Aan:
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

Immigratie- en
Naturalisatiedienst
Directie Strategie en
Uitvoeringsadvies
Rijnstraat 8
2515 XP Den Haag
Postbus 16275
2500 BG Den Haag
www.ind.nl

Datum
19 december 2023

1. Doel nota
Ter besluitvorming
2. Aanleiding, gevraagde actie(s) en advies
Bij kamerbrief van 26 augustus 2022 is aangekondigd dat de wettelijke
beslistermijn van asielaanvragen met 9 maanden wordt verlengd (van 6 maanden
naar 15 maanden). Deze maatregel geldt voor alle asielaanvragen waarvan de
wettelijke beslistermijn nog niet was verstreken op de datum van
inwerkingtreding van WBV 2022/22 (27/9/2022). Deze verlenging van de
beslistermijn geldt voor zaken ingediend tot 1 januari 2023.

Ons kenmerk
5050642
Uw kenmerk
-Bijlage(n)
--

Bij kamerbrief van 3 februari 2023 is de beslistermijn voor zaken na 1 januari
2023 ook met 9 maanden verlengd tot 1 januari 2024. In die brief is eveneens
aangekondigd dat op 1 juli 2023 opnieuw zou worden beoordeeld of verdere
verlenging tot 1 januari 2024 noodzakelijk was. Bij kamerbrief van 13 juli over de
stand van zaken bij de IND is opgenomen dat verlenging van de beslistermijn tot
1 januari 2024 nog steeds noodzakelijk is.
Advies: U wordt geadviseerd om de wettelijke beslistermijn vanaf 1 januari 2024
tot 1 januari 2025 te verlengen met 9 maanden.
Op 1 juli 2024 zal opnieuw worden beoordeeld of de maatregel nog in stand moet
blijven hetgeen afhankelijk is van de instroom en voorraad asielzaken bij de IND.
3. Toelichting op het advies
Inmiddels is duidelijk dat de eerste asielinstroom in 2023 hoger zal zijn dan de
capaciteit van de IND en is de prognose dat dit voor 2024 eveneens het geval is. In
de TK-brief actuele situatie migratieketen van 10 november 2023 staat hierover:
•
In 2023 zal naar verwachting het aantal eerste asielaanvragen met een
kans van 75% uitkomen tussen een bandbreedte van 30.000 (minimum
scenario) tot bijna 54.000 (maximum scenario). De totale asielinstroom
komt daarmee tussen de ca. 45.000 en 68.0001 uit. De verwachting voor
de eerste asielinstroom is daarmee ca. 3.000 tot 7.000 personen lager
dan de verwachting vanuit de vorige MPP.
•
Voor 2024 en de jaren daarna is de prognose dat – bij ongewijzigd beleid
- de asielinstroom hoog blijft. Zo wordt voor 2024 een totale asielinstroom
verwacht van tussen de ca. 49.000 en 76.000.
•
Er zijn diverse maatregelen genomen om versneld aanvragen te
behandelen en om beter te kunnen sturen om zo de voorraad minder snel

Totale asielinstroom bestaat uit eerste aanvragen, herhaalde aanvragen, hervestiging en
asiel nareis.
1

Pagina 1 van 5

te laten oplopen. De hoge instroom overtreft echter de besliscapaciteit van
de IND en de resultaten die de IND met de ingezette maatregelen behaalt.

Betekenis instroom en voorraad IND bij verlenging
De twee voornaamste argumenten bij de twee eerdere verlengingen waren:
•
•

de (verwachte) instroom is hoger dan het jaar daarvoor;
de IND kan de instroom niet bijhouden en heeft te maken met
oplopende werkvoorraden.

Datum
19 december 2023
Ons kenmerk
5050642
Uw kenmerk
--

Andere argumenten om de beslistermijn te verlengen waren:
•
•

•

de mogelijkheden tot uitbreiding van de formatie van de IND zijn
begrensd;
bestaande achterstanden mogen wel degelijk worden meegenomen in
de afweging of een verlenging van de wettelijke beslistermijn
noodzakelijk is om te waarborgen dat een zorgvuldige beoordeling van
asielaanvragen mogelijk blijft;
een begrensde besliscapaciteit kan geen reden zijn om de
zorgvuldigheid in de besluitvorming ondergeschikt te maken aan de
snelheid.

Voor 2024 is de inschatting gemaakt dat de totale asielinstroom tussen de
49.000- en 76.000 ligt, hetgeen wederom hoger is dan het voorgaande jaar.
De eerste asielinstroom voor 2024 zal naar verwachting uitkomen tussen de
31.500 (minimum) en 58.400 (maximum). De IND heeft vanaf 2022 te maken
met een stapeling van achterstanden waardoor het niet mogelijk is om in te
lopen op de ontstane voorraad.
Dit betekent dat de instroom nog steeds hoog is, maar de inschatting is dat
deze niet aanzienlijk zal stijgen ten opzichte van het jaar daarvoor. Dit is
relevant omdat hier bij de eerdere verlenging wel een beroep op werd gedaan.
Daarnaast wordt door tegenstanders van de verlenging erop gewezen dat de
instroom niet een piek vertoont maar geleidelijk is gestegen. De kern van hun
betoog is dat de Procedurerichtlijn een verlenging van de wettelijke
beslistermijn in asielzaken alleen mogelijk maakt als sprake is van een
plotselinge, onverwacht hoge instroom die het onmogelijk maakt om in die
procedures binnen de termijn van 6 maanden een zorgvuldige beslissing te
nemen. Aan achterstanden en onvoldoende besliscapaciteit zou volgens hen
geen betekenis toekomen omdat daaraan structurele problemen ten grondslag
liggen die al jaren bekend zijn (zoals financiering van de IND en te late
opschaling). Daarnaast krijgt de verlenging van de beslistermijn zo een
structureel karakter terwijl die in zijn aard tijdelijk zou moeten zijn.
Een (onverwachte) veel hogere verwachte instroom in 2024 ten opzichte van
2023 kan bij deze derde verlenging niet als argument gebruikt worden.
Wel kan het standpunt ingenomen worden dat een graduele maar aanhoudend
hoge instroom niet tot gevolg mag hebben dat snelheid boven zorgvuldigheid
gaat. Uit de totstandkomingsgeschiedenis van de Procedurerichtlijn volgt dat
bij de beslistermijn van zes maanden geen rekening is gehouden met
fluctuaties in de instroom. Om die reden kan worden betoogd dat ook een nog
steeds hoge instroom ten opzichte van de productiecapaciteit relevant is voor
het verlengen van de beslistermijn. Er dient immers op een groot aantal
Pagina 2 van 5

verzoeken tegelijk beslist te worden waardoor de beslistermijn met zes maanden
niet wordt gehaald.
Ook voor 2024 is de verwachting dat de instroom zo hoog is dat de IND die
niet kan bijhouden met als gevolg dat de voorraad verder zal toenemen. Op 1
oktober 2023 bestond de voorraad uit 39.280 asielzaken. Voor 2024 is de
verwachting dat er 44.560 aantal zaken in de voorraad zullen zitten hetgeen
richting 2025 oploopt naar 63.020 zaken.

Datum
19 december 2023

Uitgaande van een medium scenario van 48.500 eerste asielinstroom en een
productiecapaciteit op spoor 1, 2 en 4 van 28.540 zal ook voor 2024 de IND
niet in staat zijn om de verwachte instroom in 2024 bij te houden.

Uw kenmerk
--

Ons kenmerk
5050642

Dit betekent dat een wettelijke beslistermijn van 6 maanden niet reëel is voor
asielaanvragen ingediend op of na 1 januari 2024. Indien de beslistermijn
vanaf 1 januari 2024 niet meer verlengd wordt, kan dit in juli 2024 ook tot de
situatie leiden dat de aanvragers met een asielaanvraag van na 1 januari 2024
voorrang krijgen op aanvragers met een eerdere asielaanvraag omdat hun
wettelijke beslistermijn eerder verloopt. Vandaar dat ook een verlenging van
deze termijn met 9 maanden wordt voorgesteld ook voor zaken na 1 januari
2024. Dit zal niet betekenen dat in alle zaken deze maximale termijn nodig is
om tot een besluit te komen. Het streven blijft om asielaanvragers zo snel
mogelijk een zorgvuldig besluit te geven op hun aanvraag.
Juridische afweging
Tegen de eerste verlenging op grond van WBV 2022/22 loopt op dit moment
een procedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De
Afdeling heeft op 8 november een verwijzingsuitspraak2 gedaan en prejudiciële
vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Afdeling
heeft vragen gesteld over de vraag wanneer sprake is van ‘een groot aantal’ en
of dit ook een graduele toename mag behelzen, of er een begrenzing in de tijd
waarin toepassing mag worden gegeven aan de mogelijkheid de beslistermijn
te verlengen is en of rekening moet worden gehouden met omstandigheden
zoals achterstanden of een gebrek aan personele capaciteit bij de
beslisautoriteit. In de verwijzingsuitspraak heeft de Afdeling in haar voorlopig
oordeel (rechtsoverwegingen 22 t/m 25) ten aanzien van bepaalde begrippen
in artikel 31, derde lid, derde volzin en onder b, van de Procedurerichtlijn 3, een
ruimere (voorlopige) uitleg gegeven.
De beantwoording van de prejudiciële vragen kan naar verwachting een tot
anderhalf jaar duren.
Het is onbekend welk gevolg de verschillende zittingsplaatsen van de rechtbank
Den Haag hieraan verbinden. In het algemeen worden beroepszaken

Uitspraak 202300717/1/V1 - Raad van State.
Art 31, derde lid Pri:
(…)
De lidstaten kunnen de in dit lid bepaalde termijn van zes maanden met ten hoogste
negen maanden verlengen wanneer:
(…)
b) een groot aantal onderdanen van derde landen of staatlozen tegelijk om internationale
bescherming verzoekt, waardoor het in de praktijk zeer moeilijk is de procedure binnen
de termijn van zes maanden af te ronden
2
3

Pagina 3 van 5

aangehouden in afwachting van de beantwoording van relevante prejudiciële
vragen. Echter, het (langdurig) aanhouden van beroepen tegen niet tijdig
beslissen, is niet verplicht en verdraagt zich slecht met de doelstelling van dat
rechtsmiddel, namelijk het geven van een prikkel aan het bestuursorgaan om
zo spoedig mogelijk alsnog een besluit op de aanvraag te nemen. De Afdeling
heeft in haar verwijzingsuitspraak geen handreiking voor de rechtbanken
opgenomen.
Ook de rechtsgeldigheid van WBV 2023/3 wordt op dit moment in beroepen
niet tijdig betwist.

Datum
19 december 2023
Ons kenmerk
5050642
Uw kenmerk
--

Indien de Afdeling beslist dat de eerste verlenging van de beslistermijn met 9
maanden niet rechtsgeldig is, zal dit ook betekenen dat de verlenging vanaf 1
januari 2023 niet rechtsgeldig is en eventueel ook de verlenging na 1 januari
2024. Maar uitsluitsel hierover zal aldus nog naar verwachting geruime tijd op
zich laten wachten.
De mogelijkheid bestaat echter dat wanneer de rechtbanken beroepen niettijdig in asielzaken aanhouden in afwachting van de beantwoording van de
prejudiciële vragen, voor een langere termijn geen dwangsommen worden
opgelegd. Als de Afdeling uitspraak doet in hoger beroep zal in veel
aangehouden zaken al zijn beslist, zodat daarin geen dwangsommen meer
kunnen worden opgelegd en verbeurd.
Mogelijkheden tot differentiatie in maatregel
Eventueel zou de duur van de verlenging van de beslistermijn kunnen worden
ingeperkt tot 6 maanden (dus 6 + 6 = 12 mnd. ipv 6+ 9 mnd.) of zou de
termijn waarvoor de verlenging geldt, kunnen worden ingekort (dus niet in één
keer voor heel 2024 maar eerst voor 6 maanden of korter). Echter, gezien de
huidige voorraad, huidige productie en verwachte instroom is een beslistermijn
van een jaar of meer voor (een deel van) de asielaanvragen ingediend na 1
januari 2024 zeer realistisch. Vanuit dat perspectief is een verlenging van 9
maanden voor alle aanvragen ingediend in 2024 wenselijk. Ook vanuit het
perspectief van de asielaanvrager die moet weten waar hij/zij/hen aan toe is.
Wel kan in een kamerbrief worden aangegeven dat als de omstandigheden
drastisch veranderen (veel lagere instroom, of veel hogere productie) de
maatregel tussentijds kan worden aangepast. Om die reden wordt ook
voorgesteld om op 1 juli 2024 te beoordelen of verdere verlenging nog
noodzakelijk is.
Het uitblijven van een nieuwe verlenging van de beslistermijn, heeft overigens
niet tot gevolg dat sneller op asielaanvragen kan worden beslist. Wel kan de
aanvrager dan weer na zes maanden een ontvankelijk beroep niet-tijdig
indienen. Echter, ook aan de opdracht van de rechtbank kan de IND voorlopig
niet structureel gevolg geven. Een aanvrager is daarom, afgezien van een
aanspraak op een dwangsom, niet gebaat bij het achterwege laten van een
nieuwe verlenging van de beslistermijn.
4. Toelichting
4.1 Politieke en bestuurlijke context
De verlenging van de wettelijke beslistermijn bij asielaanvragen heeft in het
verleden tot enige kritische vragen geleid van de PvdA en Bij1. Ook VWN is
kritisch over het structureel verlengen van de beslistermijn. Verder lijkt er wel

Pagina 4 van 5

besef te zijn dat deze verlenging van de wettelijke termijnen aansluiten bij de
huidige realiteit. Risico blijft of deze maatregel ook bij de rechter stand houdt met
name nu hier sprake is van een derde verlenging zonder dat nog duidelijkheid
is over de rechtsgeldigheid van de eerste verlenging.
4.2. Communicatie
Wanneer besloten wordt om de verlenging van de wettelijke beslistermijn ook
voor asielaanvragen ingediend vanaf 1 januari 2024 door te zetten, zal dit
middels een brief aan de Kamer moeten worden gecommuniceerd en zullen alle
stakeholders moeten worden geïnformeerd. Ook moet de
Vreemdelingencirculaire middels een WBV worden aangepast.

Datum
19 december 2023
Ons kenmerk
5050642
Uw kenmerk
--

4.3. Afstemming
Deze nota is intern IND afgestemd met A&B en JZ en extern met DMB.
5. Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
5.1 Toelichting
De persoonsgegevens van de ambtenaren zijn niet openbaar ter bescherming
van de persoonlijke levenssfeer

Pagina 5 van 5