Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 066

Belastingdienst

Nr. 1110

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2022
Onlangs heeft een aantal Kamerleden gesproken met het Ouderpanel
Kinderopvangtoeslag. Vrijdag 9 september heeft u mij verzocht een
reactie te sturen op een aantal zorgpunten die naar voren zijn gekomen in
dat gesprek. U vindt deze reactie in de bijlage bij deze brief.
Het kabinet heeft veel waardering voor de rol van het Ouderpanel en
hecht veel belang aan de gevraagde en ongevraagde adviezen die zij van
het Ouderpanel krijgt. De leden van het Ouderpanel vertegenwoordigen
de doelgroep die centraal staat in de hersteloperatie. Het is om deze reden
dat er meerdere keren per maand contact is met (leden van) het Ouderpanel over allerhande zaken die spelen, ook over de onderwerpen die het
Ouderpanel met Kamerleden heeft besproken. Signalen van ouders en
specifieke casussen kunnen wijzen op knelpunten of mogelijke verbeteringen en bieden daarnaast een kans om gemaakte keuzes toe te lichten
en de communicatie hierover te verbeteren.
Het kabinet staat te allen tijde open voor de inbreng van ouders en vindt
het van belang goed in gesprek te blijven met hen. Met de nieuw te
benoemen voorzitter en het Ouderpanel zal worden besproken hoe deze
dialoog in de toekomst bestendigd kan worden.
Ik zie ernaar uit om hier op 15 september aanstaande verder met uw
Kamer over te spreken.
De Staatssecretaris van Financiën,
A. de Vries

kst-31066-1110
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

1

Verzoek om reactie op zorgpunten uit gesprekken met het
Ouderpanel Kinderopvangtoeslag
Vraag 1
In de praktijk blijken wetten niet exact uit te werken zoals beoogd. Na
gesprekken die individuele leden hebben gevoerd met het Ouderpanel
concludeert de commissie dat ouders zich zorgen maken of er voldoende
nagedacht is over de gevolgen van de keuzes in de huidige wetgeving en
of de nieuwe wetgeving hier verbetering in brengt. Herkent u dit beeld?
Antwoord 1
Momenteel ligt de Wet hersteloperatie toeslagen1 bij de Tweede Kamer.
Voor een groot deel betreft het wetsvoorstel het codificeren van
regelingen die al van kracht zijn, en omwille van rechtsgelijkheid en
rechtszekerheid zijn hierop geen veranderingen doorgevoerd. Aanvullend
daarop worden enkele nieuwe regelingen geïntroduceerd, zoals de
kindregeling en de tegemoetkoming voor gedupeerden op het gebied van
huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget. Uitgangspunt bij de
gehele hersteloperatie blijft wel dat ouders gelijk behandeld worden, en
ouders tijdens de behandeling van hun casus niet geconfronteerd worden
met veranderende regels en criteria. Het grote aantal aanmeldingen heeft
de uitvoering complexer gemaakt dan eerst verondersteld werd.
Bovendien zien we ingewikkelde problemen waar gedupeerden mee te
maken hebben die niet altijd van tevoren waren te voorzien waar
maatwerk een oplossing is. Afgelopen jaar heeft een uitgebreide herijking
plaatsgevonden die de hersteloperatie tegen het licht hield, en naging
waar verbetering en versnelling mogelijk was. U bent over de resultaten
hiervan via de brief van 3 juni 20222 geïnformeerd. Ook is in de 10e en 11e
voortgangsrapportage kinderopvangtoeslag (Kamerstuk 31 066, nrs. 1003
en 1093) een aantal knelpunten onderkend waaraan gewerkt wordt.
Ouders willen graag zo snel mogelijk geholpen worden en hebben
behoefte aan duidelijkheid, en het kabinet deelt die wens. Daarom blijft
het kabinet in overleg met ouders, kinderen, de Kamer, uitvoerders,
gemeentes, en andere belanghebbenden, voortdurend kijken of en hoe de
hersteloperatie verder verbeterd kan worden.
Vraag 2
Wettelijke termijnen worden nu al niet gehaald. Hoe gaat u voorkomen dat
ook bij de nieuwe wetgeving dit beeld één-op-één doorgezet wordt?
Antwoord 2
Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) neemt de geleerde lessen
uit de al bestaande Kinderopvangtoeslagregeling mee in het vormgeven
van uitvoering van de nieuwe regelingen, zoals de kindregeling en de
regeling voor gedupeerden van de huur- en zorgtoeslag en het kindgebonden budget (HZK). De financiële tegemoetkoming wordt daarbij vanuit
de kindregeling ambtshalve uitgekeerd. Dat is mogelijk omdat UHT voor
het grootste deel van de doelgroep weet om wie het gaat. Zo kan UHT,
wanneer de Herstelwet in werking is getreden, bijvoorbeeld bij de
kindregeling een overzicht maken van gedupeerde kinderen. Er hoeft dus
geen aanvraag gedaan te worden. Dit bevordert de snelheid van de
uitvoering. Ook richt UHT de uitvoering van de nieuwe regelingen naast
de bestaande organisatie in, zodat zo veel mogelijk wordt voorkomen dat
de uitvoering van nieuwe regelingen interfereert met de KOT-regeling.
Vraag 3

1
2

Kamerstuk 36 151
Kamerstuk 31 066, nr. 1026.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

2

Hoe wordt omgegaan met geleden ondernemersschade en de beoordeling daarvan? Is daarin voorzien?
Antwoord 3
Wanneer een ouder als gevolg van de gebeurtenissen met de kinderopvangtoeslag in de uitoefening van zijn onderneming persoonlijk schade
heeft geleden, vormt dit materiële schade die voor compensatie voor
geleden werkelijke schade in aanmerking komt. In de beoordeling van de
zakelijke schulden dienen de publieke schuldeisers en SBN gezamenlijk
niet meer zakelijke schulden kwijt te schelden of over te nemen dan voor
die ouder is toegestaan binnen de Europese staatssteunregels. Indien het
totaal aan zakelijke schulden dat kan worden vergoed in de hersteloperatie boven de De-minimisgrens van € 200.000 uitkomt, wordt samen met
de ouder besproken welke schulden wel en niet worden kwijtgescholden
of overgenomen. De overige zakelijke schulden blijven openstaan. Bij de
afhandeling van zakelijke schulden in geval van faillissement is het doel
om in goed overleg met de curator tot een zo goed mogelijke afwikkeling
te komen ten gunste van de gedupeerde ouder. In verreweg de meeste
gevallen lukt het om samen met de curator het faillissement zodanig af
wikkelen dat het bedrag van de verleende compensatie volledig of bijna
volledig aan de ouder kan worden uitbetaald en een nieuwe start mogelijk
wordt gemaakt (zie ook de toelichting in de 10e en 11e VGR onder
hoofdstuk 3.
Vraag 4
De zogenaamde SPUK 2-regeling (specifieke uitkering voor ondersteuning
aan gedupeerden) wordt divers geïnterpreteerd door gemeenten. Vaak
heeft dit te maken met autonomie van gemeenten. In de praktijk heeft dit
bijvoorbeeld als consequentie dat gedupeerden bij de ene gemeente meer
ondersteuning krijgen dan bij de andere. Zo zijn leden in gesprekken met
het Ouderpanel gevallen ter ore gekomen waarbij gedupeerden na het
ontvangen van de 30.000 euro uit de Catshuisregeling in de ene gemeente
wel recht hebben op energietoeslag en in de andere gemeente niet. De
commissie is van mening dat het voor ouders niet zou moeten uitmaken
waar je woont. Deelt u deze mening?
Antwoord 4
De SPUK 2-regeling is zo opgesteld dat gemeenten zoveel mogelijk ruimte
hebben om maatwerk te bieden voor de (mogelijk) gedupeerde ouder en
het gezin. De ondersteuningsvraag en situatie van het huishouden staan
centraal. Hierdoor zal het ondersteuningsaanbod er voor iedereen anders
uitzien. Zowel binnen een gemeente als tussen gemeenten kunnen er
daarom verschillen bestaan in de ondersteuning die wordt geboden aan
verschillende gezinnen. De VNG staat in contact met gemeenten om
vragen van gemeenten over het inzetten van ondersteuning middels de
SPUK te kunnen beantwoorden en zal gemeentes zo nodig aanspreken op
de manier waarop zij omgaan met de SPUK. Daarnaast is er binnen de
hersteloperatie een casuïstiektafel waar vraagstukken kunnen worden
ingebracht. Er is bewust gekozen om geen generiek ondersteuningsaanbod vorm te geven omdat dit onvoldoende aansluit bij het maatwerk
dat (mogelijk) gedupeerde ouders nodig hebben. In de handreiking voor
de energietoeslag3 gepubliceerd door Divosa is over de energietoeslag
het volgende opgenomen:» Vanwege een snelle uitvoerbaarheid van de
regeling wordt aangeraden het vermogen van de aanvrager en eventuele
partner buiten beschouwing te laten. De gemeente hoeft dus geen
vermogenstoets toe te passen en kan het recht op de energietoeslag
bepalen aan de hand van alleen het inkomen.»
3

https://www.divosa.nl/sites/default/files/onderwerp_bestanden/handreiking-eenmaligeenergietoeslag-stimulansz-19-07-2022.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

3

Vraag 5
Deelt u de mening dat gemeenten meer ruimte zouden moeten krijgen om
via de SPUK 2-regeling te declareren (bovenop het pakket)?
Antwoord 5
De SPUK-2 regeling biedt gemeenten heel veel ruimte om te doen wat
nodig is voor het herstel van gedupeerde ouders. Er is geen sprake van
een vast pakket. Gemeenten leveren maatwerk en beoordelen zelf wat
nodig is. Uiteraard vindt over de uitgaves van de gemeente nog wel een
gemeentelijke accountantscontrole plaats.
Vraag 6
Het is steeds de bedoeling geweest om de Commissie Werkelijke Schade
(CWS) niet te juridiseren, maar uit gesprekken met ouders leidt de
commissie af dat zij dit anders ervaren. Er wordt gesproken over een
vragenvuur van juristen «of je wel een bonnetje hebt». Alternatieven die
worden aangedragen betreffen onder meer het werken met ervaringsdeskundigen, maatschappelijke organisaties of het inrichten van een proces
waarbij een ombudsman en persoonlijk zaakbehandelaar (PZB) tot het
einde begeleiden. Herkent u bovenstaand beeld en hoe kijkt u aan tegen
de genoemde alternatieven?
Antwoord 6
Het is bekend dat niet iedere ouder tevreden is met het proces rondom de
CWS. In de 10e voortgangsrapportage kinderopvangtoeslag is uitgebreid
ingegaan op de uitdagingen waar de CWS voor staat, waaronder de
bejegening richting ouders en de duidelijkheid over het behandelingskader. De CWS staat voor de lastige opgave om overeenkomstig het
civiele schadevergoedingsrecht, met begrippen als aannemelijkheid en
causaliteit, schade van ouders te beoordelen en te adviseren over toe te
kennen schadevergoedingen. Anders dan bij bijvoorbeeld de integrale
beoordeling zijn bewijsstukken in dit kader soms noodzakelijk. Tegelijkertijd is het belangrijk dat ouders niet in de positie komen dat zij ieder
bonnetje uit het verleden moeten kunnen overleggen. De CWS dient bij
hun onderzoek met beide zaken rekening te houden. In de 11e voortgangsrapportage kinderopvangtoeslag heb ik de opdracht aan ABDTOPConsult
aangekondigd om na het uitvoeren van een quickscan te komen tot een
advies over duurzame oplossingen voor adequaat uitvoeren van de
primaire taakopdracht van de Commissie Werkelijke Schade (CWS),
namelijk adviseren over vergoeding van schade van gedupeerde ouders.
Uw Kamer wordt deze maand per brief geïnformeerd over de uitkomsten
van de quickscan, alsmede over de maatregelen die in het verlengde
hiervan worden getroffen.
Vraag 7
De commissie leidt uit gesprekken met ouders af dat de procedure via de
CWS veel te lang duurt. Het blijkt voor te komen dat de CWS na maanden
nog bij gedupeerden terugkomt om extra bewijzen te vragen. In dossiers
staat vaak «niet aannemelijk» zonder onderbouwing. De ouders krijgen er
de vinger niet achter hoe het proces bij CWS precies werkt. De commissie
ontvangt hierop graag een toelichting.
Antwoord 7
De tussenevaluatie van de CWS die u bij de 10e VGR heeft gekregen gaat
in op de werkwijze en op welke momenten en om welke redenen de CWS
soms genoodzaakt is om aanvullende informatie van de ouder te vragen.
De CWS licht hierin ook toe hoe in bepaalde situaties het aannemelijk
maken van schade uitpakt, en dat dit sterk situatie-afhankelijk is. In reactie
op de tussenevaluatie is geconstateerd dat de CWS de motivering van
haar adviezen moet verbeteren, zodat ouders op volgbare wijze kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

4

achterhalen waarom bepaalde schadeposten wel of niet zijn toegepast. De
CWS heeft in dit kader verbetermaatregelen ingezet om de ambtelijke staf
te versterken zodat de adviezen meer leesbaar, meer empathisch en beter
gemotiveerd worden geschreven.
Vraag 8
De commissie leidt uit gesprekken met het Ouderpanel af dat zij de indruk
hebben dat de CWS werkt met een maximumbedrag. Klopt dit?
Antwoord 8
De CWS beoordeelt schade van ouders als gevolg van de problemen met
de kinderopvangtoeslag conform het Nederlandse civiele schadevergoedingsrecht. Dit betreft een volledige vergoeding voor daadwerkelijk
geleden schade, hetgeen een maximumbedrag uitsluit. CWS hanteert wel
kaders4 om de rechtsgelijkheid tussen ouders te waarborgen, dit betreft in
het bijzonder de vergoeding voor geleden immateriële schade.
Vraag 9
Uit gesprekken met het Ouderpanel komt naar voren dat ouders van
mening zijn dat het gebruik van het schadeherstelrecht niet volstaat en
niet passend is bij de geleden schade. Deelt u deze opvatting?
Antwoord 9
Er is een integrale herstelaanpak waarbij de CWS dient als sluitstuk voor
het financieel herstel voor gedupeerde ouders bij UHT. Als zij na de
uitkering van het forfaitaire bedrag van € 30.000, en eventuele additionele
uitbetalingen na de integrale beoordeling menen meer schade te hebben
geleden dan waarvoor al compensatie of tegemoetkoming is ontvangen,
kunnen zij een verzoek indienen voor aanvullende compensatie voor
werkelijke schade. De CWS beoordeelt de vraag of er een aanvullende
vergoeding dient te worden toegekend op basis van het Nederlandse
civiele schadevergoedingsrecht, zoals opgenomen in de instellingsregeling van de CWS die op 15 juni 2021 aan uw Kamer is gezonden 5 en
onderdeel 4 van het Besluit Compensatieregeling CAF 11 en vergelijkbare
(CAF-)zaken dat op 3 september 2020 aan uw Kamer is gezonden.6Het
civiele schadevergoedingsrecht biedt een maatstaf om zowel voor
materiele als voor immateriële schade te komen tot een volledige
vergoeding voor geleden schade. Het biedt een kader, en zorgt bovendien
voor rechtsgelijkheid.
Vraag 10
Uit gesprekken met het Ouderpanel komt naar voren dat de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) bijna overal bij zit en een eindstem
heeft, bijvoorbeeld bij het gesprek met de Bezwaarschriftenadviescommissie (BAC). Deelt u deze constatering?
Antwoord 10
UHT heeft geen stem in de totstandkoming van de adviezen van de
Bezwaarschriftenadviescommissie (BAC). Op grond van de wet (art. 7:13
lid 5 Awb) wordt een vertegenwoordiger van UHT uitgenodigd voor de
hoorzitting bij de BAC en in de gelegenheid gesteld een toelichting te
geven op haar standpunt ten aanzien van het bezwaar. De inspanning van
UHT is erop gericht om tijdens de hoorzitting aan de BAC en aan ouders
en vertegenwoordigers uitleg te geven over het al dan niet toekennen van
compensatie of tegemoetkoming, en hoe zij tot haar primaire beschikking
4

Instellingsregeling Commissie aanvullende schadevergoeding werkelijke schade, Stcrt. 2021,
nr. 29438.
5
Kamerstuk 31 066, nr. 847.
6
Kamerstuk 31 066, nr. 696.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

5

is gekomen. Op basis van het ingediende bezwaarschrift, het dossier en
de toelichting hierop van UHT adviseert de BAC aan UHT over de te
nemen beslissing op bezwaar. UHT volgt doorgaans dit advies op, ware
het niet dat UHT kan of soms zelfs moet afwijken bijvoorbeeld indien het
advies niet past in de toepasselijke wetgeving. Hoe vaak UHT afwijkt van
het advies van de BAC wordt niet systematisch bijgehouden, maar het
gaat om kleine aantallen. UHT dient afwijking van het advies van de BAC
vanzelfsprekend te motiveren. In het bezwaarproces werken de BAC en
UHT in onderscheiden rollen aan hetzelfde doel: recht doen aan ouders.
De BAC is een commissie ingesteld op grond van artikel 49e van de
Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir). De BAC heeft tot
taak UHT (Belastingdienst/toeslagen) onafhankelijk te adviseren over
tegen beschikkingen van UHT ingediende bezwaarschriften. Al is een
advies van de BAC richtinggevend, UHT blijft als bestuursorgaan
verantwoordelijk voor het besluit waartegen het bezwaar zich richt, ook
verantwoordelijk voor de beslissing op bezwaar waarbij onder andere
geborgd moet worden dat deze binnen de kaders van de wet valt. Omdat
een betere uitleg van deze rolverdeling kan bijdragen aan het begrip van
ouders voor de eventuele aanwezigheid van UHT bij de behandeling van
hun bezwaar zal dit betrokken worden in de voorlichting aan ouders.
Vraag 11
Er zijn ouders van wie de pauzeknop op publieke en private schulden is
vervallen en bij wie er toch weer deurwaarders op de stoep staan. Herkent
u dit signaal?
Antwoord 11
Gerechtsdeurwaarders mogen tijdens het jaar van de pauzeknop geen
gerechtelijke vonnissen uitvoeren om op die manier beslag te leggen op
gevorderde gelden. Het is van belang dat ouders voor het vervallen van
de wettelijke pauzering hun private schulden bij SBN indienen. Na een
jaar vervalt de wettelijke pauzering en kunnen schuldeisers en
deurwaarders weer incassomaatregelen nemen. Door het tijdig indienen
van hun private schulden kunnen gedupeerden van deze schulden af
komen en voorkomen dat gerechtsdeurwaarders op de stoep staan
(Kamerstuk 31 066, nr. 981). Voor acute situaties is een noodprocedure.7 In
de 11e VGR is gemeld dat tot en met het tweede kwartaal van dit jaar er
negen keer gebruik is gemaakt van de noodprocedure, waarbij in alle
gevallen de beslaglegging of uithuiszetting naar ons weten is voorkomen.
Het kan voorkomen dat ouders na de peildatum nieuwe schulden gemaakt
hebben die buiten het bereik van de schuldenregeling vallen en waarvoor
een deurwaarder zich na het aflopen van het moratorium meldt bij de
ouder. Ondanks de inspanningen van branchevereniging en individuele
deurwaarders is het denkbaar dat in individuele gevallen een deurwaarder
zich onnodig bij een ouder meldt voor een onder de regeling vallende
schuld. Er wordt met alle betrokken partijen – zoals de Koninklijke
Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG), SBN en de VNG –
nauw samengewerkt in de bovengenoemde noodprocedure om beslaglegging en uithuiszetting te voorkomen. Deze situatie wordt voortdurend
gemonitord.
Vraag 12
Gedupeerde ouders in het buitenland noemen hun AOW-gat als
probleem. Is hier een oplossing denkbaar waarbij een maximum wordt
ingesteld?
Antwoord 12

7

Kamerstuk 31 066, nr. 964.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

6

Een AOW-gat ontstaat als iemand tijdens de opbouw van de AOW niet in
Nederland woont en zich daarna wel weer in Nederland vestigt. Omdat de
situatie van gedupeerde ouders die weg zijn gegaan uit Nederland sterkt
verschilt en een groot deel van deze ouders ook niet terug zal komen naar
Nederland, is er in de herstelregelingen niet in voorzien. Het beleid voor
pensioenopbouw en AOW in het woonland is leidend voor mensen in het
buitenland, de uitwerking verschilt sterk per land (o.a. de pensioenleeftijd,
het aantal jaar dat iemand er moet wonen/werken om pensioen te kunnen
opbouwen, volksverzekering/ werknemersverzekering etc.). Vaak zijn
regelingen gebaseerd op het voorzieningenniveau in het desbetreffende
land. Europese landen hebben hiervoor hun eigen beleid, dat geldt ook
voor de Caribische landen in het Koninkrijk. In veel gevallen heeft iemand
die tijdelijk in het buitenland heeft gewoond «rechten» opgebouwd in
meerdere landen die beschikbaar komen op de pensioenleeftijd van het
betreffende land. Indien iemand niet de volledige AOW-rechten heeft
opgebouwd door tijdelijk verblijf buiten Nederland, krijgt hij daardoor
minder AOW omdat er per jaar 2% recht wordt opgebouwd. Dit kan
ingrijpend zijn als iemand bijvoorbeeld 8 jaar in het buitenland heeft
gewoond. Er is echter wel een vangnet. Als het inkomen met AOW onder
het bijstandsniveau ligt, kan het inkomen door de SVB worden aangevuld
door middel van de Wet aanvullende inkomensondersteuning ouderen.
Voor vergoeding door CWS komt werkelijke schade in aanmerking
waarvan aannemelijk is dat deze het gevolg is van de gebeurtenissen
rondom de kinderopvangtoeslag. Dit geldt voor alle vormen van werkelijke schade. Mogelijk kan een individuele beoordeling via CWS tot een
schadepost leiden op dit vlak, daarvoor is het wel van belang dat er inzage
is in opgebouwde rechten, ook in het buitenland.
Vraag 13
Uit gesprekken met het Ouderpanel leidt de commissie af dat huisvesting
een groot probleem is. Mensen kunnen geen huisvesting vinden – ook
niet met urgentie. De route die nu gevolgd wordt om een urgentieverklaring te verkrijgen loopt direct via de wethouder, maar ook dit duurt heel
erg lang. Gedupeerde ouders die in het buitenland hebben het recht om
terug te keren naar Nederland. Aan deze ouders wordt ook ondersteuning
geboden om terug te keren, maar er zijn geen woningen. De commissie
deelt de zorgen van de betreffende ouders, maar het lijkt erop dat in het
woningdossier het hoogst haalbare is dat gedupeerden dezelfde status
krijgen als de overige personen die een urgentieverklaring hebben. Wat is
uw reactie hierop?
Antwoord 13
Gemeenten zijn over het algemeen goed doordrongen van de ernst van
de effecten van de toeslagenproblematiek. Een aantal gemeenten heeft in
de huisvestingsverordening de doelgroep Kinderopvangtoeslaggedupeerden opgenomen. Daardoor kunnen zij expliciet in aanmerking
komen voor urgentie of bijvoorbeeld extra woonduur bij hun inschrijving
waarmee een ouder niet de status van urgente zoeker heeft maar juist zelf
met wat meer rust op zoek kan naar een passende woning. Door de krapte
op de woningmarkt is het vinden van woonruimte in Nederland lastig.
Voor gedupeerde ouders die vanuit het buitenland naar Nederland
terugkeren is het vinden van een woning vaak nog extra gecompliceerd.
Voor dit knelpunt zijn op korte termijn geen makkelijke oplossingen
beschikbaar.
Ondanks deze complexe realiteit is het Ondersteuningsteam voor ouders
in het buitenland (OTB) sinds de start in juni van dit jaar in staat geweest
om in samenwerking met de gemeenten een aantal gezinnen terug te
laten keren naar Nederland om hier een nieuwe start te maken. In
samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

7

relaties de VNG, gemeenten en vertegenwoordigers vanuit de sociale
huursector brengen we in kaart wat er nog eventueel meer mogelijk is op
dit vlak, bijvoorbeeld in geval van acute nood, maar ook als mensen
eerder een sociale huurwoning hadden en woonduur hadden opgebouwd.
Of wat er mogelijk is voor mensen die in de vrije sector kunnen huren
maar aanlopen tegen eisen waaraan zij vanuit het buitenland niet kunnen
voldoen.
Vraag 14
Uit gesprekken met het Ouderpanel komt naar voren dat ouders van
mening zijn dat reeds betaalde schulden, die voor of met de 30.000 euro
uit de Catshuisregeling zelfstandig zijn afgelost en te herleiden zijn naar
de kinderopvangtoeslagaffaire, teruggestort dienen te worden naar de
ouder in kwestie. In het nieuwe wetsvoorstel valt te lezen dat schade uit
het verleden niet hersteld kan worden en dat dit uitvoeringstechnisch
ingewikkeld ligt. Ouders uit het Ouderpanel ervaren dit als onrechtvaardig. De commissie verneemt hierop graag uw reactie.
Antwoord 14
Er is in de schuldenaanpak voor gekozen om alleen (direct opeisbare)
betalingsachterstanden bij bestaande schulden te betalen. Hierop is een
uitzondering: schulden die afbetaald zijn met compensatie worden wel
vergoed. Door druk van schuldeisers of omdat de schuldenaanpak nog
niet bekend was, kan het zijn dat ouders een deel van hun compensatie
hebben aangewend voor het aflossen van schulden. Daardoor hebben
deze ouders hun compensatie minder vrij kunnen besteden dan bedoeld
voor hun nieuwe start. Deze ouders kunnen zich vanaf eind september
melden bij het loket Compensatie betaalde schulden van de SBN. Uw
Kamer wordt op korte termijn geïnformeerd over de startdatum. De
schuldenaanpak is gericht op het maken van een nieuwe start. De private
schuldenaanpak komt voort uit de motie van het lid Wilders8 waarin de
Kamer de regering oproept om private schulden over te nemen zodat
ouders hun 30.000 kunnen behouden. Met de huidige schuldenaanpak
wordt dit doel bereikt. De contouren en overwegingen voor de private
schuldenaanpak zijn in de 7e voortgangsrapportage9 met uw Kamer
gedeeld en in debat op 1 juli 2021 (Kamerstuk 31 066, nr. 882) met uw
Kamer besproken. Het dilemma ten aanzien van het compenseren van
schulden uit het verleden is daar ook besproken. Het kabinet heeft veel
respect voor ouders die op eigen kracht schuldsituaties hebben weten te
voorkómen. Maar de schuldregelingen in het kader van de toeslagenproblematiek voorzien niet in een regeling voor schulden die reeds zijn
afgelost met uitzondering van schulden die met de Catshuisregeling zijn
afgelost. Deze keuze is gemaakt vanwege het doel van de regeling en
omdat het om situaties gaat die niet meer terug te draaien zijn. Het voelt
soms wrang aan voor de ouder dat het niet goed uitvoerbaar is om door
hen afbetaalde schulden uit het verleden te herstellen. Het onderscheid
tussen schulden en gewone betalingen is echter niet meer te maken.
Vraag 15
De noodzaak van het hebben van een notariële akte als bewijs van schuld
wordt door ouders als zeer problematisch ervaren. Er is leden een
voorbeeld bekend waarbij de schuld van een kind, ontstaan door leningen
aan de gedupeerde ouder, door de ouder is ingediend bij de CWS. De
CWS kent de schadecomponenten niet toe. De BAC adviseert in de
betreffende casus de schadecomponenten wél toe te kennen. De UHT
volgt dit advies niet en verwijst voor de specifieke schadecomponenten
door naar de Sociale Banken Nederland (SBN). Die wijst het verzoek ook
8
9

Kamerstuk 35 510, nr. 7.
Kamerstuk 31 066, nr. 854.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

8

af en wil een notariële akte zien. Ziet u een proces voor zich waarbij een
notariële akte niet langer noodzakelijk is? Hoe ziet u de rol van de BAC ten
opzichte van de UHT? Heeft de UHT de bevoegdheid de BAC te overrulen?
Antwoord 15
Het kabinet kan niet ingaan op individuele casussen, maar kan wel het
algemene beleid toelichten. Om private schulden in aanmerking te kunnen
laten komen voor een vergoeding zijn een notariële akte of een gerechtelijke vonnis nodig die de schuld aanmerken als opeisbaar. Er is onderzocht
of ouders het bestaan van achterstanden op informele schulden ook
zouden kunnen aantonen met andersoortige bewijsmiddelen. Hierbij valt
te denken aan kopieën van bankafschriften, onderhandse akten, verklaringen van schuldeisers en/of kopieën van correspondentie met schuldeisers (bijv. mailwisselingen of whatsapp-berichten). In de 10e VGR is uw
Kamer gemeld dat het met de genoemde bewijsdocumenten niet goed
mogelijk is om de hoofdsom van eventuele achterstanden te onderscheiden, terwijl dit voor toepassing van de wet noodzakelijk is. Het doel
van de schuldenregeling is namelijk niet om alle openstaande leningen
(hoofdsommen) over te nemen, maar alleen de achterstanden die invloed
kunnen hebben op het besteden van de compensatie. Met andersoortig
bewijs kan de achterstand op de hoofdsom niet vastgesteld worden,
terwijl dit noodzakelijk is, aangezien in beginsel alleen achterstanden
worden vergoed (tenzij de gehele hoofdsom opeisbaar geworden is). De
Bezwaarschriftenadviescommissie (BAC) is een commissie ingesteld op
grond van artikel 49e van de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen (Awir). De BAC heeft tot taak UHT (Belastingdienst/toeslagen)
te adviseren over tegen beschikkingen van UHT ingediende bezwaarschriften. UHT blijft als bestuursorgaan dat verantwoordelijk is voor het
besluit waartegen het bezwaar zich richt, ook verantwoordelijk voor de
beslissing op bezwaar. UHT zal doorgaans het advies van de BAC volgen
bij het nemen van de beslissing op bezwaar. Dat neemt niet weg dat UHT
kan afwijken van dat advies of daartoe in sommige gevallen zelf is
verplicht, bijvoorbeeld indien het advies niet past in de toepasselijke
wetgeving. UHT dient afwijking van het advies van de BAC vanzelfsprekend te motiveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1110

9