Rapportage Energie voor Vervoer
in Nederland 2019
Naleving verplichtingen wet- en regelgeving Energie voor Vervoer

11 juni 2020 | versie 1.0

Voorwoord
De Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) heeft de wettelijke taak om jaarlijks te rapporteren aan de
Staatssecretaris van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over de resultaten die zijn bereikt
op nationaal niveau voor de wet- en regelgeving Energie voor Vervoer. De voorliggende rapportage heeft
betrekking op de wet- en regelgeving Energie voor Vervoer zoals die in 2018 in werking is getreden1.
De rapportage bevat de gegevens over de in Nederland geleverde hernieuwbare energie voor vervoer en
over de CO2-reductie van vervoersbrandstoffen. Deze rapportage is gebaseerd op de gegevens die door
brandstofleveranciers bij de NEa zijn aangeleverd en betreffen de gegevens van (bio)brandstofleveringen die
in 2019 plaatsvonden.
Europese richtlijnen verplichten de EU-lidstaten om het aandeel hernieuwbare energie in de transportsector
te vergroten tot minimaal 10% in 2020 en de CO2-uitstoot van vervoersbrandstoffen vanaf 2020 met 6% te
verminderen ten opzichte van 2010. Deze verplichtingen zijn geïmplementeerd in de Nederlandse wet- en
regelgeving Energie voor Vervoer. Voorliggende rapportage geeft een goede indicatie in hoeverre Nederland
op weg is om deze Europese doelstellingen te behalen. Waar mogelijk relateert het de behaalde prestaties
aan (komende) beleidsontwikkelingen.

1

Wet milieubeheer Titel 9.7 (Hernieuwbare energie vervoer): https://wetten.overheid.nl/BWBR0003245/2019-11-14#Hoofdstuk9_Titeldeel9.7 Wet milieubeheer Titel 9.8 (Rapportage- en reductieverplichting vervoersemissies):
https://wetten.overheid.nl/BWBR0003245/2019-11-14#Hoofdstuk9_Titeldeel9.8
Besluit energie vervoer: https://wetten.overheid.nl/BWBR0040922/2018-07-01
Regeling energie vervoer: https://wetten.overheid.nl/BWBR0041050/2018-12-01

Rapportage Energie en Vervoer 2019

2

Samenvatting en conclusies
In 2020 moeten in Nederland belangrijke Europese doelstellingen voor verduurzaming van
vervoersbrandstoffen worden gerealiseerd. Zo moet minimaal 10% van de geleverde brandstof uit
hernieuwbare energie bestaan en moet bovendien 6% CO2-emissiereductie in de brandstofketen worden
gerealiseerd. De eerstgenoemde verplichting is nationaal vertaald in een wettelijk, jaarlijks stijgend
percentage (de jaarverplichting) voor bedrijven, waarbij ook een minimale inzet van geavanceerde
biobrandstoffen (uit afval en residuen) en een maximale inzet van conventionele biobrandstoffen (uit
gewassen). De tweede verplichting (de emissiereductieverplichting) kent geen tussendoelen.
In 2019 hebben de brandstofleveranciers weer volledig aan de jaarverplichting voldaan en bovendien flinke
stappen gezet, die erop wijzen dat het aannemelijk is dat de doelstellingen voor 2020 gehaald worden.
Het beleid heeft opnieuw tot een stijging geleid van ingezette afvalstoffen. En conform de afspraak uit het
Klimaatakkoord zijn er géén biobrandstoffen uit palmolie en soja ingezet in vervoer in Nederland2.
De jaarverplichting in 2019 (12,5% op energiebasis) oversteeg de bijmenggrenzen die gelden voor
diesel (B7) en benzine (E10) in het wegvervoer: 7% FAME3 aan diesel en 10% bioethanol aan benzine
(op volumebasis). Dit betekent dat bedrijven meer moeten doen dan het bijmengen van ‘traditionele’
biobrandstoffen in de benzine en diesel die ze leveren aan (met name) wegvoertuigen, om toch aan hun
jaarverplichting te voldoen. In lijn met de trends in eerdere jaren, hebben bedrijven er in 2019 voor gekozen
om steeds meer leveringen te doen:
• van andere soorten vloeibare biobrandstoffen, zoals HVO4 en bionafta, omdat deze in hogere percentages
of aanvullend bijgemengd kunnen worden in diesel en benzine
• van dubbeltellende biobrandstoffen gemaakt van afvalstoffen en residuen
• van biogas en elektriciteit
• aan de binnenvaart, zeescheepvaart en luchtvaart
De belangrijkste resultaten voor zowel de inzet van hernieuwbare energie (jaarverplichting) als de
emissiereductie (met het oog op de emissiereductieverplichting in 2020) vindt u in meer detail hieronder,
alsmede een vooruitblik op de relevante ontwikkelingen in 2020 en verder. De resultaten hebben betrekking
op het jaar 2019 en zijn gebaseerd op de gegevens zoals door bedrijven geregistreerd bij de Nederlandse
Emissieautoriteit (NEa), de toezichthouder op de naleving van de verplichtingen. Voor de NEa staat een
goede uitvoering van de systematiek centraal om de afgesproken doelen te behalen. Hierbij ondersteunt
NEa het bedrijfsleven bij het correct inboeken van hun leveringen hernieuwbare energie en van hun
brandstofleveringen. Waar nodig treedt de NEa corrigerend en handhavend op.

2

3
4

Pagina 49 Klimaatakkoord: https://www.klimaatakkoord.nl/binaries/klimaatakkoord/documenten/publicaties/2019/06/28/
klimaatakkoord/klimaatakkoord.pdf
Fatty acid methyl ester, een type biodiesel.
Hydrotreated vegetable oil, een type biodiesel.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

3

Jaarverplichting 2019 behaald
Ondanks de sterke stijging van de jaarverplichting (van 8,5% in 2018 naar 12,5%) in 2019, is er ruim
voldoende hernieuwbare energie geleverd om hieraan te voldoen. In 2019 is er 32,5 miljoen gigajoule (GJ)
hernieuwbare energie fysiek aan de Nederlandse markt voor vervoer geleverd. Wanneer rekening wordt
gehouden met de toegestane dubbeltelling van biobrandstoffen op basis van afvalstromen en residuen gaat
het om 58 miljoen GJ (‘berekende energie-inhoud’), ofwel een aandeel van 12,7% van het energievolume
aan diesel en benzine waarop de verplichting rust.

Totale hoeveelheid geleverde hernieuwbare energie voor
vervoer (fysiek en berekend) 2011-2019

figuur 1.4

GJ x 1.000.000
70
60
50
40
30
20
10
0
‘11

‘12

‘13

Berekende energie-inhoud

‘14

‘15

‘16

‘17

‘18

‘19

Fysieke energie-inhoud
Bron: NEa

Sterke toename geavanceerde biobrandstoffen, laagste inzet gewassen ooit
Naast het verplichte aandeel hernieuwbare energie gelden er tevens een subdoelstelling voor de inzet van
geavanceerde biobrandstoffen (op basis van afval en residuen) van 0,8% en een limiet van 4,0% op de inzet
van conventionele biobrandstoffen (op basis van gewassen).
Het aandeel geavanceerde biobrandstoffen is significant gestegen: van 0,7% in 2018 naar 1,9% in 2019.
Hiermee wordt ruimschoots aan de subdoelstelling van 0,8% in 2019 voldaan.
Het aandeel conventionele biobrandstoffen is met 1,2% ruim onder de gestelde limiet van 4% gebleven. De
inzet is bijna 20% gedaald ten opzichte van 2018 en was niet eerder zo laag. Dit is interessant omdat sinds
oktober 2019 de E10-verplichting geldt, een verplichting aan pomphouders om benzine met een verhoogd
aandeel bioethanol te leveren5. De verwachting was, dat hierdoor meer conventionele biobrandstoffen uit
suiker- en zetmeelrijke gewassen ingezet zouden worden. Dat dit niet is gebeurd, komt mede omdat er in
2019 in toenemende mate bioethanol geproduceerd uit afvalstromen is geleverd.

5

Een tankstation dat beschikt over de mogelijkheid van het afleveren van twee of meer soorten benzine ten behoeve van
openbare verkoop aan motorvoertuigen voor het wegverkeer, beschikt ten minste voor de helft van de vulpistolen voor het
afleveren van benzine over vulpistolen voor het afleveren van E10.
Volgens het Besluit brandstoffen luchtverontreiniging moet E10 benzine ten minste 8,5 volumeprocent biobrandstof bevatten, waarvan ten minste 7,5 volumeprocent bestaat uit ethanol of het equivalent van ethanol in ETBE (ethyl tert-butylether)
of TAEE (tertamyl ethylether).

Rapportage Energie en Vervoer 2019

4

Deze cijfers wijzen erop dat het beleid om de inzet van geavanceerde biobrandstoffen te stimuleren en
biobrandstoffen uit gewassen te ontmoedigen, zijn vruchten afwerpt.

Inzet conventionele, geavanceerde en overige
biobrandstoffen 2015-2019 t.o.v. alle brandstofleveringen
(op basis van berekende energie-inhoud)

figuur 1.3

%
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

‘15

Conventioneel

‘16

‘17

Overige

‘18

‘19

Geavanceerd

Bron: NEa

Meer diversiteit in geleverde biobrandstoffen en vervoersbestemmingen
Ook in 2019 bestaat het overgrote deel van de hernieuwbare energie voor vervoer uit vloeibare biobrandstoffen.
Het gaat daarbij in hoofdzaak om vloeibare biobrandstoffen die dienen als dieselvervangers (76%) en in mindere
mate om benzinevervangers (20%). De resterende 4% bestaat uit leveringen van biogas en elektriciteit.
Vanwege de hoge jaarverplichting is er in 2019 meer diversiteit in de geleverde hernieuwbare energie
waarneembaar.
Binnen de biobrandstoffen is met name de groei van HVO spectaculair, met bijna een vertienvoudigde inzet.
Deze biobrandstof heeft als groot voordeel dat het technisch hoogwaardig is en in hoge mate kan worden
bijgemengd; het kan zelfs puur (als een B100) aan de markt geleverd worden. Biobrandstoffen als bio-LNG,
biomethanol en biokerosine zijn in 2019 voor het eerst (of voor het eerst in jaren) geleverd en geregistreerd
bij de NEa, zij het nog in beperkte mate.
Biogas (in de vorm van vergroend aardgas) en elektriciteit kennen net als in eerdere jaren een flink stijgend,
maar nog steeds beperkt, aandeel. Voor biogas komt de stijging onder meer doordat de beloning voor de inzet
in vervoer (de HBE-prijs) aantrekkelijker wordt en kan concurreren met het alternatief van SDE+ subsidie.
De inzet van elektriciteit in vervoer wordt met diverse instrumenten door de overheid gestimuleerd,
inclusief de mogelijkheid voor bedrijven om hun leveringen aan wegvoertuigen te registreren bij de NEa
en hiervoor HBE’s te krijgen. Dit laatste is met name van toepassing op de grotere publieke laadpunten en
busmaatschappijen. De cijfers in deze rapportage vormen een deel van de totale inzet van elektriciteit in
vervoer in Nederland.
In 2019 is ook een sterke toename te zien in vrijwillige leveringen van biobrandstof aan de binnen, zeeen luchtvaart. Inmiddels wordt 8% van alle hernieuwbare energie aan vervoer aan deze bestemmingen
geleverd (in 2018 was dit nog 3%). De levering aan deze sectoren bevindt zich nog in een opstartfase.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

5

Gebruikt frituurvet belangrijkste grondstof
Ruim 63% van de biobrandstoffen die in 2019 zijn geleverd aan vervoer, zijn gemaakt van gebruikt frituurvet.
Biobrandstoffen worden nog steeds in toenemende mate van afval en residuen gemaakt. In 2019 liep dit
aandeel op tot 83%. Afvalstromen worden hoofdzakelijk gebruikt voor de productie van diesel-vervangende
biobrandstoffen, maar sinds 2018 worden ze in toenemende mate ook voor benzinevervangers gebruikt.
Wat betreft het laatste is de groei van laagwaardige zetmeelslurry noemenswaardig, met een aandeel
van 3,9% van alle biobrandstoffen. In eerdere jaren werden hoofdzakelijk benzinevervangers uit gewassen
ingezet.
In het klimaatakkoord is afgesproken dat de praktijk waarbij geen inzet plaatsvindt van biobrandstoffen
geproduceerd uit palm- en sojaolie in Nederland, wordt voortgezet. Bedrijven hebben zich hier in 2019 aan
gehouden. Biobrandstoffen worden nog voor 17% geproduceerd uit gewassen, vooral mais en tarwe. Het
gaat dan met name om benzinevervangers.
Bijna 40% van de grondstoffen voor biobrandstoffen komt uit de EU. De belangrijkste individuele landen van
herkomst zijn China (22%) en de Verenigde Staten (15%). 8% van de grondstoffen komt uit Nederland.
Op koers voor CO2-reductiedoelstelling 2020
De systematiek Energie voor vervoer is niet alleen gericht op het vergroten van de inzet van hernieuwbare
energie in het vervoer, maar ook op de reductie van CO2-emissies van vervoersbrandstoffen met 6% in
2020. In 2019 was de CO2-ketenemissie van de vervoersbrandstoffen in Nederland 5,8% lager dan de
uitgangswaarde van 2010. Dit is wederom een sterke verbetering ten opzichte van voorgaande jaren. Door
de inzet hiervan is er in 2019 2,2 Mton aan CO2-verbrandingsemissies vermeden.
De CO2-reductie wordt met name behaald door de inzet van biobrandstoffen (bijdrage van ruim 93% in 2019)
en deels door de inzet van elektriciteit en betere fossiele brandstoffen (LNG, CNG, LPG).

Trend in broeikasgasemissiereductie in Nederland
2011-2019

figuur 3.3

%
6,0
5,0
4,0
3,0
2,0
1,0
0,0

‘10
‘11
‘12
Gerealiseerd

‘13
‘14
‘15
Referentiewaarden

‘16

‘17

‘18

‘19

‘20
Bron: NEa

Rapportage Energie en Vervoer 2019

6

Relevante ontwikkelingen
A. Effect coronacrisis
Alhoewel het verplichte aandeel hernieuwbare energie in 2020 stijgt tot 16,4% zal naar verwachting
het volume aan benzine en diesel waarop dit percentage wordt toegepast fors lager liggen dan voorgaande jaren. Het CBS constateert over maart 2020 10% minder afzet van diesel en 20% minder afzet
van benzine ten opzichte van januari 20206. Het is dan ook goed mogelijk dat de totale jaarverplichting
over 2020 in absolute zin lager uitvalt dan die van 2019, en de vraag naar biobrandstoffen in absolute
zin daalt.
De handel in biobrandstoffen en grondstoffen betreft een wereldwijde markt; slechts 8% van de bij de
NEa geregistreerde grondstoffen komt uit Nederland. Het is heel goed mogelijk dat de levering van
grondstoffen in 2020 achterblijft. Aan het begin van de coronacrisis waren al duidelijke effecten van
teruglopende levering vanuit China zichtbaar (22% van de geregistreerde grondstoffen komt uit China,
vrijwel alles gebruikt frituurvet).
Ook is het uitvoeren van dubbeltellingsverificaties op locatie een stuk moeilijker geworden, met name
die in het buitenland. Als dit ertoe leidt dat er door de verificateur geen dubbeltellingverklaringen
kunnen worden opgemaakt, dan zal de betreffende biobrandstof (uit afval en residuen) slechts als
enkeltellend op de markt mogen worden gebracht. Fysiek zou er dan meer biobrandstof moeten worden
geleverd om aan de verplichtingen te voldoen.
B. Prognose 2020
Het jaar 2020 is cruciaal: met de brandstoffen die in 2020 worden geleverd, moet worden voldaan aan
de Europese doelstellingen voor hernieuwbare energie en emissiereductie.
Jaarverplichting:
De Jaarverplichting van 16,4% (inclusief dubbelteling) voor de bedrijven is een uitwerking van de doelstelling voor Nederland als lidstaat om in 2020 tenminste 10% hernieuwbare energie aan vervoer in te
zetten (Richtlijn hernieuwbare energie -RED).
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) rapporteert uiteindelijk aan de EU over het behalen van de
10% doelstelling7 en maakt daarbij onder meer gebruik van de gegevens van de NEa. Belangrijk daarbij
is dat de CBS rapportage over de 10% doelstelling betrekking heeft op leveringen die in het jaar 2020
plaatsvinden.
De trends tot en met 2019 laten zien dat het aannemelijk is dat de doelstellingen voor 2020 worden
behaald. Vanwege de coronacrisis en een aantal andere aspecten, is er wel een aantal aandachtspunten. Onderstaande aspecten hebben naar schatting los van elkaar weliswaar een beperkte invloed,
maar kunnen bij gezamenlijk optreden wel degelijk ongewenste gevolgen hebben voor het behalen van
de toekomstige doelstellingen. De NEa monitort daarom nauwlettend de ontwikkelingen in de markt en
adviseert het Ministerie van IenW tijdig als de doelen onder druk kunnen komen te staan.
Aandachtspunten:
• Het systeem van de jaarverplichting kent de mogelijkheid voor bedrijven om prestaties te sparen.
Er is een aanzienlijk spaarsaldo van in totaal bijna 13 miljoen HBE’s. Bedrijven kunnen het spaarsaldo inzetten om te voldoen aan hun jaarverplichting, in plaats van fysiek hernieuwbare energie te
leveren. Wanneer bedrijven spaarsaldo inzetten, zal dat doorwerken in de CBS rapportage over de
10% doelstelling (die gaat immers uit van fysieke leveringen). Op basis van historische gegevens en
gesprekken met bedrijven, verwacht de NEa niet dat zij een groot deel van hun spaarsaldo zullen inzetten. Mocht dit onverhoopt wel het geval zijn, dan schat de NEa in dat dit het behalen van de 10%
doelstelling niet in gevaar brengt.

6
7

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/19/kerosineverbruik-in-maart-naar-laagste-niveau-in-twintig-jaar
https://ec.europa.eu/eurostat/web/energy/data/shares

Rapportage Energie en Vervoer 2019

7

• Leveringen van biobrandstof aan zeescheepvaart en binnenvaart zitten in de lift, maar rekent het CBS
slechts beperkt mee in de rapportage over het behalen van de 10 % doelstelling. Zelfs als de groei
van de inzet van biobrandstoffen in deze sectoren vergelijkbaar doorzet in 2020, dan ziet de NEa geen
gevaar dat de doelstellingen in dat jaar niet behaald kunnen worden.
Emissiereductieverplichting:
De trend in de emissiereductie laat zien dat het behalen van de doelstelling van 6% emissiereductie
in 2020 zeer nabij is. Bovenstaande aandachtspunten bij de 10% doelstelling hebben ook invloed op
de berekening en rapportage over het behalen van de 6% doelstelling (voor Nederland als geheel).
Ook voor de 6% doelstelling geldt dat bovengenoemde aandachtspunten los van elkaar weliswaar een
beperkte invloed hebben op het halen van de doelstelling, maar bij gezamenlijk optreden een groter
effect hebben.
C. Ambities en doelen na 2020
De looptijd van de huidige RED eindigt in 2020. In de zomer van 2021 wordt de RED28 van kracht. De
omzetting hiervan in nationale wet- en regelgeving (met een voorziene uitvoering vanaf 2022) is op dit
moment in volle gang, met nauwe betrokkenheid van de NEa. Daarnaast hebben ook het Nederlandse
Klimaatakkoord9 en de recente Europese Green Deal10 invloed op de doelstellingen en maatregelen
voor de periode na 2020. Het is duidelijk dat er over de gehele linie steeds ambitieuzere doelen worden
gesteld. Een aantal van de beleidsvoornemens en –beleidskeuzes die een directe relatie hebben met de
verplichtingen waarop de NEa toeziet, moeten nog worden gemaakt:
• De fraude met biodieselcertificering, waarover in 2019 veel publiciteit was, heeft veel teweeggebracht en ontwikkelingen versneld om de betrouwbaarheid van biobrandstofketens te vergroten.
Zowel op Europees als nationaal niveau en zowel vanuit de publieke en private sector als vanuit het
bedrijfsleven, zijn er initiatieven die het systeem robuuster zullen maken. Dit betreft onder meer de
introductie van een EU-brede database voor biobrandstoffen, marktinitiatieven voor meer transparantie en traceerbaarheid, versterking van privaat toezicht en uitbreiding van publiek toezicht.
• Vanuit de binnenvaartsector is de wens tot vergroening vastgelegd in een Green Deal.11 Het beleidsvoornemen is daarom een jaarverplichting voor leveringen aan de binnenvaart te introduceren.12
• Ook vanuit de luchtvaartsector is er een wens tot vergroening, zoals vastgelegd in het Ontwerpakkoord Duurzame luchtvaart.13 Het beleidsvoornemen is om hier invulling aan te geven middels een
Europese of nationale bijmengverplichting voor de luchtvaart.14
• Zoals blijkt uit de resultaten voor 2019, heeft het instrument dubbeltelling op de inzet van afvalstromen effect. De inzet van biobrandstoffen uit afval en residuen is aanzienlijk. In het Klimaatakkoord
is afgesproken dat toekomstige groei van biobrandstoffen wordt gerealiseerd met biobrandstoffen
geproduceerd uit afval en residuen. Voor de industrie en het behalen van de doelstellingen zal het
veel uitmaken of en in welke vorm dubbeltelling na 2020/2021 blijft behouden.
• Van de individuele grondstoffen is gebruikt frituurvet veruit de belangrijkste in Nederland. In RED2
wordt een limiet gezet op het gebruik van gebruikt frituurvet en dierlijk vet, van maximaal 1,7%
fysiek in 2030. In Nederland stijgt de inzet ieder jaar, tot wel 4,8% in 2019. Het behoort tot de mogelijkheden van individuele lidstaten om een verzoek in te dienen om van dit percentage af te wijken.
De wijze waarop de limiet geïmplementeerd wordt, zal dus veel effect hebben op de markt.
• Vanuit RED2 is er een limiet op de inzet van gewassen voorzien op basis van het niveau in 2020 plus
1%. Vanuit het Klimaatakkoord is er minder ruimte en is afgesproken dat het niveau van 2020 zal
worden gehanteerd.

Richtlijn (EU) 2018/2001 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen, verder: RED2.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32018L2001&from=EN
9
https://www.klimaatakkoord.nl
10
https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal_nl
11
https://www.greendeals.nl/green-deals/green-deal-zeevaart-binnenvaart-en-havens
12
https://www.internetconsultatie.nl/wijziging_wet_milieubeheer_implementatie_richtlijn_red2
13
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/03/27/bijlage-2-ontwerpakkoord-duurzame-luchtvaart
14
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/03/03/bijmengverplichting-luchtvaart-en-andere-ontwikkelingen-duurzame-brandstoffen
8

Rapportage Energie en Vervoer 2019

8

Inhoud
Voorwoord

2

Samenvatting en conclusies

3

Inleiding

10

1

Resultaten Energie voor vervoer 2019

13

1.1 Resultaten jaarverplichting Energie voor Vervoer
1.2 Hernieuwbare energie voor naleving van de jaarverplichting 2019
1.2.1 Geleverde biobrandstoffen en dubbeltelling
1.2.2 Typen hernieuwbare energie voor vervoer
1.2.3 Biogas en elektriciteit
1.2.4 Bestemmingen

14
17
17
18
19
20

Eigenschappen biobrandstoffen 2019

22

2.1 Grondstoffen voor biobrandstoffen
2.1.1 Grondstoffen voor biobrandstoffen – verdeling van totale levering 
2.1.2 Grondstoffen voor biobrandstoffen – verdeling per brandstoftype
2.1.3 Grondstoffen voor conventionele, geavanceerde en overige biobrandstoffen 
2.1.4 Trends in gebruikte grondstoffen
2.2 Herkomst grondstoffen
2.2.1 Regionale herkomst grondstoffen voor biobrandstoffen
2.2.2 Landelijke herkomst grondstoffen voor biobrandstoffen
2.2.3 Landen van herkomst per grondstof
2.2.4 Trend regionale herkomst grondstoffen
2.2.5 Trend regionale herkomst gebruikt frituurvet

23
23
24
26
28
29
29
30
31
32
33

2

3	Resultaten Reductieverplichting Energie voor Vervoer 2019
3.1 Beschrijving van de systematiek voor de reductieverplichting
3.1.1 Uitgangspunt 1: brandstofleveringen waarvoor de reductieverplichting geldt
3.1.2	Uitgangspunt 2: energiedragers die een bijdrage leveren aan de
reductieverplichting
3.1.3 Uitgangspunt 3: emissies over de hele levenscyclus
3.1.4 Berekening reductiedoelstelling
3.1.5 Gehanteerde emissiefactoren in de reductieberekening
3.2 Resultaten
3.2.1 Resultaten 2019
3.2.2 Trend in broeikasgasemissiereductie in Nederland
3.3 Bijdragen energiedragers aan behaalde CO2-reductie
3.3.1 Bijdragen hernieuwbare energie en beter fossiel 
3.3.2 Trends emissiefactoren biobrandstoffen
3.3.3 Emissiefactoren biobrandstoffen per grondstof
3.3.4 ILUC
3.3.5 High-ILUC-risk
3.3.6 Vermeden emissies door ingezette biobrandstoffen

Bijlagen
Bijlage I: Numerieke weergave en toelichting figuren
Bijlage II: Begrippenlijst
Bijlage III: Toelichting wettelijk kader en rekensystematiek reductieverplichting

Rapportage Energie en Vervoer 2019

34
34
34
34
35
36
36
37
37
39
40
40
41
42
43
43
44

46
47
53
54

9

Inleiding
De Europese Commissie verplicht haar lidstaten om een toenemend aandeel hernieuwbare energie
in het vervoer te realiseren. Aan brandstofleveranciers legt zij daarnaast de verplichting op om de
broeikasgasuitstoot van hun brandstoffen vanaf 2020 met 6% te verminderen ten opzichte van 2010. Naast
de bijdrage aan de klimaatdoelstellingen, is de reden voor deze verplichtingen het zeker stellen van de
energievoorziening in de Europese Unie15.
Beide verplichtingen zijn omgezet in de Nederlandse wet- en regelgeving Energie voor Vervoer. Bedrijven die
brandstoffen leveren aan de Nederlandse vervoersmarkt hebben verplichtingen op grond van deze wet- en
regelgeving. De Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) is de uitvoeringsorganisatie en toezichthouder voor
Energie voor Vervoer.
Beknopte uitleg systematiek Energie voor Vervoer – jaarverplichting
Bedrijven die brandstoffen leveren aan vervoer zijn verplicht een jaarlijks toenemend aandeel hernieuwbare
energie in te zetten: van 12,5% in 2019 oplopend naar 16,4% in 2020 (inclusief gebruik van dubbeltelling).
Dit verplichte aandeel over de benzine- en dieselleveringen aan wegvoertuigen, spoorvoertuigen, niet voor
de weg bestemde mobiele machines, landbouwtrekkers en bosbouwmachines en pleziervaart (wanneer niet
op zee) is de jaarverplichting. De jaarverplichting is verder onderverdeeld met een subdoelstelling voor de
inzet van geavanceerde biobrandstoffen en een limiet op de inzet van conventionele biobrandstoffen.
(Zie onderstaande tabel).
2019

2020

Totaal

12,5%

16,4%

Minimum geavanceerd

0,8%

1,0%

Maximum conventioneel

4,0%

5,0%

Tabel 0.1: Verplichte aandelen hernieuwbare energie voor vervoer
De jaarverplichting wordt uitgedrukt in ‘hernieuwbare brandstofeenheden’ (HBE). Eén HBE wordt
gecreëerd, wanneer een hoeveelheid van 1 GJ hernieuwbare energie geleverd is aan de Nederlandse
markt voor vervoer en wordt geregistreerd (ingeboekt) in het Register Energie voor Vervoer (REV).
Onder hernieuwbare energie vallen leveringen van duurzame (gecertificeerde) biobrandstoffen aan de
Nederlandse markt voor vervoer en (het hernieuwbare deel van) elektriciteit geleverd aan wegvoertuigen
in Nederland. Vanwege de subdoelstelling en de limiet, worden drie soorten HBE’s onderscheiden: HBEGeavanceerd, HBE-Conventioneel en HBE-Overig. De soort of grondstof van de ingeboekte hernieuwbare
energie bepaalt welke soort HBE wordt verkregen. De energie-inhoud van biobrandstoffen op basis van
afvalstromen en residuen komt in aanmerking om dubbel geteld te worden, waardoor een inboeking leidt
tot een dubbele hoeveelheid HBE’s.
Bedrijven voldoen aan hun jaarverplichting als zij uiterlijk op 1 april voldoende HBE’s op hun rekening in
het Register Energie voor Vervoer hebben staan voor de totale verplichting die gold voor het voorgaande
kalenderjaar, met daarbij een minimum aan HBE-G en een maximum aan HBE-C. Voor de totale doelstelling
kan daarnaast ook HBE-O worden ingezet. Om voldoende HBE’s op rekening te hebben staan, kunnen
bedrijven kiezen of zij zelf hernieuwbare energie leveren en registeren (inboeken) en zo HBE’s creëren, of
dat zij HBE’s kopen van andere bedrijven.

15

Richtlijn Hernieuwbare Energie (2009/28/EG) – RED; Richtlijn Brandstofkwaliteit (2009/30/EG) - FQD

Rapportage Energie en Vervoer 2019

10

Beknopte uitleg systematiek Energie voor Vervoer – reductieverplichting
Naast de jaarverplichting moeten bedrijven die brandstoffen leveren aan vervoer er ook voor zorgen
dat de broeikasgasuitstoot van hun brandstoffen vanaf 2020 met 6% verminderd is ten opzichte van de
uitgangswaarde voor 2010. Dit is de reductieverplichting. De reductieverplichting gaat over de vermindering
van de broeikasgasuitstoot in de gehele brandstofketen: vanaf de winning tot en met de toepassing in
vervoer.
De inzet van hernieuwbare energie aan vervoer levert een belangrijke bijdrage aan het bereiken van de
reductieverplichting. De broeikasgasemissies van de verschillende vormen van hernieuwbare energie
zijn namelijk lager dan die van fossiele brandstoffen. Naar verwachting voldoen bedrijven via hun
jaarverplichting in 2020 ook aan hun reductieverplichting.
Onderstaande figuur illustreert de systematiek Energie voor Vervoer zoals die vanaf 2018 geldt, zowel voor
de jaarverplichting als de reductieverplichting. Een meer uitgebreide toelichting op de wet- en regelgeving
is beschreven in Bijlage III.

Figuur 0.1 Systematiek Energie voor Vervoer vanaf 2018

Jaarlijkse rapportage
De NEa heeft de wettelijke taak om jaarlijks te rapporteren aan de Staatssecretaris van het Ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat over de resultaten die zijn bereikt op nationaal niveau voor de wet- en
regelgeving energie voor vervoer. Dit betreft o.a. de totale hoeveelheid ingeboekte hernieuwbare energie
in een kalenderjaar (inclusief de hoeveelheid dubbeltellende biobrandstoffen), de aard en herkomst van
de grondstoffen en de gehanteerde duurzaamheidssystemen. De voorliggende NEa-rapportage geeft naast
de gegevens over de geleverde hernieuwbare energie aan vervoer ook inzicht in de voortgang van de
reductiedoelstelling voor Nederland als geheel.
Deze rapportage heeft betrekking op de gegevens van (bio)brandstofleveringen die in 2019 plaatsvonden en
is daarom gebaseerd op de wet- en regelgeving die vanaf 2018 van kracht is.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) rapporteert jaarlijks over vloeibare transportbrandstoffen16.
Het CBS gebruikt hierbij onder andere de cijfers van de NEa uit deze rapportage.

16

‘Vloeibare transportbrandstoffen’ in de jaarlijkse CBS rapportage Hernieuwbare energie in Nederland

Rapportage Energie en Vervoer 2019

11

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat rapporteert één keer in de twee jaar aan de Europese
Commissie over de voortgang van de Europese doelstellingen voor de inzet van hernieuwbare energie17.
Deze voortgangsrapportage is mede gebaseerd op cijfers van de NEa en het CBS.
Bron rapportage
Voorliggende rapportage is gebaseerd op de gegevens die door de bedrijven bij de NEa zijn aangeleverd
in het REV. De NEa controleert deze gegevens later via haar toezichtsactiviteiten. Dit kan leiden tot een
bijstelling voor de bedrijven. De NEa heeft hiertoe de bevoegdheid tot 5 jaar na dato.

17

https://ec.europa.eu/energy/en/topics/renewable-energy/progress-reports#

Rapportage Energie en Vervoer 2019

12

1

Resultaten Energie voor vervoer 2019

Bedrijven die benzine en diesel leveren aan vervoersbestemmingen met een verplichting18 moeten een
jaarlijks toenemend aandeel hernieuwbare energie leveren. Dit wordt de jaarverplichting genoemd. Naast
de jaarverplichting gelden er vanaf 2018 tevens een subdoelstelling voor de inzet van geavanceerde
biobrandstoffen en een limiet op de inzet van conventionele biobrandstoffen. De jaarverplichting wordt
uitgedrukt in Hernieuwbare Brandstofeenheden (HBE’s), waarbij één HBE gelijk is aan 1 gigajoule (GJ)
geleverde hernieuwbare energie aan de Nederlandse vervoersmarkt.
Voor het jaar 2019 gold een jaarverplichting van 12,5%, waarbij er minimaal 0,8% aan geavanceerde
biobrandstoffen moest zijn ingezet en maximaal 4% aan conventionele biobrandstoffen mocht worden
ingezet. Bedrijven voldeden aan hun jaarverplichting als zij uiterlijk op 1 april 2020 de adequate
hoeveelheid van elk soort HBE op hun rekening in het REV hadden staan: HBE-G voor geavanceerde
biobrandstoffen, HBE-C voor conventionele biobrandstoffen en HBE-O voor overige biobrandstoffen en
elektriciteit.
Van biobrandstoffen op basis van afvalstromen en residuen mag de energie-inhoud dubbel geteld worden.
Deze biobrandstoffen leveren dus twee keer zoveel HBE’s op. Dit kan gelden voor HBE-O en HBE-G. In
dit hoofdstuk worden de resultaten ten opzichte van de verplichtingen beschreven. Daarom is er bij
de getoonde gegevens in de meeste gevallen rekening gehouden met dubbeltelling door de inzet van
biobrandstoffen op basis van afvalstromen en residuen. Mocht dat niet het geval zijn, dan is dit expliciet
aangegeven.

18

De bestemmingen zijn: weg- en spoorvoertuigen, niet voor de weg bestemde mobiele machines, landbouwtrekkers, bosbouwmachines en pleziervaartuigen (wanneer niet op zee).

Rapportage Energie en Vervoer 2019

13

1.1

Resultaten jaarverplichting Energie voor Vervoer

In 2019 hadden 36 bedrijven een jaarverplichting Energie voor Vervoer.
Deze bedrijven rapporteerden in totaal 458,2 miljoen GJ aan benzine- en dieselleveringen waarop
het verplichte aandeel hernieuwbare energie van toepassing is. De totale hoeveelheid benzine- en
dieselleveringen in 2019 was vrijwel gelijk aan die van 2018.
Het verplichte aandeel hernieuwbare energie steeg echter van 8,5% in 2018 naar 12,5% in 2019. Dit resu­lteerde
in een aanzienlijk hogere jaarverplichting: 57,3 miljoen GJ in 2019 ten opzichte van 39,6 miljoen GJ in 2018.
De totale jaarverplichting van 2019 is ruimschoots behaald. Ingeboekte leveringen van hernieuwbare
energie in 2019 zorgden voor 58 miljoen HBE’s. Samen met een hoeveelheid van 12,2 miljoen gespaarde19
HBE’s uit eerdere jaren waren er in totaal 70,2 miljoen HBE’s beschikbaar voor de totale jaarverplichting van
2019. Ook aan de subdoelstelling voor HBE-G en de limiet voor HBE-C is voldaan. Er moesten minimaal
3,7 miljoen HBE-G’s ingezet worden (0,8%); de beschikbaarheid bedroeg 9,5 miljoen HBE-G. Er mocht
maximaal 18,3 miljoen aan HBE-C (4%) worden ingezet; er waren 11,9 miljoen HBE-C beschikbaar.
Tabel 1.1 en figuur 1.1 geven meer informatie.
Jaarverplichting 2019

Beschikbare HBE’s

Totaal

57,3 mln.

(12,5%)

70,2 mln.

(15,3%)

12,9 mln.

HBE-G

≥ 3,7 mln.

(0,8%)

9,5 mln.

(2,1%)

5,4 mln.

HBE-C

≤ 18,3 mln.

(4,0%)

HBE-O

Overschot na
afschrijving20

11,9 mln.

(2,6%)

19

0,3 mln.

48,9 mln.

(10,7%)

7,3 mln.

Tabel 1.1 Overzicht Beschikbare HBE’s voor de jaarverplichting 2019

Beschikbare HBE’s (in miljoenen)
voor de jaarverplichting 2019

figuur 1.1

0,89 Gespaarde HBE-G
6,32 Gespaarde HBE-C
4,97 Gespaarde HBE-O

8,56 HBE-G uit inboekingen
43,89 HBE-O uit inboekingen
5,54 HBE-C uit inboekingen

Bron: NEa

Tabel 1.1 en figuur 1.1 laten zien dat er een totaal overschot is van 12,9 miljoen HBE’s. Dit is het
‘spaarsaldo’ dat binnen de wettelijke spaarlimiet valt, en op de rekeningen in het REV blijft staan. Bedrijven
kunnen het spaarsaldo inzetten om te voldoen aan de jaarverplichting voor 2020.
19
20

Waarvan circa 6 miljoen HBE’s die de NEa heeft bijgeschreven vanwege de compensatieregeling mobiele machine 2011-2014.
Het REV schrijft van elke individuele rekening HBE’s af in een vastgestelde volgorde, met in achtneming van de beschikbaarheid van de verschillende soorten HBE’s en de spaarlimiet behorende bij elke rekening. Zie voor meer informatie de HBErapportage van april 2020.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

14

Onderstaande figuur 1.2 laat het verloop van de jaarverplichting in de periode 2015-2019 zien, met daarbij
een inschatting van de jaarverplichting voor 202021.

Aantal HBE's (in miljoenen) ten opzichte van
jaarverplichting

figuur 1.2

80
70
60
50
40
30
20
10
0

‘15

‘16

HBE-O uit inboekingen
HBE-G uit inboekingen
HBE-C uit inboekingen
Gespaarde HBE's

21

‘17

‘18

HBE's uit inboekingen
Jaarverplichting
Geschatte jaarverplichting

‘19

‘20

HBE-O gespaard uit voorgaande jaar
HBE-G gespaard uit voorgaande jaar
HBE-C gespaard uit voorgaande jaar
Bron: NEa

- Uitgaande van dezelfde hoeveelheid benzine en diesel waarvoor een jaarverplichting geldt als in 2019.
- In deze prognose is geen rekening gehouden met de effecten als gevolg van de Corona-crisis.
- Voor 2018 was er geen onderscheid in HBE soorten

Rapportage Energie en Vervoer 2019

15

Onderstaande figuur laat de ontwikkeling van de inzet van geavanceerde, conventionele en overige
biobrandstoffen in de loop der jaren zien22,23.

Inzet conventionele, geavanceerde en overige
biobrandstoffen 2015-2019 t.o.v. alle brandstofleveringen
(op basis van berekende energie-inhoud)

figuur 1.3

%
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

‘15

Conventioneel

‘16

‘17

Overige

‘18

‘19

Geavanceerd

Figuur 1.3 laat zien:
Bron: NEa
• Het aandeel van de categorie ‘geavanceerd’ is sinds de introductie van de subdoelstelling sterk
toegenomen; van 0,1% in 2017 naar 1,9% in 2019. In 2019 is meer dan 2 keer zoveel geavanceerde
biobrandstof geleverd als nodig is voor de subdoelstelling van 0,8 %. Deze toename wijst erop dat het
ingezette beleid, om de inzet van afvalstoffen en residuen in biobrandstoffen te stimuleren, werkt.
• Het aandeel conventionele biobrandstoffen is 1,2% en is daarmee ruim onder de gestelde limiet gebleven.
De inzet is bijna 20% gedaald ten opzichte van 2018 en was niet eerder zo laag.
• De categorie ‘overig’ levert in alle jaren de belangrijkste bijdrage, het aandeel ervan is de afgelopen jaren
sterk toegenomen24.
Het lage percentage conventionele biobrandstof is interessant omdat sinds oktober 2019 de E10verplichting geldt (het verplicht aanbieden van benzine met tenminste 8,5% bioethanol)5. Bioethanol wordt
veelal gemaakt van (suiker- en zetmeelrijke) gewassen. De introductie van de E10-verplichting schepte dan
ook de verwachting dat het aandeel conventionele biobrandstoffen zou moeten toenemen. Dat dit niet
gebeurt, komt mede omdat er in 2019 in toenemende mate bioethanol geproduceerd uit afvalstromen
(met name laagwaardige zetmeelslurry) is ingezet25. Deze bioethanol valt in de categorie (dubbeltellende)
geavanceerde biobrandstoffen.

Het gaat hierbij om de geleverde biobrandstoffen in 2019, en niet om gespaarde HBE’s.
Vóór 2018 waren er geen verplichtingen voor de inzet van geavanceerde en conventionele brandstoffen, maar een indeling in
deze soorten kan wel gedaan worden op basis van de gebruikte grondstoffen in die jaren
24
Dit aandeel betreft enkel de leveringen van biobrandstoffen en is dus exclusief leveringen van elektriciteit aan wegvoertuigen.
25
Ook omdat de E10-verplichting pas sinds kwartaal 3 van 2019 geldt, is het effect beperkt
22
23

Rapportage Energie en Vervoer 2019

16

1.2

Hernieuwbare energie voor naleving van de jaarverplichting 2019

De hoeveelheid biobrandstoffen die bijgemengd kan worden in benzine en diesel is beperkt vanwege
brandstofkwaliteitseisen. Zo mag er maximaal 7% FAME worden bijgemengd in B7 diesel en maximaal 10%
bioethanol in E10-benzine.
De jaarverplichting overstijgt in 2019 de totale bijmengmogelijkheid van FAME en bioethanol in het volume
benzine en diesel dat geleverd is aan weg- en spoorvoertuigen26.
Om toch aan de jaarverplichting te kunnen voldoen, kunnen bedrijven bijvoorbeeld:
• Meer biobrandstoffen geproduceerd uit afvalstromen- en residuen leveren. Vanwege dubbeltelling draagt
een zelfde leveringsvolume dubbel bij aan de jaarverplichting (1.2.1).
• Andere typen biobrandstoffen leveren die boven de genoemde percentages (of aanvullend) bijgemengd
kunnen/mogen worden, zoals HVO of bionafta (1.2.2).
• Meer elektriciteit en biogas27 leveren aan wegvoertuigen. Deze leveringen leveren HBE’s op, maar er rust
geen jaarverplichting op (1.2.3).
• Biobrandstof leveren aan binnen-, zee- en luchtvaart. Deze leveringen leveren HBE’s op, maar er rust geen
jaarverplichting op (1.2.4).
1.2.1
Geleverde biobrandstoffen en dubbeltelling
De fysieke hoeveelheid hernieuwbare energie van de leveringen (dus zonder dubbeltelling) bedroeg 32,5
miljoen GJ. Rekening houdend met het dubbeltellende effect van biobrandstoffen gemaakt van afvalstromen
en residuen, bedroeg de hoeveelheid hernieuwbare energie in 2019 58,0 miljoen GJ.
Figuur 1.4 geeft het verloop van de hoeveelheid hernieuwbare energie voor vervoer van de afgelopen jaren
weer, rekening houden mét dubbeltelling (berekende energie-inhoud) en zonder dubbeltelling (fysieke
energie-inhoud).

Totale hoeveelheid geleverde hernieuwbare energie voor
vervoer (fysiek en berekend) 2011-2019

figuur 1.4

GJ x 1.000.000
70
60
50
40
30
20
10
0
‘11

‘12

‘13

Berekende energie-inhoud

‘14

‘15

‘16

‘17

‘18

‘19

Fysieke energie-inhoud
Bron: NEa

Inclusief niet voor de weg bestemde mobiele machines, landbouwtrekkers en bosbouwmachines en pleziervaart (wanneer
niet op zee)
27
Bedrijven die (fossiel) aardgas leveren aan vervoer in Nederland, kunnen deze levering inboeken op hun rekening in het
Register Energie voor Vervoer (REV) als deze ‘vergroend’ en ‘verduurzaamd’ zijn met garanties van oorsprong (GvO’s). De GvOs
bewijzen dat een bepaalde hoeveelheid duurzaam biogas in het gasnet is ingevoed.
26

Rapportage Energie en Vervoer 2019

17

Figuur 1.4 laat zien dat de berekende energie-inhoud sterker stijgt dan de fysiek geleverde hoeveelheid
energie. De sterkere stijging van de berekende energie-inhoud komt doordat het aandeel biobrandstoffen
dat dubbel telt, is toegenomen. Deze trend is al geruime tijd gaande. In 2019 bestaat 87% van de totale
hernieuwbare energie voor vervoer uit dubbeltellende biobrandstoffen (op basis van de berekende energieinhoud)28. Enkeltellende biobrandstoffen dragen voor 11% bij aan het totaal. De resterende ruim 1% is
een bijdrage van elektriciteit. Deze verdeling geeft aan dat afvalstromen en residuen de belangrijkste
grondstoffen zijn voor de geleverde hernieuwbare energie voor vervoer. Meer details hierover staan
beschreven in paragraaf 2.1.
1.2.2
Typen hernieuwbare energie voor vervoer
Onderstaande figuur 1.5 laat zien in welke mate vloeibare biobrandstoffen, biogas en elektriciteit een
bijdrage leveren aan de hernieuwbare energie voor vervoer in Nederland in de periode van 2011 t/m 2019.
Voor de overzichtelijkheid van de figuur, zijn de vloeibare biobrandstoffen geaggregeerd naar het type
brandstofvervanger. Daarbij is aangegeven of het gaat om enkeltellende of dubbeltellende brandstoffen. In
tabel I, bijlage I staan de achterliggende gegevens.

Bijdragen verschillende typen hernieuwbare energie voor
vervoer 2011-2019 (op basis van berekende energie-inhoud)

figuur 1.5

GJ x 1.000.000
70
60
50
40
30
20
10
0
‘11

‘12

‘13

‘14

‘15

Dieselvervangers - enkeltellend
Benzinevervangers - enkeltellend
Benzinevervangers - dubbeltellend

‘16

‘17

‘18

‘19

Dieselvervangers - dubbeltellend
Biogas - dubbeltellend
Elektriciteit
Bron: NEa

Figuur 1.5 laat zien dat vloeibare biobrandstoffen (benzine- en dieselvervangers) veruit de grootste
bijdrage (96%) leveren aan de hernieuwbare energieleveringen voor vervoer. Het aandeel van de vloeibare
biobrandstoffen is sinds 2015 min of meer stabiel, alhoewel biogas en elektriciteit een steeds belangrijkere
rol spelen: dit gezamenlijke aandeel is verdubbeld van 2% in 2018 tot 4% in 2019.

28

Op basis van de fysieke energie-inhoud bedraagt dit aandeel 78%.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

18

Vloeibare biobrandstoffen
De vloeibare biobrandstoffen bestaan voor 79% uit dieselvervangers, en voor 21% uit benzinevervangers.
In 2019 zijn onderstaande typen vloeibare biobrandstoffen aan het vervoer in Nederland geleverd en
geregistreerd in het REV.
Dieselvervangers

Benzinevervangers

FAME

78%

Bioethanol

75%

HVO

22%

Bionafta

24%

Fatty acid ethyl ester
(FAEE)

<1%

Ethyl-tertiairbutyl-ether
(bio-ETBE)

<1%

Bio-methanol

<1%

Dieselvervangers
Net als in voorgaande jaren is FAME veruit de belangrijkste biobrandstof binnen de groep van
dieselvervangers, maar het aandeel is aanzienlijk kleiner dan voorgaande jaren. Dit komt door de enorme
groei van HVO (circa 10 keer zo veel als in 2018). Zoals eerder vermeld kan FAME slechts tot een volume van
7% worden bijgemengd in de diesel. HVO heeft als groot voordeel dat het technisch hoogwaardig is en in
hoge mate kan worden bijgemengd; het kan zelfs puur (als een B100) aan de markt geleverd worden.
Door de steeds sterker stijgende jaarverplichting zijn bedrijven genoodzaakt om meer HVO in te zetten.
Benzinevervangers
Bioethanol is de belangrijkste benzinevervanger die wordt ingezet. Bionafta speelt daarnaast een
belangrijke rol. Bionafta kan aanvullend aan bioethanol in benzine worden bijgemengd. De inzet van
bionafta biedt de brandstofleveranciers dus de mogelijkheid om een hoger aandeel biobrandstof in benzine
te bereiken dan alleen met de gelimiteerde bijmenging (10%) van bioethanol, waarbij nog steeds aan de
brandstofkwaliteitseisen wordt voldaan.
Overige benzinevervangers worden slechts beperkt ingezet. Opmerkelijk is de afname van bio-ETBE: in 2018
was 10% van de benzinevervangers nog ETBE, in 2019 was dit aandeel nihil.
Verder blijkt uit figuur 1.5 ook een opmerkelijke stijging van dubbeltellende benzinevervangers. Dit is
met name het gevolg van leveringen van bionafta geproduceerd uit dubbeltellend afval (vanaf 2018), en
bioethanol geproduceerd uit dubbeltellend afval (vanaf 2019).
Overige vloeibare biobrandstoffen
Naast bovengenoemde diesel- en benzinevervangers zijn in 2019 ook de volgende vloeibare biobrandstoffen
geleverd:
• Geraffineerde bio-olie voor de zeescheepvaart;
• Biokerosine voor de luchtvaart;
• Bio-LNG voor het wegverkeer.
Deze biobrandstoffen spelen een beperkte rol binnen de totale levering van hernieuwbare energie en zijn
omwille van de overzichtelijkheid van de figuren en tabellen, en om de herleidbaarheid van gegevens naar
een specifieke inboeker te voorkomen, samengevoegd met respectievelijk de biobrandstoffen FAME, HVO en
biogas.
1.2.3
Biogas en elektriciteit
Uit figuur 1.5 blijkt dat het aandeel elektriciteit en biogas voor vervoer in 2019 beperkt is, maar wel groeit;
het gezamenlijke aandeel is verdubbeld van 2% in 2018 tot 4% in 2019. Dit is onderdeel van een langjarige
trend.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

19

Onderstaande figuur 1.6 geeft deze ontwikkeling weer.

Ontwikkeling van leveringen van elektriciteit en gasvormige
biobrandstof voor vervoer 2015-2019
(op basis van berekende energie-inhoud)

figuur 1.6

GJ x 1.000
1.800
1.600
1.400
1.200
1.000
800
600
400
200
0

‘15

‘16

‘17

‘18

Elektriciteit

‘19

‘15

‘16

‘17

Biogas

‘18

‘19

Bron: NEa

Uit figuur 1.6 blijkt dat in 2019 de energiewaarde van de ingeboekte leveringen van elektriciteit aan
wegvoertuigen en biogas aan vervoer, ongeveer 2,5 keer meer is dan de energiewaarde van 2018.
Voor biogas komt de stijging onder meer doordat de beloning voor de inzet in vervoer (de HBE-prijs)
aantrekkelijker wordt en kan concurreren met het alternatief van SDE+ subsidie.
De stijging van elektriciteit in deze rapportage is geen duidelijke graadmeter voor de populariteit van
elektrisch rijden, omdat slechts een beperkt deel van de geleverde elektriciteit in aanmerking komt voor
registratie bij de NEa29. De inzet van elektriciteit in vervoer wordt met diverse instrumenten door de
overheid gestimuleerd, inclusief de mogelijkheid voor bedrijven om hun leveringen aan wegvoertuigen te
registreren bij de NEa en hiervoor HBE’s te krijgen. Dit laatste is met name van toepassing op de grotere
publieke laadpunten en busmaatschappijen. De cijfers in deze rapportage vormen een deel van de totale
inzet van elektriciteit in vervoer in Nederland.
1.2.4
Bestemmingen
Vanaf 2018 geven bedrijven bij de registratie van hun leveringen biobrandstoffen aan of deze zijn geleverd
aan de bestemming ‘binnenvaart- en zeevaart’ of aan ‘overige vervoersbestemmingen’. In het laatste
geval is er geen nadere specificatie en kan het gaan om weg- en spoorvervoer, mobiele machines,
landbouwtrekkers of pleziervaart. Daarnaast zijn er brandstoffen die aan slechts één sector geleverd
worden, zoals biokerosine en geraffineerde bio-olie, die alleen in de luchtvaart of zeescheepvaart gebruikt
worden.

29

Garanties van oorsprong kunnen alleen in de HBE-systematiek worden ingezet als de biogasproducent géén gebruik maakt
van de SDE+ regeling.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

20

Onderstaande figuur laat zien in welke mate er hernieuwbare energie aan de lucht- en scheepvaart en aan
“overig vervoer” is geleverd.

Bestemmingen biobrandstoffen 2018-2019
(op basis van berekende energie-inhoud)

figuur 1.7

GJ x 1.000.000

80
60
40
20
0
2018

2019

lucht- en scheepvaart conventioneel

lucht- en scheepvaart overig

lucht- en scheepvaart geavanceerd

overig vervoer conventioneel

overig vervoer overig

overig vervoer geavanceerd
Bron: NEa

De leveringen van biobrandstoffen aan specifieke bestemmingen zoals binnenvaart, zeevaart en luchtvaart
zijn goed voor een aandeel van 8% van de hernieuwbare energie aan vervoer (in 2018 was dit aandeel
3%). De sterke groei van leveringen aan deze bestemmingen heeft te maken met de sterk stijgende
jaarverplichting. Met biobrandstofleveringen aan deze bestemmingen worden HBE’s gecreëerd zonder dat
er een jaarverplichting op rust. De leveringen aan deze sectoren bevinden zich nog in een opstartfase.
Aan de categorie ‘overige vervoersbestemmingen’ kan in beperkte mate een nadere specificering worden
gegeven:
• Gezien het feit dat benzine hoofdzakelijk gebruikt wordt in het wegverkeer, is te verwachten dat de
benzinevervangers nagenoeg volledig in het wegvervoer zijn ingezet. Dit betreft een aandeel van
maximaal 21% van de totale hoeveelheid hernieuwbare energie.
• De geregistreerde elektriciteits- en biogasleveringen30 zijn volledig voor het wegvervoer bestemd, wat
neer komt op ruim 4% van de totale hoeveelheid hernieuwbare energie.
• Dieselvervangers geleverd aan ‘overige vervoersbestemmingen’ kunnen voor meerdere toepassingen
worden ingezet, zoals weg- en spoorvervoer, mobiele machines, landbouwtrekkers en pleziervaart. Er is
geen nadere informatie bekend in welke specifieke toepassing de dieselvervangers gebruikt worden. De
dieselvervangers geleverd aan ‘overige vervoersbestemmingen’, hebben een aandeel van 76% van de
totale hoeveelheid hernieuwbare energie aan vervoer.
De leveringen aan de lucht- en scheepvaart, bestaan voornamelijk uit leveringen van FAME, HVO en
geraffineerde bio-olie aan de binnenvaart en zeescheepvaart. Met name de leveringen van HVO aan
deze bestemmingen stegen zeer snel. In 2019 zijn ook leveringen van biokerosine voor de luchtvaart
geregistreerd. Het betreft een relatief kleine hoeveelheid. Zoals hierboven vermeld, is biokerosine in deze
rapportage niet apart benoemd, maar samengevoegd met dubbeltellende HVO / dieselvervangers.

30

Inclusief bio-LNG

Rapportage Energie en Vervoer 2019

21

2

Eigenschappen biobrandstoffen 2019

Dit hoofdstuk geeft nadere informatie over de eigenschappen van de leveringen van biobrandstoffen die zijn
geregistreerd in het Register Energie voor Vervoer31 in 2019. De figuren in dit hoofdstuk zijn samengesteld
op basis van de gegevens van in totaal 26 bedrijven die leveringen van biobrandstoffen hebben ingeboekt.
Alle figuren in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op de werkelijke energie-inhoud van de biobrandstoffen
(aangeduid met fysieke energie-inhoud). Er is geen rekening gehouden met dubbeltelling: de energieinhoud van zowel enkeltellende als dubbeltellende biobrandstof wordt slechts éénmaal meegeteld.
Omwille van de overzichtelijkheid van de figuren, en om de herleidbaarheid van gegevens naar een
specifieke inboeker te voorkomen, zijn de gegevens van geraffineerde (bio-)olie, biokerosine en bio-LNG
samengevoegd met respectievelijk de biobrandstoffen FAME, HVO en biogas.

Duurzaamheid biobrandstoffen
Bedrijven mogen alleen vloeibare en gasvormige biobrandstoffen inboeken als die aantoonbaar voldoen
aan Europese duurzaamheidseisen. Zij moeten daarom, net als de bedrijven in hun aanvoerketen, gecertificeerd zijn door een duurzaamheidssysteem32 dat is erkend door de Europese Commissie.
Bedrijven moeten de duurzaamheidskenmerken opvoeren bij hun inboekingen in het REV: grondstoffen,
land van herkomst van de grondstoffen, CO2-(keten)emissie en toegepast duurzaamheidssysteem.
In het REV en daardoor ook in deze rapportage, wordt alleen het duurzaamheidssysteem vermeld dat
is toegepast door de laatste partij in de keten: de inboeker (bij vloeibare biobrandstoffen) of de productielocatie van groen gas (bij biogas). Eerder in de keten kunnen andere duurzaamheidssystemen zijn
toegepast.
Het duurzaamheidssysteem ISCC EU werd in 2019 gebruikt voor alle leveringen van vloeibare biobrandstoffen, met uitzondering van de leveringen van biokerosine. Voor de leveringen van biokerosine is in
2019 het duurzaamheidssysteem RSB EU RED gehanteerd.
Voor bijna 80% de leveringen van biogas is in 2019 het duurzaamheidssysteem Better Biomass (voorheen: NTA8080) gehanteerd. De overige 20% van de leveringen van biogas gebeurden onder het duurzaamheidssysteem ISCC EU
Zie ook de informatie in tabel VII in bijlage 1.

Energie uit elektriciteit die aan wegvoertuigen is geleverd, is in dit hoofdstuk niet meegenomen. De reden hiervoor is dat
voor elektriciteit geen duurzaamheidseisen gelden bij het inboeken van elektriciteitsleveringen aan het wegvervoer.
32
Zie http://ec.europa.eu/energy/en/topics/renewable-energy/biofuels/voluntary-schemes.
31

Rapportage Energie en Vervoer 2019

22

2.1

Grondstoffen voor biobrandstoffen

Deze paragraaf beschrijft de grondstoffen die gebruikt zijn voor de productie van de biobrandstoffen. In
paragraaf 2.1.1 gebeurt dat op het niveau van de totale hoeveelheid ingeboekte biobrandstoffen in 2019.
De paragrafen erna geven een meer gedetailleerde uitsplitsing, bijvoorbeeld naar brandstofvervanger en
biobrandstoftype en het gebruik van afvalstromen en residuen. Paragraaf 2.1.4 geeft informatie over trends.
In 2019 zijn 29 verschillende soorten grondstoffen gebruikt voor de productie van de biobrandstoffen die zijn
ingeboekt in het REV. Voor de overzichtelijkheid van de figuren in dit hoofdstuk, zijn de grondstoffen met
een kleine bijdrage samengevoegd tot “Overig - afval” en “Overig - gewassen”33. Verder zijn de afvalstoffen
GFT, organische natte fractie, samengestelde stromen en organisch afval uit huishoudens samengevoegd
tot de categorie stedelijk afval.
2.1.1
Grondstoffen voor biobrandstoffen – verdeling van totale levering
Figuur 2.1 geeft het aandeel per grondstof weer die is ingezet voor de productie van de biobrandstoffen die zijn
ingeboekt in 2019. De figuur geeft tevens aan welk deel van de grondstoffen uit afval en residuen afkomstig is.

Verdeling van grondstoffen voor biobrandstoffen 2019
(op basis van fysieke energie-inhoud)
0 , 8 % Zon n eb l o e m
0 , 9 % Su iker r i e t
0 , 9 % Gerst
1 , 3 % Su iker b i e t
4 , 4 % Tar w e

figuur 2.1

0 ,5 % Ove r i g - ge w a s s e n

8 , 5 % Ma ïs
1 , 2 % O v er ig - a f va l
1,1% Geb r u ikt e b l eeka a rd e
1 , 1 % Ta l l o l ie
1 , 5 % St ed el ijk a f val
1 , 9 % Vo ed s el a f va l
3 , 1 % A f val wa t er van
p a l m ol iem o l en
3 , 9 L a a gwaardige
zet m eel s lu r r y
5 , 6 % Dier l ijk v et
(cat . 1 o f 2 )

63,4% Gebruikt
f r i t u u r ve t

Afvalstromen
Bron: NEa

Uit figuur 2.1 blijkt dat gebruikt frituurvet met een aandeel van 63,4% veruit de belangrijkste bijdrage levert
voor de in 2019 ingeboekte biobrandstoffen34. Gebruikt frituurvet is al jaren de belangrijkste grondstof voor
de biobrandstoffen die in Nederland geleverd worden. Na een terugval van het aandeel gebruikt frituurvet,
is het aandeel weer toegenomen (61% in 2017, 56% in 2018).
Naast gebruikt frituurvet leveren mais (8,5%), dierlijk vet (5,6%) en tarwe (4,4%) relatief grote bijdragen.
Het resterende aandeel van 18% is afkomstig van 25 verschillende grondstoffen35.
Onder Overig-afval valt: aardappelschillen, bermgras, cacaodoppen, dierlijk vet categorie 3, Fish Oil Ethyl Ester, Glycerine,
lege palmolietrossen, organisch afval van bedrijven, overige restproducten uit land en tuinbouw, mest, putvetten en flotatieslib, zuiveringsslib RWZI/AWZI. Deze zijn samen goed voor 1,2% van de grondstoffen. Overige-gewassen zijn: koolzaad en
triticale, met een totaal van 0,5% van de grondstoffen.
34
Waarvan circa 57% gerapporteerd is als geheel van plantaardige oorsprong.
35
Rekening houdend met individuele grondstoffen in de categorieën ‘overig- gewassen’ / ‘overig-afval’.
33

Rapportage Energie en Vervoer 2019

23

In 2019 zijn géén palmolie en soja gehanteerd voor de biobrandstoffen die zijn geleverd aan het vervoer in
Nederland. Hiermee hebben de bedrijven zich in 2019 aan de afspraak van het klimaatakkoord gehouden,
om geen biobrandstoffen geproduceerd uit palm- en sojaolie in Nederland in te zetten.
Biobrandstoffen worden in steeds toenemende mate van afvalstromen en residuen gemaakt: het aandeel
biobrandstof uit afvalstromen en residuen steeg van 72% in 2018 naar 83% in 2019. Naast de toename
van het aandeel gebruikt frituurvet, worden met name afvalstromen en residuen die geavanceerde
biobrandstoffen opleveren meer gebruikt: laagwaardige zetmeelslurry, afvalwater van palmoliemolen,
voedselafval en ‘overig – afval’. Dit is het gevolg van de subdoelstelling (minimaal aandeel) voor
geavanceerde biobrandstoffen.
2.1.2
Grondstoffen voor biobrandstoffen – verdeling per brandstoftype
De fysieke eigenschappen van de grondstoffen bepalen voor welke doeleinden zij als biobrandstof
worden ingezet. In het algemeen geldt dat oliehoudende en vetrijke grondstoffen worden verwerkt tot
biobrandstoffen die dienen als dieselvervanger en dat suiker- en zetmeelrijke grondstoffen worden verwerkt
tot biobrandstoffen die dienen als benzinevervangers.
Onderstaande figuur 2.2 geeft weer, welke grondstoffen worden gebruikt voor de belangrijkste typen
biobrandstoffen in 2019: bioethanol, bionafta, FAME, HVO en biogas.36

Grondstoffen per type biobrandstof 2019
(op basis van fysieke energie-inhoud)
100

figuur 2.2

%

90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

Bioethanol

Bionafta

FAME

Benzinevervangers

HVO

Gasvormige
biobrandstof

Dieselvervangers

Afvalwater van palmoliemolen

Maïs

Voedselafval

Dierlijk vet (cat. 1 of 2)

Tallolie

Zonnebloem

Gebruikte bleekaarde

Tarwe

Overig - afval

Gebruikt frituurvet

Stedelijk afval

Overig - gewassen

Gerst

Suikerbiet

Laagwaardige zetmeelslurry

Suikerriet

Biogas

Bron: NEa

36

De gegevens voor bioethanol in bestaan uit een samenvoeging van de eigenschappen van de brandstoffen bioethanol,
bio-MTBE en bio-methanol. Die van FAME uit een samenvoeging van de eigenschappen van de brandstoffen FAME, FAEE en
geraffineerde olie. De gegevens voor HVO bestaan uit een samenvoeging van de eigenschappen van de brandstoffen HVO
en biokerosine. Die van biogas in uit een samenvoeging van de eigenschappen van de brandstoffen biogas en LNG

Rapportage Energie en Vervoer 2019

24

Uit figuur 2.2 blijkt het volgende voor de biobrandstoffen die dienen als benzinevervangers:
• Bioethanol wordt uit zowel gewassen als afvalstromen geproduceerd. Het gebruik van afvalstromen
voor de productie van bioethanol is een ontwikkeling die sinds 2018 is ingezet: in de periode ervoor werd
bioethanol (vrijwel) volledig van gewassen gemaakt. De gebruikte afvalstromen leveren geavanceerd
biobrandstoffen op en zorgen voor dubbeltelling. Dit duidt erop dat de subdoelstelling voor geavanceerde
brandstoffen en de verhoogde jaarverplichting ook invloed heeft op de doorontwikkeling van bioethanol.
• Bionafta wordt geheel uit afvalstromen geproduceerd. Het gaat daarbij om gebruikt frituurvet en voor
een heel klein deel om afvalwater van de palmoliemolen. Dit zijn normaal grondstoffen die geassocieerd
worden met dieselvervangers. Bionafta is echter een bijproduct van de productie van de dieselvervanger
HVO, waardoor deze voor een benzinevervanger ongewone grondstoffen gebruikt worden.
Door de inzet van afvalstromen en residuen ontstaat er een ander beeld van de benzinevervangers dan dat
van de periode vóór 2018: deze groep wordt niet meer voor 100% uit gewassen geproduceerd, maar voor
een aanzienlijk deel (bijna 40%) uit afvalstromen.
Voor de biobrandstoffen die dienen als dieselvervangers blijkt uit figuur 2.2 het volgende:
• Gebruikt frituurvet en dierlijk vet (categorie 1 of 2) zijn de belangrijkste grondstoffen voor FAME.
Daarnaast zijn er (in beperkte mate) ook andere afvalstromen ingezet. Dit zijn afvalstoffen die bijdragen
aan het behalen van de subdoelstelling voor geavanceerde biobrandstoffen (afvalwater van de
palmoliemolen en ‘overig -afval’).
• Ook voor de leveringen van HVO is gebruikt frituurvet in 2019 een belangrijke grondstof, naast afvalwater
van de palmoliemolen, tallolie en ‘overig-afval’. Hierbij dragen de laatste drie bij aan het behalen van de
doelstelling voor geavanceerde grondstoffen.
Figuur 2.2 laat zien dat biogas volledig wordt geproduceerd uit afvalstromen, voor het grootste deel uit
stedelijk afval. Dit is hetzelfde beeld als voorgaande jaren.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

25

2.1.3
Grondstoffen voor conventionele, geavanceerde en overige biobrandstoffen
De wet- en regelgeving stimuleert het gebruik van afvalstromen en residuen voor de productie van
biobrandstoffen tweevoudig. Ten eerste doordat het (onder voorwaarden) toestaat om de energie-inhoud
ervan dubbel te tellen. Ten tweede leveren biobrandstoffen die gemaakt zijn van afvalstromen en residuen
die specifiek benoemde zijn in bijlage IX, deel A van de Richtlijn hernieuwbare energie37 HBE-G op. Bedrijven
hebben HBE-G nodig voor het behalen van de minimale inzet van 0,8% van geavanceerde biobrandstoffen.
Deze paragraaf beschrijft welke aandelen de verschillende grondstoffen leveren binnen de categorieën
conventionele, geavanceerde en overige biobrandstoffen.

Grondstoffen voor conventionele, geavanceerde en overige
biobrandstoffen 2019 (op basis van de fysieke energie-inhoud)

figuur 2.3

%
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

Conventioneel

Geavanceerd

Overige

Afvalwater van palmoliemolen

Gerst

Suikerbiet

Voedselafval

Dierlijk vet (cat. 1 of 2)

Laagwaardige zetmeelslurry

Suikerriet

Zonnebloem

Gebruikte bleekaarde

Maïs

Tallolie

Overig - afval

Gebruikt frituurvet

Stedelijk afval

Tarwe

Overig - gewassen
Bron: NEa

Uit figuur 2.3 blijkt dat:
• Mais en tarwe de grootste aandelen leveren binnen de conventionele biobrandstoffen.
• Laagwaardige zetmeelslurry, afvalwater van de palmoliemolen en voedselafval leveren de grootste
bijdragen aan de geavanceerde biobrandstoffen.
• Gebruikt frituurvet levert veruit het grootste aandeel binnen de categorie overige biobrandstoffen.

37

Bijlage IX, deel A van de Richtlijn hernieuwbare energie benoemt, naast diverse afvalstromen en residuen, ook andere
geavanceerde brandstoffen zoals bijvoorbeeld biobrandstoffen op basis van algen, bacteriën of lignocellulosisch materiaal en
hernieuwbare brandstoffen van niet biologische oorsprong. Leveringen van dit soort brandstoffen zijn tot nu toe niet geregistreerd in het REV.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

26

De grondstoffen voor de categorie geavanceerde biobrandstoffen worden in onderstaande figuur 2.4 nader
uitgesplitst. Daarbij zijn de grondstoffen die in de eerdere figuren onder de categorie ‘overige grondstoffen’
zijn geschaard, specifiek benoemd. In de figuur is ook aangegeven in welke mate het grondstoffen voor
vloeibare biobrandstoffen of voor biogas betreft. Voor de overzichtelijkheid van de figuur zijn de
grondstoffen met een aandeel kleiner dan 1% niet getoond38.

Grondstoffen voor de categorie geavanceerde
biobrandstoffen 2019 (op basis van fysieke energie-inhoud)

1,4% Putvetten
en flotatieslib

figuur 2.4

1,9% overige geavanceerde
grondstoffen

4,4% Zuiveringsslib
10,8% Stedelijk afval

28,6% Laagwaardige
zetmeelslurry

7,9% Gebruikte bleekaarde
8,0% Tallolie
14,2% Voedselafval
22,8% Afvalwater van
palmoliemolen

Bron: NEa

Grondstoffen die gebruikt worden voor het maken van vloeibare biobrandstoffen leveren gezamenlijk een
aandeel van 82% binnen de categorie geavanceerd. In de jaren vóór de introductie van de subdoelstelling
werden de geavanceerde grondstoffen bijna uitsluitend gebruikt in de productie van biogas.
Het aandeel afvalstromen/residuen afkomstig uit de palmolie-industrie (afvalwater van palmoliemolen,
gebruikte bleekaarde en lege palmolietrossen) voor de geleverde geavanceerde biobrandstoffen bedraagt
circa 30% en is kleiner ten opzichte van 2018 (toen circa 50%).

38

Dit zijn: lege palmolietrossen (0,5%), glycerine (0,4%) overige restproducten land- en tuinbouw (0,1%); organisch afval
bedrijven (0,2%); mest (0,7%); cacaodoppen, bermgras en aardappelschillen (elk minder dan 0,05%).

Rapportage Energie en Vervoer 2019

27

2.1.4
Trends in gebruikte grondstoffen
Onderstaande figuur 2.5 toont de aandelen van de gerapporteerde grondstoffen voor de biobrandstoffen die
op de markt zijn gebracht in de periode 2011 – 2019. De getoonde gegevens zijn geïndexeerd op het jaar
2015. Tabel III in bijlage 1 geeft de achterliggende cijfers bij deze figuur.

Trend grondstoffen voor biobrandstoffen 2011 – 2019

figuur 2.5

Index (2015 =1)
2,0
1,8
1,6
1,4
1,2
1,0
0,8
0,6
0,4
0,2
0,0

‘11

‘12

‘13

Afvalwater van palmoliemolen
Dierlijk vet
Gebruikt frituurvet
Maïs
Suikerbiet

‘14

‘15

‘16

Suikerriet
Stedelijk afval
Tallolie
Tarwe
Voedselafval

‘17

‘18

‘19

-

Overig
Overig - gewassen
Overig - afval

Bron: NEa

Uit figuur 2.5 blijkt:
• In de loop der jaren is gebruikt frituurvet gegroeid tot de belangrijkste grondstof.
• In de periode vóór 2015 speelde dierlijk vet een belangrijke rol, maar is daarna fors afgenomen.
• Mais en tarwe zijn over de gehele periode bezien de belangrijkste gewassen voor de productie van
biobrandstof. Mais was met name in de eerste jaren een belangrijke grondstof, maar daarna minder.
Omdat E5 tot eind 2019 de standaard aangeboden benzine was bij de tankstations, kon niet meer dan
5% bioethanol in benzine bijgemengd worden. Daardoor was er weinig ruimte voor groei voor mais (en
andere gewassen).
• Sinds 2015 is het volume aan geleverde biobrandstoffen – en de daaraan ten grondslag liggende
grondstoffen- met bijna 80% gestegen.
• Met name ten opzichte van 2018 is er een grote toename vanwege de sterk gestegen jaarverplichting.
Gebruikt frituurvet wordt daarbij in toenemende mate ingezet.
• Ook afvalwater van de palmoliemolen en overig afval spelen een belangrijke rol in toegenomen inzet van
biobrandstoffen als gevolg van de subdoelstelling voor geavanceerde biobrandstoffen.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

28

2.2

Herkomst grondstoffen

Deze paragraaf beschrijft de herkomst van de grondstoffen die gebruikt zijn voor de productie van
biobrandstoffen. Eerst gebeurt dat op regionaal niveau, vervolgens per land. De paragrafen erna geven
informatie over de trends in herkomst van de grondstoffen sinds 2011.
2.2.1
Regionale herkomst grondstoffen voor biobrandstoffen
Onderstaande figuur geeft weer in welke mate de grondstoffen afkomstig zijn uit de verschillende
continenten. Het gaat hierbij om het aandeel ten opzichte van de totale fysieke geleverde energie-inhoud
door biobrandstoffen.
Herkomst grondstoffen voor biobrandstoffen per
continent in 2019 (op basis van fysieke energie-inhoud)

figuur 2.6

Europa
Noord-Amerika

41%
15%
Azië

42%
Zuid-Amerika

1%

Oceanië
Afrika

1%

<1%

Bron: NEa

Azië is een steeds belangrijkere rol gaan spelen voor de aanlevering van grondstoffen voor biobrandstoffen.
Dit komt met name door de groeiende aanvoer van gebruikt frituurvet uit die regio. Inmiddels komt
ongeveer evenveel van de grondstoffen uit Azië (42%) als uit Europa39 (41%). In 2018 was de verdeling nog
31% uit Azië, en 53% uit Europa. Uit Noord-Amerika is 15% van de grondstoffen afkomstig.
De overige regio’s leveren relatief kleine bijdragen. Dit is vrijwel onveranderd, alhoewel er een duidelijk
daling is van de bijdrage uit Zuid-Amerika van 4% in 2018 naar 1% in 2019.

39

Rusland is onder Azië geschaard. De bijdrage van Rusland is overigens zeer klein.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

29

2.2.2
Landelijke herkomst grondstoffen voor biobrandstoffen
Er zijn 88 landen van herkomst geregistreerd bij de inboekingen in 2019, iets meer dan in 2018 (toen: 80).
Figuur 2.7 geeft informatie over de landen van herkomst. Voor de overzichtelijkheid van de figuren in deze
paragraaf zijn de landen in de top-15 benoemd, en de andere 73 landen samengevoegd tot de categorie
“Overige landen”. De landen in de categorie “Overige landen” leveren een gezamenlijke bijdrage van circa
15%40.

Top 15 herkomst grondstoffen biobrandstoffen 2019
(op basis van fysieke energie-inhoud)

figuur 2.7

22,1

China
14,5

Verenigde Staten
Nederland

7,9

Duitsland

7,6

Maleisië

4,6

Verenigd Koninkrijk

4,4

Taiwan
België

4,2
4,1

Frankrijk

4,0

Indonesië

3,2

Saoedi-Arabië

2,8
2,2

Spanje

1,3
1,3

Oostenrijk
Hongarije

Polen 1,2
14,6

Overige
0

5

10

15

20

25 %
Bron: NEa

Figuur 2.7 laat het volgende zien:
• De grondstoffen voor de biobrandstoffen zijn in 2019 voor een belangrijk deel afkomstig uit China en de
Verenigde Staten. Van de 88 landen van herkomst leveren deze twee landen gezamenlijk een bijdrage
van 37%.
• Nederland en Duitsland zijn met elk 8% de Europese landen met het grootste aandeel.
Net als in 2018 vormen deze landen de top-4. Hun gezamenlijke aandeel stijgt van 45% in 2018 tot 50%
in 2019. Binnen deze top-4 is het aandeel van China en de Verenigde Staten verder gegroeid, terwijl de
aandelen van Nederland en met name Duitsland kleiner zijn geworden. Bijna twee-vijfde deel van de
grondstoffen komt uit de Europese Unie41.

Andorra, Argentinië, Aruba, Australië, Azerbeidzjan, Bahrein, Bolivia, Bosnië-Herzegovina, Bonaire, St. Eustatius en Saba,
Bulgarije, Cambodja, Canada, Chili, Colombia, Costa Rica, Cyprus, Denemarken, Ecuador, Egypte, Estland, Finland, Georgië,
Ghana, Griekenland, Guatemala, , Hong Kong, Ierland, Iran, Italië, Japan, Jordanië, Koeweit, Kroatië, , Libanon, Litouwen,
Luxemburg, Marokko, Mexico, Mozambique, Myanmar, Nicaragua, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Oekraïne, Oman, Panama,
Paraguay, Peru, Portugal, Puerto Rico, Qatar, Roemenië, Rusland, Singapore, Slovenië, Slowakije, St. Lucia, St. Kitts en Nevis,
Suriname, Syrië, Syrië, Tanzania, Thailand, Trinidad en Tobago, Tunesië, Turkije, Tsjechië, Verenigde Arabische Emiraten,
Vietnam, Wit-Rusland, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Zweden, Zwitserland.
41
Inclusief het Verenigd Koninkrijk
40

Rapportage Energie en Vervoer 2019

30

2.2.3
Landen van herkomst per grondstof
Voorgaande figuur 2.7 toonde de landen van herkomst gebaseerd op het totaal van de geleverde energie
door de biobrandstoffen. Onderstaande figuur 2.8 geeft de herkomst per grondstof weer. Tabel IV in bijlage I
geeft de achterliggende cijfers bij deze figuur.

Conventioneel

Gerst
Maïs
Tarwe
Suikerbiet
Suikerriet
Zonnebloem
Overig - gewassen

Overige

Landen van herkomst per grondstof 2019
(op basis van fysieke energie-inhoud)

Gebruikt frituurvet
Dierlijk vet (cat. 1 of 2)

figuur 2.8

Geavanceerd

Gebruikte bleekaarde
Tallolie
Stedelijk afval
Voedselafval
Afvalwater van
palmoliemolen
Laagwaardige
zetmeelslurry
Overig - afval

0
België
China
Duitsland
Frankrijk

10

20

30

Hongarije
Indonesië
Maleisië
Nederland

40

50

60

Oostenrijk
Polen
Saoedi-Arabië
Spanje

70

80

90

%
100

Taiwan
Verenigd Koninkrijk
Verenigde Staten
Overige
Bron: NEa

Figuur 2.8 laat zien dat de vier belangrijkste grondstoffen, gebruikt frituurvet, dierlijk vet, mais en
tarwe, veel verschillende landen van herkomst hebben. Stedelijk afval, suikerbiet en afvalwater van de
palmoliemolen kennen een zeer beperkte geografische herkomst. Hierbij speelt de beschikbaarheid van
grondstoffen een rol. Palmolie wordt bijvoorbeeld slechts in een beperkt aantal landen verbouwd, waardoor
afvalwater van de palmoliemolen ook maar een beperkte herkomst kan hebben.
Verder is uit figuur 2.8 af te leiden:
• Gebruikt frituurvet voor biobrandstoffen op de Nederlandse markt voor vervoer, komt voor bijna de helft
uit China en de VS. Daarnaast komt nog eens bijna een kwart uit EU-lidstaten (zie ook figuur 2.10).
• Voor categorie 1 en 2 dierlijk vet geldt een nog sterkere focus op de EU. Ruim twee-derde komt uit EUlanden, met name Duitsland, Polen, het Verenigd Koninkrijk en België.
• Mais is voor het grootste deel afkomstig uit de Verenigde Staten. Dit is een recente ontwikkeling. Vóór
2019 was er amper bioethanol op de markt van grondstoffen uit Noord-Amerika; ruim driekwart van de
mais kwam in 2018 nog uit de EU.
• Tarwe is afkomstig uit diverse Europese landen, waarvan bijna de helft uit Frankrijk. In tegenstelling tot
2018, is er in 2019 bijna geen tarwe afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk geregistreerd.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

31

• Grondstoffen uit Nederland zijn (met uitzondering van een kleine hoeveelheid mais) in alle gevallen
afvalstromen en residuen. Stedelijk afval wordt vooral gebruikt als bron voor biogas.
• Maleisië, Indonesië en Oostenrijk zijn, samen met Nederland, belangrijke landen van herkomst voor
grondstoffen voor geavanceerde biobrandstoffen. Het gaat daarbij met name om afvalwater van
de palmoliemolen en gebruikte bleekaarde (Maleisië en Indonesië) en laagwaardige zetmeelslurry
(Oostenrijk). Nederlandse grondstoffen voor geavanceerde biobrandstoffen bestaan voornamelijk uit
stedelijk afval voor de productie van biogas.
2.2.4
Trend regionale herkomst grondstoffen
Onderstaande figuur 2.9 geeft voor de periode 2011-2019 weer in welke mate de grondstoffen voor
biobrandstoffen afkomstig waren uit de verschillende continenten. Daarbij is in Europa een onderscheid
gemaakt tussen de regio’s Nederland, West-Europa en Oost-Europa. Azië is opgedeeld in de regio’s ZuidoostAzië en overig Azië. De getoonde gegevens zijn geïndexeerd op het jaar 2015. Tabel V in bijlage 1 geeft de
achterliggende cijfers bij deze figuur.

Regio van herkomst van de grondstoffen voor biobrandstoffen figuur 2.9
2011-2019 (geïndexeerd op 2015, op basis van fysieke energie-inhoud)
2,0

Index (2015 =1)

1,8
1,6
1,4
1,5
1,0
0,8
0,6
0,4
0,2
-

‘11

‘12
Afrika
Oceanië
Azië (overig)
Nederland

‘13

‘14

‘15

‘16

Noord-Amerika
Oost-Europa
West-Europa
Zuidoost-Azië

‘17

‘18

‘19

Zuid-Amerika
Overig
Onbekend
Bron: NEa

Figuur 2.9 laat het volgende zien:
• Tot en met 2018 is duidelijk zichtbaar dat het grootste deel van de grondstoffen uit West-Europa (inclusief
Nederland) afkomstig is, maar in 2019 verschilt het aandeel en opzichte van Azië (overig) nog maar zeer
weinig.
• De bijdrage uit de regio Azië (overig) groeit sinds 2013; met name vanaf 2016 is een forse stijging te zien.
Azië (overig) is sinds 2017 de op één na belangrijkste regio van herkomst voor biobrandstofleveringen in
Nederland en is in belangrijke mate verantwoordelijk voor de groei van de laatste twee jaren. Dit is vooral
te danken aan Chinees gebruikt frituurvet.
• Het aandeel van de uit Nederland afkomstige grondstoffen daalt in de periode 2011-2016. In 2017 en 2018
was er een kleine toename te zien in het aandeel van de grondstoffen dat uit Nederland afkomstig was en
lijkt zich in 2019 min of meer te stabiliseren.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

32

2.2.5
Trend regionale herkomst gebruikt frituurvet
Zoals eerder vermeld, is gebruikt frituurvet de belangrijkste grondstof voor de biobrandstoffen voor het
vervoer in Nederland. Gebruikt frituurvet is uit steeds meer landen afkomstig. Het aantal landen van
herkomst nam toe van 55 landen in 2015 tot 82 landen in 2019.
Onderstaande figuur 2.10 geeft de regio’s weer waaruit het gebruikte frituurvet de afgelopen periode
afkomstig was. De getoonde gegevens zijn geïndexeerd op het jaar 2015. Tabel XI in bijlage I geeft de
achterliggende cijfers bij deze figuur.

Herkomst van gebruikt frituurvet als grondstof voor
biobrandstoffen 2011-2019 (geïndexeerd op 2015,
op basis van fysieke energie-inhoud)

figuur 2.10

Index (2015 =1)
3,0
2,5
2,0
1,5
1,0
0,5
0,0
'11

'12
Afrika
Oceanië
Azië (overig)
Nederland

'13

'14

'15

'16

Noord-Amerika
Oost-Europa
West-Europa
Zuidoost-Azië

'17

'18

'19

Zuid-Amerika
Onbekend
Bron: NEa

Figuur 2.10 laat het volgende zien:
• Het aandeel gebruikt frituurvet uit Azië is de afgelopen jaren fors toegenomen. Sinds 2017 is Azië
het continent waar veruit het grootste deel van het gebruikte frituurvet vandaan komt. De gestegen
hoeveelheid gebruikt frituurvet komt dan ook vooral voor op conto van Azië.
• Naast Azië zijn West-Europa en Noord-Amerika de regio’s waar de afgelopen jaren veel gebruikt frituurvet
vandaan komt. Ook het aandeel afkomstig uit West-Europa is fors gestegen. De stijgende trend van
gebruikt frituurvet uit Noord-Amerika, die in 2018 werd onderbroken, zet zich voort.
• Het aandeel gebruikt frituurvet afkomstig uit Nederland schommelde de afgelopen jaren tussen de 10%
en 20% en is in 2019 iets afgenomen.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

33

3	Resultaten Reductieverplichting Energie voor
Vervoer 2019
Voorgaande hoofdstukken beschreven de gegevens van de ingezette hernieuwbare energie voor vervoer
voor de jaarverplichting. Naast de jaarverplichting hebben bedrijven die brandstoffen leveren aan vervoer
in Nederland ook te maken met een reductieverplichting: vanaf 2020 moet de broeikasgasuitstoot van
hun brandstoffenmix met 6% verminderd zijn ten opzichte van de uitgangswaarde voor 2010. Deze
reductieverplichting komt voort uit de Europese Richtlijn brandstofkwaliteit (FQD) en bijbehorende
Uitvoeringsrichtlijn. De reductie gaat over de vermindering van de broeikasgasuitstoot in de gehele
brandstofketen: vanaf de winning tot en met de verbrandingsemissies van de toepassing in vervoer. De inzet
van hernieuwbare energie voor vervoer vanwege de jaarverplichting levert daar een belangrijke bijdrage
aan. De broeikasgasemissies van biobrandstoffen zijn namelijk lager dan die van fossiele brandstoffen.
In de periode tot 2020 geldt er echter nog geen reductieverplichting voor de individuele
brandstofleveranciers, maar rapporteert de NEa in deze rapportage wel jaarlijks aan de Staatssecretaris over
de voortgang met betrekking tot de reductie van vervoersemissies voor Nederland als geheel.

3.1

Beschrijving van de systematiek voor de reductieverplichting

Deze paragraaf geeft een beknopte toelichting op de systematiek voor het bepalen van de
reductieverplichting. Bijlage III geeft een uitgebreidere beschrijving.
3.1.1
Uitgangspunt 1: brandstofleveringen waarvoor de reductieverplichting geldt
De reductieverplichting heeft, net als de jaarverplichting, betrekking op de leveringen van benzine en diesel
aan de volgende vormen van vervoer:
• Wegvoertuigen
• Spoorvoertuigen
• Niet voor de weg bestemde mobiele machines
• Landbouwtrekkers en bosbouwmachines
• Pleziervaartuigen wanneer niet op zee
Brandstofleveranciers zijn verplicht om elk jaar de hoeveelheid geleverde benzine en diesel aan
bovengenoemde vormen van vervoer aan de NEa te rapporteren42. Sinds 2018 hoeven bedrijven de
leveringen van fossiele diesel aan de binnenvaart niet meer te rapporteren en worden deze niet
meegenomen in de reductieberekening.
3.1.2
Uitgangspunt 2: energiedragers die een bijdrage leveren aan de reductieverplichting
Alle leveringen van hernieuwbare energie die via inboekingen in aanmerking komen voor HBE’s dragen
ook bij aan de reductieverplichting, met uitzondering van leveringen van biobrandstoffen voor de
zeescheepvaart. Volgens de FQD kunnen lidstaten er voor kiezen om leveringen van biobrandstof aan de
luchtvaart mee te tellen bij het bepalen van de reductieverplichting; Nederland doet dat. Daarnaast leveren
ook betere fossiele brandstoffen (LNG, CNG, LPG) een bijdrage aan het behalen van de reductieverplichting
omdat ze een lagere emissiefactor hebben dan de reductiedoelstelling43.

Bedrijven rapporteren hun volumes in liters, het REV rekent deze om naar energievolume aan de hand van standaard
calorische onderwaarden uit het “JRC Technical report 2014 Well-totank Appendix 1- Version 4a”
43
Bedrijven zijn niet verplicht om de leveringen van betere fossiele brandstoffen te rapporteren. In deze rapportage wordt
daarom gebruik gemaakt van de CBS-gegevens van leveringen van betere fossiele brandstoffen van 2018, omdat die een
completer beeld geven van het verbruik ervan op nationaal niveau.
42

Rapportage Energie en Vervoer 2019

34

3.1.3
Uitgangspunt 3: emissies over de hele levenscyclus
De emissies en emissiereductie worden binnen het kader van de reductieverplichting Energie voor Vervoer
beschouwd gedurende de gehele levenscyclus, de zogenaamde “well–to-wheel” ketenemissies.
Belangrijk uitgangspunt is dat bij biobrandstoffen de verbrandingsemissies in de gebruiksfase (tijdens het
rijden) op 0 worden gesteld44. De CO2 uit biobrandstoffen wordt ook wel “kort-cyclische CO2” genoemd
omdat het kort voor verbranding is vastgelegd door de biomassa die ten grondslag ligt aan de biobrandstof.
Hierdoor wordt verondersteld dat de tijdens verbranding vrijgekomen CO2 niet bijdraagt aan een netto
toename van de CO2-concentratie in de atmosfeer.
Voor biobrandstoffen op basis van afvalstromen en residuen worden de emissies die vrijkomen tijdens de
teelt van de grondstoffen die ten grondslag liggen aan de afvalstromen en residuen niet meegenomen45.
Onderstaande figuren geven schematisch deze well-to-wheel emissies weer van fossiele brandstoffen,
biobrandstoffen en elektrisch vervoer. De figuren geven een globale weergave waarbinnen variaties op
kunnen treden (bijvoorbeeld in transportvorm, productiemethode etc.). In de bepaling van de
broeikasgasemissies is niet alleen CO2 meegenomen, maar ook andere broeikasgassen zoals methaan.

Figuur 3.1 Schematisch overzicht well-to-wheel emissies

44
45

Bijlage IV, onderdeel B, punt 13 van de Richtlijn brandstofkwaliteit.
Bijlage IV, onderdeel B, punt 18 van de Richtlijn brandstofkwaliteit.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

35

3.1.4
Berekening reductiedoelstelling
De broeikasgasemissies van de geleverde hoeveelheid diesel, benzine, biobrandstoffen en betere fossiele
brandstoffen worden vergeleken met de uitgangsnorm voor 2010. Deze is gebaseerd op de gemiddelde
uitstoot van de brandstoffenmix in de Europese Unie in dat jaar en bedraagt 94,1 gram CO2-eq/MJ46. Het
kader hieronder geeft de rekenwijze weer om de reductie te berekenen en laat zien welke gemiddelde
emissiefactor vanaf 2020 bewerkstelligd moet worden voor de reductie van 6%.

Uitgangsnorm voor 2010
94,1 gram CO2-eq/MJ
Vermindering broeikasgasuitstoot (%) =
(94,1 - gerealiseerde emissiefactor) / 94,1
Doelstelling 2020
6% reductie

Te behalen emissiefactor:
88,45 gram CO2-eq/MJ

3.1.5
Gehanteerde emissiefactoren in de reductieberekening
Zoals eerder vermeld, worden de emissies (en daarmee ook de emissiefactoren) beschouwd over de gehele
levenscyclus.
• De emissiefactoren van fossiele brandstoffen zijn standaard well-to-wheel emissiefactoren zoals vermeld
in de Uitvoeringsrichtlijn brandstofkwaliteit.
- Ook de emissiefactor van elektriciteit is een well-to-wheel factor waarbij geldt:
- dat er geen verbrandingsemissies tijdens de gebruiksfase (het rijden met het
- voertuig) zijn, maar dat de emissies eerder in de keten wel zijn meegenomen (zie figuur 3.1.)
- dat bij het bepalen van de emissies voor elektriciteitsgebruik, conform de Regeling energie vervoer,
rekening moet worden gehouden met een factor 2,5 voor de efficiëntie van een elektromotor ten
opzichte van een verbrandingsmotor. Dit betekent dat de emissiefactor door 2,5 wordt gedeeld.
- De emissiefactor voor elektriciteit daalt vanwege de dalende emissies van de Nederlandse
elektriciteitsproductie. Dit zorgt voor een verbetering van de broeikasgasemissiereductie van elektrisch
vervoer.
• De emissiefactoren voor biobrandstoffen zijn de door de brandstofleveranciers in het REV gerapporteerde
emissiefactoren, zoals vermeld op het bewijs van duurzaamheid bij de biobrandstoffen.

46

Sinds de inwerkingtreding van de wet- en regelgeving in 2018 is de uitgangsnorm aangepast; voorgaande jaren bedroeg deze
88,3 gram CO2-eq/MJ.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

36

Onderstaande figuur 3.2 geeft een overzicht van de gehanteerde emissiefactoren in relatie tot de
uitgangsnorm voor 2010 en de reductiedoelstelling van 6% in 2020. Voor de biobrandstoffen gaat het om de
in 2019 gerapporteerde waarden (zoals hierboven vermeld).

Broeikasgasemissiefactoren per brandstoftype

figuur 3.2

g CO2-eq/MJ

88,45 94,1

11,7

Dieselvervangers
Biogas

23,6

Benzinevervangers

23,8

Elektriciteit

61,7
69,3

CNG
LPG

73,6

LNG

74,5

Benzine

93,3

Diesel

95,1
0

20
Reductiedoelstelling

40

60

80

100

Uitgangswaarde
Bron: NEa

Uit figuur 3.2 blijkt dat de emissiefactoren van biobrandstoffen, LPG, LNG/CNG en elektriciteit lager zijn dan
de doelstelling van 88,45 gram CO2-eq/MJ. De inzet van deze energiedragers levert daarom een bijdrage aan
het behalen van de emissiereductie.

3.2

Resultaten

Deze paragraaf beschrijft de resultaten van de emissies en emissiereducties in 2019 op basis van de
gerapporteerde gegevens, berekend conform de wet- en regelgeving Energie voor Vervoer.
3.2.1
Resultaten 2019
Tabel 3.1 laat per type vervoersbrandstof in Nederland het gerapporteerde volume zien, de emissiefactor en
als resultaat daarvan de absolute en relatieve broeikasgasemissiereductie ten opzichte van 2010.
De energievolumes in de tabel komen voort uit de door bedrijven gerapporteerde volumes van benzine en
diesel aan de NEa en de ingeboekte leveringen van biobrandstoffen en elektriciteit in het REV. De volumes
voor LPG en LNG/CNG zijn overgenomen van het CBS47. De gehanteerde emissiefactoren zijn de factoren
zoals beschreven in paragraaf 3.1.548.

https://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=83406ned&D1=a&D2=0&D3=70-72,154,165-167,169-170&HDR=G
2,G1&STB=T&VW=T
48
Het CBS geeft geen inzicht in het onderscheid tussen LNG en CNG. Voor deze berekening is uitgegaan van de emissiefactor
voor LNG. Dit is een worst case situatie, aangezien de emissiefactor van CNG lager is, namelijk 69,3 gram CO2-eq./MJ.
47

Rapportage Energie en Vervoer 2019

37

Brandstoftype

Emissiefactor
(gram CO2-eq/MJ)

Energievolume
(TJ)

Emissies
(kiloton CO2-eq)

Benzine en diesel (netto)49
Benzine

178.013

93,3

16.609

Diesel

249.352

95,1

23.713

LPG

6.200

73,6

456

LNG/CNG

1.116

74,5/69,3

83

Bio-ETBE
Bioethanol
Bio-methanol
Bionafta
Benzinevervangers (tot.)

28
6.891
50
1.353
8.321

32,6
26,9
35,7
7,4
23,8

1
185
2
10
198

FAME
FAEE
HVO
Dieselvervangers (tot.)

17.700
53
4.769
22.522

12,7
9,7
8,0
11,7

225
1
38
264

784

23,6

19

Betere fossiele brandstoffen

Biobrandstoffen50

Biogas
Elektriciteit
Elektriciteit

532

61,7

33

Totale
energievolume
466.839

Gemiddelde
emissiefactor
88,6

Totale
emissie
41.374

Absolute
reductie
(kiloton CO2-eq)
Relatieve
reductie

(94,1-88,6) x 466.839 =
2.555
(94,1-88,6)/ 94,1=
5,8%

Tabel 3.1 Berekening broeikasgasemissiereductie 2019
(gegevens biobrandstoffen op basis van fysieke energie-inhoud)
Het totale energievolume van de brandstoffen die in 2019 onder de reikwijdte van de reductieverplichting
vallen, bedraagt 466.839 TJ en is vrijwel gelijk aan het volume van 2018.
Van het totale energievolume is het aandeel hernieuwbare energie toegenomen van 5,1% in 2018 naar 6,9%
in 201951. De toename komt omdat de hoeveelheid geleverde hernieuwbare energie is gestegen vanwege de
toegenomen jaarverplichting. Het aandeel betere fossiele brandstoffen is met 1,7% in 2019 iets lager dan
de 1,8% van 2019.
De behaalde CO2-emissiereductie bedroeg 2.555 kton. De gemiddelde emissiefactor van de gerapporteerde
brandstoffenmix voor het vervoer in Nederland in 2019 bedroeg 88,6 gram CO2-eq/MJ, wat neer komt op
een reductie van 5,8% ten opzichte van de Europese uitgangsnorm.

Met netto wordt bedoeld de volumes voor fossiele brandstoffen, exclusief de bijgemengde biobrandstoffen.
Het energievolume van de biobrandstoffen betreft het fysieke energievolume, dus zonder dubbeltelling.
51
Voor elektriciteit geldt, dat het om het volledige volume gaat. Dus zowel de hernieuwbaar als niet-hernieuwbaar opgewekte
elektriciteit.
49
50

Rapportage Energie en Vervoer 2019

38

3.2.2
Trend in broeikasgasemissiereductie in Nederland
De 5,8% broeikasgasemissiereductie in 2019 is een sterke verbetering ten opzichte van 2018. Deze is in
belangrijke mate het gevolg van de toegenomen inzet van biobrandstoffen vanwege de sterk gestegen
jaarverplichting.
Onderstaande figuur 3.3 laat het verloop van de broeikasgasemissiereductie zien.52

Trend in broeikasgasemissiereductie in Nederland
2011-2019

figuur 3.3

%
6,0
5,0
4,0
3,0
2,0
1,0
0,0

‘10
‘11
‘12
Gerealiseerd

‘13
‘14
‘15
Referentiewaarden

‘16

‘17

‘18

‘19

‘20
Bron: NEa

Met een verdere stijging van het verplichte aandeel hernieuwbare energie in het verschiet, is het zeer reëel
dat in 2020 aan de reductieverplichting zal worden voldaan.

52

Omwille van de vergelijkbaarheid van de gegevens door de jaren heen, zijn de gegevens van de jaren vóór 2018 gebaseerd op
de uitgangspunten van de systematiek zoals die vanaf 2018 geldt.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

39

3.3

Bijdragen energiedragers aan behaalde CO2-reductie

Deze paragraaf geeft informatie over de bijdragen van biobrandstoffen, elektriciteit en de betere fossiele
brandstoffen aan de bereikte CO2-reductie. De focus ligt daarbij op de bijdragen van biobrandstoffen, omdat
die de grootste bijdragen leveren.
3.3.1
Bijdragen hernieuwbare energie en beter fossiel
De hoeveelheid fysieke geleverde energie van elke brandstoftype en de bijbehorende emissiefactor, bepalen
in welke mate elk brandstoftype een bijdrage levert aan de emissiereductie. Onderstaande figuur 3.4 laat
zien in welke mate de verschillende brandstoftypen een bijdrage leveren aan de behaalde emissiereductie
van 5,8% in 201953.

Bijdrage per energiedrager aan de emissiereductie
in 2019
0,6% Elektriciteit
2,1% Biogas

figuur 3.4

4,8% LPG
0,8% LNG/CNG

4,4% Bionafta

15,4% HVO
54,3% FAME
17,6% Bioethanol

Biobrandstoffen

Betere fossiele brandstoffen
Bron: NEa

Uit figuur 3.4 blijkt:
• De dieselvervanger FAME levert veruit de grootste bijdrage aan de behaalde emissiereductie. FAME wordt
ten opzichte van de andere biobrandstoffen en de betere fossiele brandstoffen veruit het meest ingezet.
• Bioethanol levert de op één na grootste bijdrage met 17,6%.
• Ook HVO levert met 15,4% een aanzienlijke bijdrage aan de behaalde emissiereductie. In voorgaande
jaren was de bijdrage van HVO bescheiden. In 2019 is de inzet van HVO echter enorm toegenomen,
waardoor ook de bijdrage aan de reductie is gegroeid.
• De overige biobrandstoffen en elektriciteit leveren relatief kleine bijdragen van elk tussen de circa 1-4%.
• De betere fossiele brandstoffen dragen voor 5,6% bij aan de behaalde emissiereductie, het grootste deel door
LPG. LPG en LNG hebben weliswaar vergelijkbare emissiefactoren, maar het volume van ingezette LPG was in
2018 fors groter dan van LNG waardoor LPG een grote bijdrage levert. Overigens daalt het gebruik van LPG al
• jaren, waardoor de bijdrage aan emissiereductie ook afneemt. In 2018 was de bijdrage van LPG aan de
emissiereductie nog 7%.

53

De figuur toont alleen de relatieve bijdragen van hernieuwbare energie en betere fossiele brandstoffen. Benzine levert met
een emissiefactor die lager is dan de referentiewaarde feitelijk een verbetering ten opzichte van de referentiewaarde. Benzine
heeft echter een hogere emissiefactor dan de reductiedoelstelling (88,45 gram CO2- eq/MJ). De inzet van benzine kan dus niet
substantieel bijdrage aan het behalen van de doelstelling. Biobrandstoffen en betere fossiele brandstoffen kunnen dat wel.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

40

De opbouw van de emissiereductie van 2019 is vergelijkbaar met die van 2018. Wel valt op dat de bijdrage
van FAME is afgenomen en de bijdragen van HVO, en mindere mate van bionafta, zijn gegroeid als gevolg
van de toegenomen geleverde volumes. Ook hier komt naar voren dat het aandeel FAME dat in de diesel
bijgemengd kan worden beperkt is tot 7% en daarom andere dieselvervangers belangrijker worden.
3.3.2
Trends emissiefactoren biobrandstoffen
Aan de hand van de gerapporteerde emissiefactoren in het REV, zijn gemiddelde emissiefactoren berekend
voor de diesel- en benzinevervangers. Daaruit blijkt dat de dieselvervangers een aanzienlijk lagere
emissiefactor hebben dan de benzinevervangers: de gemiddelde gerapporteerde emissiefactoren van
dieselvervangers en benzinevervangers zijn in 2019 respectievelijk 11,7 en 23,8 gram CO2- eq/MJ.
Dit komt doordat de dieselvervangers veelal geproduceerd zijn uit afvalstromen en residuen en benzine­
vervangers voor een groot deel uit landbouwgewassen. Bij het bepalen van de emissiefactoren van
biobrand­stoffen op basis van afvalstromen en residuen worden alleen die emissies meegeteld die
plaatsvinden vanaf het moment van inzameling van deze grondstoffen, en niet de emissies die vrijkomen
tijdens de productie/teelt van de grondstoffen die ten grondslag liggen aan de afvalstromen en residuen.
Bij biobrandstoffen uit landbouwgewassen, worden de emissies die vrijkomen tijdens de productie/teelt
wél meegenomen bij het bepalen van de emissiefactor. 2019 was het eerste jaar waarin er negatieve
emissies gerapporteerd werden in het REV. Deze zijn het gevolg van de afvang van CO2 binnen het
biobrandstofproductieproces (bij benzinevervangers).
Figuur 3.5 toont het verloop van de gewogen gemiddelde emissiefactor van diesel- en benzinevervangers
zoals gerapporteerd in de periode 2011-2019.

Trend gerapporteerde emissiefactoren
diesel- en benzinevervangers 2011-2019

50

figuur 3.5

g CO2-eq/MJ

40
30
20
10
0
'11

'12

'13

'14

Emissiefactor benzinevervangers

'15

'16

'17

'18

'19

Emissiefactor dieselvervangers
Bron: NEa

Opvallen in de figuur is de sterke daling van de gewogen gemiddelde emissiefactor van de
benzinevervangers in 2019. Dit heeft te maken met de sterk toegenomen inzet van afvalstoffen bij de
productie van de benzinevervangers. Ook de dieselvervangers presteren iets beter dan vorig jaar, maar daar
lijkt het niveau zich te stabiliseren rond de 12 gram CO2- eq/MJ54.
54

De standaardemissiefactor uit de RED voor gebruikt frituurvet (de meest gebruikte grondstof voor de dieselvervangers)
bedraagt 14 gram CO2- eq/MJ

Rapportage Energie en Vervoer 2019

41

3.3.3
Emissiefactoren biobrandstoffen per grondstof
Onderstaande figuur 3.6 geeft een gedetailleerder beeld van de emissiefactoren, namelijk per grondstof.
Het gaat om de gewogen gemiddelde emissiefactoren per grondstof, wat betekent dat rekening is gehouden
met de mate waarin elke grondstof is ingezet. De achterliggende gegevens zijn afkomstig van de
duurzaamheidsbewijzen die ingezet zijn bij het inboeken van leveringen van biobrandstoffen in het REV. In
het REV worden steeds vaker emissiefactoren gerapporteerd op basis van waarden die berekend zijn door
het bedrijf zelf, in plaats van de standaardwaarden uit bijlage V van de Richtlijn hernieuwbare energie. Deze
berekende waarden zijn in het algemeen lager dan de standaardwaarden. De emissiefactoren moeten
worden berekend conform de rekenregels van bijlage V van de RED en bijlage IV van de FQD en worden
opgenomen op het duurzaamheidsbewijs. De figuur geeft niet weer wat de totale emissie per grondstof is
geweest, maar de emissie per megajoule.

Conventioneel

Overige

Geavcanceerd

Gewogen gemiddelden emissiefactoren per grondstof in 2019

figuur 3.6

Aardappelschillen
Afvalwater van palmoliemolen
Bermgras
Cacaodoppen
Gebruikte bleekaarde
Glycerine
Laagwaardige zetmeelslurry
Lege palmolietrossen
Mest
Organisch afval bedrijven
Overige restproducten*
Putvetten en flotatieslib
Stedelijk afval
Tallolie
Voedselafval
Zuiveringsslib
Dierlijk vet (cat. 1 of 2)
Dierlijk vet (cat. 3)
Fish Oil Ethyl Ester
Gebruikt frituurvet
Gerst
Koolzaad
Maïs
Suikerbiet
Suikerriet
Tarwe
Triticale
Zonnebloem

* land- en tuinbouw

0

10

20

30

40

g CO2-eq/MJ

Bron: NEa

Figuur 3.6 toont dat de gemiddelde emissiefactoren binnen de categorie overige biobrandstoffen erg
laag liggen in vergelijking met de andere twee categorieën. Er is een subdoelstelling die de inzet van
geavanceerde biobrandstoffen moet stimuleren, maar de CO2-uitstoot in de keten van de ingezette
geavanceerde biobrandstoffen is in het algemeen hoger dan die van de categorie overige biobrandstoffen.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

42

3.3.4
ILUC
De wet- en regelgeving die in 2018 in werking trad als gevolg van de implementatie van de ILUC-richtlijn
en de Uitvoeringsrichtlijn brandstofkwaliteit stelt het aanvullend rapporteren over emissies ten gevolge
van indirecte landgebruiksverandering (Indirect Land Use Change; ILUC, zie kader hieronder) door de
lidstaten verplicht. De emissies moeten worden berekend op basis van standaard emissiefactoren per type
landbouwgewas uit de Richtlijn hernieuwbare energie, bijlage VIII. De ILUC-emissies worden aanvullend op
de hiervoor beschreven ketenemissies gerapporteerd.
Wanneer de ILUC emissiefactoren toegepast worden op de volumes van de in 2019 gerapporteerde
grondstoffen, geeft dit het volgende resultaat.
Gewasgroep

Vastgestelde gemiddelde
ILUC emissiefactor
(RED, Bijlage VIII)
g CO2-eq/MJ

Geleverde biobrandstof
2019 55
(Bijlage Tabel V)
TJ

ILUC
broeikasgasemissies
kiloton CO2-eq.

Granen en andere
zetmeel­rijke gewassen

12

4.416

53

Suikers

13

686

9

Oliegewassen

55

381

Totaal

21

83

Tabel 3.2 Berekening ILUC emissies 2019
De ILUC-broeikasgasemissies van 2019 zijn 20% lager dan vorig jaar. Dit is het gevolg van het dalende
gebruik van conventionele biobrandstoffen. Hierbij valt vooral de halvering van het gebruik van
biobrandstof geproduceerd uit suikers op. Bij de andere twee gewasgroepen is het gebruik circa 10%
gedaald. Dat het gebruik van granen en suikers daalt, heeft te maken met het stijgende gebruik van
afvalstoffen voor de productie van bioethanol, de brandstof die voorheen bijna in het geheel uit deze twee
gewasgroepen geproduceerd werd.

Indirect Land Use Change (ILUC)
ILUC staat voor de indirecte verandering in landgebruik die door de productie van biobrandstoffen kan
optreden. Wanneer bijvoorbeeld het gebruik van landbouwgrond voor voedselproductie verandert naar
landgebruik voor de productie van biobrandstoffen, moet nog steeds worden voldaan aan de voedselvraag. Dit kan bijvoorbeeld door intensivering van de huidige voedselproductie, of doordat elders
niet-landbouwgrond in gebruik genomen wordt. In het laatste geval wordt de voedselproductie als het
ware naar een andere locatie verdrongen. De productie van biobrandstoffen zorgt dan dus indirect (en
op een andere locatie) voor een verandering in het landgebruik.
Wanneer deze indirecte verandering in het landgebruik leidt tot omzetting van land met een hoge koolstofvoorraad (bijvoorbeeld bos of veengronden) kan het resulteren in een hoge uitstoot van broeikasgassen. Dit zou een significant effect kunnen hebben op de CO2 besparing van de biobrandstof.
In bijlage VIII van de ILUC-richtlijn zijn per gewasgroep standaardwaardes opgenomen voor de mogelijke ILUC-emissies (uitgedrukt in gram CO2-eq/MJ). De emissies als gevolg van ILUC worden berekend
door deze grondstof-specifieke standaard emissiefactoren te vermenigvuldigen met de biobrandstofvolumes (per grondstoftype, uitgedrukt in energie-inhoud). Om dubbeltelling te voorkomen, schrijft de
richtlijn voor dat de ILUC-emissies aanvullend aan de ketenemissies gerapporteerd dienen te worden.
Deze hebben dan ook geen invloed op de minimale CO2 besparing van de biobrandstof.

55

In 2019 betrof dit in Nederland mais, tarwe, gerst en triticale (granen en andere zetmeelrijke gewassen); suikerbiet en –riet
(suikerhoudende gewassen) en zonnebloem en koolzaad (oliegewassen).

Rapportage Energie en Vervoer 2019

43

3.3.5
High-ILUC-risk
In de herziene Europese Richtlijn hernieuwbare energie (RED2) is opgenomen dat vanaf 2022 het gebruik
van grondstoffen met een hoog risico op indirecte landgebruiksverandering niet hoger mag zijn dan in 2019,
waarbij het tussen 2023 en 2030 gradueel moet teruglopen naar nul. Op dit moment wordt alleen palmolie
zonder specifieke laag-ILUC certificering aangemerkt als hoog-ILUC risico 56. In 2019 is er geen biobrandstof
op basis van palmolie ingeboekt. Dit betekent dat vanaf 2022 het inboeken van palmolie niet meer mag57.
Dit is in lijn met afspraken in het Nederlandse Klimaatakkoord waarin is afgesproken dat er geen gebruik
gemaakt zal worden van biobrandstof gemaakt uit palm- of sojaolie, vanwege het risico op (indirecte)
landgebruiksverandering.
3.3.6
Vermeden emissies door ingezette biobrandstoffen
De voorgaande paragrafen beschreven de emissies in de gehele well-to-wheel keten, conform de
regelgeving Energie voor Vervoer. De positieve effecten van biobrandstoffen op de broeikasgasemissies in
de vervoerssector kunnen ook als vermeden emissies gepresenteerd worden. Hiermee worden de emissies
bedoeld die niet hebben plaatsgevonden als gevolg van het vervangen van een fossiele brandstof door de
inzet van biobrandstof. Er wordt dan berekend hoeveel broeikasgassen er zouden zijn uitgestoten als de
hoeveelheid energie geleverd door de biobrandstof, door de fossiele brandstof zou zijn geleverd.
Wanneer de vermeden emissies als gevolg van de inzet van biobrandstoffen alleen vanuit de
verbrandingsemissies tijdens het rijden (de gebruiksfase) worden beschouwd, kan inzichtelijk worden
gemaakt in hoeverre biobrandstoffen een bijdrage leveren aan de klimaatdoelstellingen.

IPPC Methodiek
Andere kaders waaraan Nederland zich gecommitteerd heeft en waaruit CO2-rapportages voortvloeien,
zijn bijvoorbeeld de rapportageverplichtingen van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake
klimaatveranderingen (UNFCCC) en het Bewakingsmechanisme Broeikasgassen van de Europese Unie.
In bijbehorende rapportages worden de emissies berekend volgens de voorschriften van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Een belangrijk uitganspunt voor de IPCC-berekeningen is dat
de broeikasgasemissies worden bepaald per sector. Voor vervoer gaat het alleen om de verbrandingsemissies als gevolg van de vervoersbewegingen zelf. De broeikasgasemissies elders in de keten worden
toegerekend aan andere sectoren of landen De broeikasgasemissies in de biobrandstofketen komen
volgens de IPCC-regels dus ten laste van de sectoren en landen waar deze emissies optreden. Overigens
worden in de IPCC-berekeningsmethodiek de verbrandingsemissies van biobrandstoffen in de gebruiksfase op 0 gesteld (net als in de Richtlijn brandstofkwaliteit).
Dit verschil in uitgangpunt met de Richtlijn brandstofkwaliteit, waarin wordt gerapporteerd op basis
van ketenemissies (well-to-wheel), maar ook verschillen in bijvoorbeeld scope van de mee te nemen
vervoerstoepassingen en gebruik van onderliggende waarden, maakt het onderling vergelijken van de
rapportages lastig.

Reikwijdte
IPCC
methodiek

Reikwijdte
methodiek
FQD

In de gedelegeerde verordening (EU) 2019/807 wordt bepaald welke grondstoffen een hoog risico hebben om indirecte
landgebruiksverandering te veroorzaken. Op dit moment valt enkel palmolie in deze categorie
57
RED2 houdt wel ruimte voor het inboeken van specifiek laag-ILUC gecertificeerde palmolie.
56

Rapportage Energie en Vervoer 2019

44

Tabel 3.3 geeft de berekening weer van de vermeden verbrandingsemissies door de inzet van
biobrandstoffen en daarmee de bijdrage van biobrandstoffen aan de nationale klimaatdoelstellingen. De
totale hoeveelheid vermeden verbrandingsemissies door de inzet van biobrandstoffen in 2019 bedraagt
2.240 kiloton.
Energieinhoud
(TJ)
Diesel(vervangers)

22.522

Emissiefactoren
fossiele brandstof
(gram CO2-eq/MJ)
72,5

Emissiefactoren
biobrandstof58
(gram CO2-eq/MJ)

Emissies
(kiloton CO2-eq)

0 Fossiel
Biobrandstof

Benzine(vervangers)

8.321

73,0

0 Fossiel
Biobrandstof

Vermeden
emissies
(kiloton
CO2-eq)
1.633

1.633

0
607

607

0
Totaal

2.240

Tabel 3.3 Vermeden verbrandingsemissies door inzet van biobrandstoffen in 2019

58

De gehanteerde emissiefactoren voor benzine en diesel zijn die uit de nationale rapportages in het kader van IPCC.
Bron: EmissieregistratieGeneral

Rapportage Energie en Vervoer 2019

45

Bijlagen

Rapportage Energie en Vervoer 2019

46

Bijlage I: Numerieke weergave en toelichting
figuren
Tabel I: Berekende energie-inhoud* van de biobrandstoffen voor 2011 - 2019 (figuur 1.5 en 1.6)
(Voor biobrandstoffen die daarvoor in aanmerking komen, is de energie-inhoud dubbel geteld)

Dieselvervangers

Biogas

Benzinevervangers

Biobrandstof

Energie
(TJ) 2011

Energie
(TJ) 2012

Energie
(TJ) 2013

Energie
(TJ) 2014

Energie
(TJ) 2015

Energie
(TJ) 2016

Energie
(TJ) 2017

ETOH enkeltellend

5.326,5

5.334,6

5.365,6

5.751,5

5.970,1

5.945,4

5.911,9

5.523,8

5.128

ETOH dubbeltellend

-

59,3

491,4

760,1

194,8

112,3

-

-

3.524

ETBE enkeltellend

0,8

33,8

97,0

9,8

15,4

31,8

37,8

818,9

28

MTBE dubbeltellend

827,5

845,9

268,5

32,7

-

-

-

-

-

MEOH dubbeltellend

153,8

83,5

189,9

16,7

-

-

Bionafta dubbeltellend

Energie
(TJ) 2018

Energie
(TJ) 2019

-

-

100

**

1.606,7

2.705

Biogas enkeltellend

-

96,1

36,5

0,0

-

0,4

-

-

*

Biogas dubbeltellend
***

693,7

694,1

700,7

475,0

352,4

361,0

451,4

602,7

1.568

Elektriciteit

-

-

-

2,5

1,2

38,1

70,8

340,0

788

FAEE enkeltellend

-

-

52,3

25,5

64,2

0,0

-

-

53

FAME enkeltellend****

7.354

5.010,7

3.919,5

2.059,5

1.811,3

37,2

*

487,2

1.427

FAME dubbeltellend****

6.871

9.119,2

12.244,4

14.741,2

19.342,8

22.459,3

26.162,4

31.236,8

33.140

HVO enkeltellend

16,8

124,7

45,4

7,9

0,6

8,7

-

0,9

-

HVO dubbeltellend*****

3,3

150,7

99,0

696,6

429,8

437,3

282,2

938,9

9.538

21.247,4

21.552,6

23.510,2

24.578,9

28.182,6

29.431,4

32.916,8

41.555,9

57.999,2

Eindtotaal

*		 < 0,05 TJ
**		 in 2017 werd bionafta bij de enkeltellende ETOH opgeteld
***		 Inclusief leveringen van bio-LNG
**** Inclusief leveringen van geraffineerde bio-olie
***** Inclusief leveringen van biokerosine

Rapportage Energie en Vervoer 2019

47

Tabel II: Grondstoffen per biobrandstof, geleverd aan de Nederlandse vervoersmarkt in 2019
(figuren 2.1, 2.2, 2.3)
Benzinevervangers

Geavanceerd

Conventioneel

Overige

Grondstoffen

Bioethanol

Dieselvervangers

Bionafta

FAME

Biogas

HVO

Van totaal

Biogas

Gebruikt frituurvet

-

100%

82,0%

85,8%

1,8%

63,4%

Dierlijk vet (cat. 1 of 2)

-

-

9,9%

-

-

5,6%

Maïs

38,9%

-

-

-

-

8,5%

Tarwe

20,3%

-

-

-

-

4,4%

Suikerbiet

5,9%

-

-

-

-

1,3%

Suikerriet

4,0%

-

-

-

-

0,9%

Gerst

4,0%

-

-

-

-

0,9%

-

-

1,3%

-

-

0,8%

Overig – gewassen **

0,2%

-

0,8%

-

-

0,5%

Laagwaardige zetmeelslurry

17,8%

-

-

-

-

3,9%

-

-

3,6%

6,9%

-

3,1%

Voedselafval

8,2%

-

-

-

5,4%

1,9%

Stedelijk afval

Zonnebloem

Afvalwater van
palmoliemolen

0,6%

-

-

0,0%

54,6%

1,5%

Tallolie

-

-

-

7,3%

-

1,1%

Gebruikte bleekaarde

-

-

1,9%

-

-

1,1%

Overig – afval *

0,2%

-

0,5%

-

38,3%

1,2%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

100%

*	Overig-afval: aardappelschillen, bermgras, cacaodoppen, dierlijk vet categorie 3, Fish Oil Ethyl Ester, Glycerine, lege
palmolietrossen, organisch afval van bedrijven, overige restproducten uit land en tuinbouw, mest, putvetten en
flotatieslib, zuiveringsslib RWZI/AWZI.
** Overige-gewassen zijn: koolzaad en triticale.
***	De gegevens voor bioethanol in deze tabel bestaat uit een samenvoeging van de eigenschappen van de brandstoffen
bioethanol, bio-MTBE en bio-methanol. De gegevens voor FAME in deze tabel bestaat uit een samenvoeging van de
eigenschappen van de brandstoffen FAME, FAEE en geraffineerde olie. De gegevens voor HVO in deze tabel bestaat uit
een samenvoeging van de eigenschappen van de brandstoffen HVO en biokerosine. De gegevens voor biogas in deze
tabel bestaat uit een samenvoeging van de eigenschappen van de brandstoffen biogas en LNG.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

48

Tabel III: Grondstoffen voor de biobrandstoffen die zijn geleverd aan de Nederlandse vervoersmarkt in
2011 – 2019 (zie figuur 2.5).
De waarden zijn genormaliseerd naar de totale hoeveelheid geleverd in 2015.
Grondstoffen

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Afvalwater van
palmoliemolen

0,00

0,00

0,00

0,00

0,02

0,00

0,00

0,03

0,05

Dierlijk vet

0,21

0,24

0,21

0,17

0,08

0,06

0,07

0,11

0,10

Gebruikt frituurvet

0,09

0,14

0,16

0,26

0,44

0,54

0,66

0,74

1,12

Maïs

0,29

0,19

0,08

0,09

0,11

0,12

0,11

0,14

0,15

Stedelijk afval

0,00

0,00

0,02

0,01

0,01

0,01

0,01

0,01

0,03

Suikerbiet

0,00

0,02

0,05

0,06

0,04

0,03

0,03

0,05

0,02

Suikerriet

0,01

0,01

0,06

0,04

0,06

0,06

0,04

0,03

0,02

Tallolie

0,02

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,03

0,02

Tarwe

0,01

0,05

0,06

0,07

0,11

0,11

0,15

0,13

0,08

Voedselafval

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,03

Overig*

0,03

0,01

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

Overig – gewassen**

0,01

0,03

0,02

0,02

0,11

0,02

0,00

0,03

0,04

Overig – afval***

0,03

0,06

0,08

0,11

0,02

0,04

0,00

0,04

0,11

Onbekend*

0,06

0,02

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

Eindtotaal

0,77

0,78

0,74

0,86

1,00

0,98

1,08

1,33

1,77

*	De categorieën “overig” en “onbekend” voor 2011 en 2012 zijn de als zodanig door de bedrijven gerapporteerde
grondstoffen.
**	De categorie ”Overig-gewassen” is een samenvoeging door de NEa van kleinere bijdragen van gewassen;
- in 2011: koolzaad, palmolie en soja
- in 2012: cassave, koolzaad en palmolie
- in 2013: soja en triticale
- in 2014: gerst, nectarinepitten, palmnoten/palmpitten
- in 2015: gerst
- in 2016: camelina, gerst, koolzaad/raapzaad
- In 2018: gerst, koolzaad, rogge, zonnebloem, soja en palmolie
- In 2019: koolzaad en triticale
*** De categorie ”Overig-afval” is een samenvoeging door de NEa van kleinere bijdragen van afvalstoffen / residuen;
- in 2011: glycerine
- in 2012: glycerine en stro
- in 2013: glycerine, stro en residuen van graan- en aardappelverwerking
-	in 2014: glycerine, residuen van graan- en aardappelverwerking, nectarinepitten, palmnoten en palmpitten en
vetzuren
- in 2015: lege vruchtbundels van palm, melasse en zuiveringsslib RWZI/AWZI
-	in 2016: afvalwater van palmoliemolen, alcoholcondensaat uit biergist, lege maïskolven, samengestelde
stromen, tallolie, en zuiveringsslib RWZI/AWZI
-	in 2017: afvalwater van palmoliemolen, samengestelde stromen, tallolie, zuiveringsslib RWZI/AWZI, GFT en de
biogene component van autobanden.
-	In 2018: bermgras, lege palmolietrossen, organisch afval van bedrijven, overige restproducten uit land en
tuinbouw, de biogene component van afgedankte autobanden, mest, gebruikte bleekaarde, laagwaardige
zetmeelslurry en zuiveringsslib RWZI/AWZI.
-	In 2019: aardappelschillen, bermgras, cacaodoppen, dierlijk vet categorie 3, Fish Oil Ethyl Ester, Glycerine, lege
palmolietrossen, organisch afval van bedrijven, overige restproducten uit land en tuinbouw, mest, putvetten en
flotatieslib, zuiveringsslib RWZI/AWZI.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

49

Tabel IV: Landen van herkomst per grondstof voor de biobrandstoffen geleverd aan de Nederlandse
vervoersmarkt in 2019 (figuur 2.8)

-

20,9%

-

-

-

-

29,7%

-

-

-

2,6%

China

-

-

-

-

-

-

17,5%

-

-

-

-

-

Duitsland

22,8%

6,1%

93,0%

0,4%

26,6%

-

13,0%

-

30,1%

-

-

-

29,6%

-

-

0,4%

Frankrijk

2,3%

0,4%

-

0,3%

72,9%

-

46,4%

-

2,3%

-

-

15,4%

-

-

-

-

Hongarije

3,0%

*

-

12,2%

-

-

-

-

0,1%

-

-

2,0%

-

-

-

-

Indonesië

-

3,2%

-

-

-

-

-

-

-

38,2%

-

-

-

-

-

-

Maleisië

-

2,8%

-

-

-

-

-

-

-

60,2%

80,9%

-

-

-

-

5,3%

Nederland

3,9%

7,1%

-

*

-

-

-

-

-

-

1,6%

19,9%

5,1%

91,6%

-

75,3%

Oostenrijk

-

*

-

-

-

-

-

-

-

-

-

33,0%

-

-

-

-

13,1%

*

-

1,9%

-

-

0,1%

-

30,4%

-

-

-

8,2%

-

-

0,2%

SaoediArabië

-

4,3%

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Spanje

3,0%

2,0%

-

8,5%

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

0,1%

Taiwan

-

6,7%

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Verenigd
Koninkrijk

10,6%

6,0%

-

-

-

-

0,2%

-

-

-

-

-

-

-

-

Verenigde
Staten

-

13,8%

-

61,2%

-

-

-

-

-

-

-

-

-

8,4%

38,7%

2,8%

Overige
****

31,1%

10,%

7,0%

15,6%

-

100%

19,4%

100%

37,1%

1,7%

-

-

57,0%

-

61,3%

13,3%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

Polen

Tallolie

Voedsel­afval

Tarwe

Suiker­riet

Maïs

Overig
afval **

0,5%

-

Stedelijk afval

-

-

Zonne­bloem

-

34,6%

Suiker­biet

2,2%

0,1%

Gerst

10,2%

Gebruikt f
rituurvet

België

Dierlijk vet
(cat. 1/ 2)

Laagwaardige
zetmeelslurry

Geavanceerd

Gebruikte
bleekaarde

Conventioneel

Afvalwater
palmoliemolen

Overige

Overig
gewassen ***

Land

* 		 minder dan 0,05%
**		Overig – afval: aardappelschillen, bermgras, cacaodoppen, dierlijk vet categorie 3, fish oil ethyl ester, glycerine,
lege palmolietrossen, organisch afval van bedrijven, overige restproducten uit land en tuinbouw, mest, putvetten
en flotatieslib en zuiveringsslib.
*** 		Overig – gewassen: koolzaad en triticale.
****	Overige landen: Andorra, Argentinië, Aruba, Australië, Azerbeidzjan, Bahrein, Bolivia, Bonaire, St. Eustatius
en Saba, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije, Cambodja, Canada, Chili, Colombia, Costa Rica, Cyprus, Denemarken,
Ecuador, Egypte, Estland, Finland, Georgië, Ghana, Griekenland, Guatemala, Hong Kong, Ierland, Iran, Italië,
Japan, Jordanië, Koeweit, Kroatië, Libanon, Litouwen, Luxemburg, Marokko, Mexico, Mozambique, Myanmar,
Nicaragua, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Oekraïne, Oman, Panama, Paraguay, Peru, Portugal, Puerto Rico, Qatar,
Roemenië, Rusland, Singapore, Slovenië, Slowakije, St. Lucia, St. Kitts en Nevis, Suriname, Syrië, Tanzania,
Thailand, Trinidad en Tobago, Tsjechië, Tunesië, Turkije, Verenigde Arabische Emiraten, Vietnam, Wit-Rusland,
Zuid-Afrika, Zuid-Korea, Zweden, Zwitserland.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

50

Tabel V: Regio’s van herkomst van de grondstoffen voor de biobrandstoffen geleverd aan de Nederlandse
vervoersmarkt in 2011-2019 (figuur 2.9). De waarden zijn genormaliseerd naar de totale hoeveelheid
geleverd in 2015.
Regio’s

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Nederland

0,16

0,15

0,16

0,13

0,10

0,08

0,09

0,12

0,14

West-Europa

0,26

0,38

0,37

0,37

0,44

0,36

0,35

0,44

0,47

Oost-Europa

0,02

0,06

0,06

0,10

0,14

0,16

0,15

0,15

0,12

Noord-Amerika

0,29

0,16

0,03

0,03

0,08

0,12

0,16

0,14

0,26

Zuid-Amerika

0,01

0,01

0,06

0,06

0,08

0,10

0,06

0,06

0,03

ZO-Azië

*

0,01

0,02

0,09

0,06

0,03

0,02

0,09

0,15

Azië (overig)

-

*

0,04

0,07

0,08

0,13

0,24

0,32

0,59

Oceanië

-

-

*

0,01

0,01

*

*

0,01

*

Afrika

-

-

*

*

0,01

*

0,01

0,01

0,02

Overig**

0,02

-

-

-

-

-

-

-

-

Onbekend**

0,01

0,01

-

-

-

-

-

-

-

Eindtotaal

0,77

0,78

0,74

0,86

1,00

0,98

1,08

1,33

1,77

*
< 0,005
**	De categorieën “overig” en “onbekend” voor 2011 en 2012 zijn de als zodanig door de bedrijven gerapporteerde
grondstoffen.

Tabel VI: Regio’s van herkomst van gebruikt frituurvet voor de biobrandstoffen geleverd aan de Nederlandse
vervoersmarkt in 2011-2019 (figuur 2.10). De waarden zijn genormaliseerd naar de totale hoeveelheid
geleverd in 2015.
Regio’s

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Nederland

0,13

0,13

0,07

0,10

0,19

0,15

0,17

0,22

0,18

West-Europa

0,06

0,10

0,13

0,17

0,32

0,40

0,30

0,32

0,46

Oost-Europa

-

*

*

0,02

0,03

0,07

0,02

0,01

0,02

Noord-Amerika

*

0,08

0,03

0,03

0,17

0,21

0,35

0,30

0,36

Zuid-Amerika

-

*

*

0,03

0,03

0,05

0,04

0,03

0,02

ZO-Azië

-

*

0,03

0,08

0,05

0,04

0,05

0,07

0,18

Azië (overig)

-

0,01

0,10

0,15

0,19

0,30

0,54

0,69

1,29

Oceanië

-

-

*

*

*

*

*

*

*

Afrika

-

-

0,01

0,00

0,02

0,01

0,02

0,03

0,03

0,20

0,32

0,36

0,60

1,00

1,23

1,49

1,68

2,55

Eindtotaal
* < 0,005

Rapportage Energie en Vervoer 2019

51

Tabel VII: Duurzaamheidssystemen toegepast voor het aantonen van de duurzaamheid van biobrandstoffen
die zijn geleverd aan de Nederlandse vervoersmarkt in 2011-2019. De waarden zijn genormaliseerd naar de
totale hoeveelheid geleverd in 2015.
Duurzaamheids­
systeem

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

ISCC EU

0,45

0,60

0,72

0,76

0,99

0,97

1,07

1,32

1,73

2BSvs

0,01

0,01

*

0,02

-

-

-

-

-

Biograce

-

*

-

-

-

-

-

-

-

Bonsucro

-

*

*

0,01

-

-

-

-

-

DCB

0,22

0,14

-

-

-

-

-

-

-

Ensus

*

-

*

-

-

-

-

-

-

NTA8080/Better
Biomass

-

0,02

0,02

0,02

0,01

0,01

0,01

0,02

*

0,01

*

-

0,02

-

-

-

-

-

*

0,01

*

0,03

-

-

-

-

-

RSB

-

-

-

*

-

-

-

-

*

RSPO

*

-

-

-

-

-

-

-

-

RTRS

*

-

-

-

-

-

-

-

-

0,05

-

-

-

-

-

-

-

-

RBSA
RED Cert

Overig**
Onbekend**

0,03

*

-

*

-

-

-

-

-

Eindtotaal

0,77

0,78

0,74

0,86

1,00

0,98

1,08

1,33

1,77

*
< 0,005
**	De categorieën “overig” en “onbekend” voor 2011 en 2012 zijn de als zodanig door de bedrijven
gerapporteerde grondstoffen.
2BSvs
Biomass Biofuel Sustainability voluntary scheme; duurzaamheidssysteem
BioGrace Duurzaamheidssysteem voor het maken van geharmoniseerde broeikasgasemissieberekeningen voor
biobrandstoffen, voortkomend uit het EU-gefinancierde project BioGrace (Project Harmonised Calculations of
Biofuel Greenhouse Gas Emissions in Europe)
Bonsucro Duurzaamheidssysteem ontstaan uit het Better Sugarcane Initiative
DCB
Double counting biofuels; aanduiding voor Verificatieprotocol dubbeltelling biobrandstoffen
Ensus
Duurzaamheidssysteem voor bioethanolproductie
ISCC EU	International Sustainability and Carbon Certification; duurzaamheidssysteem van onafhankelijke multistakeholder organisatie
NTA8080 Nederlands duurzaamheidssysteem tegenwoordig werkend onder de naam “Better Biomass”
RBSA
RED Bioenergy Sustainability Assurance; duurzaamheidssysteem opgezet door Spaanse partij
RED Cert Duurzaamheidssysteem opgericht door Duitse partijen
RSB	Round table on Sustainable Biofuels EU RED, duurzaamheidssysteem ontwikkeld door een internationaal
multi-stakeholder initiatief

Rapportage Energie en Vervoer 2019

52

Bijlage II: Begrippenlijst
Biogas	Aardgas uit het gastransportnet (CNG) voor vervoer, dat is vergroend met garanties
van oorsprong (Vertogascertificaten)
BioGrace 	Duurzaamheidssysteem voor het maken van geharmoniseerde
broeikasgasemissieberekeningen voor biobrandstoffen, voortkomend uit het
EU-gefinancierde project BioGrace (Project Harmonised Calculations of Biofuel
Greenhouse Gas Emissions in Europe)
CO2-eq

CO2-equivalenten; broeikasgasemissie uitgedrukt in CO2-eenheden

ETBE

Ethyl tertiairbutylether (benzinevervanger)

ETOH

Ethanol (benzinevervanger)

FAEE

Fatty acid ethyl ester (dieselvervanger)

FAME

Fatty acid methyl ester (dieselvervanger)

FQD

Fuel Quality Directive (Richtlijn brandstofkwaliteit, 2009/30/EG)

HBE	Hernieuwbare brandstofeenheid, die staat voor 1 gigajoule (GJ) hernieuwbare energie
geleverd aan de Nederlandse vervoersmarkt
HBE-C	Hernieuwbare brandstofeenheid-conventioneel;
staat voor 1 gigajoule (GJ) biobrandstof geproduceerd uit gewassen, welke is geleverd
aan de Nederlandse vervoersmarkt
HBE-G	HBE-Geavanceerd;
staat voor 1 gigajoule (GJ) biobrandstof geproduceerd uit grondstoffen die genoemd
zijn in bijlage IX onderdeel A van de Richtlijn hernieuwbare energie, welke is geleverd
aan de Nederlandse vervoersmarkt
HBE-O	HBE-Overige;
staat voor 1 gigajoule (GJ) biobrandstof van grondstoffen die genoemd zijn in bijlage
IX onderdeel B van de Richtlijn hernieuwbare energie welke geleverd is aan de
Nederlandse vervoersmarkt, dan wel elektriciteit geleverd aan wegvoertuigen in
Nederland
HVO	Hydrotreated vegetable oil (dieselvervanger gebaseerd op gehydrogeneerde
plantaardige olie)
ISCC EU	International Sustainability and Carbon Certification; duurzaamheidssysteem van
onafhankelijke multi-stakeholder organisatie
Jaarverplichting	Verplichting uit de regelgeving voor hernieuwbare energie vervoer, dat de
geleverde benzine en diesel aan de NL vervoersmarkt voor een bepaald aandeel uit
hernieuwbare energie moet bestaan
MTBE

Methyl tertiairbutylether (benzinevervanger)

MEOH

Methanol (benzinevervanger)

RED

Renewable Energy Directive (Richtlijn voor hernieuwbare energie, 2009/28/EG)

REV

Register Energie voor Vervoer dat wordt beheerd door de NEa

Rapportage Energie en Vervoer 2019

53

Bijlage III: Toelichting wettelijk kader en
rekensystematiek reductieverplichting
Uitleg systematiek Energie voor Vervoer – jaarverplichting
Bedrijven die brandstoffen leveren aan vervoer zijn verplicht een jaarlijks toenemend aandeel hernieuwbare
energie in te zetten: van 8,5% in 2018 oplopend naar 16,4% in 2020. Dit is de jaarverplichting, die
betrekking heeft op benzine en diesel die zijn geleverd aan vervoersbestemmingen waarvoor een
verplichting geldt. Naast biobrandstoffen, kan er ook elektriciteit worden ingezet om dit doel te halen.
Naast de totale jaarverplichting gelden er vanaf 2018 tevens een subdoelstelling voor de inzet van
geavanceerde biobrandstoffen (gedefinieerd in Bijlage IX deel A van de Richtlijn hernieuwbare energie)
en een limiet op de inzet van conventionele biobrandstoffen. Onderstaande tabel geeft een overzicht van
de jaarverplichting met subdoelstelling voor geavanceerde biobrandstoffen en limiet voor conventionele
biobrandstoffen59.
2018

2019

2020

Totaal

8,5%

12,5%

16,4%

Minimum geavanceerd

0,6%

0,8%

1,0%

Maximum conventioneel

3,0%

4,0%

5,0%

Verplichte aandelen hernieuwbare energie in vervoer
In de periode van 2015 t/m 2017 gold de jaarverplichting alleen op benzine- en dieselleveringen aan wegen spoorvoertuigen. Vanwege de nieuwe wet- en regelgeving geldt vanaf 2018 de jaarverplichting ook
over de volumes benzine en diesel die zijn geleverd aan niet voor de weg bestemde mobiele machines,
landbouwtrekkers, bosbouwmachines en pleziervaartuigen (wanneer niet op zee).
Voldoen aan de jaarverplichting
Bedrijven moeten vóór 1 maart hun benzine- en dieselleveringen van het voorgaande jaar rapporteren in
het NEa Register Energie voor Vervoer (REV). Het REV berekent aan de hand van de opgegeven volumes voor
elk bedrijf de corresponderende hoeveelheid energie in gigajoules (GJ). Het verplichte aandeel hernieuwbare
energie (zie tabel hierboven) van deze berekende hoeveelheid energie is de jaarverplichting van elk bedrijf
en wordt uitgedrukt in ‘hernieuwbare brandstofeenheden’ (HBE’s). Vanwege de subdoelstelling en de
limiet, worden drie soorten HBE’s onderscheiden: HBE-Geavanceerd, HBE-Conventioneel en HBE-Overig.
Bedrijven voldoen aan hun jaarverplichting als zij uiterlijk op 1 april de voldoende HBE’s van de juiste soort
op hun REV-rekening hebben staan, rekening houdend met de limiet en subdoelstelling. Om voldoende
HBE’s op rekening te hebben staan, kunnen bedrijven kiezen of zij zelf hernieuwbare energie leveren en
registeren (inboeken) en zo HBE’s creëren, of dat zij HBE’s kopen van andere bedrijven.
HBE’s worden gecreëerd wanneer er hernieuwbare energie aan de Nederlandse vervoersmarkt wordt
geleverd en geregistreerd in het REV. Dit heet inboeken (zie hieronder). Eén HBE komt overeen met 1 GJ
geleverde hernieuwbare energie aan de Nederlandse vervoersmarkt. De energie-inhoud van biobrandstoffen
op basis van afvalstromen en residuen komt daarbij in aanmerking om dubbel geteld te worden.
De Nederlandse overheid zet met de uitvoeringssystematiek Energie voor Vervoer dus een handelssysteem
in, waarbij de deelnemers gezamenlijk op de meest kosteneffectieve wijze hun verplichte aandeel
hernieuwbare energie kunnen leveren.
59

Geavanceerde biobrandstoffen komen in aanmerking voor dubbeltelling. Omdat de Europese doelstelling gericht is op het
0,5% fysiek geleverde energie, is in de Nederlandse doelstelling van 1% rekening gehouden met deze dubbeltelling.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

54

Inboeken
Leveringen van vloeibare en gasvormige biobrandstoffen, vloeibare hernieuwbare brandstoffen en
het hernieuwbare deel van elektriciteit kunnen worden ingeboekt in het REV. Inboekers ontvangen na
het inboeken van hun leveringen HBE’s op hun rekening in het REV, die zij kunnen inzetten voor hun
eigen jaarverplichting of verhandelen met andere rekeninghouders. De deadline voor het inboeken van
leveringen die zijn gedaan in een kalenderjaar, is 1 maart in het volgende jaar. De bedrijven moeten de
juistheid van de ingeboekte gegevens van de hernieuwbare energie voor 1 april laten controleren door een
inboekverificateur.
Vanwege de subdoelstelling voor geavanceerde biobrandstoffen en de limiet op conventionele
biobrandstoffen, wordt onderscheid gemaakt in HBE-Geavanceerd (HBE-G), HBE-Conventioneel (HBE-C) en
HBE-Overig (HBE-O). De oorsprong van de ingeboekte hernieuwbare energie bepaalt de soort HBE die wordt
gecreëerd, zie onderstaande tabel.
Soort HBE

Ontstaat door inboeking
van levering

Nadere omschrijving

HBE - Geavanceerd

Vloeibare of gasvormige geavanceer- Biobrandstof geproduceerd uit grondstoffen
de biobrandstof
vermeld in bijlage IX, deel A van de Richtlijn
hernieuwbare energie. De minister stelt grondstoffen die vallen onder de categorie ‘biomassafractie van industrieel afval’ (onderdeel d), vast
in bijlage 5 van de regeling energie vervoer
Vloeibare of gasvormige hernieuwbare brandstof

Brandstof waarvan de energie-inhoud afkomstig
is van andere hernieuwbare energiebronnen dan
biomassa

HBE - Conventioneel

Vloeibare of gasvormige conventionele biobrandstof

Biobrandstof geproduceerd uit landbouw- en
energiegewassen

HBE - Overig

Vloeibare of gasvormige
overige biobrandstof

Biobrandstof geproduceerd uit grondstoffen
vermeld in bijlage IX, deel B van de Richtlijn
hernieuwbare energie
Biobrandstof geproduceerd uit grondstoffen die
NIET zijn vermeld in bijlage IX van de Richtlijn
hernieuwbare energie en NIET voortkomen uit
landbouw- en energiegewassen

Elektriciteit

Oorsprong van de verschillende soorten HBE’s
Er zijn voorwaarden verbonden aan de inboekende bedrijven en aan de in te boeken hernieuwbare
energie. Zo mogen bedrijven alleen biobrandstoffen inboeken in het REV als zij voldoen aan de Europese
duurzaamheidseisen. Bedrijven moeten de duurzaamheidskenmerken opvoeren bij hun inboekingen
in het REV: grondstoffen, land van herkomst van de grondstoffen, CO2-emissie en toegepaste
duurzaamheidssystemen. Een belangrijke eis is verder dat de hoeveelheid ingeboekte vloeibare biobrandstof
aantoonbaar moet zijn ‘uitgeslagen tot verbruik’ aan vervoer in Nederland.
Bij de inboeking van een biobrandstof die is geproduceerd uit afvalstromen en residuen wordt een dubbel
aantal HBE’s bijgeschreven, als de inboeker over een verklaring van een dubbeltellingsverificateur beschikt.
Voor biobrandstoffen die in aanmerking komen voor bijschrijving van HBE-G en HBE-O, dient de inboeker
tevens te beschikken over een non-modificatieverklaring waaruit blijkt dat grondstoffen niet moedwillig
bewerkt zijn.

Rapportage Energie en Vervoer 2019

55

Uitleg systematiek Energie voor Vervoer – reductieverplichting
Naast de jaarverplichting moeten bedrijven die brandstoffen leveren aan vervoer er ook voor zorgen
dat de broeikasgasuitstoot van hun brandstoffen vanaf 2020 met 6% verminderd is ten opzichte van
de uitgangswaarde voor 2010 van 94,1 gram CO2-eq/MJ. Dit is de reductieverplichting, die betrekking
heeft op benzine en diesel die zijn geleverd aan weg- en spoorvoertuigen, niet voor de weg bestemde
mobiele machines, landbouwtrekkers, bosbouwmachines en pleziervaartuigen (wanneer niet op zee). De
reductieverplichting gaat over de vermindering van de broeikasgasuitstoot in de gehele brandstofketen:
vanaf de winning tot en met de toepassing in vervoer. Naast biobrandstoffen en elektriciteit, kunnen ook
“betere” fossiele brandstoffen (zoals LPG, LNG en CNG) worden ingezet om dit doel te halen.
Voldoen aan de reductieverplichting
Bedrijven moeten vóór 1 maart hun brandstofleveringen van het voorgaande jaar rapporteren in het NEa
Register Energie voor Vervoer (REV). Het REV berekent aan de hand van de opgegeven volumes voor elk
bedrijf de corresponderende hoeveelheid energie in gigajoule (GJ). Voor het jaar 2020 berekent het REV
de reductieverplichting als volgt: de hoeveelheid energie wordt per brandstof vermenigvuldigd met de
standaardemissiefactor (in gram CO2-eq/MJ) voor die brandstof. De resulterende hoeveelheid CO2 is de
berekende uitstoot voor 2020 (waarbij de “betere” fossiele brandstoffen zorgen voor een verlaging van
de uitstoot). Deze wordt vergeleken met de toegestane uitstoot voor 2020: de totale hoeveelheid energie
vermenigvuldigd met 88,45 gram CO2-eq/MJ. Het verschil is de reductieverplichting in kilogrammen CO2.
Voor het voldoen aan de reductieverplichting is gekozen voor een eenvoudige systematiek die aansluit bij
de HBE-systematiek. Bedrijven zullen via hun jaarverplichting voor 2020 ook geheel of grotendeels aan
hun reductieverplichting voldoen. Dit komt doordat een HBE ook zal staan voor een bepaalde reductie
van de broeikasgasuitstoot. Door het inleveren van voldoende HBE’s voor de jaarverplichting, levert het
bedrijf ook kilogrammen CO2 in voor de reductieverplichting. Alle HBE’s krijgen hiertoe, ongeacht hun
soort, één emissiereductiebijdrage in kilogrammen CO2 toegekend. De NEa maakt de waarde voor de HBEreductiebijdrage jaarlijks op 1 april bekend. De waarde is gebaseerd op de verschillende brandstofbijdragen
aan de vermindering van broeikasgasuitstoot. Voor de ingeboekte hernieuwbare energie gaat het om de
gerapporteerde hoeveelheden en emissiefactoren van het voorafgaande kalenderjaar. Voor de “betere
fossiele” brandstoffen (LPG, LNG en CNG) gaat het om de aan vervoer geleverde hoeveelheden van het
daaraan voorafgaande kalenderjaar en standaardemissiefactoren.
Bedrijven voldoen in 2020 aan hun reductieverplichting als zij uiterlijk op 1 april 2021 voldoende HBE’s van
de juiste soort op hun REV-rekening hebben staan.
Onderstaande figuur illustreert de systematiek Energie voor Vervoer zoals die vanaf 2018 geldt, zowel voor
de jaarverplichting als de reductieverplichting.

Figuur 0.1 Systematiek Energie voor Vervoer vanaf 2018

Rapportage Energie en Vervoer 2019

56