Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

30 846

Evaluatie Vreemdelingenwet 2000

Nr. 18

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR IMMIGRATIE, INTEGRATIE EN
ASIEL
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 oktober 2012
Zieke uitgeprocedeerde asielzoekers kunnen sinds 1 januari 2010 opvang
krijgen tijdens de medische procedure in afwachting van een beslissing.
Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de motie Spekman c.s.1. Om het
risico van onterechte medische (vervolg)aanvragen – louter om opvang te
krijgen – te voorkomen, heeft uw Kamer in de motie uitgesproken dat met
een actueel en volledig medisch dossier en een toestemmingsverklaring
van de vreemdeling een filter kan worden gecreëerd. Bij brief van
7 december 20092 heeft de toenmalige staatssecretaris van Justitie
aangegeven hoe zij uitvoering wilde geven aan de motie. Op 3 februari
20113 heb ik uw Kamer geïnformeerd dat de werkwijze is opgenomen in
de reguliere werkprocessen van de uitvoeringsorganisaties.
In de praktijk blijkt een groot deel van de aangeleverde dossiers niet
compleet te zijn, zoals ik ook in antwoord op Kamervragen van de leden
Spekman (PvdA) en Voordewind (CU) heb aangegeven4. Ik heb daarom
uw Kamer toegezegd dat ik zou nagaan hoe het aantal incomplete
dossiers kan worden gereduceerd, bijvoorbeeld door een betere informatievoorziening5. Met deze brief kom ik hieraan tegemoet.
Werkwijze

1

Kamerstukken II, 2008/09, 30 846, nr. 4
Kamerstukken II, 2009/10, 30 846, nr. 16
3
Kamerstukken II, 2010/11, 30 846, nr. 17
4
Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012,
Aanhangsel 1504
5
Begrotingsbehandeling Immigratie en Asiel
op 17 november 2011, Algemeen Overleg
opvang en terugkeer op 21 maart 2012 en
dertigledendebat over psychische problematiek en de toename van suïcidepogingen bij
vreemdelingen op 10 oktober 2012.
2

kst-30846-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

De afgesproken werkwijze is dat vreemdelingen die opvang willen tijdens
de medische procedure, telefonisch contact opnemen met de Immigratieen Naturalisatiedienst (IND). Als zij binnen de doelgroep vallen, dat wil
zeggen als zij uitgeprocedeerd asielzoeker zijn, krijgen zij een informatiepakket toegestuurd met uitgebreide instructies en een toelichting op de
gegevens die aangeleverd moeten worden. Ook is beschreven op welke
wijze de gegevens aangeleverd moeten worden. Er wordt gevraagd de
volgende gegevens te overleggen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 846, nr. 18

1

–

–

–

–

een volledig ingevulde en ondertekende toestemmingsverklaring.
Hiermee geeft de vreemdeling toestemming dat het Bureau Medische
Advisering (BMA) medische gegevens mag inzien ten behoeve van
advies;
een medische verklaring van de behandelend arts of specialist die is
geregistreerd in het register van Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG) of in het register van het Nederlands Instituut van
Psychologen (NIP). Hiermee verklaart de behandelaar dat de vreemdeling op het moment van ondertekenen daadwerkelijk medische
klachten heeft, onder behandeling is en wat de aard van de medische
klachten is. Deze verklaring moet recent zijn, dat wil zeggen niet ouder
dan één maand, om de actualiteit van het BMA-advies te waarborgen;
medisch relevante gegevens, dat wil zeggen meer gedetailleerde
informatie over de actuele door de behandelaar geconstateerde
klachten en diagnose, de medische voorgeschiedenis, de aard van de
ingezette of in te zetten behandeling, de voorgeschreven medicatie
(indien van toepassing), het beloop van de behandeling en de te
verwachten duur van de behandeling. Op basis van deze informatie
brengt BMA advies uit;
een paspoort dan wel documenten waarmee de nationaliteit kan
worden aangetoond. Dit is nodig omdat anders niet onderzocht kan
worden of de benodigde medische behandeling beschikbaar is in het
land van herkomst.

Incomplete dossiers en inventarisatie
Tussen 1 januari 2010 en 30 juni 2012 heeft de IND 490 dossiers
ontvangen van vreemdelingen die opvang in het kader van de motie
wilden. Daarvan waren 320 dossiers (65%) niet compleet. Voor het
grootste deel (45%-punt) bleek dat de vreemdeling geen toestemmingsverklaring had ingeleverd, de toestemmingsverklaring niet volledig had
ingevuld of geen paspoort had en de nationaliteit niet op een andere wijze
kon aantonen. Voor het andere deel (20%-punt) kwam het doordat de
medische gegevens van de medische behandelaars niet volledig waren.
In het geval dat BMA constateert dat de medisch relevante gegevens niet
compleet zijn, geeft BMA aan de IND door welke informatie ontbreekt. De
IND geeft dit vervolgens door aan de vreemdeling. De vreemdeling kan er
voor kiezen de aanvraag op een later moment in te dienen als de
gegevens wel compleet zijn (met recht op opvang) of de aanvraag
desondanks direct in te dienen, zonder recht op opvang. Vervolgens
completeert BMA de benodigde informatie.
Ik heb geïnventariseerd welke knelpunten het hoge percentage incomplete
medische dossiers veroorzaken. Ik heb dit gedaan door informatie over en
ervaringen met de werkwijze van de uitvoering van de motie in te winnen
bij het BMA, VluchtelingenWerk Nederland (VWN), de Koninklijke
Nederlandsche Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst (KNMG) en
Pharos.
Uit deze inventarisatie blijkt dat het grootste deel van de knelpunten ziet
op informatievoorziening. Hierbij was opvallend dat in een aantal gevallen
advocaten de informatiebrief voor de medische behandelaar uit het
informatiepakket hadden gehaald en daarvoor in de plaats zelf een brief
invoegden met niet ter zake doende vragen aan de behandelaar, bijvoorbeeld de vraag welk effect terugkeer naar het land van herkomst heeft op
de vreemdeling. Het BMA krijgt vervolgens niet alle medische informatie
die nodig is om een medisch advies op te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 846, nr. 18

2

Voor zover het gaat om de informatievoorziening beschrijf ik in deze brief
welke verbeteringen zijn of worden aangebracht. Een ander deel van de
knelpunten is beleidsmatig van aard en zit besloten in de motie zoals door
uw Kamer is aangenomen. Voor deze punten stel ik geen wijzigingen voor.
Ik leg in deze brief uit waarom.
Optimaliseren van de informatievoorziening
Waar het de verantwoordelijkheid is van de vreemdeling om de informatie
die nodig is voor een beslissing tijdig en volledig aan te leveren, moet de
overheid zorgen voor een optimale informatievoorziening over hoe te
handelen. Ik vind het belangrijk dat alle betrokkenen (advocaten,
vreemdelingen, behandelend artsen, belangenbehartigers en derden)
bekend zijn met de werkwijze hoe opvang kan worden verkregen in
afwachting van een beslissing. Dat is niet alleen in het belang van de
vreemdeling zodat opvang daadwerkelijk gerealiseerd kan worden, maar
ook van belang met het oog op invoering van het Programma Stroomlijning Toelatingsprocedures, omdat dan van álle vreemdelingen gevraagd
wordt zelf een volledig en actueel medisch dossier te overleggen (met
uitzondering van asielzoekers in de eerste asielprocedure en vreemdelingen voor wie ambtshalve een medische procedure wordt opgestart).
Ik heb daarom de volgende stappen gezet om de informatievoorziening te
optimaliseren:
– Het informatiepakket voor de vreemdeling bevat een «informatiebrief
uitvoering motie Spekman». Deze brief met de instructie hoe te
handelen en een overzicht van de gegevens die aangeleverd moeten
worden is verduidelijkt. Ook wordt in de brief duidelijker aangeven wat
er gebeurt als de gegevens niet compleet zijn.
– De Orde van Advocaten is geïnformeerd over de werkwijze.
– In de IND context (een blad voor (keten)partners, nr. 2 juli 2012) is een
bericht geplaatst waarin aandacht is gevraagd voor de werkwijze. In
het artikel wordt uitgelegd dat het belangrijk is dat uitgeprocedeerde
asielzoekers die een beroep doen op de motie een actueel en volledig
medisch dossier aanleveren.
– De IND heeft een bericht over de werkwijze geplaatst op www.ind.nl.
De volgende stappen worden de komende tijd gezet:
– Het informatiepakket voor de vreemdeling bevat naast een «informatiebrief uitvoering motie Spekman» ook brieven van het BMA die
bestemd zijn voor de medische behandelaars. Deze brieven zullen
eveneens worden verduidelijkt. In de brief zal een algemeen telefoonnummer van BMA worden opgenomen voor het geval behandelaars
medisch-inhoudelijke vragen hebben.
– Via de KNMG, de Landelijke Huisartsenvereniging, de Orde van
Medisch Specialisten en Pharos wordt ingezet op betere informatievoorziening aan de medische behandelaars door bijvoorbeeld het
plaatsen van een bericht op hun websites over de werkwijze.
Tijdens het dertigledendebat over psychische problematiek en de
toename van suïcidepogingen bij vreemdelingen op 10 oktober 2012 werd
mij expliciet gevraagd of een regievoerder dienstig zou kunnen zijn. Met
de invoering van het Programma Stroomlijning Toelatingsprocedures ben
ik voornemens een zaaksverantwoordelijke medewerker te introduceren
die op dossierniveau verantwoordelijk is, regie houdt en aanspreekpunt
vormt voor de betrokkenen bij de zaak. Tevens wordt onderzocht of het
werken met een digitale fax dan wel een online portal voor medische
behandelaars haalbaar is. Dit biedt behandelaars de mogelijkheid om de
medische gegevens digitaal aan te leveren. Ook wordt ingezet op betere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 846, nr. 18

3

informatievoorziening tussen de ketenpartners onderling zodat vreemdelingen beter en sneller in de opvang kunnen worden geplaatst.
Beleidsmatige knelpunten
Op een aantal punten stel ik geen wijzigingen voor. Dit betreft ten eerste
de voorwaarde dat de vreemdeling uitgeprocedeerd asielzoeker moet zijn.
Deze voorwaarde ligt in de motie besloten. Uitbreiding van de doelgroep
zou een forse toename aan (opvang)kosten met zich meebrengen. Ten
tweede blijf ik bij het vereiste dat de medische verklaring van de behandelende arts of specialist niet ouder dan één maand mag zijn om de
actualiteit van het BMA-advies te waarborgen. Het is belangrijk dat de
medische gegevens zo actueel mogelijk zijn.
Tijdens het dertigledendebat kwam naar voren dat vreemdelingen slechts
één maand de tijd zouden hebben om hun medische gegevens te
verzamelen. Dat is een misverstand. De enige voorwaarde die ziet op een
termijn is dat op het moment van het indienen van de aanvraag de
medische verklaring van de behandelende arts of specialist niet ouder dan
één maand mag zijn.
Zoals ik ook in het antwoord op de Kamervragen van de leden Spekman
(PvdA) en Voordewind (CU) heb aangegeven, leidt een toewijzing van een
voorlopige voorziening door een rechter niet automatisch tot recht op
opvang. Ik ben niet voornemens hierin wijzigingen aan te brengen. Indien
de vreemdeling geen recht op opvang heeft gehad in eerste aanleg
(omdat niet de procedure is gevolgd of omdat de procedure wel is
gevolgd maar de aanvraag direct aan het loket is afgewezen), kan het
recht op opvang juridisch gezien niet herleven als een voorlopige
voorziening wordt toegewezen. Indien de vreemdeling in afwachting van
een beslissing in eerste aanleg wel recht op opvang heeft gehad, dan
volgt bij toewijzing van een voorlopige voorziening ook recht op opvang.
Tot slot. Na een jaar uitstel van vertrek op grond van artikel 64 van de
Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000) kan de vreemdeling in aanmerking
komen voor een reguliere vergunning op medische gronden. Voorwaarde
hiervoor is dat het jaar waarin uitstel van vertrek is verleend aaneengesloten is. Uitstel van vertrek wordt echter niet altijd voor een jaar
verleend, maar kan bijvoorbeeld ook voor zes maanden of drie maanden
verleend worden. Bovendien wordt het uitstel van vertrek verleend met
ingang van de datum van de beschikking en niet met ingang van de
datum van de aanvraag. Dit kan tot gevolg hebben dat een vreemdeling
die twee keer uitstel van vertrek heeft gekregen voor bijvoorbeeld zes
maanden niet een reguliere vergunning op medische gronden wordt
verleend.
Hier is bewust voor gekozen om de tijdelijkheid van het uitstel van vertrek
te benadrukken. Pas als blijkt dat de medische behandeling langer dan
een jaar zal duren en de vreemdeling op Nederland blijft aangewezen, is
een bestendiger verblijfsrecht aan de orde. Artikel 64 Vw wordt daarnaast
alleen toegepast voor de periode waarin het reisbeletsel zal bestaan. Als
uit het BMA-advies blijkt dat de behandeling naar verwachting langer dan
een jaar duurt, wordt artikel 64 Vw toegepast voor een jaar. Als het BMA
verwacht dat de behandeling korter zal duren wordt artikel 64 Vw alleen
voor die periode toegepast. Het beleid is er dus op gericht om tegen te
gaan dat vreemdelingen perioden van artikel 64 Vw gaan stapelen
teneinde voor een reguliere vergunning op medische gronden in
aanmerking te komen.
De minister voor Immigratie, Integratie en Asiel,
G. B. M. Leers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 846, nr. 18

4