Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1904

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 oktober 2022
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda van de Eurogroep en Ecofinraad
van 7 en 8 november a.s. Ik ben voornemens deel te nemen aan deze
vergaderingen.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
Bij dezen stuur ik u ook een eerder aangekondigd non paper over
mogelijkheden om het toezicht op de Europese begrotingsregels te
verbeteren. Ik heb dit onlangs in de vorm van een brief naar de commissarissen Dombrovskis en Gentiloni gestuurd als bijdrage aan de gedachtevorming over de toekomst van het Stabiliteits- en Groeipact.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

kst-21501-07-1904
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

1

Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofinraad 7 en 8 november
2022
Eurogroep
Economische ontwikkelingen en vooruitzichten voor de eurozone
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Ministers zullen van gedachten wisselen over de huidige macroeconomische situatie. De publicatie van de Najaarsraming van de
Europese Commissie is voorzien voor 11 november en bij deze bespreking
dus nog niet beschikbaar.
In haar interim- economische raming van 14 juli jl. schat de Europese
Commissie in dat de groei in de eurozone zal teruglopen naar 2,6% in
2022 (neerwaartse bijstelling van 0,1%-punt t.o.v. de Voorjaarsraming) en
1,4% bbp in 2023 (neerwaartse bijstelling van 0,9%-punt). In 2021 bedroeg
de groei nog 5,3% bbp. De inflatie in de eurozone is in september
gestegen tot 9,9%. Mede door de oorlog in Oekraïne zijn de energieprijzen, in het bijzonder die van gas en elektriciteit, in het afgelopen jaar
sterk gestegen. De kerninflatie, waar energie en voedsel niet in worden
meegenomen, bedroeg in september 4,8%. De Europese Centrale Bank
(ECB) verwacht dat de inflatie in de eurozone over 2022 zal uitkomen op
8,1% en over 2023 en 2024 respectievelijk 5,5% en 2,3%. Inflatie wordt nog
steeds voornamelijk door energieprijzen gedreven maar is nu wel steeds
breder gedragen. Zo is de inflatie in de dienstensector ook sterk
toegenomen.
Om de inflatie het hoofd te bieden heeft de ECB, in lijn met marktverwachtingen, de beleidsrentes op 27 oktober opnieuw met 75 basispunten
verhoogd. De belangrijkste beleidsrente, de depositorente, wordt daarmee
verhoogd naar 1,5%. De ECB verwacht in het basispad voor de economische verwachtingen geen recessie volgend jaar. Maar bij een scenario
waarbij de gastoevoer verder afgeknepen wordt, voorziet de ECB volgend
jaar wel 0,9% economische krimp.
Onder de huidige omstandigheden is het generiek ondersteunen van de
vraag via expansief begrotingsbeleid niet gewenst. Veel lidstaten hebben
maatregelen genomen en/of aangekondigd die de koopkracht van
huishoudens ondersteunen en maken kosten gerelateerd aan de
Russische inval. Nederland vindt het van belang dat lidstaten maatregelen
nemen om de socio-economische impact van hogere energieprijzen te
mitigeren om de meest kwetsbare groepen te beschermen. Daarbij blijft
het cruciaal dat deze maatregelen tijdelijk en gericht zijn, en niet leiden tot
een verdere verhoging van de inflatie. Nederland kan bij deze gedachtewisseling wijzen op het gepresenteerde Prinsjesdagpakket.
De combinatie van lagere economische groei en begrotingsmaatregelen
leidt waarschijnlijk tot een verslechtering van de vooruitzichten voor het
begrotingssaldo van veel lidstaten. Enige verslechtering van de begrotingssituatie in individuele landen is gelet op de huidige omstandigheden
en onzekere vooruitzichten te begrijpen. Dat neemt niet weg dat aandacht
voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van belang blijft. Om de
houdbaarheid van overheidsfinanciën te waarborgen zal een terugkeer
naar begrotingsdiscipline noodzakelijk zijn, zodra de situatie het toelaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

2

Begrotingsbeleid in de eurozone: update over ontwerpbegrotingsproces
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Ministers zullen door de Europese Commissie worden bijgepraat over
het proces van de behandeling van de ontwerpbegrotingen, die de
eurolanden medio oktober 2022 hebben ingediend.
De Europese Commissie gebruikt jaarlijks, als onderdeel van het
zogenoemde herfstpakket, de ingediende ontwerpbegrotingen om te
beoordelen of lidstaten voldoen aan de vereisten uit het Stabiliteits- en
Groeipact (SGP). Daarbij wordt specifiek getoetst hoe de ontwerpbegrotingen van de lidstaten zich verhouden tot de landspecifieke aanbevelingen van de Raad aan de lidstaten ten aanzien van het begrotingsbeleid.
De Commissie zal waarschijnlijk de aandachtspunten benoemen ten
aanzien van de aankomende beoordelingen van de ontwerpbegrotingen.
Nederland kan de update aanhoren.
Budgettaire maatregelen om hoge energieprijzen te mitigeren:
update van de Commissie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Ministers zullen van gedachten wisselen over budgettaire maatregelen
die lidstaten nemen om hoge energieprijzen te mitigeren, aan de hand
van een presentatie van de Commissie. In een Eurogroepverklaring van
3 oktober jl.1 is over deze maatregelen opgenomen dat het belangrijk is
dat ze tijdelijk en gericht zijn, en niet leiden tot een verdere verhoging van
de inflatie.
Veel lidstaten hebben in reactie op de hoge energieprijzen maatregelen
genomen en/of aangekondigd die de koopkracht van huishoudens, alsook
het bedrijfsleven, ondersteunen. Nederland heeft in dit verband het
Prinsjesdagpakket gepresenteerd, het energieplafond ingesteld en een
steunregeling voor het energie-intensief mkb opgericht.
De Europese Commissie heeft in haar mededeling bij het energiepakket
van 18 oktober aangegeven dat zij meer ruimte wil bieden aan lidstaten
om bedrijven te ondersteunen door het zogeheten Temporary Crisis
Framework opnieuw aan te passen.2 Dit raamwerk werd op 23 maart 2022
ingesteld om binnen de staatsteunregels meer ruimte te bieden voor de
ondersteuning van bedrijven naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne.
Onderdeel van deze aanpassingen zijn het verlengen van de tijdslimiet die
aan staatssteun verbonden is en nieuwe opties om bedrijven te steunen
die hun elektriciteitsverbruik verminderen. De Tweede Kamer zal spoedig
per brief door de Minister voor Klimaat en Energie geïnformeerd worden
over de appreciatie van het energiepakket.
Nederland vindt het van belang dat lidstaten maatregelen nemen om de
socio-economische impact van hogere energieprijzen te mitigeren om de
meest kwetsbare groepen te beschermen. Het is daarbij van belang om de
prikkels voor verduurzaming en vermindering van gasverbruik zo veel
mogelijk intact te houden. Dit is in principe een nationale aangelegenheid.
1

De Eurogroep verklaring is te vinden op: https://www.consilium.europa.eu/en/press/pressreleases/2022/10/03/eurogroup-statement-on-the-fiscal-policy-response-to-high-energy-pricesand-inflationary-pressures/.
2
De communicatie van de Commissie is te vinden op: https://eur-lex.europa.eu/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

3

Lidstaten kunnen wel leren van elkaars maatregelen door het uitwisselen
van best-practices, waarbij de Europese Commissie een coördinerende rol
kan spelen. Nederland kijkt daarom uit naar de gedachtewisseling en kan
een toelichting geven op de hier genomen maatregelen.
De combinatie van lagere economische groei en begrotingsmaatregelen
ter ondersteuning van huishoudens en bedrijven leidt waarschijnlijk tot
een verslechtering van de vooruitzichten voor het begrotingssaldo van
veel lidstaten. Enige verslechtering van de begrotingssituatie in individuele landen is gelet op de huidige omstandigheden en onzekere
vooruitzichten te begrijpen. Dat neemt niet weg dat aandacht voor de
houdbaarheid van de overheidsfinanciën volgens Nederland van belang
blijft.
Terugkoppeling G20 vergadering van Ministers van Financiën en
presidenten van centrale banken en de IMF-jaarvergadering
Document: «Information note to the Economic and Financial Committee:
G20 Finance Ministers and Central Bank Governors meeting on 12–13
October»
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie (de Raad) en de
Europese Commissie (de Commissie) zullen aan de Eurogroep en
Ecofinraad een terugkoppeling geven van de G20-bijeenkomst voor
Ministers van Financiën en presidenten van centrale banken, en de IMFen Wereldbank-jaarvergaderingen die plaatsvonden in de week van 12 tot
14 oktober jl. in Washington D.C. De vergaderingen stonden in het teken
van de wereldwijde (financieel-economische) uitdagingen, waaronder de
gevolgen van de Russische oorlog in Oekraïne, hoge inflatie, schuldenproblematiek en klimaatverandering. Centraal stond de wisselwerking tussen
monetair en budgettair beleid: hoe kan de inflatie worden bestreden en
tegelijkertijd steun worden geboden aan kwetsbare groepen? In de
discussies werd het belang benadrukt van tijdelijke steun, gericht op de
meest kwetsbare groepen, zodat budgettair en monetair beleid elkaar niet
tegenwerken.
Op 14 oktober jl. kwam het International Monetary and Financial
Committee (IMFC) bijeen. Het IMF presenteerde een neerwaartse
bijstelling van de groeiverwachtingen voor de mondiale economie,
veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne, de hoger dan verwachte inflatie
en de langzamere groei in China. Om kwetsbare landen die geraakt
worden door de stijgende voedselprijzen te ondersteunen heeft het IMF
daarom het bestaande instrumentarium voor noodliquiditeit uitgebreid
met het Food Shock Window. Tijdens de jaarvergadering werd ook
officieel besloten de Resilience and Sustainability Trust te operationaliseren om structurele uitdagingen van lidstaten te adresseren, zoals de
gevolgen van klimaatverandering en pandemieën.
Nederland kan de terugkoppeling aanhoren.
Beleidsprioriteiten van de nieuwe Italiaanse regering
Document: n.v.t.
Aard bespreking: presentatie
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Zoals gebruikelijk zal de Minister van Financiën van een nieuwe regering,
in dit geval Italië, een toelichting geven in de Eurogroep over de
beleidsprioriteiten. Hierbij zal de Minister zich naar verwachting met name

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

4

richten op de Italiaanse plannen op het gebied van financieeleconomische beleid. Nederland kan de toelichting aanhoren.
Inclusieve samenstelling
Rapportage over de operationele aspecten van de Bankenunie
door voorzitters van het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme en de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad
Document: SRB bi-annual note to Eurogroup (onder embargo tot
7 november)
Aard bespreking: periodieke rapportage van SRB en SSM in Eurogroep
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
Op grond van een memorandum van overeenstemming tussen de
Ecofinraad en de Europese Centrale Bank (ECB) neemt de voorzitter van
het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme (SSM) twee keer per jaar
deel aan de Eurogroep om van gedachten te wisselen. De voorzitter van
het SSM zal naar verwachting toelichten hoe de Europese bankensector
ervoor staat.
Tijdens de Eurogroep van november 2016 is afgesproken dat ook de
voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (SRB) elk halfjaar
een toelichting geeft over de werkzaamheden van de SRB, waaronder de
resolutieplanning en de opbouw van het SRF. In de SRB reporting note
valt te lezen dat er verdere voortgang is geboekt in de afwikkelbaarheid
van banken. Volgens de SRB staat het beleid en de planning nu goed en
gaat de focus daarom meer naar de operationele aspecten. In 2022 is er
bijna 14 miljard euro bijgedragen aan het gemeenschappelijk resolutiefonds (SRF), daarmee komt het totaal op 66 miljard euro. 2023 is het
laatste opbouwjaar voor het SRF, naar verwachting zal er dan 80 miljard
euro in het SRF zitten. Verder rapporteert de SRB over de geleerde lessen
uit de resolutie van Sberbank en wordt er gereflecteerd op de afwijzing
van het beroep tegen de resolutie van Banco Popular door het Europese
Hof, wat laat zien dat resolutie juridisch stand houdt. Als laatste wordt
vooruitgeblikt naar de herziening van het crisisraamwerk voor banken
(CMDI).
Nederland kan de update van de SRB en SSM aanhoren.
Ecofinraad
Wijzigingsvoorstel Eurovignetrichtlijn
Document: op dit moment nog niet beschikbaar. Het document wordt
voorafgaand aan de vergadering op het Delegates Portal geplaatst.
Aard bespreking: besluitvorming t.b.v. aanname van het wijzigingsvoorstel Eurovignetrichtlijn
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting:
Op basis van de informatie die bij de afronding van deze geannoteerde
agenda beschikbaar is, streeft het Tsjechische voorzitterschap ernaar om
tijdens de Ecofinraad van 8 november overeenstemming te bereiken over
het wijzigingsvoorstel Eurovignetrichtlijn. De rechtsbasis van dit voorstel
is artikel 113 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese
Unie (VWEU). De besluitvorming gebeurt op basis van unanimiteit in de
Raad (met raadpleging van het Europees Parlement).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

5

Op 31 mei 2017 heeft de Commissie in het kader van het eerste Mobiliteitspakket twee wijzigingen van de Eurovignetrichtlijn voorgesteld.3 De
eerste wijziging4 zag op het kader voor wegbeprijzing. Dit betrof onder
meer een uitbreiding van de reikwijdte van de richtlijn van vrachtvoertuigen naar alle voertuigen en een overgang in de tariefstructuur voor
vrachtvoertuigen van euro-emissieklassen naar CO2-emissieklassen. Dit
voorstel is op 24 maart 2022 al in werking getreden.5
De tweede (fiscale) wijziging6 betrof het naar € 0 verlagen van de
minimumtarieven in de motorrijtuigenbelasting (mrb) voor zware
vrachtwagens boven de 12 ton. Dit voorstel biedt lidstaten de flexibiliteit
om desgewenst de mrb op deze voertuigen naar € 0 te verlagen. Het blijft
lidstaten echter vrijstaan om hogere tarieven dan de minimumtarieven te
hanteren. De mogelijkheid tot het naar € 0 verlagen van de minimumtarieven van de mrb op vrachtwagens werd door de Commissie gezien als
facilitering en stimulans voor lidstaten die graag een afstandgebaseerde
heffing voor vrachtwagens willen invoeren. Deze tweede wijziging is na
2017 echter niet meer besproken in Europees verband, de focus lag na
2018 op het verder brengen van het eerste voorstel. Het Tsjechische
voorzitterschap heeft aangegeven het tweede (fiscale) voorstel te willen
agenderen omdat 1) meer lidstaten de voorkeur hebben voor een tol- of
gebruiksheffing en het niet effectief is om zowel een tol- of gebruiksheffing en mrb te heffen, 2) een tolheffing beter past bij het «vervuilerbetaalt-principe», 3) de minimumtarieven in de mrb voor lidstaten een
belemmering kunnen zijn om te kiezen voor een tol- of gebruiksheffing, 4)
de budgettaire opbrengst bij het hanteren van de minimumtarieven
beperkt is, en 5) de flexibiliteit om de mrb voor deze vrachtwagens
(tijdelijk) naar € 0 te verlagen kan bijdragen aan het mitigeren van de
gevolgen van de huidige energiecrisis.
Na indiening van de voorstellen in 2017 is een BNC-fiche opgesteld.7
Nederland heeft conform de lijn in dit BNC-fiche destijds uitgedragen
voorstander te zijn van het tot € 0 verlagen van de Europese minimumtarieven, omdat het lidstaten vrij blijft staan om zelf belastingen te introduceren en om tarieven boven het EU-minimum te handhaven. Het kabinet
is nog steeds voorstander van het naar € 0 verlagen van de Europese
minimumtarieven voor zware vrachtwagens boven 12 ton. Het voorstel
biedt lidstaten immers aanvullende flexibiliteit om de belastingheffing op
zware vrachtwagens in lijn met de nationale beleidswensen vorm te
geven. Dit is relevant voor Nederland omdat wijzigingsvoorstel ertoe leidt
dat lidstaten, die een tol- of gebruiksheffing voor vrachtwagens introduceren, niet ook verplicht een motorrijtuigenbelasting op zware vrachtwagens moeten handhaven. In Nederland wordt naar verwachting in 2026
de vrachtwagenheffing geïntroduceerd.
Het voorzitterschap heeft recent drie wijzigingen geïntroduceerd ten
opzichte van het richtlijnvoorstel uit 2017. Zo is de uiterste implementatiedatum mede op verzoek van Nederland aangepast naar 25 maart 2025
(i.p.v. 1 januari 2024). Daarnaast is er een evaluatiebepaling toegevoegd
waarin is opgenomen dat de Commissie in 2030 met een impact
assessment komt van de gevolgen van het voorstel op het functioneren
van de interne markt. Tot slot worden de minimumtarieven in één keer
verlaagd, in plaats van stapsgewijs over vijf jaar. Het kabinet kan
3

Kamerstuk 34 734, nr. 9.
Dit betreft Commissievoorstel COM(2017)275.
5
De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd. Bijvoorbeeld in de kamerbrieven: Kamerstuk
35 925 XII, nr. 109 en Kamerstuk 35 925 XII, nr. 104.
6
Dit betreft voorstel COM(2017)276.
7
Kamerstuk 34 734, nr. 9.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

6

instemmen met deze wijzigingen. Het is voor Nederland met name van
belang dat de uiterste implementatiedatum van 25 maart 2025 wordt
gehandhaafd, zodat voldoende tijd is de (redactionele) wijzigingen te
implementeren in het Eurovignetverdrag, gelijktijdig met de eerdere
herziening van de Eurovignetrichtlijn.
Enkele lidstaten hebben in de aanloop naar de Raad twijfels geuit bij de
snelle agendering van de herziening van de Eurovignetrichtlijn in de
Ecofinraad. Naar verwachting zal het Tsjechische voorzitterschap de
komende periode tot aan de Ecofinraad gebruiken om te wegen of het
mogelijk is om een compromis te bereiken. Afhankelijk daarvan zal
worden bezien of het mogelijk is om het voorstel te agenderen voor
besluitvorming. Mocht dit niet opportuun blijken, dan zou dit agendapunt
mogelijk kunnen worden gewijzigd in een gedachtenuitwisseling of
wellicht op een latere Ecofinraad worden geagendeerd.
Wijziging verordening en richtlijn kapitaalvereisten («Finale bazel
3 standaarden»)
Document: op dit moment nog niet beschikbaar. Het document wordt
voorafgaand aan de vergadering op het Delegates Portal geplaatst.
Aard bespreking: besluitvorming ten behoeve het vaststellen van een
algemene oriëntatie van de Raad
Besluitvormingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid
Toelichting:
De Raad zal spreken over de herziening van de verordening en de richtlijn
kapitaalvereisten, teneinde een Raadsakkoord te bereiken. Op 27 oktober
2021 heeft de Europese Commissie haar voorstellen voor deze herziening
in een pakket gepresenteerd.8 Het eerste onderdeel van dit pakket is een
aanpassing van de verordening kapitaalvereisten voor de implementatie
van de finale Bazel 3-standaarden. Het tweede onderdeel is een
aanpassing van de richtlijn kapitaalvereisten ten behoeve van de
integratie van duurzaamheidsrisico’s en verdere harmonisering van
bevoegdheden en instrumenten van toezichthouders. Het pakket bevatte
ook een voorstel voor de aanpassing van de verordening kapitaalvereisten
en de richtlijn herstel en afwikkeling van banken en beleggingsondernemingen. Over dit onderdeel is al in juni 2022 een akkoord in tussen de
Raad en Europees Parlement (EP) bereikt.9 De besluitvorming ten aanzien
van het voorstel in de Raad is op basis van gekwalificeerde meerderheid.
De rol van het EP is die van medebeslisser. De rechtsbasis is artikel 53,
eerste lid en artikel 114 van het Verdrag betreffende de Werking van de EU
(VWEU).
De inzet van het kabinet is erop gericht dat de prudentiële regels voor
banken voldoende risicogebaseerd zijn en dat banken goed gekapitaliseerd zijn. Een sterke kapitalisatie van banken is van belang om de
financiële stabiliteit binnen de EU te waarborgen. Hierdoor zijn banken in
staat hun maatschappelijke rol als financier van burgers en bedrijven te
blijven vervullen, ook als het economisch tegenzit. Hiervoor is het van
belang dat de finale Bazel 3-standaarden van het Bazels comité voor
bankentoezicht zo veel als mogelijk worden gevolgd. Het compromisvoorstel dat nu voorligt komt in belangrijke mate tegemoet aan de
Nederlandse inzet, zoals geformuleerd in het BNC-fiche.10 Zo worden
afwijkingen het Bazelraamwerk zo veel als mogelijk beperkt en is er
voldoende aandacht voor de financiering van de agrarische sector en aan
duurzaamheid gerelateerde financiële risico’s. Het kabinet is daarom
voornemens in te stemmen met dit compromisvoorstel. Wel zal
8

Het BNC-fiche is hier te vinden: Kamerstuk 22 112, nr. 3250.
Zie Kamerstuk 21 501-07, nr. 1864.
10
Kamerstuk 22 112, nr. 3250.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

7

Nederland in de Ecofinraad aangeven dat zij verwacht dat er in de
trioloogfase geen verdere afwijkingen van de Bazel standaarden worden
geïntroduceerd en zal zij het belang van verdere integratie van duurzaamheidsrisico’s benadrukken.
De kapitaalvloer speelt in de finale Bazel 3-standaarden een centrale rol.
De kapitaalvloer beperkt de variabiliteit van de kapitaalvereisten die
volgen uit intern berekende risicogewichten, door een ondergrens vast te
stellen voor de uitkomsten van interne modellen. In haar voorstel koos de
Europese Commissie voor een zogenaamde single stack benadering, die
aansloot bij de vormgeving van de kapitaalvloer in het Bazel-akkoord. Het
kabinet is tevreden dat is vastgehouden aan het voorstel dat de kapitaalvloer gebruikt dient te worden voor de berekening van de Bazels én
Europese kapitaalvereisten.11 In het Commissievoorstel zou de kapitaalvloer enkel gelden voor de moederbank en niet voor alle dochterondernemingen. Het kabinet vindt het echter van belang dat ook dochterondernemingen voldoende gekapitaliseerd zijn. Daarom steunt het kabinet de
aanpassing in het compromis van de Raad, waaruit volgt dat de kapitaalvloeren ook op het niveau van een dochteronderneming dient te worden
toegepast. Dit is conform de Nederlandse inzet.
Op bepaalde vlakken is met dit compromis het voorstel meer in lijn
gebracht met de Bazel standaarden, bijvoorbeeld door het verwijderen
van de lagere risicoweging voor hoge kwaliteit objectfinanciering. Ook
wordt de mogelijkheid voor de Europese Commissie om de parameters
voor de introductie van de herziening van het handelsboek aan te passen
in tijd beperkt tot drie jaar. Tegelijkertijd bevat ook het compromis dat
voorligt in de Raad bepaalde uitzonderingen op de finale Bazel
3-standaarden. Deze uitzonderingen zijn met name van tijdelijke aard.
Nederland heeft zich ervoor ingezet deze tijdelijke aard te behouden.
De Tweede Kamer heeft in de bespreking van het voorstel vragen gesteld
over de mogelijke gevolgen van deze voorstellen voor de Nederlandse
hypotheekmarkt en de financiering van de agrarische sector. In het verslag
van de Eurogroep en Ecofinraad van 3 en 4 oktober is hier nader op
ingegaan en in dit verslag is toegezegd dat dit onderwerp zal worden
besproken met DNB.12 Op basis van deze gesprekken heeft DNB een
analyse gemaakt. DNB concludeert hierin dat de Nederlandse banken op
dit moment al aan de nieuwe vereisten zouden kunnen voldoen. Ik zie
daarom nu geen aanleiding te veronderstellen dat de impact van de
voorstellen voor de Nederlandse bankensector in algemeenheid te zwaar
is.
DNB geeft aan dat de precieze gevolgen voor de financiering van
hypotheken en de agrarische sector lastig in te schatten zijn omdat een
belangrijk deel van de voorstellen op het balansniveau zijn, en niet op het
niveau van een financieringsproduct. Daarnaast is dit ook afhankelijk van
de keuzes die banken maken. De risicoweging van blootstelling verklaart
slechts gedeeltelijk de tariefstelling van een instelling bepaalt. Op het
gebied van de financiering van de agrarische sector heeft Nederland zich
ingezet om inzicht te vergaren in de mogelijke gevolgen van het voorstel
voor de financiering van de agrarische sector. Conform de Nederlandse
inzet, is in het voorstel opgenomen dat de EBA in 2030, maar ook
gedurende de implementatie van de onderhavige regels, namelijk in 2027,
de gevolgen voor de financiering van de agrarische sector in kaart moet
brengen. Daarbij is ook in het compromis opgenomen dat de Europese
11
12

Kamerstuk 22 112, nr. 3250.
Rijksoverheid.nl, «Verslag Eurogroep en Ecofinraad 3-4 oktober 2022», 20 oktober, Kamerstuk
21 501-07, nr. 1901.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

8

Commissie, wanneer dit rapport daar aanleiding toe geeft, een wetgevend
voorstel zal doen.
Ten aanzien van laag risicohypotheken, blijft het door de Europese
Commissie voorgestelde transitiepad en de lidstaatoptie onder de
kapitaalvloer in het Raadscompromis behouden. Hierdoor worden de
Bazelstandaarden geleidelijk ingevoerd. Het kabinet heeft zich ingezet
voor een aanscherping van dit transitiepad en voor behoud van het gelijk
speelveld door een discretie bij de toezichthouder te plaatsen, maar dit
leidde tot veel tegenstand in de Raad. Ook staat de tekst toe dat
onderpand wordt geherwaardeerd op basis van gemiddelde marktwaardes. Hier kan het kabinet zich in vinden.
Tenslotte heeft Nederland zich in de Raad uitgesproken voor de integratie
van duurzaamheidsrisico’s in het generieke deel van het kapitaaleisenraamwerk. Het kabinet is daarom tevreden dat in het compromisvoorstel
in de Raad is opgenomen dat de Europese Commissie een wetgevend
voorstel dient in te dienen, als de resultaten van het EBA-onderzoek naar
de opname van duurzaamheidsrisico’s in het generieke deel van het
kapitaaleisenraamwerk daar aanleiding toe geven. Hierdoor kunnen de
conclusies van dit rapport, wat medio 2023 wordt verwacht, snel
opgevolgd worden en hoeft er niet op nieuwe herziening van de verordening en richtlijn kapitaalvereisten gewacht te worden. Daarnaast komt
in het compromisvoorstel van de Raad tot uitdrukking dat banken een
strategie dienen te ontwikkelen om duurzaamheidsrisico’s te beheersen
die ontstaan als het bedrijfsmodel niet in lijn is met de duurzame
doelstellingen van de EU en de lidstaten. Nederland is voornemens om in
de Ecofinraad het belang van de verdere aanpak van duurzaamheidsrisico’s nogmaals te benadrukken.
Het kabinet verwacht dat het voorliggende compromisvoorstel breed
gesteund zal worden. Er wordt wel verwacht dat in de Ecofinraad een
enkele lidstaat, net als Nederland, zal aangeven dat het voorstel in de
triloogfase niet verder van de finale Bazel 3 standaarden zou moeten gaan
afwijken. Het Europees Parlement werkt op dit moment, onder leiding van
dhr. José Manuel Fernandes, aan een eigen compromisvoorstel. De
triloog onderhandelingen zullen starten nadat het Raadsakkoord is
bekrachtigd en het Europees Parlement plenair heeft gestemd over een
eigen tekst.
Stand van de uitvoering van wetgeving inzake financiële diensten
Document: op dit moment nog niet beschikbaar. Het document wordt
voorafgaand aan de vergadering op het Delegates Portal geplaatst onder
de titel «Progress on financial services legislative files».
Aard bespreking: informatievoorziening
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Het voorzitterschap van de Raad voorziet de Ecofinraad op reguliere basis
van informatie over de lopende wetgevingsvoorstellen op het terrein van
financiële diensten. Nederland kan de updates van het voorzitterschap ten
aanzien van financiële diensten dossiers aanhoren.
Economische en financiële impact van de Russische agressie
jegens Oekraïne
Document: n.v.t.
Aardbespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

9

Tijdens de Ecofinraad wisselen de Ministers van gedachten over de
economische en financiële impact van de Russische agressie jegens
Oekraïne.
Evenals de vorige keer wordt er in de Ecofinraad gesproken over de
ontwikkelingen op de energiederivatenmarkten. Op 18 oktober jl. heeft de
Europese Commissie een pakket met voorstellen over de energiemarkt
gepubliceerd, waarin ook voorstellen zitten ten aanzien van de energiederivatenmarkten. De Tweede Kamer wordt binnenkort door de Minister
voor Klimaat en Energie geïnformeerd over de Nederlandse appreciatie en
inzet bij deze voorstellen. Nederland zal aandacht vragen voor het belang
van goed functionerende en transparante energie(derivaten)markten. Het
is belangrijk dat wordt ingezet op gasbesparing en gezamenlijke inkoop
van gas. Maatregelen die vergaand ingrijpen in de markt dienen volgens
Nederland voorzien te zijn van een grondige analyse van de gevolgen
daarvan, onder meer van Europese toezichthouders.
De verwachting is dat de Ecofinraad ook zal stilstaan bij de door Oekraïne
benodigde liquiditeitssteun in 2023. Mogelijk wordt in het aankomende
voorstel van de Commissie ook de resterende 3 miljard aan macrofinanciële bijstand verwerkt. Deze maakt onderdeel uit van de eerder door
regeringsleiders toegezegde financiële steun van tot 9 miljard euro.
Hiervoor wordt binnen enkele weken een voorstel van de Europese
Commissie verwacht, waarschijnlijk pas na de Ecofinraad van
8 november. Het is nog onbekend wat de inhoud van dit voorstel zal zijn.
De Commissie zal mogelijk een voorstel doen om een deel van de steun
via leningen en een deel via giften vorm te geven, en zal mogelijk
voorstellen om de rentekosten op de te verstrekken leningen te subsidiëren. Dit kan gevolgen hebben voor de EU-begroting of leiden tot extra
financiële bijdragen van de lidstaten. Waarschijnlijk zijn ook aanvullende
garanties benodigd voor het garanderen van de middelen die de Unie op
de kapitaalmarkt leent ten behoeve van het verstrekken van leningen aan
Oekraïne, via ofwel het Eigenmiddelenbesluit en de Europese begroting
dan wel bilaterale garanties van lidstaten. De (budgettaire) consequenties
van deze mogelijkheden kunnen pas worden beoordeeld bij publicatie van
het voorstel. Zoals reeds eerder meegedeeld wil het kabinet zijn fair share
leveren in de steun aan Oekraïne en hecht het, ook conform de motie van
het lid Piri (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1829), veel waarde aan een
voorspelbare, adequate en tijdige steun voor Oekraïne in 2023. Nederland
heeft daarom een positieve grondhouding voor de mogelijke voorstellen
van de Commissie. De inbreng van Nederland zal tijdens de Ecofinraad
conform deze uitgangspunten zijn.
Ook de wederopbouw kan tijdens de Ecofinraad besproken worden. De
Europese Commissie en de Wereldbank hebben in september een needs
assessment gepresenteerd met daarin een schatting van de Oekraïense
herstel- en wederopbouwkosten. Daaruit blijkt dat de noden aanzienlijk
zijn; de kosten worden geschat op bijna USD 350 miljard, waarvan een
groot deel (USD 105 miljard) voor de korte termijn. Gelet op de omvang
van de uitdaging moet gekeken moet worden hoe deze wederopbouw
wordt gefinancierd, en welke coördinatie daarbij nodig is. Op 25 oktober
jl. vond in Berlijn een conferentie over de wederopbouw plaats waar o.a.
deze vragen ook zijn besproken. Nederland is van mening dat een krachtig
internationaal coördinatiemechanisme van belang is voor het vormgeven
van de steun voor de wederopbouw en kan dit tijdens de Ecofinraad
aangeven.
De Europese Commissie heeft begin oktober het 8e sanctiepakket tegen
Rusland gepubliceerd. In het sanctiepakket zijn nieuwe personen en
entiteiten aan de sanctielijsten toegevoegd, sancties op de import van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

10

verschillende producten en diensten opgelegd en er is een prijsplafond op
olietransport geïntroduceerd. Nederland vindt dat de EU Oekraïne
maximaal moet blijven steunen en de druk op Rusland op moet blijven
voeren, onder andere via sancties. Verder is het van belang om te zorgen
voor goede samenwerking tussen lidstaten, om zo te zorgen voor een
effectieve en consistentie toepassing van sancties.
Economisch herstel: implementatie van de herstel- en veerkrachtfaciliteit
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Tijdens de Ecofinraad zullen de Ministers stilstaan bij de stand van zaken
ten aanzien van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (Recovery and Resilience
Facility; RRF).
De Ecofinraad heeft inmiddels 26 uitvoeringsbesluiten goedgekeurd,
waaronder op 4 oktober jl. het uitvoeringsbesluit voor het Nederlandse
herstel- en veerkrachtplan. De Kamer is hierover geïnformeerd in diverse
brieven.13 Het voorstel van de Europese Commissie voor een uitvoeringsbesluit van de Raad voor de goedkeuring van het Hongaarse herstelplan
wordt nog voor het einde van dit jaar verwacht. Met een uitvoeringsbesluit wordt de beoordeling van een herstel- en veerkrachtplan in het kader
van de RRF goedgekeurd. Daarnaast worden in een uitvoeringsbesluit de
hervormingen en investeringen die een lidstaat zal ondernemen
vastgelegd, inclusief de bijbehorende mijlpalen en doelen, alsook de
financiële bijdrage waarop de lidstaat aanspraak kan maken. Er zullen
deze Ecofinraad geen nieuwe uitvoeringsbesluiten worden besproken.
Inmiddels zijn negen betaalverzoeken van lidstaten definitief goedgekeurd. De Tweede Kamer zal, zoals gebruikelijk, binnenkort een overzicht
ontvangen van de goedgekeurde betaalverzoeken over het derde
kwartaal.
Mogelijk wordt tijdens de bespreking stilgestaan bij het recente rapport
van de Europese Rekenkamer over de beoordeling van de herstelplannen
door de Commissie.14 De Europese Rekenkamer concludeerde dat de
beoordeling van de herstelplannen door de Commissie over het algemeen
adequaat was gezien de complexiteit en tijdsdruk. De Rekenkamer heeft
daarbij wel enkele tekortkomingen en verbeterpunten voor de toekomst
vastgesteld. Zo stelt de Europese Rekenkamer dat mijlpalen en doelen niet
altijd duidelijk en concreet zijn omschreven. Deze laatste conclusie komt
ook terug in het jaarverslag van de Europese Rekenkamer over de EU
uitgaven in 2021.15 Nederland verwelkomt beide rapporten van de
Europese Rekenkamer en steunt de aanbevelingen om de transparantie te
verbeteren en risico’s te mitigeren.
Jaarrapport 2022 van de Europese Begrotingsraad
Document: het rapport is te raadplegen op de website van de Commissie
https://ec.europa.eu/info/publications/2022-annual-report-european-fiscalboard_en
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:

13

Kamerstuk 21 501-07, nrs. 1766, 1769, 1772, 1773, 1786, 1788, 1842, 1861 en 1897.
https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR22_21/SR_NRRPs_NL.pdf.
15
https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/annualreports-2021/annualreports2021_NL.pdf.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

11

De Europese Begrotingsraad (European Fiscal Board; EFB) evalueert in
zijn jaarlijkse rapport de toepassing van het Stabiliteits-en Groeipact (SGP)
en gaat daarbij in op de rol van nationale onafhankelijke begrotingsautoriteiten (Indendent Fiscal Institutions; IFIs). Daarnaast kijkt de EFB naar de
overheidsfinanciën van lidstaten en doet zij voorstellen om het SGP te
verbeteren. Deze geannoteerde agenda gaat in op een aantal hoofdpunten
uit het rapport.
De EFB stelt dat de economie in 2021 weerbaarder was dan verwacht. De
reële bbp groei in zowel de EU als de eurozone bedroeg meer dan 5%.
Sommige lidstaten overschreden eind 2021 het niveau van het reële bbp
van vóór de crisis aanzienlijk, andere zaten er nog onder. Dankzij het
sterke economische herstel verbeterde het nominale overheidstekort met
ongeveer 2 procentpunt tot 5,1% en 4,7% bbp in de eurozone en de EU
respectievelijk. In verschillende landen, vooral die met hoge publieke
schulden, gingen dit gepaard met een verlenging of zelfs een toename
van Covid-gerelateerde noodmaatregelen en/of een toename van andere
uitgavenposten. Als gevolg daarvan daalden de nominale tekorten minder
dan het economisch herstel zou hebben geïmpliceerd, en het structurele
primaire begrotingssaldo verslechterde verder.
Volgens de EFB was het begrotingsbeleid in de eurozone in 2021 te
expansief. Het aggregeren van de nationale begrotingen kwam neer op
een expansieve begrotingsimpuls in de eurozone van ongeveer 0,5% bbp.
Dit kwam bovenop de reeds zeer ondersteunende begrotingskoers die
werd overgenomen van het voorgaande jaar en accommoderend
monetair beleid. De faciliteit voor herstel-en veerkracht (Recovery and
Resilience Facility; RRF) droeg hieraan bij met een additionele impuls van
ongeveer 0,33% bbp. Gezien het sterke economische herstel is de
waargenomen expansieve impuls aan de hoge kant aldus de EFB, wat
heeft bijgedragen aan opwaartse inflatie in 2021 en het verergeren van
knelpunten aan aanbodzijde.
Daarnaast stelt de EFB dat de algemene ontsnappingsclausule (general
escape clause; GEC) de Europese toezichtcyclus van 2021 in de weg heeft
gestaan. In overeenstemming met de wettelijke bepalingen van het SGP
werd in officiële verklaringen van de Commissie en de Raad consequent
benadrukt dat de GEC de begrotingsregels en -procedures niet heeft
opgeschort. De clausule voorziet formeel in flexibiliteit bij het bepalen van
het de hoogte van de landspecifieke begrotingsopgave t.a.v. het structureel saldo, op voorwaarde dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de middellange termijn wordt gewaarborgd. Desalniettemin
stelt de EFB dat het toezicht van de Commissie en de Raad in 2021 werd
gekenmerkt door het niet toepassen van procedures en gevestigde
werkwijzen. De aanbevelingen t.a.v. het begrotingsbeleid voor de lidstaten
waren daarnaast louter kwalitatief.
De uitbraak van de Covid-19-pandemie en de economische gevolgen
daarvan hebben een grote impact gehad op de toepassing van de
EU-begrotingsregels. De EFB stelt dat de Commissie en de Raad het
EU-toezicht hebben versoepeld, met minder aandacht voor de middellange termijn. Lidstaten hebben, in overeenstemming met de Commissie,
maar in tegenstelling tot de rapportagevereisten in het kader van het SGP,
geen volwaardige begrotingsplannen voor 2021 en de middellange
termijn gepresenteerd. Daarnaast hebben de Commissie en de Raad geen
landspecifieke beoordelingen opgesteld in de vorm van werkdocumenten
over de stabiliteits- en convergentieprogramma’s in het voorjaar en de
ontwerpbegrotingsplannen in het najaar. Daarnaast hebben de Commissie
en de Raad geen verslag uitgebracht over buitensporige tekorten. Deze
afwijkingen van de gebruikelijke procedures verminderden de transpa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

12

rantie en verzwakten de middellangetermijnoriëntatie van het begrotingsbeleid volgens de EFB.
De verminderde aandacht voor de middellange termijn kwam ook tot
uiting in de behandeling van buitensporigtekortprocedures (Excessive
Deficit Procedure; EDP). Hoewel de Commissie en de Raad herhaaldelijk
de aanwezigheid van buitensporige tekorten in 2021 erkenden, hebben zij
afgezien van verdere procedurele stappen in de richting van de opening
van EDP’s. De beslissing om geen verdere stappen te ondernemen werd
ingegeven door uitzonderlijke onzekerheid in de ramingen. De behandeling van EDP’s weerspiegelde politieke overwegingen in plaats van de
regels van het SGP, zo stelt de EFB. Over het geheel genomen zouden
EDP’s een belangrijk signaal zijn geweest voor de begrotingsplanning op
middellange termijn, zonder het economisch herstel in gevaar te brengen.
De GEC heeft ook gevolgen gehad voor het werk van de IFI’s. De de facto
opschorting van het SGP in combinatie met de activering van nationale
ontsnappingsclausules zorgde ervoor dat IFI’s naleving niet hebben
getoetst met het SGP of nationale raamwerken. Verder stelt de EFB dat de
betrokkenheid van IFI’s bij de voorbereiding van nationale herstel- en
veerkrachtplannen beperkt was.
De EFB roept op tot een snelle herziening van het begrotingskader van de
EU. Sinds de activering van de GEC hebben EU-lidstaten begrotingsbeleid
gevoerd zonder kwantitatieve doelen, terwijl de EU-aanbevelingen
grotendeels hetzelfde waren voor lidstaten ongeacht de schuldhoudbaarheidsrisico’s. Hoewel flexibiliteit inherent is aan elk op regels gebaseerd
systeem, ondermijnt de feitelijke opschorting van de EU-begrotingsregels
een gezonde begrotingsvorming in de EU, aldus de EFB. Vooral de
verminderde aandacht voor de middellange termijn en de gestegen
uitgaven in landen met een zeer hoge schuld zijn een punt van zorg. Dit
onderstreept de noodzaak om zo snel mogelijk terug te keren naar een op
regels gebaseerde aanpak.
Ten aanzien van de hervorming van het SGP stelt de EFB voor om meer
begrotingstoezicht naar het nationale niveau te verplaatsen, om zo het
nationaal eigenaarschap te vergroten en rekening te houden met
nationale specifieke kenmerken en preferenties. Een dergelijke aanpassing
vereist echter een adequaat nationaal begrotingskader en IFI’s die de
versterkte rol aankunnen. In ieder geval moet het kader begrotingsresultaten opleveren die in overeenstemming zijn met de begrotingsregels van
de EU en aandacht hebben voor de middellange termijn. EU-toezicht blijft
bestaan, maar moet volgens de EFB alleen ingrijpen bij grote overschrijdingen van de Europese doelstellingen. Schuldafbouw moet meer
gedifferentieerd worden en afhankelijk zijn van een toezegging van de
regeringen op de middellange termijn. Voor landen boven de
60%-schuldnorm zou een realistisch aanpassingstraject moeten worden
vastgesteld, vastgesteld door de respectievelijke lidstaat en de
Commissie, dat vervolgens door de Raad wordt goedgekeurd. De
uitgavenbenchmark zou de belangrijkste variabele moeten worden voor
landen met een hoge schulden. Begrotingsprestaties zouden volgens de
EFB over een periode van 3–5 jaar moeten worden beoordeeld, tenzij zich
in de tussentijd grote overschrijdingen voordoen. De EFB stelt ook dat
vanwege de grote uitdagingen ten aanzien van de groene en digitale
transitie, een instrument om overheidsinvesteringen te stimuleren nodig
is. Een dergelijk instrument als onderdeel van de reguliere EU-begroting
vanaf 2027, eventueel uitgebreid met nationale enveloppen, is volgens de
EFB te verkiezen boven een variant van een golden rule binnen de
begrotingsregels om investeringen beschermen. Daarnaast stelt de EFB
dat de RRF enkele waardevolle lessen kan bieden voor het bevorderen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

13

investeringen, maar de EFB heeft bedenkingen bij de RRF als een
instrument voor de langere termijn.
Nederland verwelkomt het rapport van de EFB en erkent de risico’s van
het voeren van expansief begrotingsbeleid met het oog op de toenemende inflatie en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Nederland
vindt het van belang dat lidstaten maatregelen nemen om de sociaaleconomische impact van hogere energieprijzen te mitigeren om de meest
kwetsbaren groepen te beschermen. Daarbij blijft het cruciaal dat deze
maatregelen tijdelijk en gericht zijn en zo min mogelijk leiden tot een
verdere verhoging van de inflatie.
Nederland ziet in de terugblik van de EFB op de inzet en de interpretatie
van de algemene ontsnappingsclausule een waardevolle bijdrage aan het
debat over het functioneren van het SGP. Nederland heeft het verlengen
van de GEC en het niet openen van buitensporigtekortprocedures eerder
gesteund gegeven de grote mate van economische onzekerheid en de
benodigde steun voor de economie. Hierbij heeft Nederland benadrukt dat
de verlenging van de ontsnappingsclausule niet moet worden gezien als
oproep of vrijbrief voor een brede budgettaire stimulans, maar als
mogelijkheid om, daar waar dat nodig is, gerichte budgettaire maatregelen te nemen om eventuele negatieve economische ontwikkelingen te
adresseren. Als de situatie het toelaat moeten landen met hoge schulden
stappen zetten om hun begrotingstekorten en publieke schuld te
verminderen. Daarnaast kan Nederland zich vinden in de oproep van de
EFB om voortgang te maken met de herziening van de begrotingsregels.
Nederland heeft daartoe ook meermaals opgeroepen en via een
gezamenlijk non-paper met Spanje geprobeerd de discussie te bespoedigen. De Nederlandse inzet t.a.v. de modernisering van het SGP richt zich
op de houdbaarheid van de schulden, opwaartse economische convergentie en effectieve handhaving. Een aantal elementen die de EFB voor de
hervorming van de begrotingsregels benoemt, zoals een grotere rol voor
de uitgavenbenchmark, de noodzaak om hoge schulden geloofwaardig
naar beneden te brengen en een sterkere rol voor IFI’s zijn ook onderdeel
van de Nederlandse inzet, zoals verwoord in de brief16 van 4 maart jl.
Indien opportuun zal Nederland de voorgaande zienswijze op het
EFB-rapport tijdens de bespreking inbrengen.
Raadsconclusies over EU-statistieken
Document: ST 13870 2022 INIT
Aard bespreking: aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: consensus
Essentie voorstel en Nederlandse inzet
De Ecofinraad spreekt ieder najaar over ontwikkelingen op het terrein van
de statistiek in de Europese Unie. Hierover stelt de Raad conclusies op.
Nederland kan instemmen met de voorliggende Raadsconclusies over de
EU-statistiek. Naar verwachting kunnen de conclusies op brede steun
rekenen van lidstaten.
De Raad heeft dit keer vooral gekeken naar het antwoord vanuit de
statistiek op de coronapandemie en de oorlog in de Oekraïne. Zo hebben
Eurostat en de lidstaten richtsnoeren ontwikkeld over de statistische
verwerking van nieuwe beleidsmaatregelen ter bestrijding van de
pandemie. De oorlog in Oekraïne vergt nieuwe en tijdigere statistieken
over onder meer migratie, arbeidsmarkt en energie. In de voorliggende
conclusies verwelkomt de Raad deze acties van Eurostat en de lidstaten.

16

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1734.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

14

Verder heeft de Raad aandacht voor de vooruitgang bij informatievereisten bij de statistieken over macro-economische onevenwichtigheden,
statistieken voor het Stabiliteits- en Groeipact, statistieken over de
duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDGs) en de Europese «Green
Deal», de meting van woonlasten in de inflatie en bevolkings-en sociale
statistieken. De Raad verwelkomt deze vooruitgang.
Een vast onderdeel van het «autumn statistical package» is het jaarlijkse
rapport over de stand van zaken over de informatievereisten (op statistisch gebied) in de Economische en Monetaire Unie. Dit rapport geeft de
stand van zaken weer als het gaat om beschikbaarheid en tijdigheid van
economische indicatoren over onder meer bbp, arbeidsmarkt en
internationale handel. De kern van het voortgangsrapport omvat
ontwikkelingen bij de belangrijkste Europese economische indicatoren
(Principal European Economic indicators; PEEIs). Aan de orde komen het
monitoren van vooruitgang met de PEEIs en het beschrijven van plannen
voor verdere kwaliteitsverbetering ervan. Het rapport laat verbeteringen
zien bij de beschikbaarheid bij de PEEIs over landendekking bij de
indicatoren over de verkoop van woningen. Voorts zijn de PEEI’s uitgebreid met indicatoren op maandbasis over omzet en productie van
diensten en met indicatoren op kwartaalbasis over de arbeidsmarkt.
Inflation Reduction Act
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Raad zal van gedachte wisselen over de Amerikaanse Inflation
Reduction Act (IRA). De Europese Commissie zal een toelichting geven
over deze Amerikaanse wetgeving en de consequenties ervan voor
Europa.
De IRA bevat onder meer een investeringspakket van ruim USD
350 miljard voor de verduurzaming van de Amerikaanse economie en
infrastructuur, extra middelen voor de Amerikaanse belastingdienst,
nieuwe belastingregels voor zeer grote bedrijven en moet leiden tot
lagere zorgpremies en medicijnprijzen.
Nederland vindt het behalen van de internationale klimaatdoelen zeer
belangrijk. Het is daarom een goede stap dat de Verenigde Staten via de
IRA een forse stap zet richting het behalen van de klimaatdoelen. De
CO2-uitstoot wordt onder meer gereduceerd via subsidie voor productie
en aankoop van efficiëntere producten. Een aantal subsidies of belastingkortingen staan op gespannen voet met het WTO-principe van
non-discriminatie. Om de potentiële gevolgen voor het Europese
bedrijfsleven en de exacte invulling van de IRA-wetgeving te bespreken
hebben de EU en de VS inmiddels een bilaterale Taskforce ingesteld.
Nederland kan tijdens de Ecofin aangeven de zorgen over het effect van
de IRA op de Europese concurrentiepositie te delen. Het is goed dat er
middels de EU-VS taskforce op de IRA bilaterale consultaties plaats
vinden over de impact van deze wet.
Vernieuwd mandaat en transparantie van de Gedragscodegroep
(hamerpunt)
Document: op dit moment nog niet beschikbaar. Het document wordt
voorafgaand aan de vergadering op het Delegates Portal geplaatst.
Aard bespreking: aanname van het nieuwe mandaat van de Gedragscodegroep en de begeleidende Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Unanimiteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

15

Toelichting:
Het nieuwe mandaat van de Gedragscodegroep en de begeleidende
Raadsconclusies over dit mandaat staan gepland als hamerstuk voor de
Ecofin Raad van 8 november. Dit voorstel kon tijdens de Ecofinraad van
7 december 2021 niet rekenen op de steun van alle lidstaten. Het
Voorzitterschap probeert alsnog om akkoord op dit dossier te verkrijgen.
De Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten
hebben op 1 december 1997 een resolutie aangenomen over een
gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen, met als
doel om schadelijke belastingconcurrentie tegen te gaan. De
gedragscode is geen juridisch bindend instrument, maar is een politieke
afspraak tussen de lidstaten. De besluitvorming is op basis van unanimiteit en er is geen rol voor het Europees Parlement. De Gedragscodegroep beoordeelt of specifiek fiscale regimes schadelijke belastingconcurrentie veroorzaken. Als de Gedragscodegroep tot de conclusie komt dat
een regime als schadelijk kwalificeert, dient de veroordeelde lidstaat dit
regime adequaat aan te passen of in te trekken.
Belangrijke reden om het mandaat te moderniseren, is de beperkte
reikwijdte van het huidige mandaat van de Gedragscodegroep, dat nu
alleen ziet op specifieke fiscale regimes. Deze regimes zijn erop gericht
om bepaalde activiteiten of diensten fiscaal te stimuleren. De Nederlandse
innovatiebox is een voorbeeld van een specifiek fiscaal regime, dat door
de Gedragscodegroep goedgekeurd is. Voorgesteld wordt om het
bestaande mandaat uit te breiden met het toetsen van potentieel
schadelijke generieke fiscale regimes. Deze uitbreiding is ingegeven
doordat derde landen in het kader van de lijst van niet-coöperatieve
jurisdicties hun nationale heffingsgrondslag zodanig inperkten dat
ontvangen rente-inkomsten uit een ander land niet meer belast konden
worden. Het huidige mandaat bleek te beperkt en daarom is de uitbreiding
van het mandaat om dit soort generieke fiscale maatregelen ook op
potentiële schadelijkheid te kunnen toetsen. Het kabinet steunt deze
uitbreiding omdat op deze manier voorkomen wordt dat landen, buiten
het (huidige) mandaat om, alsnog schadelijke fiscale maatregelen
invoeren.
In het licht van de herziening van het mandaat, heeft het kabinet opnieuw
aandacht gevraagd voor de noodzaak van verbetering van de transparantie van de Gedragscodegroep. Zoals toegezegd aan de Tweede Kamer,
pleit het kabinet actief voor de verbetering van transparantie van deze
Groep17. Zoals eerder met de Tweede Kamer gedeeld heeft het kabinet in
aanloop naar de Ecofinraad van december 2021 een non-paper over
transparantie18 opgesteld en op 8 november 2021 verspreid onder de
lidstaten. In het non-paper pleit het kabinet voor verdergaande transparantie door meer documenten, zoals zogenaamde steering en follow-up
notes en verslagen op hoofdlijnen vrij te geven. Verder pleit het kabinet
voor het duidelijker opstellen van de uitleg van de procedures van de
Gedragscodegroep, waarbij ook aandacht wordt besteed aan de «jurisprudentie» over interpretatie van bepaalde regels, die de Gedragscodegroep
in de loop der jaren heeft vastgesteld.
Vrijwel alle lidstaten steunen het principe dat de Gedragscodegroep zo
transparant mogelijk moet zijn. Wel is er verdeeldheid over de concreet te
17

18

Staatssecretaris Snel tijdens AO Belastingontwijking 29 maart 2018; Handelingen II 2017/18,
nr. 67, item 8, blz. 24–25.
Raad voor Economische en Financiële Zaken; brief regering; Verslag Eurogroep en Ecofinraad
6 en 7 december 2021 (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1804): Non-Paper: Improving the transparency
of the Code-of-Conduct Group.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

16

nemen maatregelen. Het merendeel van de lidstaten wil op dit moment
niet zover gaan als Nederland in het openbaar maken van documenten.
Daarom is, als eerste stap, in het mandaat opgenomen dat de Gedragscodegroep voortaan zelf documenten openbaar kan maken. Verder is er
afgesproken dat de Gedragscodegroep verdere stappen op het gebied van
verbetering van transparantie zal verkennen, met als doel om uiterlijk juni
2023 de uitkomsten hiervan te rapporteren.
Het kabinet steunt deze aanpak, omdat op deze wijze de voorgestelde
vernieuwing van het mandaat deze Ecofinraad zonder vertraging kan
worden aangenomen, terwijl er gedurende de eerste helft van 2023
verdere verkenning zal plaatsvinden over de verbetering van de transparantie. Het kabinet zal de komende periode zich onverkort blijven inzetten
voor de verdere uitwerking van de te nemen maatregelen om de
transparantie van de Gedragscodegroep te verbeteren.
EFTA-bijeenkomst
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Op 8 november vindt de jaarlijkse bijeenkomst plaats met de Ministers
van Financiën van de EFTA (European Free Trade Association). Bij deze
bespreking zijn de ministers van Financiën van Noorwegen, Liechtenstein,
IJsland en Zwitserland uitgenodigd om in gesprek te gaan met de
Ecofinraad. Het thema dat deze keer centraal staat is de huidige geopolitieke situatie, energieprijzen en inflatie. De ministers van Financiën van de
EFTA-landen zullen naar verwachting een toelichting geven op de
economische ontwikkeling en de beleidsreactie in hun land. Nederland
kan de gedachtewisseling in de Ecofinraad aanhoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1904

17