GDI Programmeringsplan 2023
Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid (MIDO)

Voor burgers en ondernemers. Afmaken wat we al hadden
gepland en focus aanbrengen in onze ambities.

GDI Programmeringsplan 2023
Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid (MIDO)

Voor burgers en ondernemers. Afmaken wat we al hadden
gepland en focus aanbrengen in onze ambities.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
door de staatssecretaris van Binnenlandse zaken en Digitalisering

Colofon

Uitgave:
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Inhoud
		Home
Voorwoord5
Samenvatting6
Leeswijzer, afkortingen en begrippen

		Inleiding

7

10

Kaders12
Domeinen in het algemeen

16

		 Domein Toegang

17

		 Domein Interactie

24

		 Domein Gegevensuitwisseling

30

		 Domein Infrastructuur

37

		 Financieel overzicht

44

		Bijlage

48

Nieuwe programma's en projecten

49

Lopende programma's en projecten

64

Voorwoord Dick Heerschop, voorzitter PGDI

In onze fysieke leefomgeving staat het leggen van de eerste steen
symbool voor de inwijding van de fundering waarop een nieuw gebouw
wordt gebouwd.
De publicatie van dit eerste programmeringsplan voor de Generieke
Digitale Infrastructuur (GDI) is als het leggen van de eerste steen voor
het fundament waarop het Meerjarenprogramma Infrastructuur
Digitale Overheid (MIDO) wordt gebouwd. Overheden en dienst­
verleners met een publieke taak werken vanaf 2022 als één overheid
samen om de Generieke Digitale Infrastructuur up-to-date te houden.
Onder eindverantwoordelijkheid van de staatssecretaris
Koninkrijksrelaties en Digitalisering wordt voortaan interbestuurlijk
geprogrammeerd, passend binnen de maatschappelijke opgaven waar
we allen aan werken en rekening houdend met de beleidsambities van
het Kabinet.
Deze opzet van interbestuurlijk programmeren en budgetteren is niet
nieuw. Voor het MIDO is dankbaar gebruikgemaakt van de ervaringen
bij de fysieke infrastructuur binnen het zogenaamde MIRT. MIRT staat
voor het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport en
heeft betrekking op het ruimtelijk fysieke domein. In het MIRT zijn
projecten en programma’s opgenomen waarbij het Rijk samen met de
regio’s werkt aan de ruimtelijke inrichting van Nederland. Voor de
digitale overheid is eenzelfde sturing ingericht. Het
Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid (MIDO) bouwt
zo voort op de ervaringen uit het fysieke domein.
Wat moet de GDI kunnen en wat is nodig om dat te (blijven) realiseren?
Hoe sluit dat aan op nationale en internationale ambities? Op wet- en
regelgeving? Op een waarden gedreven digitale overheid? Als
Programmeringsraad worden wij daarvoor ondersteund door vijf
ondersteunende overleggen te weten de Programmeringstafels
Toegang, Interactie, Gegevensuitwisseling en Infrastructuur én door
onze Architectuurraad die de samenhang bewaakt. Vanuit deze
gezamenlijke aanpak hebben wij aan de doorontwikkeling van de
GDI-bouwstenen gewerkt.

Het vertrekpunt in dit jaar was de bestaande situatie waarin al werd
samengewerkt tussen de diverse partijen en met de afspraken die er
reeds lagen over de uit te voeren projecten. Daarom is voor 2023
gekozen voor het afmaken van waar we al aan zijn begonnen én is er
focus aangebracht in die zaken die we de komende jaren echt moeten
oppakken, in lijn met de geformuleerde ambities.

Voor mij als voorzitter is het in ieder geval duidelijk dat er inter­
bestuurlijk zeer betrokken wordt gewerkt aan het op programmatische
wijze verbeteren van de digitale dienstverlening aan burgers en
ondernemers. Een opgave waar ik, de leden van de Programmerings­
raad en onze ondersteunende overleggen met veel plezier onze
schouders onder zetten.

Daarmee is dit plan concreet voor 2023 en biedt het tevens perspectief
voor de langere termijn.

Dick

De GDI biedt zo de infrastructurele basis voor andere digitaliserings­
initiatieven om de brede publieke dienstverlening beter te laten
aansluiten bij de verwachtingen van burgers en ondernemers.
Voor het eerst zijn nu alle werkzaamheden, zoals het beheren van
voorzieningen als DigiD, MijnOverheid, Berichtenbox of het digitaal
ondernemersplein, standaarden als Peppol voor digitaal zakendoen en
afspraken(stelsels) als Standard Business Reporting, inzichtelijk
gemaakt op zowel planning en inhoud.
Naast de inhoud en planning, biedt dit programmeringsplan inzicht in
het bijbehorende budget. Het budget voor de GDI is samengebracht in
de centrale financiering. Alle - bij de GDI - betrokken partijen hebben
budgetten overdragen aan de centrale financieringspost onder regie
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK). Vanuit dat centrale budget worden de werkzaamheden van de
GDI gefinancierd.
Door inhoud, planning en budget overzichtelijk te presenteren, wordt
de GDI transparanter en voorspelbaarder.
Zoals gezegd is dit programmeringsplan de eerste steen. Komende
jaren zal dit plan jaarlijks worden herijkt, voorzien worden van goed
getimede stuurmomenten en wordt er over de resultaten verantwoording afgelegd.

GDI Programmeringsplan 2023 | 5

Samenvatting

Het GDI-programmeringsplan beschrijft welke activiteiten er het komende
jaar worden uitgevoerd om de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI)
te beheren, door te ontwikkelen en te vernieuwen. De GDI is een
verzameling van voorzieningen zoals DigiD, standaarden (onder andere
Digikoppeling) en afspraken zoals bijvoorbeeld eHerkenning.
Het GDI-programmeringsplan maakt onderdeel uit van het
Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid (MIDO) dat naar
analogie van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport (MIRT / fysieke infrastructuur) is opgezet. Binnen het MIDO
werken publieke dienstverleners en pensioen- en zorgverzekeraars
samen aan het verbeteren van de digitale dienstverlening aan burgers
en ondernemers. Dit doen zij door de activiteiten voor het komende
jaar te programmeren en toe te werken naar een gewenste situatie van
over vijf jaar zoals deze is geformuleerd in de GDI-meerjarenvisie.
De GDI werkt daarmee verbindend voor iedereen. Dit GDIprogrammeringsplan 2023 is het eerste programmeringsplan voor de GDI.
De inhoud van dit plan is ingedeeld naar drie onderwerpen:
1. Beheer en Exploitatie (BenE): De beheer en exploitatie activiteiten
betreffen die activiteiten om de bestaande GDI onderdelen te
continueren en veilig te houden. In de informatievoorziening wordt
dit ook de “run” genoemd. Voorbeelden hiervan zijn het beschikbaar
houden van DigiD en bijvoorbeeld MijnOverheid.
2. Doorontwikkeling: Het tweede deel van het plan gaat in op de
doorontwikkeling van bestaande GDI onderdelen. Dit betreft
functionele doorontwikkeling, aanpassingen vanwege nieuwe wet en
regelgeving en het bieden van stabiliteit. De zogenaamde “change”.
Denk hierbij aan de herbouw van Digipoort en het doorontwikkelen
naar een Federatief Berichtenstelsel.
3. Vernieuwing: Tot slot wordt de GDI op onderdelen ook vernieuwd
door het toepassen van innovatie. Nieuwe inzichten en technieken
maken dat de GDI zich moet blijven aanpassen om zo te veilig te
blijven en passend bij de wensen en eisen van burgers, ondernemers
en de dienstverleners. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van de
Europese Digitale Identiteit en het realiseren van een zogenaamde
“wallet” waarmee digitaal gegevens kunnen worden gedeeld.

Voor de financiering van de GDI is voor het eerst een centraal budget
beschikbaar. Dit budget is tot stand gekomen doordat de budgetten
voor de GDI die voorheen bij de diverse departementen beschikbaar
waren, zijn samengevoegd. Binnen de interbestuurlijke MIDO sturing
wordt vanaf 2023 -onder regie van de BZK- deze wijze van financiering
gehanteerd. Dit levert een transparant beeld op van welke budgetten
aan welke GDI onderdelen worden besteed.
Voor 2023 zijn de volgende bedragen beschikbaar in de begroting:
• Beheer en exploitatie-activiteiten 		
€ 234,7 mln.
• Doorontwikkeling en vernieuwing		
€ 62,5 mln.
Aangezien de vraag het (IT) aanbod overstijgt, is er in dit plan scherp
geprioriteerd. Bij de prioritering is de continuïteit van de bestaande
dienstverlening voorop gesteld. Ten tweede vinden de doorontwikkelactiviteiten, die veelal meerjarig zijn, doorgang. Vervolgens is er een
aantal vernieuwingsvoorstellen geselecteerd die bijdragen aan het
realiseren van de GDI meerjarenvisie.
De monitoring op de realisatie van de activiteiten uit dit plan vindt
plaats in de zogenaamde lijn van opdrachtnemer naar opdrachtgever.
De opdrachtnemers verantwoorden zich periodiek op inhoudelijke
voortgang en financiële uitnutting van het beschikbare budget aan de
opdrachtgever. De opdrachtgever informeert, op basis van die
verantwoordingsinformatie, vervolgens de Programmeringsraad GDI
en de onderliggende gremia. Voorbeelden van de onderliggende
gremia zijn de GDI domein specifieke programmeringstafels (Interactie,
Toegang, Gegevensuitwisseling en Infrastructuur) en de
Architectuurraad.
Bij het opstellen van het programmeringsplan werd het duidelijk dat
het voor de GDI van belang is dat er een samenhangende GDI
architectuur komt. In dit programmeringsplan wordt dan ook plek
geboden om de inrichtingsprincipes van de GDI architectuur toe te
lichten en de verbinding met de inhoud te maken.

GDI Programmeringsplan 2023 | 6

Leeswijzer

Na de inhoudsopgave volgt hoofdstuk 1, dat het MIDO kort beschrijft.
Hoofdstuk 2 beschrijft de kaders; de daaropvolgende hoofdstukken
beschrijven de domeinen – respectievelijk Interactie, Toegang,
Gegevensuitwisseling en Infrastructuur.
Per domein zijn ook de belangrijkste programma’s en projecten
opgenomen met daarbij een korte beschrijving van hun bijdrage aan de
GDI-meerjarenvisie. Ook is hier het budget opgenomen dat daarvoor
begroot is.
Het GDI-programmeringsplan 2023 kent per domein een onderdeel
‘De GDI-opgaven voor dit domein in één oogopslag’ waarin alle
stuur­informatie wordt getoond. Per domein wordt zo per bouwsteen
aangegeven wat de belangrijkste doorontwikkelplannen zijn, naast het
gebruikelijke beheer en onderhoud dat op de voorzieningen plaatsvindt. Hierbij is ook per bouwsteen aangegeven wat de jaarlijkse
beheer- en exploitatiekosten zijn.
Tot slot volgt inzicht in de financiën en verwijzingen naar achter­
liggende bronnen.

GDI Programmeringsplan 2023 | 7

Afkortingen en begrippen

Afspraak	Regels die voor de inrichting van een generieke functie door partijen zijn
overeengekomen, vastgelegd en gepubliceerd.
Afnemer 	Degene die afspraken, standaarden en voorzieningen van de GDI gebruikt of
inzet voor de interactie met burgers en bedrijven of voor interactie met andere
afnemers. De afnemers zijn voornamelijk uitvoeringsorganisaties en medeoverheden, ministeries, maar ook maatschappelijke instellingen en private partijen
met een publieke taak.
Architectuur	Beschrijving van een (complex) geheel, en van de principes die van toepassing
zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen.
Bouwsteen 	Afspraak, standaard of voorziening die bij voorkeur herbruikbaar is.
Burgers en ondernemers	Verkorte schrijfwijze voor: burgers, bedrijven, ondernemers, instellingen,
intermediairs en hun gemachtigden.
Dienstverlener	Persoon of organisatie die voorziet in het leveren van een afgebakende prestatie
(dienst) aan haar omgeving (de afnemers).
Digitale overheid 	Betreft het gebruik van digitale technologie, als integraal onderdeel van
strategieën om de overheid te moderniseren, met als doel om publieke waarde te
creëren.
Digitalisering 	Containerbegrip voor verschillende technologieën die een snelle ontwikkeling
kennen, zoals bijvoorbeeld momenteel het internet of things, big data analytics,
artificiële intelligentie en blockchain.

GDI-architectuur	Deel van de overheidsarchitectuur dat de inrichting van de GDI beschrijft en
hiervoor richtinggevende afspraken, standaarden en generieke voorzieningen
beschrijft (afgekort: GA).
Generieke functie	Iets wat meerdere overheidsorganisaties moeten kunnen voor het uitvoeren van
hun taken.
MIDO 	Structuur en werkwijze die is ingericht voor een Meerjarenprogramma
Infrastructuur Digitale Overheid, een gezamenlijke visie en prioritering op de
(door)ontwikkeling van de GDI.
MIDO-kader 	Beschrijft de afspraken en uitgangspunten om te zorgen voor een transparant
proces van afbakening, prioritering en besluitvorming van de GDI.
GDI-meerjarenvisie 	Schetst de beoogde (door)ontwikkeling van de GDI gelet op relevante beleidsmatige, technologische (internationale) ontwikkelingen en wet- en regelgeving op
de middellange termijn (5 jaar).
GDI-programmaplan 	Een totaaloverzicht van beheer en exploitatie, projecten en programma’s met
bijbehorende begroting van de GDI voor het jaar t+1.
Natuurlijk persoon	Mens (individu) dat in het recht als rechtssubject is erkend en daarmee drager is
van wettelijke rechten en plichten (afgekort: NP).
Niet-natuurlijk persoon 	Rechtspersoon of een samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid
(afgekort: NNP).

Domein(en) 	GDI-domeinen zijn de terreinen (toegespitst op functionaliteiten) waarop de GDI
betrekking heeft.

Opdrachtgever 	Degene die opdracht geeft tot het leveren van producten of diensten en daarvoor
een bijdrage toekent en betaalt.

Eigenaar 	Binnen het betrokken ministerie aangewezen verantwoordelijke (vaak de (p)SG)
voor het toezicht op het beleid van de opdrachtnemer en op de algemene gang
van zaken in het agentschap.

Opdrachtnemer 	Degene die GDI-onderdelen in beheer of in ontwikkeling heeft (Logius/Koop,
RvIG, RVO en KVK).

Gemeenschappelijk	Voor ‘gemeenschappelijke functies’ en ‘gemeenschappelijke voorzieningen’ geldt
dat ze door meerdere (minimaal twee) organisaties toegepast worden. Daarmee
omvat dit behalve generieke functies/voorzieningen met name ook functies/
voorzieningen die door een deel van de organisaties samen ingericht is.
GDI	Afkorting van Generieke Digitale Infrastructuur. Dit is de set aan afspraken,
standaarden en voorzieningen die overheidsorganisaties en dienstverleners met
een publieke taak ondersteunt bij de inrichting van hun digitale dienstverlening
aan burgers en bedrijven en ook bij hun onderlinge samenwerking.

Opdrachtverlening 	Vertaling van gemaakte afspraken rond GDI naar specifieke opdrachten aan de
opdrachtnemer over beheer en exploitatie, producten, programma’s etc.
Publieke taak	Taak waarvoor de overheid de eindverantwoordelijkheid op zich neemt en die
wordt uitgevoerd voor de behartiging van een publiek of algemeen belang.
Programmeringstafel 	Overleg op tactisch niveau dat adviseert over de inrichting op een specifiek
domein.
Regierol GDI	Betreft de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van BZK om te zorgen
dat de generieke digitale infrastructuur op peil blijft.

GDI Programmeringsplan 2023 | 8

Afkortingen en begrippen

Standaard	Set van regels die beschrijven hoe mensen materialen, producten, diensten,
technologieën, taken, processen en systemen dienen te ontwikkelen en beheren.
Stelsel	Systeem waarbinnen organisaties via afspraken, standaarden en/of voorzieningen samenwerken om bepaalde functionaliteit te realiseren.
Voorziening	Groepering van services die aan afnemers worden aangeboden, met als doel het
bevorderen van uniformiteit en efficiëntie binnen de overheid.
Vindplaats achterliggende documentatie:
www.pgdi.nl

GDI Programmeringsplan 2023 | 9

Inleiding
Overheden en (uitvoerings-)organisaties met een publieke taak werken sinds 2022 samen
in het Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid (MIDO) en trekken als één
overheid samen op om de GDI verder te brengen.

Centraal hierin staat de maatschappelijke opgave: het verbeteren van de
dienstverlening aan burgers en ondernemers. Burgers en ondernemers
moeten gaan ervaren dat verschillende overheden en organisaties met
een publieke taak steeds meer als één overheid samenwerken.
Het centraal stellen van de maatschappelijke opgave past binnen het
kabinetsbeleid. Het kabinet zet in op de doorontwikkeling van de GDI.
De staatssecretaris van Koninkrijksrelaties en Digitalisering is verantwoordelijk voor (de coördinatie op) de digitalisering van de overheid.
Onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris vallen opgaven
rond digitalisering, zoals innovatie, inclusie, digitale burgerrechten en
de regie op de digitale infrastructuur.
Het kabinet wil de uitvoering van de overheid versterken. Een van de
middelen om dit te bereiken is een moderne IT-infrastructuur: de
Generieke Digitale Infrastructuur (GDI).
Om de ambities te realiseren heeft het ministerie van BZK de volgende
acties in gang gezet:
• Start van het Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid
(MIDO).
• Opname van delen van de GDI in de Wet digitale overheid (Wdo).
• Centrale financiering van de GDI ondergebracht bij het ministerie van
BZK.
Om onder andere deze ambities te realiseren werken (mede)overheden
en uitvoeringsorganisaties samen binnen het MIDO en bouwen voort
op een bestaande jarenlange interbestuurlijke samenwerking.

Generieke Digitale Infrastructuur (GDI)
De Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) vormt een belangrijk deel
van de digitale dienstverlening van de overheid; het ondersteunt alle
(overheids)organisaties bij het uitvoeren van hun digitale taken en
maakt het mogelijk dat zij in samenhang functioneren. Voor de GDI is
per 2023 een interbestuurlijk opgebracht budget, de centrale finan­
ciering genaamd, beschikbaar.
Vanuit dit budget worden drie onderdelen gefinancierd:
1. Beheer en Exploitatie (BenE): De beheer en exploitatie activiteiten
betreffen die activiteiten om de bestaande GDI onderdelen te
continueren en veilig te houden. In de informatievoorziening wordt
dit ook de “run” genoemd. Voorbeelden hiervan zijn het beschikbaar
houden van DigiD en bijvoorbeeld MijnOverheid.
2. Doorontwikkeling: Het tweede deel van het plan gaat in op de
doorontwikkeling van bestaande GDI onderdelen. Dit betreft
functionele doorontwikkeling, aanpassingen vanwege nieuwe wet en
regelgeving en het bieden van stabiliteit. De zogenaamde “change”.
Denk hierbij aan de herbouw van Digipoort en het doorontwikkelen
naar een Federatief Berichtenstelsel.
3. Vernieuwing: Tot slot wordt de GDI op onderdelen ook vernieuwd
door het toepassen van innovatie. Nieuwe inzichten en technieken
maken dat de GDI zich moet blijven aanpassen om zo veilig te blijven
en passend bij de wensen en eisen van burgers, ondernemers en de
dienstverleners. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van de
Europese Digitale Identiteit en het realiseren van een zo­genaamde
“wallet” waarmee digitaal gegevens kunnen worden gedeeld.

Inleiding GDI Programmeringsplan 2023 | 10

Inleiding

De ambitie van de GDI realiseren we door aandacht te geven aan de
volgende zaken:
• Overheden en uitvoeringsorganisaties werken samen aan een
moderne digitale overheid voor betere dienstverlening aan burgers
en ondernemers, die voorspelbaar, betrouwbaar en zorgvuldig is.
• De GDI is een stelsel van afspraken, standaarden en gemeenschappelijk gebruikte voorzieningen.
• De GDI ondersteunt en faciliteert de uitvoering en draagt zo ook bij
aan een kostenbewuste en efficiënte overheid.
• Overheden en organisaties met een publieke taak maken gebruik van
de GDI en sluiten hun diensten daarop aan zodat de kwaliteit
verbetert. Burgers en ondernemers ervaren dat overheden en
uitvoeringsorganisaties als één overheid optreden.
• Burgers en ondernemers kunnen erop rekenen dat veiligheid
vooropstaat als persoonlijke en zakelijke informatie wordt ver­
zameld, opgeslagen en uitgewisseld en dat digitale identiteiten
betrouwbaar zijn.
Deze GDI wordt door het MIDO binnen bijbehorende kaders en
begroting voorzien van een jaarlijkse programmering.

MIDO ondersteunend aan
digitaliseringsinitiatieven
Dit kabinet werkt zoals aangegeven aan de digitalisering van de
overheid om burgers en ondernemers nog betere dienstverlening te
kunnen verlenen. In de afgelopen jaren zijn daarom diverse initiatieven
genomen. Denk hierbij aan de I-strategie Rijk 2021-2025, de NL
DIGIbeter-agenda en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).
Begin 2022 verscheen de hoofdlijnenbrief voor de digitalisering
waarmee eerdere plannen zijn geactualiseerd. Deze hoofdlijnenbrief is
vertaald naar concrete plannen met de Werkagenda Digitalisering. De
hoofdlijnenbrief en de werkagenda bouwen voort op de aanbevelingen
naar aanleiding van de toeslagenaffaire en het besef dat burgers en
ondernemers centraal moeten staan bij het vormgeven van de
overheidsdienstverlening. Om die overheidsdienstverlening te
realiseren zijn er specifieke overheidsprogramma’s ingericht zoals Werk
aan Uitvoering en Open op Orde. Deze programma’s resulteren in een
andere manier van werken, die ook impact heeft op de digitale
overheid. Vooral ook de daarbij gebruikte gezamenlijke bouwstenen in
de GDI moeten dat ondersteunen.
Concrete speerpunten uit de werkagenda die van invloed zijn op het
GDI-programmeringsplan zijn: inclusie, Regie op Gegevens, machtigen
& wettelijk vertegenwoordigen en de digitale identiteit. In de keuzes
die ten behoeve van de programmering zijn gemaakt, wordt zo naast
het beschikbaar en veilig houden van de bestaande GDI-bouwstenen,
ook gewerkt aan de noodzakelijke doorontwikkeling en zo aan het
verbeteren van de digitale dienstverlening aan burgers en
ondernemers.

Inleiding GDI Programmeringsplan 2023 | 11

Kaders
De digitale overheid is een samenstel van veel verschillende componenten. Naast de GDI
wisselen publieke dienstverleners onderling en met burgers en ondernemers gegevens uit
en hebben zij ook voor hun eigen domein voorzieningen, afspraken en standaarden. Het is
daarom van belang om voldoende aandacht te besteden aan het ontwerp van de digitale
overheid en specifiek de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) die hiervan de basis vormt.
Architectuur en kaders als verbinder
Het onderhouden, doorontwikkelen en vernieuwen van de GDI wordt
onder architectuur uitgevoerd, de GDI-architectuur genoemd. Deze
GDI-architectuur is nog niet af, maar zijn er al wel stappen gezet. In dat
kader zijn in de afgelopen jaren kaderstellende architectuurdocumenten opgesteld. Deze documenten bieden houvast bij de ontwikkeling
van vernieuwde of nieuwe componenten. Door het maken van
afspraken over de architectuur en toe te passen standaarden, wordt
stap voor stap toegewerkt naar een meer samenhangende structuur
van de digitale overheid.
De GDI-architectuur zoekt aansluiting bij de Europese richtlijnen die van
invloed zijn op de inrichting van de digitale overheid. Datzelfde geldt
voor standaarden, die worden vastgesteld door het Forum Standaardisatie.
In 2022 is de Architectuurraad op grond van het Instellingsbesluit
Digitale Overheid aan het werk gegaan. Deze Architectuurraad
adviseert het Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO)
en de Programmeringsraad GDI (PGDI) over (delen van) de architectuur
van de digitale overheid. De belangrijkste thema’s die in 2023 in de
Architectuurraad aan de orde komen hebben betrekking op de
volgende thema’s, die in de volgende hoofdstukken van dit programmeringsplan worden toegelicht:

> Toegang
> Interactie
> Gegevensuitwisseling
> Infrastructuur

Daarnaast zal de Architectuurraad toezien op de ontwikkeling van een
overkoepelende architectuur, waarin deze thema’s in samenhang
worden gebracht en waarbij ook aansluiting wordt gemaakt met de
Nederlandse Overheid Referentie Architectuur (NORA). Ook ziet de raad
toe op ontwikkeling van de architectuur van het data-domein dat
onder aansturing van het Interbestuurlijk Data Overleg (IDO) en het
OBDO valt.

Kaderstelling
Kaderstelling vanuit architectuur en standaarden heeft tot doel dat
realisatie van de GDI plaatsvindt op basis van de volgende
uitgangspunten:
• We stellen de burger en ondernemer centraal bij het vormgeven van
de digitale overheid.
• We denken in bouwstenen die in samenhang een oplossing voor een
maatschappelijk vraagstuk faciliteren.
• De GDI is zo klein mogelijk, compact en overzichtelijk.
• De onderdelen van de GDI worden bij voorkeur gerealiseerd via
generieke afspraken en standaarden. Pas als de beoogde doelen niet
met standaarden en afspraken kunnen worden bereikt, worden
voorzieningen geïntroduceerd.
• Generieke voorzieningen moeten voor vrijwel alle GDI-gebruikers
relevant zijn en de mogelijkheid bieden dat individuele organisaties
of groepen organisaties, aanvullende voorzieningen eraan kunnen
koppelen. Die aanvullende voorzieningen vallen buiten de GDI.

Inleiding GDI Programmeringsplan 2023 | 12

Kaders

• Veel overheden en organisaties zijn afhankelijk van de GDI om
continuïteit in de dienstverlening te bieden. Daarom is de GDI
robuust in ontwerp en beheer.
• De GDI is zodanig ontworpen en ingericht dat eenvoudig voldaan
kan worden aan gewijzigd beleid en nieuwe functionele eisen.
• De GDI is van de overheid, maar niet alleen vóór de overheid. Waar
mogelijk werkt de GDI als een open systeem; ook partijen buiten de
overheid kunnen de GDI gebruiken om eigen diensten te verrijken.
• In de GDI betrekken we data direct vanaf de bron, soms als een kopie
maar dan altijd met gegarandeerde actualiteit.
• De GDI sluit aan op Nederlandse, Europese en internationale
standaarden.
Met deze kaders kan ook vastgesteld worden of doelen gerealiseerd
worden en kan de noodzaak van maatregelen ter verbetering bepaald
worden. Naast de inzet van centrale voorzieningen, bevorderen we de
samenwerking en gegevensuitwisseling tussen overheden onderling en
tussen de overheid en burgers en bedrijven, door afspraken te maken
over de gewenste architectuur en toe te passen standaarden. Daardoor
wordt de digitale overheid dus een samenhangend geheel van niet
alleen centrale voorzieningen, maar ook sectorale voorzieningen en
voorzieningen van afzonderlijke overheidsorganisaties. Deze functioneren in samenhang door afsprakenstelsels, architectuur en
standaarden.

Concreet in 2023: GDI-architectuur
Ontwikkeling van architectuur in 2023 is gericht op het wegwerken van
achterstanden in het ontwikkelen van de GDI-architectuur. Doel is om
voor alle domeinen en de belangrijkste thema’s de domeinarchitectuur
te hebben gerealiseerd. Verdieping en aanvulling met rest-onderdelen
kan daarna naar noodzaak voor (startende) realisatietrajecten
gebeuren.
Het wegwerken van achterstanden is afhankelijk van beschikbare
capaciteit. In de huidige economie is er een gebrek aan arbeidskrachten
en in het bijzonder bij beroepsgroepen zoals IT-architecten. De
GDI-architectuur wordt opgesteld samen met alle betrokken organisaties zodat deze breed is afgestemd en gedragen wordt. Door een
krappe arbeidsmarkt is nu al zichtbaar dat vrijwel alle organisaties
prioriteit moeten geven aan de eigen IT-architectuur en dat dit ten
koste gaat van de GDI-architectuur. Verwacht wordt dat ook in 2023 de
voor GDI-ontwikkeling door organisaties beschikbaar gestelde
capaciteit beperkt zal zijn. Er wordt daarom tijdelijk ingezet op centraal
inhuren van capaciteit voor het ontlasten van deze organisaties.
Concreet wordt in 2023 het volgende opgeleverd:
• GDI-architectuur Gegevensuitwisseling
• GDI-architectuur eIDAS2, wallet en Digitale Bronidentiteit
• GDI-architectuur Interactie
• Overkoepelende GDI-architectuur
• GDI-architectuur Data-domein
• GDI-architectuur Regie op Gegevens
• Bijdrage aan GDI-afwegingskader
• Architectuurtoetsen en -adviezen
• Bijdrage aan het Programmeringsplan 2024
• Communicatie over de architectuur via infographics en presentaties
Het Jaarplan GDI-architectuur 2023 bevat een uitwerking hiervan, inclusief
meer achtergrond over de samenhang van de GDI-architectuur met
andere architecturen en de samenhang van GDI-bouwstenen.

Inleiding GDI Programmeringsplan 2023 | 13

Kaders

Een betere digitale overheid heeft een betere GDI nodig
Een betere digitale overheid
Een betere digitale overheid heeft een betere GDI nodig
heeft een betere GDI nodig

Veilig, betrouwbaar
De overheid
Snelle en eenvoudige
en zorgvuldig
dienstverlening
Een betere digitale overheid heeft een betere GDI nodig
De overheid digitaliseert
digitaliseert
De maatschappij wordt steeds digitaler.
De overheid
groeit daarin mee
Veilig, betrouwbaar
De
overheid
Snelle en eenvoudige
Waarborgen vanSnelle en eenvoudige
De maatschappij
wordtmakkelijk
steeds digitaler.
Veilig,
betrouwbaar
en zorgvuldig
dienstverlening
met digitale dienstverlening die het burgers
en ondernemers
grondrechten
ennodig
zorgvuldig
Een
betere
digitale
overheid
heeft
een
betere
GDI
dienstverlening
Verandert mee met
De
overheid
groeit daarin mee
met
digitaliseert
De
overheid
maakt om hun zaken met de overheid te regelen.

digitale dienstverlening die het burgers
De digitaliseert
maatschappij makkelijk
wordt steeds
digitaler.
en
ondernemers
maakt
om
Ditgroeit
zijn de
voordelen
>
De
overheid
daarin
mee
met
maatschappij
wordt
steeds
digitaler.
hunDe
zaken
met de overheid
te regelen.
De overheid
groeit daarin
digitale
dienstverlening
diemee
hetmet
burgers
diemaakt
het burgers
en digitale
ondernemers
makkelijk
om
Dit
zijn dedienstverlening
voordelen
en ondernemers makkelijk maakt om
hunhun
zaken
met
de
overheid
te
regelen.
zaken met de overheid te regelen.

De overheid
digitaliseert

Dit
zijn de voordelen
De maatschappij
wordt steeds digitaler.
Dit zijn de voordelen
De overheid groeit daarin mee met
digitale dienstverlening die het burgers
en ondernemers makkelijk maakt om
hun zaken met de overheid te regelen.
Generieke Digitale Infrastructuur

Generieke Digitale
De GDI ondersteunt de digitale dienstverlening met gezamenlijke
Infrastructuur
Dit zijn de voordelen
afspraken, standaarden en voorzieningenGenerieke Digitale
Generieke
Digitale
De GDI ondersteunt de digitale
Infrastructuur
dienstverlening
gezamenlijke>
Dit zijnmet
de kenmerken
Infrastructuur
De GDI ondersteunt
de digitale
afspraken,
standaarden
en
dienstverlening
metde
gezamenlijke
De
GDI ondersteunt
digitale
voorzieningen.
afspraken, standaarden en
dienstverlening
met gezamenlijke
voorzieningen.
Dit
zijn de kenmerken
afspraken,
standaarden en
voorzieningen.
Dit zijn de kenmerken

Generieke Digitale
Infrastructuur
Dit zijn de kenmerken
De GDI ondersteunt de digitale
dienstverlening met gezamenlijke
afspraken, standaarden en
voorzieningen.

Dit zijn de kenmerken

behoeften en up-to-date

Waarborgen van
Meerdere diensten,
Waarborgen van
grondrechten
één digitale overheid
grondrechten
Meerdere diensten,
Meerdere
diensten,
Geschikt
voor
alle
één
digitale
overheid
overheid
burgerséén
endigitale
bedrijven

Snelle en eenvoudige
dienstverlening

Veilig, betrouwbaar
en zorgvuldig

Transparant, voorspelbaar
Transparant, voorspelbaar
en controleerbaar
controleerbaar
Veranderten
mee
met
behoeften en up-to-date

Waarborgen van
Geschikt voor allegrondrechten
Geschikt
alle
burgers
envoor
bedrijven
burgers en bedrijven

Voor alle uitvoerende
organisaties

diensten,
Klein enMeerdere
overzichtelijk
één digitale overheid

Voor
Transparant,
voorspelbaar
Voor alle
alle uitvoerende
uitvoerende
organisaties
en controleerbaar
organisaties

Klein
en
Klein
enoverzichtelijk
overzichtelijk
Geschikt
voor alle
burgers
en bedrijven
Open voor
samenwerking
van overheid en bedrijfsleven
Open
Openvoor
voorsamenwerking
samenwerking
van
vanoverheid
overheiden
enbedrijfsleven
bedrijfsleven
Klein en overzichtelijk
Afspraken boven standaarden
boven voorzieningen
Afspraken
Afspraken boven
boven standaarden
standaarden
boven
boven voorzieningen
voorzieningen
Open voor samenwerking
van overheid en bedrijfsleven

Afspraken boven standaarden
boven voorzieningen

Verandert mee met
Verandert en
mee
met
behoeften
up-to-date
behoeften en up-to-date
Transparant, voorspelbaar
en controleerbaar

Robuust, modulair en ﬂexibel

Data bij de bron

Robuust,
Robuust, modulair
modulair en
en ﬂexibel
flexibel
Voor alle uitvoerende
organisaties

Data
bij de
de bron
bron
Data bij
Colofon

Robuust, modulair
en ﬂexibel
Programmeringsraad Logius
01-08-2021
versie: 02

Data bij de bron

Figuur 1: de rol van Generieke Digitale Infrastructuur
Inleiding GDI Programmeringsplan 2023 | 14

Kaders

Domeinen in het algemeen
Toegang
Het domein Toegang gaat over afspraken, standaarden en
voorzieningen ten behoeve van het vaststellen van de digitale identiteit
van (niet-) natuurlijke personen. Tevens kan de bevoegdheid tot het
digitaal handelen namens een persoon worden vastgesteld.
Bouwstenen: DigiD, DigiD Machtigen, eHerkenning, eIDAS, BSN-koppelpunt.

Fysieke ik

Digitale ik

GDI domein: Toegang

Interactie
Het domein Interactie gaat over afspraken, standaarden en
voorzieningen ten behoeve van interactieverkeer met burgers en
bedrijven. Alsook het digitaal ter beschikking stellen van officiële
overheidspublicaties.
Bouwstenen: MijnOverheid.nl, Berichtenbox, MijnOverheid voor Ondernemers,
Berichtenbox voor bedrijven, Digitaal Ondernemersplein,
Samenwerkende Catalogi, e-Factureren, Overheid.nl, Register
overheidsorganisaties.

GDI domein: Interactie

GDI domein: Gegevensuitwisseling

Gegevensuitwisseling
Het domein Gegevensuitwisseling gaat over voorzieningen ten
behoeve van geautomatiseerde gegevensuitwisseling tussen het
bedrijfsleven en overheid en overheid onderling.
Bouwstenen: Digimelding, Digilevering, Stelselcatalogus, Beheervoorziening BSN,
Digipoort, Standard Business Reporting (SBR).

Reg

istra

tie

GDI domein: Infrastructuur

DIENST
DIENST

Infrastructuur
Het domein Infrastructuur gaat over de afspraken, standaarden en
voorzieningen voor transport, opslag, routering, monitoring,
beheersing en beveiliging van uit te wisselen gegevens inclusief de
aansluiting op de uitwisseling.
Bouwstenen: Diginetwerk, Digikoppeling, NORA, Open Standaarden (Forum
Standaardisatie), PKIoverheid.

Figuur 2: de 4 GDI domeinen inzichtelijk gemaakt
Inleiding GDI Programmeringsplan 2023 | 15

Domeinen in het algemeen
Zoals eerder beschreven kent de GDI een viertal domeinen: Interactie, Toegang,
Gegevensuitwisseling en Infrastructuur. In de komende hoofdstukken wordt voor elk van
deze domeinen een nadere toelichting gegeven over wat het domein precies inhoudt.
Elk domein heeft zo een specifieke functie binnen de GDI om de digitale overheid te
laten functioneren.
Overeenkomstig voor deze domeinen is dat zij elk door een
programmerings­tafel worden aangestuurd, “geprogrammeerd”. Deze
tafels adviseren de programmeringsraad GDI (PGDI) over de koers en
prioriteiten van hun domein. De programmeringstafels vervullen zo elk
een verbindende, verkennende, ondersteunende, en monitorende rol
binnen hun domein. Dit doen zij elk gericht op de thema’s en uit­
dagingen die bij hun specifieke domein horen. Waar nodig sluiten zij
aan bij thematische overleggremia die buiten het GDI-domein zijn
opgezet. Zo wordt optimaal gebruikgemaakt van reeds bestaande
kennis- en overlegstructuren en wordt voorkomen dat er zaken dubbel
worden uitgevoerd.
Generiek kan worden gesteld dat elk domein de volgende taken uitvoert:
• De programmeringstafels leveren een bijdrage aan het GDIprogrammeringsplan door in samenhang te adviseren op de
ontwikkeling van de GDI.
• Ontwikkelingen, wensen en (on)mogelijkheden in samenhang volgen
en beschouwen.
• Knelpunten en dilemma’s signaleren en besluitvorming in PGDI
voorbereiden.
• Het gebruik van de generieke bouwstenen aanjagen, waardoor
burgers en ondernemers één overheid ervaren.
• Nieuwe, innovatieve diensten verkennen.
• De programmeringstafels worden tweemaandelijks op de hoogte
gehouden van de inhoudelijke en financiële voortgang van
vernieuwings­programma’s en projecten. De tafels sturen niet,
maar dienen als klankbord en monitoren juist de samenhang.

• De programmeringstafels doen verzoeken voor (nieuw) beleid,
formuleren ambities en geven gevraagd en ongevraagd advies over
beleidsvoorstellen.
• Beleidsontwikkeling in de domeinen is aan de beleids­
departementen. De uitvoering ervan vindt plaats via de lijn van
opdrachtgever-opdrachtnemer en bij de afnemers.
• De programmeringstafels staan aan de lat voor het monitoren van
de realisatie van de GDI-meerjarenvisie.
• De programmeringstafels vragen aandacht voor de toenemende
arbeidsmarktkrapte en wat dit betekent voor de doorontwikkeling
van de voorzieningen en het borgen van de veiligheid in de gehele
keten.

Toegang
Interactie
Gegevensuitwisseling
Infrastructuur

Inleiding GDI Programmeringsplan 2023 | 16

Het domein Toegang
in één oogopslag
› Meerjarenvisie
› GDI-opgaven voor dit domein
› Concreet per bouwsteen
› Concreet per programma en project
› Waar staan we over 5 jaar?
› Domein Toegang concreet in 2023
› Programma's en projecten (bijlage)

Het domein Toegang
in één oogopslag
Het belangrijkste startpunt van digitale
processen is de vaststelling van de
identiteit van degene die de dienst
verlangt. Of je nu een uitkering aanvraagt
of belastingen betaalt; het begint met de
vaststelling dat je bent wie je zegt dat je
bent en dat je mag wat je zegt dat je mag.
Pas dan krijg je toegang tot deze diensten.
Identiteit en Toegang richten zich op de ontwikkeling van de
identiteitsvaststelling, de bevoegdheidsvaststelling, de beleidsmatige
kaders voor de toegang tot de publieke dienstverlening en de (door)
ontwikkeling van de afspraken, standaarden en voorzieningen die
identiteitsvaststelling, de bevoegdheid om te handelen en controle
mogelijk maken. Denk hierbij aan inlogmiddelen als DigiD en eHerkenning, de publieke machtigingsvoorziening, registers waarmee de
bevoegdheid van iemand vastgesteld kan worden en de digitale
identiteit.
Op dit moment voldoen de afspraken, standaarden en voorzieningen
van de GDI nog niet aan de eisen die vanuit de huidige eIDAS-verordening en de Wdo worden gesteld. Dat betekent dat het domein Toegang
een belangrijke uitdaging heeft om veilige en betrouwbare digitale
toegang tot digitale dienstverlening voor iedereen en digitale
machtigingsvoorzieningen te realiseren.

Zo gaan we ervoor zorgen dat burgers en ondernemers in Nederland en
uit de Europese Unie:
1. veilig toegang hebben tot digitale dienstverlening en de beschikking
hebben over betrouwbare inlogmiddelen om namens henzelf of
namens een ander (vertegenwoordiging) op het juiste niveau in te
kunnen loggen bij organisaties met een publieke taak. Bij geen of
onvoldoende (digi)vaardigheid kan aan een balie ondersteuning
gegeven worden. Er wordt gezorgd voor brede beschikbaarheid van
inlogmiddelen voor iedereen.
2. op eenvoudige wijze gebruik kunnen maken van de inlogmiddelen
door intuïtieve en gebruiksvriendelijke voorzieningen en instructies
ter beschikking te stellen.
3. gebruik kunnen maken van inlogmiddelen, ook als zij niet kunnen
worden ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) of het
Handelsregister (HR).
4. veilig kunnen inloggen met de in Nederland verstrekte inlogmiddelen voor dienstverlening in de andere EU-landen.
én dat alle dienstverleners met een publieke taak:
5. zekerheid hebben over met wie zij (digitaal) zakendoen en of die
persoon legitiem namens een ander handelt, zodat zij in staat zijn
om rechtmatig en betrouwbaar hun diensten te leveren.
6. eenvoudig kunnen aansluiten op het Stelsel Toegang door beschikbaarheid van generieke ondersteuning (afspraken, standaarden en
voorzieningen) en ontzorging.

Domein Toegang GDI Programmeringsplan 2023 | 18

Het domein Toegang in één oogopslag

Ontwikkelingen
De belangrijkste ontwikkelingen in het domein Toegang worden
bepaald door de werkagenda van de staatssecretaris, de Wdo, de
Europese Digitale Identiteit (EDI) en een aantal politieke toezeggingen.
De actielijnen ‘Iedereen kan meedoen in het digitale tijdperk’ en
‘Iedereen heeft regie op het digitale leven’ uit de werkagenda van de
staatssecretaris zijn op de onderdelen machtigen en vertegenwoordigen
en de EDI een focuspunt voor het domein Toegang.
Wet digitale overheid (nationaal)
De pijler onder het veilig en betrouwbaar digitaal toegang verlenen aan
burgers en bedrijven is de Wdo. Deze wet stelt regels omtrent veilige en
betrouwbare digitale toegang en de vormgeving van generieke onder­
steuning onder verantwoordelijkheid van BZK evenals het vormgeven
van een afsprakenstelsel Toegang, waarin naast publieke identificatie
& authenticatie middelen ook private middelen kunnen worden
toegelaten. In 2022/2023 wordt het afsprakenstelsel verder ingericht.
Europese Digitale Identiteit (gewijzigde eIDAS-verordening): digitale
EU-identiteit en attributen
Op 3 juni 2021 heeft de Europese Commissie een voorstel voor een
raamwerk voor een Europese Digitale Identiteit (EDI) gepubliceerd.
Het voorstel gaat uit van mobile based wallets waarbij de gebruiker
controle heeft over de gedeelde gegevens. Nationale overheden
realiseren daarbij ofwel zelf ofwel in de markt een of meer Europees
gecertificeerde wallets. Met deze wallet kunnen burgers en onder­
nemers hun eID’s en attributen zelf op betrouwbare wijze delen met
(semi-) overheden, grotere platforms en andere private partijen.
Daarmee reikt de scope van het voorstel, dat gepresenteerd is als de
herziening van de eIDAS-verordening, veel verder dan alleen de
wederzijdse notificatie van nationale eID-middelen voor grens­
overschrijdend gebruik. In 2023 wordt een programma ingericht om
invulling te geven aan de EDI en e-wallets.

De opgaven voor dit domein
in één oogopslag
Het domein Toegang staat voor eenvoudige en betrouwbare toegang
tot dienstverlening. Daarmee heeft het domein Toegang in de kern
twee opgaven:
• Inclusiviteit: Voor burgers en bedrijven de (persoonlijke) toegang tot
goede, efficiënte digitale dienstverlening mogelijk maken op een
toegankelijke, begrijpelijke en gebruiksvriendelijke wijze. Om dit
vorm te geven wordt ook in 2023 vol ingezet op het realiseren van
‘machtigen en wettelijk vertegenwoordigen’.
• Betrouwbaarheid: Zorgen voor private en publieke inlogmiddelen die
borgen dat persoonsgegevens goed tegen onrechtmatig gebruik of
ongewenste inzage zijn beschermd. De drempel voor identiteitsfraude wordt zo hoog mogelijk gemaakt.

Inclusie
Dienstverlening vanuit de overheid vindt steeds vaker digitaal plaats.
Niet iedereen is even digitaal vaardig en een grote groep burgers heeft
behoefte aan ondersteuning. Voor burgers die niet digitaal zaken
kunnen of willen doen, blijft een analoge dienstverlening openstaan
(via een balie of telefonisch). Dit brengt vragen met zich mee voor
toegang. Welke doelgroepen moeten hoe kunnen inloggen? En als dat
niet lukt, wat is dan het alternatief?
Inclusie geldt ook voor het uitgangspunt dat onze dienstverlening
toegankelijk is voor Europeanen die met een Europees goedgekeurd
inlogmiddel in Nederland willen inloggen. Omgekeerd geldt dit ook
voor Nederlanders die met hun eigen Europees goedgekeurde middel
in de Europese Unie willen inloggen. Momenteel kan dat laatste al met
DigiD en eHerkenning.

Dit maakt dat alle dienstverleners aangesloten zijn op alle beschikbare
diensten vanuit het stelsel Toegang en alle bronregistraties van
vertegenwoordiging zijn ontsloten. Alle natuurlijke personen, ook
niet-BSN-personen, hebben de beschikking over minimaal twee
persoonsgebonden inlogmiddelen. Deze inlogmiddelen kunnen tevens
gebruikt worden om andere personen, organisaties en ondernemers te
vertegenwoordigen.

Doorontwikkeling stelsel toegang
In 2023 zal de Wet digitale overheid (Wdo) in werking treden. De Wdo
introduceert een nieuw bestel van open toelating van inlogmiddelen
naast DigiD en eHerkenning voor de dienstverlening in het (semi)
publieke domein. Om dat mogelijk te maken wordt een stelsel ingericht
met voorzieningen, toezicht en een besturing. De inrichting en
inregeling van dit stelsel vindt in 2022 plaats, in 2023 volgt de doorontwikkeling en implementatie.

Dit is een belangrijke en domeinoverstijgende ontwikkeling die in
samenhang met de nationale ontwikkelingen gevolgd moet worden.
Domein Toegang GDI Programmeringsplan 2023 | 19

Het domein Toegang in één oogopslag

Concreet per bouwsteen in 2023 (inclusief reguliere B&E en kleine doorontwikkeling)
Bouwsteen

Ontwikkeling

Bedrag x €1000

DigiD

• Substantieel is de basis.
• DigiD vernieuwt: eenvoudige her-authenticatie, ontwikkelingen rond afgifte Digitale Bronidentiteit, identiteit getoond, eventueel EU-wallet.
• DigiD als publiek middel toegelaten tot Stelsel Toegang, inclusief nazorg.

60.070

DigiD machtigen

• Meer vrijwillig machtigen (sneller, meervoudige machtigingen, inclusief voor niet-digivaardigen, onderzoek betrouwbaarheidsniveaus, balieprocessen).
• Belastingdienst: oplossing overleden personen, nabestaanden.

18.021

eHerkenning

• Doorontwikkeling eHerkenning: ketenmachtingen en restgroepen.

4.921

eIDAS

• I mplementatie eIDAS2.6 release van de EU DG DIGIT referentie-software: dit is lang uitgesteld en moet begin 2023 plaatsvinden, anders raakt Nederland de aansluiting
met andere lidstaten kwijt. Hangt samen met het eIDAS SAML 2.0-profiel dat via deze release wordt geïmplementeerd.
• Afronden directe koppeling eIDAS-TVS (toegangsvoorziening): een evidente businesscase om de zorgsector, via de TVS, op eIDAS aan te sluiten.

8.657

BSN-koppelpunt

• Reguliere beheer- en exploitatieactiviteiten. Geen doorontwikkeling voorzien.

Opgenomen bij eIDAS

Domein Toegang GDI Programmeringsplan 2023 | 20

Het domein Toegang in één oogopslag

Concreet per programma en project in 2023
Vernieuwingsproject

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Elektronische Digitale Identiteit

Nieuw

• N
 ederlandse bevolking heeft de mogelijkheid veilig, privacy-vriendelijk, toegankelijk en betrouwbaar een ID-wallet te
gebruiken en hiermee makkelijker digitaal zaken te doen (zoals inloggen, gegevens delen, handtekeningen zetten en
decentraal autorisaties beheren).
• Voldoen aan EU wet- en regelgeving (EU-verordening, herziening eIDAS) en politieke toezegging.
• Onder regie van de burger hergebruik van gegevens in publieke en private sector.
• Benutten economische kansen door een veilige, betrouwbare en toekomstbestendige wijze van digitaal zakendoen.
• Verminderen administratieve lasten.

15.517

Resultaat
• I edere Nederlander kan per 2025 gebruikmaken van een hoogwaardige wallet, daarin zitten o.a. diploma’s, rijbewijzen,
identiteitsbewijzen, rijkspas, verklaring van erfrecht. Deze wallet is publiek en privaat te gebruiken.
• D
 eze wallets fungeren in een wettelijk verankerd raamwerk rond de Europese Digitale Identiteit (EDI) ingevuld voor de
Nederlandse context.
• E en publieke open source wallet met de hoogste eisen qua gegevensbescherming, informatieveiligheid en toegankelijkheid
die zowel online als offline (fysiek) te gebruiken is.
Vernieuwing Programmeringstafel Toegang

Nieuw

Met de dienstverlening die steeds meer digitaal wordt afgenomen komen nieuwe vraagstukken aan de orde. Verkend wordt om
met gebruik van data het proces van identiteits- en bevoegdheidsbepaling te verbeteren.

200

Opnemen Verifiable Credentials als standaard
voor de uitwisseling van (persoons-) gegevens

Nieuw

Met de nieuwe eIDAS-verordening en daarmee de komst van een wallet voor iedere Europese ingezetene en een uitgebreid
identiteitsecosysteem, is standaardisatie van gegevensuitwisseling nodig voor interoperabiliteit.
W3C Verifiable Credentials is hiervoor een vaak toegepast protocol, ook in lopende Europese initiatieven.
Dit voorstel betreft een onderzoek naar de mogelijkheden en de gevolgen voor deelnemers aan de GDI van de invoering en het
gebruik van W3C Verifiable Credentials.

71

Integratie eIDAS Wallet en de GDI

Nieuw

Het betreft een voorstel tot een onderzoek over hoe een nieuw te vormen wettelijke verantwoordelijkheid voor de burger als
medeverantwoordelijke voor het bijhouden en de verstrekking van zijn eigen (persoons)gegevens vorm kan krijgen.
Eveneens wordt onderzocht hoe de burger betrouwbare verklaringen van derden kan gebruiken in het bijhouden van zijn eigen
(persoons)gegevens. Daartoe is een onderzoeksopzet opgesteld met daarin een vooronderzoeksfase en een praktijkproef in een
pilot. De uitkomsten zijn beschikbaar in 2025 en zijn ter ondersteuning van de beleidsvorming.

1.700

Domein Toegang GDI Programmeringsplan 2023 | 21

Het domein Toegang in één oogopslag

Concreet per programma en project in 2023 (vervolg)
Vernieuwingsproject

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Inrichten Stelsel Toegang

Lopend

Het Stelsel Toegang geeft invulling aan het kabinetsbeleid voor de vernieuwing en verbetering van de digitale dienstverlening. Het
stelsel geeft zekerheid over veilige en betrouwbare toegang tot dienstverlening door organisaties voor de uitvoering van een
publieke taak. Burgers en ondernemers krijgen op eenvoudige en klantvriendelijke wijze met meer generieke
authenticatiemiddelen toegang tot overheidsdienstverlening.

13.600

Het gaat om de volgende activiteiten:
• inrichten en operationaliseren serviceorganisatie Toegang
• inrichting B&E van de randvoorwaardelijke voorzieningen Stelsel Toegang
• ontwikkelen digitaal toegang verlenen restgroepen
• onderzoeken doorlooptijd realisatie van een nieuw koppelvlak met DigiD
• realisatie eNIK PIN Reset
• PoC vereenvoudigde aansluiting dienstverleners en authenticatiediensten
• optimaliseren aansluitproces dienstverleners
• vooronderzoek implementatie DigiD balieondersteuning
• voorkoming van fraude en misbruik
• eHerkenning-leveranciers aansluiten op gebruik DigiD
• realiseren activeren eHerkenning-inlogmiddel via BSNk (2024)
Programma vertegenwoordigen - Ontsluiting van
informatie over wettelijke vertegenwoordiging
(curatele, bewind, mentorschap, ouderlijk gezag)

Lopend

• Ontsluiten van de registers waarin de wettelijke vertegenwoordiging (ouderlijk gezag, bewind en curatele) zijn geregistreerd.

5.000

Resultaat
• Wettelijk vertegenwoordigers kunnen met hun eigen inlogmiddel (digitaal) diensten afnemen voor personen voor wie zij
verantwoordelijk zijn.
• Generieke technische toepassing waarmee publieke dienstverleners zekerheid krijgen over de identiteit van de
vertegenwoordiger.
• Betere dienstverlening voor burgers en vertegenwoordigers.

Domein Toegang GDI Programmeringsplan 2023 | 22

Het domein Toegang in één oogopslag

Waar staan we over vijf jaar

Domein Toegang concreet in 2023

Over vijf jaar zijn alle dienstverleners aangesloten op alle beschikbare
diensten vanuit het Stelsel Toegang en zijn alle bronregistraties van
vertegenwoordiging ontsloten. Natuurlijke personen, ook niet-BSNpersonen, hebben de beschikking over minimaal twee persoonsgebonden inlogmiddelen. Deze inlogmiddelen kunnen tevens gebruikt
worden om andere personen, organisaties en ondernemers te
vertegenwoordigen. Bij de ontwikkeling van de inlogmiddelen wordt
gebruikgemaakt van marktconforme standaarden en open source.

De opgave voor het domein Toegang is groot door de focus vanuit de
werkagenda op de functionaliteit voor machtigen & wettelijk vertegenwoordigen en de ontwikkeling van de EDI en e-wallets.

In 2025 is er een werkende wallet voor alle Nederlanders.

Daarnaast treedt de Wdo in 2023 in werking en moeten de benodigde
voorzieningen voor de werking van het stelsel voor Toegang beschikbaar zijn.
Hier gaan we actief mee aan de slag door:
• de vertaalslag te maken naar in de praktijk werkbare afspraken,
standaarden en voorzieningen.
• naast de aangegeven focus vanuit de werkagenda van de staatssecretaris ook op de inwerkingtreding van de Wdo nadere focus aan te
brengen. Immers: niet alles moet en kan nu. Daarin maken we
keuzes en afspraken met elkaar over opvolging of implementatie op
die gebieden waar dienstverleners elkaar kunnen versterken of
uniformiteit gewenst is.
• knelpunten en dilemma’s te bespreken, oplossingsrichtingen te
beschrijven en bespreking in de PGDI voor te bereiden.
• te onderzoeken wat dienstverleners nodig hebben om nieuwe,
innovatieve diensten in gebruik te kunnen nemen.
• na te gaan hoe data vanuit de digitale inlogprocessen ingezet kunnen
worden om inzicht te krijgen in de knelpunten die de eindgebruiker
ervaart in het inlogproces.

Fysieke ik

Digitale ik

GDI domein: Toegang

Domein Toegang GDI Programmeringsplan 2023 | 23

Het domein Interactie
in één oogopslag
› Meerjarenvisie
› GDI-opgaven voor dit domein
› Concreet per bouwsteen
› Concreet per programma en project
› Waar staan we over 5 jaar?
› Domein Interactie concreet in 2023
› Programma's en projecten (bijlage)

Domein Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 24

Het domein Interactie
in één oogopslag

Het domein Interactie gaat over generieke
afspraken, standaarden en voorzieningen
ten behoeve van persoonsgerichte en
niet-persoonsgerichte digitale communicatie
van de overheid met burgers en ondernemers. Onderliggend daaraan is de
maatschappelijke opgave waarvoor alle
partijen staan: dienstverlening waarbij de
burger en ondernemer centraal staan en
waarbij zij ervaren dat overheden en
dienstverleners steeds meer als één
overheid optreden.
‘We werken aan een overheid die betrouwbaar, dienstbaar, dichtbij en rechtvaardig is.
We willen dat mensen altijd persoonlijk in contact kunnen komen met de overheid,
bijvoorbeeld via een loket waar mensen terecht kunnen met vragen, en essentiële
voorzieningen zo veel mogelijk behouden blijven.’
(Pagina 5, regeerakkoord 2022)

De GDI-opgaven voor dit domein
in één oogopslag
Het domein Interactie kent de volgende opgaven:
• Invulling geven aan de verwachtingen die burgers en ondernemers
hebben bij digitale dienstverlening: persoonlijk, gemakkelijk,
compleet, realtime, omnichannel enzovoorts. Daarvoor is eerst
nodig dat de betrokken organisaties een eenduidig beeld van de
interactie dienstverlening hebben.
• Zorgen dat overheidsdienstverlening voor iedereen begrijpelijk en
toegankelijk blijft (digitale inclusie).
• Vergroten van de transparantie van de overheid zodat duidelijk is
wat men kan verwachten, waar men aan toe is of waarop een
beslissing is gebaseerd.
• Bevorderen van de autonomie, bijvoorbeeld door te zorgen dat
burgers en ondernemers de ‘eigen’ gegevens, door de overheid
geverifieerd, kunnen gebruiken in het maatschappelijke (digitale)
verkeer.
Dit maakt dat de interactie van overheidsdienstverlening een samenhangend en toegankelijk geheel voor burgers en ondernemers vormt.
Zij beschikken over een integraal beeld van hun persoonsgebonden
informatie die een rol speelt bij overheidsdienstverlening (grondslagen,
berichten, dossiers, et cetera) én die zij zelf kunnen gebruiken in het
maatschappelijk (digitale) verkeer.

Domein Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 25

Het domein Interactie in één oogopslag

Concreet per bouwsteen in 2023 (inclusief reguliere B&E en kleine doorontwikkeling)
Bouwsteen

Ontwikkeling

Bedrag x €1000

MijnOverheid.nl

• Uitdaging in 2023 is om MijnOverheid completer en betekenisvoller voor de gebruiker te maken.
• In 2023 zal BZK verkennen hoe burgers meer reactiemogelijkheden kunnen krijgen via MijnOverheid. Dit zal vertaald worden in epics.

16.356

Berichtenbox MijnOverheid.nl

• Maakt voor beheer en exploitatie en doorontwikkeling onderdeel uit van MijnOverheid.nl.

32.262

MijnOverheid voor Ondernemers

• In ontwikkeling, (nog) niet in gebruik.

-

Berichtenbox voor bedrijven

• H
 et portaal voor digitale berichten aan ondernemers verkeert momenteel in de fase van visieontwikkeling. Deze visie wordt ontwikkeld door BZK in samenwerking
met de uitvoeringsorganisaties die diensten verlenen aan ondernemers, zoals de KVK en RVO.

2.131

Digitaal Ondernemersplein (DOP)

•
•
•
•

8.741

Samenwerkende Catalogi

• Verder werken aan de doorontwikkeling van de Samenwerkende Catalogi en het verbreden van het gebruik ervan.

e-Factureren

•
•
•
•
•

Overheid.nl

• Reguliere beheer- en exploitatieactiviteiten. Geen doorontwikkeling voorzien.

1.170

Register overheidsorganisaties

• Reguliere beheer- en exploitatieactiviteiten. Geen doorontwikkeling voorzien.

554

Implementatie Single Digital Gateway Annex I deel II: Provincies en Waterschappen.
DOP positioneren als rijksoverheidskanaal.
DOP in Voorlichtingsraad-beleid.
Samenwerking met ministeries en Dienst Publiek en Communicatie/rijksoverheid.nl.

Realiseren van de integratie tussen Peppol en Digipoort, incl. (her-)sourcing, verwerving en implementatie van de gewenste functionaliteiten.
Doorvoeren van benodigde wijzigingen in het kader van naleving Peppol-afsprakenstelsel.
Beoordeling jaarplan en opdracht aan de Nederlandse Peppol-autoriteit 2023 inclusief ondersteuning.
Verzorgen contract en invulling helpdesk e-factureren.
Verzorgen van de opdracht aan Agentschap Telecom voor het uitvoeren van toezicht op het Peppol-afsprakenstelsel.

483
11.663

§Domein Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 26

Het domein Interactie in één oogopslag

Concreet per programma en project in 2023
Naam

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Standaard dienstverlening overheidsportalen

Nieuw

• Standaardisering van interactiepatronen op portalen voor online dienstverlening.

1.235

Resultaat
• Bevorderen makkelijk, eenduidig, transparant en herkenbare interactie bij digitale overheidsdienstverlening.
• Burgers en ondernemers ervaren één overheid, ongeacht de overheidsorganisatie waar de dienst wordt afgenomen.
• Efficiencyvoordelen waardoor maatwerk mogelijk is.
Lokale ketenaanpak digitale inclusie

Nieuw

• Burgers in koplopergemeenten worden actief benaderd en in staat gesteld om deel te nemen aan de digitale samenleving en
overheid, ook degenen die niet over de benodigde apparaten of vaardigheden beschikken.
• Verbinden van publieke en private partijen in een gezamenlijke lokale aanpak om inwoners met vraagstukken rondom
overheids- en zakelijke dienstverlening toe te leiden naar hulp en cursussen.
• Verkleinen digitale kloof.
•
Resultaat
• Inwoners die niet mee kunnen doen komen in beeld en worden geïnformeerd en toegeleid naar een passend hulpaanbod
bij de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s).
• Groter bereik van de IDO’s.
• Privaat-publieke samenwerking i.h.k.v. een lokale ketenaanpak.

1.435

Doelgroeponderzoek digitaal berichtenverkeer
ondernemers

Nieuw

De interactie van overheidsdienstverlening vormt een samenhangend en toegankelijk geheel voor burgers en ondernemers
waarin zij hun weg weten te vinden en die in hun behoeften voorziet. Ze beschikken over een integraal beeld van hun
persoonsgebonden informatie (grondslagen, berichten, dossiers, etc.) die een rol speelt bij overheidsdienstverlening én die zij zelf
kunnen gebruiken in het maatschappelijk (digitale) verkeer.
De overheid weet hen te bereiken, conform de voorkeuren die zij zelf kunnen aangeven: digitaal of op alternatieve wijze.

300

Algemeen onderzoeksbudget
programmeringstafel Interactie

Nieuw

Door middel van verkenningen vergroten van de transparantie van de overheid (over welke gegevens beschikt de overheid) en
bevorderen van de autonomie van de inwoner(s) (hergebruik van geverifieerde gegevens in het maatschappelijk (digitaal) verkeer).

200

Implementatie SDG-Fase 2: Procedures en
Once Only Technical System

Nieuw

Draagt bij aan het ontsluiten van Nederlandse digitale dienstverlening aan Europese burgers en ondernemers. Dit is verplicht
vanuit de Single Digital Gateway-verordening. Nederlandse burgers en ondernemers krijgen op een vergelijkbare wijze toegang
tot digitale dienstverlening in Europa.

4.861

Domein Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 27

Het domein Interactie in één oogopslag

Concreet per programma en project in 2023 (vervolg)
Naam

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Doorontwikkeling MijnOverheid 2023

Lopend

De voorziening MijnOverheid – waarmee 10 miljoen burgers in contact staan met de overheid – blijft bruikbaar en aantrekkelijk
voor zowel de jongere ‘digital native’ als de meer traditionele digitale gebruiker; wat bovendien bestuursorganen aanspoort het
platform nog meer in te zetten bij het bereiken van hun doelgroep.
Hiermee verstevigen we de informatiepositie van de burger en daarmee het vertrouwen in de overheid.

4.000

Resultaat
• M
 ijnOverheid als de enige digitale brievenbus die de burger in de gaten hoeft te houden, conform toezegging aan
Tweede Kamer
• Verbeterde notificatie van berichten, conform wetgeving MEBV
• Persoonlijke gegevens op MijnOverheid beter beschermd met invoering 2-factor-authenticatie, conform wetgeving WDO
• M
 ijnOverheid ook bruikbaar voor arbeidsmigranten, expats en buitenlandse studenten, wettelijke vertegenwoordigers
en gemachtigden
• MijnOverheid leesbaar in het Engels
• M
 ijnOverheid als logische plek voor Regie op Gegevens: toestemming geven voor delen van gegevens met maatschappelijk
middenveld
• Verkenning naar MijnOverheid als laadpunt voor e-wallets
• Volwaardige functionaliteit MijnOverheid ook via mobiele app
Programma Federatief Berichten Stelsel (FBS)

Lopend

• Vernieuwing en modernisering berichtenbox functionaliteit.
• Beschikbaar stellen berichten uit het berichtenmagazijn van de dienstverlener via gemeenschappelijk gedefinieerde services
aan burgers en bedrijven.
• Dienstverleners die niet beschikken over een eigen magazijn kunnen gebruik maken van gemeenschappelijke magazijn.

10.000

Resultaat
• Profielservice: burger/ondernemer kan registreren via welke kanalen hij benaderd wil worden door de overheid.
• Proactieve notificatie op maat, volgens wettelijke verplichtingen (Wet Elektronische Publicaties en Wet Modernisering
Elektronisch Berichtenverkeer)
• Zowel burgers als ondernemers kunnen digitale berichten ontvangen.
• Eenmalige opslag van berichten, vermindering kosten beheer en exploitatie.

Domein Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 28

Het domein Interactie in één oogopslag

Waar staan we over vijf jaar

Domein Interactie concreet in 2023

De interactie van overheidsdienstverlening vormt een samenhangend
en toegankelijk geheel in informatie en (aanvraag)procedures waarin
burgers en ondernemers hun weg weten te vinden en die in hun
behoeften voorziet, zodat iedereen mee kan doen.

De opgave voor het domein Interactie is groot. De actielijnen ‘Iedereen
kan meedoen in het digitale tijdperk’ en ‘Iedereen heeft regie op het
digitale leven’ uit de werkagenda vormen met de onderdelen Inclusie
en Regie op Gegevens hét focuspunt voor het domein Interactie.

Burgers en ondernemers hebben controle over de eigen digitale
identiteit en beschikken over een (verwijzing naar een) helder overzicht
van voor hen relevante persoons- en bedrijfsgebonden informatie
(grondslagen, berichten, dossiers, et cetera). Burgers en ondernemers
kunnen de relevante informatie indien gewenst zelf gebruiken in het
maatschappelijk (digitale) verkeer, meer gericht op situatieve
verwijzing.
De ‘digitale ik’ staat voorop door de burger en ondernemer centraal te
stellen in het geven van inzicht en overzicht over persoons- en
bedrijfsgebonden gegevens. Inzicht wordt ook gegeven door wie en
waarvoor persoonlijke of bedrijfsgegevens gebruikt zijn en het is
mogelijk deze gegevens op een eenvoudige wijze te (laten) wijzigen.
De burgers en ondernemers kunnen op eenvoudige wijze aangeven via
welke kanalen zij met de overheid willen communiceren.
Om dit te bereiken, werkt het domein Interactie nauw samen met de
domeinen waarin aanpalende activiteiten plaatsvinden zoals de
Europese Digitale Identiteit, e-wallets, Regie op Gegevens en de
implementatie van de Single Digital Gateway.

In 2023 voert de programmeringstafel interactie de volgende activiteiten uit:
• Zo dicht mogelijk bij de leefwereld van de burgers, ondernemers en
instellingen blijven. Dit doen we door aan te sluiten bij bestaande
initiatieven, afspraken te maken die overkoepelend zijn voor
domeinen en voor individuele publieke dienstverleners en in
afstemming en samenwerking GDI-bouwstenen (afspraken,
standaarden, voorzieningen) te programmeren.
• Burgers, ondernemers en instellingen in een zo vroeg mogelijk
stadium (laten) betrekken bij de ontwikkeling van generieke
afspraken, standaarden en voorzieningen.
• Programma’s en projecten gericht op de realisatie van één (digitaal)
loket voor burgers (1Overheid), ondernemers ((digitaal) ondernemersplein) en instellingen volgen en verbinden.

De programmeringstafel bepaalt in gezamenlijkheid de aanpak.
De volgende activiteiten zijn voorzien:
1. Het volgen van de ontwikkelingen 1Loket en 1Overheid binnen het
Werken aan Uitvoeringsprogramma (WaU) omdat daar eventueel te
ontwikkelen generieke digitale functionaliteiten uit voort kunnen
komen en deze getoetst kunnen worden aan de tafel.
2. Klantreizen/levensgebeurtenissenaanpak: inzicht in kaders,
methoden, pilots, proof of concepts (PoC’s) of demo-activiteiten.
Levensgebeurtenissen: verbreding naar publiek-private samenwerking en levensgebeurtenissen waar meerdere dienstverleners bij
betrokken zijn.
3. Het versterken van eindgebruikerstoetsen bij opdrachtnemers en het
delen van de inzichten. Hierbij wordt aangesloten op bestaande
initiatieven om burgers en ondernemers te betrekken bij het toetsen
van nieuwe GDI-functionaliteiten op elementen van User eXperience
(UX) zoals gebruiksgemak, klantvriendelijkheid en begrijpelijke taal.
4. Toekomstverkenning en uitwerking van berichtenverkeer meer
specifiek rond tweerichtingsverkeer (behoefte, scope, mogelijkheden)
met alle betrokken organisaties. Niet alle uitvoerders zullen gebruik
gaan maken van tweerichtingsverkeer.
5. Uitdrukkelijk en periodiek geïnformeerd worden over de voortgang en
mogelijke knelpunten van projecten en programma’s die raken aan de
GDI. Zo fungeert het domein als een klankbord.

GDI domein: Interactie

Domein Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 29

Het domein
Gegevensuitwisseling
in één oogopslag
› Meerjarenvisie
› GDI-opgaven voor dit domein
› Concreet per bouwsteen
› Concreet per programma en project
› Waar staan we over 5 jaar?
› Domein Gegevensuitwisseling concreet in 2023
› Programma's en projecten (bijlage)

Het domein Gegevensuitwisseling
in één oogopslag

Overheidsorganisaties en ketenpartijen
organiseren hun dienstverlening steeds
meer vanuit het perspectief van de
individuele burger of het individuele bedrijf,
waarbij zij data willen delen om
levensgebeurtenissen (bijvoorbeeld
trouwen, ondernemen, studeren) te
ondersteunen of om maatwerk te leveren
bij multiproblematiek zoals de brede
aanpak van schulden.
Daarnaast werken overheidsorganisaties meer datagedreven in het
aanpakken van complexe maatschappelijke vraagstukken zoals de
energietransitie en het tegengaan van ondermijning. Tenslotte neemt
de behoefte aan (her)gebruik van publieke gegevens toe, bij burgers,
maar ook bij ondernemers, wetenschap en maatschappelijke initiatieven. Het beschikken over de gegevens die de overheid over je heeft
moet meer recht dan gunst worden.
Dit maakt:
1. dat gebruikers van (overheids)gegevens meer en hogere eisen stellen
aan de kwaliteit, vindbaarheid, toegankelijkheid, uitwisselbaarheid
en herbruikbaarheid van die gegevens.

2. dat burgers en ondernemers willen beschikken over ‘hun’ overheidsgegevens en deze moeten kunnen hergebruiken in publieke en
private processen.
3. dat er behoefte is aan een organisatie-overstijgend gegevenslandschap dat op deze nieuwe manier van werken is afgestemd: het
federatieve datastelsel zoals in de Interbestuurlijke Datastrategie en
in het toekomstbeeld voor het stelsel van basisregistraties staat
beschreven.
Deze beweging vindt plaats binnen de volgende ontwikkelingen:
• Maatschappelijk en politiek staan publieke waarden centraal, zoals
transparantie, accountability, privacy en keuzevrijheid voor burgers
bij het toenemend gegevensgebruik door de overheid. Datagedreven
(overheids)handelen moet gepaard gaan met mogelijkheden voor
burgers en ondernemers om grip krijgen op het verzamelen,
gebruiken en hergebruiken van hun eigen gegevens.
• Europese wetgeving zoals de Open Data Richtlijn en de Data
Governance Verordening bevatten verplichtingen voor het breder
beschikbaar stellen van overheidsgegevens voor maatschappelijk
hergebruik. Zij stellen kaders voor het ontsluiten van gegevens via
centrale registers, interoperabiliteit en standaardisatie. Andere
Europese kaders (verordening Single Digital Gateway (SDG),
herziening eIDAS) richten zich op het delen van gegevens voor
individuele dienstverlening aan burgers, of voor hergebruik onder
regie van de burger zelf. De Open Data Richtlijn wordt bijvoorbeeld
vertaald in een aanpassing van de Wet hergebruik overheidsinformatie, terwijl de SDG directe werking heeft.

Domein Gegevensuitwisseling GDI Programmeringsplan 2023 | 31

Het domein Gegevensuitwisseling in één oogopslag

• Technologisch moet het bevragen van gegevens ‘bij de bron’ als
norm worden gehanteerd. De benodigde technologie is niet nieuw,
maar het op grote schaal toepassen ervan wel. Dit begint met het
toepassen van afspraken en (deels al verplichte) standaarden voor
gegevenscatalogi, voor informatiemodellen, voor gegevensdeling en
voor gebeurtenisnotificaties aan afnemers.
Dit heeft al geleid tot de volgende politieke toezeggingen:
• Uitvoering van de Interbestuurlijke Datastrategie: doorontwikkeling
van het stelsel van basisregistraties naar een federatief datastelsel.
Dit valt niet onder het Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale
Overheid (MIDO), maar vraagt wel wat van de GDI.
• Realiseren van Regie op Gegevens door burgers: zicht op gebruik van
persoonlijke gegevens binnen de overheid en het recht op het delen
van eigen gegevens met partijen buiten de overheid.
• Implementatie van EU-wetgeving: Open Data Richtlijn, Data
Governance Verordening, Single Digital Gateway, eIDAS. Dit gaat
over alle domeinen heen.
• ‘Levensgebeurtenissenaanpak’ vanuit het principe ‘mens centraal’
staat heel prominent in de werkagenda Digitalisering.

De GDI-opgaven voor dit domein
in één oogopslag
Het domein gegevensuitwisseling kent de volgende opgaven:
• Over vijf jaar zijn de afspraken, standaarden en generieke voor­
zieningen in de GDI opgenomen die nodig zijn om verantwoord
datagebruik te faciliteren tussen data-aanbieders en datagebruikers
binnen de overheid en tussen overheid, bedrijfsleven en burgers.
• De GDI ontzorgt partijen op verbindingsvraagstukken door middel
van een aantal generieke systeemfuncties.
• Burgers en ondernemers hebben door generieke functies inzicht in
wie de gegevens gebruikt die hen betreffen. Zij kunnen deze
gegevens inzien en corrigeren en een aantal kerngegevens direct
delen in processen van publieke en private dienstverleners.

Stelseldiensten
In 2023 wordt er verder gewerkt aan het stimuleren en verbeteren van
het gebruik van data uit (basis)registraties door de kwaliteit van de data
te verhogen en het principe ‘data uit één bron’ te bewerkstelligen.

Domein Gegevensuitwisseling
§Domein Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 32

Het domein Gegevensuitwisseling in één oogopslag

Concreet per bouwsteen in 2023 (inclusief reguliere B&E en kleine doorontwikkeling)
Bouwsteen

Ontwikkeling

Bedrag x €1000

Digimelding

• In 2023 wordt er verder gewerkt aan het stimuleren en verbeteren van het gebruik van data uit (basis)registraties door de kwaliteit van de data te verhogen en het principe
‘data uit één bron’ te bewerkstelligen.
• Doorontwikkelen van Digimelding naar een (overheidsbreed toe te passen) standaard voor meldingen die ook los van de voorziening toe te passen is.

17.494

Digilevering

• In 2023 wordt er verder gewerkt aan het stimuleren en verbeteren van het gebruik van data uit (basis)registraties door de kwaliteit van de data te verhogen en het principe
‘data uit één bron’ te bewerkstelligen.
• Doorontwikkelen van Digilevering naar een overheidsbrede standaard voor het notificeren van afnemers over wijzigingen in gegevens, die gebeurtenis gedreven werken
ondersteunt.

Bedrag
opgenomen bij
Digimelding

Stelselcatalogus

• In 2023 wordt er verder gewerkt aan het stimuleren en verbeteren van het gebruik van data uit (basis)registraties door de kwaliteit van de data te verhogen en het principe
‘data uit één bron’ te bewerkstelligen.
• Doorontwikkelen van de Stelselcatalogus en het Platform voor Stelsel van Basisregistraties naar een federatieve catalogus van data en services die inzicht en overzicht
geeft in de gegevens in het stelsel van basisregistraties en in de onderlinge relaties tussen die gegevens.

Bedrag
opgenomen bij
Digimelding

Beheervoorziening BSN

• Geen nieuwe ontwikkelingen bekend naast regulier – correctief en adaptief – onderhoud.

5.485

Digipoort

• Herbouw Digipoort en Machtigingsvoorziening incl. migratie.
• Opleveren nieuwe functies.
• Overnemen informatiestromen via de nieuwe voorziening.

4.566

Standard Business Reporting (SBR)

•
•
•
•
•

33.959

Uitvoeren Roadmap SBR 2020-2025.
Faciliteren SBR-governance.
Verder professionaliseren en intensiveren kennis rondom SBR.
Activiteiten/consultancy-services voor eventuele nieuwe SBR-berichtenstromen (SBR-verbreding). Start SBR Wonen.
De uitwerking van de volgende opdrachtplannen:
- aansluiten grote ondernemingen deponeren jaarrekening KVK.
- vergemakkelijken aanleveren jaarverantwoording onderwijsinstelling bij DUO.
- kunnen authentiseren van banken voor het aanleveren van rapportage aan de DNB.

Domein Gegevensuitwisseling GDI Programmeringsplan 2023 | 33

Het domein Gegevensuitwisseling in één oogopslag

Concreet per programma en project in 2023
Naam

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Uitwerking en borging Digikoppeling voor API's

Nieuw

Een federatief datastelsel gebaseerd op API’s vraagt om vernieuwing van de standaard Digikoppeling.
Vanuit de gemeentelijke activiteiten rond de visie Common Ground is een aantal pijnpunten onderkend bij de huidige
koppelingen. Binnen de VNG is gewerkt aan een oplossing voor deze pijnpunten in de vorm van afspraken en standaarden. De
financiering wordt gebruikt om de standaarden correct (en na beoordeling) binnen de GDI onder te brengen.

891

Durf en doe-platform

Nieuw

Bouwen van een technisch platform waar nieuwe mechanismen voor gegevensuitwisseling in een federatief datastelsel worden
getest. Oftewel een plek waar mensen samen kunnen bouwen aan realistische oplossingen die werken vanuit de praktijk en
vanuit de uitvoering.
• Opleveren technisch platform, concrete praktische samenwerking van experts rond gegevensuitwisseling.
• Praktisch toepasbare standaarden die bijdragen aan Regie op Gegevens en ‘data uit één bron’.

980

Vernieuwing programmeringstafel
Gegevensuitwisseling

Nieuw

Raadplegen van experts op de diverse prioriteit op het gebied van gegevensuitwisseling. Uitvoeren van businesscases,
rapportages, analyses om de programmeringstafel handvatten te geven beter te kunnen programmeren.
• Opdoen van adequate kennis van nationale en Europese ontwikkelingen.
• Deze kennis vertalen naar consequenties voor de specifieke functionaliteit en de daaronder vallende afspraken, standaarden
en voorzieningen.

500

Doorontwikkeling Generieke Stelselfuncties
Federatief Datastelsel

Nieuw

De GDI ondersteunt momenteel met bestaande standaarden en voorzieningen een aantal generieke functies binnen het stelsel
van basisregistraties. De generieke functies zijn:
1. Functies waarmee de gegevens uit het stelsel gebruikt kunnen worden, in de GDI wordt dit ingevuld met Digilevering en de
standaard Digikoppeling.
2. Functies voor het beheren van de gegevens en de kwaliteit ervan, in de GDI is dat ingevuld met Digimelding.
3. Functies voor het bieden van inzicht in, en overzicht van het stelsel, in de GDI vormgegeven met de Stelselcatalogus.
Deze huidige stelselvoorzieningen zullen in het licht van het toekomstbeeld van een federatief datastelsel doorontwikkeld
worden naar een bredere systematiek van afspraken, standaarden en voorzieningen. Om die ontwikkeling op gang te brengen is
in eerste instantie uitzoek- en ontwikkelwerk nodig om tot de gewenste afspraken en standaarden te komen en vervolgens ook
aanpassingen in de huidige stelselvoorzieningen zodat de huidige bouwstenen aangepast zijn om te kunnen functioneren in een
bredere systematiek van afspraken, standaarden en voorzieningen.

2.000

Domein Gegevensuitwisseling GDI Programmeringsplan 2023 | 34

Het domein Gegevensuitwisseling in één oogopslag

Concreet per programma en project in 2023 (vervolg)
Naam

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Gegevensuitwisseling 2.0

Nieuw

• E xperimenteren met generieke en betrouwbare manieren van gegevensuitwisseling onder regie van de burger, vooruitlopend
op de komst van wallets of regietoepassingen.
• Dit moet leiden tot afspraken en kaders voor uitwisselen van gegevens in brede zin (ethisch, juridisch en organisatorisch).
• E en (test-)manier van het digitaal uitwisselen van (overheids)gegevens, met expliciete toestemming van de burger, die werkt
en herbruikbaar is.
• Bijdragen aan de blauwdruk voor gegevensontsluiting richting een wallet of app.

1.000

Herbouw Digipoort

Lopend

• Logius is in 2018 gestart met een project om het berichtenverkeer dienstverlening, beter bekend als Digipoort
procesinfrastructuur, te continueren met vernieuwende technologieën. Vervolgens is er een BIT-toets geweest en is het traject in
doorlooptijd aanzienlijk gewijzigd. De gunning is in september 2021 afgerond, waarna de gegunde leverancier is begonnen met
de voorbereiding op de daadwerkelijke herbouw.
De werkzaamheden zijn in 2019 gestart.
• Ondernemers kunnen hiermee aan hun wettelijke verplichtingen voldoen.
• Er is minder regeldruk.
• Er zijn minder beheerkosten.

10.000

Domein Gegevensuitwisseling GDI Programmeringsplan 2023 | 35

Het domein Gegevensuitwisseling in één oogopslag

Waar staan we over vijf jaar
Over vijf jaar zijn de afspraken, standaarden en generieke voorzieningen in de GDI opgenomen die nodig zijn om verantwoord datagebruik
te faciliteren tussen data-aanbieders en datagebruikers binnen de
overheid en tussen overheid, bedrijfsleven en burgers. De GDI ontzorgt
zo partijen op verbindingsvraagstukken door middel van een aantal
generieke systeemfuncties. Burgers hebben door generieke functies
inzicht in wie de gegevens gebruikt die hen betreffen, zij kunnen deze
gegevens inzien en corrigeren en een aantal kerngegevens direct delen
in processen van publieke en private dienstverleners.

Domein Gegevensuitwisseling concreet
in 2023
Het doel van het domein Gegevensuitwisseling is te werken naar een
GDI waar afspraken, open standaarden en generieke voorzieningen zijn
opgenomen die nodig zijn om verantwoord datagebruik te faciliteren
tussen data-aanbieders en datagebruikers binnen de overheid en
tussen overheid, bedrijfsleven en met burgers. De strategische richting
is beschreven in de GDI-meerjarenvisie. Dit gebeurt met het volgende
begrip: Data zijn een ruwe grondstof, gegevens zijn gestructureerde
sets aan data, bijvoorbeeld in de vorm van berichten, en informatie is
een combinatie of aggregatie van gegevens dat iets specifiek inzichtelijk maakt om te kunnen informeren. Voor het gemak wordt gewerkt
met het begrip data.

Wat gaan we daarvoor doen in 2023
• De programmeringstafel Gegevensuitwisseling ziet het als haar
opdracht om via interbestuurlijke uitwisseling van trends, actualiteiten en initiatieven met een mogelijke overheidsbrede potentie te
komen tot het structureel (her)ijken van de GDI die betrekking heeft
op het domein Gegevensuitwisseling. Het domein zal bepalen wat
gezamenlijk gebeuren moet en vervolgens het beheer van die
afspraken, standaarden en voorzieningen onder GDI-vlag brengen.
• Binnen het domein wordt gesproken over aandachtspunten binnen
de volgende trends en ontwikkelingen:
- betere harmonisatie van begrippen;
- meer aandacht voor (basis)registraties door de GDI die daar een rol
in spelen;
- een goed ingericht spel van vraag en aanbod;
- een goede verbinding met vele aanpalende ontwikkelingen.
• Het domein wil zich laten informeren over de belangenbehartiging
richting de EU als het gaat om gegevensuitwisseling.
• De Interbestuurlijke Datastrategie is ook van belang. Hierin is het
concept van een federatief datastelsel opgenomen. In het toekomstbeeld voor het stelsel van basisregistraties is dit concept verder
uitgewerkt. Bij het vormgeven van een federatief landschap waarbij
we uitgaan van ‘data uit één bron’ horen ook ondersteunende
functies als notificaties en terugmelden. Een doelarchitectuur voor
het domein Gegevensuitwisseling ontbreekt op dit moment, de
architectuurwerkgroep zet in 2022 hiervoor de eerste stappen.
• Hieronder volgen enkele voorbeelden van vraagstukken die in
projecten worden geadresseerd en tegelijkertijd een bredere werking
hebben:
1. Herbruikbaarheid: Elke (basis)registratie ontsluit data op een
andere manier. Hoe kunnen we data generiek en herbruikbaar
ontsluiten?
2. Betrouwbaarheid: Voor hergebruik in vervolgprocessen is een
betrouwbaarheidskenmerk noodzakelijk zoals het zetten van een
eSEAL en eTimestamp. Hoe kunnen we dat binnen de eIDAS
standaard inregelen?

3. Hoe en waar worden data geminimaliseerd? Het opstellen van
datasets door de overheid zorgt voor een potentieel onbeheersbare beheerlast bij de overheid en remt innovatie als de overheid
gaat bepalen welke data voor welk proces gebruikt mogen
worden. Hoe kunnen datasets worden opgesteld zodat dit
schaalbaar is en voldoet aan de eisen die aan de sets wordt gesteld
door de gebruikers?
4. Advisering (Ont)koppelvlak: welk generiek bruikbaar koppelvlak is
het best bruikbaar om informatie te ontsluiten richting verschillende omgevingen (sluis, kluis, wallet)?

GDI domein: Gegevensuitwisseling

Domein Gegevensuitwisseling GDI Programmeringsplan 2023 | 36

Het domein
Infrastructuur
in één oogopslag
› Meerjarenvisie
› GDI-opgaven voor dit domein
› Concreet per bouwsteen
› Concreet per programma en project
› Waar staan we over 5 jaar?
› Domein Infrastructuur concreet in 2023
› Programma's en projecten (bijlage)

Het domein Infrastructuur
in één oogopslag

Het domein Infrastructuur omvat de
bouwstenen van de GDI die van algemeen
belang (ofwel: infrastructureel) zijn voor de
GDI en die veelal een basis vormen voor de
bouwstenen van de andere drie domeinen.
Onder het domein Infrastructuur vallen de
afspraken, standaarden en (generieke)
voorzieningen voor het digitaal transporteren
van data (connectiviteit) en voorkomen,
detecteren en delen van netwerkdreigingen
voor de GDI-infrastructuur. Dit betreft niet de
infrastructuur van de opdrachtnemers en
uitvoerders.

Het domein Infrastructuur is ondersteunend aan alle andere domeinen
binnen GDI en tussen de diverse onderdelen van de overheid (bijvoorbeeld door middel van Diginetwerk). Het domein is daarmee onlosmakelijk verbonden met alle maatschappelijke opgaven van de
digitaliserende overheid. Specifiek voor het domein Infrastructuur is de
opgave het zorgdragen voor veilig datatransport van en naar publieke
organisaties door aan te sturen op het gebruik van publieke beveiligde
netwerken en het toepassen van onder andere standaarden.
De demarcatie met het domein Gegevensuitwisseling is daarbij een
punt van aandacht.

Ontwikkelingen
Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in het domein (Europees,
maatschappelijk, technologisch)?
1. De overheid is een schakel in het maatschappelijk verkeer: De
dienstverlening van de overheid is maar een schakel in de maatschappij, waarin burgers en ondernemers steeds meer hun eigen
verantwoordelijkheid (worden geacht te) nemen. Dit betekent dat de
overheid niet meer enkel intern in ketens kan werken, maar op
willekeurige momenten contact heeft met burgers, externe
dienstverleners, andere overheidspartijen, et cetera. Dit geldt ook in
Europees verband. Zowel interoperabiliteit met Europese
oplossingen als adoptie van die oplossingen (als een alternatief voor
nationale infrastructurele oplossingen) is van belang. Dit vraagt om
een GDI-infrastructuur die is aangesloten op digitale infrastructuren
voor maatschappelijk verkeer in Nederland en daarbuiten.

Domein Infrastructuur GDI Programmeringsplan 2023 | 38

Het domein Infrastructuur in één oogopslag

2. Marktontwikkelingen: Generieke marktontwikkelingen en breed
gedragen technologieën en concepten maken samenwerking en
gezamenlijke ontwikkeling gemakkelijker en efficiënter. Bepaalde
onderdelen van de infrastructuur voor dienstverlening, zowel
hard- als software, zijn in toenemende mate gestandaardiseerd en
als een commodity te verkrijgen. De afhankelijkheid van leveranciers
buiten Europa die hiermee ontstaat is daarbij een aandachtspunt.
Dit vraagt om een overheid die is aangesloten bij standaarden en
werkwijzen op de (digitale) markt, maar die wel waakt voor een
grote afhankelijkheid van partijen en oplossingen van buiten Europa.
3. Toenemende kwetsbaarheid door toenemende afhankelijkheid van
het internet: Zoals beschreven in het WRR-rapport ‘Voorbereiden op
digitale ontwrichting’ neemt de afhankelijk van de maatschappij van
het internet en daarmee ook de kwetsbaarheid van de maatschappij
toe (WWR: ‘Voorbereiden op digitale ontwrichting’, rapport
09-09-2019/WRR). Deze kwetsbaarheid gaat verder dan afhankelijkheid van het internet. Ook internet als terrein voor digitale criminaliteit, terrorisme en oorlogsvoering introduceert risico’s. Dit vraagt om
een overheid waarvan de vitale dienstverlening ook moet blijven
functioneren als delen van internet niet beschikbaar zijn of niet
kunnen worden gebruikt.

De GDI-opgaven voor dit domein
in één oogopslag
Het domein infrastructuur kent de volgende opgaven:
• Zorgen voor afspraken, standaarden en (generieke) voorzieningen
voor het op een veilige wijze digitaal transporteren van data binnen
de GDI. Deze hoofdfunctie kent de volgende onderliggende
generieke functies:
1. Het digitaal kunnen transporteren van data (connectiviteit in de GDI).
2. H
 et kunnen voorkomen, detecteren en delen van netwerk­
dreigingen binnen de GDI-infrastructuur.
• Naast het reguliere beheer van de voorzieningen in het domein
Infrastructuur, ligt de nadruk in 2023 op het uitvoeren van de al
eerder verstrekte doorontwikkelopdrachten en het uitvoeren van
vernieuwingsvoorstellen in afstemming met de
programmeringstafel.

Binnen dit domein is er nauwe samenhang met:
• de afhankelijkheid van de grote marktpartijen in de ICT-sector, dit
raakt ook het GDI-domein;
• de inzet van cloud-technologie en de veiligheid van in de cloud
opgeslagen gegevens in relatie tot de GDI-infrastructuur;
• security en veiligheid in relatie tot GDI-infrastructuur (bijvoorbeeld
Zero Trust, PKIoverheid);
• interoperabiliteit over de grenzen heen (bijvoorbeeld Interoperable
Europe Act) en welke invloed dit heeft op de GDI-infrastructuur.

Domein Infrastructuur GDI Programmeringsplan 2023 | 39

Het domein Infrastructuur in één oogopslag

Concreet per bouwsteen in 2023 (inclusief reguliere B&E en kleine doorontwikkeling)
Bouwsteen

Ontwikkeling

Bedrag x €1000

Diginetwerk

• Het stimuleren van het gebruik, o.a. door het ministerie van Justitie en Veiligheid voor de landelijke crisisbeheersing. Hiernaast zijn er ook andere gebruikers geïnteresseerd
in deelname aan het stelsel Diginetwerk.
• Het doorontwikkelen van Diginetwerk op basis van de Doorontwikkelagenda. Zo is o.a. de koppeling met clouddiensten een prioriteit voor 2023.
• Het uitvoeren van acties die voortvloeien uit het Tactisch Overleg.

985

Digikoppeling

• In 2023 wordt er verder gewerkt aan het stimuleren en verbeteren van het gebruik van data uit (basis)registraties door de kwaliteit van de data te verhogen en het principe
‘data uit één bron’ te bewerkstelligen.

Bedrag
opgenomen bij
Digimelding

NORA

Reguliere werkzaamheden, geen doorontwikkeling.

605

Open Standaarden /
Forum Standaardisatie

Reguliere werkzaamheden, geen doorontwikkeling.

4.218

PKIoverheid

• Vernieuwing PKIoverheid: onderzoek naar ontwikkelingen, technisch toezicht platform, nieuwe technische infra.

2.356

Domein
§Domein
Infrastructuur
Interactie GDI Programmeringsplan 2023 | 40

Het domein Infrastructuur in één oogopslag

Concreet per programma en project in 2023
Naam

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Doorontwikkeling Diginetwerk 2023

Nieuw

In 2020 is een doorontwikkeldocument Diginetwerk opgesteld. Dit voorstel betreft de invulling voor de jaren 2023/2024 en
bouwt voort op de jaren 2021/2022.
Om de toegevoegde waarde van Diginetwerk te blijven leveren is in 2023 voorzien:
• reding gebruik: zorg voor verbreding van de doelgroep en daarmee ook toename van het gebruik van Diginetwerk.
• Gebruik in kaart: meer inzicht in waar Diginetwerk voor kan worden gebruikt en hoe het wordt gebruikt.
• Continuïteit en veiligheid: zorg dat Diginetwerk wordt aangepast als de stand van de technologie daarom vraagt.
• C
 ollectieve aansluiting clouddiensten: hoe meer de informatievoorziening beweegt richting de cloud, des te meer dataverkeer
via Diginetwerk kan worden afgehandeld naar de cloud. Draagt bij aan collectieve ontsluiting van de hybride rijkscloud.
• Vernieuwing: Onderzoek hoe Diginetwerk kan bijdragen aan collectieve datadeling via dataknooppunten.
• Daarnaast kunnen nieuwe technologieën disruptief van aard zijn op de uitgangspunten van Diginetwerk.

300

Vernieuwing programmeringstafel Infrastructuur

Nieuw

• Raadplegen van experts op de diverse prioriteit op het gebied van infrastructuur.
• Uitvoeren van businesscases, rapportages, analyses om de programmeringstafel handvatten te geven beter te kunnen
programmeren.
• Adequate kennis van nationale en Europese ontwikkelingen.
• Deze kennis vertaald naar consequenties voor de specifieke functionaliteit en de daaronder vallende afspraken, standaarden
en voorzieningen.

500

Domein Infrastructuur GDI Programmeringsplan 2023 | 41

Het domein Infrastructuur in één oogopslag

Twee generieke projecten in 2023
Naam

Lopend of nieuw

Doel

Bedrag x €1000

Versterking architectuurfunctie in de GDI

Nieuw

1. O
 pleveren verbindende architectuur voor de GDI.
2. O
 verheidsbrede communicatie over architectuurkaders en de naleving daarvan.
3. O
 ptimaliseren van overlappende en niet-samenhangende architectuur-activiteiten.
Ten eerste is het nodig om op communicatiegebied nog beter de vertaalslag te maken van architectuur naar de GDI en vice versa.
Ten tweede is er een inhaalslag te maken bij het opleveren van basis-architectuurdocumenten zoals beschrijvingen van
GDI-domeinen, totaaloverzichten en specifieke uitwerkingen voor onderdelen van domeinen.

725

Innovatiebudget GDI

Lopend

In 2023 gaat het Innovatiebudget GDI:
•	Innovatieprojecten met een overheidsbrede impact stimuleren op basis van: deelname meerdere overheidsorganisaties,
cofinanciering en korte innovatiecycli (1 jaar).
• Evenementen/community-activiteiten organiseren om innovatieprojecten te faciliteren, te ondersteunen en te verbinden.
• Feedback organiseren van uitvoering aan beleid en vice versa.
De aansluiting van het Innovatiebudget op de GDI wordt geborgd door MIDO-leden te betrekken bij het selectieproces van de
projecten, de selectiekaders van het Innovatiebudget vast te stellen op basis van de GDI-meerjarenvisie en succesvol verlopen
projecten voor vervolgvragen op de MIDO-tafels te presenteren, zodat op

3.000

Domein Infrastructuur GDI Programmeringsplan 2023 | 42

Het domein Infrastructuur in één oogopslag

Waar staan we over vijf jaar
Voor het toekomstbeeld van de infrastructuur van de GDI gelden de
volgende uitgangspunten:
• De GDI-infrastructuur is dusdanig robuust uitgevoerd dat alle
partijen erop kunnen vertrouwen, ook in crisissituaties.
• De GDI-infrastructuur voldoet aan de hoogste nationale en
internationale eisen aan beveiliging, privacybescherming en
continuïteit. Geborgd wordt dat persoonsgegevens op een veilige
locatie worden opgeslagen.
• De GDI-infrastructuur bestaat uit een geheel aan afspraken, standaarden en voorzieningen die generiek inzetbaar zijn en is vitaal voor
overheid en maatschappij. De generieke infrastructuur wordt breed
gebruikt in aanvulling op de bedrijfssystemen van publieke organisaties.
• De GDI-infrastructuur stimuleert de samenwerking tussen publieke
organisaties onderling en tussen de overheid en de maatschappij,
zorgt voor een aanbod van goede diensten en ontzorgt de aangesloten organisaties.
• De GDI-infrastructuur maakt gebruik van hedendaagse technlogieën
en (cloud)platformen om wendbaar te zijn en gebruik te kunnen
maken van nieuwe kansen. Waar mogelijk wordt gebruikgemaakt
van gestandaardiseerde technologieën.
• De infrastructuur wordt doorontwikkeld naar een generiek stelsel van
afspraken, standaarden en voorzieningen. Stelselvoorzieningen die de
onderdelen van de GDI verbinden worden op één plek aangeboden
zodat deze slechts eenmalig ontwikkeld hoeven te worden.
• Voor de GDI-infrastructuur worden generieke stelselvoorwaarden
opgesteld en gehanteerd. Dit vereenvoudigt de toetreding en
deelname aan de infrastructuur.
• In het aanbestedingsbeleid voor de GDI-infrastructuur wordt
rekening gehouden met de eisen die worden gesteld aan de GDI als
geheel. Dit voorkomt dat de overheid in een situatie van marktafhankelijkheid geraakt.
• De GDI-infrastructuur garandeert de duurzame toegankelijkheid van
overheidsinformatie voor wat betreft de dienstverlening van de GDI.
Voor een goede dienstverlening is, naast de toegankelijkheid van de
gegevens zelf, ook informatie over die diensten en de totstandkoming ervan essentieel. Zodat burgers en ondernemers weten wat

de dienst inhoudt, hoe ze er gebruik van kunnen maken en hoe het
met de uitvoering van de dienst staat. In het geval van gemeenschappelijke voorzieningen zijn afspraken over verantwoordelijkheidsverdeling noodzakelijk.

•

Domein Infrastructuur concreet in 2023
Dit domein bestaat uit de generieke functies en bijbehorende
afspraken, standaarden en voorzieningen voor digitale dienstverlening
aan burgers en ondernemers.

•

Wat gaan we daarvoor doen in 2023:
• Vanuit het domein Infrastructuur wordt geconcludeerd dat het
vraagstuk rond het thema veiligheid in relatie tot de GDI nu niet
eenduidig belegd is. De programmeringstafel Infrastructuur wil
kijken hoe knelpunten rondom dit thema in kaart kunnen worden
gebracht waarbij onder meer gebruik wordt gemaakt van resultaten
van bestaande best practices in de keten. De programmeringstafel
neemt geen verantwoordelijkheid van reeds bestaande gremia over.
• Het domein wil meer betrokken zijn bij het strategisch rijksbeleid
voor het gebruik van clouddiensten, regulering, facilitering, de
cloudstrategie en -kaders in relatie tot de GDI bouwstenen. Het
domein zelf zal niet aan de specifiek voor deze thema’s opgezette
tafels deelnemen. Het onderwerp heeft ook te maken met gevoelde

Reg

•

•

onzekerheid die binnen het domein van een antwoord te voorzien
om deze onzekerheid te kunnen wegnemen.
Er is een duidelijke behoefte om meer inzicht te verkrijgen in welke
Europese infrastructuren door Nederlandse publieke organisaties
allemaal worden gebruikt en welke behoefte er is rondom het
vraagstuk van het gebruik van brondata in relatie tot bijvoorbeeld
betrouwbaarheidsniveau’s en veiligheidsvraagstukken (denk hierbij
aan cloud, GAIA-X, GDPR en internationale regels). Dit vraagstuk
staat natuurlijk in relatie tot de GDI-infrastructuur. Het gebruik van
open source kan hieraan bijdragen.
Er zijn onderwerpen op het gebied van de GDI-infrastructuur die
overheidsbreed aandacht moeten krijgen. Onder andere: Internet
Protocol (IP) versie 6 moet binnen 4,5 jaar versie 4 hebben vervangen
om tekorten bij de uitgifte van nieuwe IP-adressen te voorkomen.
De programmeringstafel Infrastructuur wil om op deze prioriteiten
de kennispositie te versterken, werken aan het verbreden van de
kennis aan tafel. De informatie die daarmee wordt opgedaan, draagt
bij aan het bieden van inzicht en overzicht op de specifieke
prioriteiten en biedt de programmeringstafel Infrastructuur
handvatten om goed te kunnen programmeren en daarmee invulling
te geven aan de realisatie van de GDI-meerjarenvisie.
Dit kan ook betekenen: het ontwikkelen van nieuwe
GDI-functionaliteiten, het doorontwikkelen van bestaande
GDI-functionaliteiten, maar ook het afstoten van bepaalde
functionaliteiten als daar geen behoefte meer aan is.

istr

atie

GDI domein: Infrastructuur

DIENST
DIENST

Domein Infrastructuur GDI Programmeringsplan 2023 | 43

Financieel overzicht

› Beheer en exploitatie
› Vernieuwingsbudget

Financieel overzicht

en belangrijk onderdeel van het
Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale
Overheid (MIDO) is de introductie van een
centrale financiering van de GDI. Dit lost een
aantal knelpunten uit het verleden op die
verbonden zijn aan een situatie van
doorbelasting, zoals de remmende werking
op gebruik van de GDI en ingewikkelde
financiële situaties bij onder- en
overuitputting.

Voor de centrale financiering van de GDI zijn de bestaande budgetten
voor beheer en exploitatie (B&E), doorontwikkeling en vernieuwing
(voorheen Investeringspost) van diverse departementen samengevoegd in de ‘centrale financiering’. De budgetten voor B&E en
doorontwikkeling worden toegekend door de opdrachtgever (BZK) aan
de opdrachtnemers. Advisering op inhoud vindt door middel van het
programmeringsplan plaats. BZK legt als opdrachtgever en budgethouder aan de Programmeringsraad GDI (PGDI) en het Overheidsbreed
Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO) verantwoording af over de
besteding van die gelden.
Het vernieuwingsbudget dat voorheen door de de Interdepartementale
Commissie Middelen (ICM) werd toegekend, kent binnen de MIDOstructuur eveneens een nieuwe wijze van toekenning via de
programmeringstafels.
Om te verzekeren dat de financiering van de GDI transparant, redelijk
en voorspelbaar is, zijn randvoorwaarden en bestuurlijke uitgangspunten geformuleerd en vertaald naar spelregels en aandachtspunten
en in het MIDO-kader opgenomen.

Financieel overzicht en achtergrond GDI Programmeringsplan 2023 | 45

Beheer en exploitatie
Hieronder volgt een beheer en exploitatie-overzicht gebaseerd op het PwC-rapport dat ten grondslag ligt aan de centrale financiering die per 2023 ingaat
(PwC rapport: meerjarenbegroting GDI 2022-2026, 11 november 2021). In 2023 komt de verantwoording over de GDI-budgetten vanuit de opdrachtgever (BZK).

PwC-prognose 2023 van de GDI, in duizenden euro's
Register Overheidsorganisaties
Overheid.nl
Beheer-voorziening BSN

554

1.170

Ondernemersplein
8.741

5.485

Berichtenbox voor bedrijven
2.131

PKI-overheid
2.356

NORA

605
Berichtenbox

Open standaarden

32.262

4.218
Diginetwerk
958

MijnOverheid

16.356
Stelsel-voorzieningen
17.494

MijnOverheid voor ondernemers (MOvO)
Samenwerkende catalogi

Totaal
234.696

Machtigen
18.021

483
e-Factureren
11.663

eIDAS
8.657
eHerkenning
4.921

Standard Business Reporting (SBR)
33.959
DigiD

Digipoort

60.070

4.566

Figuur 3: PwC Begroting: Kostensoort 3: Pessimistisch Scenario 2023
Financieel overzicht en achtergrond GDI Programmeringsplan 2023 | 46

Financieel overzicht

Vernieuwingsbudget, in duizenden euro's
Beschikbaar bedrag voor vernieuwing in 2023: € 62,54 mln.
Doorontwikkeling Diginetwerk 2023
Vernieuwing programmeringstafel Infrastructuur

300

500

Innovatiebudget GDI

3.000

Versterking architectuurfunctie in de GDI

725
Doorontwikkeling Generieke Stelselfuncties Federatief Datastelsel

2.000

Inrichten Stelsel Toegang
13.600

Gegevensuitwisseling 2.0

1.000
Herbouw Digipoort

10.000
Vernieuwing programmeringstafel Gegevensuitwisseling

500
Durf en doe-platform

Vertegenwoordigen

980

5.000

Totaal
74.416

Uitwerking en borging Digikoppeling voor API's

891

Algemeen onderzoeksbudget PT Interactie

200
Doorontwikkeling MijnOverheid 2023

4.000

Europese Digitale Identiteit
15.518

Doelgroeponderzoek digitaal berichtenverkeer ondernemers

300
Implementatie SDG-Fase 2:
Procedures en Once Only Technical System

4.861

Vernieuwing programmeringstafel Toegang
200

Lokale ketenaanpak digitale inclusie

1.435

Verifiable Credentials als standaard voor de

Standaard Dienstverlening overheidsportalen

uitwisseling van (persoons)gegevens

1.235
Programma Federatief Berichten Stelsel

10.000

71
Integratie eIDAS wallet en de GDI
1.700
Financieel overzicht en achtergrond GDI Programmeringsplan 2023 | 47

Bijlage
Nieuwe programma's en projecten
› Toegang
› Interactie
› Gegevensuitwisseling
› Infrastructuur

Lopende programma's en projecten
› Toegang
› Interactie
› Gegevensuitwisseling
› Infrastructuur

Domein
Type project
Indiener

Toegang
Nieuw
RvIG

Opnemen Verifiable Credentials als standaard
voor de uitwisseling van (persoons)gegevens

In het kort

Gevraagd budget

Met de nieuwe eIDAS-verordening en daarmee de komst van een
wallet voor iedere Europese ingezetene en een uitgebreid identiteits­
ecosysteem, is standaardisatie van gegevensuitwisseling nodig voor
interoperabiliteit.
W3C Verifiable Credentials is hiervoor een vaak toegepast protocol, ook
in lopende Europese initiatieven.
Dit voorstel betreft een onderzoek naar de mogelijkheden en de
gevolgen voor deelnemers aan de GDI van de invoering en het gebruik
van W3C Verifiable Credentials. Ook wordt een korte beschrijving
gegeven van soortgelijke andere oplossingen zoals AnonCreds (en
andere uitwisselingsprotocollen) en in hoeverre deze oplossingen
interoperabel zijn met Verifiable Credentials. De onderzoeksopzet
houdt rekening met deelname van Logius en minimaal één andere
deelnemer aan de GDI die straks met de wallet gaat werken.

€ 71.000

Bijdrage meerjarenvisie
Dit voorstel sluit aan bij de volgende onderdelen van de meerjarenvisie
van de GDI.
• Participatie in de eIDAS-ontwikkeling van een digitale bronidentiteit
en wallets
• Het domein Interactie
• Uitvoering van de Interbestuurlijke Datastrategie:
1. Doorontwikkeling van het stelsel van basisregistraties naar een
federatief datastelsel
2. Realisatie van Regie op Gegevens door burgers: het recht op het
delen van eigen gegevens met publieke en private organisaties
• Implementatie van EU-wetgeving zoals eIDAS

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 49

Domein
Type project
Indiener

Toegang
Nieuw
RvIG

Integratie eIDAS-wallet en de GDI

In het kort

Bijdrage meerjarenvisie

Het betreft een voorstel tot een onderzoek over hoe een nieuw te
vormen wettelijke verantwoordelijkheid voor de burger als medeverantwoordelijke voor het bijhouden en verstrekken van zijn eigen
(persoons)gegevens vorm kan krijgen. Eveneens wordt onderzocht hoe
de burger betrouwbare verklaringen van derden kan gebruiken in het
bijhouden van zijn eigen (persoons)gegevens. Daartoe is een onderzoeksopzet opgesteld met daarin een vooronderzoeksfase en een
praktijkproef in een pilot. De uitkomsten zijn bedoeld beschikbaar in
2025 en zijn ter ondersteuning van de beleidsvorming.

Dit voorstel sluit aan bij de volgende onderdelen van de meerjarenvisie
van de GDI.
• Inwerkingtreding van de Wet digitale overheid
• Uitvoering motie-Van der Molen, publiek inlogmiddel voor
ondernemers
• Participatie in de eIDAS-ontwikkeling van een digitale bronidentiteit
en wallets
• Het domein Interactie ondersteunend aan menselijke maat in
uitvoering
• Uitvoering van de Interbestuurlijke Datastrategie:
1. Doorontwikkeling van het stelsel van basisregistraties naar een
federatief datastelsel
2. Realisatie van Regie op Gegevens door burgers: zicht op gebruik
van persoonlijke gegevens binnen de overheid en het recht op het
delen van eigen gegevens met partijen buiten de overheid
3. Implementatie van EU-wetgeving: open data richtlijn, datagovernance verordening, Single Digital Gateway, eIDAS

Gevraagd budget
€ 1.700.000

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 50

Domein
Type project
Indiener

Toegang
Nieuw
Bureau MIDO

Algemeen onderzoeksbudget
programmeringstafel Toegang

Aanleiding en doel
Met de dienstverlening die steeds meer digitaal wordt afgenomen
komen nieuwe vraagstukken aan de orde. Een van de onderzoeken die
we binnen het domein Toegang willen uitvoeren is het inzetten van
data om het proces van identiteits- en bevoegdheidsbepaling te
verbeteren middels inventarisatie van beschikbare data en analyse hoe
deze benut kan worden.

Gevraagd budget
€ 200.000

Bijdrage meerjarenvisie
Het domein Toegang i.c.m. Interactie. Inclusie: iedere inwoner moet
(digitaal) diensten van de overheid kunnen afnemen. Regie op
Gegevens: iedere inwoner moet in de gelegenheid zijn gegevens met
publieke en private dienstverleners te kunnen delen.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 51

Interactie
Type project
Nieuw
Indiener	
Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG)
Domein

Standaard dienstverlening overheidsportalen

In het kort

Bijdrage meerjarenvisie

Via de verschillende MijnOmgevingen willen we de online dienst­
verlening standaardiseren, gelijk aan het model van bijvoorbeeld
bol.com of Amazon. Door standaardpatronen te definiëren,
kunnen overheden (landelijk en lokaal) deze opnemen in de eigen
MijnOmgevingen, waardoor het applicatielandschap zich kan richten
op het aanleveren conform de standaard omnichannel referentie­
architectuur. Daardoor komt de route vrij naar één landelijke online
dienstverlening (website, formulieren, functionaliteiten en portaal).
Met MijnOverheid en de koplopergemeenten willen we een begin
maken met de invulling van de standaardisering van de interactie­
patronen via portalen vanuit gestandaardiseerde bronnen (data­
modellen) en backoffice-applicaties. Door samen organiseren wordt
kennis en kunde gebundeld voor de standaardisatie van de te
gebruiken tools en technieken voor de backoffice van een
MijnOmgeving, die voor een zo groot mogelijk deel configureerbaar
en eenduidig te ontsluiten is.

Dit voorstel sluit aan op de ontwikkelrichting Interactie uit de GDImeerjarenvisie: een nieuw interactieconcept waarbij gegevens,
informatie, attenderingen en acties met elkaar zijn geïntegreerd.
Realtime inzage en verwerking is mogelijk die via verschillende digitale
kanalen, maar met dezelfde functionele werking aan de gebruiker
kunnen worden aangeboden.
Er wordt rekening gehouden met de autonome positie van de publieke
organisatie en de complexiteit van de dienstverlening waarbij recht
wordt gedaan aan de informatiepositie van de individuele gebruiker.
Deze is gediend met een compleet, actueel, omnichannel inzicht,
ongeacht de organisatie van achterliggende betrokken dienstverleners.
Burgers en ondernemers gaan zo ervaren dat verschillende overheden
en organisaties met een publieke taak steeds meer als één overheid
optreden. Ook omdat hun klantbeleving door UX-design goed wordt
meegenomen in de interfaces van overheids-interactiekanalen.

Gevraagd budget
€ 1.235.000

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 52

Interactie
Type project
Nieuw
Indiener	
Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG)
Domein

Lokale ketenaanpak digitale inclusie

In het kort

Bijdrage meerjarenvisie

De samenleving en de overheid digitaliseren. Elke burger moet in staat
zijn om deel te nemen aan de digitale samenleving en overheid. Ook
degenen die niet over de benodigde apparaten of vaardigheden
beschikken om zelfstandig aansluiting te vinden op de digitale
samenleving of GDI. De overheid én het bedrijfsleven hebben hierin
een gezamenlijke opgave. Dit samenwerkingsproject van de Alliantie
Digitale Samenleving en de VNG beoogt een lokale ketenaanpak
waarbij de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) een spil zijn,
bij in totaal honderd gemeenten over een periode van drie jaar te
realiseren. Daardoor wordt bijgedragen aan digitale inclusie en
verkleining van de digitale kloof.

In de GDI-meerjarenvisie wordt de opgave van een digitaal inclusieve
overheidsdienstverlening genoemd. Een lokale ketenaanpak digitale
inclusie voorziet in het gevraagde digitaal inclusieve alternatief,
waardoor kwalitatief hoogstaande dienstverlening wordt bereikt.

Gevraagd budget
€ 1.435.000

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 53

Domein
Type project
Indiener

Interactie
Nieuw
VNG, IPO, BZK/ICTU

Implementatie SDG fase 2:
procedures en Only Once Technical System (OOTS)
In het kort

Gevraagd budget

De Nederlandse overheden werken aan de implementatie van de
Single Digital Gateway-verordening (SDG). In 2020 is gestart met de
implementatie van Annex I Informeren (deadline december 2022).
Nu komt de deadline van Annex II Procedures en OOTS in het vizier
(december 2023). Met de implementatie daarvan is een begin gemaakt,
maar voorzien wordt dat de implementatie hiervan en met name van
OOTS meer tijd in beslag zal nemen dan beschikbaar is voor de
deadline. De belangrijkste reden hiervoor is de vertraagde beschikbaarstelling van de technische specificaties van OOTS door de Europese
Commissie.

€ 4.861.000

De gezamenlijke aanpak voor de implementatie van Annex I
Informeren van de SDG-verordening is vruchtbaar gebleken. Deze
lijn wordt voortgezet: de drie voorstellen zetten in op een gezamenlijke
aanpak van Procedures en OOTS. Het bNC-SDG vervult daarin een
faciliterende rol. Daarbij wordt gezocht naar optimaal gebruik van
beschikbare GDI-voorzieningen en best practices.

Bijdrage meerjarenvisie
Deze voorstellen passen binnen het domein Interactie (hoofdstuk 3 van
de GDI-meerjarenvisie) en dragen concreet bij aan het mensen centraal
zetten met één overheidsbeleid.
SDG wordt als een van de aandachtsgebieden van de programmeringstafel Interactie genoemd. Het EU-portaal Your Europe is hier onderdeel
van. In de appreciatie op de GDI-meerjarenvisie wordt onder
‘Interactie’ gewezen op de talloze visies op portalen, en het ontbreken
van samenhang en verbinding.

In de uitvoering van de gezamenlijke aanpak zijn de drie voorstellen
vooral aanvullend op elkaar: waar VNG en IPO zich met name richten
op respectievelijk gemeenten en provincies, richten de inspanningen
van BZK (bNC-SDG) zich op de volle breedte van de SDG-implementatie
in Nederland en de relatie tot andere (Europese) dossiers.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 54

Domein
Type project
Indiener

Interactie
Nieuw
RVO

Doelgroepenonderzoek digitaal berichtenverkeer
ondernemers
In het kort

Bijdrage meerjarenvisie

Helder in kaart brengen van de behoefte van ondernemers aan digitaal
berichtenverkeer tussen overheid en ondernemers; welke berichten,
welke media of kanalen? Met deze inzichten willen we het begrip van
gewenste dienstverlening bij ondernemers vergroten en zo meer
richting geven aan de invulling van de GDI voor ondernemers.

De interactie van overheidsdienstverlening vormt een samenhangend
en toegankelijk geheel voor burgers en ondernemers waarin zij hun
weg weten te vinden en die in hun behoeften voorziet. Ze beschikken
over een integraal beeld van hun persoonsgebonden informatie
(grondslagen, berichten, dossiers, etc.) die een rol speelt bij overheidsdienstverlening én die zij zelf kunnen gebruiken in het maatschappelijk
(digitale) verkeer.

Uitgangspunten verder: differentieer de behoefte naar verschillende
typen ondernemers. Ga hierin uit van de klantreis van de ondernemers,
organisatievormen en situaties. Betrek in het onderzoek ook de
behoefte aan overzicht van berichten en interacties. Hoe sluit digitaal
berichtenverkeer het best aan bij de dagelijkse praktijk en het
werkproces van ondernemers?

De overheid weet hen te bereiken, conform de voorkeuren die zij zelf
kunnen aangeven: digitaal of op alternatieve wijze.

Neem wettelijke kaders vanuit WDO, WMEBV, dienstenwet en SDG
hierin mee.

Gevraagd budget
€ 300.000

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 55

Domein
Type project
Indiener

Interactie
Nieuw
Bureau MIDO

Algemeen onderzoeksbudget programmeringstafel
Interactie
In het kort
Nu de overheidsdienstverlening steeds vaker digitaal wordt afgenomen
beschikken de dienstverleners over veel gegevens van inwoners. Deze
persoons-, bedrijfs- en regelingsgegevens zijn voor inwoners te
raadplegen in de MijnOmgevingen van de afzonderlijke dienstverleners. Door deze persoons-, bedrijfs- en regelingsgegevens van
dienstverleners op rijksniveau en de medeoverheden te presenteren in
Mijn<Naam inwoner> ontstaat een integraal overzicht van bij de
dienstverleners bekende en beschikbare gegevens.

Doel
• Verkenning naar het tonen van persoons-, bedrijfsgegevens en
gegevens over aangevraagde diensten in één (digitaal) overzicht
Resultaat
• Integraal overzicht dat dienstverleners inzicht geeft in aangevraagde
en afgenomen diensten bij de eigen organisatie en bij andere
dienstverleners
• Betere en persoonlijke dienstverlening aan burgers en ondernemers

Mijn<Naam inwoner> heeft meerwaarde voor zowel de inwoner als de
dienstverleners. Het geeft de dienstverleners inzicht in de afgenomen
diensten en lopende aanvragen bij andere dienstverleners. Met dit
inzicht kan de inwoner beter ondersteund worden bij vragen over
lopende dienstverlening, bij nieuwe dienstverlening en bij levens- en
bedrijfsgebeurtenissen.
De eerste stap om te komen tot de Mijn<Naam inwoner> is een
verkenning naar hoe de Mijn<Naam inwoner> vormgegeven kan
worden zodat een helder en integraal beeld ontstaat dat werkbaar is
voor inwoners en dienstverleners. Deze verkenning wordt uitgevoerd in
co-creatie met inwoners, dienstverleners, opdrachtnemers en beleid.

Gevraagd budget
€ 200.000

Bijdrage meerjarenvisie
Het domein Interactie i.c.m. Toegang en Gegevensuitwisseling.
Vergroten transparantie van de overheid (over welke gegevens beschikt
de overheid) en bevorderen van de autonomie van de inwoner(s)
(hergebruik van geverifieerde gegevens in het maatschappelijk
(digitaal) verkeer).

In de volgende fase worden de resultaten van de verkenning in
kleinschalige pilots beproefd.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 56

Gegevensuitwisseling
Type project
Nieuw
Indiener	
Vereniging van Nederlandse
Gemeenten
Domein

Uitwerking en borging Digikoppeling voor API’s

In het kort

Bijdrage meerjarenvisie

Een federatief datastelsel gebaseerd op API’s vraagt om vernieuwing
van de standaard Digikoppeling.

Sluit aan op de opgave in het domein Gegevensuitwisseling (hoofdstuk
5 in de meerjarenvisie GDI), meer specifiek de meer technische
aspecten van de volgende punten:

Vanuit de gemeentelijke activiteiten rond de visie Common Ground is
een aantal pijnpunten onderkend bij huidige koppelingen. Binnen de
VNG is gewerkt aan een oplossing voor deze pijnpunten in de vorm van
afspraken en standaarden. Tevens is het besef ontstaan dat deze
afspraken en standaarden niet het taakgebied exclusieve van de VNG
behoren. De financiering wordt gebruikt om de standaarden correct (en
na beoordeling) binnen GDI onder te brengen. De activiteiten die
daarvoor nodig zijn behoeven zelfstandige financiering i.v.m. de
omvang en complexiteit.

Gevraagd budget

• Het technisch kunnen implementeren wat functioneel, juridisch en
beleidsmatig wenselijk is rondom de norm ‘data bij de bron’. Het op
grote schaal toepassen van de op zich bekende technologie vraag om
nieuwe, meer specifieke standaarden, interoperabiliteitsmodellen en
referentie implementaties.
• Invulling geven aan het uitgangspunt ‘federatieve opbouw’, wat o.a.
vraagt om standaarden voor het automatisch leggen van koppelingen, het kunnen delegeren van rechten (autorisaties) en automatiseerbaar beheer van PKIoverheid voor authenticatie.

€ 891.000
• Invulling geven aan het uitgangspunt ‘borgen publieke waarden’ met
de aspecten transparantie, accountability en gegevensbescherming
welke invulling krijgen door standaarden voor audit logging,
verwerkingenlogging en het inzichtelijk maken van datagebruik door
verwerkers namens verwerkingsverantwoordelijken, als onderlegger
voor audits.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 57

Gegevensuitwisseling
Type project
Nieuw
Indiener	
Vereniging van Nederlandse
Gemeenten
Domein

Durf en doe-platform

In het kort

Bijdrage meerjarenvisie

Een platform voor research & development voor gegevensuitwisseling
in een federatief datastelsel in het verlengde van het kennisplatform
API's waarbij de diverse kennispartners expertise inbrengen op het
gebied van ontwikkeling en standaardisatie. Oftewel een plek waar
mensen die nu met ontwikkeling bezig zijn bij diverse organisaties
samen kunnen ontdekken of het werkt vanuit de praktijk en vanuit de
uitvoering. Een tastbare, technische omgeving waar in ontwikkeling
zijnde GDI-standaarden in samenhang kunnen worden beproefd en
verder ontwikkeld.

De uitvoering van de interbestuurlijke datastrategie: doorontwikkeling
van het stelsel van basisregistraties naar een federatief datastelsel. Het
beoogde platform draagt eraan bij dat de strategische beleidsdoelstellingen en bijbehorende uitdagingen in de praktijk worden beproefd en
bevordert de samenwerking om de meerjarenvisie te verwezenlijken.

Gevraagd budget
€ 980.000

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 58

Domein
Type project
Indiener

Gegevensuitwisseling
Nieuw
Bureau MIDO

Algemeen onderzoeksbudget programmeringstafel
Gegevensuitwisseling

In het kort

Gevraagd budget

Het doel van de programmeringstafel Gegevensuitwisseling is te
werken naar een GDI waar afspraken, standaarden en generieke
voorzieningen zijn opgenomen die nodig zijn om verantwoord
datagebruik te faciliteren tussen data-aanbieders en datagebruikers
binnen de overheid en tussen overheid, bedrijfsleven en burgers.

€ 500.000

Binnen de tafel zal een afweging gemaakt worden welke functies
gezamenlijk met afspraken, standaarden en waar nodig met voorzieningen ingevuld moeten worden om de maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Aan de programmeringstafel Gegevensuitwisselingen
zullen de beleidswensen in de vorm van het ‘wat’ geconfronteerd met
de technische mogelijkheden en logische volgorde in de vorm van het
‘hoe’. Hiertoe wil de programmeringstafel Gegevensuitwisseling enkele
onderzoeken uit laten voeren teneinde de kennispositie verder te
versterken. Met de nodige onderzoeken kan een basis worden
gecreëerd om de vervolgacties te kunnen bepalen.

Bijdrage meerjarenvisie
Het domein Gegevensuitwisseling. De informatie die wordt opgedaan
in de onderzoeken, analyses etc., draagt bij aan het bieden van inzicht
en overzicht op de specifieke prioriteiten en biedt de programmeringstafel handvatten om beter te kunnen programmeren en daarmee
invulling te geven aan de realisatie van de GDI-meerjarenvisie.

Deze prioriteiten dienen nog van nadere duiding te worden voorzien.
Denk hierbij aan het in kaart brengen van bepaalde ontwikkelingen, het
ontwikkelen van bepaalde systematiek of nader inkleuring geven van
de ontwikkelingen zodat deze beter bespreekbaar en programmeerbaar worden aan de programmeringstafel.
Bij het benoemen van de onderzoeksvragen zal maximaal gebruik
worden gemaakt van de reeds beschikbare kennis en de lopende
initiatieven die er zijn op deze prioriteiten.
Deze uitvraag dient er dus toe om experts op de diverse prioriteiten te
kunnen raadplegen en in de vorm van onderzoeken, businesscases,
rapportages, analyses enz. hun licht te laten schijnen zodat de programmeringstafel handvatten krijgt om beter te kunnen programmeren.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 59

Domein
Type project
Indiener

Gegevensuitwisseling
Nieuw
BZK, directie Digitale Overheid

Gegevensuitwisseling 2.0

In het kort

Bijdrage meerjarenvisie

Experimenteren met generieke manieren van gegevensuitwisseling
onder regie van de burger op een hoog betrouwbaarheidsniveau
(eIDAS), vooruitlopend op de komst van wallets of regietoepassingen,
hetgeen zal leiden tot afspraken en kaders voor uitwisseling van
gegevens.

Over vijf jaar wil de overheid dat de afspraken, standaarden en
generieke voorzieningen die nodig zijn om verantwoord datagebruik te
faciliteren binnen de overheid en tussen overheid, bedrijfsleven en
burgers in de GDI zijn opgenomen.

Gevraagd budget
€ 1 mln.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 60

Domein
Type project
Indiener

Gegevensuitwisseling
Nieuw
BZK, directie Digitale Samenleving

Doorontwikkeling generieke stelselfuncties
Federatief Datastelsel

In het kort

Gevraagd budget

De GDI ondersteunt momenteel met bestaande standaarden en
voorzieningen een aantal generieke functies binnen het stelsel van
basisregistraties. De belangrijkste doelen zijn efficiëntie en het creëren
van duidelijkheid naar afnemers van gegevens, zodat zij eenduidigheid
en samenhang tussen registraties ervaren en ondersteund worden in
het gebruik van gegevens uit meerdere registraties. De generieke
functies zijn:
1. functies waarmee de gegevens uit het stelsel gebruikt kunnen
worden, in de GDI wordt dit ingevuld met Digilevering en de
standaard Digikoppeling;2

€ 2 mln.

2. functies voor het beheren van de gegevens en de kwaliteit ervan, in
de GDI is dat ingevuld met Digimelding;
3. functies voor het bieden van inzicht in, en overzicht van het stelsel, in
de GDI vormgegeven met de Stelselcatalogus.

Bijdrage meerjarenvisie
Er is sprake van meer gegevensdeling, waarbij afnemende publieke en
private organisaties de gegevens direct bij de ‘bron’ bevragen, hetzij via
een digitale omgeving van burgers en ondernemers zelf, hetzij
rechtstreeks. Daarmee is de overheid een van de vele spelers in een
veel groter netwerk van gegevensuitwisseling. Niet alleen in Nederland
is deze ontwikkeling gaande, ook in Europees verband zien we deze
ontwikkelingen terug, waaronder in de Data Governance-verordening,
de Single Digital Gateway-verordening en de eIDAS-verordening.
Om dit in goede banen te leiden wordt in de meerjarenvisie GDI gepleit
voor een organisatie-overstijgend gegevenslandschap dat ‘(...)
verantwoord datagebruik ten behoeve van nationale en Europese opgaven
mogelijk maakt en dat overheidsorganisaties én private partijen ontzorgt door
verbindingsvraagstukken op te lossen.’

Deze huidige stelselvoorzieningen zullen in het licht van het toekomstbeeld van een federatief datastelsel doorontwikkeld worden naar een
bredere systematiek van afspraken, standaarden en voorzieningen. Om
die ontwikkeling op gang te brengen is in eerste instantie uitzoek- en
ontwikkelwerk nodig om tot de gewenste afspraken en standaarden te
komen en vervolgens ook aanpassingen in de huidige stelselvoorzieningen zodat de huidige bouwstenen aangepast zijn om te kunnen
functioneren in een bredere systematiek van afspraken, standaarden
en voorzieningen. Daarvoor is onder meer expliciete inzet gewenst van
experts op het gebied van afsprakenstelsels bij Logius.

2 Het gaat om de volgende functies: Faciliteren gebruik en aansluiten, Inzage via portaal/viewer/app, Directe bevraging en levering via
systeem-systeem, Levering als zich een mutatie of gebeurtenis voordoet en Notificeren.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 61

Domein
Type project
Indiener

Infrastuctuur
Nieuw
Logius

Doorontwikkeling Diginetwerk 2023

In het kort

Gevraagd budget

In 2020 is een doorontwikkeldocument Diginetwerk opgesteld door
een werkgroep o.l.v. BZK. Dit vormde de basis voor de doorontwikkeling 2021 en verder. Dit voorstel betreft de invulling voor de jaren
2023/2024 en bouwt voort op de jaren 2021/2022.
Om de toegevoegde waarde van Diginetwerk te blijven leveren in een
omgeving waar de techniek zich steeds verder ontwikkelt zijn de
thema’s voor de doorontwikkeling 2023 en verder:
• Verbreding gebruik: zorg voor verbreding van de doelgroep en
daarmee ook toename van het gebruik van Diginetwerk.

€ 300.000

Bijdrage meerjarenvisie
1. Innovatie
2. Klaar voor de toekomst
3. Sluit aan op Modernisering Basisinfrastructuur en hiermee sluit het
de basisinfrastuctuur van Logius aan op die van de gehele overheid.

• Gebruik in kaart: meer inzicht in waar Diginetwerk voor kan worden
gebruikt en hoe het wordt gebruikt.
• Continuïteit en veiligheid: zorg dat Diginetwerk wordt aangepast als
de stand van de technologie daarom vraagt.
• Collectieve aansluiting clouddiensten: hoe meer de informatievoorziening beweegt richting de cloud, hoe meer dataverkeer via
Diginetwerk kan worden afgehandeld naar de cloud. Draagt bij aan
collectieve ontsluiting van de hybride Rijkscloud.
• Vernieuwing: Onderzoek hoe Diginetwerk kan bijdragen aan
collectieve datadeling via dataknooppunten. Daarnaast kunnen
nieuwe technologieën disruptief van aard zijn op de uitgangspunten
van Diginetwerk. Zorg dat we zicht houden op welke technologieën
dat zijn en hoe Diginetwerk daarop moet acteren.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 62

Domein
Type project
Indiener

Infrastuctuur
Nieuw
Bureau MIDO

Algemeen onderzoeksbudget
programmeringstafel Infrastructuur

In het kort

Gevraagd budget

Het domein Infrastructuur ondersteunt de volgende politieke en
maatschappelijke doelstellingen:
• De veilige uitwisseling van persoonsgegevens tussen overheden;
• Het optreden als één overheid door het aanbieden van een integrale
dienstverlening;
• Digitale autonomie en weerbaarheid tegen de machtspositie van
grote tech-ondernemingen.

€ 500.000

Bijdrage meerjarenvisie
Het domein Infrastructuur. De informatie die wordt opgedaan in de
onderzoeken, draagt bij aan het bieden van inzicht en overzicht op de
specifieke prioriteiten en biedt de programmeringstafel handvatten om
beter te kunnen programmeren en daarmee invulling te geven aan de
realisatie van de GDI-meerjarenvisie.

Op 18 mei 2022 heeft de programmeringstafel Infrastructuur gesproken
over de prioriteiten die de tafel gezamenlijk wil stellen. Deze liggen in
het verlengde van de genoemde politieke doelstellingen.
De benoemde prioriteiten zijn:
• Veiligheid in de keten (tussen overheden)
• Cloudtoepassingen
• Open source
• Europese ontwikkelingen (infrastructureel, bouwblokken beleids­
matig en wetgevend)
Deze prioriteiten dienen nog van nadere duiding te worden voorzien.
Denk hierbij aan het in kaart brengen van bepaalde ontwikkelingen, het
ontwikkelen van bepaalde systematiek of nader inkleuring geven van
de ontwikkelingen zodat deze beter bespreekbaar en programmeerbaar worden aan de programmeringstafel.
Bij het benoemen van de onderzoeksvragen zal maximaal gebruik
worden gemaakt van de reeds beschikbare kennis en de lopende
initiatieven die er zijn op deze prioriteiten.
Deze uitvraag dient er dus toe om experts op de diverse prioriteiten te
kunnen raadplegen en in de vorm van onderzoeken, rapportages enz.
hun licht te laten schijnen zodat de programmeringstafel handvatten
krijgt om beter te kunnen programmeren.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 63

Toegang
Type project
Lopend
Opdrachtgever
BZK I&T
Opdrachtnemer
Logius
Fase	
Ontwikkeling
Domein

Inrichting Stelsel Toegang

Aanleiding en doel
Projecthistorie
2022

Afronding verkenning

De novelle voor de Wet digitale overheid (Wdo) is op 7 juni 2022 met
grote meerderheid in de Tweede Kamer aangenomen. Naar verwachting
zal de Eerste Kamer in de tweede helft van 2022 met het wetsvoorstel
instemmen. Inwerkingtreding is voorzien op 1 januari 2023.
De inwerkingtreding van de Wdo maakt dat er een nieuw Stelsel Toegang
wordt ingericht:
• De minister van BZK wordt verantwoordelijk voor het stelsel, kan
zelfstandig sturen en krijgt de bevoegdheid om regels te stellen.
• Voor het burgerdomein worden naast het publieke middel DigiD ook
private middelen toegelaten.
• Voor het bedrijvendomein:
1. gaan publiekrechtelijke regels gelden. De huidige private e-herkenningspartijen moeten formeel worden toegelaten tot het stelsel.
2. kunnen nieuwe private aanbieders worden toegelaten.
3. wordt een publiek middel ontwikkeld om kosteloos te kunnen
inloggen bij de Belastingdienst1.
• Het nieuwe Stelsel Toegang wordt gefaseerd uitgevoerd en in gebruik
genomen.
• De juridische, organisatorische en technische basis van het stelsel zal zo
veel als mogelijk kort na de inwerkingtreding van de wet gereed zijn.
• De aansluiting van alle organisaties met een publieke taak op het nieuwe
stelsel zal naar verwachting op 1 april 2026 volledig afgerond zijn.
• Dan zijn voor burgers en ondernemers de organisaties met een
publieke taak digitaal bereikbaar met alle tot het stelsel toegelaten
publieke en private inlogmiddelen.
Het Stelsel Toegang geeft invulling aan het kabinetsbeleid voor de
vernieuwing en verbetering van de digitale dienstverlening. Het stelsel
geeft zekerheid over veilige en betrouwbare toegang tot dienstverlening door organisaties voor de uitvoering van een publieke taak.

Burgers en ondernemers krijgen op eenvoudige en klantvriendelijke
wijze met meer generieke authenticatiemiddelen toegang tot
overheidsdienstverlening.
Met de Wdo wordt invulling gegeven aan kabinetsbeleid, EU-wet- en
regelgeving en de GDI-meerjarenvisie.
Er wordt een (nieuw) Stelsel Toegang ingericht op basis van de Wdo.
Daarnaast is er een aantal (ondersteunende) functionaliteiten die
gerealiseerd gaan worden. Deze functionaliteiten kunnen betrekking
hebben op inrichting, onderzoek, (door)ontwikkeling en realisatie. Het
gaat om de volgende activiteiten:
• inrichten en operationaliseren serviceorganisatie Toegang
• inrichting B&E van de randvoorwaardelijke voorzieningen Stelsel Toegang
• ontwikkelen digitaal toegang verlenen restgroepen
• onderzoeken doorlooptijd realisatie van een nieuw koppelvlak met DigiD
• realisatie eNIK PIN Reset
• PoC vereenvoudigde aansluiting dienstverleners en
authenticatiediensten
• optimaliseren aansluitproces dienstverleners
• vooronderzoek implementatie DigiD balieondersteuning
• voorkoming van fraude en misbruik
• eH-leveranciers aansluiten op gebruik DigiD
• realiseren activeren eH-inlogmiddel via BSNk (2024)

Planning
2022
2023		
2024
2025
2026

Verkenning
Realisatie
Realisatie en aansluiting overheidspartijen
Alle overheidspartijen aangesloten

1 Betreft de uitvoering van de Motie van der Molen
Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 64

Domein
Type project
Opdrachtgever
Opdrachtnemer

Fase

Toegang
Lopend
BZK I&T
Programma EDI (ICTU, Logius, RviG,
Agentschap Telecom, RDW +
externen consortium)
Voorbereiding, ontwikkeling

Projecthistorie
2022

Start programma

2021

(Politieke) voorbereiding en besluitvorming

Elektronische digitale identiteit en e-wallet

Aanleiding en doel

Betrokken partijen

De staatssecretaris heeft de ambitie uitgesproken om in het kader van
de herziening eIDAS in 2025 een raamwerk voor e-wallets beschikbaar
te hebben voor de elektronische digitale identiteit. Met dit raamwerk
kunnen ingezeten in Nederland met onze nationale EDI-wallet digitaal
zichzelf identificeren, een elektronische handtekening zetten en zelf
gegevens en documenten delen in het publieke en het private domein.
Het verlaagt de administratieve lasten voor burgers en ondernemers.
De wallet is zowel online als offline te gebruiken en geeft de burger en
ondernemer de regie op het delen van gegevens met publieke en
private organisaties.

BZK is de opdrachtgever
ICTU, Logius, RviG, Agentschap Telecom, RDW + externen consortium

Gevraagd budget
Het benodigde budget voor 2023 bedraagt € 15.517.856,Vernieuwingsbudget

Achtergrondinformatie
Projectinformatie
Website

Planning
2023

Inrichting programma en deelprojecten
Eerste vorm van open source voorbeeldwallet beschikbaar
Start pilots
Deelname aan Large Scale EU Pilot
2024 Alle Nederlandse overheidsbronnen ontsloten aan wallet
2025 Wallet werkend beschikbaar voor alle Nederlanders

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 65

Toegang
Type project
Lopend
Opdrachtgever
BZK I&T
Opdrachtnemer	
Raad voor de rechtspraak, CJIB,
Logius
Fase
Ontwikkeling
Domein

Projecthistorie
2022
2017

Start programma machtigen

Vertegenwoordigen - Ontsluiting van informatie
over wettelijke vertegenwoordiging
(curatele, bewind, mentorschap, ouderlijk gezag)
Aanleiding en doel

Planning

Burgers kunnen veilig en betrouwbaar inloggen bij de overheid. Burgers
die op basis van wet- en regelgeving niet zelf mogen handelen worden
ondersteund met functionaliteiten die wettelijke vertegenwoordiging
mogelijk maakt. Digitalisering biedt kansen waarin inclusie – iedereen
moet mee kunnen doen – belangrijk is. Digitale processen voor
vertegenwoordiging geven hier invulling aan.

2022 Start realisatie
2023		 Afronding realisatie

Wettelijke vertegenwoordiging (ouderlijk gezag, bewindvoering,
curatele) is geregistreerd in een overheidsregister.
Het doel van dit project is het digitaal ontsluiten van de registers met
een generieke toepassing om zo realtime inzicht te krijgen in de relaties
van vertegenwoordiging. Wettelijk vertegenwoordigers kunnen dan
namens degene die ze vertegenwoordigen digitaal diensten afnemen
bij de overheid.

Betrokken partijen
• BZK is de opdrachtgever
• Raad voor de rechtspraak, CJIB en Logius realiseren de benodigde
functionaliteiten in afstemming met BD, VNG, J&V, VWS, RvIG
• Dienstverleners met een publieke taak zijn verantwoordelijk om
tijdig aan te sluiten.

Gevraagd budget
Het benodigde budget voor 2023 bedraagt € 5 mln.

Achtergrondinformatie
Projectinformatie
Website

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 66

Interactie
Type project
Lopend
Opdrachtgever
BZK/DS
Opdrachtnemer
Logius
Fase	
Realisatie
Domein

Projecthistorie
2023	Migraties dienstaanbieders, livegang FBS
2022	Livegang launching customer eerste generieke
service: bekendmakingen

FBS: Federatief Berichten Stelsel

Opgave (aanleiding en doel)

Hoe is het nu?

FBS is een stelsel waarbij gebruik wordt gemaakt van een aantal
generieke services, eigen berichtenmagazijnen van de aangesloten
organisaties en één centrale voorziening, de Berichtenbox voor Burgers
en Ondernemers (BBO). Het initiatief voor deze nieuwe opzet komt van
dienstaanbieders zelf. Logius realiseert samen met hen deze innovatie.
De overgang naar het nieuwe federatieve stelsel gebeurt terwijl de
winkel gewoon openblijft: de continuïteit van dienstverlening aan
burgers en ondernemers staat bovenaan.

Als een dienstaanbieder een formeel bericht wil verzenden naar een
burger, kan dat nu via MijnOverheid/Berichtenbox. Hiervoor slaat Logius
een kopie van dat bericht op. Deze dienstverlening van Logius wordt als
duur ervaren, waardoor gebruik van MijnOverheid/Berichtenbox zich
niet verder uitbreidt.

2020 	Visie voor berichtenverkeer MijnOverheid
(gegevens) en Berichtenbox

2019 	Alleen uitvoering ‘no-reget’-acties t.b.v. migratie
Berichtenbox i.v.m. bestuurlijke herijking FBS

2018 	Globaal ontwerp en aanpak voor FBS
2016	Beslisnota voor vernieuwing berichtenvoorziening (Digicommissaris & Ministerraad). Basis voor
opdracht tot migratie van de Berichtenbox naar
Logius, vooronderzoek Federatief
Berichtenverkeer en overheidsbrede
interactiestrategie

Ontwikkelingen
FBS vervangt ook het huidige GLOBE, het oude berichtenmagazijn van
MijnOverheid/Berichtenbox. De overgang naar BBO is noodzakelijk
door aflopende contracten met de huidige leverancier. In de toekomst
staan berichten in een eigen magazijn of het nieuwe gedeelde centraal
berichtenmagazijn (BBO) van Logius. Zo is geen sprake meer van
dubbele opslag van berichten. Met FBS geven burgers of ondernemers
zelf aan hoe zij door de overheid benaderd willen worden. Daarbij is
FBS ‘ID-neutraal’, wat wil zeggen dat het stelsel op de toekomst is
voorbereid: zowel berichten op basis van BSN, RSIN en KVK-nummer of
andere nieuwe nummers kunnen worden verwerkt.

De voordelen op een rij
• Toekomstvast: past in de overheidsdoelstelling van papier naar digitaal.
• Efficiënt: één bericht op één plek, geen dubbele opslag.
• Keuzemogelijkheid voor burgers: zij kiezen het communicatiekanaal
voor hun berichten.
• Herbruikbaarheid: de generieke services, gebouwd volgens de
nieuwste microservicetechnologieën, zijn breder inzetbaar binnen de
overheid en op termijn ook daarbuiten.

Opbouw oplossing
• Interactielaag: manier waarop er met de burger/ondernemer
gecommuniceerd wordt.
• Generieke services: de kern van FBS wordt gevormd door een aantal
generieke services. Deze bieden de benodigde functionaliteiten voor
berichtenverkeer. U kunt gebruikmaken van één of meerdere services.
• Berichtenmagazijnen: van de aangesloten organisatie of de centrale BBO.
• Afsprakenstelsel: set aan afspraken hoe we met elkaar samenwerken
in dit stelsel.

Hoe gaat het straks?
Aangesloten organisaties verzenden niet langer berichten via de
MijnOverheid/Berichtenbox, maar maken hun eigen archief toegankelijk voor
de burger. Als er een nieuw bericht is attenderen zij de burger daarover door
het bericht aan te melden in het stelsel. Het bericht wordt dan opgenomen in
de berichtenlijst en de burger (of ondernemer) krijgt via de notificatieservice
een melding (op het door hemzelf gekozen communicatiekanaal) dat er een
bericht voor hem is. Hij krijgt via FBS direct toegang tot het bericht in het
archief van de dienstaanbieder. Als de dienstaanbieder het archief niet kan of
wil openstellen is er de BBO: Berichtenbox voor Burgers en Ondernemers.

Gevraagd budget
Totaal begroot budget: € 38 mln.2022: € 10,5 mln., 2023: € 10 mln.
(Vernieuwingsbudget)

Voor wie
Het Federatief Berichten Stelsel is straks te gebruiken door alle huidige
klanten van MijnOverheid/Berichtenbox én organisaties die op dit moment
de stap naar MijnOverheid/Berichtenbox nog niet hebben genomen.

Achtergrondinformatie
Projectinformatie: Nee
Website: www.logius.nl/diensten/federatief-berichten-stelsel
Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 67

Domein
Type project
Opdrachtgever
Opdrachtnemer
Fase

Interactie
Lopend
BZK/DS
Logius en mogelijke andere partners
Onderzoek/Realisatie/
Implementatie

Doorontwikkeling MijnOverheid

Opgave (aanleiding en doel)
Projecthistorie
2023

Uitbreiding doelgroep en overgang naar
2-factor-authenticatie

2022

MijnOverheid heeft op dit moment bijna 9,5
miljoen gebruikers, de Berichtenbox-app heeft
ruim 5 miljoen gebruikers, de MijnGegevens-app
heeft ca. 100.000 gebruikers

2022

Lancering MijnGegevens-app

2018

Lancering Berichtenbox-app

2008

Start MijnOverheid als Berichtenbox voor
burgers, in de tijd verder aangevuld met inzage
persoonlijke relevante gegevens m.b.t. dienstverlening van de overheid

In de toekomst willen we dat er meer dienstaanbieders zijn aangesloten (van ca. 450 naar >1000), dat er meer persoonlijke relevante
gegevens beschikbaar zullen zijn, ook gedacht vanuit levensgebeurtenissen, en dat burgers meer regie kunnen nemen om op basis
van ‘user consent’ persoonlijke gegevens te delen of juist niet te delen
met partijen die zij hierover willen informeren.

Opgave (aanleiding en doel)
Dit project is een vervolg op het project ‘Doorontwikkeling
MijnOverheid 2020-2022’. Ideeën die in dat project zijn verkend of
opgestart, kunnen met dit voorstel geëffectueerd gaan worden.
Daarnaast zijn er ook nieuwe updates en projecten die uitgevoerd
dienen te worden.
Daarnaast zijn er verschillende politieke toezeggingen en wetswijzigingen zoals:

De voordelen op een rij
• gevolgen wetswijziging MEBV
• kamerbrief Regie op Gegevens
• ondersteunend aan diverse toezeggingen en wetstrajecten,
bijvoorbeeld ‘tonen energielabel huurwoning’.

Doorontwikkeling van MijnOverheid 2023-2024 draagt bij aan een
open digitale overheid die werkt voor de burger. We zorgen ervoor dat
MijnOverheid een aantrekkelijk centraal digitaal platform voor de
interactie tussen burger en overheid blijft, middels:

Ontwikkelingen

•
•
•
•

MijnOverheid is reeds een breed ingeburgerd platform dat burgers
helpt om overzicht te hebben bij het zakendoen met de overheid. Het is
zaak dat MijnOverheid doorontwikkeld wordt, zoals dit ook afgelopen
jaren en het lopende jaar plaatsvindt, opdat de voorziening blijft
aansluiten en mogelijk beter aansluit bij de gebruikersbehoeften en
daarmee aantrekkelijk en gebruikersvriendelijk blijft voor zowel de
jongere ‘digital native’ als de meer traditionele digitale gebruikers én
opdat nog meer dienstaanbieders het platform inzetten bij het
bereiken van hun doelgroep.

aantrekkelijk aanbod en breder gebruik
voldoen aan wetgeving
faciliteren van andere trajecten
ontwikkelen van nieuwe concepten die beter aansluiten op
behoeften en routines van burgers.

Voor wie
Burgers zullen merken dat onze dienstverlening overzichtelijker en
begrijpelijker wordt. Dienstaanbieders zullen beter gebruik kunnen
maken van MijnOverheid en de apps.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 68

Interactie
Type project
Lopend
Opdrachtgever
BZK/DS
Opdrachtnemer
Logius en mogelijke andere partners
Fase	
Onderzoek/Realisatie/
Implementatie
Domein

Doorontwikkeling MijnOverheid
(vervolg)

Hoe is het nu?
Op dit moment is MijnOverheid nog functioneel ingericht, dit is niet
altijd begrijpelijk voor burgers. Ook ontbreken er nog veel relevante
persoonsgebonden gegevens en dient Regie op Gegevens in de huidige
pilots verder ontwikkeld te worden en nieuwe pilots toegevoegd te
worden.

• hun nieuwe generieke functionaliteit geïntegreerd in MijnOverheid ten
behoeve van Regie op Gegevens, basisregistraties, berichtenverkeer,
lopende zaken en digitale identiteit.

Gevraagd budget
Budget voor 2023: € 4 mln.

Opbouw oplossing

Achtergrondinformatie

Doorontwikkeling MijnOverheid draagt bij aan:
• meer gebruik van de generieke voorziening
• groter bereik voor dienstaanbieders
• bieden van een aantrekkelijk platform voor gerelateerde trajecten
zoals Regie op Gegevens, Digital Identity en Single Digital Gateway.
Hoe gaat het straks?

Doorontwikkeling MijnOverheid 2023-2024 (doorloper) heeft
betrekking op MijnOverheid: een generieke voorziening voor overheidsdienstverlening, onderdeel van de GDI, en sluit aan op de GDImeerjarenvisie, o.a. onderdeel 6.1 ‘Uitgangspunten en beleids­kader
interactie’: Informatiepositie burger verbeteren en Regie op Gegevens.

Burgers:
Het doorontwikkelen van MijnOverheid helpt om de dienstverlening
van de overheid verder te verbeteren, waarbij er vooral aandacht zal
zijn voor overzichtelijkheid en begrijpelijkheid. Ook proberen we
burgers zoveel mogelijk te ontzorgen, bv. het op één plek kunnen
vinden van alle berichten die overheidsorganisaties je sturen en alle
relevante persoonlijke gegevens m.b.t. overheidsorganisaties. Voor
burgers die moeite hebben met het feit dat het aanbod digitaal is,
zullen we gepaste ondersteuning bieden.
Dienstaanbieders:
• een groter en effectiever digitaal bereik van hun doelgroep
• een digitaal platform dat zich mee-ontwikkelt met actuele behoefte
en noodzaak, zoals: verhoogd inlogniveau, uitbreiding doelgroep,
mogelijkheid voor machtigen/wettelijke vertegenwoordiging,
doelgroep bereikbaar via mobiele kanaal, meertaligheid en
zoekfunctie

MijnOverheid is een generieke voorziening die onderdeel uitmaakt van
de klantreis van de diverse dienstaanbieders (gemeenten, ZBO’s,
publieke taken) en de beheerders van basisregistraties (o.a. BRP).

Er is een relatie met:
• h
 et traject Regie op Gegevens
• het domein Gegevens, m.n. inzage en correctie
• het domein Toegang, waaronder machtigen, e-wallet en
Digital Identity
• voorstel van VNG ‘Publieke dienstverlening standaardisatie
overheidsportalen’
Website: MijnOverheid
Apps: Berichtenbox en MijnGegevens.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 69

Domein
Type project
Opdrachtgever
Opdrachtnemer
Fase

Interactie
Lopend
BZK/DS
Nationale Portalen, VNG, IPO, UvW
Implementatie

Implementatie Single Digital Gateway

Opgave (aanleiding en doel)
Projecthistorie
2023

Bepaalde procedures moeten online kunnen
worden doorlopen; in specifieke gevallen en op
verzoek van de gebruiker met uitwisseling van
gegevens via het Once Only-principe

2022

Webpagina’s over producten en procedures van
gemeenten, provincies en waterschappen
moeten voldoen aan eisen SDG-verordening en
zijn aangemeld bij Your Europe

2020

2018

Webpagina’s over producten en procedures van
centrale overheidsorganisaties moeten voldoen
aan eisen SDG-verordening en zijn aangemeld bij
Your Europe
Het Europees Parlement neemt de Single Digital
Gateway-verordening aan

De Single Digital Gateway (SDG) geeft burgers en ondernemers
makkelijk toegang tot digitale overheidsdienstverlening in de Europese
Unie. Dat gebeurt met het portaal (gateway) Your Europe. Deze
centrale toegangspoort verwijst gebruikers door naar de juiste websites
in de verschillende lidstaten. Via Your Europe kunnen burgers en
ondernemers op een eenvoudige manier betrouwbare informatie
vinden over overheidsdiensten, -producten en -procedures in Europa.
Sommige procedures kunnen ze bovendien online doorlopen.

Ontwikkelingen
De SDG-verordening is rechtstreeks werkend; overheidsorganisaties in
Nederland zijn in beginsel zelf verantwoordelijk voor de implementatie.
Verschillende organisaties werken intensief samen voor de implementatie: bevoegde instanties, de nationale portalen (rijksoverheid.nl en
kvk.ondernemersplein.nl) en de koepels van decentrale overheden.
Inmiddels zijn flinke stappen gezet voor ‘Informeren’, het eerste
onderdeel van de verordening. Nu start de implementatie van het
tweede onderdeel, ‘Procedures’. In juni 2022 is de Implementing
Act OOP aangenomen, waardoor kan worden begonnen met OOTS:
het technisch systeem waarmee bewijzen online kunnen worden
uitgewisseld.

Voor wie
Burgers en ondernemers hebben dankzij de SDG makkelijk toegang
tot online dienstverlening van overheidsorganisaties. Dit geldt voor
burgers en ondernemers uit andere lidstaten die naar Nederland
komen, maar ook voor Nederlandse gebruikers die zaken willen doen
met overheidsorganisaties in andere lidstaten.

De voordelen op een rij
• Toegankelijke en grensoverschrijdende overheidsdienstverlening
draagt bij aan het verbeteren van de werking van de interne
Europese markt. Dit is ook goed voor de Nederlandse economie.
• Your Europe is een vindplaats voor overheidsinformatie, maar ook
een keurmerk: gebruikers weten zeker dat het om betrouwbare
informatie gaat.

Hoe is het nu?
Wie nu iets wil regelen met een overheidsorganisatie in een andere
lidstaat moet meestal veel uitzoeken, loopt tegen beperkingen aan en
kan niet alles online regelen. Informatie is vaak niet beschikbaar in
het Engels. Ook is het vrijwel niet mogelijk om online procedures te
doorlopen.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 70

Domein
Type project
Opdrachtgever
Opdrachtnemer
Fase

Interactie
Lopend
BZK/DS
Nationale Portalen, VNG, IPO, UvW
Implementatie

Implementatie Single Digital Gateway
(vervolg)

Opbouw oplossing

Gevraagd budget

De SDG-verordening bestaat uit drie onderdelen:
1. Informeren
2. Procedures
3. Hulp en ondersteuning bij het vinden van informatie of doorlopen
van procedures

Totaal begroot: € 13,2 mln.
2022: € 3 mln.
2023: € 3 mln.; € 1,5 mln. WaU-gelden; € 5,7 mln.

Daarbij geldt voor sommige procedures het Once Only-principe:
burgers en ondernemers krijgen het recht overheden toestemming
te geven onderling digitaal relevante bewijsstukken uit te wisselen.
Een gebruiker hoeft dat bewijs maar één keer aan te dragen.

Achtergrondinformatie
De implementatie van de SDG-verordening in Nederland wordt
gecoördineerd en gefaciliteerd door het ministerie van BZK. De
verordening stelt dat er een Nationaal Coördinator (NC) moet zijn.
Deze wordt ondersteund door een bureau: het bNC-SDG.
Bron: sdg.pleio.nl.

Hoe gaat het straks?
• E ind 2023 hebben inwoners van de EU makkelijk en grensover­
schrijdend toegang tot informatie en procedures van
overheidsorganisaties.
• De implementatie van de SDG sluit aan bij de plannen van de
Europese Commissie voor digitale transformatie: Digital Compass.
• In Nederland sluit de implementatie aan bij de ontwikkeling
‘1 overheid, 1 loket’.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 71

Domein
Type project
Opdrachtgever
Opdrachtnemer
Fase

Gegevensuitwisseling
Lopend
BZK/DS
Logius
Implementatie

Herbouw Digipoort

Aanleiding en doel

Gevraagd budget

Digipoort is de ICT-centrale waar berichtenverkeer voor de overheid
afgehandeld wordt. Digipoort werkt als een elektronisch postkantoor.
Digipoort ontvangt het bericht, controleert het bericht op een aantal
eisen, en bevestigt desgewenst namens de organisatie de ontvangst
van het bericht. Logius zorgt voor de beschikbaarheid, juiste werking,
continuïteit en beveiliging van Digipoort. We beheren zowel de
infrastructuur van Digipoort als de standaarden.

Begroot: begroot € 28 mln.
Herkomst financiering: Vernieuwingsbudget, generieke financiering
GDI (vanaf 2023)

Logius is in 2018 gestart met een project om haar berichtenverkeerdienstverlening, beter bekend als Digipoort procesinfrastructuur, te
continueren met vernieuwende technologieën. Vervolgens is er een
BIT-toets geweest en is het traject in doorlooptijd aanzienlijk gewijzigd.
De gunning van de NOK is in sept 2021 afgerond, waarna met de
gegunde leverancier Capgemini is begonnen met de voorbereiding op
de daadwerkelijke herbouw.

Naam		

Herbouw Digipoort

Indiener

BZK, directie digitale samenleving

Dit voorstel is al in 2019 ingediend als meerjarig IP-voorstel. De
werkzaamheden zijn in 2019 gestart, met toenmalige financiering
vanuit BZK. De IP-aanvraag voor de Herbouw Digipoort (inclusief
voorbereidingen van de aanbesteding) is door het ICM goedgekeurd
voor 2020, 2021 en 2022.

Planning
Eind 2025

Afronding

Betrokken partijen
Wie werkt met wie samen: Logius met BZK/DS en de afnemers van
Digipoort (tweewekelijks medewerkersoverleg, Stuurgroep herbouw
Digipoort)

Achtergrondinformatie
Projectinformatie
Website: rapportage grote ICT-projecten

Gevraagd budget € 10 mln.
1.	Als gewenste outcome van het domein
Bijdrage
meerjarenvisie 		Gegevensuitwisseling is benoemd: ‘Over vijf jaar
zijn de afspraken, standaarden en generieke
voorzieningen die nodig zijn om verantwoord
datagebruik te faciliteren tussen data-aanbieders
en datagebruikers binnen de overheid en tussen
overheid, bedrijfsleven en burgers in de GDI
opgenomen. De GDI ontzorgt partijen op
verbindingsvraagstukken door middel van een
aantal generieke systeemfuncties.’
				
2.	De Herbouw Digipoort past binnen het uitgangspunt ‘System to system gegevensuitwisseling’.
				
3.	De Herbouw Digipoort wordt genoemd als een
van de concrete acties voor de doorontwikkeling
van het domein Gegevensuitwisseling in de
komende jaren.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 72

Domein

Type project
Indiener

Generieke en/of overkoepelende
vernieuwingsvoorstellen
Lopend
Bureau MIDO

Versterking architectuurfunctie in de GDI

In het kort

Gevraagd budget

Om de digitale overheid te laten werken zijn er generieke bouwstenen,
standaarden en afsprakenstelsels (GDI). Er is tevens een sturingsmodel
(MIDO) waarin alle publieke organisaties met elkaar samenwerken.

€ 725.000

Om de GDI, de implementatie en het gebruik ervan te laten slagen is er
een verbindende architectuur nodig. Onderdelen hiervan zijn er al,
mede aangestuurd door de Architectuurraad, maar een aantal
onderdelen moet nog uitgewerkt of verdiept worden. Ten eerste is het
nodig om op communicatiegebied nog beter de vertaalslag te maken
van architectuur naar de GDI en vice versa. Waarom hebben we het
werken onder architectuur nodig en waartoe draagt het bij? Om deze
brug op bestuurlijk, strategisch en operationeel niveau te slaan is extra
communicatie nodig. Communicatie die aansluit bij de doelgroep, in de
vorm van visuals en in andere communicatieve uitingen is nodig.

Bijdrage meerjarenvisie
Sluit aan op alle onderdelen. Werken onder architectuur is een van
de noodzakelijke kaders waarlangs wordt gewerkt.

Ten tweede is er een inhaalslag te maken bij het opleveren van
basis-architectuurdocumenten zoals beschrijvingen van GDIdomeinen, totaaloverzichten en specifieke uitwerkingen voor
onderdelen van domeinen. Het blijkt lastig om voortgang te boeken op
basis van architectuurcapaciteit vanuit de bij de GDI betrokken
organisaties. Er is voldoende capaciteit voor begeleiding en review
maar capaciteit voor uitwerking van de GDI-architectuur is onvoldoende aanwezig. Extra capaciteit biedt de mogelijkheid hier wel in te
voorzien.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 73

Domein	
Generieke en/of overkoepelende

Type project
Indiener

vernieuwingsvoorstellen
Lopend
Ministerie van Binnenlandse Zaken

Innovatiebudget GDI

In het kort
Het Innovatiebudget is een gevalideerd innovatie-instrument van het
ministerie van Binnenlandse Zaken om bottom-up innovatie voor de
digitale overheid richting te geven en te stimuleren. Het is specifiek
ingericht om kleinschalige pilots/PoC’s met een overheidsbrede impact
te stimuleren om in samenhang bij te dragen aan ontwikkeldoelstellingen van de digitale overheid. Kernelementen van de
Innovatiebudgetmethode zijn:
• vanaf de start samen ontwikkelen met meerdere
overheidsorganisaties;
• innoveren met eigen geld middels cofinanciering;
• korte innovatiecycli om de oplossing te bewijzen (1 jaar);
• evenementen/community-activiteiten om de projecten te faciliteren
of ondersteunen.
Samengenomen leidt dit tot een innovatiepad waar alle overheidsorganisaties op kunnen aansluiten om met de beste ideeën en innovatieprojecten bij te dragen aan doelstellingen voor de digitale overheid.
Voorbeelden van projecten die al het innovatiebudget hebben
doorlopen zijn het Algoritme Register, NL Design Systems, Opschalen
Waardepapieren en Virtuele Assistent GEM.

Het ondersteunen van het innovatiebudget vanuit het vernieuwingsbudget heeft hoofdzakelijk de volgende toegevoegde waarde voor de
MIDO/GDI:
• E en innovatiepad voor de GDI specifiek gericht op kleinschalige
innovatieprojecten vroeg in de ontwikkelfase.
• N
 ieuwe invalshoeken en oplossingen voor de GDI met een hoog
innovatiekarakter.
• B
 ottom-up innovatiecapaciteit van uitvoeringsorganisaties/gemeentes/
agentschappen etc. ingezet voor en in samenhang gebracht met
doelstellingen van de GDI-meerjarenvisie.
• E en ‘feedbackloop’ tussen beleid en uitvoering door kennisdeling
middels lopende projecten tussen beleid en uitvoering.
• De aansluiting van het innovatiebudget op de GDI zal geborgd worden
door MIDO-leden te betrekken bij het selectieproces van de projecten,
de selectiekaders van het innovatiebudget vast te stellen op basis van
de GDI-meerjarenvisie en succesvol verlopen projecten voor vervolgvragen op de MIDO-tafels te presenteren, zodat op aansluiting en
samenhang kan worden gestuurd.
Het innovatiebudget is reeds gefinancierd geweest vanuit het ‘oude’ IP
onder de ICM om kleinschalige pilots/PoC’s te ondersteunen. Bij
externe en interne evaluatie zijn de hierbij geboekte resultaten positief
bevonden.

Gevraagd budget
€ 3 mln.

Bijdrage meerjarenvisie
Het voorstel zal de meerjarenvisie van de GDI als kader gebruiken voor de
uitvraag van projectvoorstellen bij de verschillende overheidspartijen.
Vervolgens krijgen deze projecten een jaar ontwikkeltijd, waarna een
selectie van (succesvolle) projecten wordt gepresenteerd op de MIDOtafels voor vervolgvragen en mogelijke voortzetting van deze projecten.

Bijlage | programma's en projecten GDI Programmeringsplan 2023 | 74