Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 317

JBZ-Raad

Nr. 745

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 februari 2022
In deze brief informeer ik u over de Raadsaanbevelingen op het gebied
van de Nederlandse buitengrenzen1. De Raad heeft de aanbevelingen
vastgesteld op basis van een periodieke Schengenevaluatie die tussen
15 t/m 19 maart 2021 onder coördinatie van de Europese Commissie
(hierna: de Commissie) is uitgevoerd. Hieronder informeer ik u over het
Schengenevaluatieproces, waarna een appreciatie volgt van de belangrijkste aanbevelingen.
Schengenevaluatie buitengrenzen 2021
De Schengenevaluaties worden uitgevoerd op basis van EU verordening
1053/2013 waarin regels en procedures voor de evaluaties zijn vastgelegd.
De Schengenevaluaties hebben betrekking op meerdere beleidsvelden
van het Schengenacquis, waaronder beheer van de buitengrenzen. De
periodieke evaluatie van de Nederlandse buitengrenzen zou conform het
meerjarenplan aanvankelijk in 2020 plaatsvinden. Omdat de situatie
rondom Covid-19 voor belemmeringen zorgde, is de evaluatie van zowel
Nederland als andere lidstaten enige tijd vertraagd. In afstemming met de
Commissie zijn de buitengrenzen in de week van 15–19 maart geëvalueerd
door teams bestaande uit experts van de Commissie, het Europese Grensen Kustwacht Agentschap (hierna: Frontex) en lidstaten. Mede door
evaluatiebezoeken af te leggen heeft het team beoordeeld in hoeverre
Nederland voldoet aan het Schengenacquis op het gebied van grensbeheer. Ten behoeve hiervan hebben de teamleden onder andere een
vragenlijst afgenomen, briefings ontvangen, observaties uitgevoerd,
grenswachters en andere experts geïnterviewd, en operationele en
strategische documenten zoals risicoanalyseproducten en strategieën
beoordeeld.

1

kst-32317-745
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 745

1

Het team dat verantwoordelijk was voor de lucht- en landgrenzen, heeft
de grensdoorlaatposten Rotterdam The Hague airport, Eindhoven airport,
Schiphol, Rotterdam CS en Amsterdam CS bezocht. Een tweede team
heeft een bezoek gebracht aan de maritieme doorlaatposten en/of locaties
Rotterdam, IJmuiden, Hoek van Holland, Europoort, kustwachtcentrum te
Den Helder en aan Eurosur belegd binnen het Nationaal Coördinatiecentrum te Soesterberg.
De evaluatie van de Nederlandse buitengrenzen heeft geresulteerd in
aanbevelingen die door de Raad op 9 november 2021 zijn vastgesteld.
Conform de verordening worden lidstaten geacht opvolging te geven aan
deze aanbevelingen met als doel het grensbeheer te verbeteren. De
Raadsaanbevelingen zijn conform de verordening gedeeld met het
Europees Parlement (EP) en de nationale parlementen van lidstaten.
In het vervolgproces moet Nederland na de formele vaststelling van de
Raadsaanbevelingen, een actieplan opstellen om de aanbevelingen te
realiseren. De Commissie heeft vervolgens de taak om de Raad en het EP
regelmatig over de voortgang hiervan te informeren. De aanbevelingen
van de Raad zijn als bijlage bij deze brief gevoegd.
Aanbevelingen over het beheer van de Nederlandse buitengrenzen
De algemene conclusie van de evaluatie is dat Nederland zijn buitengrenzen conform Schengenregelgeving beheert waarbij grenscontroles op
een adequate en professionele wijze uitgevoerd worden en het kennisniveau van het personeel is verbeterd ten opzichte van voorgaande
evaluaties in 2015 en 2017. Tegelijkertijd zijn met de aanbevelingen
punten geïdentificeerd waarop Nederland geacht wordt maatregelen te
nemen om het grensbeheer te verbeteren.
Een van de aanbevelingen heeft betrekking op de zogenoemde kwetsbaarheidsanalyse die Frontex periodiek uitvoert op basis van informatie en
gegevens die Nederland aanlevert. Een soortgelijke aanbeveling is ook uit
de kwetsbaarheidsanalyse zelf voortgekomen. De aanbeveling ziet op het
verbeteren van de informatie- en gegevensuitwisseling met Frontex zodat
het agentschap deze data kan gebruiken om de kwaliteit en paraatheid
van grensbeheer in Nederland te beoordelen. De data die Frontex van
lidstaten vraagt, heeft onder andere betrekking op de verschillende
categorieën passagiersstromen die via Nederlandse doorlaatposten
reizen, materiële en personele capaciteit die Nederland inzet ten behoeve
van grensbeheer, en kwaliteit en kwantiteit van controles. Voor de
kwetsbaarheidsanalyse is er geen sprake van uitwisseling van persoonsgegevens met Frontex. In het afgelopen jaar heeft Nederland een
verbeterslag gemaakt en levert inmiddels circa 70 procent van de
gevraagde data. Een belangrijke reden dat een deel van de data nu niet
geleverd kan worden, ligt in het feit dat specifieke gegevens niet structureel worden verzameld of (nog) niet automatisch uit de Nederlandse
systemen gegenereerd kunnen worden. In het kader van het actieplan
Schengenevaluatie zal allereerst een nadere analyse plaatsvinden om te
bezien welke maatregelen nodig en mogelijk zijn om ontbrekende
gegevens te generen zodat datalevering voor de kwetsbaarheidsanalyse
verbeterd wordt.
Nederland heeft ook een aanbeveling gekregen om de implementatie van
het Europese grensbewakingsysteem (Eurosur) te verbeteren. Specifiek
wordt Nederland aanbevolen om de coördinerende rol van het Nationaal
Coördinatiecentrum waar Eurosur bediend wordt te versterken en
daarvoor een nationaal trainingsconcept te ontwikkelen. Tevens dient
Nederland het systeem structureler te vullen met informatie over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 745

2

operaties en inzet aan de buitengrenzen en analyses, zoals risicoanalyseproducten. Een derde aanbeveling over Eurosur is om tussen organisaties
die informatie leveren voor het systeem formele afspraken te maken over
integratie van deze informatie. Het Nationaal Coördinatiecentrum is
gevestigd bij het Landelijk Tactisch Commando van de KMar. Naast de
KMar leveren de politie en Kustwacht informatie aan het systeem. In het
kader van de nieuwe Eurosurverordening die eind 2022 geïmplementeerd
zal moeten zijn, zal ook informatie geleverd worden over grensoverschrijdende criminaliteit. Sinds 2020 werken KMar, politie, Douane en JenV in
een interdepartementale werkgroep samen om de nieuwe Eurosurverordening te implementeren. De aanbevelingen uit de Schengenevaluatie
zullen in dit implementatietraject verder worden opgepakt.
Een andere aanbeveling die betrekking heeft op het gebruik van informatie en risicoanalyse gaat over het gebruik van het zogenoemde CIRAM
model (Common Integrated Risk Analysis Model) voor risicoanalyse. Dit is
een risicoanalysemodel dat ontwikkeld is door Frontex en dat lidstaten
moeten toepassen. Nederland wordt aanbevolen om de risicoanalyses
van de Kustwacht en politie te verbeteren zodat deze meer in lijn komen
met CIRAM. Verbetering van informatie- en risicoanalyse bij maritiem
toezicht door de KMar en politie is een reeds ingezet traject naar
aanleiding van aanbevelingen die de Inspectie JenV in juni 2020 heeft
gepubliceerd. De implementatie van de aanbevelingen uit de Schengenevaluatie zal gezamenlijk door KMar, politie en kustwacht worden
opgepakt.
Tijdens Schengenevaluaties wordt tevens beoordeeld in hoeverre er
sprake is van een geïntegreerde werkwijze op de grens. Een aanbeveling
in dit kader ziet op meer coherente planning van human resources van
alle bij grensbeheer betrokken organisaties. Een tweede aanbeveling ziet
op het opzetten van een overkoepelende grenssurveillance-strategie en
meer eenduidige coördinatie op de uitvoering daarvan. Grenssurveillance
vindt in Nederland plaats op de maritieme grens, dus op en rond de
Noordzeekust. Deze aanbevelingen worden meegenomen in de herziening
van de Nederlandse strategie over geïntegreerd grensbeheer en de
nationale capaciteitenontwikkelingsplannen voor grensbeheer.
Een laatste aanbeveling betreft controle van pleziervaart. Nederland wordt
aanbevolen om de controles op pleziervaartuigen te verbeteren door
onder andere nadere afspraken te maken met havenbeheerders. Deze
afspraken hebben betrekking op de taak om aan grensautoriteiten te
melden als er boten zijn die van buiten het Schengengebied komen en
aanmeren in een Nederlandse haven of richting een land buiten het
Schengengebied vertrekken. Zicht op pleziervaart is een uitdaging, mede
door het ontbreken van een transponderplicht, de afhankelijkheid van
meldingen bij en door de havenmeesters, en de aanwezigheid van vele
kleine havens aan de Nederlandse kust en in het binnenland. Op basis van
de aanbeveling uit de Schengenevaluatie zal onder andere worden ingezet
op verbetering van de samenwerking tussen grensautoriteiten en
havenbeheerders. Tegelijkertijd zal ingezet worden op verdere verduidelijking van regelgeving richting de sector, zodat aanmeren in Nederlandse
havens structureel conform Europese regelgeving gebeurt.
Opvolging
Nederland dient conform de verordening voor de Schengenevaluaties
opvolging te geven aan de aanbevelingen uit de buitengrenzenevaluatie
en hiertoe uiterlijk in februari 2022 een actieplan in te dienen bij de
Europese Commissie. Over de voortgang van de uitvoering van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 745

3

actieplan zal Nederland de Europese Commissie periodiek informeren
middels drie- of zesmaandelijkse voortgangsrapportages.
De Commissie heeft vervolgens de taak om de Raad en het Europees
Parlement regelmatig op de hoogte te houden van de voortgang die
lidstaten laten zien. Uw Kamer zal ik uiterlijk 2023 informeren over de
voortgang op de belangrijkste aanbevelingen, indien mogelijk gelijktijdig
met ontwikkelingen op het gebied van het Europese geïntegreerde
grensbeheer.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 317, nr. 745

4