11
Termijn indienen klachten seksueel
misbruik in de rooms-katholieke kerk
Aan de orde is het VSO over de termijn indienen klachten
seksueel misbruik in de rooms-katholieke kerk.
De voorzitter:
Ik heet de minister van Veiligheid en Justitie van harte
welkom, net als de mensen op de publieke tribune, en geef
als eerste in dit VSO het woord aan mevrouw Gesthuizen
van de SP.

Mevrouw Gesthuizen (SP):
Voorzitter. Gisteren liet de minister weten dat hij niet wil
afwijken van wat tot dusverre is afgesproken met betrekking
tot de sluitingsdatum van het meldpunt waar slachtoffers
van seksueel misbruik en mishandeling in de roomskatholieke kerk nog tot 1 juli van dit jaar terechtkunnen. Ik
vind dat spijtig, omdat we sinds de commissie-Deetman,
sinds vier jaar, weten dat er 66 jaar lang een doofpot heeft
bestaan rondom dat misbruik. Daarbij vind ik dan vier jaar
voor de slachtoffers om daar melding van te maken en
genoegdoening en compensatie te kunnen krijgen, wat
karig afsteken. Daarom dien ik de volgende twee moties in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de minister welwillend staat tegenover
een financiële bijdrage aan een door de Stichting Vrouwenplatform Kerkelijk Kindermisbruik te initiëren "oral history"project en op dit moment een subsidieaanvraag daartoe
heeft ontvangen;
verzoekt de regering, een redelijk bedrag toe te kennen,
waarmee een substantieel deel van het "oral history"onderzoek kan worden gefinancierd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Gesthuizen en Van
Toorenburg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 129 (33750-VI).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het Meldpunt Seksueel Misbruik in de
Rooms-Katholieke Kerk per 1 juli 2014 zal sluiten;
overwegende dat een schadevergoeding en daarmee
erkenning een belangrijk deel is van het verwerkingsproces
van slachtoffers van seksueel misbruik;
overwegende dat er slachtoffers zijn die langer de tijd nodig
hebben om melding te maken van het seksueel misbruik
en dat er dus nog steeds behoefte bestaat voor slachtoffers
om een klacht in te dienen;
verzoekt de regering om er met de rooms-katholieke kerk
voor te zorgen dat de mogelijkheid om klachten in te dienen
over verjaarde zaken van seksueel misbruik en klachten
hierover tegen overledenen te verlengen tot 1 juli 2015,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Gesthuizen en Van
Toorenburg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 128 (33750-VI).

Tweede Kamer

Mevrouw Gesthuizen (SP):
Mijn tweede motie gaat over een toezegging die de minister
heeft gedaan tijdens een algemeen overleg, om te komen
tot subsidie voor de Stichting Vrouwenplatform Kerkelijk
Kindermisbruik, die graag een "oral history"-onderzoek wil
doen, dus een mondeling geschiedenisonderzoek, en die
daartoe een subsidieaanvraag heeft ingediend.

Termijn indienen klachten seksueel
misbruik in de rooms-katholieke kerk

De heer Van der Steur (VVD):
Ik heb een vraag over de laatste motie. Ik heb uitgebreid
met de dames van het VPKK gesproken en ook gekeken
naar de opzet van dat onderzoek, dat in totaal zo'n €500.000
zou moeten kosten. Een deel van dat geld wordt besteed
aan oral history in Ierland. Is mevrouw Gesthuizen het met
de VVD-fractie eens dat het, als je subsidie zou geven aan
een project dat ziet op oral history, toch wel van belang is
dat het een Nederlands "oral history"-project is en dat het
meer zou moeten bevatten dan de twaalf vrouwen die in
het oorspronkelijke projectvoorstel waren voorzien?
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Het mooie is volgens mij dat we als Kamer dit stukje niet
zelf hoeven uit te voeren. Dat kunnen we heel goed laten
rusten bij degenen die hebben aangegeven dat zij dit plan,
deze opzet zien als de meest waardevolle aanvulling die er
te bedenken valt voor de slachtoffers, zodat zij met hun
verleden in het reine kunnen komen et cetera. Ik heb mijn
motie ook niet voor niets zo geformuleerd dat ik het aan de
minister en aan de onderhandelingen met het vrouwenplatform laat om tot een definitief bedrag te komen, maar ik
ken andere cijfers dan de heer Van der Steur noemt. Ik ken
een bedrag van drie ton en ik heb ook gehoord dat het
ministerie bereid was om slechts een zeer bescheiden deel
daarvan te financieren. Daar maak ik mij zorgen om. Ik ken
de begroting die de heer Van der Steur noemt van een half
miljoen niet. Ik ken een begroting van drie ton. Ik wil hier
verder als Kamer geen bedrag voor vaststellen, maar ik wil
wel constateren dat als er gedegen onderzoek plaats moet

26 juni 2014
TK 99

99-11-1

vinden, je niet moet zeggen dat je daar maar een heel klein
deel van financiert, want dan komt het gewoon niet van de
grond.
De heer Van der Steur (VVD):
Ik begrijp het punt van mevrouw Gesthuizen. Er zal ongetwijfeld een nieuwe begroting liggen. Dat kan best. Die heb
ik dan niet paraat. Ik begrijp niet helemaal dat mevrouw
Gesthuizen aan de ene kant zegt dat ze niet in details wil
treden maar aan de andere kant wel wil bepalen dat een
substantieel deel moet worden betaald door de minister.
De koepel van lotgenotengroepen heeft bovendien gezegd
dat zo'n project over zowel mannen als vrouwen zou moeten
gaan. De VVD-fractie is daar eigenlijk ook voorstander van,
want het is een beetje gek om het alleen op vrouwen te
richten. Hoe kijkt mevrouw Gesthuizen tegen dat punt aan?
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Volgens mij moet je met dit soort zaken heel goed kijken
waar de grootste behoefte ligt. Het lijkt mij helemaal niet
wenselijk om onderscheid te maken naar sekse als dat heel
kwalijke gevolgen heeft. Het mag natuurlijk niet eens. Als
bij een deel van de mannen een grote behoefte bestaat om
deel te kunnen nemen aan een dergelijk onderzoek, dan zie
ik niet in waarom daarnaar niet ook op deze manier onderzoek naar zou kunnen worden gedaan.
Ik laat mij echter niet aansmeren dat ik niet in detail wens
te gaan, maar wel een specifiek bedrag voorschrijf. Dat doe
ik nu juist niet. Ik neem alleen die klacht van het vrouwenplatform serieus. Dat zegt: we hebben een gedegen onderzoek nodig. De minister heeft aan het platform en de Kamer,
in het algemeen overleg, toegezegd dat hij dat voor een
deel gaat financieren. Mij lijkt dat je dat voor een belangrijk
deel moet financieren. Als dat slechts voor een vierde wordt
gedaan, dan komt het gewoon niet van de grond en dat lijkt
mij kwalijk.

De heer Van der Steur (VVD):
Voorzitter. Het is goed dat wij met de minister meermalen,
en nu ook in het schriftelijk overleg, over de afwikkeling
van die afschuwelijke kwestie van het seksueel misbruik en
het geweld in de katholieke kerk hebben gesproken. Ik weet
dat er in Nederland grote schade is veroorzaakt door dat
geweld en dat seksueel misbruik. Ik weet ook dat het leed
dat is berokkend op geen enkele manier ooit nog weer
helemaal volledig goed kan worden gemaakt. Ik weet
tegelijkertijd dat de kerkelijke autoriteiten veel hebben
gedaan van wat zij al heel veel eerder hadden moeten doen.
In dat verband zijn we tot de volgende motie gekomen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

overwegende dat naar aanleiding van de onderzoeken van
de commissie-Deetman en de moties die in deze Kamer
zijn aangenomen, de kerkelijke autoriteiten zich hebben
ingespannen om de waarheid op tafel te krijgen, de feiten
te erkennen, hulp te bieden en schadevergoeding te betalen;
constaterende dat in de opgestelde "nulmeting" is opgenomen dat een einddatum voor het indienen van klachten
wenselijk is;
constaterende dat in november 2013 de einddatum van 1
juli 2014 is vastgesteld en openbaar is gecommuniceerd;
overwegende dat de kerkelijke autoriteiten in het verleden
er alles aan gedaan hebben om vervolging van daders te
voorkomen en slachtoffers hulp en erkenning te onthouden
en dat daarom coulance op zijn plaats is, vooral voor
schrijnende gevallen zoals slachtoffers die niet eerder konden klagen of waarbij het onthouden van schadevergoeding
onredelijk zou zijn;
verzoekt de regering, in overleg te treden met de Bisschoppenconferentie en de Konferentie van Nederlandse Religieuzen teneinde te bewerkstelligen dat slachtoffers die na 1
juli 2014 klachten indienen over seksueel misbruik of geweld
gepleegd door overleden daders waarvan de daad wegens
verjaring niet meer kan worden vervolgd, kunnen rekenen
op hulp en erkenning en dat voor schrijnende gevallen
coulance wordt betracht ten aanzien van het niet meer
kunnen uitkeren van schadevergoeding,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Steur,
Rebel, Helder, Van Toorenburg en Berndsen-Jansen.
Zij krijgt nr. 130 (33750-VI).

Mevrouw Rebel (PvdA):
Voorzitter. We hebben meermalen over dit onderwerp
gesproken en we zullen nog meermalen te spreken komen
over wat er is gebeurd. Ik wil hierbij duidelijk maken dat
wat ons betreft nu een einde komt aan de regeling, maar
aan de problematiek zeker niet. Ik wil mij daarom aansluiten
bij hetgeen de heer Van der Steur heeft gezegd, wat ook
de strekking is van de motie die hij mede namens onze
fractie heeft ingediend. Wij vinden dat er voor de slachtoffers goede opvang moet zijn door de rooms-katholieke kerk.
Zij hebben ondersteuning, hulp en begeleiding nodig. Dat
zal niet afgelopen zijn na 1 juli. Ik wil een dringend beroep
doen op de minister om de dialoog met de rooms-katholieke
kerk in stand te houden, de vinger aan de pols te houden
en daarbij met name de dialoog tussen de rooms-katholieke
kerk en de slachtoffergroepen in de gaten te houden. Ik wil
wijzen op het punt dat mevrouw Gesthuizen heeft gemaakt
wat de toezegging betreft over de bijdrage aan het oral
history center. Het lijkt mij ook met het oog op de verwerking van belang dat er snel duidelijkheid komt voor het
VPKK.

overwegende dat het seksueel misbruik en het geweld in
de rooms-katholieke kerk onvoorstelbaar veel leed heeft
veroorzaakt waarvan de gevolgen ook nu nog voor de
slachtoffers voelbaar zijn;

Tweede Kamer

Termijn indienen klachten seksueel
misbruik in de rooms-katholieke kerk

26 juni 2014
TK 99

99-11-2

De voorzitter:
Hiermee is een einde gekomen aan de termijn van de zijde
van de Kamer. De minister wil graag een heel korte schorsing van één minuut.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Minister Opstelten:
Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun
interventies. Dit is een gevoelige kwestie die eigenlijk continu speelt. Wij hebben er een aantal malen goed overleg
over gehad. Ik heb op uw verzoek telkens met de kerkelijke
autoriteiten en de heer Deetman overleg gevoerd in de
wetenschap dat dit een heel gevoelige kwestie is. Dat vindt
het kabinet natuurlijk ook. Wij hebben de vragen beantwoord. Dank voor de vragen.
Vraag 1 is belangrijk. Wij moeten hier vasthouden aan de
scheiding tussen kerk en staat. Dat is heel belangrijk. Ik
ondersteun niet, maar ik registreer wat de kerk doet en wat
ze heeft gedaan. Zo moet u dat zien. Ik heb niet voor niets
aan het slot van mijn brief gezegd dat ik de monitorrapportage van de heer Deetman afwacht, dat wij zullen bekijken
hoe men verder hiermee omgaat en dat ik na het zomerreces weer met de kerkelijke autoriteiten zal bekijken hoe het
loopt. Dat moet natuurlijk altijd gebeuren met empathie
voor de slachtoffers, ook voor degenen die er op een later
moment een beroep op doen.
Daarom heb ik het volgende te zeggen over de motie op
stuk nr. 128. In de brief heb ik in antwoord op vraag 1 aangegeven dat de Kerk een drietal redenen heeft aangedragen
waarom het nodig was, ook in het belang van de slachtoffers, om duidelijkheid te creëren. Dat moet een keer, constateer ik. Daarom moet ik de motie op stuk nr. 128 toch
ontraden, omdat daarin gesteld wordt om de termijn met
een jaar te verlengen. Als ik dat vergelijk met de motie op
stuk nr. 130, dan is er in die laatste ruimte om in overleg te
treden. Dat vind ik passen bij de brief, waarover ik natuurlijk
heel goed heb nagedacht. Daarom zou ik aan de Kamerleden willen vragen om elkaar te vinden in de motie op stuk
nr. 130. Van mijn kant is er dan namens de Kamer het verzoek aan de kerkelijke autoriteiten dat ook de slachtoffers
die na 1 juli 2014 klachten indienen over seksueel misbruik
of geweld gepleegd door overleden daders waarvan de
daad wegens verjaring niet meer kan worden vervolgd,
kunnen rekenen op hulp en erkenning. Dat is een positie
die ik helder bij de kerkelijke autoriteiten kan overbrengen.
Wie ben ik om dat te zeggen, maar wat dat betreft zou ik
willen vragen dat de indieners van de motie op stuk nr. 128
en motie op stuk nr. 130 elkaar vinden in de Kamer. Anders
zou ik de motie op stuk nr. 128 moeten ontraden. Voor de
motie op stuk nr. 130 laat ik het oordeel aan de Kamer.
Wat de motie op stuk nr. 129 betreft doe ik ook een dringend
beroep. Ik weet nog precies hoe het gegaan is en wie waar
zat op het moment dat het subsidieverzoek voor het "oral
history"-onderzoek aan de orde kwam. Ik heb toen ook
gezegd dat ik het positief benader, overigens zonder iemand
te raadplegen. Dat doe ik ook, maar ik verzoek om mij de
ruimte te geven om dat te doen op de wijze die ik graag
zou willen en om daar partners voor te vinden, zonder nu
direct de onderhandelingen of de gesprekken te belasten
met termen als "substantieel deel". Ik wil niet uitsluiten dat

Tweede Kamer

Termijn indienen klachten seksueel
misbruik in de rooms-katholieke kerk

het gebeurt, maar het is belangrijk dat het gebeurt. Ik zou
dus willen vragen om mij de ruimte te geven om dat voor
elkaar te krijgen. Wat dat betreft hoeft de Kamer mij geen
steun in de rug te geven. Misschien zou het kunnen zijn dat
ik, op basis van de toezegging die ik doe om hierop terug
te komen, verzoek om deze motie aan te houden of eventueel in te trekken.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Ik zal mijn tweede motie, dus de motie die toeziet op een
substantiële bijdrage aan het "oral history"-onderzoek,
aanhouden. Dan hebben we die in ieder geval achter de
hand. Dan drukt de last daarvan niet zo op de minister, als
hij daarover in gesprek gaat met het vrouwenplatform.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Gesthuizen stel ik voor, haar
motie (33750-VI, nr. 129) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Ik heb wel nog een vraag over de opmerkingen die de
minister maakte over de moties op stukken nrs. 128 en 130.
De minister gaat in mijn ogen voorbij aan de uitlatingen
die slachtoffers bijvoorbeeld nog in mei in verschillende
media hebben gedaan. Zij stellen achteraf bezien helemaal
niet blij te zijn met het stopzetten van het meldpunt op 1
juli 2014. Daaraan gaat de minister voorbij als hij zegt dat
het in het belang van de slachtoffers is om aan die datum
vast te houden. Hij zegt dan wel dat hij wat kan met die
motie op stuk nr. 130, maar hoe moet er dan in de toekomst
beoordeeld worden dat er in schrijnende gevallen coulance
wordt betracht? We hebben het over gevallen van seksueel
misbruik. Dat is toch altijd schrijnend?
Minister Opstelten:
In de brief heb ik aangegeven wat de redenen zijn. Ik denk
dat er ruimte wordt geboden. Ik heb telkens ook gezocht
naar ruimte voor degenen die toch nog in aanmerking
zouden moeten komen voor een bijdrage, voor steun en
hulp. Ik ga monitoren, kijkend naar de monitoring van
Deetman. Vervolgens bespreken wij na het zomerreces met
elkaar hoe het is gelopen naar aanleiding van 1 juli. De
motie op stuk nr. 130 geeft die ruimte. Die is ook helder.
Het is een verzoek van de Kamer aan de regering om het
over te brengen aan de katholieke autoriteiten. Dat wil ik
zeker doen. Ik doe dan ook een beroep op de Kamer om
daar zeer eensgezind in te opereren. Dat heeft natuurlijk
ook effect op de benadering en het gevoel van de kerkelijke
autoriteiten, die mij wat dat betreft tot nu toe niet hebben
teleurgesteld. Er is telkens gehoor voor signalen die vanuit
de Kamer komen.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Eerlijk gezegd — ik druk mij een beetje "blunt" uit, zoals de
Engelsen zeggen, een beetje bot — houd ik niet van dit
politieke spel bij dit onderwerp. De minister zegt: de derde
motie is helder, maar de eerste niet. Volgens mij is het
precies omgekeerd. In de eerste motie wordt gevraagd om
dat meldpunt gewoon door te zetten. De regering kan dat
niet zelf doen, maar zij kan daarover wel in overleg gaan

26 juni 2014
TK 99

99-11-3

met de rooms-katholieke kerk. Ik lees in de andere motie
dat "voor schrijnende gevallen coulance wordt betracht ten
aanzien van het niet meer kunnen uitkeren van schadevergoeding". Wat moeten we dan tegen de slachtoffers zeggen,
wat is dan schrijnend? Ik wil hierop graag een reactie van
de minister. Ik ben bij een aantal zittingen geweest en ik
heb een aantal bijeenkomsten van slachtoffers bijgewoond.
Alle gevallen zijn heel schrijnend, zeker na 65 jaar doofpot.
Alstublieft, doet u dit de slachtoffers niet aan.
Minister Opstelten:
Dat is precies wat ik zeg. Ik zeg niet dat de eerste motie, de
motie op stuk nr. 128, niet duidelijk is. Er is bepaald geen
sprake van een politiek spel. Dat staat hier totaal buiten,
lijkt mij. Daar moeten we boven staan. Je kunt argumenten
vinden — ik heb die ook aangegeven — om vast te houden
aan de datum van 1 juli. Je beziet wat er daarna gebeurt
en spreekt daarover. Ik vat het in mijn eigen woorden
samen. Wat is dan schrijnend? In de kern is het een kwestie
van het doortrekken van de criteria die nu gelden. Daarover
spreken we dan. We zullen bezien wat er op ons afkomt. Ik
ben gaarne bereid — ik ben daar ook heel gevoelig voor —
om dat te bespreken met de katholieke autoriteiten.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Ik wil de minister vragen of hij in de periode vanaf 1 juli in
zijn contacten met de rooms-katholieke kerk de schrijnende
gevallen waarin coulance nodig is, kan bijhouden en de
Kamer daarover eind dit jaar kan informeren. Dan kunnen
we zien wat er binnen is gekomen en ons opnieuw een
oordeel vormen over de gang van zaken.
Minister Opstelten:
Dat zeg ik toe. Dat is ook conform mijn brief en de motie.
Ik wil het tempo zoals aangegeven in de brief, vasthouden.
Ik zal de Kamer informeren over a) het aantal slachtoffers
en b) de reactie van de katholieke autoriteiten. Dan kunnen
wij daarover wederom spreken.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Dank u wel. De stemmingen over de ingediende moties
vinden, zoals eerder vandaag is afgesproken, komende
dinsdag plaats.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Voorzitter: Van Toorenburg

Tweede Kamer

Termijn indienen klachten seksueel
misbruik in de rooms-katholieke kerk

26 juni 2014
TK 99

99-11-4