Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2137
Vragen van het lid Westerveld (GroenLinks) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het vastlopen van de
onderhandelingen over de cao Jeugdzorg (ingezonden 28 februari 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 2 april 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Cao-onderhandelingen jeugdzorg meteen vastgelopen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Deelt u het de mening dat het faciliteren van bij- en nascholing en reflectie,
het aanpakken van de hoge werkdruk en salarisverhoging, belangrijke
voorwaarden zijn om de sector aantrekkelijk te houden?
Wat vindt u ervan dat de financiële nood zo hoog is dat de ruimte om te
investeren in personeel en in vakmanschap ontbreekt?
Antwoord 2 en 3
Werken in de jeugdzorg is belangrijk werk. Jeugdprofessionals verdienen
waardering voor hun inzet en moeten ook de tijd en ruimte krijgen om hun
werk voor kinderen en jongeren goed te doen. Het vergt inspanningen van
alle betrokken partijen in de jeugdsector (werkgevers, gemeenten als
opdrachtgevers en jeugdprofessionals en Rijk) om het werken in de jeugdsector aantrekkelijk te houden.
Ik zet samen met betrokken partijen uit de jeugdsector in op het investeren in
vakmanschap van jeugdprofessionals. Voor goede jeugdhulp en jeugdbescherming is essentieel dat jeugdprofessionals zich blijvend ontwikkelen in
hun vakmanschap. Het is van belang dat de huidige en toekomstige
jeugdprofessionals over de benodigde kennis, beroepshouding en vaardigheden beschikken. Dit vraagt om gezamenlijk investeren in kennis en een veilige
omgeving waar tijd en ruimte is om te leren. Het samenwerkingsplatform
«Vakmanschap Jeugdprofessionals»- in oprichting heeft een belangrijke rol

1

ah-tk-20182019-2137
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.fnv.nl/nieuwsbericht/sectornieuws/zorg-welzijn/2019/02/cao-onderhandelingenjeugdzorg-meteen-vastgelopen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

bij het stimuleren van een leerklimaat in de jeugdsector. Het samenwerkingsplatform gaat aan de slag met de belangrijke professionaliseringsopgaven,
waaronder het zorgen voor een blijvend passend en goed op de praktijk
aansluitend curriculum en bij- en nascholingsaanbod.
Specifiek voor het thema arbeidsmarkt zijn er aanvullende acties nodig. Ik
heb, mede namens de Minister voor Rechtsbescherming, het onderzoeksrapport «verkenning arbeidsmarkt jeugdsector» aan uw Kamer gestuurd2. Het is
noodzakelijk om structurele en merkbare verbeteringen na te streven nu het
rapport over de arbeidsmarkt in de jeugdsector er ligt. VWS is samen met
JenV en met betrokken sectorpartijen in gesprek over te nemen maatregelen
om de knelpunten op de arbeidsmarkt voor jeugdprofessionals aan te pakken.
Professionele ontwikkeling is essentieel voor jeugdhulpverleners om hun
beroep goed te kunnen uitoefenen. Hier liggen belangrijke taken, primair voor
jeugdhulpaanbieders en gemeenten vanuit hun rol als werkgever en
opdrachtgever.
Vraag 4 en 5
Wat zijn de meest recente cijfers als het gaat om verloop en ziekteverzuim
onder personeel? Kunt u een overzicht geven van de ontwikkeling in de
afgelopen jaren?
Wat is het beeld van de werkdruk, het verloop van personeel en ziekteverzuim afgezet tegen andere sectoren zowel binnen de zorg als daarbuiten?
Antwoord 4 en 5
De uitstroom uit «zorg en welzijn» vanuit de Jeugdzorg bedroeg in het derde
kwartaal 2018 1.500 werknemers ten opzichte van 1.310 respectievelijk 1.440
over dezelfde periode in 2017 en 2016 (CBS Statline AZW). Voor de Jeugdhulp in brede zin worden geen cijfers gegenereerd vanwege het brancheoverstijgende aspect. Ook in het recente onderzoeksrapport «verkenning
arbeidsmarkt jeugdsector» is door onvolledige cijfers over uitstroom geen
eenduidig beeld over de sector te geven.
Het ziekteverzuim in de jeugdzorg is met 5,7% over het derde kwartaal van
2018 hoger dan het gemiddelde in zorg en welzijn dat over dezelfde periode
op 5,1% ligt. Een jaar eerder waren deze percentages respectievelijk 5,3% en
4,9% (CBS Statline AZW). Uit het onderzoeksrapport «verkenning arbeidsmarkt jeugdsector» blijkt dat er een grote spreiding is tussen organisaties en
voorzieningen. Het ziekteverzuimpercentage in de zorg is historisch gezien
altijd al relatief hoog vergeleken met dat in andere sectoren. Dit heeft onder
meer te maken met de aard van het werk dat een relatief hoge fysieke en
mentale belasting van de medewerkers kent. Niet alleen worden er avond-,
nacht- en weekenddiensten gewerkt, ook de aard van het werk geeft meer
psychosociale arbeidsbelasting voor het personeel.
Voor de werkdruk in zorg en welzijn baseren we ons op de werknemersenquêtes zoals deze periodiek in het kader van het onderzoeksprogramma
Arbeidsmarkt, Zorg en Welzijn (AZW programma) worden uitgevoerd, voor
het laatst in 2017 (een nieuwe versie volgt komend najaar). Daaruit blijkt dat
de werkdruk door de werknemers in de jeugdzorg als te hoog of veel te hoog
wordt ervaren (62% versus 50% zorg- breed). Gegevens over andere sectoren
zitten daar niet in. In het laatst beschikbare TNO/CBS-rapport «Nationale
Enquête Arbeidsomstandigheden 2017» (dit voorjaar volgt een nieuwe
rapportage) is een vergelijking tussen sectoren gemaakt. De zorg scoort hier
op een vierpuntsschaal voor «kwantitatieve taakeisen («werkdruk»)» met 2,46
boven het landelijk gemiddelde van 2,38 (1 = nooit; 4 = altijd). Bij emotioneel
zwaar werk ligt de zorg met 2,09 boven het gemiddelde van 1,70. De
werkgeversenquête is in 2018 voor het laatst gehouden. Van de werkgevers in
de Jeugdzorg geeft 48% aan dat de werkdruk is toegenomen ten opzichte van
het voorgaande jaar, tegenover 63% zorg- breed. Kijken we naar de werknemerstevredenheid dan is blijkens de werknemersenquête 2017 in de
jeugdzorg 69% van de werknemers alles bijeengenomen tevreden met
zijn/haar werk tegen 66% zorgbreed.

2

Kamerstuk 29 282, nr. 347

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u bereid om met werkgevers en werknemers te kijken wat er mogelijk is
om aan de voorwaarden uit vraag twee te voldoen?
Antwoord 6
VWS is samen met JenV en met betrokken sectorpartijen – ieder vanuit zijn
eigen primaire verantwoordelijkheid – in gesprek over te nemen maatregelen
om de knelpunten op de arbeidsmarkt voor jeugdprofessionals aan te pakken.
In de Voortgangsrapportage «Zorg voor de Jeugd» die voor de zomer 2019
naar de Tweede Kamer gaat zal ik u berichten over de voortgang.
Vraag 7
Wat gaat u nog meer ondernemen om de sector aantrekkelijk te houden om
in te blijven werken?
Antwoord 7
Ons doel is om het werken in de jeugdsector merkbaar beter te maken.
Hiervoor is het essentieel dat we voldoende professionals hebben, die goed
zijn toegerust voor en tevreden zijn met het belangrijke werk dat zij doen. Met
de aanvullende acties voor de jeugdsector sluiten we aan op het programma
«Werken in de Zorg». In dit programma werkt VWS samen met alle veldpartijen uit zorg en welzijn aan het terugdringen van de personeelstekorten. Dit
doet VWS via de actielijnen: meer kiezen voor de zorg, beter leren in de zorg
en anders werken in de zorg.
Ook het terugdringen van administratieve lasten is een belangrijk speerpunt.
Hierbij is van belang dat de Eerste Kamer op 22 januari 2019 heeft ingestemd
met het wetsvoorstel administratieve lasten en gemeentelijke samenwerking.
Deze wet maakt het mogelijk informatiestandaarden af te dwingen voor de
gegevensuitwisseling tussen gemeenten en zorgaanbieders. Binnen één jaar
moeten de administratieve lasten voor professionals en zorgaanbieders in de
jeugdsector merkbaar verminderd zijn. Dat heb ik afgesproken met de VNG
en acht koepels van zorgaanbieders en zorgprofessionals. Ik heb Rita Verdonk
benoemd als speciaal adviseur regeldruk en zij is begin dit jaar aan de slag
gegaan. Zij organiseert met werkgevers en werknemers verschillende
schrapsessies bij jeugdzorg organisaties.
Vraag 8
Herinnert u zich dat u op twitter, maar ook in diverse interviews3, heeft
gesteld dat het Ministerie VWS in 2019, 1,7 miljard beschikbaar stelt voor
loonontwikkeling in de zorg? is dat bedrag ook bedoeld voor de jeugdzorg?
Zo ja, hoe waarborgt u dat dit bedrag bij de jeugdzorgorganisaties en
uiteindelijk bij de professionals belandt?
Antwoord 8
In artikel 2.12 van de Jeugdwet is geregeld dat gemeenten bij hun inkoop
rekening houden met de eisen die worden gesteld aan de kwaliteit van de
jeugdhulp. Daarbij dient rekening gehouden te worden met de deskundigheid
van de beroepskrachten en de toepasselijke arbeidsvoorwaarden. Dit artikel
waarborgt dat gemeenten passende tarieven betalen.
De loon- en prijsbijstelling van € 1,7 miljard die in 2019 door het Ministerie
van VWS wordt uitgekeerd in de zorg heeft betrekking op het budgettair
kader zorg (BKZ). Het gemeentelijk jeugdhulpbudget is voor een deel
afkomstig uit het BKZ en voor dat deel ontvangen gemeenten dan ook loonen prijsbijstelling vanuit VWS (onderdeel van de € 1,7 miljard). Voor het
overige deel van het gemeentelijke jeugdhulpbudget (voormalig begrotingsgefinancierd) voegt het Ministerie van Financiën loon- en prijsbijstelling toe.
Hiermee worden gemeenten in staat gesteld om stijgende loonkosten van
jeugdhulpaanbieders te bekostigen, en daarmee passende tarieven te blijven
betalen.

3

o.a. bij Jinek op 22 februari 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3