Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het blokkeren van Kamerleden
door social-mediagiganten (ingezonden 24 juni 2021).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 21 september 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 3383.
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat social-mediagiganten, zoals Twitter, YouTube,
Facebook en LinkedIn Kamerleden blokkeren in het doen van controlerende,
kaderstellende en volksvertegenwoordigende taken?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het feit dat verschillende sociale mediaplatformen
accounts van Kamerleden tijdelijk hebben geblokkeerd of berichten van een
label hebben voorzien vanwege het schenden van hun gebruikersvoorwaarden.
Vraag 2 en 3
Wat vindt u van het feit dat social-mediagiganten gaan bepalen wat wel of
wat juist niet geschikt is als uitgezonden content op kanalen die er juist zijn
voor vrije nieuwsgaring?
Deelt u de mening dat de vrijheid van meningsuiting onder druk komt te
staan als social mediagiganten meningen gaan verwijderen? Kunt u uw
opvatting toelichten?
Antwoord 2 en 3
Het kabinet staat voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting,
ook als het gaat om uitingen die worden gedaan op het internet. Onze
vrijheid van meningsuiting is cruciaal in en voor de democratische rechtsstaat
en zorgt er ook voor dat Kamerleden hun controlerende, kaderstellende en
volksvertegenwoordigende werk goed kunnen doen. Daarbij geldt dat wat
offline illegaal is, dit ook online illegaal is. Terroristische content, kinderpornografie en hate speech vallen niet binnen de grenzen van de vrijheid van
meningsuiting. Hetzelfde geldt voor content die als onrechtmatig kan worden

1

ah-tk-20212022-4
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

https://twitter.com/wybrenvanhaga/status/1401869802818490372?s=21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

aangemerkt en tot schade bij een slachtoffer kan leiden. Een verzoek of bevel
tot het verwijderen van content van overheidswege wordt alleen dan gedaan
of gegeven wanneer op grond van uitdrukkelijk in de wet vastgelegde
normen geoordeeld kan worden dat content strafbaar of onrechtmatig is.
Het staat aanbieders van online platformen als private onderneming vrij om
in het kader van de contractvrijheid grenzen te stellen aan wat zij toelaatbaar
gebruik van hun diensten vinden – bijvoorbeeld in hun gebruikersvoorwaarden – en om actie te ondernemen wanneer deze voorwaarden worden
overtreden. Iedereen heeft de vrijheid om voor zichzelf te bepalen of hij/zij die
voorwaarden wil accepteren en afhankelijk daarvan al dan niet gebruik te
maken van dat online platform.
Wanneer een online platform zelf besluit om actie te ondernemen n.a.v. een
bericht, bijvoorbeeld door informatie te verwijderen of een gebruiker toegang
te ontzeggen, vindt het kabinet het van belang, dat dit platform transparant is
over de reden(en) daarvoor. De vrijheid van meningsuiting staat daarbij
centraal. Ook moeten platformen helder zijn over hun schorsingsbeleid. Ten
slotte moeten betrokkenen ten alle tijden bezwaar kunnen maken tegen dit
soort beslissingen, in ieder geval ook altijd bij de rechter. Het regeringsbeleid
ten aanzien van online content is erop gericht om hier uitvoering aan te
geven.
Ik verwijs u verder naar de brief over content moderatie en vrijheid van
meningsuiting op online platformen met kenmerk 2021-0000443067 die ik
gelijktijdig met de beantwoording van deze vragen aan uw Kamer zend.
Vraag 4
Deelt u de mening dat Kamerleden – zonder gecensureerd te worden – hun
controlerende, kaderstellende en volksvertegenwoordigende moeten kunnen
doen? Zo ja, heeft u de bereidheid om van social-mediagiganten te eisen dat
zij stoppen met censuur? Kunt u dit toelichten en daarbij de stappen
aangeven hoe u dat gaat doen?
Antwoord 4
Ja, Kamerleden moeten te allen tijde hun controlerende, kaderstellende, en
volksvertegenwoordigende werk kunnen doen. Sociale mediaplatformen
hebben echter in het kader van de contractvrijheid wel het recht om berichten
te verwijderen of personen te blokkeren wanneer gebruikers ingaan tegen de
gebruiksvoorwaarden die zij hebben gesteld. Ik vind het voorts belangrijk om
op te merken dat sociale mediaplatformen niet de enige manier zijn waarop
Kamerleden hun meningen kunnen verspreiden. Er zijn immers ook andere
media en andere manieren van het verspreiden van meningen en ideeën. De
suggestie dat het verwijderen van het gebruiksaccount van een Kamerlid per
definitie leidt tot censuur is zodoende onjuist.
Tegelijkertijd vind ik het van belang dat sociale mediaplatformen bij het
stellen van hun gebruiksvoorwaarden en het toepassen daarvan rekening
houden met de grondrechten van hun gebruikers, waarbij ook hun functie als
politicus een rol dient te spelen. In dit kader wijs ik op artikel 12 van het
voorstel voor de Digital Services Act. Daar wordt geregeld dat onder meer
sociale mediaplatformen bij het toepassen van hun gebruiksvoorwaarden
gepaste aandacht moeten hebben voor de rechten en gewettigde belangen
van alle betrokken partijen, waaronder de van toepassing zijnde, in het
Handvest verankerde grondrechten van de afnemers van de dienst.
Vraag 5
Bent u het eens dat social mediagiganten onderdeel zijn geworden van de
kritische infrastructuur?
Antwoord 5
De rijksoverheid hanteert de term vitale infrastructuur in plaats van kritische
infrastructuur. De Nederlandse vitale infrastructuur wordt gevormd door
processen die zo belangrijk zijn voor de Nederlandse samenleving dat uitval
of verstoring tot ernstige maatschappelijke ontwrichting leidt en een
bedreiging vormt voor de nationale veiligheid. De beoordeling of een proces
vitaal is wordt gemaakt wanneer maatschappelijke ontwikkelingen (bijvoorbeeld veranderende dreigingen of risico’s en evaluaties van incidenten) daar
aanleiding toe geven. De vitaliteitsbeoordeling wordt gemaakt door het
verantwoordelijke vakdepartement op basis van opgestelde impactcriteria,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

zoals economische schade en fysieke gevolgen. Op dit moment maken social
mediagiganten geen onderdeel uit van de vitale infrastructuur.
Vraag 6
Bent u het eens dat de Nederlandse strafwet de enige begrenzing zou moeten
zijn bij het beoordelen van content door bedrijven die onderdeel zijn van de
kritische infrastructuur?
Antwoord 6
Nee. Zoals hiervoor reeds toegelicht vallen sociale mediaplatformen niet
onder de vitale infrastructuur, en zijn zij op grond van de contractvrijheid vrij
om zelf hun gebruiksvoorwaarden te bepalen. Bovendien is het van belang
om onderscheid te maken tussen strafbare uitingen, onrechtmatige uitingen,
en ongewenste uitingen. Strafbare uitingen zoals terroristische content,
kinderpornografie en hate speech vallen niet binnen de grenzen van de
vrijheid van meningsuiting en moeten worden verwijderd of ontoegankelijk
gemaakt. Hetzelfde geldt voor onrechtmatige uitingen. Ook dergelijke
informatie moet worden verwijderd door sociale mediaplatformen. Het
strafrecht is dus niet de enige begrenzing.
Ongewenste content daarentegen, zoals bepaalde vormen van mis- of
desinformatie, valt over het algemeen binnen de grenzen van de vrijheid van
meningsuiting. Dit neemt niet weg dat online platformen op grond van de
contractvrijheid mogen bepalen dat zij bepaalde content dusdanig onwenselijk vinden dat zij die niet toestaan. Om te voorkomen dat zij daarbij de
grondrechten van burgers schaden verwelkom ik zodoende het eerder
genoemde artikel 12 van de Digital Services Act.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3