Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 635

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 1 februari 2021
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister voor Rechtsbescherming over de brief van
21 september 2020 inzake de beleidsreactie eindrapport evaluatie Wet
positie en toezicht advocatuur (Kamerstuk 29 279, nr. 615).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 27 januari 2021.
Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Burger

kst-29279-635
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

1

Inleiding
Bijgaand stuur ik u mijn antwoorden op de vragen van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid naar aanleiding van mijn brief van
21 september 2020 inzake de beleidsreactie eindrapport evaluatie Wet
positie en toezicht advocatuur (Kamerstuk 29 279, nr. 615).
In deze brief heb ik aangegeven op welke wijze ik de aanbevelingen ga
uitwerken. De beleidsmatige uitwerking van de aanbevelingen vindt op dit
moment plaats in samenwerking en overleg met de (diverse organen van
de) NOvA en waar nodig ook met andere ketenpartners, zoals de raden en
het hof van discipline. Een deel van de vragen van de vaste commissie
ziet op die uitwerking en bij de beantwoording van die vragen maak ik dan
ook het voorbehoud dat er nog geen definitieve keuzes gemaakt zijn en
dat de beleidsmatige uitwerking uiteindelijk zou kunnen leiden tot andere
ideeën of voorstellen. Ik zal uw Kamer zoals toegezegd in de tweede helft
van 2021 informeren over uitkomsten van de ondernomen acties.
Vragen en antwoorden
Vraag 1
Wat is de juridische grondslag voor het opvragen van de baliebrede kencijfers van alle advocatenpraktijken zoals deze zomer is
aangekondigd?
Antwoord 1
De deken heeft als toezichthouder de bevoegdheid tot het vorderen van
inlichtingen en het vorderen van inzage in zakelijke gegevens en
bescheiden en hiervan kopieën te maken (zie onder meer de
artikelen 5:11, 5:16 en 5:17 Algemene wet bestuursrecht (Awb), artikel 28,
tweede lid, onderdeel c, van de Advocatenwet en artikel 6.5 van de
Verordening op de advocatuur (Voda).
Reeds in 2016 is gestart met het opvragen van financiële kengetallen bij
advocatenkantoren. In eerste instantie bij wijze van pilot in één arrondissement, dat is vervolgens uitgebreid naar vier arrondissementen in 2018
en zeven in 2019. Vanaf 2020 worden in alle arrondissementen de
financiële kengetallen opgevraagd.
Vraag 2
Op welke wijze kunnen advocaten in beroep of bezwaar gaan,
anders dan het tuchtrecht, tegen besluiten van de lokale deken
genomen in het kader van diens toezichtfunctie?
Antwoord 2
Klachten over de deken als bestuursorgaan worden afgedaan op basis van
de klachtenregeling van de Awb (zie hoofdstuk 9). Daarnaast is het
mogelijk om in bezwaar en beroep te gaan tegen besluiten van de deken
tot het opleggen van een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete.
De mogelijkheid van bezwaar en beroep geldt ook in het geval van een
schriftelijke weigering een besluit te nemen en het niet tijdig nemen van
een besluit overeenkomstig de betreffende bepalingen van hoofdstuk 6
van de Awb.
Vraag 3
Kan de toezichtfunctie van de lokale deken of het dekenberaad in
de praktijk op gespannen voet bestaan met de rol van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) als belangenbehartiger en dan
in het bijzonder gedragsregel 24 die stelt dat advocaten streven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

2

naar een onderlinge verhouding die berust op welwillendheid en
vertrouwen?
Antwoord 3
De toezichtfunctie van de deken staat in de regel niet op gespannen voet
met de rol van de NOvA. Beide hebben verschillende rollen, maar
opereren vanuit eenzelfde belang, namelijk de goede rechtsbedeling. De
deken doet dat als toezichthouder en de NOvA als publiekrechtelijke
beroepsorganisatie.
Vraag 4
Kan over de periode 1 januari 2015 tot 1 januari 2020 per
arrondissement per jaar inzichtelijk worden gemaakt welke
toezichtsactiviteiten door de (lokale) deken zijn uitgevoerd,
hoeveel klachten zijn binnengekomen en behandeld en welke en
hoeveel maatregelen er getroffen zijn ten opzichte van individuele advocaten? Kan (vervolgens) een verklaring verstrekt
worden over de (aanzienlijke) verschillen tussen arrondissementen?
Antwoord 4
De dekens kunnen op landelijk niveau inzicht geven in de cijfers. De
verschillende toezichtsactiviteiten zijn met ingang 2018 uitgesplitst per
arrondissement vanwege de komst van een eenduidig registratiesysteem.
De cijfers over 2015, 2016 en 2017 zijn om die reden alleen op hoofdlijnen
beschikbaar. In de bijlage is een overzicht opgenomen van welke
toezichtactiviteiten de dekens in de periode 1 januari 2015 tot 1 januari
2020 hebben uitgevoerd1. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen
aantallen signaal (of s-) dossiers, opgelegde maatregelen, ingediende
klachten, dekenbezwaren en kantoorbezoeken. Voor wat betreft de
cijfermatige overzichten merk ik op dat met name het overzicht van de
opgelegde maatregelen niet volledig is. Reden hiervoor is dat de door de
dekens aangeleverde cijfers afkomstig zijn uit hun jaarverslagen en de
dossiers niet altijd zijn afgerond in het jaar waarover verslag is gedaan. De
dekens hebben aangegeven er naar te streven in de toekomst een meer
volledig beeld beschikbaar te kunnen stellen.
Naast bovengenoemde toezichtsactiviteiten moeten alle advocaten
jaarlijks de centrale controle op de verordeningen invullen en worden
sinds 2020 in alle arrondissementen de financiële kengetallen van alle
kantoren opgevraagd. Zie in dit verband het antwoord op vraag 1.
De verschillen tussen de arrondissementen die vanaf 2018 zichtbaar zijn
hebben enerzijds te maken met het aantal advocaten per arrondissement.
Over het algemeen geldt daarbij hoe meer advocaten in een arrondissement hoe meer toezichtsactiviteiten er zijn. Iedere deken heeft dezelfde
toezichtsinstrumenten tot zijn beschikking, bijvoorbeeld specifieke
onderzoeken (s- dossiers), kantoorbezoeken, de centrale controle op de
verordening en financiële kengetallen, waarbij die laatste gefaseerd is
ingevoerd. Anderzijds kunnen verschillen verklaard worden omdat iedere
deken binnen de kaders in zijn eigen arrondissement accenten in het
toezicht kan aanbrengen.
Vraag 5
Klopt het dat in het arrondissement Amsterdam de meeste
toezichtsactiviteiten (ook afgezet tegen het totaal aantal
advocaten) door de deken uitgevoerd worden? Kan hier een
verklaring voor gegeven worden?
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

3

Antwoord 5
Het klopt dat in absolute aantallen in Amsterdam de meeste toezichtsactiviteiten plaatsvinden. Dat komt mede omdat in Amsterdam verreweg de
meeste advocaten werkzaam zijn (per 1 januari 2020 5.729). Jaarlijks
worden in elk arrondissement bijvoorbeeld 10 procent van de kantoren
bezocht en worden alle advocaten via de centrale controle op de
verordening bevraagd over de naleving van de Verordening op de
advocatuur. Hoe meer advocaten in een arrondissement hoe meer
toezichtsactiviteiten in absolute zin plaatsvinden. Zie in dit verband het
antwoord op vraag 4.
Het aantal toezichtactiviteiten afgezet tegen het aantal advocaten (stand
per 1 januari 2020) laat echter een ander beeld zien. Op basis van
gegevens over 2019 blijkt bijvoorbeeld dat in het arrondissement Limburg
17,4 signaal-dossiers zijn aangemaakt per 100 advocaten, terwijl er in het
arrondissement Amsterdam 2,0 signaal-dossiers per 100 advocaten zijn
aangemaakt. Deze verschillen in de cijfers in de signaaldossiers kunnen
gedeeltelijk verklaard worden doordat de deken in het eigen arrondissement accenten kan aanbrengen in het toezicht dat hij uitoefent en de
hoeveelheid signalen die hij ontvangt. Als gekeken wordt naar de klachten
zijn in 2019 in Amsterdam 10,0 klachten per 100 advocaten ingediend en
in Noord-Holland 23,2 klachten per 100 advocaten.
Vraag 6
Welke plek hebben gedragsregels voor de advocatuur in het
toezichtstelsel? Klopt het dat deze gedragsregels geen algemeen
verbindende voorschriften zijn, zoals verordeningen van de NOvA
dat wel zijn? Op welke wijze zijn die gedragsregels dan wel
afdwingbaar en toetsbaar? Door wie worden de gedragsregels
vastgesteld en welke rol heeft het College van Toezicht (CvT)
daarbij?
Antwoord 6
De gedragsregels geven invulling aan de eisen die worden gesteld aan de
behoorlijke praktijkuitoefening en de betamelijkheidsnorm uit artikel 46
van de Advocatenwet. De deken is op grond van artikel 45a van de
Advocatenwet belast het met toezicht op advocaten van het bepaalde bij
of krachtens de Advocatenwet met inbegrip van de zorg die advocaten
behoren te betrachten ten opzichte van hun cliënten, inbreuken op
verordeningen en enig handelen of nalaten dat een behoorlijk advocaat
niet betaamt.
Het klopt dat gedragsregels, anders dan verordeningen van de NOvA, niet
bindend zijn. Gedragsregels zijn bedoeld als richtlijn voor de advocaat bij
de uitoefening van de praktijk. De gedragsregels worden ook als richtlijn
gebruikt door de deken bij de uitoefening van het toezicht en door de
tuchtrechter bij de behandeling van klachten.
De gedragsregels worden vastgesteld door de algemene raad. Het CvT
heeft geen rol bij het vaststellen van de Gedragsregels, maar wordt,
evenals anderen, de gelegenheid geboden om in de voorbereidingsfase
op een ontwerp te reageren.
Vraag 7
Bent u bekend met het proefschrift van mevrouw Mr. R.L.
Herregodts (Gemeenschappelijke normen voor vertrouwensberoepen, 2019, Universiteit Groningen) waarin geconstateerd
wordt dat de tuchtrechtspraak voor de advocatuur qua kwaliteitsbewaking achterstaat ten opzichte van die van andere
vertrouwensberoepen, bijvoorbeeld in de toetsing van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

4

vaktechnische kwaliteit van advocaten en de omgang met de
kwetsbare (kennis)positie van cliënten? In hoeverre zijn of
worden de inzichten van deze dissertatie betrokken bij de verdere
ontwikkeling van het toezichtstelsel binnen de advocatuur?
Antwoord 7
Ik ben bekend met het proefschrift van mr. Herregodts. Bij de uitwerking
van de aanbevelingen uit het evaluatierapport worden verschillende
inzichten vanuit het veld betrokken, waaronder ook het genoemde
proefschrift. Ik merk daarbij nog op dat per 1 maart 2020 advocaten
verplicht zijn jaarlijks een kwaliteitstoets (peer review, intervisie of
gestructureerd intercollegiaal overleg) te ondergaan.
Vraag 8
In hoeveel zaken is in de periode 2015 tot 2020 door de Raad van
Discipline en door het Hof van Discipline gebruik gemaakt van de
mogelijkheid om schadevergoeding toe te kennen aan een
klager? Kunt u het aantal zaken per jaar noemen en de hoogte
van de toegekende schadevergoedingen?
Antwoord 8
In de periode 2015 tot en met 2020 zijn door de Raden van Discipline
gezamenlijk vier beslissingen genomen waarbij een schadevergoeding is
opgelegd. In 2017 twee beslissingen, waarvan in een zaak EUR 5.000 is
toegekend en in de andere zaak EUR 1.500. In 2019 is in een zaak een
schadevergoeding van EUR 1.000 toegekend en in 2020 in een zaak EUR
5.000.
Het Hof van Discipline heeft in diezelfde periode een beslissing genomen
waarbij een schadevergoeding is toegekend, te weten in 2017, met een
schadevergoeding van EUR 5.000.
Vraag 9
Bestaan er binnen de huidige wetgeving mogelijkheden om – in
het kader van op te leggen bijzondere voorwaarden of anderszins
– beklaagde (advocaat) en klager «door te verwijzen» naar een
arbitrageprocedure om daar nadere overeenstemming te bereiken
over het afhandelen van schade? Bestaan hier ervaringen mee in
andere tuchtrechtstelsels en is daar merkbaar dat vaker of eerder
zaken waarin grote (financiële) belangen spelen, via de tuchtrechter worden afgedaan? Bent u bereid deze mogelijkheid nader
te onderzoeken en uit te werken?
Antwoord 9
Op grond van de artikelen 48b, eerste lid, en 57, tweede lid, Advocatenwet
kan de tuchtrechter een schadevergoeding toekennen aan cliënten van
advocaten. Deze bepaling heeft tot doel om, conform het kabinetsstandpunt bij het rapport van de werkgroep Huls, dubbele procedures
zoveel mogelijk te voorkomen.
Daar staat tegenover dat de tuchtrechter naar zijn aard geen civiele
rechter is. De gang naar de tuchtrechter leent zich naar zijn aard niet voor
omvangrijke schadevergoedingen of ingewikkelde beoordelingen van de
vermeende onrechtmatigheid van gedragingen, waarover zich in het civiel
recht een uitgebreide jurisprudentie heeft ontwikkeld. Bij ingewikkelde
zaken, of wanneer een omvangrijke schade is geleden, ligt de gang naar
de civiele rechter voor de hand. Om deze reden wordt de omvang van
schadevergoeding, die als opschortende voorwaarde opgelegd kan
worden gesteld, gemaximeerd tot € 5.000. Dit bedrag is ontleend aan de
vóór 1 juli 2011 geldende competentiegrens van de kantonrechter in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

5

handelszaken. Gelet op de aard van het tuchtrecht en de wens om
ingewikkelde of meer omvangrijke acties uit schadeloosstelling ter
beoordeling aan de civiele rechter te laten, betekent de verhoging van de
competentiegrens van de kantonrechter nog niet automatisch een
verhoging van het bedoelde schadebedrag.
Naast de procedure tot schadevergoeding bij de civiele rechter bestaat de
mogelijkheid van arbitrage. Partijen spreken in dat geval af hun geschil
aan een arbitragecommissie voor te leggen. Dat arbitrage overeengekomen moet worden tussen partijen maakt dat het naar zijn aard geen
geschikte procedure is die een tuchtrechter zou kunnen opleggen om
overeenstemming te bereiken over het afhandelen van de schade tussen
beklaagde (advocaat) en klager. Uiteraard staat het partijen vrij om in een
dergelijk geval zelf te kiezen voor een vorm van alternatieve geschilbeslechting zoals arbitrage.
Vraag 10
Waarom duurt het tot de tweede helft van 2021 voordat er
duidelijkheid kan komen over de te nemen acties naar aanleiding
van het evaluatierapport? Waarom kan dat niet eerder?
Antwoord 10
Door de onderzoekers is benadrukt dat het van belang is om zorgvuldigheid te betrachten en bij betrokkenen draagvlak te zoeken bij een
eventuele wijziging van de wettelijke inrichting en de governance van het
toezichtstelsel. De «checks and balances» van het stelsel, waaronder de
formele en informele interventies, moeten daarbij gewaarborgd blijven.
Die aanbeveling neem ik ter harte. Dat proces moet zorgvuldig gebeuren,
om zo ook recht te doen aan de rol en positie van advocaten in onze
rechtsstaat en het toezicht daarop. De komende maanden worden
gebruikt voor de beleidsmatige uitwerking van de aanbevelingen en om
daarover draagvlak te zoeken bij betrokkenen.
Een deel van de aanbevelingen uit het evaluatierapport richt zich niet tot
de wetgever, maar tot de algemene raad, het college van toezicht en het
dekenberaad. Ik zal bij hen informeren over opvolging van die aanbevelingen en de Kamer daarover in de eerder door mij aangekondigde brief
informeren.
Vraag 11
Zijn er vanuit de praktijk concrete voorbeelden dat de onafhankelijkheid van de deken in het geding is geweest doordat de deken
gekozen wordt door de advocaten op wie hij toezicht houdt en
dat de raadsleden van de lokale orde – aan wie mogelijk feitelijke
toezichtswerkzaamheden gemandateerd kunnen zijn – zelf ook
onderwerp van toezicht zijn? Biedt het systeemtoezicht van het
CvT hier voldoende tegenwicht?
Antwoord 11
Door de onderzoekers is aangegeven dat er op het punt van de onafhankelijkheid van de deken een mogelijke kwetsbaarheid is en dat het
wenselijk is die kwetsbaarheid op te heffen. Tegelijkertijd zijn er voor
zover bekend geen voorbeelden dat de onafhankelijkheid van de deken in
het geding is geweest. Onafhankelijkheid van het toezicht en van de
toezichthouder is een belangrijk aandachtspunt voor zowel de dekens als
het CvT.
De dekens zijn bij de uitoefening van hun taak en de inschakeling van de
leden van de raden van de orde alert op mogelijke belangenverstrengeling. Leden van de raden van de orden bezoeken bijvoorbeeld geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

6

kantoren waar zij op enige manier mee verbonden zijn en een onderzoek
naar een advocaat van het kantoor van de deken wordt niet door de deken
zelf uitgevoerd.
Het systeemtoezicht en de wijze waarop het CvT hier invulling aan geeft,
biedt voldoende tegenwicht. Onafhankelijkheid is een onderwerp dat
terugkomt in alle gesprekken met en bezoekrondes van het CvT aan de
dekens. Het CvT bespreekt concrete vraagpunten met dekens afzonderlijk
en kan, indien nodig, interveniëren.
Vraag 12
In hoeverre draagt de verschuiving van functies in het CvT,
namelijk dat de algemeen deken wel lid kan blijven van het CvT
en dat de voorzitter benoemd wordt bij koninklijk besluit, bij aan
een andere wijze van besluitvorming dan nu het geval is?
Antwoord 12
Ik verwacht in de praktijk geen wezenlijk andere wijze van besluitvorming
door het CvT. De besluitvorming van het CvT vindt nu al in gezamenlijkheid plaats. Wat de besluitvorming wel kan veranderen is de aanbeveling van de onderzoekers dat door een verschuiving van functies binnen
het CvT het ook logisch is om de aanwijzingsbevoegdheid van de
algemeen deken (artikel 45b van de Advocatenwet) toe te kennen aan het
CvT. Deze aanbeveling wordt eveneens meegenomen bij de beleidsmatige
uitwerking.
Vraag 13
Op welke schaal vindt doorprocederen op dit moment plaats?
Kan concreet aangegeven worden in hoeverre doorprocederen
verwacht wordt in vergelijking met de huidige praktijk? Wat zijn
de verwachte financiële consequenties hiervan voor beide
partijen?
Antwoord 13
Dat is op dit moment lastig te zeggen. Klachten worden ingediend bij de
deken en de deken is verplicht om iedere klacht te onderzoeken.
Gemiddeld genomen verzoekt ongeveer 35 procent van de klagers de
deken om de klacht, nadat het onderzoek van de deken is afgerond, naar
de tuchtrechter te sturen.
Over financiële consequenties van doorprocederen is nog niets te zeggen.
Hierover zijn tot op heden geen gegevens beschikbaar. Dit aspect zal
worden betrokken bij de uitwerking van de aanbevelingen
Vraag 14
Hoe dient een kostenveroordeling in een klachtprocedure in de
praktijk vorm te krijgen? Moet dit gezien worden als een
losstaande zaak of wordt deze gekoppeld aan het oorspronkelijke
(cliënt)dossier?
Antwoord 14
Een kostenveroordeling is geen losstaande zaak, maar zal altijd onlosmakelijk verbonden zijn met de klacht die wordt behandeld door de tuchtrechter. De Advocatenwet kent nu al de mogelijkheid om de advocaat een
kostenveroordeling op te leggen (artikelen 48ac en 57, tweede lid
Advocatenwet). Het Hof en de Raden van Discipline hebben daarvoor een
richtlijn kostenveroordeling gepubliceerd welke per 1 januari 2021 is
geactualiseerd. Uitgangspunt is dat aan een advocaat altijd een kostenveroordeling wordt opgelegd, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn om
dit niet te doen. Dat betekent dat als aan de wettelijke voorwaarde is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

7

voldaan dat de klacht (gedeeltelijk) gegrond is en aan de advocaat een
maatregel is opgelegd, in beginsel de in deze richtlijn genoemde
kostenveroordeling wordt opgelegd, ook in het geval de klager daarom
niet heeft gevraagd (dus ook ambtshalve). Er zijn drie soorten kostenveroordelingen, ten behoeve van de klager, ten behoeve van de NOvA en ten
behoeve van de Staat. Deze kostenveroordelingen kunnen naast elkaar
worden opgelegd.
De tuchtrechter kan de klager geen kostenveroordeling opleggen. Dit punt
wordt meegenomen in de uitwerking van de aanbevelingen. Hier geldt dat
eerst de vragen van het Integraal Afwegingskader voor beleid en
regelgeving beantwoord moeten worden en de mogelijke gevolgen voor
andere beroepen die een wettelijk geregeld tuchtrecht kennen. Ik zal u
hierover informeren bij de in mijn beleidsreactie toegezegde brief.
Vraag 15
Hoe wordt voorkomen dat een kostenveroordeling in een
klachtprocedure ertoe leidt dat de klachtprocedure zich
ontwikkelt tot een financiële procedure waar mensen bewust
voor geldelijk gewin kiezen? Hoe wordt in de praktijk uitwerking
gegeven aan de ambitie om te onderzoeken wat het verhaal
achter de klacht is?
Antwoord 15
Het tuchtrecht heeft primair als doel het bewaken en bevorderen van de
goede beroepsuitoefening. De zorg voor de cliënt en het handelen zoals
een behoorlijk advocaat betaamt staan daarin centraal. Het tuchtrecht is
niet bedoeld voor (financiële) genoegdoening voor een klager. Zie in dit
verband ook de beantwoording van vraag 9 waaruit volgt dat de gang
naar de tuchtrechter zich naar zijn aard niet leent voor omvangrijke
schadevergoedingen of ingewikkelde beoordelingen van de vermeende
onrechtmatigheid van gedragingen.
In antwoord op de vraag hoe praktisch uitwerking wordt gegeven aan het
onderzoek naar het verhaal achter de klacht wil ik benadrukken dat het
verhaal achter de klacht belangrijk is. De deken neemt een klacht in
behandeling en onderzoekt deze (zie de artikelen 46c en 46d van de
Advocatenwet). Daarbij wordt nadrukkelijk ook gekeken of de klacht in de
minne kan worden opgelost. In dat kader worden vaak overleggen
gevoerd tussen deken, klager en advocaat over de achtergrond van de
klacht en wat de meest passende oplossing is.
Mocht een minnelijke oplossing niet tot de mogelijkheid behoren dan kan
de klacht ter kennisneming van de raad van discipline worden gebracht.
Als de klager daarom verzoekt, is de deken hem behulpzaam bij het
opschrift stellen of verduidelijken van de klacht.
Vraag 16
Wat houden de informele interventies die bijdragen aan een
lerende omgeving en intrinsieke motivatie concreet in? Was voor
andere interventies in mindere mate sprake van intrinsieke
motivatie en op welke wijze is dit in de praktijk naar voren
gekomen?
Antwoord 16
In het Handhavingskader van oktober 2020 heeft het CvT uiteengezet
welke interventiemogelijkheden het College heeft. Het CvT zoekt bij de
handhaving de balans tussen enerzijds het stimuleren van de kwaliteit van
het toezicht en de klachtbehandeling door dekens, en anderzijds het
interveniëren als dat nodig is. Voor het CvT is het een bewuste keuze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

8

geweest om in de beginfase informele instrumenten te hanteren en heeft
tot op heden geen aanleiding gezien om zijn wettelijke bevoegdheden in
te zetten.
Het CvT en de dekens hebben een gezamenlijk doel en een gedeelde
intrinsieke motivatie om de kwaliteit van het toezicht hoog te houden. Het
aantal dekens waarop toezicht wordt gehouden is bovendien overzichtelijk. Dit maakt het voor het CvT goed mogelijk om gezamenlijk het
gesprek over goed toezicht te voeren.
De informele interventies zijn enerzijds advies en stimulering en anderzijds het normoverdragend gesprek. Bij advies en stimulering gaat het om
dekens te bewegen tot een verbetering van het toezicht. Te denken valt
aan het bespreekbaar maken van verwachtingen ten aanzien van
toezichtactiviteiten, het benoemen van verbeterpunten en het maken van
vervolgafspraken om te constateren of er opvolging is gegeven aan de
adviezen. Ook zal het CvT waar mogelijk en nodig zijn hulp aanbieden aan
de deken voor het bereiken van het gewenste resultaat. Bij een normoverdragend gesprek worden zo nodig eerder afgegeven signalen opnieuw
met de deken besproken en worden er concrete afspraken gemaakt voor
de opvolging van aandachtspunten en acties.
Vraag 17
Worden constateringen zonder specifieke aanbeveling, zoals die
op pagina 8 van het evaluatierapport waar wordt geconstateerd
dat de financieringswijze van het toezicht mogelijk op gespannen
voet staat met de onafhankelijkheid van het toezicht, ook
meegenomen in de gesprekken met de NOvA of beperkt u zich
tot (enkele) aanbevelingen uit het evaluatierapport?
Antwoord 17
Ik beperk mij niet tot enkel de aanbevelingen uit het evaluatierapport in
mijn gesprekken met de NOvA.
Vraag 18
Vallen het CvT en het (nieuwe) dekenberaad onder de huidige Wet
openbaarheid van bestuur en zouden zij ook onder de Wet open
overheid vallen?
Antwoord 18
De Wet openbaarheid bestuur is van toepassing op bestuursorganen voor
zover zij niet zijn uitgezonderd (zie artikel 1, eerste lid, onder d van de
Wob). Het CvT is, evenals de overige in artikel 17a Advocatenwet
genoemde organen van de NOvA, een bestuursorgaan dat niet is
uitgezonderd van de werking van de Wet openbaarheid bestuur. Als na de
uitwerking van de aanbevelingen het (nieuwe)dekenberaad voldoet aan
de definitie van artikel 1:1, eerste lid, onder a, Awb, dan zal de Wet
openbaarheid van bestuur van toepassing zijn op het (nieuwe)
dekenberaad.
Voor wat betreft het voorstel van wet van de leden Voortman en Van
Weyenberg houdende regels over de toegankelijkheid van informatie van
publiek belang (Wet open overheid) (Kamerstuk 33 328) en het voorstel
van wet van de leden Voortman en Van Weyenberg tot wijziging van wet
houdende regels over de toegankelijkheid van informatie van publiek
belang (Wet open overheid) (Wijzigingswet Woo) (Kamerstuk 35 112),
geldt dat de hoofdstukken die zien op openbaarmaking uit eigen
beweging, openbaarmaking op verzoek en uitzonderingen van toepassing
zijn op bestuursorganen. Voor de volledigheid wordt in dit verband
gewezen op artikel 8.8 van eerstgenoemd wetsvoorstel waarin wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

9

geregeld dat een aantal bepalingen uit genoemde hoofdstukken niet van
toepassing zijn op de in de bijlage genoemde wetsartikelen.
Vraag 19
Hoe verklaart u de stijging van het aantal adviesaanvragen van
advocaten over de toepassing en uitleg van de
Wwft-voorschriften?
Antwoord 19
De stijging van het aantal adviesaanvragen is te verklaren door de
groeiende bekendheid van het kenniscentrum WWFT. Daardoor weten
steeds meer advocaten de weg naar het kenniscentrum te vinden met
vragen over de toepassing van de WWFT in de dagelijkse praktijk.
Vraag 20
Acht u het aannemelijk dat het dekenberaad als bestuursorgaan
kan worden aangemerkt? Zo ja, hoe wilt u dit vorm gaan geven?
Krijgt het enkel beleidsbepalende of ook uitvoerende taken?
Antwoord 20
Ja, het is aannemelijk dat het dekenberaad als bestuursorgaan kan
worden aangemerkt. De gedachte daarbij is wel dat het dekenberaad in
ieder geval beleidsbepalende maar mogelijk ook uitvoerende taken krijgt.
Op dit moment vindt de beleidsmatige uitwerking plaats van de aanbevelingen. Daarbij wordt de nodige zorgvuldigheid betracht en draagvlak
gezocht. Het is daarom nog te vroeg om concreet aan te geven welke
precieze taken en bevoegdheden een te formaliseren dekenberaad krijgt.
Vraag 21
Hoe ziet het voorstel eruit om de betaling van de deken via het
dekenberaad te laten verlopen?
Antwoord 21
In de begroting 2021 van de NOvA zijn de kosten van het dekenberaad
opgenomen, waaronder de vergoeding voor de voorzitters van het
dekenberaad. Het betreft een experiment voor de duur van een jaar en
mede afhankelijk van de uitkomsten van het experiment zal een nader
voorstel volgen. Op dit moment ben ik bij de diverse organen hun
zienswijze op de aanbevelingen aan het verzamelen en zal met hen
bespreken wat de meest wenselijke vorm zal zijn die ook recht doet aan
een evenwichtig stelsel.
Vraag 22
Kunt u de Kamer informeren of er een landelijke aanpak m.b.t. de
rol van (sommige) advocaten bij ondermijnende activiteiten
vanuit het toezicht bestaat?
Antwoord 22
Er is vanuit het dekenberaad landelijke aandacht voor de mogelijke
betrokkenheid van advocaten bij ondermijnende activiteiten. Zo heeft er in
2020 een Wwft thema onderzoek plaatsgevonden, waar 50 kantoren zijn
bezocht en onderzoek is gedaan naar de naleving van de Wwft in brede
zin. Vanuit het dekenberaad is aangegeven dat de resultaten van dit
onderzoek binnen afzienbare tijd openbaar gemaakt zullen worden. In
2021 zal er een thema onderzoek komen naar strafrechtadvocaten met
betrekking tot derdengelden en de Wwft. Aan het aannemen van contante
betalingen wordt tijdens de periodieke kantoorbezoeken aandacht
besteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

10

Vraag 23
Kunt u een indicatie geven van het aantal keer dat vanuit de
rechterlijke macht een signaal over een advocaat werd afgegeven
aan de deken in de afgelopen vijf jaar?
Antwoord 23
Door de rechterlijke macht zijn er in de periode 2015 tot 2020 in totaal 328
signalen afgegeven aan de deken.
Jaar

Aantal signalen vanuit rechterlijke macht

2015
2016
2017
2018
2019

60
69
65
68
66

Vraag 24
Antwoord 24
Door het Openbaar Ministerie zijn er in de periode 2015 tot 2020 in totaal
173 signalen afgegeven aan de deken.
Jaar

Aantal signalen van Openbaar Ministerie

2015
2016
2017
2018
2019

30
34
40
33
36

Vraag 25
Waardoor wordt de stijgende lijn in het percentage aselect
gekozen bezochte kantoren in de afgelopen vijf jaar veroorzaakt?
Is dit het gevolg van een andere aanpak? Zijn er minder signalen
waardoor er minder kantoren zijn die naar aanleiding van een
signaal bezocht worden?
Antwoord 25
Vanaf 2015 tot 2019 was er inderdaad een stijgende lijn te zien in het
percentage aselect gekozen kantoren. In 2019 is het percentage aselect
gekozen kantoren echter weer gedaald. Er is in die periode door de dekens
geen andere aanpak in de selectie van kantoren gehanteerd. De select
gekozen bezoeken zijn afhankelijk van signalen, die komen van ketenpartners, maar ook kan er een signaal zijn als er bijvoorbeeld meerdere
klachten over een advocaat zijn binnen gekomen.
Jaar

% aselecte gekozen kantorenbezoeken

2015
2016
2017
2018
2019

70%
85%
91%
92%
81%

Vraag 26
In hoeverre worden het stelsel en de instrumenten die met
invoering van de Wet positie en toezicht advocatuur geïntroduceerd zijn ook toegepast op advocaten uit andere (Europese)
landen die in Nederland in functie optreden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

11

Antwoord 26
Het stelsel en de instrumenten die met de Wet positie en toezicht zijn
geïntroduceerd zijn ook van toepassing op advocaten uit andere Europese
landen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen bezoekende advocaten
en «16h-advocaten».
De bevoegdheden en verplichtingen van bezoekende advocaten zijn
geregeld in paragraaf 2a van de Advocatenwet. Bezoekende advocaten
staan niet ingeschreven op het tableau van de NOvA maar zijn wel
bevoegd om in Nederland ad hoc bepaalde werkzaamheden te verrichten.
De bezoekende advocaat is daarbij gehouden aan dezelfde beroeps- en
gedragsregels met inbegrip van de verordeningen. De bezoekende
advocaat valt echter niet onder het toezicht van de deken. Wel valt de
bezoekende advocaat onder het tuchtrecht en kan bij de deken een klacht
tegen hem worden ingediend (artikel 60aa Advocatenwet).
De «16h-advocaat» is een advocaat die op grond van de Dienstenrichtlijn
het recht heeft permanent dezelfde werkzaamheden uit te oefenen als een
in Nederland ingeschreven advocaat, nadat hij zich heeft laten inschrijven
op het tableau. De bevoegdheden en verplichtingen van de
«16h-advocaat» zijn gelijk aan die van een in Nederland ingeschreven
advocaat (paragraaf 2b en artikel 60aa Advocatenwet) met dien verstande
dat de «16h-advocaat» onder zijn oorspronkelijke beroepstitel moet
werken.
Vraag 27
Waarom wordt een vacature voor lidmaatschap van het CvT nooit
openbaar gemaakt?
Antwoord 27
Het aanbevelen van Kroonleden van het CvT is belegd bij de algemene
raad. De praktijk leert dat de aanbeveling van Kroonleden complex is om
uit te voeren, onder meer vanwege mogelijke incompatibiliteit van
functies. Bij het vervullen van de vacature is door de algemene raad tot nu
toe eerst zelf gekeken naar geschikte kandidaten. De algemene raad heeft
echter aangegeven bij de eerst volgende aanbeveling voor het lidmaatschap van de CvT een vacature openbaar te willen maken.
Vraag 28
Kunt u het CvT vragen u via (kwartaal)rapportages te informeren
over de verbeteringen van het toezicht, dat de laatste jaren sterk
verbeterd is volgens het rapport?
Antwoord 28
Ik word jaarlijks geïnformeerd over de werkzaamheden van het CvT via
jaarverslagen. In die jaarverslagen wordt verslag gedaan van de verbeteringen van het toezicht dat de dekens uitoefenen. Deze zijn te raadplegen
via de website van het CvT. Tegelijkertijd is het belangrijk om ook
voortgang te behouden op de uitwerking van de aanbevelingen die de
dekens en het CvT raken. Mede om die reden heb ik het CvT gevraagd mij
vaker te informeren over de verbeteringen in het toezicht.
Vraag 29
Hoe ziet een kostenveroordeling voor de klager eruit in het geval
van misbruik bij de tuchtprocedure?
Antwoord 29
Ten behoeve van een regeling voor een kostenveroordeling van de klager
binnen het tuchtrecht zullen eerst de vragen van het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving beantwoord moeten worden en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

12

mogelijke gevolgen voor andere beroepen die een wettelijk geregeld
tuchtrecht kennen. Ik zal u hierover informeren bij de in mijn beleidsreactie toegezegde brief.
Vraag 30
Waar is de stelling op gebaseerd dat verder doorgevoerde
onafhankelijkheid van het toezicht ten opzichte van de beroepsgroep zal leiden tot een minder effectief stelsel?
Antwoord 30
De onderzoekers hebben vanuit het oogpunt van onafhankelijkheid
kritische kanttekeningen geplaatst bij de wijze van verkiezing van de
deken. De onderzoekers bevelen aan om te voorzien in een andere
verkiezingswijze van de deken, waarbij de deken door een ander gremium
wordt verkozen en niet langer rechtstreeks door degenen op wie hij
toezicht dient te houden. Dit zou leiden tot een versterking van zijn
onafhankelijke positie.
In het rapport wordt toegelicht dat de onafhankelijke positie van het
toezicht in theorie verder versterkt zou kunnen worden door elke band
met de lokale orde te verbreken, bijvoorbeeld door een niet-advocaat als
toezichthouder aan te wijzen. De onderzoekers noemen echter als nadelen
dat dit ten koste gaat van de plaatselijke inbedding, de kennis van de
beroepsgroep en het draagvlak voor het toezicht. Deze eigenschappen
raken aan het zijn van een gezaghebbende en professionele toezichthouder en leveren op die wijze een bijdrage aan de effectiviteit van het
toezicht.
Vraag 31
Waarom is het in de praktijk nooit voorgekomen dat drie kandidaten voor de positie van Kroonleden zijn aanbevolen aan de
Minister?
Antwoord 31
Bij zogenoemde «zware» kandidaten is er praktisch altijd maar één
voordracht. De ervaring leert dat deze gekwalificeerde kandidaten afhaken
wanneer er sprake is van meerdere voordrachten en daarmee de kans dat
zij afvallen. Als er een kans is op afvallen, stellen zij zich doorgaans geen
kandidaat vanwege het daaraan verbonden afbreukrisico.
Vraag 32
Wordt overwogen om – in de uitwerking van aanbeveling 4 van
het evaluatierapport – een onderscheid te maken tussen het
opstellen en het vaststellen van beleidsregels voor de uitoefening
van de taken ingevolge de Advocatenwet en de Wwft? Zijn er
vergelijkbare stelsels waarin een orgaan als het dekenberaad
beleidsregels opstelt, die vervolgens door een orgaan als het CvT
worden vastgesteld?
Antwoord 32
Nee, dat wordt vooralsnog niet overwogen. De gedachte is om,
eendachtig aanbeveling 5 van de onderzoekers, het te formaliseren
dekenberaad de bevoegdheid te geven beleidsregels vast te stellen voor
het toezichtuitoefening (artikel 45a) en de klachtbehandeling (artikel 46c).
Wel wordt in het licht van een evenwichtig stelsel gekeken of er nog een
rol zou moeten zijn voor het CvT bij het vaststellen van beleidsregels door
het dekenberaad.
Als na de uitwerking van de aanbevelingen het (nieuwe) dekenberaad
voldoet aan de definitie van bestuursorgaan dan geldt dat het (nieuwe)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

13

dekenberaad beleidsregels kan vaststellen met betrekking tot een hem
toekomende of onder zijn verantwoordelijkheid uitgeoefende dan wel
door hem gedelegeerde bevoegdheid (artikelen 1:1, eerste lid, onder a, en
4:81, eerste lid, Awb).
Vraag 33
Als overgegaan wordt tot uitvoering van aanbeveling 5 van het
evaluatierapport, waar zullen de werkzaamheden van het CvT dan
nog feitelijk uit kunnen bestaan? Kunt u dit concreet invullen met
voorbeelden van werkzaamheden?
Antwoord 33
De werkzaamheden van het CvT zullen naar verwachting inhoudelijk niet
veel veranderen als aanbeveling 5 wordt overgenomen. Aanbevolen is de
bevoegdheid om beleidsregels vast te stellen over de wijze waarop
dekens toezicht uitoefenen en klachten behandelen te laten vervallen,
tegelijkertijd is de gedachte dat de bevoegdheden van het CvT zich ook
gaan uitstrekken tot het dekenberaad. In de praktijk zal het CvT als
systeemtoezichthouder blijven toezien op de werking van het toezicht en
de klachtbehandeling door de deken (artikel 45i van de Advocatenwet). De
huidige praktijk van het periodiek bezoeken van alle dekens om ter plekke
onderzoek te doen, het doen van onderzoek naar aanleiding van signalen
of andere informatie en het periodiek overleggen met (de voorzitters van)
het dekenberaad, wordt naar verwachting voortgezet.
Bij de beleidsmatige uitwerking van de aanbevelingen wordt ook
onderzocht of, en zo ja welke, extra bevoegdheden het CvT zou kunnen
krijgen bijvoorbeeld vanwege de gewenste «checks and balances» in het
toezichtstelsel. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een
adviserende rol van het CvT bij het vaststellen van beleidsregels door het
dekenberaad. Het CvT adviseert nu al over beleidsregels die in het
dekenberaad worden besproken en die vervolgens door individuele
dekens worden vastgesteld.
Vraag 34
Wordt nog nader onderzoek verricht of op andere wijze navolging
gegeven aan de constatering op pagina 146 van het evaluatierapport dat de onderzoekers lastig kunnen vaststellen of lichtere
klachten voldoende bij de klachten- en geschillencommissie
worden aangebracht?
Antwoord 34
Ik heb begrepen dat het dekenberaad een onderzoek is gestart naar de
klachtenprocedure zoals die er nu is. Hierin wordt ook gekeken naar de
mogelijkheden om lichtere klachten af te laten doen door de Geschillencommissie Advocatuur. De uitkomsten van het onderzoek zal ik zo
mogelijk betrekken in eerder genoemde beleidsbrief.
Vraag 35
Hoe, door wie en wanneer wordt bepaald wanneer sprake is van
misbruik of lastig klaaggedrag bij het tuchtrecht?
Antwoord 35
In de praktijk hebben zowel de dekens als de tuchtrechters te maken met
lastig klaaggedrag. De onderzoekers constateren dat lastig klaaggedrag
een neveneffect is van de laagdrempeligheid van de tuchtrechtprocedure.
De deken is op grond van de Advocatenwet gehouden een onderzoek in te
stellen naar iedere bij hem ingediende klacht (zie ook het antwoord op
vraag 15). Ook klachten die gekwalificeerd kunnen worden als lastig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

14

klaaggedrag worden door de deken onderzocht. Dit vergt aanzienlijke
capaciteit van de dekens en de ondersteunende bureaus.
Bij de tuchtrechter wordt lastig of problematisch klaaggedrag in eerste
instantie gesignaleerd door de griffiemedewerkers en de griffiers.
Vervolgens wordt informatie verzameld over potentiële klagers en komen
één of meer voorzitters, waar mogelijk en nodig in gezamenlijk overleg,
tot de beslissing om te «stoppen» met een klager en een zogeheten
«stopbrief» te verzenden. Bij het maken van de afweging om het contact
met de klager te verbreken wordt door tuchtrechter rekening gehouden
met de Richtlijn voor het beëindigen van het contact met klager van de
Nationale ombudsman uit 2013. Voorbeelden van uitspraken van onder
andere de advocatuurlijke tuchtrechter inzake misbruik van klachtrecht zijn
de te vinden op overheid.nl/ tuchtrecht.
Vraag 36
Is de wenselijkheid van een verlaging van het griffierecht in het
tuchtrecht ook onderzocht?
Antwoord 36
Nee, de wenselijkheid van een verlaging van het griffierecht is niet als
zodanig onderzocht. De onderzoekers hebben gekeken naar de introductie
van het griffierecht. De introductie van het griffierecht is er op gericht
geweest om te voorkomen dat voor de tuchtprocedure naar hun aard
ongeschikte klachten niet in het tuchtrecht terecht komen. De onderzoekers geven aan dat het griffierecht van EUR 50 niet dusdanig hoog is
dat veel gewicht in de schaal lijkt te leggen bij de afweging om een klacht
door te zetten. De onderzoekers menen echter dat het drastisch verhogen
van het griffierecht geen wenselijke ingreep is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 635

15