2021D34955

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 23 september 2021 enkele
vragen en opmerkingen aan de Staatssecretarissen van Financiën
voorgelegd over hun op 10 september 2021 toegezonden brief inzake
Voortgang vormgeving inspectie belastingen, toeslagen en douane
(Kamerstuk 31 066, nr. 883).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tielen
De griffier van de commissie,
Weeber

nds-tk-2021D34955

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de «Voortgang
vormgeving inspectie belastingen, toeslagen en douane» en hebben een
aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie zijn positief over de komst van een inspectie
belastingen, toeslagen en douane (IBTD). Zij zijn van mening dat dit zou
kunnen bijdragen aan een verbetering van de juridische- en bedrijfsvoeringsaspecten van de verschillende diensten. De leden van de VVD-fractie
hebben echter zorgen en vragen bij de onafhankelijkheid van de IBTD. De
IBTD wordt zo vormgegeven dat het onderdeel is van het Ministerie van
Financiën (ook al wordt de IBTD op een andere plek gehuisvest). Kan het
kabinet verzekeren dat de IBTD echt onafhankelijk van het ministerie, de
Belastingdienst en andere departementen kan opereren? Is ook
overwogen om de IBTD op andere wijze te organiseren en meer op
afstand te zetten van het Ministerie van Financiën?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister de IBTD aanwijzingen
kan geven, maar niet specifiek een onderzoek kan stoppen of tegenhouden. Hoe verhoudt de IBTD zich tot bijvoorbeeld de secretarisgeneraal (sg) van het ministerie? Heeft de sg dezelfde beperkingen? Hoe is
de verhouding tussen de sg en de bestuursraad van het ministerie en de
IBTD, kijkend naar de (on)afhankelijkheid? In hoeverre wordt geëvalueerd
of de IBTD op termijn over voldoende mankracht en middelen beschikt?
Wie beslist (uiteindelijk) over de budgetten van de IBTD? Wat is de rol van
de Kamer daarbij?
Over de informatievoorziening aan de IBTD vragen de leden van de
VVD-fractie hoe het kabinet kan garanderen dat de IBTD onbeperkt en
onbelemmerd toegang heeft tot alle informatie binnen de diensten en alle
medewerkers van de diensten. Hoe kijkt het kabinet naar de positie van de
ambtenaren/medewerkers hierin? Kan het kabinet verzekeren dat de
medewerkers niet «tussen twee vuren in zullen komen te zitten»?
Wanneer is er meer duidelijkheid over de juridische borging van de
informatievoorziening die de kwartiermaker op dit moment aan het
uitzoeken is? In hoeverre en hoe zal de ITBD consulteren met andere
stakeholders (buiten ambtenarij en/of politiek)?
De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet kan ingaan op de
werving van het personeel voor de IBTD. Wat is de huidige stand van
zaken? Worden oud-werknemers van de Belastingdienst of van de
departementen geworven? Of juist niet? Is het mogelijk dat er een situatie
ontstaat dat de IBTD en de Belastingdienst uit dezelfde «pool» van
werkzoekenden aan het werven is? Kan het kabinet uitvoerig toelichten
hoe de IBTD zich verhoudt tot de Algemene Bestuursdienst? Met name
graag aandacht hierbij voor de onafhankelijkheid van het (hogere kader)
binnen de IBTD.
De leden van de VVD-fractie vragen tot slot, met betrekking tot de
communicatie, of er bij de IBTD ook de mogelijkheid komt voor burgers
om vragen te stellen of problemen aan te kaarten, bijvoorbeeld in de vorm
van een vragen- of klachtenformulier. Is het dan ook mogelijk voor
medewerkers van de verschillende departementen of de Belastingdienst
om hier (anoniem) problemen aan te kaarten?

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de fractie van D66 lezen tevreden dat al veel aandacht is
geschonken aan de vormgeving van de onafhankelijkheid van de inspectie
belastingen, toeslagen en douane. Desalniettemin hebben zij zorgen over
de waarborgen van deze onafhankelijkheid. Kan het kabinet een vergelijking geven van de governance van de IBTD ten opzichte van andere
rijksinspecties, zoals de Inspectie Justitie en Veiligheid? Kan het kabinet
dezelfde vergelijking maken voor de instrumenten die deze inspecties tot
hun beschikking hebben?
De leden van de fractie van D66 lezen dat de Minister op verzoek van de
inspecteur-generaal alle rapporten van de IBTD naar de Kamer stuurt. Is
overwogen om de inspecteur-generaal de autonome bevoegdheid te
geven om rapporten aan de Kamer te sturen? Dit zou in de ogen van de
leden van de fractie van D66 de onafhankelijke positie van de inspecteurgeneraal versterken. Waarom is deze bevoegdheid (nog) niet toegekend?
De leden van de fractie van D66 vragen zich ten slotte af hoe het risico van
ministeriële of ambtelijke inmenging verder gemitigeerd wordt. Een
slager kan zijn of haar eigen vlees tenslotte niet keuren. Is ervoor gekozen
om een afkoelingsregeling in te stellen tussen personeel van de IBTD en
personeel van het ministerie met zijn uitvoeringsorganisaties? Wat zijn de
afwegingen geweest voor deze keuze? Hoe is dat te vergelijken met het
beleid van andere ministeries?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV hebben kennisgenomen van de brief
over de Voortgang vormgeving inspectie belastingen, toeslagen en
douane. Zij zien af van het leveren van een inbreng voor dit schriftelijk
overleg.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de voortgangsrapportage inspectie belastingen, toeslagen en douane (IBTD). Zij zijn
positief over de oprichting van deze inspectie; in de voortgangsrapportage
zien zij echter enkele elementen die spanning kunnen opleveren met het
gezamenlijke doel van het herstellen van vertrouwen van burgers en
bedrijven in de overheid. Zij hebben daarover enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie memoreren dat onlangs een gesprek heeft
plaatsgevonden met de nieuw aangestelde kwartiermaker en de vaste
commissie voor Financiën, waarin aandacht is gevraagd voor het borgen
van de onafhankelijkheid van de IBTD, mede gelet op het feit dat deze
inspectie onderdeel gaat uitmaken van het ministerie waar zij juist toezicht
op zal houden. In de voortgangsrapportage wordt gesteld: «uiteindelijk is
de borging van de onafhankelijkheid van een inspectie vooral een kwestie
van houding en gedrag, van zowel de inspectie zelf als van het ministerie
en de bewindspersonen». Wel wordt aangegeven: «Het kan daarbij
evenwel helpen een aantal zaken formeel vast te leggen». De leden van de
CDA-fractie onderschrijven die opstelling, aangezien een van de redenen
dat de Kamer deze inspectie wil juist is om controle te houden op de
houding en het gedrag van de Belastingdienst naar burgers en bedrijven
in zijn algemeenheid. Ten aanzien van de formele vastlegging zouden de
leden van de CDA-fractie willen voorstellen een aantal zaken enigszins
anders vast te leggen dan voorgesteld, om de onafhankelijkheid nog beter
te borgen.

3

Ten eerste zouden de leden van de CDA-fractie, in plaats van dat de
Minister goedkeuring van het werkprogramma alleen kan onthouden op
grond van ondeugdelijke totstandkoming, liever zien dat goedkeuring
voor het werkprogramma niet sec bij de Minister ligt, maar dat de
Minister de Kamer raadpleegt, alvorens daaraan wel of geen goedkeuring
te geven en dat de Minister de Kamer ook van toelichting voorziet
wanneer hij de totstandkoming van het rapport ondeugdelijk acht.
Ten tweede willen de leden van de CDA-fractie graag dat de bewindspersoon de rapporten van de IBTD niet alleen doorstuurt naar de Kamer
als de inspecteur-generaal daarom verzoekt, maar dat de rapporten te
allen tijde naar de Kamer worden doorgestuurd.
Deze leden van de CDA-fractie vernemen graag hoe de Staatssecretarissen en de kwartiermaker naar deze twee voorstellen kijken.
De leden van de CDA-fractie lezen voorts dat de IBTD geen eigen
begrotingsartikel krijgt, met als reden dat is besloten eenzelfde
vormgeving te kiezen als de Inspectie SZW, het Centraal Planbureau en de
Autoriteit Consument en Markt. De leden van de CDA-fractie menen dat
het karakter van genoemde organisaties wel anders is dan dat van de
IBTD, omdat zij niet (alleen maar) toezicht houden op het functioneren van
de eigen organisatie. Graag ontvangen de leden van de CDA-fractie een
nadere toelichting waarom de IBTD geen eigen begrotingsartikel krijgt om
de onafhankelijkheid nog beter te borgen. Deze leden vragen of er andere
inspecties binnen de rijksoverheid zijn die wel een eigen begrotingsartikel
hebben, en zo ja welke dat zijn. En waarom is daar in dit geval niet voor
gekozen?
Ten aanzien van het contact met de Kamer lijkt het de leden van de
CDA-fractie goed dat de Minister vooral toestemming verleent voor elk
verzoek van de Kamer in gesprek te kunnen treden met de inspecteurgeneraal en eveneens dat de inspecteur-generaal daarin naast feitelijke
informatie ook de zijn oordelen op basis van het onderzoek door de IBTD
kan bespreken.
Voorts zijn de leden van de CDA-fractie benieuwd hoe de IBTD haar
informatie verkrijgt, om in kaart te kunnen brengen waar de grootste
risico’s voor de maatschappij zitten. Deze leden zijn het met de voortgangsrapportage eens dat een belangrijke vraag daarbij is hoe de IBTD
het perspectief van met name de burger op een goede manier in beeld
krijgt. Zijn hiervoor signalen van vertegenwoordigers of panels/
burgerberaden voldoende? Hoe kunnen die een goede afspiegeling
vormen van de bevolking? Hoe bezien de Staatssecretarissen en de
kwartiermaker in dat opzicht bijvoorbeeld een meer vrijblijvende
methode, zoals een meldpunt? Ook zijn deze leden benieuwd wat voor
ideeën de kwartiermaker heeft bij de pilotonderzoeken. Kunnen de
Staatssecretarissen of de kwartiermaker hier al meer informatie over
geven?
Voor wat betreft de informatievoorziening aan IBTD zullen signalen vanuit
medewerkers van de diensten en de samenleving voor de IBTD een
belangrijke informatiebron vormen. De IBTD zal die serieus mee moeten
nemen als input voor de risicoanalyse en dit zal ook naar buiten toe
uitgedragen worden. De leden van de CDA-fractie onderschrijven dit.
Graag zouden zij horen hoe dit georganiseerd gaat worden. Een website
en een mailadres hebben is immers niet voldoende. Heeft de IBTD ook
een kanaal voor (vertrouwelijke) signalen uit de organisatie? Hoe worden
medewerkers van de diensten die signalen afgeven beschermd? En hoe
worden signalen vanuit de samenleving ontvangen?

4

De leden van de CDA-fractie waarderen het overigens zeer dat de
conceptregeling aan de Tweede Kamer wordt gestuurd ter eventuele
bespreking, alvorens de regeling van kracht wordt.
Tot slot lezen de leden van de CDA-fractie dat de inspectie hoopt te starten
met zo’n 20–25 medewerkers. Dit lijkt de leden van de CDA-fractie een
beperkt aantal om toezicht te houden op de verschillende onderdelen van
de grote Belastingdienst. Hoeveel medewerkers denkt de kwartiermaker
nodig te hebben voor de grote taak die de IBTD te wachten staat? Blijft de
inspectie voorlopig van deze grootte, of wordt toegewerkt naar het
aannemen van meer medewerkers? Wat is het functieprofiel voor de
inspecteur-generaal? Hoe wordt geborgd dat deze een kritische en frisse
blik heeft op de overheidsorganisaties?
Vragen en opmerkingen van de leden van de Groep Van Haga
De leden van de Groep Van Haga hebben kennisgenomen van de brief
over de Voortgang vormgeving inspectie belastingen, toeslagen en
douane. Zij zien af van het leveren van een inbreng voor dit schriftelijk
overleg.

5