Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3662
Vragen van het lid Spekman (PvdA) aan de minister voor Immigratie en Asiel
over de uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat het
terugsturen van uitgeprocedeerde vreemdelingen naar Somalië te gevaarlijk is
(ingezonden 11 augustus 2011).
Antwoord van minister Leers (Immigratie en Asiel) (ontvangen 15 september
2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 3479.
Vraag 1
Herinnert u zich de schriftelijke vragen over de uitspraak van het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) over het terugsturen van
uitgeprocedeerde vreemdelingen naar Somalië?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bereid deze alsnog te beantwoorden?
Antwoord 2
In antwoord op uw vragen heb ik u bericht dat ik uw Kamer zal informeren
met een beleidsbrief2. Inmiddels is deze brief op 29 augustus 2011 verzonden3. Met deze brief en de eerdere antwoorden, zijn uw eerder gestelde
vragen 1 tot en met 7 beantwoord. Op uw vragen 8 en 9 zal ik hier nog
ingaan, waarna ik nog nader in ga op vraag 3 en 4.
Vraag 8
Indien u tot het voorgaande niet bereid bent, bent u dan wel bereid om te
onderzoeken of in Europees verband een solidaire oplossing kan worden
gevonden voor de grote instroom van Somalische asielzoekers en of
Europese lidstaten met een zeer lage asielinstroom een deel van deze
asielzoekers kunnen beschermen? Bent u tevens bereid om in samenwerking
met internationale organisaties te onderzoeken of er op korte termijn extra
opvangmogelijkheden in de regio rondom Somalië kunnen worden gecreëerd

1
2
3

ah-tk-20102011-3662
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 3273.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010/11, nr. 3273.
Kamerstukken II, 2010/11, 19 637, nr. 1445.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

om de (onder andere in Nederland) uitgeprocedeerde asielzoekers op te
vangen?
Antwoord 8
Zoals ik eerder heb aangegeven, kan van een eventuele herverdeling van
toegelaten asielzoekers onder lidstaten pas sprake zijn als sprake is van een
Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel (GEAS). Overigens vormen
Somalische asielzoekers niet de enige grote groep asielzoekers in Europa en,
zoals ik uw Kamer onlangs heb bericht, is het aantal door Somaliërs
ingediende asielaanvragen in Nederland gedaald.4
Het kabinet zet zich nadrukkelijk in om de bescherming van vluchtelingen in
regio’s van herkomst te versterken. De komende tijd zal in samenspraak met
UNHCR door Nederland extra worden geïnvesteerd in de opvang en
bescherming van vluchtelingen in Kenia. De grootste groep vluchtelingen die
op dit moment door Kenia worden opgevangen zijn Somalische vluchtelingen. Overigens is terugkeer van uitgeprocedeerde Somalische asielzoekers
naar buurlanden in beginsel niet aan de orde, tenzij bijvoorbeeld sprake is
van een veilig derde land. In beginsel is het uitgangspunt dat zij terugkeren
naar Somalië.
Vraag 9
Deelt u de mening dat boven alles moet worden voorkomen dat vanwege de
vrijwel onmogelijke terugkeer van vreemdelingen naar Somalië, een zeer
groot aantal Somalische asielzoekers langdurig in Nederland verblijft zonder
uitzicht op een definitieve oplossing?
Zo ja, hoe gaat u daarvoor zorgen?
Antwoord 9
Hoewel complex is terugkeer naar Somalië mogelijk. Er kan gevlogen worden
op de luchthaven van Mogadishu die ook volgens het EHRM veilig genoeg is.
Individueel wordt beoordeeld of een asielzoeker naar een voor hem of haar
veilige plek in het herkomstland of een derde land kan terugkeren. Van
vreemdelingen waarvan de asielaanvraag is afgewezen wordt verwacht dat zij
zelfstandig terugkeren naar hun land van herkomst. Indien de vreemdeling
zelfstandig wil terugkeren kan de DT&V de terugkeer faciliteren. Hierdoor zal
de door u geschetste situatie niet voorkomen als uitgeprocedeerde Somaliërs
meewerken aan hun terugkeer.
Vraag 3
Wat is de reden dat het niet mogelijk is om binnen een periode van vier
maanden te besluiten over de beleidsconsequenties van een duidelijke
uitspraak het EHRM? Deelt u de mening dat dit een te lange periode is en dat
dit grote onzekerheid veroorzaakt voor de betreffende Somalische asielzoekers die niet afkomstig zijn uit Centraal of Zuid Somalië en derhalve nog het
risico lopen uitgezet te worden naar Somalië?
Antwoord 3
Zeker ben ik met u van mening dat een periode van onzekerheid zo kort
mogelijk moet zijn en ik heb mij ingespannen om zo spoedig mogelijk mijn
nieuwe beleid te presenteren. Ik hecht er tevens aan om mijn beleid
zorgvuldig en weloverwogen vorm te geven. De uitspraak van het EHRM is
daarom zorgvuldig geanalyseerd en vervolgens heb ik bekeken welke
aanpassingen in mijn landgebonden asielbeleid geïndiceerd zijn. Ook heb ik
mij geïnformeerd omtrent het standpunt van enkele andere Europese landen
en afgewogen of ik een besluit van het Verenigd Koninkrijk over een
eventueel in te dienen verzoek om verwijzing van de zaak naar de Grote
Kamer van het Hof zou afwachten. Zoals u zult begrijpen vergt dit enige tijd.
Vanwege het vertrekmoratorium was voor asielzoekers uit Zuid- en CentraalSomalië geborgd, dat niemand in strijd met de hofuitspraak gedwongen werd
terug te keren naar Zuid- of Centraal-Somalië.

4

Kamerstukken II, 2010/11, 19 637, nr. 1439.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Vraag 4
Bent u bereid terwijl de Kamer wacht op uw brief over de genoemde
beleidsconsequenties en op de beantwoording van deze schriftelijke vragen,
geen nieuwe beleidsveranderingen ten aanzien van de terugkeer van
Somalische vreemdelingen door te voeren en in de tussentijd geen Somaliërs
(ook niet zij die uit Noord Somalië afkomstig zijn) naar Somalië uit te zetten,
gezien de levensgevaarlijke situatie ter plaatse? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 4
Op 29 augustus 2011 heb ik mijn beleidsbrief aan uw Kamer toegezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3