Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 193

Evaluatie Wet regulering prostitutie en
bestrijding misstanden seksbranche

Nr. 3

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2016
Met deze brief informeer ik u over de uitvoering van de motie van de
leden Segers (CU) en van der Staaij (SGP) (Kamerstuk 34 000 VI, nr. 53)
waarin is verzocht om een wetenschappelijke vergelijking van de
verschillen in prostitutiebeleid van landen in Noordwest Europa en het
effect op de omvang van mensenhandel in de betreffende landen. In deze
brief ga ik tevens in op het verzoek van de vaste commissie voor
Veiligheid en Justitie om voor het AO Mensenhandel en prostitutie van
26 april 2016 een reactie te geven op het bericht «Verschuiving van club
naar thuiswerkers in de seksbranche» (de Gelderlander, 8 april 2016),
waarin een officier van justitie stelt dat er 100 politiemensen nodig zijn
voor goede controle van onvergunde prostitutie. Tot slot informeer ik de
Kamer over de reactie van belangenorganisaties van sekswerkers op het
rapport «Verkenning naar een landelijk klachtenloket voor sekswerkers»
zoals toegezegd in mijn brief van 15 december 2015 (Kamerstuk 34 193,
nr. 2).
WODC onderzoek
Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) heeft
de Universiteit voor Humanistiek de opdracht gegeven dit onderzoek uit te
voeren. In de bijlage treft u het onderzoeksrapport «Aan de grenzen van
het meetbare» aan1. Voor het onderzoeken van de relatie tussen de
omvang van mensenhandel en het gevoerde prostitutiebeleid is het
noodzakelijk om inzicht te hebben in de kwaliteit van beschikbare
onderzoeken en in de wetenschappelijke validiteit en betrouwbaarheid
van de gebruikte onderzoeksmethoden. Het rapport is het resultaat van
een internationaal vergelijkende literatuurstudie naar de relatie tussen
nationaal prostitutiebeleid en de geschatte omvang van de aan prostitutie
gerelateerde mensenhandel. De onderzoekers hebben 172 studies
1

kst-34193-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 193, nr. 3

1

gevonden in Nederland, België, Groot-Brittannië, Duitsland, Zweden,
Noorwegen, Finland en Denemarken. Hiervan bleken 46 studies te zijn
gebaseerd op empirisch onderzoek. Deze studies zijn door de onderzoekers gecodeerd en gescoord op wetenschappelijke kwaliteit.
Het belangrijkste onderscheid in prostitutiebeleid in Noordwest Europa is
volgens de onderzoekers tussen landen waar:
– prostitutie illegaal is, klanten strafrechtelijk worden vervolgd en
prostituees niet
– prostitutie legaal is, maar exploitatie van prostitutie illegaal is
– prostitutie legaal en gereguleerd is.
In landen waar sprake is van regulering lijkt een vrij grote autonomie
gegeven te worden aan regio’s en/of steden om het eigen prostitutiebeleid
vorm te geven.
De geëvalueerde onderzoeken zijn moeilijk vergelijkbaar vanwege de
verschillende definities die worden gehanteerd. Ook het werken met dark
numbers gaf problemen. De kwaliteit van de data waarop de omvangschattingen zijn gebaseerd is volgens de onderzoekers namelijk onvoldoende voor het maken van valide schattingen.
De onderzoekers concluderen dat het daarom niet mogelijk is om valide
uitspraken te doen over de aard en omvang van aan prostitutie gerelateerde mensenhandel in de hierboven genoemde acht landen in
Noordwest Europa. In landen waar sprake is van regulering zijn geen
overtuigende aanwijzingen gevonden voor het schaalmodel (mensenhandel neemt toe), noch voor het substitutiemodel (mensenhandel neemt
af). In landen waar sprake is van criminalisering van prostitutie worden
eveneens geen overtuigende aanwijzingen gevonden voor een verminderde vraag naar prostitutiediensten door criminalisering, noch aanwijzingen dat dit vervolgens leidt tot de vermindering van de omvang van
aan prostitutie gerelateerde mensenhandel.
Reactie WODC onderzoek
Ik onderschrijf de constatering van de onderzoekers dat er meer
betrouwbare en vergelijkbare cijfers over het aantal slachtoffers van aan
prostitutie gerelateerde mensenhandel gecreëerd moeten worden.
Hiervoor is in Europees verband al aandacht. Eurostat werkt aan Europese
statistieken zoals beschreven in het Statistics Action Plan 2011–20152.
Daarnaast is er tijdens de bijeenkomst van het informele Netwerk van
Nationaal Rapporteurs Mensenhandel en Vergelijkbare Mechanismen in
oktober 2015 over dit onderwerp gesproken met vertegenwoordigers van
nationale statistische autoriteiten.
Reactie op het bericht «Verschuiving van club naar thuiswerkers in de
seksbranche»
Na de opheffing van het bordeelverbod in 2000 is de exploitatie van
vrijwillige prostitutie toegestaan tenzij in een gemeente daarvoor op
grond van art. 151a Gemeentewet een vergunning is vereist. Handelen in
strijd met een gemeentelijke vergunningplicht, prostitutie door minderjarigen, niet-legale arbeid en (seksuele) uitbuiting zijn vormen van
niet-legale prostitutie. In het algemeen geldt dat thuiswerk zonder
tussenkomst van een exploitant een «aan huis gebonden beroep» is
waarvoor geen vergunning is vereist. De onderzoekers van de nulmeting
Wrp (Kamerstuk 34 193, nr. 1) constateren op basis van scans op internet

2

Measuring Crime in the EU: Statistics Action Plan 2011–2015, (COM(2011) 713 final).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 193, nr. 3

2

dat het aantal prostituees dat zich op internet aanbiedt, vele malen kleiner
is dan het aantal advertenties doet vermoeden.
Ik ben niet bekend met de exacte aard en omvang van de prostitutiebranche in de gemeente Arnhem. Het is aan de gemeente en politie om te
bepalen hoeveel capaciteit beschikbaar is voor bestuurlijke controles in de
prostitutiebranche. Ik onderken dat gemeentelijke verschillen in prostitutiebeleid invloed kunnen hebben op het capaciteitsbeslag van de politie.
Zoals uw Kamer bekend zal het wetsvoorstel regulering prostitutie en
bestrijding misstanden seksbranche (Wrp) voorzien in een vergunningplicht voor elke vorm van bedrijfsmatige exploitatie van prostitutie.
Toezicht en handhaving in het vergunde en niet-vergunde deel van de
branche wordt door dit onderscheid eenduidiger. Van het OM heb ik
begrepen dat de uitspraken van de officier van justitie zijn gedaan tijdens
een raadsinformatieavond over het thema prostitutie in antwoord op
vragen over mensenhandel. De officier van justitie heeft gesteld dat in
algemene zin het meer beschikbaar hebben van politiecapaciteit het
mogelijk maakt meer onderzoek naar mensenhandel te doen.
Sinds dit jaar registreert de politie landelijk en eenduidig het aantal
prostitutiecontroles. Over de landelijke inzet van de politie bij controles in
de prostitutiebranche verwacht ik uw Kamer in het voorjaar van 2017 te
kunnen berichten.
Reactie van sekswerkers op het rapport «Verkenning naar een landelijk
klachtenloket voor sekswerkers»
Belangenorganisaties van sekswerkers geven in reactie op dit rapport aan
geen voorkeur te geven aan de term klachtenloket, aangezien dit het
stigma op sekswerk bevordert. De verkenning is op vele elementen
herkenbaar voor sekswerkers, maar rechtvaardigt niet de inrichting van
een apart klachtenloket. Een belangenorganisatie van sekswerkers
ondersteun ik inmiddels financieel om projecten uit te voeren op het
terrein van veldwerk, ondersteuning aan sekswerkers en kennisdeling en
educatie voor sekswerkers en overheden. Hiermee kan tegemoet worden
gekomen aan de door sekswerkers ervaren behoeften zoals die in de
verkenning naar voren zijn gekomen.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 193, nr. 3

3