Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 726

Afschaffing van de algemene tegemoetkoming
voor chronisch zieken en gehandicapten, de
compensatie voor het verplicht eigen risico, de
fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke
zorgkosten en de tegemoetkoming specifieke
zorgkosten en wijziging van de grondslag van de
tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 19 april 2013 en het nader rapport d.d. 5 september
2013, aangeboden aan de Koning door de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, mede namens de Staatssecretaris van Financiën en de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies van de
Afdeling advisering van de Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 5 maart 2013, no. 13.000398, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, mede namens de Staatssecretaris van Financiën, bij de Afdeling
advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het
voorstel van wet houdende wijziging van de Wet tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten, de Zorgverzekeringswet, de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet inkomstenbelasting
2001 in verband met de afschaffing van de algemene tegemoetkoming
voor chronisch zieken en gehandicapten, de compensatie voor het
verplicht eigen risico, de fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke
zorgkosten en de tegemoetkoming specifieke zorgkosten, met memorie
van toelichting.
Het voorstel strekt tot de afschaffing van de algemene tegemoetkoming
voor chronisch zieken en gehandicapten, van de compensatie voor het
verplicht eigen risico, van de fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke
zorgkosten en van de tegemoetkoming specifieke zorgkosten. De
opbrengsten hiervan bedragen structureel ruim € 1,1 mrd. Ingevolge het
regeerakkoord van 29 oktober 2012 bestaat, zo wordt vermeld in de
toelichting, het voornemen om structureel € 761 mln. in te zetten op
gemeentelijk niveau om daar voor de doelgroep chronisch zieken en
gehandicapten een maatwerkvoorziening te realiseren.2

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2
Nota van toelichting, paragraaf 1.

kst-33726-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

1

De Afdeling is van oordeel dat de regering terecht zoekt naar wegen om
de budgettaire middelen voor chronisch zieken en gehandicapten beter
gericht te kunnen inzetten en op die wijze de voorzieningen meer
financieel houdbaar te doen zijn. Decentralisatie en maatwerkvoorzieningen kunnen belangrijke bouwstenen zijn van een aanpak daartoe. De
Afdeling merkt echter het volgende op.
De consequentie van de voorgenomen decentralisatie en de omslag van
recht naar (maatwerk-)voorziening is dat desbetreffende gemeentelijke
maatwerkvoorzieningen naar hun aard niet de inkomens- en koopkrachtgevolgen zullen kunnen compenseren van het afschaffen van de
inkomens- en koopkrachtondersteunende maatregelen op de thans
bestaand wijze. Decentralisatie brengt voorts mee dat gemeenten zelf
bepalen of, en zo ja op welke wijze zij vorm geven aan hun maatwerkvoorzieningen. De thans nog bestaande uniformiteit zal daardoor verdwijnen.
De bestaande wettelijke kaders geven gemeenten slechts beperkte
mogelijkheden tot inkomensondersteuning. Zo geeft de Wmo wel
mogelijkheden tot specifieke voorzieningen, maar niet tot inkomensondersteuning. Daar komt bij dat voor personen met een inkomen rond modaal
of meer het inkomen veelal een belemmering zal vormen om voor
voorzieningen in aanmerking te komen. Verder geeft de (categoriale)
bijzondere bijstand weliswaar ruimte tot inkomensondersteuning, maar
slechts voor de minima tot 110% van de bijstandsnorm. Dit alles betekent
dat de bestaande gemeentelijke instrumenten vooral zijn gericht op de
laagste inkomens.
Verder verdient het aandacht dat de toelichting geen inzicht geeft in de
vorm en het karakter van de gemeentelijke maatwerkvoorzieningen zoals
de regering meent dat die mogelijk gemaakt zullen moeten gaan worden.
De toelichting geeft evenmin een antwoord op de vraag of zij die thans de
tegemoetkomingen en/of de mogelijkheid tot aftrek van specifieke
ziektekosten echt nodig hebben, met de voorgenomen maatwerkvoorzieningen wel kunnen worden bereikt. Indien gemeenten ook andere
groepen zouden moeten kunnen bereiken dan de laagste inkomensgroepen, zijn hiervoor nieuwe wettelijke voorzieningen nodig en daarmee
samenhangend aanpassing van het wettelijk kader. De inwerkingtreding
daarvan zal dan moeten samenvallen met die van de thans voorgestelde
wijzigingen. Ook voor dergelijke nieuwe instrumenten is overigens van
belang dat gemeenten zelf moeten kunnen bepalen aan wie zij die nieuwe
instrumenten aanbieden. Ook dan staat echter nog steeds niet vast dat de
beschikbaar gestelde middelen terecht komen bij degenen voor wie deze
beoogd zijn.
Alles bijeen, is de Afdeling advisering van de Raad van State van oordeel
dat duidelijkheid over de beoogde wettelijke kaders voor gemeentelijke
maatwerkvoorzieningen nodig is om de voorgestelde maatregelen op
verantwoorde wijze te kunnen invoeren. Vooralsnog bestaat die duidelijkheid niet. De Afdeling is van oordeel dat in verband daarmee het
voorstel nader dient te worden overwogen.
Overigens merkt de Afdeling nog op dat op de terreinen die vallen binnen
het bereik van het wetsvoorstel de verschillende wijzigingen zeer snel op
elkaar volgen. Een voorbeeld is de uitkering die chronisch zieken en
gehandicapten krijgen in verband met het eigen risico. Als onderdeel van
het Begrotingsakkoord 20133 is het eigen risico per 1 januari 2013
verhoogd, en is de uitkering ter compensatie daarvan aangepast in
samenhang met aanpassing van de hoogte van de zorgtoeslag.

3

Wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten ter
uitvoering van het Begrotingsakkoord 2013 (Stb. 2012, 381).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

2

Na een toen noodzakelijk geachte verhoging van de tegemoetkoming per
1 januari 2013 in verband met de verhoging van het eigen risico per die
datum, worden betrokkenen nu geconfronteerd met het geheel vervallen
van de tegemoetkoming. De Afdeling vraagt dit verband aandacht voor
het belang van goede wetgeving, hetgeen onder meer inhoudt dat deze
bestendig is. Dat is zowel in het belang van hen voor wie de wet rechten
en plichten bevat als van de instanties die met de uitvoering zijn belast.
Een zo snelle en beperkt gemotiveerde koersverandering als die van het
wetsvoorstel doet geen recht aan dit uitgangspunt.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 5 maart
2013, no. 13.000398, machtigde Hare Majesteit Koningin Beatrix de
Afdeling advisering van de Raad van State haar advies inzake het
bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 19 april 2013, no. W13.13.0050/III, bied ik U hierbij
aan.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel niet te zenden dan nadat met haar opmerkingen rekening zal zijn
gehouden.
De Afdeling merkt terecht op dat duidelijkheid over de beoogde wettelijke
kaders voor de gemeentelijke maatwerkvoorziening nodig is om de
voorgestelde maatregelen op verantwoorde wijze te kunnen invoeren. De
notitie «Hervorming van de langdurige ondersteuning en zorg» biedt de
bovenbedoelde duidelijkheid. Ik heb de notitie bij brieven van 25 april
2013 aan de Eerste Kamer respectievelijk de Tweede Kamer der StatenGeneraal aangeboden.
De Afdeling meent dat er met betrekking tot de compensatie voor het
verplicht eigen risico voor de zorgverzekering (CER-uitkering), geen sprake
is van bestendigheid van wetgeving. De Afdeling wijst hierbij op de extra
verhoging van het verplicht eigen risico per 1 januari 2013 met
aanpassing van de CER-uitkering en van de zorgtoeslag. Ik ben anders dan
de Afdeling niet van oordeel dat met betrekking tot de CER-uitkering een
snelle koerswijziging heeft plaatsgevonden. De compensatie voor de extra
verhoging van het verplicht eigen risico per 1 januari 2013 heeft plaatsgevonden via de zorgtoeslag en niet via de CER-uitkering. Het onderhavige
wetvoorstel bevat geen wijziging op het gebied van de zorgtoeslag.
1. Van rechten naar gemeentelijke maatwerkvoorzieningen
Met het thans voorliggende voorstel wordt gekozen voor vervanging van
de tegemoetkomingsregeling door gemeentelijke maatwerkvoorzieningen. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het regeerakkoord. Daarin
staat dat voor de uitvoering van de maatwerkregeling die zal worden
ingevoerd in verband met de afschaffing van de compensatie voor het
verplicht eigen risico, de aftrek specifieke zorgkosten en de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg), het wettelijk kader de
Wmo of de bijzondere bijstand zal zijn, maar dat ook een nieuw op te
stellen wettelijk kader tot de mogelijkheden behoort.4
Hierover merkt de Afdeling het volgende op.
a. Afbakening doelgroep
De toelichting wijst er ter motivering van het voorstel op dat de
regelingen die thans worden geschrapt een ongerichte werking hebben.5
Een aanzienlijk deel van de ontvangers behoort niet tot de doelgroep,
4
5

Regeerakkoord van 29 oktober 2012, punt 57 van Bijlage A.
Nota van toelichting, paragraaf 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

3

terwijl een ander deel van de doelgroep niet in aanmerking komt voor de
regelingen. Het ontbreken van een eenduidige definitie van chronisch
zieken en gehandicapten is hierbij een belangrijk knelpunt.
Dit probleem is echter niet nieuw. De invoering van de Wtcg hing samen
met het schrappen van enkele posten in de fiscale buitengewone
uitgavenregeling. In de toelichting bij dat voorstel werd al onderkend dat
pogingen die in het verleden waren gedaan om tot een juiste afbakening
te komen, steeds waren gestrand op het ontbreken van eenduidige,
objectieve criteria.6
Uit de memorie van toelichting bij het voorstel voor de Wtcg komt voorts
naar voren dat de tegemoetkomingsregeling onderdeel vormt van het
door de regering gevoerde inkomens- en koopkrachtbeleid.7 In verband
daarmee is er in 2008 niet voor gekozen om de fiscale faciliteit te
schrappen en in samenhang daarmee te voorzien in een nieuwe regeling
in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo),
toegespitst op chronisch zieken en gehandicapten. De Wmo is namelijk
gericht op participatie en niet op inkomenscompensatie, aldus die
toelichting.8
Uit de toelichting blijkt niet waarom het thans, in tegenstelling tot 2008,
wél mogelijk wordt geacht de regelingen voor chronisch zieken en
gehandicapten die zijn gericht op inkomens- en koopkrachtondersteuning
te vervangen door gemeentelijke voorzieningen, onder andere in het
kader van de Wmo en de bijzondere bijstand. Immers, nog steeds geldt
dat de Wmo is gericht op participatie en niet op inkomenscompensatie.
Bovendien mag niet op voorhand worden verwacht dat gemeenten, in
tegenstelling tot de nationale wetgever, wél in staat zullen zijn eenduidige,
objectieve criteria vast te stellen voor de afbakening van de doelgroep.
b. Inkomensondersteuning
Bestaande wettelijke kaders: beperkt bereik
Het huidige wettelijke instrumentarium van de Wmo en dat van de
bijzondere bijstand geven gemeenten slechts beperkte mogelijkheden tot
ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten.
Met de Wmo kunnen voorzieningen worden getroffen op het gebied van
maatschappelijke ondersteuning. Die voorzieningen zijn niet gericht op
inkomensondersteuning, maar op het bieden van specifieke ondersteuning met het oog op participatie. Hierbij is geen sprake van rechten,
maar van voorzieningen. Daarbij wordt rekening gehouden met de
persoonskenmerken en behoeften van de aanvrager van de voorzieningen, alsmede met de capaciteit van de aanvrager om uit een oogpunt
van kosten zelf in maatregelen te voorzien.9 De Wmo geeft aldus geen
mogelijkheden voor inkomensondersteuning.
De bijzondere bijstand geeft gemeenten wel de mogelijkheid om, naast de
algemene bijstand, financiële ondersteuning te bieden. Het moet dan
gaan om mensen die als gevolg van bijzondere kosten onder het
bestaansminimum zouden belanden. Categoriale bijzondere bijstand kan
onder andere worden verleend aan chronisch zieken met betrekking tot
kosten in verband met hun ziekte of handicap. Daarbij wordt niet
nagegaan of die kosten daadwerkelijk nodig of gemaakt zijn.10 Het is
6

Kamerstuk 31 706, nr. 3, blz. 2.
Kamerstuk 31 706, nr. 3, blz. 2.
Kamerstuk 31 706, nr. 3, blz. 4.
9
Zie artikel 4 van de Wmo.
10
35, vierde lid, van de Wet werk en bijstand.
7
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

4

daarom de vraag of er bij categoriale bijzondere bijstand aan chronisch
zieken wel sprake is van een gerichte uitkering.
Of een gemeente voorziet in categoriale bijzondere bijstand en zo ja, hoe
de criteria en de doelgroep nader worden ingevuld, is overgelaten aan
gemeenten zelf. Als voorwaarde daarbij geldt dat die regelingen beperkt
moeten blijven tot personen met niet meer dan 110% van het voor hen
relevante sociale minimum.11 Gemeenten hebben zo de mogelijkheid om
voor chronisch zieken en gehandicapten te voorzien in enige vorm van
inkomensondersteuning in verband met kosten die samenhangen met
hun ziekte of handicap, maar dit is beperkt tot de allerlaagste inkomensgroepen.
De thans nog bestaande algemene tegemoetkoming chronisch zieken en
gehandicapten en de tegemoetkomingsregeling specifieke zorgkosten
richten zich in belangrijke mate op de laagste inkomensgroepen.12 De
Afdeling acht het daarom aannemelijk dat deze doelgroep zich, gelet op
het verlies aan inkomensondersteuning die het gevolg is van het voorstel,
tot de gemeente zal wenden om in aanmerking te komen voor een
gemeentelijke maatwerkvoorziening.13
Het voorstel voorziet ook in het laten vervallen van de persoonsgebonden
aftrek voor specifieke zorgkosten. Dit levert een besparing op van
structureel € 450 mln. Blijkens de toelichting moet de gemeentelijke
maatwerkvoorziening ook hier uitkomst bieden in verband met het
vervallen van de regeling.14
De personen in de inkomensgroep die thans met de persoonsgebonden
aftrek wordt bereikt, modaal en daarboven, zullen echter veelal niet in
aanmerking komen voor bestaande gemeentelijke maatwerkinstrumenten,
Wmo en bijzondere bijstand.
Eventuele nieuwe mogelijkheden
Als nieuwe gemeentelijke maatwerkvoorzieningen het karakter moeten
hebben van het bieden van inkomens- en koopkrachtondersteuning,
verdient aandacht dat uitbreiding van de mogelijkheden tot gemeentelijk
beleid inzake inkomensondersteuning zou kunnen leiden tot gemeentelijk
inkomensbeleid. Dat is tot dusver altijd afgewezen, omdat daarmee het
landelijke inkomensbeleid zou kunnen worden geraakt. Uniformiteit zal
daarbij niet kunnen worden bereikt, omdat het aan gemeenten zelf is om
beleid dienaangaande vast te stellen.
Als gemeentelijke maatwerkvoorzieningen met name gericht dienen te
zijn op het bieden van ondersteuning voor specifieke knelpunten waarmee
mensen met een chronische ziekte of handicap worden geconfronteerd,
11

Tot de doelgroepen van dat gemeentelijke beleid behoren, naast de ontvangers van algemene
bijstand en AOW-uitkeringsgerechtigden zonder aanvullend pensioen, veelal ook diegenen
met een iets hoger inkomen, tot ca 110% van de bijstandsnorm (artikel 35, negende lid, van de
Wet werk en bijstand en Kamerstuk 31 441, nr. 3, blz. 7).
12
Voor de algemene tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten geldt sinds 2012
ingevolge artikel 2a Wtcg een inkomenstoets (2013: € 24.570 voor alleenstaanden en € 35.100
voor belanghebbenden met een partner), de tegemoetkoming specifieke zorgkosten geldt voor
diegenen die vanwege hun lage fiscale inkomen niet in staat zijn de persoonsgebonden aftrek
specifieke zorgkosten te verzilveren.
13
Hierbij merkt de Afdeling overigens wel op dat de huidige regelingen van gemeenten inzake
categoriale bijzondere bijstand zich veelal richten op de allerlaagste inkomens tot ca 110% van
de bijstandsnorm, terwijl voor de algemene tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten de norm op ca. 1,5 keer WML ligt (zie vorige voetnoot). Een aanzienlijk deel van de
doelgroep van de algemene tegemoetkoming zal bij ongewijzigd categoriaal bijzondere
bijstandsbeleid dan ook niet worden bereikt.
14
Zie in dit verband ook punt 57 van bijlage A van het Regeerakkoord van 29 oktober 2012,
waarin dit nog duidelijker naar voren komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

5

betekent dit dat voor vele chronisch zieken en gehandicapten die thans op
grond van één of meer van de bestaande regelingen inkomensondersteuning ontvangen geen voorzieningen beschikbaar zullen zijn. Reden
daarvoor is dat zij over een dusdanig inkomen of vermogen beschikken
dat zij niet in aanmerking komen voor categoriale bijzondere bijstand. Om
dezelfde reden zullen zij veelal ook niet voor andere maatwerkvoorzieningen, zoals een voorziening op grond van de Wmo, in aanmerking
komen. Verder maakt de toelichting niet duidelijk of en zo ja op welke
wijze zij die thans nog specifieke ziektekosten kunnen aftrekken voor de
belasting, voor een [eventueel nieuw te creëren] maatwerkvoorziening in
aanmerking kunnen komen.
Hoe dan ook, de toelichting geeft geen inzicht in de vorm en het karakter
van de introductie van eventuele nieuwe wettelijke mogelijkheden voor
gemeentelijke maatwerkvoorzieningen. Indien ten behoeve van die
gemeentelijke maatwerkvoorzieningen wijziging van wettelijke bepalingen
nodig is, moet de inwerkingtreding daarvan op het voorliggende voorstel
worden afgestemd.
Budgettaire aspecten
Het afschaffen van de algemene tegemoetkoming chronisch zieken en
gehandicapten, de uitkering compensatie eigen risico en de tegemoetkomingsregeling specifieke zorgkosten levert volgens de toelichting
structureel ruim € 650 mln op. Deze regelingen richten zich in belangrijke
mate op de laagste inkomens, de doelgroep die ook met de bestaande
gemeentelijke maatwerkvoorzieningen kan worden bereikt. Mogelijk kan
daarbij een besparing worden bereikt, doordat met de maatwerkvoorziening de beschikbare middelen beter gericht kunnen worden ingezet.
Blijkens de toelichting wordt € 760 mln beschikbaar gesteld voor
gemeentelijke maatwerkvoorzieningen. Als wordt uitgegaan van de
bestaande mogelijkheden voor gemeentelijke maatwerkvoorzieningen,
leidt dat tot de conclusie dat dit bedrag hoger is dan de middelen die in de
huidige regelingen voor deze doelgroep beschikbaar zijn gesteld. Daar
komt bij dat die bedragen zijn gebaseerd op uniforme regelingen op
grond van wettelijke rechten van de betrokken doelgroep. In de nieuwe
situatie is het afhankelijk van het beleid van individuele gemeente hoeveel
middelen daadwerkelijk zullen worden ingezet. Een gemeente heeft
immers de vrijheid om ervoor te kiezen deze middelen voor geheel andere
doeleinden in te zetten.
Het schrappen van de fiscale persoonsgebonden aftrek ter zake van
uitgaven voor specifieke zorgkosten levert structureel € 450 mln op. Die
regeling richt zich, zoals hiervoor aan de orde is geweest, op een andere
doelgroep dan die welke met de bestaande gemeentelijke maatwerkvoorzieningen kan worden bereikt. Niet duidelijk is op welke wijze ook deze
chronisch zieken en gehandicapten van een gemeentelijke maatwerkvoorziening gebruik zullen kunnen maken. Aldus is evenmin duidelijk of en zo
ja, in welke mate en op welke wijze het bedrag van € 760 mln ook ziet op
deze categorie chronisch zieken en gehandicapten. Om dat te kunnen
bereiken, zullen de mogelijkheden daartoe voor de gemeenten moeten
worden uitgebreid.
c. Decentralisatie
De omslag van rijksbrede uniforme inkomensondersteuning naar
gemeentelijke maatwerkvoorzieningen brengt ook mee dat de vraag of, en
zo ja welke, voorzieningen beschikbaar zullen zijn, een aangelegenheid is
van de desbetreffende gemeente zelf. Dit betekent dat niet is verzekerd dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

6

wie nu tot de doelgroep van een inkomensondersteunende maatregel
behoort, in de nieuwe situatie ook voor een voorziening in aanmerking zal
komen.
Ook zullen tussen gemeenten verschillen kunnen gaan ontstaan als
gevolg van de decentralisatie. Het uitgangspunt van het bieden van
maatwerkvoorzieningen en het leggen van de (financiële) verantwoordelijkheid bij gemeenten kan alleen worden waargemaakt indien op
rijksniveau uitsluitend de opdracht om taken uit te voeren wordt
vastgelegd, en niet tevens de wijze waarop dat dient te geschieden.15
Alleen in een specifieke, op de lokale situatie afgestemde, vormgeving kan
maatwerk worden geleverd en efficiencywinst worden behaald. Dit
betekent dat aanvaard moet worden dat verschillen zullen bestaan in de
wijze waarop gemeenten deze taken uitvoeren. Uniformiteit kan derhalve
niet worden verzekerd.
d. Cumulatie
Uit paragraaf 5 van de toelichting komt naar voren dat aan het voorstel
aanzienlijke inkomensgevolgen verbonden kunnen zijn voor verschillende
categorieën burgers, afhankelijk van hun omstandigheden. Het gaat
daarbij niet alleen om de laagste inkomensgroepen, tot ca. 1,5 keer WML,
maar vooral ook om de groep rond en boven modaal. Deze gevolgen
komen bovenop de versoberingen die bij tal van overheidsvoorzieningen
worden doorgevoerd, en niet in de laatste plaats bovenop de effecten van
de gematigde loonontwikkelingen en de verhogingen van de lastendruk.
Uit het recente koopkrachtoverzicht van de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid blijkt dat over de periode 2002–2017 de koopkracht van
de groep rond modaal in het bijzonder aanzienlijk verslechtert, terwijl die
van inactieven en minima in het algemeen verbetert. In het advies over de
Miljoenennota 2013 heeft de Afdeling hier reeds aandacht voor
gevraagd.16 Zij wees in dat advies op de negatieve gevolgen van de
gematigde loonontwikkeling en de verhogingen van de lastendruk als
middel om financiële problemen van de overheid op te lossen. Het
Centraal Economisch Plan 201317 laat de negatieve bijdrage van de
binnenlandse consumptie aan de economische groei zien; de consumptiegroei blijft daarmee ook achter bij die van andere landen. De Afdeling
heeft er in dit verband voorts op gewezen, dat met de noodzaak om een
groter beroep te doen op de eigen verantwoordelijkheid van burgers, er
tegelijkertijd aandacht zal moeten komen voor maatregelen ten behoeve
van ook feitelijk meer individuele financiële ruimte en handelingsvermogen voor burgers voor het maken van meer eigen afwegingen.18 Zoals
hiervoor aangegeven, kunnen de mogelijkheden van gemeentelijke
maatwerkvoorzieningen soelaas bieden voor met name de laagste
inkomensgroepen (tot 1,5 keer WML), maar vooralsnog niet voor de
groepen daarboven. Met name de groepen rond modaal zullen door de
(cumulatie van) maatregelen in de knel kunnen komen.

15

Advies van de Afdeling advisering van de Raad van State inzake de Derde Periodieke
beschouwing naar de interbestuurlijke verhoudingen van 20 december 2012 (W04.12.0239/I).
Kamerstuk 33 400, nr. 3.
17
Centraal Planbureau, Centraal Economisch Plan 2013, maart 2013, blz. 64.
18
Met het voorstel worden verschillende inkomensondersteunende maatregelen afgeschaft. De
groep rond en boven modaal zal in beperkte mate in aanmerking komen voor de compenserende maatwerkvoorzieningen, en zij wordt daarentegen in toenemende mate geconfronteerd
met beperkingen van het verzekerde pakket, stijging van eigen bijdragen en inkomenstoetsen,
zowel in de cure als de care.
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

7

e. Conclusie
De Afdeling acht het begrijpelijk dat de regering zoekt naar wegen om het
voor de bedoelde voorzieningen bestemde budget beter gericht te kunnen
inzetten en het op die wijze ook beter budgettair beheersbaar te doen zijn.
Decentralisatie en maatwerkvoorzieningen kunnen belangrijke
bouwstenen zijn van een aanpak daartoe.
De consequentie van de voorgenomen decentralisatie en de omslag van
recht naar maatwerkvoorziening is dat die desbetreffende gemeentelijke
maatwerkvoorzieningen naar hun aard niet de inkomens- en koopkrachtgevolgen van het afschaffen van de bestaande inkomens- en koopkrachtondersteunende maatregelen op rijksniveau zullen kunnen wegnemen of
compenseren. Voorts bepalen gemeenten zelf of, en zo ja op welke wijze,
zij vorm geven aan hun maatwerkvoorzieningen.
Hiervoor is beschreven dat de bestaande wettelijke kaders gemeenten
slechts beperkte mogelijkheden geven tot inkomensondersteuning. Deze
zijn vooral gericht op de laagste inkomens.
Indien gemeenten ook andere groepen dan de minima zouden moeten
kunnen bereiken – met name in verband met het vervallen van de
persoonsgebonden aftrek voor specifieke zorgkosten-, zijn daarvoor
nieuwe wettelijke voorzieningen nodig. Het wetsvoorstel voorziet daarin
niet en evenmin biedt de toelichting hierover inzicht. Indien ten behoeve
van die gemeentelijke maatwerkvoorzieningen wijziging van wettelijke
bepalingen nodig is, moet de inwerkingtreding daarvan op het voorliggende voorstel worden afgestemd.
De Afdeling is van oordeel dat duidelijkheid over de beoogde (wettelijke
kaders voor) gemeentelijke maatwerkvoorzieningen nodig is om de
voorgestelde maatregelen op verantwoorde wijze te kunnen invoeren.
Vooralsnog bestaat die duidelijkheid niet. De Afdeling adviseert het
voorstel dan ook niet in te dienen voordat die duidelijkheid alsnog wordt
geboden, en het in zoverre nader te overwegen.
Onverminderd het vorenstaande merkt de Afdeling nog het volgende op.
1. Van rechten naar gemeentelijke maatwerkvoorzieningen
Door middel van de decentralisaties in het sociale domein worden
gemeenten de eerstverantwoordelijke overheidslaag voor de onderwerpen werk, maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg. De notitie
«Hervorming van de langdurige ondersteuning en zorg» bevat het
beleidsvoornemen dat de gemeenten per 1 januari 2015 een brede
verantwoordelijkheid krijgen voor de ondersteuning van burgers die
beperkt kunnen participeren. Door gerichte ondersteuning bij het voeren
van regie op het eigen leven, het uitvoeren van algemeen dagelijkse
levensverrichtingen en het ontmoeten van anderen, kunnen burgers met
een beperking langer thuis blijven wonen en participeren in de
maatschappij. Dit draagt bij aan hun welbevinden en voorkomt onnodige
medicalisering. De aanspraken op extramurale zorg in de AWBZ komen te
vervallen, de Wmo wordt aangepast en de bijbehorende budgetten
worden overgeheveld naar gemeenten. Dit betekent geen overheveling
van rijkstaken, maar wel een overheveling van het budget zodat
gemeenten in grote beleidsruimte ondersteuning op maat kunnen
organiseren. Derhalve kan men, anders dan aan de AWBZ geen verzekerde rechten ontlenen aan de Wmo. Gemeenten krijgen de bijbehorende
middelen en ruimte om te kunnen zorgen voor goede voorzieningen die
passen bij de individuele behoeften en mogelijkheden van burgers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

8

De vrijkomende middelen in verband met de af te schaffen regelingen
(structureel vanaf 2017 circa € 700 miljoen) worden overgeheveld naar het
gemeentefonds. Er komt geen specifieke maatwerkvoorziening en voor de
besteding van de middelen worden geen aanvullende voorwaarden aan
de gemeenten gesteld. Gemeenten kunnen maatwerk bieden door het
compenseren van beperkingen met voorzieningen via de Wmo of het
geven van directe inkomenssteun via de individuele bijzondere bijstand.
De middelen zijn niet geoormerkt. In 2014 wordt de integratie-uitkering
huishoudelijke hulp incidenteel met € 45 miljoen verhoogd en via de
Wmo-verdeelsleutel verdeeld.
De overheveling van de budgetten naar het gemeentefonds brengt mee
dat de bestedingsverantwoording horizontaal aan de burgers (via de
gemeenteraad en door middel van cliënten- en of ingezeteneparticipatie)
plaatsvindt. Gemeenten kunnen hierdoor in grote beleidsruimte de
middelen besteden voor maatwerk, hetgeen zal bevorderen dat
gemeenten tot goede, lokale resultaten in het sociale domein komen.
De keuze voor maatwerk waarin de eigen gemeente van de inwoner gaat
voorzien, borgt dat de voorziening (of de directe inkomenssteun) die hij of
zij ontvangt zoveel mogelijk aansluit bij zijn of haar individuele behoeften
en mogelijkheden. Het stelsel van langdurige ondersteuning en zorg zal
hierdoor beter aansluiten bij de ontwikkelingen en eisen van deze tijd. Zo
zal de herijking van de in de Wmo vastgelegde compensatieplicht
gemeenten meer ruimte bieden om mensen zo nodig te ondersteunen
met passende voorzieningen. De Wmo is, zoals de Afdeling opmerkt,
gericht op participatie en blijft ook -conform de kabinetsvoornemens met
betrekking tot de langdurige ondersteuning en zorg- daarop gericht en zal
derhalve geen mogelijkheden bieden voor inkomensondersteuning. Het
beleidsvoornemen voorziet niet in de introductie van een aparte
inkomensvoorziening voor chronisch zieken en gehandicapten op
gemeentelijk niveau ter vervanging van de af te schaffen regelingen op
rijksniveau. De gemeenten behoeven dan ook geen criteria vast te stellen
voor de afbakening van de doelgroep van chronisch zieken en gehandicapten.
De Wmo geeft, zoals de Afdeling terecht meldt, geen mogelijkheden voor
inkomensondersteuning. Wel biedt de individuele bijzondere bijstand
gemeenten de mogelijkheid om financiële ondersteuning op maat te
geven aan alleenstaanden en gezinnen ingeval er sprake is van uit
bijzondere omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten. Er kan
in dit verband worden gedacht aan noodzakelijke kosten die voortvloeien
uit bijzondere omstandigheden vanwege chronische ziekte of handicap.
De gemeenten kunnen tot verlening van individuele bijzondere bijstand
voor de genoemde noodzakelijke kosten overgaan indien de alleenstaande of het gezin over onvoldoende financiële middelen beschikt om
die kosten te voldoen.
Op grond van de Wet werk en bijstand verlenen gemeenten bijzondere
bijstand indien de individuele burger niet beschikt over middelen om te
voorzien in de uit bijzondere omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten van het bestaan en deze kosten naar het oordeel van de
gemeente niet uit het eigen inkomen c.q. vermogen kunnen worden
voldaan. Anders dan bij de categoriale bijzondere bijstand dient er per
individueel geval door de gemeente onder andere een toets van de
daadwerkelijk gemaakte noodzakelijke kosten te worden verricht.
Bovendien kan ingeval van individuele bijzondere bijstand een gemeente
er voor kiezen om voor een bepaalde groep de wijze van toetsing van de
noodzakelijke kosten en van de beschikbare financiële middelen te
specificeren in beleidsregels. Gemeenten kunnen voor hun inwoners zelf
de voor de individuele bijzondere bijstand te hanteren inkomens- en
vermogensgrenzen bij beleidsregel vaststellen. De gemeenten kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

9

daarnaast bij beleidsregel bepalen hoe om te gaan met zorgkosten
waarvoor geen vergoeding door middel van een andere (voorliggende)
voorziening plaatsvindt.
In de visie van de regering dient bij het door de gemeenten te bieden
maatwerk de participatiedoelstelling als uitgangspunt te worden
meegenomen, hetgeen meebrengt dat het vraagstuk of de inkomensondersteuning de hiervoor bedoelde doelgroep bereikt, niet meer aan de
orde is.
Personen komen los van de hoogte van het inkomen in aanmerking voor
de voorzieningen in het kader van de Wmo. Er geldt namelijk voor de
toegang tot de Wmo geen inkomensgrens en geen vermogensgrens. Het
inkomen en het vermogen beïnvloeden overigens wel de hoogte van de
eigen bijdrage in het kader van de Wmo voor de verstrekte voorzieningen.
De budgettaire opbrengst van de af te schaffen regelingen zal voor een
aanzienlijk deel (structureel vanaf 2017 circa € 700 mln per jaar) worden
toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor het overige worden besparingen gerealiseerd.
De gemeenten kunnen de aan hen ter beschikking komende middelen ook
besteden aan voorzieningen voor personen met een beperking met een
inkomen van modaal of daarboven. Hierbij wordt opgemerkt dat voor wat
betreft de verlening van individuele bijzondere bijstand geldt dat in de
huidige uitvoeringspraktijk deze doelgroep gelet op de hoogte van het
inkomen c.q. het (financieel) vermogen in beginsel niet tot de doelgroep
van de bijzondere bijstand behoort.
De Afdeling constateert dat er verschillen zullen ontstaan in de wijze
waarop de gemeenten invulling geven aan de ondersteuning van
chronisch zieken en gehandicapten. Dit sluit aan bij de kern van de
decentralisatieoperatie van het sociale domein, te weten de burger die het
nodig heeft krijgt ondersteuning die aansluit bij zijn persoonlijke situatie
en behoeften. Het gaat om individueel maatwerk wat alleen kan worden
geboden indien de gemeente de beleidsruimte heeft om per burger te
bepalen wat noodzakelijk is om de burger te ondersteunen om zolang
mogelijk thuis te kunnen blijven wonen en zelfredzaam te zijn. De
(gewijzigde) Wmo zal uiteraard wel waarborgen bevatten voor de burger.
Het is nog niet mogelijk daar in detail op vooruit te lopen. De gemeenten
dienen ingevolge de nieuwe Wmo een plan vast te stellen met eisen ten
aanzien van de zeggenschap van cliënten van aanbieders van
Wmo-ondersteuning. De burger kan uiteraard in rechte opkomen tegen
een gemeentelijk besluit met betrekking tot de op grond van de Wmo te
verlenen voorziening.
De memorie van toelichting is naar aanleiding van de opmerkingen van
de Afdeling aangevuld. De aangepaste memorie van toelichting verschaft
de door de Afdeling geadviseerde duidelijkheid over de beoogde
wettelijke kaders voor de gemeentelijke maatwerkvoorzieningen.
De Afdeling vraagt aandacht voor de aan het voorstel mogelijk verbonden
inkomensgevolgen voor verschillende categorieën burgers, met onderscheid naar de groep tot ca. 1,5 WML en daarnaast de groep rond en
boven modaal, die bovenop de versoberingen komen die bij tal van
overheidsvoorzieningen worden doorgevoerd.
In de memorie van toelichting wordt in de paragraaf inkomenseffecten
ingegaan op het effect van de afschaffing van de algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, CER-uitkering en aftrek
van uitgaven voor specifieke zorgkosten op het besteedbaar inkomen
(tabel 1) alsmede de achteruitgang in euro’s per jaar (tabel 2). Uit tabel 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

10

in het wetsvoorstel blijkt dat de meest negatieve inkomenseffecten zich
geconcentreerd zullen voordoen bij de lagere inkomens. Dit hangt samen
met het feit dat hogere inkomens minder snel in aanmerking komen voor
de algemene tegemoetkoming of de aftrek van uitgaven voor specifieke
zorgkosten. Hierbij speelt een belangrijke rol dat de Wet tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten (hierna: Wtcg) vanaf het berekeningsjaar 2012 inkomensafhankelijk is geworden en dat de aftrek van
uitgaven voor specifieke zorgkosten door de inkomensafhankelijke
drempel eveneens is beperkt waardoor hogere inkomens minder
makkelijk aan aftrek toekomen. Daarnaast is er bij lage inkomens vaker
sprake van een doorwerking op toeslagen. Bij de in het wetsvoorstel
opgenomen effecten wordt geen rekening gehouden met het hiervoor al
genoemde compenserende maatwerk dat gemeenten via de individuele
bijzondere bijstand of de Wmo zullen bieden.
Voor alle huishoudens met recht op een CER-uitkering of een algemene
tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten zal gelden dat
zij in principe een inkomensverlies zullen hebben en dat de gemeenten
alleen in bijzondere gevallen in het kader van de individuele bijzondere
bijstand aanvullende inkomensondersteuning kunnen verstrekken. De
mogelijkheden tot het verlenen van categoriale bijzondere bijstand zullen
namelijk sterk worden ingeperkt de komende jaren. De individuele
bijzondere bijstand kent -in tegenstelling tot de categoriale bijzondere
bijstand- geen inkomensnormering vanuit het Rijk. Vanuit de gemeente
worden in de huidige praktijk wel inkomensgrenzen gehanteerd, veelal
tussen de 110% en 130% van het sociaal minimum.
Voor de aftrek van uitgaven voor specifieke zorgkosten geldt dat voor een
hulpmiddel waarvoor kosten in aftrek worden genomen, soms ook via de
Wmo een voorziening aangevraagd had kunnen worden. De Wmo kent
geen inkomensgrenzen, zodat de toegang in beginsel voor iedereen
openstaat. Verder kan de gemeente bepalen welke burgers in aanmerking
komen voor individuele bijzondere bijstand.
2. Samenhang met andere regelingen
Zoals hiervoor al aan de orde is geweest, ging de invoering van de Wtcg
gepaard met het schrappen van enkele posten in de fiscale buitengewone
uitgavenregeling. Bij die gelegenheid is ook een aantal andere voorzieningen getroffen in verband met de versobering van de buitengewone
uitgavenregeling, in het bijzonder de tegemoetkoming arbeidsongeschikten en de korting van 30% op de eigen bijdragen in de Wmo en in de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten.19
Deze voorzieningen hebben een beleidsmatige samenhang met de
regelingen die thans vervallen. In de toelichting wordt op deze
samenhang niet ingegaan.20 De problematiek bij deze regelingen is
bovendien niet wezenlijk anders dan die bij de regelingen die vervallen.
Wat betreft de korting van 30% op de eigen bijdragen AWBZ en Wmo
blijkt uit de toelichting bij de wet en het Besluit tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten dat deze regeling onderdeel uitmaakte
van het pakket aan maatregelen ter compensatie van het vervallen van de
buitengewone uitgavenregeling.21 Ook deze korting hield verband met de
19

Deze kortingen zijn doorgevoerd in de artikelen 6 en 7 van het Besluit tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten waarin wijzigingen zijn aangebracht in het Bijdragebesluit
zorg en het besluit maatschappelijke ondersteuning.
20
Overigens wordt in het regeerakkoord van 29 oktober 2012 in punt 57 van Bijlage A gesproken
over het in zijn geheel afschaffen van de Wtcg.
21
Kamerstuk 31 706, nr. 3, blz. 5 en Stb. 2008, 607, blz. 11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

11

verzilveringsproblematiek: relatief weinig mensen die een eigen bijdrage
betalen voor de AWBZ of Wmo maakten gebruik van de mogelijkheid die
kosten op te voeren voor de buitengewone lastenregeling.22
De tegemoetkoming arbeidsongeschikten diende ter compensatie van het
vervallen van het arbeidsongeschiktheidsforfait in de buitengewone
uitgavenregeling.23 De tegemoetkoming heeft het karakter van een
vergoeding voor uitgaven wegens gezondheidsproblemen.24
Wat betreft de tegemoetkoming arbeidsongeschikten herinnert de
Afdeling aan het advies van de Raad van State over het voorstel voor de
Wtcg, waarin hij heeft geadviseerd die regeling vanwege het inkomenspolitieke karakter ervan niet onder te brengen in de Wtcg, maar in de
desbetreffende uitkeringswetten.25 Dit aspect vergt naar het oordeel van
de Afdeling opnieuw aandacht, mede gelet op de omstandigheid dat de
tegemoetkoming arbeidsongeschikten het enige overgebleven artikel van
de Wtcg gaat vormen.
De Afdeling adviseert in de toelichting nader op het vorenstaande in te
gaan en zo nodig het voorstel aan te passen.
2. Samenhang met andere regelingen
De Afdeling wijst terecht op de beleidsmatige samenhang van de af te
schaffen maatregelen met de zogenaamde Wtcg-kortingen van 30% op de
eigen bijdragen in de Wmo en in de AWBZ. Die kortingen zullen ook
vervallen. Het Besluit maatschappelijke ondersteuning en het Bijdragebesluit zorg zullen daartoe worden aangepast. De memorie van toelichting
bevat conform het advies van de Afdeling nu ook een beschrijving van het
vervallen van die kortingen. Het wetsvoorstel bevat nu ook een wijziging
van de Wet financiering sociale verzekeringen in verband met het
vervallen van de zogenaamde Wtcg-kortingen op de eigen bijdragen in de
Wmo. De compensatie van gemeenten voor die korting ten laste van het
Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten vervalt eveneens.
De tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten heeft, zoals de Afdeling
terecht opmerkt, een inkomenspolitiek karakter. De Afdeling adviseert om
onderbrenging van die tegemoetkoming in de Wtcg te heroverwegen
mede vanwege het feit dat zij het enig overgebleven artikel van de Wtcg
gaat vormen. De tegemoetkoming arbeidsongeschikten zal per 1 januari
2014 vervallen in de Wtcg en worden opgenomen in de betreffende
uitkeringswetten. Het gaat om de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, de Wet
arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en de Wet werk en
arbeidsondersteuning jonggehandicapten. In het gewijzigde voorstel is de
bovenbedoelde aanpassing van de Wtcg en van de betrokken uitkeringswetten opgenomen.
3. Advisering door VNG
Op grond van de bestuursafspraken 2011–2015 wordt de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) in de gelegenheid gesteld een bestuurlijke
reactie te geven op voorstellen voor regelgeving met relevantie voor
decentrale overheden. Deze reactie dient te worden meegezonden naar de
Afdeling advisering van de Raad van State.
22

Stb. 2008, 607, blz. 11.
Kamerstuk 31 706, blz. 16.
24
Kamerstuk 31 706, blz. 42.
25
Kamerstuk 31 706, nr. 5, blz. 4.
23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

12

Het onderhavige voorstel heeft onmiskenbaar relevantie voor gemeenten.
De Afdeling heeft evenwel geen advies van de VNG aangetroffen. Ook in
de toelichting wordt niet ingegaan op eventueel commentaar van de VNG.
De Afdeling acht inzicht in de standpunten van VNG over voor gemeenten
relevante conceptregelgeving en de reactie daarop van de regering van
belang voor de oordeelsvorming over de desbetreffende voorstellen.
Gelet op de ingrijpende gevolgen van het voorstel voor gemeenten,
beveelt de Afdeling aan, voor zover dit nog niet zou zijn gebeurd, alsnog
om advies over het voorstel te verzoeken en op dit advies te reageren.
Mocht het voorstel naar aanleiding van het advies ingrijpend worden
gewijzigd, dan verwacht de Afdeling dat het voorstel opnieuw aan haar ter
advisering wordt voorgelegd.
3. Advisering door VNG
De Afdeling acht inzicht in de standpunten van de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG) over voor gemeenten relevante conceptregelgeving en
de reactie daarop van de regering van belang voor de oordeelsvorming
over de desbetreffende voorstellen.
Het voorstel heeft op zich geen ingrijpende gevolgen voor de gemeenten.
Het voorstel bevat geen nieuwe door gemeenten te realiseren maatwerkvoorzieningen. De vrijkomende middelen in verband met de af te schaffen
regelingen worden voor een aanzienlijk deel (structureel circa € 700 mln
per jaar) toegevoegd aan het gemeentefonds. De toevoeging vergroot de
mogelijkheden van gemeenten voor de uitvoering van de (gewijzigde)
Wmo en de bijzondere bijstand.
De aan het gemeentefonds toe te voegen middelen zijn van grote
betekenis voor de gemeenten voor hun (bredere) toekomstige rol binnen
het stelsel van langdurige ondersteuning en zorg. Het brede sociale
domein wordt primair de verantwoordelijkheid van de gemeenten, met
inbegrip van de participatie en ondersteuning van de burger.
Er vindt met de VNG doorlopend overleg plaats over de toekomstige rol
van gemeenten. Bij de uitwerking van het Regeerakkoord is tot op heden
intensief gesproken met de gemeenten en ook de VNG. De VNG heeft in
reactie op de notitie «Hervorming van de langdurige ondersteuning en
zorg» laten weten dat de lijn van de notitie goed aansluit bij de ambitie
van gemeenten zoals neergelegd in de VNG-publicatie «Bouwen op de
kracht van burgers». Gemeenten kiezen voor integrale ondersteuning van
kwetsbare burgers, in de eigen woonomgeving, activerend in plaats van
afhankelijk makend, met oog voor mogelijkheden én beperkingen, en met
een grotere rol voor eigen kracht en sociaal netwerk. Het overleg hierover
kan niet alleen door VWS en ook niet alleen met de VNG worden gevoerd.
Zo is alleen al gelet op de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de
zorgverzekeraars, zorgaanbieders en gemeenten om te zorgen voor een
goedfunctionerend systeem van ondersteuning en zorg, ook voor het
zorgveld relevant hoe de gemeenten uitvoering geven aan de (gewijzigde)
Wmo. Een zoveel mogelijk geïntegreerde dienstverlening van zorgverzekeraars, zorgaanbieders en gemeenten zal de betaalbaarheid, kwaliteit en
toegankelijkheid van de langdurige ondersteuning en zorg, met inbegrip
van de middelen van de bestaande regelingen, bevorderen.
De VNG zal derhalve formeel om advies worden verzocht bij het
wetsvoorstel voor de gewijzigde Wmo. De Afdeling zal in het kader van de
advisering over dat voorstel kennis kunnen nemen van het advies van de
VNG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

13

De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet niet te zenden aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal dan nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vicepresident van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge U mede namens de Staatssecretaris van Financiën en de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verzoeken het hierbij gevoegde
gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde memorie van toelichting
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 726, nr. 4

14