Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1576
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de sociale woningbouw in Noord-Nederland
(ingezonden 1 december 2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 5 februari 2021).
Vraag 1
Heeft u kennis genomen van het bericht «Zo tikt een tijdbom in sociale
woningbouw Noord-Nederland: corporaties sturen politiek een brandbrief»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u kennis genomen van de brief die de veertig woningcorporaties aan de
politiek hebben gestuurd? Wat is uw reactie hierop?
Antwoord 2
Ja, ik heb kennisgenomen van de genoemde brief. Ik herken de grote opgave
waar corporaties voor staan en ik begrijp de zorg dat hun middelen en
mogelijkheden tekort kunnen schieten. Ik heb vorig jaar een onderzoek aan de
Kamer gestuurd waaruit blijkt dat er op termijn een tekort aan middelen zal
ontstaan bij corporaties om al hun maatschappelijke opgaven te realiseren. Ik
heb de afgelopen jaren maatregelen genomen die corporaties op korte
termijn direct steunen, zoals het structureel verlagen van de verhuurderheffing, en het bieden van gerichte investeringsruimte via de Regeling Vermindering Verhuurderheffing (RVV) Nieuwbouw en de RVV Aankoop woningen,
specifiek voor krimpgebieden. Het is aan het volgende kabinet om keuzes te
maken over structurele oplossingsrichtingen voor de disbalans tussen de
middelen en opgaven van corporaties.

1

ah-tk-20202021-1576
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Dagblad van het Noorden, 25 november 2020, «Zo tikt een tijdbom in sociale woningbouw
Noord-Nederland: corporaties sturen politiek een brandbrief»; https://www.dvhn.nl/economie/
Tijdbom-op-noordelijke-huurmarkt-26231775.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welk beleid voert u om woningcorporaties te stimuleren om woningen te
vervangen in minder dichtbevolkte gebieden? Welke stappen heeft u de
afgelopen vier jaar gezet om dit te stimuleren?
Antwoord 3
Het vervangen van woningen is geen doel op zich, maar een middel om te
komen tot betere woningen en een meer gebalanceerde samenstelling van
het woningaanbod. Om dat te stimuleren, konden corporaties tot 1 juli 2018
in krimpgebieden gebruik maken van de Regeling Vermindering Verhuurderheffing (RVV) voor sloop en in 2020 is de RVV voor nieuwbouw opengesteld
geweest. Daarnaast wordt dit jaar ook het Volkshuisvestingsfonds van € 450
miljoen ingezet als instrument om hieraan bij te dragen. Dertien grens- en
krimpregio’s zijn prioritaire gebieden voor het Volkshuisvestingsfonds2.
Vraag 4
Kunt u een overzicht bieden van de besteding van de middelen voor de
Regeling vermindering verhuurderheffing en de woningbouwimpuls? Welk
deel daarvan komt ten goede aan gebieden als Friesland, Groningen,
Drenthe, Twente en de Achterhoek, maar bijvoorbeeld ook Zeeland en
Limburg?
Antwoord 4
Met de RVV Nieuwbouw hebben corporaties een korting op de verhuurderheffing aangevraagd voor nieuwbouw van ongeveer 115.000 sociale
huurwoningen, waaronder vervangende nieuwbouw, ook in NoordNederland. Op basis van de stand van ingediende aanvragen op 1 juli 2020 is
er maximaal € 2,66 miljard aan vermindering verhuurderheffing beschikbaar3
Ook corporaties in de genoemde regio’s hebben heffingsvermindering
aangevraagd voor de door hen geplande bouw van sociale huurwoningen.
Het gaat om aanvragen voor ruim 18.500 nieuwe woningen in de genoemde
regio’s gezamenlijk, goed voor ruim € 335 miljoen heffingsvermindering.
De woningbouwimpuls richt zich op grootschalige en complexe gebiedsontwikkelingen die zonder financiële bijdrage van het Rijk niet of vertraagd
gerealiseerd worden. De primaire focus ligt op daarbij op regio’s met een
grote woningbouwopgave, waaronder de woondealregio’s. Dat zijn vaak niet
de in de vraag genoemde regio’s. De woningbouwimpuls sluit geen
gemeenten of regio’s uit. Er zijn met diverse gemeenten in de genoemde
regio’s gesprekken gevoerd over de mogelijkheden van de woningbouwimpuls voor hun gemeente. Voor de eerste tranche van de woningbouwimpuls
zijn 52 aanvragen ingediend, waarbij van een groot deel van de genoemde
regio’s geen aanvraag is ontvangen.
Op basis van het unanieme advies van de onafhankelijke toetsingscommissie
zijn 27 aanvragen gehonoreerd4 met een totale bijdrage van ruim € 336
miljoen5. In de eerste tranche is een aanvraag in de genoemde regio’s
toegekend. Dit betreft een aanvraag uit Enschede.
Vraag 5
Waarom bent u niet bereid woningcorporaties een korting te geven op de
verhuurderheffing als zij woningen vervangen of renoveren in dunbevolkte
gebieden?
Antwoord 5
Voor het vervangen van woningen verwijs ik naar mijn antwoorden op
vragen 3 en 4. Voor zowel de sloop als de nieuwbouw hebben corporaties de
afgelopen jaren gebruik kunnen maken van de RVV. Voor renovatie waarbij
flinke verduurzaming optreedt, gaat per 1 juli a.s. de RVV verduurzaming
2

Kamerbrief over maatregelen woningmarkt voor betaalbaarheid huurders en investeren in
leefbaarheid, 6 november 2020, Kamerstuk 32 847, nr. 695
3
. Kamerbrief over verdere maatregelen om door te bouwen tijdens de coronacrisis,
15 september 2020, Kamerstuk 32 847, nr. 681
4
Kamerbrief over uitkomsten eerste tranche woningbouwimpuls, 10 september 2020, Kamerstuk
32 847, nr. 680
5
In een eerdere kamerbrief (Kamerstuk 32 847, nr. 680) is een bedrag van 290 mln. exclusief
BTW genoemd. Inmiddels is de BTW-component bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

open, ook voor dunbevolkte gebieden. Daarmee is structureel jaarlijks € 104
miljoen gemoeid. Voor het renoveren en vervangen van woningen in
dunbevolkte gebieden komt dit jaar het Volkshuisvestingsfonds van € 450
miljoen beschikbaar.
Vraag 6
Bent u bereid om woningcorporaties meer ruimte te geven om te investeren
in goede voorzieningen en leefbaarheid, zodat ook mensen in de regio prettig
kunnen blijven wonen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Met het wetsvoorstel over de wijziging van de Woningwet naar aanleiding
van de evaluatie wordt de slagkracht van corporaties op het gebied van
leefbaarheid vergroot. Zo vervalt het maximumbedrag voor leefbaarheidsinvesteringen, zullen activiteiten gericht op ontmoeting ook tot de leefbaarheid
behoren en zijn leefbaarheidsinvesteringen ook zonder prestatieafspraken
rechtmatig. Daarnaast worden de investeringsmogelijkheden in maatschappelijk vastgoed verruimd en kunnen corporaties gemakkelijker bijdragen aan
gemengde wijken door het buiten werking stellen van de markttoets6.
Woningcorporaties kunnen bijdragen, binnen de grenzen van de Woningwet,
maar ze zijn bijvoorbeeld vaak niet eindverantwoordelijk voor het behouden
van de in de aangehaalde brief genoemde voorzieningen: daarvoor zijn lokale
en regionale partners ook aan zet. Ook op het onderdeel leefbaarheid worden
gemeenten in grens- en krimpregio’s ondersteund met het Volkshuisvestingsfonds.
Vraag 7
Garandeert u dat woningcorporaties in deze regio’s gebruik kunnen maken
van het door de fracties van PvdA en GroenLinks voorgestelde Volkshuisvestingsfonds, om te investeren in leefbaarheid, renovatie, sloop-nieuwbouw en
goede voorzieningen?
Antwoord 7
Het Volkshuisvestingsfonds draagt bij aan een toekomstbestendige woonvoorraad en -omgeving in de kwetsbaarste gebieden. De financiële stroom
van het Volkshuisvestingsfonds gaat via gemeenten, maar ook woningcorporaties (of beter gezegd: huurders van corporaties) kunnen hier profijt van
ondervinden. Met specifieke uitkeringen aan gemeenten wordt de herstructurering (renovatie, transformatie, sloop-nieuwbouw) van het slechtste deel van
de voorraad mogelijk gemaakt, en daarbij noodzakelijke ingrepen in de
openbare ruimte. Dat zijn ook de opgaven die de woningcorporaties noemen
in de aangehaalde brief. Veel gemeenten in de eerder genoemde regio’s
kunnen daar voor een groot deel met prioriteit gebruik van maken, omdat in
het bijzonder wordt gekeken naar de 16 stedelijke vernieuwingsgebieden en
de 13 grens- en krimpregio’s waar leefbaarheid onder druk komt te staan7.
Ik verwacht van gemeenten dat zij gezamenlijk met woningcorporaties en
eventueel andere betrokken in de betreffende gebieden plannen maken hoe
de problematiek aangepakt kan worden. Woningcorporaties kunnen een
belangrijke rol spelen bij de realisatie van de herstructureringsprojecten, door
naast de aanpak van particulier bezit gelijktijdig hun woningen te herstructureren om zo schaalvoordelen te creëren. Via het Volkshuisvestingsfonds
kunnen corporaties die hiervoor onvoldoende investeringscapaciteit hebben
een deel van de kosten gedekt krijgen, waarmee zij het Volkshuisvestingsfonds kunnen inzetten om te kunnen blijven werken aan de opgaven waar zij
voor staan.

6

35 517, Wijziging van de Woningwet naar aanleiding van de evaluatie van de herziene
Woningwet
7
Kamerbrief over maatregelen woningmarkt voor betaalbaarheid huurders en investeren in
leefbaarheid, 6 november 2020, Kamerstuk 32 847, nr. 695

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3