijven of sectoren in Nederland gebruik willen maken
van steun uit het EGF moeten zij een aanvraag bij het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid indienen. Informatie over het indienen
van een aanvraag is te vinden op de website uitvoeringvanbeleidszw.nl.
Het aantal aanvragen per lidstaat wisselt aanzienlijk. Er zijn lidstaten die in
de periode 2014–2017 meer dan vijf aanvragen hebben ingediend maar er
zijn ook lidstaten die geen aanvragen hebben ingediend. Deze informatie
is te vinden op de website van het EGF.
185
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Welke aanleiding is er om het budget voor de nieuwe periode
fors te verhogen, van een jaarlijks maximum van 150 naar 200 miljoen
euro?
Antwoord:
Er is al enkele jaren sprake van onderuitputting van het EGF, dit vormt dan
ook geen aanleiding om het budget in de nieuwe periode aanzienlijk te
verhogen. De Europese Commissie geeft als reden voor het verhogen van
het EGF-budget dat dit wordt gedaan om de risico’s van een eventueel
hoger aantal aanvragen te beperken. De Europese Commissie verwacht
dat door de uitbreiding van het EGF en het verlagen van de minimumdrempel het fonds meer zal worden benut. Het kabinet heeft zowel de
subsidiariteit als de proportionaliteit van het EFG-voorstel negatief
beoordeeld.
186
[HR (2018) 94]: Welke lopende multi-year «Action Programmes» zullen in
aanmerking komen voor een bijdrage vanuit de European Peace Facility
op 1 januari 2021?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 161.
187
[HR (2018) 94]: Welke toetsingskaders zullen worden gebruikt bij het
beoordelen van een aanvraag voor een bijdrage vanuit de European
Peace Facility?
Antwoord:
De EPF is een faciliteit die is bedoeld voor de financiering van het
optreden van de EU dat binnen de doelstellingen van het GBVB valt en
niet ten laste kan komen van de Uniebegroting. In het voorstel is
12

Het betreft hier het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Cohesiefonds, het
Europees Sociaal Fonds, het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en het
Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

48

opgenomen dat de plichten van de EU en haar lidstaten volgens het
internationaal recht geheel moeten worden nagekomen bij de acties in het
kader van de faciliteit, in het bijzonder de mensenrechtenverdragen en het
internationaal humanitair recht.
188
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe kan voorkomen worden
dat lidstaten met een vergelijkbaar welvaartsniveau als Nederland, per
inwoner minder afdragen dan Nederland? Door welke tekortkoming in de
berekeningen wordt dit fenomeen veroorzaakt?
Antwoord:
Het aantal inwoners van een lidstaat is geen relevante factor bij het
berekenen van de verschillende afdrachten aan de EU. Een lidstaat draagt
af op basis van de omvang van het BNI en de btw-opbrengsten van de
betreffende lidstaat. Daarnaast dragen lidstaten 80% van de geinde
importheffingen af aan de EU, al wordt dit door de Commissie formeel
niet als afdracht aan de EU beschouwd. Wanneer een lidstaat een relatief
hoog BNI per hoofd van de bevolking of hoge btw-opbrengsten per hoofd
van de bevolking kent, heeft dit tot gevolg dat deze lidstaat per inwoner
relatief veel afdraagt. Nederland is één van de EU-lidstaten met hoogste
BNI per hoofd van de bevolking. Om deze reden is de Nederlandse
afdracht per inwoner relatief hoog.
189
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom is er geen apart fiche
over EU-voorstel «Verordening bescherming EU-begroting in geval van
rechtsstaatdeficiënties COM (2018) 324»? Kan het kabinet alsnog een fiche
aan de Kamer doen toekomen waarin het uitgebreide standpunt van het
kabinet over dit voorstel naar voren komt?
Antwoord
In de brief van 1 juni jl. hebben de Ministers van Buitenlandse Zaken en
Financiën een kabinetsappreciatie geven van het gehele pakket aan
wetgevingsvoorstellen met betrekking tot het Meerjarig Financieel Kader
2021–2027 dat de Commissie op 2 mei jl. publiceerde, waar ook deze
conceptverordening onderdeel van uit maakt. Omwille van de samenhang
en spoedige informatievoorziening is ervoor gekozen dit pakket in de
vorm van een geïntegreerde kamerbrief van een appreciatie te voorzien.
Het kabinet heeft daarin aangegeven dat Nederland een uitgesproken
voorstander is van een koppeling tussen ontvangst van EU-middelen en
de naleving van rechtsstatelijkheidsbeginselen, waarmee recht wordt
gedaan aan de zorgen die bestaan over het niet naleven van afspraken De
Kamer zal nauwgezet op de hoogte worden gehouden over de verdere
behandeling van dit voorstel en de Nederlandse inzet.
190
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat is de reactie van het
kabinet op de uitgebrachte opinie van de Europese Rekenkamer (no
1/2018) op de verordening over rechtsstaatdeficiënties, dat stelt dat de
verordening verbetering en verduidelijking behoeft?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 191.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

49

191
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan het kabinet reageren op
elk van de aanbevelingen van de Europese Rekenkamer in Opinie 1/2018?
Antwoord:
Het advies van de Europese Rekenkamer is op verzoek van de Europese
Commissie tot stand gekomen en wat het kabinet betreft is het daarom
allereerst aan de Commissie om de aanbevelingen te beoordelen. In
algemene zin is het kabinet tevreden dat de Europese Rekenkamer het
voorstel voor een koppeling toejuicht. Het kabinet deelt met de ERK de
visie dat onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechterlijke macht
van essentieel belang zijn om een goed financieel beheer en de
bescherming van de EU begroting te waarborgen. De aanbevelingen van
de Europese Rekenkamer zijn constructief van aard en kunnen bijdragen
aan de randvoorwaarden die het kabinet voor een dergelijk mechanisme
van belang acht, namelijk die van institutioneel evenwicht, transparantie,
proportionaliteit en het belang van juridische houdbaarheid. Tijdens de
verdere behandeling van het voorstel zullen de aanbevelingen vanzelfsprekend nog nader aan de orde komen.
192
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Zijn de criteria gesteld in de
ontwerpverordening voldoende duidelijk, specifiek en meetbaar om te
kunnen definiëren wat wordt verstaan onder een fundamentele tekortkoming op het gebied van de rechtsstaat?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 193.
193
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe beziet het kabinet het
idee om op basis van objectieve criteria een algemene rechtsstaatindex
voor alle lidstaten bij te houden, zodat de beoordeling van lidstaten onder
deze verordening objectief is?
Antwoord:
De verordening geeft een aantal voorbeelden van wat in het bijzonder
moet worden verstaan onder een fundamentele tekortkoming op het
gebied van de rechtsstaat, namelijk de ondermijning van de rechterlijke
macht, niet optreden tegen corruptie/belangenverstrengeling, en het
beperken van effectieve rechtsgangen.
Uitgangspunt voor het kabinet is een effectief mechanisme waarbij ook
hoort dat criteria voor het nemen van maatregelen zo duidelijk mogelijk
gedefinieerd moeten worden. Hieraan zouden de aanbevelingen van de
ERK mogelijk ook kunnen bijdragen. Uiteindelijk noopt de identificatie van
een algemene tekortkoming echter wel tot een kwalitatieve weging die
zich nu eenmaal niet volledig laat vangen in indices of checklijsten.
194
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Zou de verordening ook een
bepaling moeten inhouden dat ook EU-fondsen worden opgeschort als
non-EU lidstaten de basisprincipes van de rechtsstaat schenden?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

50

De verordening beoogt het beschikbare instrumentarium aan te vullen
met betrekking tot reeds toegetreden EU-lidstaten. Het kabinet is van
oordeel dat de Commissie terecht een onderscheid maakt tussen
EU-lidstaten en derde landen, bijvoorbeeld vanwege het verschil in
bevoegdheden van EU-instellingen. De rechtsstaat is uiteraard ook
relevant in de besluitvorming ten aanzien van derde landen. Daarvoor
kent het EU-externe instrumentarium zijn eigen systematiek die aansluit
bij de relatie die de EU heeft met de betreffende landen.
195
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat is de reactie van het
kabinet op de rol die het Europees Parlement heeft in de procedure
aangaande rechtsstaatdeficiënties? Hoe beziet het kabinet het idee dat ook
het Europees Parlement een voorstel aan de Commissie en/of de Raad kan
doen om de gelden op te schorten?
Antwoord:
Het kabinet onderschrijft het belang dat het Europees Parlement (EP) op
de hoogte wordt gehouden van de maatregelen die krachtens deze
verordening worden voorgesteld en vastgesteld (artikel 17). Daarnaast
staat het het EP natuurlijk altijd vrij om de Commissie te verzoeken met
een voorstel te komen. Het ligt naar de mening van het kabinet echter wel
voor de hand dat de Commissie vanuit haar taak als hoedster van de
verdragen en met haar uitgebreide ambtelijk apparaat het voortouw
neemt bij een dergelijke ingrijpende procedure.
196
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Op welke manier wordt
voorkomen dat indien een lidstaat geen EU-financiering meer krijgt
vanwege rechtsstatelijke tekortkomingen, deze lidstaat weigert deze
subsidies aan bijvoorbeeld Erasmus-studenten zelf te bekostigen,
waardoor zij hiervan de dupe worden?
Antwoord:
De verordening stelt dat het opleggen van passende maatregelen niet
afdoet aan de verplichting om uitvoering te geven aan het programma of
het fonds waarop de maatregel betrekking heeft, en met name niet aan de
verplichting om betalingen te doen aan eindontvangers of -begunstigden.
Bovendien dienen de maatregelen die worden genomen evenredig te zijn
aan de aard, de ernst en de reikwijdte van de algemene tekortkoming op
het gebied van de rechtsstaat. Voor zover mogelijk zijn zij gericht op de
acties van de Unie waarvoor deze tekortkoming gevolgen heeft of kan
hebben.
197
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan er een geactualiseerd
inzicht van de gevolgen voor de omvang van Nederlandse afdrachten
gedeeld worden met de Tweede Kamer?
Antwoord:
Naar verwachting zal het Commissievoorstel leiden tot een toename van
de afdrachten ten opzichte van de huidige raming met ca. 1¼ mrd euro in
2021, oplopend naar 2½ tot 3 mrd euro in 2027. De hogere afdrachten in
2021 zijn in het bijzonder het gevolg van het wegvallen van de bijdrage
van het VK bij een begroting die in het voorstel van de Europese
Commissie als percentage van het Europese BNI stijgt naar 1,11% in
vastleggingen en 1,08% in betalingen. Daarnaast faseert de Commissie de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

51

huidige kortingen uit. In 2021 ontvangt Nederland in het Commissievoorstel een korting van 1,3 miljard euro bruto, wat netto neerkomt op
een korting van ca. 1 miljard euro (dit komt omdat Nederland ook moet
bijdragen aan het financieren van de Nederlandse korting en van de
korting van andere lidstaten met een korting). Tussen 2021 en 2027 loopt
in het Commissievoorstel de Nederlandse afdracht op met ca. 1½ miljard
euro, wat voor het grootste deel het gevolg is van het uitfaseren van de
korting.
198
[22 112, nr. 2629]: Fiche: MFK – Verordening voor het Europees globaliseringsfonds: Wat is nu de exacte positie van het kabinet aangaande
specifiek het uitbreiden van het EGF en welke mogelijkheden heeft het
kabinet om dit te voorkomen?
Antwoord:
Nederland zet vraagtekens bij het uitbreiden van de doelstelling van het
EGF naar de algemene doelstelling van het verlenen van steun bij
herstructureringen die een grote impact hebben. Deze uitbreiding is voor
het kabinet te vergaand, omdat hierdoor een grote overlap met het ESF+
ontstaat. Nederland steunt de voorgestelde verhoging van het
EGF-budget niet. Nederland zal dit in de onderhandelingen inbrengen.
199
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Is het zo dat eventuele extra
inkomsten voor de EU uit eigen middelen één op één leiden tot een
verlaging van de benodigde financiering via het BNI-middel? Of is de
relatie tussen eigen middelen en het BNI-middel complexer?
Antwoord:
Op Europees niveau is er een één op één relatie tussen andere eigen
middelen van de EU (inclusief het bestaande BTW-middel en de invoerrechten) en het BNI-middel. Als de EU-ontvangsten op een ander middel
toenemen, dan zal het BNI-middel met hetzelfde bedrag afnemen en die
afname wordt verdeeld over de lidstaten al naar gelang de verdeelsleutel.
Deze relatie bestaat op EU- niveau en niet op nationaal niveau. Een
toename van een Nederlandse afdracht van een ander middel leidt dus
niet tot een evenredige daling van de Nederlandse BNI-afdracht, maar tot
een verlaging van de BNI-afdracht van alle lidstaten, proportioneel naar
hun aandeel daarin (voor Nederland ca. 4,8% in 2018).
200
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wanneer nu een nieuwe
lumpsumkorting wordt afgesproken die in 2026 zal worden uitgefaseerd,
kan dit dan tijdens onderhandelingen over een nieuw MFK in 2025 herzien
worden?
Antwoord:
Eventuele kortingen worden vastgelegd in het zogeheten Eigen Middelen
Besluit (EMB). In de onderhandelingen over het MFK dat na 2027 begint
kunnen weer afspraken gemaakt worden in het EMB over eventuele
kortingen die in die periode gaan gelden.
201
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke correctie vindt er plaats
op de Nederlandse bijdrage aan het EOF?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

52

Antwoord:
Het EOF wordt op dit moment buiten de kaders van het lopende MFK
2014–2020 gefinancierd en valt daarom op dit moment ook niet onder de
EU-afdrachten zoals opgenomen in Art. 3.1 en Art 3.10 van de begroting
van Buitenlandse Zaken. De Europese Commissie stelt nu voor om het
EOF binnen de kaders van het volgende MFK te brengen. Om een juiste
vergelijking van de Nederlandse afdrachten tussen de beide MFKs te
kunnen maken wordt daarom in de vergelijking gecorrigeerd voor de
omvang van en bijdrage aan het EOF.
202
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan het kabinet een duiding
geven van de Nederlandse netto betalingspositie ten opzichte van die van
andere lidstaten?
Antwoord:
Op dit moment is nog onvoldoende informatie beschikbaar over de
precieze invulling van het volgende MFK om een goede cijfermatige
inschatting te maken van de Nederlandse netto-betalingspositie ten
opzichte van andere lidstaten. Hiervoor is bijvoorbeeld meer informatie
nodig over de verdeelsleutels. Echter, gezien het feit dat Nederland een
grotere korting krijgt als percentage van het BNI dan andere lidstaten en
het voorstel van de Commissie is om de kortingen voor alle lidstaten uit te
faseren, ligt het in de lijn der verwachting dat het voorstel van de
Commissie zal leiden tot een verslechtering van de Nederlandse nettobetalingspositie, zowel in absolute termen als ten opzichte van de andere
lidstaten.
203
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe hoog zijn de beoogde
inkomsten van de voorgestelde nieuwe eigen middelen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 32.
204
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wordt er voor wat betreft het
berekenen van de effecten van nieuwe MFK consequent rekening
gehouden met het feit dat het Verenigd Koninkrijk na uittreding geen
bijdrage meer levert aan de begroting?
Antwoord:
De basisaanname van het kabinet voor de berekeningen van de
betalingen in het nieuwe MFK gaan er inderdaad vanuit dat het VK na
uittreding geen bijdrage meer levert aan de begroting. Met deze aanname
wordt geen voorschot genomen op de uitkomst van de onderhandelingen.
De uitkomst van de onderhandelingen met het VK voor wat betreft de
afwikkeling van de financiële verplichtingen van het VK en de mogelijke
budgettaire aspecten van een toekomstige relatie zijn echter met veel
onzekerheid omgeven. Om die reden wordt, met het oog op een prudente
raming, er vooralsnog geen rekening gehouden met een bijdrage van het
VK in de berekeningen.
205
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Hoe ziet het (informele)
speelveld van lidstaten er uit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

53

Antwoord:
Er heeft nog geen politieke discussie over het voorstel van de Europese
Commissie plaatsgevonden. Er zijn er derhalve geen officiële posities van
lidstaten ten aanzien van dit voorstel bekend. Ten algemene geldt dat
verschillende lidstaten zich in het verleden positief hebben uitgelaten over
een stabilisatiefunctie. Sommige andere lidstaten, waaronder Nederland,
hebben in het verleden vraagtekens gezet bij de noodzaak van een
dergelijke stabilisatiefunctie. Frankrijk en Duitsland hebben in een
gezamenlijke verklaring van 19 juni j. (de «Meseberg-verklaring») gepleit
voor een
apart budget voor de eurozone, dat – naast concurrentiekracht en
convergentie – ook ten goede zou moeten komen aan stabilisatie.
206
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Welke lidstaten zijn
voorstander van een stabilisatiefunctie en welke lidstaten zijn hier
tegenstander van?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 205.
207
[22 112, nr. 2665]: Fiche MFK – Verordening Invest EU-programma: Is er
controle op het werk van het adviescomité, het projectteam en het
investeringscomité?
Antwoord:
Het adviescomité, het projectteam en het investeringscomité zullen onder
de verantwoordelijkheid van de Europese Commissie vallen en zullen als
zodanig gecontroleerd worden door de Commissie. De Commissie stelt
voor dat elke lidstaat een vertegenwoordiger benoemt als deelnemer van
het adviescomité. Conform artikel 40 van de verordening wordt stelt de
Commissie daarnaast voor een monitoringkader te implementeren om de
voortgang en geboekte resultaten te volgen. De Commissie zal hier
jaarlijks verslag over uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad.
208
[22 112, nr. 2665]: Fiche MFK – Verordening Invest EU-programma: Wie
controleert deze comités en het projectteam?
Antwoord:
Zie antwoord vraag 207.
209
[22 112, nr. 2665]: Fiche MFK – Verordening Invest EU-programma: Op
basis van welke criteria en informatie worden deze comités en projectteams gecontroleerd?
Antwoord:
De horizontale financiële regels die het Europees Parlement en de Raad
op grond van artikel 322 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie hebben vastgesteld zijn op deze verordening van
toepassing. De monitoring van het InvestEU-programma zal mede
plaatsvinden op basis van de in bijlage III van de betreffende Verordening
gestelde prestatie-indicatoren, zoals o.a. het volume van de InvestEUfinanciering (uitgesplitst per beleidsvenster), gemobiliseerde investeringen, gemobiliseerd bedrag aan particuliere financiering, bereikte
hefboom- en vermenigvuldigeffecten, geografische dekking van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

54

InvestEU-financiering (uitgesplitst per thema) en het aantal landen met
InvestEU-projecten.
210
[22 112, nr. 2665]: Fiche MFK – Verordening Invest EU-programma: Op
basis van welke criteria worden de leden van het projectteam en de
comités aangesteld?
Antwoord:
De Commissie werkt de precieze werkwijze van het projectteam en het
adviescomité nog uit. Het adviescomité zal bestaan uit vertegenwoordigers van de uitvoerende partners, de lidstaten en de Commissie. Het
projectteam zal bestaan uit deskundigen met professionele ervaring die
door de uitvoerende partners, zoals de EIB of andere financiële instellingen, ter beschikking van de Commissie worden gesteld. Het investeringscomité bestaat uit zes bezoldigde externe deskundigen. De deskundigen worden overeenkomstig artikel 237 van het Financieel Reglement
geselecteerd en worden door de Commissie benoemd voor een vaste
termijn van vier jaar. De leden van het investeringscomité zijn onafhankelijk en mogen geen instructies aanvaarden van derden. De deskundigen
beschikken over relevante marktervaring betreffende projectstructurering
en -financiering of financiering van het MKB of grote ondernemingen. De
samenstelling van het investeringscomité moet voldoende kennis over de
relevante thema’s, geografische verdeling en een evenwichtige
verhouding man/vrouw waarborgen.
211
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Met betrekking tot begrotingscategorie 1 (Single market, innovation and digital), op welke manier
ziet Nederland verdere synergie tussen innovatie en de ESI-fondsen? Hoe
moet dit gebeuren?
Antwoord:
De Europese Commissie doet diverse voorstellen voor betere synergie
tussen de ESI-fondsen en het negende Kaderprogramma (Horizon
Europe). Voorbeelden zijn het in lijn brengen van de regels van de
verschillende programma’s voor implementatie en het creëren van de
mogelijkheid voor lidstaten om budgetten tussen de verschillende
fondsen over te hevelen. Wat volgens Nederland nog sterker tot
uitdrukking moet komen is synergie in de aanpak van grote maatschappelijke uitdagingen, in het bijzonder tussen EFRO, het ELFPO en Horizon
Europe. Het kabinet zal dit benadrukken en zich inzetten voor praktische
uitvoerbare maatregelen die verdere synergie bewerkstelligen. Daarbij zal
het kabinet ook het belang van transparantie en het vermijden van overlap
benadrukken.
212
[22 112, nr. 2648]: Fiche MFK – Verordening en Besluit Horizon Europa
2021–2027 het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie:
Op basis van welke criteria beoordeelt het kabinet of de instrumenten een
Europese toegevoegde waarde hebben?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 214.
213
[22 112, nr. 2648]: Fiche MFK – Verordening en Besluit Horizon Europa
2021–2027 het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

55

Wie beoordeelt of de instrumenten een Europese toegevoegde waarde
hebben?
Antwoord:
De Europese Commissie publiceerde het voorstel voor het Horizon
Europa-programma met verwijzing naar de kaders voor subsidiariteit
zoals geformuleerd in het Verdrag betreffende de werking van de EU en
met excellentie en impact als leidende criteria voor het programma en
specifieke instrumenten binnen het programma. Het gaat om bestaande
instrumenten zoals de European Research Council en nieuwe instrumenten zoals de European Innovation Council. De beoordeling van de
Europese toegevoegde waarde van Horizon Europa vindt plaats tijdens de
onderhandelingen en daarmee onder andere in de Raadswerkgroepen
met vertegenwoordigers van de lidstaten en in de Raad van Ministers.
Nederland zal beoordelen of bij de uitwerking van de programma’s en de
instrumenten de Europese toegevoegde waarde, zoals bij de beantwoording van vraag 214 beschreven, geborgd is.
214
[22 112, nr. 2648]: Fiche MFK – Verordening en Besluit Horizon Europa
2021–2027 het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie:
Wanneer acht het kabinet een instrument van toegevoegde waarde?
Antwoord:
Het Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie draagt bij aan
Europese investeringen en grensoverschrijdende samenwerking op het
gebied van onderzoek en innovatie. Door samenwerking te stimuleren op
basis van de criteria excellentie en impact vindt men de beste partners,
kennis en techniek en kan massa gecreëerd worden om maatschappelijke
uitdagingen aan te gaan die grensoverschrijdend zijn of om onderzoeksfaciliteiten te financieren die de mogelijkheden van een individueel land
overstijgen. Hierdoor wordt wereldwijde concurrentie het hoofd geboden,
de concurrentiepositie van Europa versterkt en worden gezamenlijke
maatschappelijke uitdagingen aangepakt.
Een instrument is van Europese toegevoegde waarde wanneer het, aan de
hand van de criteria zoals beschreven in vraag 137, de economische en
maatschappelijke impact van investeringen in onderzoek en innovatie
vergroot op een manier die de mogelijkheden gecreëerd door en/of
binnen de individuele lidstaten overstijgt.
215
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Bij het onderdeel cohesiebeleid op pagina 7, wordt expliciet gesproken over een allocatiesleutel
maar bij de andere begrotingscategorieën niet. Betekent dit dat bij het
cohesiebeleid veel secuurder wordt bijgehouden in welke lidstaten de
uitgaven precies neerslaan dan bij de andere begrotingscategorieën?
Antwoord:
De Europese Commissie houdt van iedere uitgave uit de EU-begroting bij
waar deze wordt uitgegeven (ex post), in EU-lidstaten of daarbuiten. De
allocatiesleutel voor onder andere de structuurfondsen, maar ook de
eerste pijler van het GLB, stelt een verdeling ex ante vast. De meeste
andere uitgaven kunnen echter niet op voorhand worden gealloceerd via
nationale enveloppen, zoals in het geval van onderzoekstenders of
humanitaire uitgaven.
216
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Worden alle uitgaven van alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

56

begrotingscategorieën zoals getoond op pagina 7, op uniforme wijze
meegerekend bij het bepalen van de netto betalingspositie per lidstaat?
Antwoord:
De netto betalingspositie per lidstaat wordt berekend door de afdracht van
die lidstaat aan de EU in mindering te brengen op de uitgaven van de EU
in die lidstaat, met uitzondering van de uitgaven onder de begrotingscategorie «Administratie». Het meenemen van deze uitgaven zou de netto
betalingspositie van lidstaten waar EU-instellingen zijn gevestigd
vertekenen.
217
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Klopt het dat de netto
betalingspositie van Nederland verslechtert, als de Nederlandse positie op
het gebied van het cohesiebeleid wordt overgenomen?
Antwoord:
De inzet is om via bezuinigingen op bestaand beleid, waaronder GLB en
het cohesiebeleid, versterkte of nieuwe prioriteiten te financieren, als ook
de financiële gevolgen van het vertrek van het Verenigd Koninkrijk op te
vangen. Nederland ziet binnen het toekomstige cohesiebeleid ruimte voor
bezuinigen op het cohesiebeleid door in te zetten op een sterkere focus op
de minst welvarende lidstaten. Dit betekent dat dit laatste effect een
negatieve impact kan hebben op de Nederlandse netto betalingspositie;
daar waar in het algemeen tegelijk geldt dat van een kleinere
MFK-omvang een neerwaarts effect uitgaat op de benodigde nationale
afdrachten. Daarbij moet worden aangetekend dat, in verhouding tot de
afdrachten, de ontvangsten uit het cohesiebeleid dusdanig beperkt zijn dat
deze niet eenvoudig tot een substantiële wijziging van de Nederlandse
netto-betalingspositie leiden. Ter indicatie: in 2016 ontving Nederland
0,3% van de totaal beschikbare middelen binnen het cohesiebeleid,
afgezet tegen een BNI-aandeel in de begroting van 4,6%. Zoals aangegeven in de kabinetsappreciatie van het MFK-voorstel van 2 mei leidt dit
voorstel op basis van eerste inzichten tot een toename van de Nederlandse afdrachten met 2½ tot 3 miljard EUR.
218
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Klopt het dat de allocatiesleutel van Europese Structuur en investeringsfondsen een vertekend
beeld geeft, omdat kleine (zwakkere) lidstaten vaak veel meer goederen en
diensten moeten importeren voor een investeringsproject, dan grote
(rijke) lidstaten? Indien nee, waarom niet?
Antwoord:
Met de allocatiesleutel wordt het ontwikkelingsniveau van de regio’s en
het daarmee samenhangende investeringspotentieel op allerlei terreinen
tot uitdrukking gebracht. Wat het kabinet betreft zou daarbij meer dan in
het voorstel van de Europese Commissie de nadruk moeten liggen op de
minst ontwikkelde lidstaten. In de verordening is vastgelegd dat iedere
actie ondersteund door de fondsen moet bijdragen aan de realisatie van
de doelstellingen van het desbetreffende operationeel programma.
Hiermee wordt gewaarborgd dat alle investeringen onder de fondsen ten
goede komen van de desbetreffende regio, zonder dat de implementatie
of aanschaf van goederen/diensten per definitie op het grondgebied van
deze regio hoeft plaats te vinden. Dat in voorkomend geval gebruik
gemaakt moet worden van diensten en producten vanuit andere lidstaten
beschouwt het kabinet als positief, onder meer vanuit het oogpunt van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

57

interne markt. Ook minder ontwikkelde lidstaten benoemen deze directe
en indirecte effecten in andere lidstaten als positief.
219
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan het kabinet toelichten op
welke wijze conditionaliteit (ex ante, ex post) een rol speelt in het nieuwe
MFK als het gaat om cohesiebeleid, en wat de veranderingen zijn ten
opzichte van het vorige MFK met betrekking tot conditionaliteit in het
cohesiebeleid?
Antwoord:
In de verordening worden, net als in de programmaperiode 2014–2020,
voorwaarden vastgelegd waaraan lidstaten moeten voldoen om kosten te
kunnen declareren bij de Europese Commissie. In de programmaperiode
2014–2020 betrof het zogenoemde ex-ante voorwaarden; deze werden
uitsluitend voorafgaand aan de start van het programma getoetst. In de
voorstellen van de Europese Commissie gaat het om zogenoemde
randvoorwaarden; aan deze voorwaarden moet de gehele programmaperiode worden voldaan, en hier wordt regelmatig op gemonitord.
Er bestaan vier horizontale randvoorwaarden, deze gelden voor alle
investeringsprioriteiten, en zijn gericht op het naleven van de staatssteunregels, de aanbestedingsregels, het Handvest van de Grondrechten van de
Europese Unie en het tegengaan van discriminatie van gehandicapten.
Daarnaast bestaan er 16 randvoorwaarden die zijn verbonden aan
specifieke doelstellingen; de zogenoemde thematische randvoorwaarden.
Aan de randvoorwaarden moet worden voldaan om de doelstellingen van
deze investeringsprioriteiten beter te kunnen bereiken, en de besteding
van de middelen effectiever te maken.
Het aantal randvoorwaarden is aanzienlijk verminderd ten opzichte van
het aantal ex-ante conditionaliteiten in de programmaperiode 2014–2020
(van 34 naar 20). Hiertoe zijn een aantal ex-ante conditionaliteiten
gecombineerd tot een randvoorwaarde en een aantal ex-conditionaliteiten
integraal komen te vervallen. Een geheel nieuwe horizontale randvoorwaarde is de effectieve toepassing en implementatie van het Handvest
van de Grondrechten van de Europese Unie.
Daarnaast wordt een koppeling gemaakt tussen de tenuitvoerlegging van
de fondsen en goed economisch bestuur. De Europese Commissie heeft
daarbij de mogelijkheid (net als in de programmaperiode 2014–2020) om
vastleggingen of (een deel van) de betalingen op te schorten van lidstaten
die geen effectieve actie ondernemen bij buitensporige overheidstekorten,
buitensporige macro-economische onevenwichtigheden of het nietnaleven van een noodprogramma. Hierbij is voorgeschreven dat de
voorkeur wordt gegeven aan het opschorten van vastleggingen boven het
opschorten van betalingen. Van de mogelijkheid om (een deel van) de
betalingen op te schorten wordt uitsluitend gebruik gemaakt indien sprake
is van een significante niet-naleving en onmiddellijk actie is vereist. Het
verschil met de programmaperiode 2014–2020 is dat het maximum op te
schorten bedrag is verlaagd naar 25% van de vastleggingen (was 50%) of
0,25% van het bbp (was 0,5%), afhankelijk van welk bedrag het laagst is.
Deze percentages gelden voor de eerste overtreding; bij herhaling kan
hiervan worden afgeweken. Zie ook het antwoord op vraag 226.
220
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat is het te verwachten
tijdpad ten aanzien van de gedetailleerde uitwerking van de Europese
Commissie van het nieuwe cohesiebeleid, waardoor inzichtelijk wordt hoe
de bezuinigingen precies neerslaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

58

Antwoord:
De verordeningen voor het Cohesiebeleid 2021-27 worden gelijktijdig met
de onderhandelingen over het nieuwe MFK uitgewerkt. De omvang en
verdeling van het de middelen voor het Cohesiebeleid zijn afhankelijk van
het integrale akkoord over het nieuwe MFK. De precieze planning daarvan
is nu nog onduidelijk.
221
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wordt de nationale cofinanciering verhoogd via een generieke verhoging, of wordt er gedifferentieerd tussen meer ontwikkelde regio’s, transitieregio’s en minder
ontwikkelde regio’s?
Antwoord:
De Europese bijdrage aan de totale investeringen is in de voorstellen als
volgt gemaximeerd: 70% voor de minder ontwikkelde regio’s; 55% voor de
transitieregio’s; en 40% voor de meer ontwikkelde regio’s. Dit is voor de
minder ontwikkelde regio’s en de transitieregio’s lager dan in de programmaperiode 2014–2020. De nationale cofinanciering wordt alleen voor
transitieregio’s en minder ontwikkelde regio’s verhoogd ten opzichte van
de programmaperiode 2014–2020.
222
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe worden de nieuwe
criteria gewogen bij de allocatiesleutel ter verdeling van de cohesiegelden, in aanvulling op het relatieve BBP per hoofd?
Antwoord:
In aanvulling op de bestaande allocatiecriteria zijn de nieuwe criteria die
worden meegewogen de nationale CO2 uitstoot en de netto-instroom van
migranten van buiten de EU (immigranten minus emigranten). De lidstaat
ontvangt 1 EUR per ton CO2 die zij in peiljaar 2016 verwijderd was ten
opzichte van de doelstelling voor 2030, en 400 EUR per opgevangen netto
migrant van buiten de Europese Unie tussen 2013 en 2016.
223
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Op welke manier wordt de
link tussen het cohesiebeleid en het Europees Semester versterkt volgens
de voorstellen van de Commissie?
Antwoord:
In de verordening wordt voorgesteld dat bij de programmering en de
monitoring van de programma’s expliciet aandacht moet zijn voor de
opvolging van de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader
van het Europees Semester heeft gedaan. Het wordt ook verplicht om de
programma’s aan te passen naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie
in 2025, zodat ook prioriteiten die tijdens initiële programmering niet
waren voorzien, bijvoorbeeld door nieuwe uitdagingen in de landspecifieke aanbevelingen die in 2024 worden aangenomen, gefinancierd
kunnen worden vanuit de fondsen.
224
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Zijn er nieuwe ex-ante
conditionaliteiten voorzien voor het ontvangen en inzetten van
cohesiemiddelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

59

Antwoord:
Zie beantwoording vraag 219.
225
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Op welke manier gaat er
worden gehandeld als er niet aan deze conditionaliteiten wordt voldaan?
Antwoord:
Bij fondsen in gedeeld beheer kan de lidstaat maximaal aanspraak maken
op het bedrag dat via de allocatie is toegewezen. Om deze middelen
daadwerkelijk te ontvangen moet de lidstaat de gemaakte kosten
onderbouwen in een betaaldeclaratie. Indien lidstaten niet aan randvoorwaarden voldoen kan de betreffende lidstaat geen declaratie indienen bij
de Europese Commissie, en dus geen middelen uit de fondsen ontvangen.
Declaraties die niet aan de vereisten voldoen, worden niet uitbetaald.
Indien het gaat om een thematische randvoorwaarde kunnen uitsluitend
voor projecten binnen de specifieke doelstelling waarvoor de betreffende
randvoorwaarde geldt geen declaraties worden ingediend.
226
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welk beeld heeft het kabinet
bij de sterkere koppeling binnen het nieuwe MFK tussen cohesiemiddelen
en de implementatie van structurele hervormingen in het kader van het
Europees Semester?
Antwoord:
De koppeling met het Europees Semester en de landenspecifieke
aanbevelingen gaat wat Nederland betreft niet ver genoeg. Het kabinet
verwelkomt dat de relevante landspecifieke aanbevelingen worden
meegenomen in de programmering, maar wil concreter uitgewerkt zien
hoe gedurende de programmaperiode hierop wordt gemonitord en
gereageerd. Daarnaast heeft Nederland bij de Commissie aangedrongen
op aanvullende vormen van koppeling van de Europese Structuur- en
Investering (ESI)-fondsen met structurele hervormingen. Bijvoorbeeld
door de zogenoemde conditionaliteiten sterker te koppelen aan de
prioriteiten uit het Europees Semester, eventuele herprogrammering een
expliciet onderdeel van de jaarlijkse Semestercyclus te maken en
macro-economische conditionaliteiten te handhaven.
Zoals toegelicht bij vragen 14–21 heeft de Commissie tevens een
Hervormingsondersteuningsprogramma voorgesteld. Volgens de
Commissie is dit programma separaat maar aanvullend aan de
ESI-fondsen. Nederland zal pleiten voor verdere verduidelijking van de
samenhang van beide MFK-onderdelen. Nederland is voorstander van een
directe koppeling tussen structurele hervormingen en ESI-fondsen
waarvan een effectieve prikkel uitgaat.
Voorts benadrukt het kabinet de daadwerkelijke toepassing van reeds
bestaande instrumenten in geval van niet naleving van het Stabiliteits- en
Groeipact en de Macro-economische Onevenwichtighedenprocedure,
zoals in het geval van de macro-economische voorwaarde. Het kabinet zet
vraagtekens bij de voorgestelde verlaging van het maximaal op te
schorten bedrag naar 25% van de vastleggingen (was 50%) of 0,25% van
het bbp (was 0,5%).
227
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Staat het kabinet, naast een
versterkt Erasmus+ programma, in beginsel positief tegenover een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

60

mogelijke verhoging van het budget voor grensoverschrijdende
samenwerking?
Antwoord:
Het kabinet zet in op versterkte grensoverschrijdende samenwerking
onder het Erasmus programma. Wat de omvang van het budget voor
grensoverschrijdende samenwerking betreft wil het kabinet niet vooruitlopen op de integrale besluitvorming over het MFK.
228
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat wordt bedoeld met
integratie van migranten?
Antwoord:
De integratie van migranten is onderdeel van het ESF+ en wordt nader
omschreven als onder andere het bespoedigen van de sociaaleconomische integratie van gemarginaliseerde gemeenschappen en migranten
door middel van geïntegreerde maatregelen, onder meer op het vlak van
huisvesting en sociale diensten. Als resultaatindicator stelt de Commissie
voor het jaarlijkse aantal gebruikers bediend door nieuwe en betere
opvang en huisvesting.
229
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe verhouden de
EMU-stabilisatiefunctie en de ESI-fondsen zich tot elkaar, zowel qua
hiërarchie als synergie?
Antwoord:
De Europese Commissie geeft aan dat de stabilisatiefunctie complementair moet worden gezien aan de ESI-fondsen doordat de stabiliteitsfunctie zich richt op de ondersteuning van lidstaten bij asymmetrische
schokken om de investeringen op peil te houden. De middelen uit de
ESI-fondsen zijn nauwelijks afhankelijk van schokken en vormen een
relatief stabiele stroom van investeringen gericht op werkgelegenheid,
een duurzame en gezonde Europese economie en het milieu. Het kabinet
acht lidstaten zelf in staat om vrijwel alle schokken te effenen met behulp
van automatische stabilisatoren in nationale begrotingen. Reeds
bestaande afspraken, zoals de begrotingsregels, bieden voldoende
waarborgen om dit te bewerkstelligen. Een stabilisatiefunctie is dan ook
niet nodig voor het functioneren van een sterke EMU.
230
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke elementen neemt de
Europese Commissie in overweging bij het opstellen van de landenenvelop?
Antwoord:
In de verordening wordt beschreven dat de grootte van de landenenveloppe wordt bepaald door de som van de allocatie van de individuele
regio’s te vermeerderen met het bedrag dat wordt ontvangen uit het
Cohesiefonds. Dit gebeurt aan hand van de volgende uitgangspunten:
• 61,6% van de middelen is bestemd voor de minder ontwikkelde regio’s
(regio’s met een bnp per hoofd van de bevolking dat lager is dan 75%
van het gemiddelde van de EU-27);
• 14,3% van de middelen is bestemd voor transitieregio’s (bbp per hoofd
tussen de 75% en 100% van het gemiddelde van de EU-27);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

61

•

10,8% van de middelen is bestemd voor de meer ontwikkelde regio’s
(bbp per hoofd hoger dan 100% van het gemiddelde van de EU-27).
• 12,8% van de middelen is bestemd voor de lidstaten die in aanmerking
komen voor steun uit het Cohesiefonds (lidstaten met een BNI per
hoofd van de bevolking dat lager is dan 90% van het gemiddelde van
de EU-27);
• 2,5% van de middelen is bestemd voor Europese territoriale samenwerking (Interreg), waarvan een groot deel van de middelen via
landenenveloppen wordt verdeeld.
• 0,4% van de middelen is bestemd voor de ultra perifere en dunbevolkte gebieden.
Voor de verdeling van de middelen tussen de regio’s die binnen eenzelfde
categorie vallen wordt naast het bni per hoofd van de bevolking onder
meer rekening gehouden met de bevolkingsdichtheid, het aantal
(jeugd)werklozen, het opleidingsniveau van de bevolking, de CO2-uitstoot,
de netto-instroom van migranten van buiten de Europese Unie tussen
2013 en 2016. Voor regio’s met bijzondere kenmerken en grensgebieden
geldt een aantal specifieke indicatoren. Ten slotte bestaan regels die
maximale en minimale ontvangsten van lidstaten bepalen, de
zogenoemde caps en safety nets.
231
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: Is het kabinet tegen extra
eigen middelen voor de Europese Commissie?
Antwoord:
Het kabinet staat in beginsel terughoudend tegenover de introductie van
nieuwe eigen middelen. Met betrekking tot dit specifieke voorstel vindt
het kabinet het hanteren van een verdeelsleutel voor nationale afdrachten
op basis van monetaire inkomsten onwenselijk. Het kabinet ziet in
algemene zin geen noodzaak om af te wijken van de gebruikelijke
verdeelsleutel op basis van BNI.
232
[22 112, nr. 2648]: Fiche MFK – Verordening en Besluit Horizon Europa
2021–2027 het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie:
Ziet het kabinet ruimte om binnen de budgettaire kaders van Horizon
2021–2027 (dus zonder ophoging van het totale budget) percentueel
gezien hetzelfde aandeel aan excellente kennisbasis te besteden als in
Horizon 2020? Hoe zou dit kunnen worden ingepast in het bestaande
budget?
Antwoord:
Horizon Europe draagt op diverse manieren bij aan de excellente
kennisbasis. Daarbij geeft Nederland de voorkeur geven aan relatief
hetzelfde aandeel van de eerste pijler (Open Wetenschap) van het totaal
als in Horizon 2020 (ongeveer 31 procent). Voor de tweede pijler
(Mondiale uitdagingen en industrieel concurrentievermogen) zet
Nederland onder andere in op de balans tussen fundamenteel en
toegepast onderzoek, zoals bij het ondersteunen van sleuteltechnologieën, missies en partnerschappen.
233
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Waarom leidt de door
meerdere actoren in de EU gewenste «eurozonebegroting» met stabilisatiefunctie, niet tot aanvullende voorstellen voor de stabilisatiefunctie in
het kader van dit MFK?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

62

Antwoord:
Het huidige voorstel voor een stabilisatiefunctie is gedaan in het kader
van het nieuwe MFK. Het is onbekend waarom er geen aanvullende
voorstellen voor de stabilisatiefunctie in het kader van dit MFK zijn. Zoals
bekend is het kabinet geen voorstander van een aparte eurozonebegroting
om de gevolgen van economische schokken op te vangen.
234
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat is de reden dat getracht
wordt om additionele financiële wensen, zoals een stabilisatiefunctie,
buiten het MFK om te regelen?
Antwoord:
De Europese Commissie kan verschillende redenen hebben om instrumenten, zoals een stabilisatiefunctie en bijvoorbeeld het Solidariteitsfonds
en de Noodhulpreserve, buiten het MFK om te regelen. Zo geeft de
Europese Commissie aan dat de uitgaven van dit soort instrumenten niet
te voorspellen zijn en dat deze juist bedoeld zijn om te reageren op
onvoorziene omstandigheden. Dit geldt bijvoorbeeld voor de noodhulpreserve waarmee steun kan worden verleend aan lidstaten bij onder andere
natuurrampen en epidemieën.
Het kabinet is van mening dat de reactie op onvoorziene omstandigheden
(samen met veranderende prioriteiten) beter kan worden vormgegeven
door middel van het aanhouden van marges en het schuiven van budget
tussen afzonderlijke programma’s. Het kabinet streeft naar begrotingseenheid en ziet deze instrumenten daarom graag binnen de MFK-plafonds
geplaatst.
235
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wordt de nu voorgenomen
stabilisatiefunctie binnen het MFK geschrapt indien er onverhoopt
besloten zou worden tot een aparte eurozonebegroting waarin een
dergelijke functie ook is geregeld? Indien nee, waarom niet?
Antwoord:
Op dit moment is er door de Europese Commissie geen voorstel gedaan
voor een aparte eurozonebegroting met stabilisatiefunctie. Er is dan ook
nog niets bekend over of de door de Europese Commissie voorgestelde
stabilisatiefunctie binnen het MFK geschrapt zal worden in het hypothetische geval dat er besloten zou worden tot een aparte eurozonebegroting
met een stabilisatiefunctie.
236
[22 112, nr. 2632]: Fiche MFK – Verordening tot instelling van een
Europese stabilisatiefunctie voor investeringen: In hoeverre heeft
Nederland (of hebben andere lidstaten) afzonderlijk zeggenschap over de
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen?
Antwoord:
In het Commissievoorstel hebben individuele lidstaten geen afzonderlijke
zeggenschap over de uitvoeringshandelingen. Nederland kan dan ook niet
instemmen met de voorgestelde gedelegeerde bevoegdheden. Naar de
mening van het kabinet gaat het om onderdelen van het voorstel die aan
de Unie wetgever voorbehouden moeten worden (en dus in de Verordening zelf geregeld dienen te worden).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

63

237
[22 112, nr. 2665]: Fiche MFK – Verordening Invest EU-programma: Welke
mogelijkheden ziet het kabinet om overlap tussen Europese programma’s
te voorkomen?
Antwoord:
In het InvestEU-programma komen veel bestaande investeringsinstrumenten samen. De meer geüniformeerde structuur, uitvoering en
rapportage verlaagt het risico op overlap. Ook zal binnen het InvestEUprogramma ruimte zijn voor het toepassen van een mix van bijvoorbeeld
garanties en subsidies, waardoor voldoende ruimte ontstaat om in te
spelen op de verscheidenheid aan projecten die ondersteuning behoeven.
Tijdens de verdere uitwerking van InvestEU en aanpalende programma’s
zal er op worden gelet dat synergie wordt nagestreefd en overlap wordt
vermeden tussen Europese programma’s.
238
[22 112, nr. 2665]: Fiche MFK – Verordening Invest EU-programma: Welke
rol heeft Invest-NL bij het voorkomen van overlap tussen Europese
programma’s?
Antwoord:
Het voorkomen van overlap tussen Europese programma’s is een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Europese Commissie en de
lidstaten. Invest-NL zal in het geval van een mogelijke overlap tussen
programma’s in overleg met de Commissie en EIB een best passende
oplossing kiezen voor het te financieren bedrijf of project. Zie verder het
antwoord bij vraag 237.
239
[22 112, nr. 2665]: Fiche MFK – Verordening Invest EU-programma: Op
welke voorwaarden voor samenwerking met de relevante instituties in de
lidstaten zet het kabinet zich in?
Antwoord:
Voor Nederland is het van groot belang dat er een effectieve en efficiënte
samenwerking plaatsvindt met nationale instellingen die gelijke doelen
nastreven, zoals het voorziene Invest-NL in Nederland. Aandachtspunt
voor Nederland is daarom de verdere uitwerking van het InvestEU Fund
tijdens de aankomende onderhandelingen, in het bijzonder op het gebied
samenwerking met de relevante instituties in de lidstaten. Hierbij is tevens
voor Nederland van belang hoe het genoemde «lidstaat compartiment»
verder wordt uitgewerkt en welke condities gesteld worden aan de
benutting hiervan.
240
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Op wat voor manier ziet het
kabinet een grotere nationale verantwoordelijkheid in nationale plannen
en uitvoering van het GLB?
Antwoord:
Het voorgestelde nieuwe beleidsmechanisme voorziet in een grotere
nationale verantwoordelijkheid voor de inrichting van het GLB binnen de
Europees geldende kaders. Op Europees niveau wordt het «wat», zoals
doelstellingen en interventietypen vastgelegd, terwijl vervolgens het
«hoe» door lidstaten in het strategisch plan wordt ingevuld en geconcretiseerd. Het kabinet steunt deze subsidiariteit omdat dit ruimte biedt voor
het implementeren van doelgerichte maatregelen die passen bij de
Nederlandse landbouwpraktijk. Juist omdat de landbouwpraktijk en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

64

maatschappelijke opgaven op het gebied van o.a. de leefomgeving,
klimaat, natuur in de lidstaten sterk variëren, zullen maatregelen op deze
manier effectiever afgestemd kunnen worden op de regionale verschillen
en behoeften.
241
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke gevolgen (positief en
negatief) heeft meer subsidiariteit (inclusief werken met strategische
plannen) zoals voorgesteld in het GLB voorstel van de Europese
Commissie op Nederlandse boeren, indien het op deze manier ingevoerd
zou worden?
Antwoord:
Lidstaten krijgen in de voorstellen van de Europese Commissie meer
ruimte om het GLB afgestemd op de eigen situatie in te vullen. Het
verschaffen van die ruimte biedt ook de agrarische sector zelf, onder
andere via het bijdragen aan de totstandkoming van het nationaal
strategisch plan, mogelijkheden tot grotere betrokkenheid bij de te nemen
maatregelen. Dat ziet het kabinet als een positieve ontwikkeling voor de
Nederlandse boeren. Meer subsidiariteit vraagt wel om meer aandacht
voor een gelijk Europees speelveld. Binnen het GLB zal dat gewaarborgd
moeten blijven doordat voor alle lidstaten dezelfde doelen en tevens
gelijke voorwaarden (conditionaliteit) bij de verlening van steun gelden.
Bij de beoordeling en goedkeuring van de strategische plannen zal de
Commissie moeten bewaken dat de ambitieniveaus van lidstaten passen
bij een gelijk speelveld. Hoe de Commissie dit gaat doen, is nog niet
duidelijk.
242
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke gevolgen (positief en
negatief) heeft plafonnering van het steunbedrag per hectare zoals
voorgesteld in het GLB voorstel van de Europese Commissie op Nederlandse boeren, indien het op deze manier ingevoerd zou worden?
Antwoord:
Volgens het voorstel van de Commissie moeten betaalde en onbetaalde
arbeidskosten worden afgetrokken van de verleende steun voordat
plafonnering plaatsvindt. Gezien de hoogte van de steun per bedrijf en de
hoogte van arbeidskosten zou dat er in de Nederlandse situatie toe leiden
dat van plafonnering niet of nauwelijks sprake is. Het kabinet is
voorstander van plafonnering van de inkomstensteun per bedrijf maar de
aftrek van arbeidskosten moet dan vervallen.
243
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke gevolgen (positief en
negatief) heeft een krimp van het GLB-budget zoals voorgesteld in het
GLB voorstel van de Europese Commissie op Nederlandse boeren, indien
het op deze manier ingevoerd zou worden?
Antwoord:
In geval het door de Europese Commissie voorgestelde GLB-budget
daadwerkelijk de uitkomst van de EU-onderhandelingen zou zijn, zou dat
een nominale krimp van 3,9% van 2020 op 2021 op de directe betalingen
aan de Nederlandse boeren betekenen. Ook de nominale krimp van 15,3%
van 2020 op 2021 op de plattelandsontwikkelingsprogramma’s zoals de
Europese Commissie voorstelt, betekent dat er minder middelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

65

beschikbaar komen voor de agrarische sector vanuit dit programma. In de
periode na 2021 blijven de bedragen ongeveer nominaal constant.
244
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat is het idee achter de
verzwaarde conditionaliteit van de directe betalingen die de Europese
Commissie voorstelt? Is er op dit moment sprake van grootse misbruik
van GLB-gelden?
Antwoord:
De Europese Commissie stelt voor de huidige cross-compliance uit te
breiden met de bestaande vergroening en nog een aantal nieuwe eisen,
bijvoorbeeld het zogenoemde landbouwbedrijfsduurzaamheidsintrument
voor nutriënten. Deze uitgebreide cross-compliance wordt in het voorstel
conditionaliteit genoemd. De Europese Commissie meent dat verzwaarde
conditionaliteit nodig is vanwege de grote opgaven voor leefomgeving en
klimaat. Het kabinet daarentegen vindt, met andere lidstaten, dat die
doelen effectiever kunnen worden nagestreefd met doelgerichte
(prestatie-)betalingen. Het is het kabinet niet bekend dat er op dit moment
sprake is van groot misbruik van GLB-gelden. Integendeel, de Europese
Commissie geeft juist aan dat de «error rate» (foutenmarge) voor directe
betalingen relatief laag is.
245
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Op welke manier kunnen de
streefcijfers die de lidstaten zelf dienen vast te stellen (aangaande de
concrete gemeenschappelijke doelen) voldoende ambitieus zijn om een
daadwerkelijke vergroening van het GLB te realiseren?
Antwoord:
De doelen (streefcijfers) die in het nationaal strategisch plan zullen
worden opgenomen zullen gebaseerd zijn op een sterktenzwaktenanalyse, de beoordeling van behoeften van de lidstaat en de
interventiestrategie die de lidstaat zelf opstelt. Wat die uiteindelijke
concrete streefcijfers zullen zijn is een resultante van de politieke en
maatschappelijke afwegingen die op basis hiervan bij de totstandkoming
van het Nationaal Strategisch GLB-Plan worden gemaakt. Het is de inzet
van het kabinet voldoende ambitieus te zijn om een daadwerkelijke
vergroening van het GLB te realiseren. De Commissie ziet er zelf ook bij
de beoordeling en goedkeuring van de strategische plannen op toe dat
lidstaten voldoende ambitieus zijn. Hoe de Commissie dit gaat doen, is
nog niet duidelijk.
246
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Het kabinet stelt dat de GLB
voorstellen niet ver genoeg gaan wat betreft meetbare taakstellingen om
aan de doelen op terrein van klimaat en leefomgeving te voldoen, wat is
hier wel voor nodig?
Antwoord:
Het Commissievoorstel stelt voor dat lidstaten jaarlijks een prestatieverslag opstellen over de voortgang en uitvoering van het strategisch
GLB-plan met daarin informatie over de realisatie van output-, resultaaten impactindicatoren. Het kabinet vindt het belangrijk dat op die wijze de
uitvoering van het toekomstig GLB op basis van meetbare doelstellingen
zal worden gemonitord. De concrete invulling van de indicatoren in de
voorstellen is echter nog onvoldoende uitgewerkt. In de onderhande-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

66

lingen over de voorstellen en de toekomstige gedelegeerde en uitvoeringshandelingen dient dit verder te worden ingevuld.
247
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe groot is het GLB in
omvang wanneer bijvoorbeeld voor landbouw gereserveerde gelden
elders op de begroting worden meegerekend?
Antwoord:
De Europese Commissie heeft aangegeven dat er binnen het toekomstig
MFK 365 miljard euro (lopende prijzen) beschikbaar is voor het GLB
beleid, waarvan 265,2 miljard euro voor directe betalingen (1e pijler),
20 miljard euro voor marktondersteuning (ook 1e pijler) en 78,8 miljard
euro voor het plattelandsbeleid (2e pijler). Daarnaast heeft de Commissie
aangegeven dat zij 10 miljard euro in het Horizon onderzoeksprogramma
wil oormerken voor onderzoek naar voedsel, landbouw, plattelandsontwikkeling en de «bioeconomie». In totaal komt dit neer op ca. 29% van de
Europese begroting.
248
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat is het verschil tussen de
door Nederland voorgestane kortingen op EU-subsidies bij het niet
nakomen van migratie-afspraken en het EC-voorstel om opvang en
integratie van migranten onderdeel te laten uitmaken van de allocatiesleutel voor ESI fondsen?
Antwoord:
Het kabinet vindt dat evenredige inspanningen op het terrein van migratie
door lidstaten gekoppeld moeten worden aan Europese fondsen. Het is
voor het kabinet van belang dat hier een effectieve prikkel vanuit gaat
voor adequate opvolging van de migratie-agenda. Het in het Commissievoorstel opgenomen criterium voor de allocatiesleutel voor ESI-fondsen
bevat nog onvoldoende aansporing voor lidstaten om evenredige
inspanningen op het migratie- en integratieterrein te verhogen. Overigens
zijn er in het AMF zelf wel criteria opgenomen in de verdeelsleutel voor de
allocatie binnen de nationale programma’s die samenhangen met de
inspanningen van lidstaten op het migratie- en integratieterrein. Op het
gebied van asiel wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met het aantal
onderdanen van een derde land of staatloze aan wie de in het Verdrag van
Geneve omschreven status is verleend en op het gebied van legale
migratie en integratie met het aantal onderdanen van derde landen dat
een eerste verblijfsvergunning heeft gekregen. Het kabinet zal gedurende
de besprekingen hierover scherp oog houden voor de prikkel die hiervan
uitgaat.
249
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat zijn de effecten van de
forse intensiveringen ten aanzien van migratiebeleid en grensbewaking
op de inspanningen van lidstaten op dit terrein? Worden er naast de
genoemde uitbreiding van met name Frontex, ook efficiencyvoordelen
beoogd en waar liggen deze?
Antwoord;
De intensiveringen bieden lidstaten financiële ondersteuning, onder
andere in verbetering van de asielprocedure en in het grensbewakingsproces. De fondsen kunnen ook waar gewenst worden ingezet voor de
implementatie van Europese verplichtingen of voor het onderhoud van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

67

Europees verplicht gestelde it-systemen in lidstaten. Daarnaast kan
internationale samenwerking worden gefinancierd hetgeen mogelijkheden biedt voor efficiëntie binnen het beleid op migratie, grensbewaking
en visa. Met het huidige AMIF en IBMF (Grenzen) worden bijvoorbeeld
gezamenlijke terugkeeractiviteiten, verbetering van informatiedeling op
gebied van het verstrekken van Schengenvisa en netwerken van verbindingsfunctionarissen gefinancierd.
250
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Zijn er meer/andere taken in
de nationale ketens van migratie en grensbeleid, die kansrijk zijn in het
kader van het bereiken van efficiencyvoordelen en/of meer Europese
toegevoegde waarde? Indien ja, welke zijn dat en liggen deze beleidsopties ook op tafel?
Antwoord:
Er wordt nationaal doorlopend efficiëntie nagestreefd binnen de migratieen grensbewakingsketen. In het bijzonderde nationale programma’s van
de fondsen bieden hierbij financiële ondersteuning. Daarnaast zet het
kabinet erop in dat de fondsen bijdragen aan de implementatie van
recentelijk aangenomen en verwachte EU-wetgevingsvoorstellen, zoals
het slimme grenzenpakket, de ILO-verordening en Eurosur.
251
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Is er sprake van een
coherente lange termijnvisie met betrekking tot migratietaken en
grenstaken, waarbij nieuwe inspanningen op Europees niveau uiteindelijk
leiden tot meer efficiency en (dus) tot besparingen op nationaal niveau?
Antwoord:
Voor de lange termijnvisie met betrekking tot Europese migratie- en
grenstaken verwijst het kabinet naar alle plannen van de afgelopen
periode waarbij voor een alomvattende aanpak wordt gepleit, zoals meest
recentelijk de Raadsconclusies van de Europese Raad van 28 juni jl.
waarin tot een alomvattende aanpak wordt opgeroepen.13
Zie voor vragen over efficiëntie het antwoord op vraag 249 en 250.
252
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan het kabinet bevestigen
dat de voorgenomen intensiveringen op het gebied van migratie en
grensbewaking in het MFK, voor het grootste deel neerslaan in financieel
zwakkere lidstaten aan de randen van de Unie? Is het zo dat deze nieuwe
uitgaven dan ook bescheiden bijdragen aan cohesie en convergentie van
economieën in de Europese Unie? Indien nee, waarom niet?
Antwoord:
De voorgenomen intensiveringen moeten daar neerslaan waar de
migratiedruk het hoogst is. In de praktijk zal het daarbij onder andere gaan
om bewaking aan de buitengrenzen en om benodigde intensivering van
asielprocedures. Dit is niet één op één gerelateerd aan de financiële
positie positie van lidstaten. Het is niet de doelstelling van de asiel- en
migratie en grensbewakingsfondsen om de cohesie en convergentie van
economieën in de EU te vergroten.

13

http://www.consilium.europa.eu/media/35951/28-euco-final-conclusions-nl.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

68

253
[22 112, nr. 2648]: Fiche MFK – Verordening en Besluit Horizon Europa
2021–2027 het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie:
Welke randvoorwaarden heeft het kabinet hierbij nog meer voor ogen?
Antwoord:
Met de introductie van de EIC (European Innovation Council) beoogt de
Europese Commissie om via een bottom-up aanpak innovaties met een
grote economische en maatschappelijke potentie te identificeren, een
kritische massa van investeringen in deze innovaties te bewerkstelligen en
de snelheid en impact van innovatieprocessen te vergroten. Nederland is
in beginsel positief over de voorgestelde instrumenten onder de EIC maar
benadrukt het belang van de juiste randvoorwaarden. Ten eerste gaat het
er om dat wet- en regelgeving innovatievriendelijk is en er bij ontwerp en
toepassing van nieuwe regels de impact op onderzoek en innovatie wordt
meegewogen. Een andere randvoorwaarde is dat privaat kapitaal niet
verdrongen wordt bij inzet van risicokapitaal vanuit het kaderprogramma.
Tenslotte zijn innovatie ecosystemen cruciaal om ten volle het innovatiepotentieel te benutten. Deze ecosystemen faciliteren publiek private
samenwerking, brengen overheden, kennisinstellingen en bedrijven bij
elkaar en stimuleren ondernemerschap.
254
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Op wat voor manier is er
parlementaire controle bij posten buiten het MFK, zoals de European
Peace Facility?
Antwoord
Het Europees Parlement heeft geen directe wetgevende bevoegdheid
t.a.v. de EPF. Het Nederlandse parlement zal door het kabinet betrokken
worden volgens de gebruikelijke procedures. In de behandeling van MFK
voorstel worden wel de speciale instrumenten en begrotingsinstrumenten
buiten het door de Commissie voorgestelde MFK plafond (1,11 EU-27 BNI)
meegenomen. Deze instrumenten vallen ook onder de jaarlijkse begrotingscyclus. Het EP moet instemmen met het MFK-voorstel. Voor de
begrotingscyclus geldt dat het EP als mede-wetgever parlementaire
controle uitoefent.
255
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe veel geld is er in het MFK
voorstel beschikbaar voor cybersecurity binnen Europa (categorie security
and defence)?
Antwoord:
Voor het fonds voor interne veiligheid heeft de Commissie een totale
enveloppe voorgesteld van 2,5 miljard EUR in lopende prijzen, voor de
gehele periode 2021–2027. Deze middelen zijn nog niet verdeeld over de
verschillende thematische prioriteiten. In het voorstel is cybersecurity niet
opgenomen als prioriteit (wel het tegengaan van cyber crime). Gelet op
het veiligheidsbelang heeft het de voorkeur van het kabinet cybersecurity
ook als prioriteit op te nemen.
256
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wie kan wanneer aanspraak
maken op gelden uit de European Peace Facility?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

69

Antwoord:
De EPF is bestemd voor de financiering van de gemeenschappelijke
kosten van militaire EU-operaties (waaronder de Hoge Vertegenwoordiger
in dit kader ook missies schaart van een aantal lidstaten, in lijn met het EU
Verdrag), steun aan vredesoperaties door derde landen of internationale
organisaties, en steun aan militaire actoren van derde landen in het kader
van capaciteitsopbouw. Naast de financiering van EU-missies zou de Raad
bijvoorbeeld kunnen besluiten tot financiële ondersteuning van de
activiteiten op het gebied van vredesopbouw van de Afrikaanse Unie,
zoals nu het geval is in de African Peace Facility, de Verenigde Naties en
de ondersteuning van krijgsmachten van derde landen. De Raad besluit
over de financiering van activiteiten uit de EPF op basis van voorstellen
van de Hoge Vertegenwoordiger of een lidstaat, die gedurende het
kalenderjaar kunnen worden voorgelegd.
257
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe vindt besluitvorming
plaats rondom het toekennen van gelden aan militaire missies onder de
voorgenomen European Peace Facility?
Antwoord:
De wijze van besluitvorming over het starten van militaire EU-operaties
wijzigt niet met de EPF. Besluiten hierover worden door lidstaten op basis
van unanimiteit genomen en bevatten ook een eerste inschatting van de
voor de operatie benodigde kosten. De financiering van een militaire
EU-operatie vereist dus een voorafgaand besluit van de Raad. Lidstaten
kunnen controle uitoefenen op de financiering vanuit de EPF via een
comité, dat o.a. de jaarlijkse begrotingen vaststelt. Als het EPF-comité de
financiering van EU-operaties bespreekt, gebeurt dit op basis van
unanimiteit. Op dit moment zijn de gemeenschappelijke kosten een
relatief klein deel van de totale kosten van militaire operaties. De faciliteit
beoogt een verruiming van het aandeel gemeenschappelijke kosten, die
hiermee standaard door alle lidstaten worden gedragen (zie antwoord op
vraag 336). Het kabinet erkent het belang van een meer flexibele en
solidaire financiering van militaire EU-operaties en is bereid voorstellen
om het aandeel gemeenschappelijke kosten te verbreden te bezien, in het
kader van een integrale afweging over het MFK. Dit kan de drempel
verlagen voor lidstaten om aan militaire operaties mee te doen, waarmee
burden sharing kan worden gestimuleerd. Dit is in het belang van
Nederland. Het kabinet ziet het voorstel op dit punt echter graag concreter
onderbouwd en uitgewerkt, om de financiële implicaties nader in te
kunnen schatten en op haalbaarheid te toetsen.
258
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Heeft het kabinet nog andere
manieren voor ogen om het MFK flexibeler te maken, ter aanvulling op de
voorgestelde aandachtspunten van de Commissie?
Antwoord:
Het kabinet steunt in algemene zin de voorstellen van de Commissie om
de flexibiliteit binnen de plafonds van het MFK te vergroten en ziet
tegelijkertijd ruimte voor verbetering. Volgens het kabinet kan het MFK
nog flexibeler worden, bijvoorbeeld door de mogelijkheid om te schuiven
tussen begrotingscategorieën binnen een begrotingsjaar te vergroten en
door minder geld (bijv. cohesie- en GLB-fondsen) vast te leggen in
landenenveloppen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

70

259
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe kijkt het kabinet aan
tegen een MFK met een looptijd van vijf jaar?
Antwoord:
Het kabinet steunt de door de Commissie voorgestelde looptijd van 7 jaar
en acht dit een goede balans tussen flexibiliteit en voorspelbaarheid. Een
MFK met een looptijd van vijf jaar zou het voordeel kunnen hebben dat
het meer parallel loopt met de termijn van de Commissie en het Europees
Parlement. Aan de andere kant zouden de langdurige en moeizame
onderhandelingen hierdoor vaker moeten plaatsvinden. Een kortere
looptijd verkleint bovendien de voorspelbaarheid van inkomsten, die
vanuit de doorgaans langere doorlooptijd van investeringen bij Europese
programma’s en projecten gewenst is.
260
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan het kabinet toelichten
waarom de huidige implementatie van de speciale instrumenten om te
kunnen reageren op onvoorziene omstandigheden geen aanleiding geeft
tot uitbreiden van deze instrumenten?
Antwoord:
Het kabinet is kritisch over de vormgeving van de speciale instrumenten
om te kunnen reageren op onvoorziene omstandigheden. Het kabinet ziet
deze instrumenten ten behoeve van de begrotingseenheid graag binnen
het MFK-plafond geplaatst. De huidige implementatie van speciale
instrumenten laat zien dat de beschikbare bedragen voor de speciale
instrumenten niet volledig worden benut.
261
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Kan het kabinet doorrekenen
(of laten doorrekenen door bijvoorbeeld het CPB) wat de effecten zijn op
de Nederlandse BNI-afdracht van de nieuwe eigen middelen?
Antwoord:
Op basis van de raming van de Europese Commissie dat de nieuwe eigen
middelen een opbrengst zouden hebben van 22 miljard euro per jaar, zou
het effect op de Nederlandse BNI-afdracht een verlaging zijn met ca.
1¼ miljard euro. Daar staat tegenover dat een deel van de bijdrage via
nieuwe eigen middelen ook in Nederland neerslaan Een eerste inschatting
van de omvang van de Nederlandse bijdrage van de voorgestelde
CCCTB-, de ETS- en de plasticmiddelen bedraagt ca. 1,1 miljard euro. Zie
antwoord op ook vraag 32.
262
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welke «speciale instrumenten» zijn buiten de plafonds van het MFK geplaatst?
Antwoord:
In het voorstel van de Europese Commissie worden de volgende
instrumenten buiten de plafonds geplaatst:
– Noodhulpreserve
– Europese Globaliseringsfonds (EGF)
– Het Europese Solidariteitsfonds (EUSF)
– Het flexibiliteitsinstrument
– De Europese vredesfaciliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

71

–

Europese stabilisatiefunctie

263
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe hoog is het MFK in totaal,
en de daarmee samenhangende Nederlandse afdracht specifiek, wanneer
alle buiten het MFK geplaatste instrumenten en fondsen worden
meegerekend?
Antwoord:
Het Commissievoorstel voor het MFK bevat binnen de plafonds een
voorstel voor 1279,4 miljard euro aan vastleggingen (in lopende prijzen).
Daarnaast bevat het Commissievoorstel (in lopende prijzen) 29,4 miljard
euro aan instrumenten die buiten het plafond vallen. De Europese
Stabilisatiefunctie staat in het Commissievoorstel op p.m. Dit resulteert
inuitgaven op het moment dat de EU schade zou lijden op leningen. Het
fonds voor stabilisatiesteun wordt middels een apart intergouvernementeel akkoord vormgegeven. Door het Commissievoorstel komt
bovenop het basispad in de Rijksbegroting een bedrag van ca. 1¼ miljard
EUR bij in 2021, oplopend naar 2½–3 miljard EUR in 2027, zoals nader
toegelicht bij de beantwoording van vraag 197.
264
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe beziet het kabinet de
milieueffecten van het voorstel om een afdracht te laten plaatsvinden op
basis van de hoeveelheid niet-recyclede plasticverpakkingen per lidstaat?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 30. De intentie van de Commissie is dat deze
maatregel op termijn leidt tot het gebruik van recyclebare plastic
verpakkingen dan wel verminderd gebruik van plastic verpakkingen. De
omvang van de milieueffecten is moeilijk in te schatten omdat het aan
lidstaten is om te bepalen of en hoe deze prikkel zal leiden tot een
aanscherping van het eigen beleid voor de recycling van kunststoffen. Het
zou wel een aansporing kunnen zijn voor lidstaten om meer werk te
maken van recycling.
265
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welk aandeel zou Nederland
hebben zowel in euro’s als percentage in het eigen middel op basis van
CCCTB ten opzichte van andere lidstaten?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 27.
266
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welk aandeel zou Nederland
hebben zowel in euro’s als percentage in het eigen middel op basis van
niet-gerecyclede plasticverpakking ten opzichte van andere lidstaten?
Antwoord:
Een eerste voorlopige inschatting van het Nederlandse aandeel van het
eigen middel op basis van niet gerecyclede plasticverpakking op basis van
informatie van de Commissie bedraagt ca. 0,2 miljard EUR, ca 3,5% door
de Commissie in haar voorstel beoogde Europese totaalopbrengst van dit
middel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

72

267
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Welk aandeel zou Nederland
hebben zowel in euro’s als percentage in het Eigen Middel op basis van
het Emissions Trading System (ETS) ten opzichte van andere lidstaten?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 29.
268
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Wat zijn de gevolgen van de
voorgestelde hervorming voor de Nederlandse btw-afdracht ten opzichte
van het huidige MFK?
Antwoord:
De Commissie stelt voor om de BTW-korting voor Nederland (en voor de
andere lidstaten die deze korting ontvangen) af te schaffen en om het
BTW-middel te vereenvoudigen. Door afschaffing van de Nederlandse
BTW-korting zou de BTW-afdracht verdubbelen van 0,5 miljard EUR naar
1,0 miljard EUR. Een eerste voorlopige raming voor de Nederlandse bruto
afdracht op basis van tentatieve informatie van de Commissie bij het
vereenvoudigde BTW-middel bedraagt ca. 1,3 miljard EUR.
269
[21 501-20, nr. 1349]: Kabinetsappreciatie Europese Commissie voorstel
voor Meerjarig Financieel Kader 2021–2027: Hoe apprecieert het kabinet
de veranderingen zoals voorgesteld door de Europese Commissie met
betrekking tot de overige inkomsten?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 34.
270
[COM (2018) 476]: Wordt er onder dit voorstel soevereiniteit overgedragen?
Antwoord:
Nee. De hoofddoelstelling van de voorgestelde verordening is het
bevorderen van het concurrentie- en innovatievermogen van de industriële en technologische defensiebasis van de Unie door defensiegerichte
onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten te ondersteunen. Dit valt binnen
de bevoegdheden van de EU op grond van de verdragen (rechtsgrondslagen van het voorstel zijn artikel 173, 182, lid 4, 183 en 188, tweede
alinea van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie). Het
kabinet kan zich in de voorgestelde rechtsgrondslagen vinden. Er is sprake
van een ondersteunende bevoegdheid van de Unie ten aanzien van
industriebeleid (artikel 6, onder b, VWEU). Op het gebied van onderzoek
en technologische ontwikkeling is er sprake van een parallelle
bevoegdheid tussen de EU en de lidstaten (art. 4, lid 3, VWEU). De
uitoefening van deze bevoegdheid belet de lidstaten niet hun eigen
bevoegdheid uit te oefenen.
De bepaling van de projecten die in aanmerking komen voor financiering
gaat middels het vaststellen van het werkprogramma van het EDF door de
Commissie via uitvoeringshandelingen. De Commissie wordt hierbij
bijgestaan door het EDF-comité (bestaande uit de vertegenwoordigers van
de lidstaten). Het advies van het comité is juridisch bindend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

73

271
[COM (2018) 476]: Het fonds staat open voor geassocieerde landen, te
weten landen van de EVA die lid zijn van de EER. Hoeveel dragen deze
landen respectievelijk af via de EER?
Antwoord:
De tekst van de EDF-verordening zal nog worden behandeld door de Raad
en het Europees Parlement en is nog aan verandering onderhevig.
De EVA-landen die lid zijn van de EER zijn Noorwegen, IJsland en
Liechtenstein. Zwitserland is als EVA-land geen lid van de EER. De eerste
drie landen nemen in wisselende samenstelling deel aan verschillende
EU-programma’s, waaronder Horizon 2020, Erasmus+ en Copernicus. Ook
dragen de EER landen bij aan de administratieve lasten van de desbetreffende programma’s. Zie het antwoord op vraag 122 voor de bijdragen per
land.
272
[COM (2018) 476]: Op welke wijze kunnen zij aanspraak maken op het
Defensiefonds? Vindt hier besluitvorming over plaats of kunnen deze
landen een aanvraag doen? Hoe verhoudt hun bijdrage zich tot de gelden
waarop zij aanspraak kunnen maken?
Antwoord:
In het voorstel van de Commissie staat het ondernemingen uit EVA-EER
landen vrij om deel te nemen aan Europese consortia en daarmee in
aanmerking te komen voor financiering uit het Europese Defensiefonds.
Hiervoor gelden dezelfde regels en voorwaarden als voor EU-lidstaten,
ook voor wat betreft de gelden waarop zij aanspraak kunnen maken. Het
werkprogramma wordt vastgesteld door de Commissie. De Commissie
wordt hierin bijgestaan door het EDF-comité.
273
[COM (2018) 476]: In de Unie gevestigde juridische entiteiten die onder
zeggenschap staan van een niet-geassocieerd derde land of een entiteit
uit een niet- geassocieerd derde land kunnen voor financiering in
aanmerking komen indien aan relevante en strenge voorwaarden met
betrekking tot veiligheids- en defensiebelangen van de Unie en haar
lidstaten is voldaan. Kan het kabinet een voorbeeld geven van een
dergelijke juridisch entiteit uit een geassocieerd derde land en uit een
niet-geassocieerd derde land?
Antwoord:
Het gaat hier om ondernemingen die weliswaar in een lidstaat van de
Unie zijn geregistreerd, maar waarover de controle buiten de desbetreffende lidstaat ligt. Een voorbeeld van een juridische entiteit onder
zeggenschap van geassocieerd land kan zijn een Duitse onderneming in
handen van een Noorse investeringsmaatschappij. Een voorbeeld van een
juridische entiteit onder zeggenschap van niet-geassocieerd derde land
kan zijn een Spaanse onderneming in handen van een Amerikaanse
investeerder.
274
[COM (2018) 476]: Is er een lijst met landen of kan elk willekeurig land dat
voldoet aan de voorwaarden voor financiering in aanmerking komen?
Antwoord:
Alleen projecten van een samenwerkingsverband van minimaal drie
juridische entiteiten die zijn gevestigd in ten minste drie verschillende
lidstaten en/of geassocieerde landen komen volgens het voorstel voor
financiering in aanmerking. In beginsel komen alleen in de Unie of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

74

geassocieerde landen gevestigde entiteiten die niet onder zeggenschap
vallen van (entiteiten uit) niet-geassocieerde derde landen voor steun in
aanmerking. In bepaalde omstandigheden, wanneer het noodzakelijk is
om de doelstelling van de actie te bereiken en op voorwaarde dat het de
veiligheidsbelangen van de Unie en haar lidstaten niet in gevaar brengt,
kan hiervan worden afgeweken. Zie ook het antwoord op vraag 275 en
279.
275
[COM (2018) 476]: Wat zijn de voorwaarden?
Antwoord:
In het voorstel van de Commissie worden onder artikel 10 de
voorwaarden genoemd waar juridische entiteiten aan moeten voldoen om
deel te kunnen nemen aan Europese consortia en voor financiering in
aanmerking te komen. Zo moeten ondernemingen op het grondgebied
van de Unie of een geassocieerd derde land zijn gevestigd. Welke landen
als geassocieerde landen gelden staat vermeld in artikel 5 van het
voorstel: EVA-landen die tevens lid zijn van de Europese Economische
Ruimte (EER), te weten Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Ook moeten
de operationele managementstructuren gevestigd zijn in de Unie of EER
en mag een onderneming niet onder controle staan van een buitenlands
moederbedrijf. In bepaalde omstandigheden, wanneer het noodzakelijk is
om de doelstelling van de actie te bereiken en op voorwaarde dat het de
veiligheidsbelangen van de Unie en haar lidstaten niet in gevaar brengt,
kan hiervan worden afgeweken. Zie ook het antwoord op vraag 274 en 279
voor wat betreft de uitzonderingen voor ondernemingen met een
moederbedrijf uit een derde land.
276
[COM (2018) 476]: Is er een maximumbudget voor deze categorie?
Antwoord:
Nee. De budgetverdeling wordt door de Commissie vastgesteld in het
werkprogramma. De Commissie wordt hierin bijgestaan door het
EDF-comité.
277
[COM (2018) 476]: Nederland is geen voorstander van financieringsconstructies die voor Nederland leiden tot wederzijdse garantiestelling. Zijn
andere lidstaten hier wel voorstander van?
Antwoord:
De nog verder te ontwikkelen Financial Toolbox moet lidstaten in staat
stellen om verschillende financiële instrumenten te ontwikkelen en te
benutten om naast gezamenlijke ontwikkeling van capaciteiten, ook
gezamenlijke aanschaf te stimuleren. Alle lidstaten zijn het eens dat
gebruik van instrumenten uit de Financial Toolbox alleen op puur
vrijwillige basis kan plaatsvinden, zonder wederzijdse garantiestelling.
278
[COM (2018) 476]: Hoe ziet het krachtenveld ten aanzien van dit specifieke
onderdeel eruit?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 277.
279
[COM (2018) 476]: In beginsel komen in het fonds alleen in de Unie of
geassocieerde landen gevestigde entiteiten die niet onder zeggenschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

75

van (entiteiten uit) niet-geassocieerde landen voor steun in aanmerking.
Onder welke omstandigheden kan hiervan worden afgeweken?
Antwoord:
De voorwaarden en uitzonderingen waar juridische entiteiten aan moeten
voldoen om deel te kunnen nemen aan Europese consortia en voor
financiering in aanmerking te komen, worden genoemd onder artikel 10
van het voorstel. Een entiteit, gevestigd in de Unie, maar gecontroleerd
door een derde land kan in aanmerking komen voor financiering zolang
dit expliciet nodig is voor het bereiken van het resultaat van de actie en
deelname niet tegen de veiligheid- en defensiebelangen van de Unie en
de lidstaten ingaat. Kandidaat-ondernemingen worden geacht bij het
indienen van de aanvraag bijvoorbeeld informatie aan te leveren
betreffende de controle over de ondernemingen en enige restricties
daaromtrent, processen omtrent geheime of gevoelige informatie en
intellectueel eigendomsrecht. In de call for proposals of in grant agreements kunnen aanvullende criteria worden gesteld.
280
[COM (2018) 476]: Wie bepaalt of er sprake is van deze omstandigheden
en of de veiligheidsbelangen van de Unie en haar lidstaten niet in gevaar
zijn?
Antwoord:
De eerste verantwoordelijkheid ligt bij de onderneming die bij het
indienen van de aanvraag de in antwoord 279 genoemde informatie aan
dient te leveren. Het is echter nog onduidelijk door wie en op welke wijze
deze informatie wordt gewogen. Tijdens de onderhandelingen over het
European Defence Industrial Development Programme (EDIDP) heeft
Nederland gepleit voor een sterke rol voor de lidstaten. Nederland zal dit
standpunt tijdens de komende onderhandelingen nogmaals benadrukken.
Uiteindelijk is het aan de Commissie om te bepalen wie voor financiering
in aanmerking komt, op basis van de comitologie-procedure.
281
[COM (2018) 476]: Op welke wijze wordt er besloten over deelname?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 280.
282
[22 112, nr. 2642]: Impact assessment Commissie: Desalniettemin kwam
een aantal tekortkomingen aan het licht. Welke tekortkomingen kwamen
aan het licht?
Antwoord:
Het impact assessment uitgevoerd door de Commissie bevat een
overzicht van de «lessons learned» (p. 10–13). Zo stelt het rapport dat er
verbetering nodig is wat betreft het doel van het Rights, Equality and
Citizenship-programma «Voorkomen en aanpakken van alle vormen van
geweld» en ten aanzien van de focus op ontstane behoeften. Daarnaast
kan de duur van de zogenoemde Operating Grants worden verlengd naar
minstens twee jaar in plaats van één en zouden standaard kosten per
eenheid voor sommige activiteiten (bijvoorbeeld trainingen) kunnen
worden geïntroduceerd om de administratieve lasten te verminderen.
Verder dient de zichtbaarheid van het programma te worden vergroot en
wordt aangegeven dat het systeem van indicatoren gestroomlijnd en
versterkt kan worden om de verwachte resultaten van het programma
beter te kunnen beoordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

76

283
[22 112, nr. 2642]: Essentie Nederlands beleid op dit terrein: Wat is exact
de toegevoegde waarde van dit voorstel?
Antwoord:
Die toegevoegde waarde betreft, onder andere, de bevordering van
EU-burgerschap, gelijke behandeling en het bestrijden van discriminatie
in lidstaten. Dit draagt bij aan het wederzijdse vertrouwen tussen
lidstaten.
284
[22 112, nr. 2642]: Wordt er onder dit voorstel soevereiniteit overgedragen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 104.
285
[22 112, nr. 2642]: Hoe gaat worden voorkomen dat er onder dit voorstel
projecten worden gefinancierd die geen of beperkte meerwaarde hebben
op EU-niveau? En wie toetst dit?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 96.
286
[22 112, nr. 2642]: Wat voor soort projecten kunnen, ter voorbeeld, voor
financiering in aanmerking komen?
Antwoord:
In artikel 3 van het voorstel worden projecten op het gebied van het
beschermen en bevorderen van de rechten van het kind en van personen
met een handicap als voorbeelden genoemd.
287
[22 112, nr. 2642]: Ten opzichte van de gezamenlijke omvang in de huidige
MFK-periode (2014–2020) van de programma’s die straks onder dit fonds
vallen, stelt de Commissie een nominale stijging van 6% voor. Hoe
beargumenteert de Commissie deze stijging?
Antwoord:
De Commissie geeft aan dat het juist in de huidige tijd waarin de EU
wordt geconfronteerd met extremisme, radicalisering en verdeeldheid,
van belang is dat er voldoende wordt ingezet op het versterken van onder
andere rechten en waarden.
288
[22 112, nr. 2642]: Wat is de positie van het kabinet ten aanzien van deze
stijging?
Antwoord:
Zoals vastgelegd in de Kamerbrief van 1 juni jl. over de Kabinetsappreciatie van het MFK-voorstel richt de Nederlandse onderhandelingspositie
op het MFK zich op een modern en financieel houdbaar MFK. De
onderhandelingen over het Justitie-programma maken wat betreft de
financiële aspecten integraal onderdeel uit van de onderhandelingen over
het nieuwe MFK. In genoemde kamerbrief wordt de kabinetsinzet t.a.v. het
integrale MFK verder toegelicht. Nederland hecht eraan dat besprekingen
over het voorstel voor een Justitie programma niet vooruitlopen op de
integrale besluitvorming ten aanzien van het MFK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

77

289
[22 112, nr. 2631]: Artikel 4 van het voorstel stelt deelname voor het
programma nadrukkelijk open voor derde landen (toetredingslanden,
kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten). Wat zijn de
(financiële) gevolgen van deze beleidswijziging?
Antwoord:
Het beschikbare budget voor de implementatie van dit programma is voor
de periode 2021–2027 € 181,2 miljoen. Dit budget wordt beschikbaar
gesteld om de activiteiten te bekostigen onder Hercules III, het Irregularity
Management System (IMS) en het Anti Fraud Information System (AFIS).
Daarmee wordt het budget onderverdeeld in activiteiten en niet in
lidstaten. Wel ontstaat een noemereffect, doordat het budget door meer
lidstaten kan worden aangewend.
290
[22 112, nr. 2631]: Nederland zal het voorstel om het programma open te
stellen voor derde landen kritisch bestuderen. Welk oordeel is er uit deze
kritische bestudering gekomen?
Antwoord:
Een dergelijk voorstel is nog niet besproken. Wanneer het voorstel
besproken wordt zal Nederlands zich hier kritisch tegenover opstellen.
291
[22 112, nr. 2631]: Ten opzichte van de huidige periode stel de Commissie
een stijging van 18% voor. Wat is de argumentatie achter deze stijging?
Antwoord:
Het voorstel geeft geen nadere toelichting op de stijging van 18%. De
Nederlandse inzet is daarom kritisch. Het kabinet zal de Commissie om
nadere informatie en onderbouwing vragen.
292
[22 112, nr. 2631]: Wordt het EOM hier ook uit gefinancierd?
Antwoord:
Het budget is bedoeld om de doelen van het voorstel (zoals beschreven in
Artikel 2 van de verordening) te verwezenlijken. De instrumenten die
gebruikt worden zijn het Hercules III programma, het Irregularity
Management System (IMS) en het Anti Fraud Information System (AFIS).
Het Europees Openbaar Ministerie valt daarmee niet onder dit voorstel en
wordt ook niet uit het beschikbare budget gefinancierd.
293
[22 112, nr. 2672]: In het voorstel is opgenomen dat in de nieuwe periode
het Asiel en Migratiefonds (AMF) vooral toeziet op korte termijn integratiemaatregelen (voordat is beslist over de status van een asielzoeker). Wat
voor korte termijn maatregelen vallen hier onder?
Antwoord:
Voor het kabinet is nog niet duidelijk aan welke integratieactiviteiten
wordt gedacht binnen het AMF. Door Nederland en andere Europese
lidstaten zijn vragen gesteld over de integratiemaatregelen die binnen het
AMF gefinancierd kunnen worden en hoe deze zich verhouden tot de
integratieactiviteiten die binnen ESF+ gefinancierd zouden kunnen
worden. Het Oostenrijkse voorzitterschap en de Europese Commissie
hebben aangegeven hierop te zullen terugkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

78

294
[22 112, nr. 2672]: Wat is het budget voor terugkeer?
Antwoord:
Het AMF-budget beschikbaar per lidstaat zal blijken uit de verdeelsleutel
(zie vraag 40) waarvoor berekeningen tot op heden niet gemaakt kunnen
worden. Vervolgens zal het aan de individuele lidstaat zijn om een
nationaal programma samen te stellen en te prioriteren tussen de
verschillende pijlers.
295
[22 112, nr. 2672]: Uit de evaluaties is naar voren gekomen dat de
bestaande fondsen effectief zijn gebleken. Uit welke resultaten blijkt exact
de effectiviteit? Bijvoorbeeld op het gebied van terugkeer?
Antwoord:
De interim- evaluatie van het AMIF 2014–2020 is openbaar en voor
gedetailleerde resultaten verwijzen wij u naar dit document13.
De bovengenoemde evaluatie heeft aangetoond dat het fonds een
belangrijke rol heeft gespeeld in het versterken van de asielsystemen en
opvangcapaciteit van de Europese lidstaten. Het AMIF heeft bijvoorbeeld
verbeteringen teweeg gebracht in de opvang van kwetsbare groepen. Op
het gebied van terugkeer laat de evaluatie zien dat, alhoewel de terugkeerpercentages langzaam stijgen, het AMIF een beperkte impact heeft gehad
op de effectieve implementatie van terugkeer strategieën. Er wordt in de
evaluatie geconcludeerd dat het AMIF uiterst relevant blijft aangezien het
op een flexibele en alomvattende manier heeft kunnen ingaan op de
verscheidene behoefte van lidstaten.
296
[22 112, nr. 2672]: De wijze waarop de 40% wordt verdeeld over deze
verschillende mogelijkheden en de wijze waarop de besluitvorming
daarover tot stand komt behoeft verduidelijking. Is al duidelijk op welke
wijze er wordt besloten? Zo nee, wanneer is dit duidelijk?
Antwoord:
Van de zogenaamde thematische faciliteit, zoals de 40% EU bijdrage ook
wel wordt genoemd, is op dit moment bekend dat deze tweejaarlijks zal
worden geprogrammeerd. Dis is deels in gedeeld beheer met de lidstaten
in de vorm van Specific Actions (nationaal en transnationaal), Emergency
assistance en lump sum bedragen voor hervestiging en relocatie (AMF);
deels in direct beheer (vanuit de Europese Commissie) in de vorm van
Union Actions en Emergency assistance voor Internationale Organisaties.
297
[22 112, nr. 2672]: Het budget voor EASO stijgt nominaal met 99%. Hoe
beargumenteert de Commissie deze verdubbeling van budget?
Antwoord:
De Europese Commissie stelt dat het werk van de individuele lidstaten
effectiever zal zijn wanneer het wordt bijgestaan door de relevante
agentschappen, met name EASO. Volgens de Commissie zal EASO een
belangrijkere rol spelen in de ondersteuning van lidstaten met gezamenlijke missies, trainingen en de inzet van deskundigen. Nederland vindt dat
een kleinere EU begroting en daartoe benodigde bezuinigingen ook een
extra inspanning vragen van de administratieve uitgaven. Zodoende kijkt
het kabinet uit naar een nadere onderbouwing van de budgetstijging voor
de agentschappen.
13

COM(2018) 464.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

79

298
[22 112, nr. 2672]: Krijgt EASO er taken bij? Zo ja welke? Wat vindt het
kabinet hiervan?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 297.
299
[22 112, nr. 2673]: Uit de evaluaties is naar voren gekomen dat de
bestaande fondsen effectief zijn gebleken, maar verbetering behoeven.
Waaruit blijkt exact de effectiviteit? Welke resultaten zijn er concreet
geboekt?
Antwoord:
In de tussentijdse evaluatie met betrekking tot de periode 2014–2020 die in
2017 is uitgevoerd zijn nog geen resultaten opgenomen. De resultaten en
mogelijke effecten zijn pas bekend aan het eind van de subsidieperiode.
Voor de nieuwe MFK-periode heeft de Europese Commissie een impact
assessment15 gedaan waarin ook de beschikbare evaluaties van de
voorgaande en huidige periode zijn meegenomen.
300
[22 112, nr. 2673]: Zoals besproken tijdens de ER dd. 28-29 juni 2018 kijkt
het kabinet uit naar de uitwerking van de opname in het AMF, IBMF en ISF
van specifieke, significante componenten voor externe migratiebeheersing. Wanneer wordt deze uitwerking verwacht?
Antwoord:
Voor zover bekend is de Commissie voornemens hier half september een
mededeling over uit te brengen, met daarin een interpretatie van de
Commissie van de onderhavige passage van de ER-conclusies.
301
[22 112, nr. 2673]: Het voorstel loopt vooruit op de uitkomst van de
onderhandelingen over RescEU. Wanneer en op welke wijze vindt
hierover besluitvorming plaats?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 302.
302
[22 112, nr. 2673]: Hoe ziet het krachtenveld eruit?
Antwoord:
In juli jl. is onder Oostenrijks voorzitterschap een Raadspositie vastgesteld
ten aanzien van RescEU (op basis van de gewone wetgevingsprocedure:
gekwalificeerde meerderheid binnen de Raad). Deze Raadspositie zal de
basis vormen voor de triloog met het Europees Parlement. Naar
verwachting start deze onderhandeling in september en wordt een
akkoord nagestreefd voor het einde van dit jaar. Het Europees Parlement
staat in algemene zin positief tegenover het voorstel van de Commissie.
303
[22 112, nr. 2673]: Hoeveel geld is er gemoeid met RescEU?

15

https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/budget-may2018-migration-bordermanagement-impact-assessment_en.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

80

Antwoord:
Voor de periode 2021–2027 stelt de Commissie voor het mechanisme,
waar rescEU onderdeel van uitmaakt, een budget voor van 1,4 miljard
EUR.
304
[22 112, nr. 2673]: Wordt er soevereiniteit overgedragen?
Antwoord:
Op basis van de tekst van de bereikte Raadspositie wordt geen soevereiniteit overgedragen. De operationele controle en verantwoordelijkheid
voor crisisresponsecapaciteiten zou in handen van de lidstaten moeten
blijven. De inzet van de Raad is dat er geen eigen EU-capaciteiten worden
gecreëerd zoals eerder voorgesteld door de Commissie.
305
[22 112, nr. 2673]: Ten opzichte van de huidige programmaperiode wordt
gezien het bovengenoemde niet direct een verlaging van de kosten voor
het management en beheer van het fonds verwacht. Wat is dan wel de
verwachting?
Antwoord:
De verwachting is dat de kosten gelijk blijven of eventueel stijgen, omdat
investeringen in tijd en middelen noodzakelijk zijn om aan de
voorwaarden voor het management en beheer ingevolge de ESI-fondsen
(Common Provisions Regulation oftewel CPR) te kunnen voldoen.
Daardoor ligt het niet voor de hand ligt dat de kosten voor het beheer en
management zullen dalen.
306
[22 112, nr. 2673]: Wat zegt de Commissie hierover?
Antwoord:
In het voorstel voor het Fonds voor interne veiligheid (pagina 46–47) geeft
de Commissie aan dat zij verwacht dat de kosten voor de lidstaten gelijk
blijven of eventueel kunnen verminderen.
307
[22 112, nr. 2673]: Kan het kabinet hier al een prijskaartje aanhangen?
Antwoord:
Het is op dit moment nog niet mogelijk om de exacte kosten aan te geven.
308
[22 112, nr. 2673]: Hoeveel geld is er beschikbaar/ wordt er uitgegeven aan
de externe component?
Antwoord:
Binnen het Fonds voor interne veiligheid kunnen gelden beschikbaar
worden gesteld voor activiteiten in of in relatie tot derde landen. Hoeveel
dit betreft is afhankelijk van de lopende onderhandelingen en op dit
moment nog niet aan te geven, omdat de beschikbare gelden nog
onderwerp van onderhandeling zijn.
309
[22 112, nr. 2643]: Uit het impact assessment en de consultaties kwam
naar voren dat het programma hoge toegevoegde waarde heeft geleverd.
Desalniettemin kwam er een aantal tekortkomingen aan het licht. Waaruit
is concreet de toegevoegde waarde gebleken? En specifiek voor
Nederland?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

81

Antwoord:
In het impact assessment uitgevoerd door de Commissie wordt geconcludeerd dat er vooruitgang is geboekt. Als voorbeelden worden onder
andere aangehaald het vergroten van bewustzijn bij burgers over hun
rechten en de promotie van de rechten van kinderen. Samenwerking in
het kader van projecten in het kader van de programma’s hebben
bijgedragen aan wederzijds begrip en tolerantie. De evaluaties van de
programma’s wijzen op een duidelijke toegevoegde waarde. De resultaten
van de evaluaties zijn opgenomen in annex 3 van het impact assessment.
De toegevoegde waarde voor Nederland is niet gespecificeerd.
310
[22 112, nr. 2643]: Welke tekortkomingen zijn er geconstateerd en wat is
daaraan gedaan in het nieuwe voorstel?
Antwoord:
Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 282 (het impact assessment
betreft zowel het Rights, Equality and Citizenship-programma (REC) als
Justitieprogramma). De Europese Commissie pakt tekortkomingen aan
door te focussen op de doelstellingen met een duidelijke EU toegevoegde
waarde en door procedures te stroomlijnen om administratieve lasten te
verminderen.
311
[22 112, nr. 2643]: Wordt er soevereiniteit overgedragen onder dit
voorstel?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 104.
312
[22 112, nr. 2643]: Wie toetst of er projecten worden gefinancierd die geen
of beperkte meerwaarde hebben op EU-niveau?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 96.
313
[22 112, nr. 2643]: Wat is de argumentatie van de Europese Commissie
voor een verhoging van 6% en wat vindt het kabinet hiervan?
Antwoord:
Zie het antwoord op vragen 287 en 288.
314
[22 112, nr. 2674]: Deze 40% wordt door middel van gedeeld beheer
tussen lidstaten en de Europese Commissie of door indirect beheer en
direct beheer door de Europese Commissie zelf uitgekeerd. Via welke
besluitvormingsprocedure wordt er besloten over de inzet van deze 40%?
Antwoord:
Zie ook het antwoord op vraag 296. De 40% wordt of direct verdeeld of
toegekend door de Europese Commissie (direct management) of via de
nationale programma’s (gedeeld beheer) afhankelijk van de noden die
spelen.
315
[22 112, nr. 2674]: Wordt er soevereiniteit / worden er bevoegdheden
afgedragen door middel van dit voorstel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

82

Antwoord:
Dat is niet het geval.
316
[22 112, nr. 2674]: Hoeveel Nederlanders nemen nu deel aan Frontex
(missies) en hoeveel worden dat er onder het nieuwe voorstel?
Antwoord:
Voor de bijdrage van Nederland aan missies van de Europese Grens en
Kustwacht in 2018 verwijs ik u naar de brief van de Staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid van 2 juli 2018 (Kamerstuk 32 317, nr. 519). Wat
betreft de inzet onder het nieuwe voorstel geldt dat het door de
Commissie aangekondigde voorstel tot wijziging van de Europese Grens
en Kustwacht Verordening moet worden afgewacht, alvorens vastgesteld
kan worden wat de Nederlandse operationele inzet zal worden.
317
[22 112, nr. 2630]: Wat is de definitie van «meest behoeftigen» in dit
voorstel?
Antwoord:
De Europese Commissie hanteert in de ESF+ verordening (artikel 2) de
volgende definitie voor «meest behoeftige personen»: natuurlijke
personen – individuen, gezinnen, huishoudens of uit dergelijke personen
samengestelde groepen – van wie de behoefte aan hulp is vastgesteld aan
hand van objectieve criteria die door de bevoegde nationale autoriteiten
in overleg met relevante belanghebbende partijen, onder vermijding van
belangenconflicten zijn vastgesteld en door die bevoegde nationale
autoriteiten zijn goedgekeurd en elementen kunnen bevatten waarmee de
hulp kan worden afgestemd op de meest behoeftige personen in bepaalde
geografische gebieden.
318
[22 112, nr. 2630]: Hoeveel geld is er beschikbaar voor het bevorderen van
de sociaaleconomische integratie van onderdanen van derde landen en
van gemarginaliseerde gemeenschappen?
Antwoord:
Het bevorderen van de sociaaleconomische integratie van onderdanen
van derde landen en van gemarginaliseerde gemeenschappen is één van
de elf specifieke doelstellingen van het ESF+. Er is door de Europese
Commissie geen minimumallocatie voorgesteld voor deze doelstelling.
Wel behoort deze doelstelling tot één van de vijf doelstellingen waarvan
verwacht wordt dat lidstaten minstens 25% van hun nationale middelen
besteden. Lidstaten bepalen zelf, in overleg met de Europese Commissie,
of en hoeveel van hun nationale ESF+ middelen ze aan deze doelstelling
willen besteden.
319
[22 112, nr. 2630]: Worden er bevoegdheden/ soevereiniteit afgedragen
onder dit voorstel?
Antwoord:
Nee, er worden geen bevoegdheden of soevereiniteit afgedragen onder
het ESF+ voorstel. Lidstaten stellen, in overleg met de Europese
Commissie, zelf een nationaal ESF+ programma op. Hierdoor hebben
lidstaten de ruimte om het ESF+ af te stemmen op de nationale, regionaal
en lokale situatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

83

320
[22 112, nr. 2629]: Wat zijn de gevolgen van het buiten het MFK plaatsen
van het Europees globaliseringsfonds?
Antwoord:
Door het Europees globaliseringsfonds buiten het MFK te plaatsen, kan de
Commissie verplichtingen aangaan bovenop de MFK-plafonds. Dit is de
huidige periode (MFK 2014–2020) ook het geval. De Commissie hecht aan
de flexibiliteit die dit in de begroting brengt. Nederland staat kritisch
tegenover het EGF als separaat fonds en pleit, ook vanuit het principe van
versimpeling van de begroting en begrotingseenheid, voor het samenvoegen van het EGF met de andere sociale fondsen. Hiermee zou het EGF
onder de MFK-plafonds komen te vallen.
321
[22 112, nr. 2624]: Het lijkt er nu ook dat de Commissie ongeveer 20% van
het budget voor onderwijs & training reserveert om flexibel in te kunnen
inspringen op nieuwe prioriteiten. Om hoeveel geld gaat het exact?
Antwoord:
Op basis van het voorgesteld totale programmabudget van 30 miljard
EUR (2021–2027, lopende prijzen) stelt de Commissie voor om, los van
operationele kosten voor Nationale Agentschappen, 25 miljard EUR aan
onderwijs en training te besteden. Hiervan moet 5,64 miljard EUR
ongealloceerd blijven. Op deze manier wil de Commissie voldoende
flexibiliteit borgen. Deze ongealloceerde middelen moeten de centrale
acties (waaronder Europese Universiteiten netwerk, e-twinning) en
horizontale acties (waaronder beleidsnetwerken, open methode van
coördinatie) worden gefinancierd. De Commissie stelt voor dat een
flexibele marge van 6,6 procent van het totale budget voor Onderwijs en
Training aan te houden om acties te versterken afhankelijk van nieuwe
prioriteiten. Nederland zet in op meer concrete afspraken en meer
duidelijkheid rond de budgetten voor de centrale acties en flexibele
marges voordat het Erasmus programma van start gaat.
322
[22 112, nr. 2624]: Wat zijn deze nieuwe prioriteiten?
Antwoord:
Met nieuwe prioriteiten doelt de Commissie op prioriteiten en behoeften
die opkomen gedurende de programmaperiode (2021–2027), bijvoorbeeld
vanwege nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen. Zo werd gedurende
de programmaperiode van Erasmus+ (2014–2020) naar aanleiding van een
ministeriële bijeenkomst Erasmus+ besloten budget beschikbaar te maken
voor twee nieuwe prioriteiten: migratie/vluchtelingen en het tegengaan
van radicalisering.
323
[22 112, nr. 2624]: Beslist de Commissie alleen over welke nieuwe
prioriteiten dit zijn?
Antwoord:
Nee. De prioriteiten worden in het jaarlijkse werkprogramma volgens de
volgende procedure vastgelegd. Het werkprogramma moet de nodige
maatregelen bevatten voor de uitvoering van Erasmus in overeenstemming met o.a. de algemene en specifieke doelstellingen van het
programma (vastgelegd in de verordening) en de selectie- en gunningscriteria voor subsidies. De werkprogramma’s en de wijzigingen daarvan
moeten door uitvoeringshandelingen overeenkomstig de onderzoeksprocedure worden vastgesteld. De Commissie wordt bijgestaan door een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

84

comité met vertegenwoordigers uit de lidstaten waaraan het werkprogramma wordt voorgelegd. Het werkprogramma kan alleen worden
aangenomen bij een positief advies van het comité. Ook kunnen de
vertegenwoordigers wijzigingen voorstellen.
Ministers kunnen ook via de ministeriële Onderwijs, Jeugd, Cultuur en
Sport Raad (OJCS-Raad) op nieuwe, toe te voegen prioriteiten, bijvoorbeeld als gevolg van urgente en onverwachte maatschappelijke ontwikkelingen. Zie ook het voorbeeld in het antwoord op vraag 322. Een dergelijke
aanpassing kan vervolgens bij gebleken politiek draagvlak op basis van
een wijzigingsvoorstel door de Europese Commissie worden opgenomen
in de uitvoeringsbesluiten voor het programma.
324
[22 112, nr. 2624]: Op welke wijze wordt er besloten over het beschikbaar
stellen van geld voor deze prioriteiten?
Antwoord:
Via het werkprogramma dat jaarlijks wordt vastgesteld wordt besloten
over de budgetten. Dat gebeurt via het comité; zie ook het antwoord op
vraag 323. Het werkprogramma bevat onder andere een indicatie van het
voor elke actie toegewezen bedrag, en (voor de acties die worden beheerd
door het nationale agentschap) een indicatie van de verdeling van
middelen tussen de lidstaten en met het programma geassocieerde derde
landen.
325
[22 112, nr. 2624]: Wanneer en via welke procedure wordt er besloten over
DiscoverEU?
Antwoord:
DiscoverEU is onderdeel van het Jeugdhoofdstuk van het Erasmusprogramma. Over de mogelijke toekomstige inhoud van dit onderdeel
(niet te verwarren met de huidige pilot die op initiatief van het EP voor
2018 en 2019 tot stand is gekomen) wordt nog gesproken in de Raadswerkgroepen. De besprekingen hierover starten naar verwachting in het
najaar van 2018. De overkoepelende MFK-werkgroep onderhandelt over
de budgettaire aspecten van het Commissievoorstel voor het toekomstige
Erasmus programma.
326
[22 112, nr. 2624]: Wat houdt de Europese studentenpas precies in?
Antwoord:
De Europese studentenpas is een voorstel van de Commissie. Tegen de
achtergrond van de toenemende mobiliteit kan volgens de Commissie een
Europese studentenpas bijdragen aan de verlaging van de lasten en
kosten voor studenten en onderwijsinstellingen. De Commissie ziet als
één van de voordelen dat studenten zich op een veilige manier kunnen
identificeren in elke instelling voor hoger onderwijs binnen de EU, waarbij
onderwijsgegevens (waaronder mogelijk ook studiepunten en academisch
curriculum) op een beveiligde elektronische manier kunnen worden
uitgewisseld, met volledige inachtneming van de bescherming van
persoonsgegevens en zonder dat aanvullende infrastructuur voor
informatietechnologie moet worden gecreëerd. De studentenpas zou
studenten ook kunnen helpen om toegang te krijgen tot diverse diensten
(bibliotheek, vervoer, huisvesting) voordat ze bij de instelling in het
buitenland aankomen. Het zou de mobiliteit ook kunnen stimuleren door
instellingen in staat te stellen meer en vlotter uitwisselingsstudenten
zowel uit te zenden als te ontvangen en de kwaliteit van de studentenmobiliteit te verbeteren. Met financiering vanuit Erasmus+ wordt de lopende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

85

pilot in een aantal EU lidstaten (Duitsland, Ierland, Frankrijk en Italië)
uitgebreid. De Commissie streeft ernaar de Europese studentenpas tegen
2021 geleidelijk in meer lidstaten in te voeren.
Nederland heeft eerder aangegeven terughoudend te staan tegenover de
introductie van een dergelijke studentenpas en de voorkeur te geven de
resultaten van genoemde pilot af te wachten (Kamerstukken II, 2017–2018,
22 112, nr. 2443). Belangrijke aandachtspunten zijn de fraudegevoeligheid
(bijvoorbeeld met betrekking tot studieresultaten op de kaart), de borging
van privacy en de administratieve lasten die hieruit voortvloeien voor
individuele instellingen (waaronder ook DUO).
327
[22 112, nr. 2624]: Welke bevoegdheden worden er exact overgedragen?
Voor welke termijn?
Antwoord:
In het Commissievoorstel is opgenomen dat de Commissie bevoegdheden wordt verleend om uitvoeringshandelingen vast te stellen met
betrekking tot het werkprogramma. Dit is in lijn met de uitvoering van het
huidige Erasmus+ programma. Daarnaast gaat het om gedelegeerde
bevoegdheden om de prestatie-indicatoren te wijzigen en/of aan te vullen.
De bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met
verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad,
waarin de algemene voorschriften en beginselen staan vastgelegd die van
toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de
uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren. Dit geldt voor
de toekomstige programmaperiode, van 1 januari 2021 tot en met
31 december 2027.
328
[22 112, nr. 2666]: Hoeveel geld vloeit er onder dit programma Europees
Solidariteitskorps naar buiten de EU?
Antwoord:
Het voorstel voor het Europees Solidariteitskorps gaat zowel over een
onderdeel dat (grotendeels) gelijk is aan de opzet van het oorspronkelijke
Europese Solidariteitskorps als over de uitbreiding met het humanitaire
korps. Aan het eerste deel moeten deelnemende landen van buiten de EU
zelf ook financieel bijdragen alvorens hun jongeren kunnen deelnemen.
Dat is gelijk aan de huidige situatie. Voor het humanitaire korps heeft de
Europese Commissie het bedrag nog niet gespecificeerd in het huidige
MFK voorstel. Ook is het uiteindelijke bedrag afhankelijk van de aankomende onderhandelingen. Zodoende is het nu nog niet aan te geven over
hoeveel geld het precies gaat.
329
[22 112, nr. 2666]: Hoeveel geld van het programma wordt ingezet om
klimaatdoelen te bereiken?
Antwoord:
In het Commissievoorstel wordt gerefereerd aan de algemene
MFK-doelstelling dat 25% van alle middelen in de EU-begroting moeten
bijdragen aan het bereiken van de klimaatdoelen. Het exacte bedrag voor
het toekomstige solidariteitskorps is nog niet gespecificeerd.
330
[22 112, nr. 2666]: Hoe verantwoord is het om geld uit te trekken voor een
programma waarvan het succes nog niet bewezen is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

86

Antwoord:
Het Solidariteitskorps borduurt verder op het Erasmus+ onderdeel
European Voluntary Service (EVS). Over de hoogte van het budget – en
daarmee de omvang en reikwijdte van de activiteiten – vindt nog nadere
discussie plaats tussen lidstaten, Europese Commissie en Europees
Parlement.
331
[COM (2018) 465]: Het kabinet hecht er belang aan dat de aanbevelingen
van de Europese Rekenkamer over de effectiviteit van de IPA fondsen
worden meegenomen. Ook zal Nederland opschorting van de
pre-accessiesteun aan Turkije blijven bepleiten. Een verhoging van het
totale budget ligt niet in de rede. Heeft de Europese Commissie in haar
voorstel iets gedaan met de aanbevelingen van de Europese Rekenkamer?
Antwoord:
Ja. Zie ook het antwoord op vraag 332.
332
[COM (2018) 465]: Zo ja, wat is er overgenomen en wat niet? En wat vindt
het kabinet dat er moet worden overgenomen en wat niet?
Antwoord:
Een belangrijke aanbeveling van de Europese Rekenkamer voor het
verbeteren van de effectiviteit van de IPA-fondsen is een toename in het
strategisch gebruik van IPA-conditionaliteit. De Commissie legt in de
resterende jaren van IPA II in respons op deze aanbeveling meer nadruk
op conditionaliteit, en wil dit in IPA III doorzetten. De toegang tot fondsen
zal worden gebaseerd op criteria zoals de verwachte impact en voortgang
op het gebied van rechtsstaat, fundamentele rechten en openbaar
bestuur.
Conform de aanbevelingen van het Europese Rekenkamerrapport zet het
voorstel voor IPA III in op meer flexibiliteit met focus op evoluerende
behoeften en sterkere nadruk op (snellere) implementatie en monitoring.
Door deze veranderingen moet IPA III beter kunnen inspelen op onverwachte ontwikkelingen in de (potentiële) kandidaat-lidstaten. Het kabinet
verwelkomt de versterkte conditionaliteit en de vergroting van de
flexibiliteit.
De Europese Rekenkamer gaf aan dat er sprake was van tekortkomingen
bij het monitoren van de prestaties van projecten – indicatoren waren
soms irrelevant of onbetrouwbaar. De Rekenkamer beveelt de Commissie
dan ook aan om de relevantie en betrouwbaarheid van projectindicatoren
te verbeteren. De Commissie aanvaardt deze aanbeveling. Het kabinet is
van mening dat de manieren waarop monitoring verbeterd wordt in IPA III
nog niet voldoende duidelijk zijn.
333
[COM (2018) 465]: Wat is het Commissievoorstel ten aanzien van Turkije?
Wat vindt het kabinet daarvan?
Antwoord:
De Commissie geeft aan dat IPA III de ontwikkelingen in de relatie met
Turkije moet weergeven. Het document bevat geen concrete programmavoorstellen per land.
Het kabinet maakt zich met de Commissie ernstige zorgen over de sterke
achteruitgang ten aanzien van de rechtsstaat, democratie en mensenrechten in Turkije. Nederland pleit conform de motie-Roemer/Segers
(Kamerstuk 32 824, nr. 158) in Europees kader reeds geruime tijd voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

87

opschorten van pretoetredingssteun voor Turkije en zal dat blijven doen.
Voor opschorting bestaat momenteel echter onvoldoende draagvlak.
334
[COM (2018) 465]: Wat is het krachtenveld ten aanzien van het verhogen
van het totale budget, graag een meer specifiekere beantwoording? Ligt
verhoging gelet op het krachtenveld in lijn der verwachting?
Antwoord:
Het krachtenveld ten aanzien van het verhogen van het totale budget van
IPA III is momenteel nog niet duidelijk gezien het vroege stadium van
onderhandelingen.
335
[HR (2018) 94]: Wanneer is de besluitvorming voorzien over dit voorstel?
Antwoord:
Hoge Vertegenwoordiger streeft naar besluitvorming over het voorstel
parallel aan besluitvorming over het nieuwe MFK. Nederland behandelt
de onderhandelingen over de EPF als integraal onderdeel van de
onderhandelingen over het nieuwe MFK.
336
[HR (2018) 94]: Wat stelt de Commissie exact voor ten aanzien van het
verbreden van het aandeel gemeenschappelijke kosten?
Antwoord:
Onder het huidige Athena Raadsbesluit van 2015 worden bepaalde kosten
van Europese militaire missies en operaties, zoals kosten m.b.t. operationele hoofdkwartieren, gezamenlijk gefinancierd, en bepaalde kosten
alleen wanneer lidstaten hier op case-by-case basis over besluiten. De
Hoge Vertegenwoordiger (HV) stelt voor om enkele van deze laatste
kosten via de EPF automatisch gemeenschappelijk te financieren. Het gaat
hierbij bijvoorbeeld om transport naar en vanuit het inzetgebied om de
voor de operatie noodzakelijke troepenmacht in het gastland in te zetten,
te ondersteunen en terug te trekken, en transport- en ondersteunende
vliegtuigen, helikopters en drones in het inzetgebied. Daarnaast stelt de
HV voor om bepaalde kosten die onder het huidige Athena niet kunnen
worden gefinancierd, automatisch te vergoeden. Bijvoorbeeld de kosten
voor operaties die opleiding van troepen van derde staten omvatten, zoals
kazernes op de opleidingslocatie, infrastructuur, vervoer van militairen
naar oefenterreinen en terug en medische ondersteuning. Zie ook het
antwoord op vraag 257.
337
[HR (2018) 94]: Kan dit dus betekenen dat Nederland meer gaat meebetalen aan een militaire operatie waar Nederland niet aan meedoet?
Antwoord:
Ja. Zie het antwoord op vragen 257 en 336. Op dit moment draagt
Nederland via het Athenamechanisme ook bij aan de gemeenschappelijke
kosten van alle militaire EU-operaties, inclusief de operaties waaraan
Nederland niet zelf meedoet. Omgekeerd geldt onder het EPF-voorstel dat,
als lidstaten meedoen aan een operatie, zij meerdere soorten kosten
vergoed kunnen krijgen, waar deze onder het huidige Athena door
individuele, deelnemende lidstaten zelf worden gedragen.
338
[HR (2018) 94]: Via welke besluitvormingsprocedure wordt er besloten
over het leveren van dodelijk (lethal) wapens aan partners?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

88

Antwoord:
De mogelijkheid om dodelijke middelen, zoals wapens, aan partners te
leveren wordt in het voorstel niet expliciet genoemd, maar evenmin
uitgesloten. Aan de financiering van activiteiten uit de EPF moet altijd een
besluit van de Raad voorafgaan op basis van unanimiteit. Lidstaten
kunnen controle uitoefenen op de financiering vanuit de EPF via een
comité, dat o.a. de jaarlijkse begrotingen vaststelt. Als het EPF-comité de
financiering van EU-operaties bespreekt, gebeurt dit op basis van
unanimiteit. Als het comité de financiering bespreekt van overige
activiteiten (steun aan vredesoperaties door derde landen of internationale organisaties, en steun aan militaire actoren van derde landen in
het kader van capaciteitsopbouw) geldt gekwalificeerde meerderheid.
Onder bepaalde omstandigheden kan het nuttig en nodig zijn om
dodelijke middelen te leveren aan partners, bijvoorbeeld ter vergroting
van de effectiviteit van militaire trainingsmissies in Afrika. Nederland is
daarom niet per definitie tegen deze mogelijkheid. Een besluit tot het
financieren van dergelijke middelen vergt echter een zorgvuldige
afweging. Nederland denkt hierbij aan afdoende waarborgen voor de
betrokkenheid van alle lidstaten bij besluitvorming hierover, degelijke
risicoanalyses inclusief aandacht voor mensenrechten en met inachtneming van relevante VN-resoluties, voorwaarden die de EU hieraan wil
verbinden als ook modaliteiten voor monitoring. Nederland zal zich ervoor
inzetten dat dit voldoende wordt geborgd in het voorstel en flankerend
beleid.
339
[HR (2018) 94]: Waarop is de voorgestelde begroting door de Europese
Commissie van 10,5 miljard euro gebaseerd?
Antwoord:
Het voorstel moet worden gezien tegen de achtergrond van de uitdagende
veiligheidssituatie rondom de EU en de ambitie van de EU om meer
verantwoordelijkheid te nemen op het gebied van veiligheid en defensie.
In het voorstel wordt aangegeven dat het voorgestelde plafond van
10,5 miljard EUR is gebaseerd op de behoeften, ambitie en huidige
ervaring met de uitgaven voor Athena en de APF. De gezamenlijke
uitgaven voor Athena en APF fluctueren tussen de 250 miljoen EUR en
500 miljoen EUR per jaar in de periode 2014–2020. Het voorstel voorziet
o.a. in het verbreden van de geografische reikwijdte van de huidige APF
naar gebieden en operaties buiten het Afrikaanse continent en de
uitbreiding van de gemeenschappelijke kosten van militaire EU-missies.
Het kabinet is kritisch over de beperkte financiële onderbouwing van het
voorstel en zal aandringen op een helder beeld van de financiële
implicaties van het voorstel en op basis daarvan zijn positie bepalen t.a.v.
de financiële haalbaarheid.
340
[HR (2018) 94]: Welke besluitvormingsprocedure is op het voorstel van
toepassing?
Antwoord:
De Raad besluit met eenparigheid van stemmen over het voorstel.
341
[HR (2018) 94]: Wordt er soevereiniteit / worden er bevoegdheden
overgedragen?
Antwoord:
In het EU Verdrag is bepaald over welke bevoegdheden de EU beschikt.
Nederland kan zich vinden in de gekozen rechtsgrondslagen van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

89

voorstel. Zo is de Hoge Vertegenwoordiger (HV) op basis van artikel 30
van het EU-verdrag bevoegd om ieder vraagstuk in verband met het
gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid aan de Raad voor te
leggen en aan de Raad initiatieven voor te leggen respectievelijk
voorstellen in te dienen. De totstandkoming van de EPF vindt dus plaats
binnen de kaders van het Verdrag en betreft geen soevereiniteitsafdracht.
De Raad zal met unanimiteit besluiten over de totstandkoming van de EPF.
Besluitvorming over het starten van nieuwe EU-operaties blijft
ongewijzigd. Ook blijft onveranderd dat de lidstaten zelf bepalen of zij wel
of niet aan EU-operaties meedoen. Aan de financiering uit de EPF moet
altijd een besluit van de Raad voorafgaan met unanimiteit op basis van
voorstellen van de Hoge Vertegenwoordiger of een lidstaat. Nederland
vindt het daarbij van belang dat deze voorstellen in goede samenspraak
met de lidstaten worden opgesteld en voldoende inhoudelijke sturing
geven t.a.v. de individuele activiteiten die door de faciliteit worden
gefinancierd. Lidstaten kunnen controle uitoefenen op de financiering
vanuit de EPF via een comité, dat o.a. de jaarlijkse begrotingen vaststelt.
Als het EPF-comité de financiering van EU-operaties bespreekt, gebeurt
dit op basis van unanimiteit. Als het comité de financiering bespreekt van
overige activiteiten (steun aan vredesoperaties door derde landen of
internationale organisaties, en steun aan militaire actoren van derde
landen in het kader van capaciteitsopbouw) geldt gekwalificeerde
meerderheid.
342
Wat is de actuele status van de voorstellen om, direct of indirect, een
claim te leggen op een deel van de seigniorage-inkomsten van de ECB,
het zogenaamde muntloon? Hoe liggen de verhoudingen in de Europese
Unie ten aanzien van dit voorstel?
Antwoord:
Als onderdeel van het Commissievoorstel om een zogenoemde investeringsstabilisatiefunctie in te stellen, stelt de Commissie voor om rentesubsidies te verstrekken die gefinancierd worden door door jaarlijkse
nationale bijdragen aan het fonds voor stabilisatiesteun is equivalent aan
zes procent van het bedrag dat als monetair inkomen aan de nationale
centrale bank wordt gealloceerd aan het eind van het voorgaande
financieel jaar. De bijdrage aan het fonds voor stabilisatiesteun vormt dus
geen directe claim op de monetaire inkomsten van de nationale centrale
bank. Het is op dit moment nog niet mogelijk om het Europese krachtenveld te schetsen ten aanzien van dit voorstel, er is nog onvoldoende
informatie beschikbaar over de posities van de meeste lidstaten op dit
specifieke punt. Zie ook de antwoorden op vraag 179 en 231.
343
Algemene vraag ten aanzien van alle MFK-fiches: Hoe groot is het totale
bedrag van voorstellen die buiten de EU-begroting worden gehouden?
Wat is het aandeel daarin van Nederland?
Antwoord:
De omvang van de speciale instrumenten die de Commissie buiten de
MFK-plafonds wil houden bedraagt 29,4 miljard EUR voor de gehele
periode 2021–2027 (bedragen in lopende prijzen). Het Nederlandse
aandeel in de financiering daarvan is het Nederlandse aandeel in het
Europese BNI. In 2018 is dat ca. 4,8%, dat zal in het volgende MFK (door
het vertrek van het VK) oplopen naar ca. 5,7%. De Europese Stabilisatiefunctie staat in het Commissievoorstel op «p.m». Dit resulteert in uitgaven
op het moment dat de EU schade lijdt op leningen. Het fonds voor
stabilisatiesteun wordt middels een apart intergouvernementeel akkoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

90

vormgegeven. Het kabinet is van mening dat alle uitgaven binnen de
MFK-plafonds moeten vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-20, nr. 1364

91