Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

28 286

Dierenwelzijn

Nr. 1058

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2019
In januari van dit jaar heeft Varkens in Nood (ViN) het rapport «Miljoenen
illegale varkens in Nederland» uitgebracht. Over dit rapport zijn door het
lid Moorlag Kamervragen gesteld. Daarnaast heeft het lid Ouwehand
tijdens de regeling van werkzaamheden van 23 januari jl. verzocht om een
brief over het bericht dat er miljoenen varkens meer gefokt worden dan
officieel bekend is en dat er een gat zit tussen de Duitse en Nederlandse
cijfers import en export van varkens (Handelingen II 2018/19, nr. 44,
item 5). Ook was het rapport onderdeel van het debat over dieren in de
veehouderij van 24 januari jl. (Handelingen II 2018/19, nr. 45, item 5 en 9).
Ik heb toen de toezegging gedaan met een reactie te komen op dit
rapport. Met deze brief geef ik invulling aan die toezegging. De
antwoorden op de vragen van het lid Moorlag worden als aparte brief
verzonden (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 3279).
Rapport Varkens in Nood
Varkens in Nood schat in het genoemde rapport in dat er op jaarbasis
minstens twee miljoen varkens meer gehouden worden in Nederland, dan
dat bekend is bij de overheid. Dat dit niet zichtbaar wordt, zou volgens ViN
te wijten zijn aan falende registratiesystemen. Ook wijst ViN op een
substantieel verschil tussen Nederlandse en Duitse cijfers met betrekking
tot het aantal varkens dat van Nederland naar Duitsland wordt
geëxporteerd.
ViN concludeert dat het Identificatie en Registratiesysteem (I&R) voor
varkens zeer fraudegevoelig is en dat regie, controle en handhaving
ontbreken. Als aanbeveling geeft ViN mee om een I&R-systeem in de
varkenshouderij op te zetten dat vergelijkbaar is met het I&R-systeem bij
runderen, waarbij dieren individueel geregistreerd worden. In deze brief
ga ik nader in op deze voorstellen.

kst-28286-1058
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

1

Reactie op rapport Varkens in Nood
Totaal aantal varkens in Nederland
In het rapport van ViN wordt een schatting gemaakt dat er mogelijk twee
miljoen meer varkens in Nederland worden gehouden dan bekend is bij
de overheid. De schatting van ViN is gebaseerd op aannames en
gegevens uit verschillende databronnen. Deze databases hebben elk een
andere functie en doel. Zo verschilt de manier en het moment waarop
gegevens door de varkenshouder en bedrijven waarmee zij samenwerken
worden aangeleverd aan de verschillende databases. Een kleine afwijking
in de gehanteerde aannames kan tot grote verschillen in de totale
aantallen leiden. ViN maakt in de schatting bijvoorbeeld gebruik van het
gemiddeld aantal biggen dat per zeug per jaar wordt geproduceerd. Er zijn
echter ook dieren – bijvoorbeeld gelten vanaf 50 kg – die nog niet het
gemiddelde aantal biggen per jaar produceren, maar in verschillende
databronnen wel als fokzeug geregistreerd staan. Het rekenen met
gegevens uit verschillende databronnen leidt daarom niet altijd tot een
kloppend resultaat.
De rijksoverheid gaat uit van de werkelijke opgaves van de individuele
varkenshouders in de Gecombineerde Data Inwinning (GDI). Dit is een
momentopname. Fluctuaties gedurende een jaar kunnen plaatsvinden.
Deze opgegeven waardes worden onderling vergeleken en risicogebaseerd gecontroleerd. Deze werkwijze, waarbij wordt uitgegaan van
door de varkenshouders aangeleverde gegevens, is in Nederland de
standaard voor het bepalen van dieraantallen in de gehele veehouderij.
Export naar Duitsland
Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat er substantieel meer varkens
vanuit Nederland naar Duitsland worden geëxporteerd dan bekend is bij
de overheid. ViN heeft cijfers uit verschillende databronnen met elkaar
vergeleken, die niet geschikt zijn voor onderlinge vergelijking. De
importcijfers uit Duitsland zijn schattingen van statistiekbureaus,
vergelijkbaar met de schattingen die het CBS maakt. De schattingen van
de Duitse statistiekbureaus en die van het CBS wat betreft het aantal
dieren dat van Nederland naar Duitsland wordt geëxporteerd, zijn
nagenoeg gelijk.
Wel is gebleken dat er een discrepantie bestaat tussen de gegevens uit
TRACES en de gegevens uit het I&R-systeem. TRACES is een Europees
systeem waarin dierbewegingen tussen lidstaten (exporten) worden
vastgelegd Het I&R-systeem voor varkens is een Nederlands systeem,
waarin dierbewegingen van varkens binnen Nederland (binnenlandse
dierbewegingen), maar ook import- en exportmeldingen van varkens naar
en uit Nederland worden vastgelegd. Varkenshouders zijn bij het
exporteren van varkens verplicht om in zowel TRACES als het
I&R-systeem een melding te doen, met gegevens over het aantal dieren,
het bedrijf van herkomst en het bedrijf van bestemming. Er is gebleken
dat er bij een aantal varkenshouders een discrepantie bestaat tussen de
exportgegevens in TRACES en de exportgegevens in het I&R-systeem.
Een aantal exporten is wel in TRACES gemeld, maar vervolgens niet in het
I&R-systeem gemeld. Daarmee zijn de betreffende dieren en dierbewegingen (de contacten tussen bedrijven) wel bekend bij de overheid, maar
missen de bijbehorende exportmeldingen in het I&R-systeem.
In 2018 betrof het 129 varkenshouders waarvan er exporten bekend zijn in
TRACES, waarvan geen (volledig correcte) exportmeldingen in het
I&R-systeem bekend is.
Het betreft een verschil van circa 450.000 varkens over 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

2

Ik wil onderstrepen dat deze dieren dus wel bestaan en in beeld zijn bij de
overheid; de dieren die zijn geëxporteerd, zijn vooraf gecontroleerd door
de NVWA. De NVWA geeft het exportcertificaat vervolgens af voor het
aantal goedgekeurde dieren, en dit exportcertificaat wordt in TRACES
opgenomen. Hiermee is bij de overheid bekend hoeveel dieren er zijn
geëxporteerd, op welke datum en wat het bedrijf van herkomst en het
bedrijf van bestemming is. Bij calamiteiten is tracering van dierbewegingen en bedrijfscontacten daarmee mogelijk. Desalniettemin is het de
verantwoordelijkheid van de houder om ook in I&R een correcte en
volledige melding van geëxporteerde dieren te doen. Dit lijkt dus niet
altijd goed te gebeuren. Deze houders zullen hier dan ook door RVO.nl, de
uitvoerder van het I&R-systeem, op worden aangesproken.
Er zal nader onderzocht worden of een automatische koppeling tussen
TRACES en I&R haalbaar is, opdat ontbrekende exportmeldingen in I&R of
discrepanties tussen I&R- en TRACES-meldingen voortaan direct worden
opgemerkt en hier actie op kan worden ondernomen. De tracering van
dierbewegingen en bedrijfscontacten blijft op deze manier geborgd.
Ander registratiesysteem
ViN pleit voor een aangepast registratiesysteem voor varkens in
Nederland, vergelijkbaar met het I&R-systeem voor runderen. De
bestaande systemen dienen elk een duidelijk doel en daarmee een publiek
belang. Hoewel er op sommige vlakken verbetering mogelijk is,
concludeer ik dat de systemen adequaat functioneren voor het doel
waartoe zij zijn opgezet. Daarom zie ik geen aanleiding voor het invoeren
van een systeem van individuele registratie van varkens in Nederland.
De vergelijking tussen I&R-rund en I&R-varken die in het rapport van ViN
wordt gemaakt gaat voorbij aan de grote verschillen tussen de varkensen rundveehouderij in Nederland. Runderen worden in kleinere aantallen
en voor een langere tijd op een bedrijf gehouden. Varkens worden in
grotere aantallen per bedrijf gehouden en vaker in grote aantallen
vervoerd tussen de bedrijven. I&R-varken richt zich dientengevolge op het
vastleggen van de contacten tussen verschillende varkensbedrijven om
eventuele verspreiding van dierziekten zoveel mogelijk te voorkomen. In
kader van de diergezondheid en voedselveiligheid is het daarvoor niet
nodig om over te gaan naar een individuele identificatie en registratie van
varkens in Nederland. Een eventuele uitvoering van een individuele
identificatie en registratie brengt ook forse verhoging van (administratieve) lasten met zich mee, die niet in verhouding zullen staan tot het doel.
In landen met een vergelijkbare varkenssector als in Nederland, zoals
Duitsland en Denemarken, wordt ook geen systeem voor individuele
registratie van varkens gebruikt. Het systeem voor registratie van varkens
is in deze landen vergelijkbaar met ons huidige systeem.
Dierenwelzijn
In het ViN-rapport wordt een relatie gelegd tussen dieraantallen en
dierenwelzijn. ViN stelt dat als er meer dieren worden gehouden dan
bekend is bij de overheid, dit negatieve gevolgen heeft voor het dierenwelzijn, bijvoorbeeld ruimtegebrek.
In Nederland worden jaarlijks de regels voor het houden, huisvesten en
verzorgen van varkens gecontroleerd. De NVWA voert welzijnsinspecties
uit op bedrijven waar varkens worden gehouden. Hierbij wordt ook
gecontroleerd op de minimaal voorgeschreven oppervlakte voor de
varkens. In 2017 heeft de NVWA 350 inspecties uitgevoerd. Hiervan zijn
123 inspecties aselect uitgevoerd. Op basis van deze aselecte inspecties
kan een toezichtbeeld worden gegeven. Van de 123 aselect gekozen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

3

inspecties waren 101 inspecties akkoord en 22 inspecties niet akkoord. Dit
geeft een toezichtbeeld met een naleving van 82%, wat vrij hoog is. Bij de
niet-nalevingen komen ook gevallen voor op het punt van de minimaal
voorgeschreven oppervlakte voor de varkens. Er zijn vanuit de
handhaving geen signalen dat de minimale oppervlakte-eisen en andere
dierenwelzijnseisen bij varkensbedrijven structureel niet worden
nageleefd.
Nadere beschrijving databases
Zoals hierboven gezegd, bestaan er in Nederland verschillende verplichtingen voor varkenshouders om gegevens door te geven aan publieke
databases met betrekking tot varkens. Bij de uitvoering en handhaving
van de verschillende regelgevingen op het gebied van varkens wordt zo
effectief mogelijk gebruik gemaakt van de voor de verschillende
doeleinden vastgelegde gegevens bij de overheid. Hieronder ga ik in op
de verschillende databases en bijbehorende doelen.
I&R Varken – diergezondheid en voedselveiligheid
Het I&R-systeem voor varkens heeft als doel om dierbewegingen (en dus
bedrijfscontacten) te traceren. Een juiste en tijdige registratie van de
bedrijfscontacten tussen varkensbedrijven vormt de basis voor een
adequate tracking en tracing in geval van incidenten op het gebied van
diergezondheid of voedselveiligheid.
In het I&R-systeem voor varkens worden de verplaatsingen van aantallen
varkens tussen verschillende verblijfsplaatsen vastgelegd. Anders dan bij
bijvoorbeeld I&R-rund, worden in I&R-varken geen individuele registraties
van de dieren vastgelegd, maar alleen de aan- en afvoer van varkens op
een bedrijf. Geboortes van biggen worden bijvoorbeeld niet vastgelegd in
I&R. Op basis van I&R-varken is het dan ook niet mogelijk om op ieder
moment het exacte aantal varkens op een bedrijf te bepalen, aangezien
alleen aan- en afvoer van dieren geregistreerd wordt.
RVO.nl heeft als beheerder van het I&R-systeem wel diverse signaleringsfuncties ingebouwd in het I&R-systeem waarmee de varkenshouder er op
wordt gewezen als een registratie van een verplaatsing niet op orde is.
Wanneer een groep varkens wordt verplaatst van een bedrijf naar een
ander bedrijf, doen zowel de afvoerende als de aanvoerende partij doen
een melding in I&R. Deze melding bevat informatie over het aantal dieren
dat verplaatst wordt, de herkomst en de bestemming van de dieren en de
datum van verplaatsing. De aanvoer- en afvoermelding moeten met elkaar
overeenkomen. Zodra één van de twee meldingen ontbreekt, of de inhoud
van de meldingen niet overeenkomt, krijgt RVO.nl een signaal, waarna
actie wordt ondernomen richting de melders. Zo biedt het systeem de
nodige checks & balances voor een sluitend systeem voor de registraties
van binnenlandse dierbewegingen. Bij exportmeldingen is geen «tegenmelding» vereist; buitenlandse bedrijven hebben namelijk geen toegang
tot het Nederlandse I&R-systeem. Bij buitenlandse meldingen dient er wel
een exportcertificaat te worden afgegeven door de NVWA (zie hieronder
bij TRACES). Tevens is het aantal verplaatsingen tussen locaties gereguleerd door de Preventie regeling, die erop toeziet tussen welke bedrijven
er varkens verplaatst mogen worden. Voor verplaatsingen tussen
bedrijven in Nederland dient vooraf toestemming aangevraagd te worden
bij één van de aangewezen databanken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

4

TRACES – exportmeldingen
TRACES is een Europees systeem, waarin onder andere de verplaatsingen
van dieren tussen EU-lidstaten wordt vastgelegd. Varkenshouders of
exploitanten van verzamelcentra zijn verplicht om bij transporten tussen
lidstaten een melding in TRACES te doen, waarin onder meer wordt
vastgelegd om hoeveel dieren het gaat en wat de herkomst en
bestemming van de dieren is. Om varkens daadwerkelijk te kunnen
exporteren moet een exportcertificaat worden aangevraagd bij de NVWA.
Dit certificaat wordt door de NVWA afgegeven nadat een fysieke controle
op de te exporteren varkens op het bedrijf van herkomst1 heeft plaatsgevonden. Het exportcertificaat wordt afgegeven voor het aantal dieren dat
daadwerkelijk is opgeladen en dit aantal wordt dan in TRACES gemeld.
Daarnaast dient de varkenshouder de dieren zelf ook af te melden
(exportmelding) in I&R. Hierbij moet ook het nummer van het exportcertificaat worden opgenomen. Daarmee bestaat een relatie tussen de
exportmelding in I&R en het exportcertificaat. Er is op dit moment echter
geen automatische koppeling tussen deze systemen. Discrepanties tussen
de melding in TRACES (het daadwerkelijk aantal opgeladen dieren) en de
exportmelding in I&R worden daarom niet automatisch gesignaleerd.
Zoals hierboven gemeld, ga ik onderzoeken of deze automatische
koppeling gemaakt kan worden.
CBS/GDI – Landbouwtelling
Het CBS voert elk jaar de Landbouwtelling uit. Het doel van dit onderzoek
is het beschrijven van de structuur van de Nederlandse agrarische sector
(gegevens over bedrijven, de veestapel, gewassen en speciale onderwerpen). De gegevens worden gebruikt voor onderzoek en door de
politiek (nationaal en internationaal). Tevens worden de gegevens
gebruikt voor de uitvoering van diverse administratieve regelingen (onder
andere de subsidies en de Meststoffenwet).
Sinds 2002 is de Landbouwtelling een onderdeel van de zogeheten
gecombineerde data inwinning (GDI), die door RVO.nl wordt uitgevoerd.
Daarbij wordt de gegevensverzameling voor de landbouwtelling gecombineerd met de inwinning van gegevens voor diverse administratieve
regelingen. Dit vindt jaarlijks plaats met als meetdatum 1 april van het
betreffende jaar. Bij de landbouwtelling geeft de varkenshouder onder
meer het totaal aantal aanwezige varkens op 1 april op, onderverdeeld
naar biggen, vleesvarkens (verschillende gewichtsklassen) en fokvarkens.
De dataverzameling vindt grotendeels elektronisch, via een internettoepassing, plaats. De verzamelde gegevens worden door RVO aan het CBS
geleverd. Opgave voor de Landbouwtelling is wettelijk verplicht. Naast de
cijfers van de GDI van 1 april van elk jaar doet het CBS zelf ook elk jaar
een steekproef onder varkenshouders met als peildatum 1 december.
Ik concludeer dat het systeem adequaat functioneert voor het doel
waartoe het is opgezet, maar dat er wel ruimte is voor verbetering. Als de
gegevens uit de verschillende regelingen beter op elkaar aansluiten,
kunnen de beschikbare data nog beter benut worden voor risicogebaseerd toezicht door de NVWA en RVO.nl. Er zal gekeken worden hoe
deze gegevens beter op elkaar aan kunnen sluiten, bijvoorbeeld door de
vraagstelling in de GDI te optimaliseren.

1

In dit geval wordt met bedrijf van herkomst het volgende bedoeld: het bedrijf vanwaar de
varkens geëxporteerd worden. Dat kan een primair varkensbedrijf zijn, maar ook een
verzamelcentrum.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

5

Dierproductierechten – mestbeleid
Ondernemers die bedrijfsmatig varkens houden hebben dierproductierechten nodig. Het doel van de dierproductierechten is om de hoeveelheid
mest in Nederland te beheersen en de milieubelasting zoveel mogelijk te
beperken. De dierproductierechten zijn onderdeel van het Nederlandse
mestbeleid waarvan de basis terug gaat naar de jaren ’80 van de vorige
eeuw. Deze dierproductierechten mogen overgedragen worden tussen
ondernemers. Daar gelden regels voor. Een bedrijf mag in een kalenderjaar gemiddeld genomen niet meer varkens houden dan het aantal
dierproductierechten waarover het bedrijf beschikt.
Om te voldoen aan de vereisten vanuit het stelsel van dierproductierechten dient een varkenshouder een dieradministratie bij te houden. Een
wijziging in het aantal dieren per diercategorie moet de varkenshouder
binnen 3 dagen nadat de wijziging heeft plaatsgevonden opnemen in de
eigen dieradministratie. Vaak gebruikt de varkenshouder hiervoor een
bedrijfsmanagementsysteem waarin de voorwaarden voor het bijhouden
van de dieradministratie voor het mestbeleid zijn opgenomen.
Om te controleren of een varkenshouder voldoende dierproductierechten
heeft voor het gemiddeld aantal varkens dat hij in een kalenderjaar houdt,
voert RVO.nl jaarlijks een administratieve controle uit op basis van de bij
RVO.nl aanwezige gegevens van alle varkenshouders over een afgesloten
jaar. Hiervoor wordt per bedrijf bepaald of ze voldoende dierproductierechten hebben op basis van onder andere de aan- en afvoer van varkens
op basis I&R Varken, opgave van de GDI landbouwtelling, gegevens van
voerleveranciers over voerleveringen en gemelde mesttransporten. Indien
er sprake is van inconsequenties of verdachte waardes wordt dit
doorgestuurd naar de NVWA. De NVWA onderzoekt op basis van de
aangeleverde informatie of er aanleiding is voor een bedrijfscontrole. De
bewering van ViN dat de beschikbare datasets niet met elkaar worden
vergeleken klopt zodoende niet.
De controle op het aanwezig zijn van voldoende dierproductierechten
wordt risico-gebaseerd uitgevoerd door de NVWA. Deze risicogerichte
inspecties hebben geleid tot het constateren van een aantal overtredingen. De resultaten van de geïnspecteerde risicobedrijven waar meer
varkens zijn gehouden dan toegestaan kan echter niet worden geëxtrapoleerd, want er vindt al een risicogerichte selectie plaats voor de te
controleren bedrijven (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 79)).
Ik blijf inzetten op het effectiever benutten van data en het verbeteren van
kruiscontroles ten behoeve van een risicogebaseerde handhaving. Dit is
een continu proces en ook onderdeel van de Versterkte Handhavingsstrategie Mest, waarover ik uw Kamer op 28 september 2018 heb geïnformeerd (Kamerstuk 33 037, nr. 311).
Het niet voldoen aan de dierproductierechten wordt strafrechtelijk
gehandhaafd. De NVWA maakt derhalve een proces verbaal op tegen
bedrijven die meer varkens houden dan dat ze dierproductierechten
hebben en leveren deze aan het OM voor de verdere afhandeling. Het feit
dat er daadwerkelijk wordt gehandhaafd op dierproductierechten is voor
mij een teken dat we in staat zijn om overtreders op te sporen en te
bestraffen.
Ik ben van oordeel dat het stelsel van dierproductierechten goed
functioneert, zie hiervoor ook de beantwoording van de brief over
berichten dat dieraantallen in de veehouderijsector veelvuldig worden
overschreden (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 79). Vanuit
handhaving krijg ik geen signalen dat het stelsel niet te handhaven is. Er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

6

zijn bedrijven (geweest) die meer dieren houden dan toegestaan, maar uit
de uitgevoerde, risico-gebaseerde controles blijkt geen structurele fraude
met dierproductierechten.
Export naar Duitsland
In het rapport van Varkens in Nood wordt een substantieel verschil
geconstateerd tussen de importcijfers van Duitsland en de exportcijfers
van Nederland wat betreft varkens. Over 2017 vergelijkt Varkens in Nood
de importcijfers van het Statistisch Bundesamt met de exportcijfers van
RVO-Marktordening. Tussen de cijfers van deze twee databases wordt een
verschil van ruim 1 miljoen dieren geconstateerd.
Dit verschil is verklaarbaar. De gegevens van het Statistisches Bundesamt
en het Agrarmarkt Informations-Gesellschaft zijn schattingen, gebaseerd
op gegevens die een aantal grotere Duitse varkensbedrijven aanleveren.
De Duitse cijfers zijn vergelijkbaar met de cijfers die het CBS meldt over
de export van varkens naar Duitsland (respectievelijk 8.310.175 om
8.378.617 over 2017). Deze cijfers worden ingewonnen op basis van het
uitvragen van de goederenhandel tussen lidstaten. Wanneer de Duitse
databron wordt vergeleken met het Nederlandse equivalent daarvan, zijn
de cijfers nagenoeg gelijk. Hierbij geldt wel dat het beide schattingen
betreft en geen absolute aantallen.
De RVO-Marktordening gegevens waar naar verwezen wordt in het
rapport, betreft de export van varkens voor de slacht en varkens voor het
leven. Deze gegevens worden wekelijks geselecteerd. Deze cijfers hebben
als doel om een indicatie te geven van de marktomvang in de betreffende
periode. Daarom wordt zo kort mogelijk na de betreffende week geselecteerd. Eventuele mutaties die achteraf gemeld worden, werden in de
gepubliceerde overzichten niet meer meegenomen. Dat verklaart een deel
van de verschillen.
Een ander deel wordt verklaard door de eerder genoemde discrepantie
tussen TRACES en I&R. Zoals hierboven geconstateerd, zijn deze dieren
wel bekend bij de overheid, maar staan niet alle geëxporteerde varkens
als zodanig geregistreerd in I&R. Op basis van de TRACES-gegevens
wordt een export naar Duitsland geconstateerd die vergelijkbaar is met de
cijfers van de Duitse en Nederlandse statistiekbureaus.
Conclusie
In onze maatschappij bestaan diverse publieke belangen, zoals bijvoorbeeld dierenwelzijn, diergezondheid, voedselveiligheid en het milieu. Het
is mijn taak om deze publieke belangen zo goed als mogelijk te borgen
waar het de varkenshouderij raakt. Daarom bestaan er in Nederland
verschillende verplichtingen voor varkenshouders en bedrijven waarmee
zij samenwerken, zoals voerleveranciers, slachthuizen, Rendac en
mestvervoerders, om gegevens door te geven aan publieke databases
met betrekking tot hun varkens. Elke database dient een specifiek doel,
een publiek belang, en is daar ook op ingericht.
In Nederland bestaat geen publiek centraal registratiesysteem voor het
bijhouden van het aantal aanwezige varkens op een bedrijf. Naar
aanleiding van het ViN-rapport heb ik deze verschillende databases nader
bekeken in relatie tot het publieke belang wat ermee gediend wordt. Mijn
conclusie is dat deze databases voldoen voor het doel waartoe zij zijn
opgezet. Tegelijkertijd zijn er ook aanknopingspunten voor verbeteringen.
Alles overziend ben ik van oordeel dat de verschillende systemen voor
publieke data-inwinning effectief zijn voor de regelingen waarvoor zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

7

bedoeld zijn, en de publieke belangen die zij dienen. RVO.nl en de NVWA
hebben voldoende mogelijkheden om met behulp van de verschillende
datasets risico-gericht te controleren op overschrijding van het maximum
aantal te houden dieren. Wel blijf ik inzetten op het steeds effectiever
benutten van beschikbare data voor handhaving. Dit wordt onder meer
uitgewerkt in de Versterkte Handhavingsstrategie Mest waarover ik uw
Kamer vorig jaar heb geïnformeerd.
Ik vind het van groot belang dat varkenshouders correct omgaan met het
dierproductierechtenstelsel. Hoewel ik geen aanwijzingen heb gevonden
dat er op structurele wijze onrechtmatigheden plaatsvinden met
betrekking tot dit stelsel, blijf ik zoals eerder aangegeven, inzetten op een
versterkte handhaving. Aanvullend daarop heb ik tevens besloten om in
de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen op te nemen dat
aangetoonde onrechtmatigheden met betrekking tot het dierproductierechtenstelsel grond kunnen zijn voor weigering van deze subsidie.
Het doel van het I&R-systeem is het kunnen traceren van dierbewegingen
en bedrijfscontacten, in het kader van voedselveiligheid en diergezondheid. Bovenstaande overwegend concludeer ik dat het huidige
systeem geschikt is voor het doel waartoe het is opgezet. Het doel van
TRACES is het vastleggen van dierbewegingen tussen lidstaten. Ook dit
systeem acht ik geschikt voor het doel waartoe het is opgezet. De
betrouwbaarheid van deze beide systemen valt en staat echter bij correct
meldgedrag van de houders. Dat geldt bij binnenlandse meldingen in I&R,
als ook bij exportmeldingen, waarbij zowel in I&R als in TRACES een
melding gedaan dient te worden. Niet-correct meldgedrag leidt tot
discrepanties tussen beide systemen en dat acht ik onwenselijk. Zoals
hierboven gemeld wil ik daarom onderzoeken of een automatische
koppeling tussen het I&R-systeem en TRACES haalbaar is.
De interne analyse is op basis van punten uit het rapport van Varkens in
Nood aanleiding geweest om na te gaan of de vraagstelling in kader van
de GDI op een aantal punten kan worden geoptimaliseerd. Op die manier
sluiten gegevens vanuit verschillende regelingen beter op elkaar aan en
kunnen de beschikbare data beter worden benut voor risico-gebaseerd
toezicht door RVO.nl en NVWA.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 28 286, nr. 1058

8