Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2113
Vragen van de leden Van Klaveren, Fritsma en De Jong (PVV) aan de
staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en minister voor
Immigratie en Asiel over het bericht dat de werkloosheid onder niet-westerse
allochtonen in 2010 verder is opgelopen (ingezonden 11 februari 2011).
Antwoord van minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de minister voor Immigratie en Asiel (ontvangen 6 april 2011).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Werkloosheid niet-westerse
allochtonen in 2010 verder opgelopen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat immigranten pas nadat deze tien jaar onafgebroken
legaal in Nederland woonachtig zijn geweest en gewerkt hebben aanspraak
kunnen doen op de voorzieningen van de verzorgingsstaat? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 2
Overeenkomstig het regeerakkoord, wordt bezien in hoeverre aanscherping
van het (arbeids)migratiebeleid mogelijk is en wat dit betekent voor de
toegang tot onze sociale voorzieningen. De Kamer zal over de uitkomsten
worden geïnformeerd.
Vraag 3
Kunt u toelichten waarom werkloosheid onder met name Marokkanen en
mensen afkomstig uit het Midden-Oosten in 2010 is gestegen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3
De werkloosheid onder niet-westerse allochtonen stijgt relatief hard wanneer
het slecht gaat met de economie, maar neemt ook sterker af wanneer de
economie weer aantrekt. De grotere dynamiek van de werkloosheid onder
niet-westerse allochtonen hangt samen met het gegeven dat niet-westerse
1

ah-tk-20102011-2113
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

CBS.nl, Werkloosheid niet-westerse allochtonen in 2010 verder opgelopen, 4 februari 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

allochtonen meer dan autochtonen werkzaam zijn op veelal lager gekwalificeerde, tijdelijke banen. Wanneer het slecht gaat op de arbeidsmarkt
verdwijnen als eerste deze banen, maar andersom ontstaan vacatures ook als
eerste in dit segment van de arbeidsmarkt.
Vraag 4
In hoeverre draagt de voortgaande massa-immigratie van ongeschoolde
gelukszoekers bij aan het terugdringen van werkloosheid onder met name
niet-westerse allochtonen?
Antwoord 4
Het kabinet legt met de maatregelen in het regeerakkoord een ambitieus
pakket neer dat in het algemeen is gericht op ombuiging, beheersing en
vermindering van de immigratie. Wat mijn beleidsterrein betreft merk ik op
dat Nederland nog zoveel mensen met een uitkering kent, dat het niet nodig
is arbeidskrachten van buiten de EU toe te laten tot de Nederlandse
arbeidsmarkt, tenzij in uitzonderingssituaties. De uitvoering van de Wet
arbeid vreemdelingen zal worden aangescherpt om dit doel te bereiken. Ook
de wet zelf zal voor dit doel worden aangepast.
Daarnaast zullen uitkeringsgerechtigden meer worden aangesproken op hun
verantwoordelijkheid om stappen te ondernemen om aan werk te komen.
Tegenover een uitkering zoals de bijstand en werkloosheidsuitkering staat de
plicht om werk, scholing, of re-integratie te aanvaarden. Tevens komt in de
bijstand de plicht om een tegenprestatie te leveren. Het begrip passende
arbeid is al verruimd. Het niveau van het werk mag uiteindelijk geen excuus
zijn om werkaanbod te weigeren. Deze maatregelen van het kabinet zijn erop
gericht om, samen met gemeenten en UWV, meer mensen te laten werken.
Vraag 5
Wat is er bekend over de verschillen in arbeidsethos/mentaliteit van
niet-westerse allochtonen ten opzichte van autochtonen en in hoeverre spelen
die verschillen een rol bij de hoge werkloosheid onder met name nietwesterse allochtonen?
Antwoord 5
In een onderzoek uit 2005 onder 100 werkgevers met medewerkers uit
etnische minderheden, geeft een overgrote meerderheid van de werkgevers
aan geen noemenswaardige verschillen te ervaren in de arbeidsprestatie en
-motivatie van allochtone en autochtone werknemers.2 Uit onderzoek in 2009
onder werkgevers blijkt dat 87 procent van de werkgevers geen verschil
ervaart in het functioneren en de motivatie van allochtone en autochtone
medewerkers. 13 procent ervaart allochtonen als meer gemotiveerd dan
autochtone Nederlanders.3
In zijn algemeenheid wordt arbeidsethos in weinig onderzoeken naar de
arbeidsparticipatie van allochtonen genoemd als belemmering voor arbeidsdeelname. Wel is in 2008 een beperkt kwalitatief onderzoek uitgevoerd door
Regioplan in 8 grote gemeenten. Uit de gesprekken met 32
re-integratiemedewerkers over voorkomende belemmeringen bij werkzoekenden, kwam o.a. als ervaringsgegeven naar voren dat bij allochtonen, vaker
dan bij autochtonen het geval zou zijn, de opvatting een rol speelt er niet veel
op vooruit te gaan als men werkt (armoedeval). Ook werd genoemd dat
allochtone jongeren minder bereid zouden zijn om laag op de ladder te
beginnen. Verder zouden allochtonen vaker dan autochtonen de neiging
hebben hun slechte arbeidsmarktpositie aan externe factoren te wijten.
Vanwege de beperkte omvang en opzet van dit onderzoek is het echter
moeilijk hier algemene conclusies aan te verbinden.
De meeste onderzoeken4 van de afgelopen jaren laten zien dat de hoge
werkloosheid in veel gevallen wordt veroorzaakt door een cumulatie van
2

3
4

Etnische minderheden op de arbeidsmarkt. Beelden en feiten, belemmeringen en oplossingen, Regioplan, 2005, p. 74.
Trendmeter 2009, Werkgevers over Nieuwe Nederlanders als werknemers, FORUM, 2009
Onderzoeken, o.a.: Jaarrapport integratie 2010,CBS (2010). Hoger opgeleide allochtonen op
weg naar werk: successen en belemmeringen, Regioplan Beleidsonderzoek (2006). Etnische
minderheden op de arbeidsmarkt: Beelden en feiten, belemmeringen en oplossingen,
Regioplan Beleidsonderzoek. (2005). Allochtone vrouwen en gezondheid, SCP (2011).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

factoren. Veelgenoemd zijn een matige beheersing van de Nederlandse taal,
laag of geen opleidingsniveau, fysieke en psychische gezondheidsklachten,
gebrekkige kennis van onderwijs(stelsel) en arbeidsmarkt, weinig betrokkenheid van ouders bij het onderwijs, traditionele opvattingen over de rol van de
vrouw (dit speelt vooral bij de eerste generatie) en een passieve houding
tijdens het sollicitatieproces. Aanvullend hierop noemt de SER5 de gebrekkige
aansluiting tussen zoekgedrag en zoekkanalen van allochtone werkzoekenden
en de wervingsstrategieën van werkgevers en de culturele verschillen in
communicatie. De impact van bovengenoemde factoren lijkt het grootst bij
mensen van Marokkaanse, Turkse, overige niet-westerse en Antilliaanse/
Arubaanse herkomst, alhoewel dat per factor verschilt. Daarbinnen is de
afstand tot werk het grootst bij laagopgeleiden, migranten van de eerste
generatie (vooral vrouwen) en (bepaalde groepen) personen met een
verblijfsvergunning asiel.
Hoewel er nog steeds sprake is van een hogere werkloosheid onder niet –
westerse allochtonen, laat deze een gestage daling zien. Deze daling is sterker
bij allochtonen dan bij autochtonen. Ook voor niet-westerse allochtone
jongeren geldt dat hun achterstand ten opzichte van autochtone jongeren in
de periode 2002–2010 kleiner is geworden: hun onderwijsdeelname groeide
harder en hun netto-arbeidsdeelname6 groeide met bijna 2 procent, waar
deze voor autochtone jongeren daalde met bijna 2 procent.

5

6

Jaarrapport integratie SCP (2009). Niet de afkomst maar de toekomst. Naar een verbetering
van de arbeidsmarktpositie van allochtone jongeren SER (2007). De lange
weg naar werk. Beleid voor langdurig uitkeringsgerechtigden in de WW en WWB. SEO
Economisch onderzoek (2008).
Niet de afkomst maar de toekomst. Naar een verbetering van de arbeidsmarktpositie van
allochtone jongeren SER (2007)
Definitie netto arbeidsdeelname: Het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de
betreffende potentiële beroepsbevolking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3