Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2340
Vragen van de leden Swinkels en Van Veldhoven (beiden D66) aan de
Ministers van Veiligheid en Justitie, van Infrastructuur en Milieu en van
Defensie over de militaire beveiliging van Belgische kerncentrales en het
oordeel van de Hoge Gezondheidsraad dat België onvoldoende is voorbereid
op een kernramp (ingezonden 11 maart 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) mede namens
de Minister van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 21 april 2016). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2177.
Vraag 1
Kent u het bericht «België zet militairen in voor bewaking kerncentrales»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van terreurdreiging bij de Belgische kerncentrales? Zo
ja, sinds wanneer is deze informatie bij u bekend?
Antwoord 2
Er bestaan goede contacten met de Belgische autoriteiten op dit gebied. Uit
deze contacten blijkt dat er geen concrete dreigingsinformatie aan de
besluitvorming ten grondslag heeft gelegen. Dit heeft de Belgische Minister
van Binnenlandse Zaken ook in de media verklaard.
Vraag 3
Wat is uw mening over het feit dat de Belgische kerncentrales naar aanleiding van terreurdreiging momenteel bewaakt worden door het Belgische
leger?
Antwoord 3
Hoewel in België militairen zijn ingezet bij de kerncentrales (en daarnaast vele
andere locaties), heeft de Belgische Minister van Binnenlandse Zaken in de
media verklaard dat deze maatregelen niet te maken hebben met een
specifieke terroristische dreiging tegen nucleaire instellingen in België.

1

ah-tk-20152016-2340
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Trouw, 5 maart 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 4
Zijn er aanwijzingen dat terreurdreiging bij de kerncentrale in Nederland
bestaat? Zo ja, sinds wanneer is deze dreiging reëel? Bent u voornemens, net
als uw Belgische collega, het leger in te zetten in de beveiliging van de
kerncentrale in Nederland? Waarom wel of waarom niet? Welke maatregelen
worden momenteel genomen ter beveiliging van Nederlandse kerncentrale
tegen terreurdreiging?
Antwoord 4
Voor kerninstallaties, waartoe ook kerncentrales behoren, gelden standaard al
uitgebreide beveiligingsmaatregelen die zijn vastgelegd in nationale en
internationale wet- en regelgeving. De beveiligingsmaatregelen rond de
Nederlandse kerninstallaties zijn in lijn met deze wet- en regelgeving. Deze
maatregelen worden geregeld in de praktijk getest en geëvalueerd. Over
specifieke beveiligingsmaatregelen worden verder geen inhoudelijke
mededelingen gedaan, dat geldt ook voor het moment waarop al dan niet
militairen worden ingezet.
In Nederland is het dreigingsniveau Substantieel, wat betekent dat de kans op
een terroristische aanslag reëel is. De kans op een aanslag tegen een
kerncentrale staat niet op gelijke voet met het algemene dreigingsniveau.
Niettemin kunnen terroristen dreigen met of oproepen tot aanslagen op
kerncentrales. Uiteraard wordt elk incident in binnen- en buitenland dat lijkt te
wijzen op belangstelling van terroristen voor nucleaire objecten op zijn
merites beoordeeld en verdisconteerd in beveiligingsmaatregelen.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de terreurdreiging bij de Belgische kerncentrales niet
alleen België aangaat, maar tevens effect heeft op de veiligheid van
grensregio’s in zowel Nederland, Luxemburg als Duitsland? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, in hoeverre heeft u contact (gehad) over deze dreiging met u en
uw collega’s uit de buurlanden? Is er afstemming tussen u en uw collega’s uit
de buurlanden met betrekking tot het tegengaan van deze dreiging?
Antwoord 5
Hoewel in België militairen zijn ingezet bij de kerncentrales, heeft de
Belgische Minister van Binnenlandse Zaken in de media verklaard dat deze
maatregelen niet te maken hebben met een specifieke terroristische dreiging
tegen nucleaire instellingen in België.
De dreiging van terrorisme is een vraagstuk dat alle landen in Europa raakt.
Gedegen samenwerking tussen landen in Europa (en daar buiten) is cruciaal
om deze dreiging het hoofd te bieden. Er is dan ook frequent contact tussen
partijen die betrokken zijn bij het tegengaan van terroristische dreigingen in
binnen- en buitenland.
Vraag 6
Klopt het dat Amerikaanse deskundigen al enige tijd geleden hebben
aangedrongen op uitbreiding van de beveiliging van de Belgische kerncentrales met het oog op terroristische dreiging? Zo ja, wanneer en op welke
manier is deze informatie tot u gekomen? Kunt u uitweiden over de aard van
deze waarschuwingen? Hebben deze waarschuwingen tevens betrekking op
de kerncentrale in Nederland?
Antwoord 6
Internationaal zijn afspraken/richtlijnen over het benodigde algemene niveau
van de beveiliging van kerninstallaties waartoe ook kerncentrales behoren.
Experts worden daar nadrukkelijk betrokken bij beoordelingen. Ten grondslag
aan de richtlijnen ligt een breed palet aan mogelijke typen dreigingen en
risico’s. Landen kunnen beveiligingsmaatregelen altijd nog nader afstemmen
op de lokale situatie, ook omdat niet alle installaties hetzelfde zijn, en landen
soms een specifieke uitstraling willen bereiken.
Ik heb geen concrete dreigingsinformatie uit de Verenigde Staten ontvangen
die wijst op aanslagen tegen kerncentrales in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 7
Waarom heeft u er niet voor gekozen informatie over terreurdreiging bij
Belgische en/of Nederlandse kerncentrales met de Kamer te delen door dit
bijvoorbeeld op te nemen het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland? Bent u
voornemens dit aspect voortaan mee te nemen in het in kaart brengen van
terreurdreiging in Nederland?
Antwoord 7
Zoals ik bij de vragen 2, 3 en 5 aangaf, heeft de Belgische Minister van
Binnenlandse Zaken in de media verklaard dat de inzet van militairen bij de
kerncentrales niet te maken heeft met een specifieke terroristische dreiging
tegen nucleaire instellingen in België.
Het DTN geeft een overzicht van de belangrijkste kenmerken van de
algemene terroristische dreiging tegen Nederland en Nederlandse belangen,
en dient vooral als kompas voor het brede CT-beleid. In het algemene
dreigingsniveau dat daaruit voortvloeit wegen alle gekende dreigingen mee.
Mochten er concrete dreigingen bekend worden, bijvoorbeeld tegen de
Nucleaire sector, dan worden deze dus meegewogen in het algemene
dreigingsniveau.
Vraag 8
Waarom heeft de Belgische regering ervoor gekozen juist nu de beveiliging
van kerncentrales op te schroeven tot het niveau van het leger? Welke
eerdere maatregelen heeft de Belgische regering hiertoe genomen?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 9
Kent u het bericht «België onvoldoende voorbereid op kernramp. Een ernstig
nucleair ongeval
kan zich voordoen»?2
Antwoord 9
Ja.
Vraag 10
Bent u op de hoogte van het oordeel van de Belgische Hoge Gezondheidsraad, het wetenschappelijk adviesorgaan van het Belgische Ministerie van
Volksgezondheid, in een rapport naar aanleiding van de nucleaire ramp in het
Japanse Fukushima dat België onvoldoende is voorbereid op een ongeluk in
een van de kerncentrales omdat crisisplannen niet op orde zijn? Wat is uw
reactie op het oordeel van de Belgische Hoge Gezondheidsraad?
Antwoord 10
Ja, ik ben op de hoogte van het rapport van de Belgische Hoge Gezondheidsraad. De Minister van Infrastructuur en Milieu heeft zoals door de Tweede
Kamer gevraagd per brief gereageerd op dit rapport. Deze reactie heeft u
24 maart jl. ontvangen (32 645, nr. 65). De aanbevelingen van de Hoge
Gezondheidsraad zijn in lijn met de inzichten zoals die ook internationaal
worden besproken en zoals die bijvoorbeeld in de laatste EURATOM
richtlijnen zijn vastgelegd en nationaal worden geïmplementeerd.
Vraag 11
Deelt u de conclusies van de Belgische Hoge Gezondheidsraad dat een
ernstig ongeval met de Belgische centrale in Doel tot één miljoen mensen
zou kunnen treffen, niet alleen in België maar ook in Nederland? Zo ja,
verandert dit inzicht uw houding en/of beleid ten aanzien van de risico’s
omtrent Belgische kerncentrales en dan vooral de acties die u onderneemt
richting uw Belgische collega teneinde deze risico’s zo klein mogelijk te

2

België onvoldoende voorbereid op kernramp, «Een ernstig nucleair ongeval kan zich
voordoen», Omroep Brabant, 2 maart 2016 (http://www.omroepbrabant.nl/?news/245228912/
Belgi%C3%AB+onvoldoende+voorbereid+op+kernramp,+Een+ernstig+nucleair+ongeval+
kan+zich+voordoen.aspx).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

houden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u beschrijven wat er in uw
houding/beleid gewijzigd is naar aanleiding van dit inzicht?
Antwoord 11
Zoals de Minister van Infrastructuur en Milieu in haar bovengenoemde brief
ook aangeeft heeft de Hoge Gezondheidsraad in België geen onderzoek
gedaan naar de kans of waarschijnlijkheid dat een dergelijk ongeval plaats
vindt maar aangenomen dat dit kan. Vanuit die aanname is gekeken naar de
mogelijke gevolgen van een dergelijk ongeval. De conclusies leiden niet tot
nieuwe inzichten voor de kans op een dergelijk ongeval. België heeft een
nationale verantwoordelijkheid voor de nucleaire veiligheid, hierbij moet
België uiteraard wel voldoen aan internationale verdragen en richtlijnen waar
zij bij zijn aangesloten zoals het verdrag nucleaire veiligheid onder de vlag
van het Internationaal Atoomagentschap en de EURATOM richtlijn nucleaire
veiligheid. De Belgische Minister van Binnenlandse Zaken heeft de Minister
van Infrastructuur en Milieu onlangs nogmaals verzekerd dat veiligheid in
België op de eerste plaats komt en dat de Belgische toezichthouder, het
FANC, hierover de volledige, onafhankelijke bevoegdheid heeft.
Vraag 12
Nu door de Hoge Gezondheidsraad nogmaals is vastgesteld dat een nucleair
ongeluk een zeer serieus scenario is en hij tevens adviseert de risicoanalyses
verder uit te breiden, bent u bereid de Onderzoeksraad voor Veiligheid te
verzoeken een analyse te maken van wat er precies zou gebeuren wanneer er
met een of meerdere kerncentrales in België een (ernstig) ongeval zou
plaatsvinden ten gevolge van een terroristische aanslag, een technisch gebrek
of een andere oorzaak? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
De OVV heeft aangegeven zich te buigen over de vraag of zij een onderzoek
willen uitvoeren naar de veiligheid van de Belgische en Nederlandse
kerncentrales. Ik wacht hun conclusies hierover af.
Vraag 13
Wanneer u niet bereid bent een verzoek te richten tot de Onderzoeksraad
voor Veiligheid, bent u vervolgens wel voornemens om ook uw risicoanalyses
ten aanzien van de Belgische kerncentrales en de gevolgen van een ongeval
daarmee voor Nederland verder aan te scherpen naar aanleiding van de
conclusies van de Belgische Hoge Gezondheidsraad? Zo nee, waarom niet?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u aangeven hoe dit precies gestalte kan
krijgen?
Antwoord 13
Zie het antwoord op vraag 12.
Vraag 14
Deelt u de mening van de Hoge Gezondheidsraad dat in een straal van 100
kilometer snel jodium moet worden uitgedeeld om de schildklier te beschermen tegen radioactiviteit bij een nucleair ongeval, in plaats van de straal van
20 kilometer zoals nu het geval is? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke actie
bent u voornemens te nemen op dit punt en op welke termijn?
Antwoord 14
In 2014 heeft de Minister van Economische Zaken de Kamer geïnformeerd (32
645, nr. 60) over het besluit om de interventieniveaus en de daarmee
samenhangende preparatiezones aan te passen in verband met de harmonisatie van (de voorbereiding van) maatregelen bij kernongevallen in Nederland
en onze buurlanden. Dit besluit houdt onder meer in dat in Nederland de
preparatiezone voor jodium profylaxe distributie wordt uitgebreid tot 100 km.
In de brief die de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 8 maart
jl. (34 300, nr. 155) naar de Kamer heeft gestuurd is beschreven hoe de
distributie van jodiumtabletten wordt aangepakt in deze grotere preparatiezone.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4

Vraag 15
Welke lessen trekt u uit het onderdeel van het oordeel van de Hoge Gezondheidsraad dat betrekking heeft op de communicatie richting de bevolking in
het geval van een nucleair ongeval? Levert dit rapport uw nieuwe inzichten
op die u gaat bespreken met uw Belgische collega, gezien de zorgen die er
leven in de Nederlandse grensstreek omtrent dit onderwerp? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, welke actie bent u voornemens te nemen op dit punt en op welke
termijn?
Antwoord 15
Ik herken het beeld dat de Hoge Gezondheidsraad schetst met betrekking tot
het belang van transparante communicatie. Ook de vooruitgang in communicatiemiddelen en snel delen van informatie zijn onderdelen waar de overheid
als geheel snel op in moet spelen. De inzichten van de Hoge Gezondheidsraad zijn daarin niet nieuw, maar geven wel het belang en de urgentie aan
van dit onderwerp. De zorgen die leven in de grensstreek zijn besproken in
diverse overleggen. Verdere initiatieven en afspraken hierover worden door
de ANVS en de veiligheidsregio’s opgepakt. De Minister van Infrastructuur en
Milieu heeft op 18 januari jl. over de zorgen en wensen m.b.t. communicatie
van de grensregio’s gesproken met een aantal burgermeesters en voorzitters
van veiligheidsregio’s. Op 20 januari jl. heeft zij hierover ook gesproken met
de Belgische Minister van Binnenlandse Zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

5