Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1635
Vragen van de leden Haverkamp en
Ferrier (beiden CDA) aan de
ministers van Buitenlandse Zaken en
voor Ontwikkelingssamenwerking
over de gedeeltelijke opschorting van
het Wereldvoedselprogramma van de
VN in Zuid-Somalië. (Ingezonden
7 januari 2010)
1
Kent u het bericht «WFP schort werk
in Zuid-Somalië op»1 vanwege
bedreigingen, waardoor ongeveer
1 miljoen mensen niet bereikt kunnen
worden?
2
Hoe beoordeelt u deze recente
ontwikkelingen en de nu ontstane
situatie? Wat betekent dit concreet
voor de bevolking in Zuid-Somalië?
Zijn er naast het WFP2 andere
organisaties die zich het lot van de
Somalische bevolking hebben
aangetrokken en willen én kunnen
voorzien in de behoefte aan voedsel?
3
Indien die organisaties er zijn, bent u
dan voornemens om hen (nog)
intensiever te gaan ondersteunen? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, op welke
wijze zal die ondersteuning
plaatsvinden?
4
Bent u bereid deze kwestie aan de
orde te stellen bij de Afrikaanse Unie
(AU) en aan te dringen op een
spoedige oplossing, onder andere bij
het debat over mogelijke verlenging

KVR39428
2010Z00174
0910tkkvr1635
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

van het mandaat van AMISOM (dat
afloopt op 31 januari 2010) waarvan
een van de taken is te assisteren bij
het creëren van een veilige omgeving
voor humanitaire hulpverlening? Zo
ja wat zal uw inzet zijn en op welke
termijn zal dit gesprek plaatsvinden?
Zo nee, waarom ziet u geen rol weg
weggelegd voor de AU?
5
Hoe verhoudt dit zich tot uw
antwoorden op feitelijke vragen3 en
schriftelijke vragen4 dat ondanks de
hoge mate van onveiligheid en de
aanwezigheid van milities, Nederland
meent dat de humanitaire
hulpverlening onder deze complexe
omstandigheden in het veld
vooralsnog mogelijk is en dat
voedselhulp bij de doelgroepen
terecht komt?
6
Wat gebeurt er met de aangeleverde
voedselhulp nu deze niet
gedistribueerd kan worden?
7
Wat betekent de opschorting van de
voedselhulp voor de EU operatie
Atalanta in het algemeen en in het
bijzonder voor de (aanstaande)
Nederlandse maritieme bijdrage
hieraan, die tot een van de
hoofdtaken heeft maritieme
bescherming te bieden aan
humanitaire transporten van het
WFP?
8
Heeft er overleg plaatsgevonden
tussen het WFP en de EU voordat het

WFP tot haar besluit is gekomen? Zo
nee, ben u van mening dat dit overleg
wel plaats had moeten vinden?
1

Reformatorisch Dagblad, 5 januari 2010 en
news.bbc.co.uk, 5 januari 2010.
WFP: World Food Programme van de
Verenigde Naties.
3
Kamerstuk 29 521, nr. 126.
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2009–2010, nr. 383.
2

Antwoord
Antwoord van de ministers
Verhagen (Buitenlandse Zaken)
en Koenders
(Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 17 februari 2010)
1
Ja.
2
Door bedreigingen en
onaanvaardbare eisen van Al
Shabaab, heeft het WFP aangegeven
genoodzaakt te zijn de
voedselhulpverlening tijdelijk stop te
zetten in een beperkt aantal delen van
Zuid-Somalië. Volgens het WFP
betreft het hier een opschorting van
22% van de totale voedselhulp aan
Somalië. Het WFP heeft aangegeven
door te gaan met de voedselhulp in
Mogadishu en de Afgooye-corridor
waar grote groepen ontheemden
verblijven. Ook blijft het WFP de
voedselhulp voortzetten in de
noordelijke gebieden (Somaliland en
Puntland), waar de veiligheidssituatie
beter is en tegelijkertijd de noden
toenemen omdat de regens aldaar
grotendeels zijn uitgebleven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3493

Het WFP heeft voedselvoorraden
aangelegd in de provincies en
buurlanden (o.a. Kenia) rondom de
gebieden waar de hulp is stopgezet
om de eventuele migratie uit de
gebieden naar de omliggende
provincies en landen op te kunnen
vangen. Volgens het WFP zijn de
oogsten dit jaar relatief goed in
Zuid-Somalië. Het WFP verwacht
op korte termijn geen grote
migratiestromen naar de omliggende
provincies en buurlanden.
Het WFP heeft contact met andere
hulporganisaties, waaronder het
Comité van het Internationale Rode
Kruis (ICRC), internationale en lokale
ngo’s, om te bezien of een klein deel
van de voedselhulp in Zuid-Somalië
tijdelijk kan worden overgenomen,
zodat de meest kwetsbare mensen
voedselhulp in deze gebieden blijven
ontvangen.
3
Gezien de hierboven genoemde
maatregelen van het WFP, is er geen
aanleiding om de aanwezige
hulporganisaties intensiever te
ondersteunen.
4
De prioriteit van AMISOM ligt bij de
bescherming van de Somalische
federale overgangsinstellingen.
Het scheppen van noodzakelijke
veiligheidsvoorwaarden voor het
verlenen van humanitaire hulp
behoort ook tot het mandaat van
AMISOM, mits de capaciteit van
AMISOM het toelaat. AMISOM
opereert door beperkte menskracht
vooralsnog alleen in Mogadishu.
De internationale gemeenschap
ondersteunt de AU en AU-lidstaten
bij de uitbreiding en versterking van
AMISOM, opdat die beter in staat
wordt gesteld om het mandaat uit te
voeren. Het AMISOM-mandaat is op
8 januari jl. door AU Peace and
Security Council met twaalf maanden
verlengd.
5
VN/OCHA geeft in het
VN-Noodhulpverzoek, zogenaamde
Consolidated Appeal/CAP, voor 2010
aan dat de humanitaire noden in
Somalië onverminderd hoog blijven.
De hoge mate van onveiligheid in
Somalië heeft een negatieve impact
op de humanitaire hulpverlening en
de toegang tot hulpbehoevenden. De
mate van onveiligheid verschilt per
lokatie binnen Somalië. Met name
Mogadishu en delen van Zuid- en
Centraal-Somalië zijn volgens de VN

zeer risicovol voor hulpverleners door
voortdurend geweld, ontvoeringen en
intimidatie door Al Shabaab. De VN
en internationale hulporganisaties
zijn door de onveiligheid genoodzaakt
op afstand te werken vanuit Nairobi.
De uitvoering van de hulpactiviteiten
vindt plaats via lokale
partnerorganisaties en lokale staf in
Somalië. Voorts beperkt de
onveiligheid de mogelijkheden tot het
uitvoeren van «needs assessments»
en de monitoring van
hulpactiviteiten. De VN en
internationale hulporganisaties geven
aan dat onder deze uitzonderlijke
omstandigheden in Somalië de
hulpverlening niettemin mogelijk
blijft.
Zoals onder vraag 2 aangegeven
heeft het WFP tijdelijk de voedselhulp
in een beperkt aantal delen van
Zuid-Somalië moeten stopzetten.
Niettemin blijft het WFP de
voedselhulp in het risicovolle
Mogadishu en andere delen van
Centraal- en Zuid-Somalië
voortzetten. De continuïteit van de
aanvoer van de WFP-voedselhulp
overzee wordt mogelijk gemaakt door
de bescherming van de huidige
EU-operatie Atalanta. Waakzaamheid
blijft echter geboden.
Voorts verwijs ik u naar de
beantwoording van vragen van het
voormalig lid Boekestijn onder referte
KVR37709 (d.d. 18 september 2009).

wijziging van de WFP-voedselhulp in
Zuid-Somalië.
Nederland blijft het WFP en de
bredere humanitaire ontwikkelingen
in Somalië nauwgezet volgen.

6
Voor de beantwoording van deze
vraag verwijs ik naar het antwoord op
vraag 2.
7
Voor de beantwoording van deze
vraag verwijs ik naar het antwoord op
vraag 5.
8
Het is niet gebruikelijk dat het WFP
met individuele donoren in overleg
treedt over operationele beslissingen.
Immers, het WFP heeft een eigen
verantwoordelijkheid met betrekking
tot veiligheid van zijn operaties. Het
WFP heeft wel op 21 december 2009
de leden van de Uitvoerende Raad in
Rome geïnformeerd over de
zorgelijke situatie in Somalië.
Op 12 januari jl. heeft wederom een
uitgebreide briefing plaatsgevonden
voor alle leden en waarnemers van
de Uitvoerende Raad. De Europese
Commissie en de lidstaten van de
Europese Unie zijn daarmee op de
hoogte gesteld van de tijdelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3494