Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2914
Vragen van het lid Timmer (PvdA)
aan de minister van Justitie over
onrust onder
aspirant-adoptiefouders. (Ingezonden
19 mei 2009)
1
Bent u bekend met de onrust die nu
leeft onder aspirant-adoptiefouders
die in de procedure zitten om via
deelbemiddeling vanuit de Verenigde
Staten (VS) te adopteren?1
2
Wat is de reden dat juist op dit
moment de procedure voor adoptie
via deelbemiddeling vanuit de VS
verscherpt wordt gecontroleerd?
Waar bestaat die controle uit en wat
zijn de criteria waaraan wordt
getoetst in het kader van die
verscherpte controle? Zijn alle
partijen zoals Kind en Toekomst, de
aspirant-adoptiefouders, de
betrokkenen in de VS en anderen, op
de hoogte van de criteria?
3
Waarom gaat u nu verscherpte
controle op deelbemiddeling vanuit
de VS opleggen en het beleid
wijzigen op een voornemen dat u
heeft, maar nog niet democratisch is
afgerond? Waarom wordt juist op de
deelbemiddeling vanuit de VS zo
scherp gecontroleerd? Zijn er

KVR36526
2009Z09311
0809tkkvr2914
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

aanwijzingen dat juist vanuit de VS
de deelbemiddeling slecht verloopt?
4
Hoeveel aspirant-adoptiefouders
worden geconfronteerd door die
verscherpte controle? Zijn er
aspirant-adoptiefouders die
waarschijnlijk door deze verscherpte
controle dusdanig lang moeten
wachten dat ze niet meer kunnen
adopteren omdat ze de toegestane
leeftijd voor adoptie hebben
overtreden? Hoe gaat u met deze
gevallen om? Zijn er nu al concrete
gevallen waarin de scherpere
toetsing wordt toegepast? Zo ja, is al
besloten aan welke verscherpte
criteria zij moeten voldoen? Zo nee, is
dit niet in strijd met het beginsel van
rechtszekerheid?
5
Op grond van het
subsidiariteitsbeginsel moet het land
van herkomst «naar behoren»
onderzoeken of het kind in eigen land
geplaatst kan worden. Als de
verscherpte controle mede te maken
heeft met de subsidiariteitstoets, aan
welke criteria moet de VS dan
voldoen om aan te kunnen tonen dat
aan de subsidiariteitstoets is
voldaan? Zijn de criteria meetbaar?
6
Wordt er vanuit het Nederlandse
perspectief een minimumtermijn

gehandhaafd voordat over mag
worden gegaan naar interlandelijk
adoptie? Zo ja, is deze termijn in het
belang van het kind? Als het niet
mogelijk is om binnen die termijn aan
de criteria te voldoen, wat is daarvan
dan de consequentie? Zijn de
Amerikaanse autoriteiten niet beter in
staat om te bepalen of een
individueel kind «zonder al te veel
problemen» te plaatsen is in de VS?
Hoe kan Nederland bepalen dat «zeer
jonge kinderen zonder al te veel
problemen geplaatst lijken te kunnen
worden in Amerikaanse gezinnen»? Is
dit niet een vraag dat per zaak in de
VS moet worden beantwoord?
7
Is het waar dat Amerikaanse
adoptiebureaus moeten bewijzen dat
het kind minstens drie keer in de VS
ter adoptie is aangeboden? Is dit door
de aspirant-adoptiefouders te
bewijzen en is dit dus een reële eis?
8
Bent u bekend met het foster care
systeem in de VS? Is dit vergelijkbaar
met de pleegouderzorg in Nederland?
9
Hoe gaan andere Europese landen
zoals Frankrijk, Engeland, Duitsland
en België om met adopties uit de VS
in relatie tot het Haags Adoptie
Verdrag? Hoe gaan deze landen om
met de subsidiariteitstoets? Welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6137

criteria worden in de andere landen
gebruikt om te voldoen aan
subsidiariteitstoets?
10
Is er een onderzoek dat uitwijst dat
jonge kinderen goed plaatsbaar zijn
in de VS? Zo ja, welk onderzoek is
dat, wie heeft dat onderzoek
uitgevoerd en kunt u dat onderzoek
naar de Kamer sturen?
1

Adoptieblog, 14 mei 2009:
«Deelbemiddeling moet blijven!»
http://adoptieblog.wordpress.com/2009/
05/14/petitie-deelbemiddeling-moet-blijven/

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris
Albayrak (Justitie) (ontvangen
11 juni 2009)
1
Ja.
2
In mijn brief aan uw Kamer van
22 april jl. heb ik gereageerd op de
vragen en opmerkingen in het verslag
van het schriftelijk overleg naar
aanleiding van de kabinetsreactie op
het rapport van de Commissie
lesbisch ouderschap en
interlandelijke adoptie «Alles van
waarde is weerloos». Voorafgaand
aan de beantwoording van de vragen
heb ik aandacht gevraagd voor de
laatste ontwikkelingen met betrekking
tot adopties uit de VS en heb ik
uiteengezet wat de achtergrond is
van de aangekondigde maatregelen.
Deze maatregelen volgen uit
verkenningen van zowel de Stichting
Kind en Toekomst als van mijn
ministerie naar de huidige
samenwerking op basis van de
deelbemiddelingsprocedure en naar
de wijze waarop het Haags
Adoptieverdrag (hierna: het verdrag)
is omgezet in Amerikaanse wet- en
regelgeving. Ook is contact geweest
met andere geaccrediteerde
Amerikaanse adoptieorganisaties
om te komen tot nieuwe
samenwerkingsverbanden. Daarbij is
naar voren gekomen dat zeer jonge
kinderen (baby’s) zonder al te veel
problemen geplaatst lijken te kunnen
worden in Amerikaanse gezinnen.
Ten aanzien van de uitvoering van de
deelbemiddelingsverzoeken blijken
de voorwaarden, zoals door de
Nederlandse Centrale autoriteit zijn
gesteld, kennelijk onvoldoende te

worden nageleefd. Ondanks eerdere
aanscherping van deze voorwaarden
heeft dat niet het gewenste effect
gehad.
De aanscherping bij deelbemiddeling
ziet op een striktere toetsing op het
naleven van de gestelde
voorwaarden zoals opgenomen in de
voorwaardenbrief. Het gaat daarbij
om de onderbouwing van de
inspanningen die geleverd zijn om
een kind in eigen land in een gezin
onder te brengen. Daarnaast wordt
van groot belang geacht dat de
moeder die afstand wil doen van haar
kind in voldoende mate wordt
ondersteund bij haar beslissing.
Daarom wordt, naast een verklaring
van de afstandsouder dat counseling
is aangeboden, een aanvullende
verklaring gevraagd van de
onafhankelijk counselor dat een
aanbod tot counseling is gedaan en
in hoeverre daarvan gebruik is
gemaakt.
Alle betrokken partijen zijn van de
criteria op de hoogte gesteld.
3
Het besluit om de controle op
deelbemiddeling aan te scherpen
volgt uit de in het antwoord op vraag
2 gememoreerde constatering dat de
gestelde voorwaarden in de
voorwaardenbrief, ondanks een
eerdere aanscherping, nog
onvoldoende zijn nageleefd. Juist nu
de VS sedert 1 april 2008 zijn
toegetreden tot het verdrag ga ik er
van uit dat de beginselen van het
verdrag, zoals onder meer het
subsidiariteitsbeginsel, worden
nageleefd. Ook ga ik er van uit dat
deze beginselen het vertrekpunt zijn
bij adopties die (nog) buiten de
werkingssfeer van het verdrag vallen.
De voorwaardenbrief vermeldt dat
door mij nadere voorwaarden kunnen
worden gesteld. Van deze
bevoegdheid heb ik gebruik gemaakt
door een striktere toetsing van het
naleven van de gestelde
voorwaarden aan te kondigen.
De aanscherping van de voorwaarden
bij deelbemiddelingsprocedures geldt
in algemene zin en staat derhalve los
van het in de kabinetsreactie
aangekondigde besluit om
deelbemiddeling af te schaffen.
4
Uit contacten met de Stichting Kind
en Toekomst is mij gebleken dat er

nog zeker 150 verzoeken om
deelbemiddeling uit de VS moeten
worden behandeld.
Vanwege de constatering dat hele
jonge kinderen zonder al te veel
problemen geplaatst lijken te kunnen
worden binnen de VS, zal de focus
meer op de wat oudere kinderen
komen te liggen. Dat kan voor
aspirant-adoptiefouders die opteren
voor een heel jong kind langere
wachttijden tot gevolg hebben. Het
valt niet uit te sluiten dat dit gevolgen
kan hebben voor overschrijding van
de leeftijdsgrenzen. Zoals ik in mijn
brief aan uw Kamer van 8 juni jl. heb
aangegeven wil ik de plaatsing van
hele jonge kinderen bij Nederlandse
aspirant-adoptiefouders echter niet
uitsluiten. Wanneer in die situatie
binnen een redelijke termijn geen
aspirant-adoptiefouders in de VS
kunnen worden gevonden en dit kan
worden aangetoond, blijft de
opneming van heel jonge kinderen
door Nederlandse
aspirant-adoptiefouders mogelijk.
De aangescherpte toetsing bij
deelbemiddeling uit de VS vindt al
plaats. De punten waarop strikter
wordt getoetst heb ik genoemd in het
antwoord op vraag 2.
5
In de voorwaardenbrief voor
deelbemiddeling wordt gesteld dat
gerede inspanning wordt gepleegd
om te onderzoeken of een kind in
eigen land kan worden geplaatst. Van
het Amerikaanse contact wordt dan
ook verwacht dat deze bij ieder
voorstel in een verklaring
beargumenteert waarom een kind
niet in de VS kan worden geplaatst.
Het adoptiecontact dient daarbij
verklaringen te overleggen van drie
landelijk werkende Amerikaanse
adoptieorganisaties die
geaccrediteerd zijn door de
Amerikaanse Centrale autoriteit,
waaruit blijkt dat zij geen
mogelijkheden zien om het
betreffende kind in de VS te plaatsen.
De aanscherping van de toetsing zit
in de nadere onderbouwing door de
genoemde drie adoptieorganisaties
over de geleverde inspanning om het
kind binnen de VS te kunnen
plaatsen. Op deze wijze acht ik de
criteria voldoende meetbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6138

6
In de voorwaardenbrief wordt gesteld
dat, hoewel de periode waarin een
afstandouder de gelegenheid krijgt
om op haar besluit tot het doen van
afstand terug te komen per staat kan
verschillen, vanuit Nederlands
perspectief een periode van 60 dagen
redelijk wordt gevonden. Een kind
kan in beginsel het beste door zijn
eigen ouders worden opgevoed.
Wanneer een moeder voldoende
gelegenheid wordt geboden om haar
beslissing te heroverwegen indien zij
meent toch beter zelf de opvoeding
ter hand te kunnen nemen, is dit
zeker in het belang van het kind te
achten. Wanneer in een staat in de VS
de periode om een besluit te nemen
tot het doen van afstand te kort is of
ontbreekt, is de consequentie dat uit
die staat niet kan worden
geadopteerd. Verzoeken om een
beginseltoestemming van
aspirant-adoptiefouders die zijn
ingediend vóór 1 april 2008 vallen
nog niet onder de werking van het
verdrag. Veel aspirant-adoptiefouders
maken daarom nog gebruik van de
mogelijkheid van deelbemiddeling uit
de VS. De Amerikaanse Centrale
autoriteit neemt geen
verantwoordelijkheid voor de
verzoeken die betrekking hebben op
de periode vóór de inwerkingtreding
van het verdrag voor de VS. Met
betrekking tot verzoeken die wel
onder het verdrag vallen, heeft de
Centrale autoriteit van de VS haar
taken gedelegeerd aan de
geaccrediteerde instellingen. Dit
betekent dat de Amerikaanse Centrale
autoriteit niet of nauwelijks wordt
betrokken bij de beoordeling van
individuele zaken, maar dat wel
namens deze Centrale autoriteit
wordt gehandeld.
Zoals ik in mijn brief van 22 april heb
aangegeven, is uit de verkenningen
die door de Stichting Kind en
Toekomst en mijn ministerie zijn
uitgevoerd, naar voren gekomen dat
hele jonge kinderen zonder al te veel
problemen geplaatst lijken te kunnen
worden binnen de VS.
De vraag of hiervan sprake is wordt
inderdaad in ieder individueel geval
onderzocht en aangetoond.
7
Zoals in de voorwaardenbrief reeds is
opgenomen dient het Amerikaanse
adoptiecontact bij ieder voorstel te
beargumenteren waarom een kind
niet in de VS kan worden geplaatst.
Het Amerikaanse adoptiecontact

dient daarbij verklaringen te
overleggen van drie landelijk
werkende Amerikaanse
adoptieorganisaties die
geaccrediteerd zijn door de
Amerikaanse Centrale autoriteit, dat
zij geen mogelijkheden zien tot
plaatsing van een kind in de VS. De
aanscherping van de toetsing zit in
de nadere onderbouwing van de
inspanningen door de genoemde drie
adoptieorganisaties om het kind
binnen de VS te plaatsen. Derhalve
ligt de taak om te bewijzen dat het
kind minstens drie keer in de VS ter
adoptie is aangeboden bij het
Amerikaanse adoptiecontact en niet
bij de aspirant-adoptiefouders.

Privaatrecht. Zoals ik heb aangegeven
in mijn brief aan uw Kamer van 8 juni
jl. heeft het Permanent Bureau
aangegeven dat zij de Centrale
autoriteit van de VS hierover om
uitleg zal vragen. Ik wacht het advies
van het Permanent Bureau in deze af.
10
Voor het antwoord op deze vraag
verwijs ik naar mijn brief aan uw
Kamer van 8 juni jl. waarin ik uiteen
heb gezet op welke wijze de
verkenning naar de Amerikaanse
adoptiesituatie heeft plaats gevonden
en wat de resultaten van deze
verkenning zijn.

8
Tijdens de eerder genoemde
verkenning van de Amerikaanse
adoptiesituatie was de aandacht
vooral gericht op adoptiesysteem
aldaar en niet zo zeer op het foster
care systeem in den brede. Vanwege
het (nog) onvolledige beeld is het niet
reëel thans een vergelijking te maken
tussen het Amerikaanse en het
Nederlandse pleegzorgsysteem.
In mijn brief van 8 juni jl. heb ik
aangegeven verder te zullen gaan
met mijn verkenning. Daarbij zal ook
aandacht worden geschonken aan het
pleegzorgsysteem in de VS.
9
Consultatie van verschillende
Europese Centrale autoriteiten
bevestigt het beeld dat sinds de
inwerkingtreding van de Verenigde
Staten tot het Haagse verdrag er ook
door hen kritischer gekeken wordt
naar de Amerikaanse werkwijze. Zo
heeft de Vlaamse Centrale autoriteit
besloten om alleen de mogelijkheden
voor adopties uit de Amerikaanse
pleegzorg nader te verkennen.
Daarnaast is het in de Scandinavische
landen niet mogelijk om kinderen uit
de Verenigde Staten te adopteren
omdat dit op ethische bezwaren stuit.
Deze ethische bezwaren zijn gestoeld
op het feit dat de Verenigde Staten
het grootste aantal kinderen
adopteert uit derde landen, terwijl er
grote aantallen Amerikaanse kinderen
wachten op adoptiefouders.
Diverse landen, waaronder het
Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en het
Vlaamse deel van België hebben, net
als Nederland, hun vragen over de
interpretatie door de VS van het
subsidiariteitsbeginsel, neergelegd bij
het Permanent Bureau van de Haagse
Conferentie voor Internationaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

6139