Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 776

Goedkeuring van het op 25 augustus 2010 te
Tokio tot stand gekomen Verdrag tussen het
Koninkrijk der Nederlanden en Japan tot het
vermijden van dubbele belasting met betrekking
tot belastingen naar het inkomen, met Protocol
(Trb. 2010, 249 en Trb. 2011, 84)

Nr. 7

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 oktober 2011
Tijdens de procedurevergadering van de vaste Commissie van Financiën
d.d. 28 september jl. is de nota naar aanleiding van het verslag bij het
belastingverdrag tussen Nederland en Japan aan de orde gekomen. Ik ben
u zeer erkentelijk voor de schriftelijke voorbereiding en behandeling van
dit verdrag.
Het nieuwe belastingverdrag met Japan is een belangrijke mijlpaal in 400
jaar handelsrelaties tussen Japan en Nederland. Het verdrag stimuleert
investeringen en versterkt de economische banden tussen Japan en
Nederland.
Tijdens de hiervoor genoemde procedurevergadering is gevraagd waarin
het nieuwe verdrag afwijkt van het huidige verdrag uit 1970. Hierna geef ik
u op hoofdlijnen een overzicht van de verschillen tussen het nieuwe
verdrag en het huidige verdrag. Deze verschillen, die in nagenoeg alle
gevallen een verbetering zijn ten opzichte van het huidige verdrag,
worden niet alleen door beide overheden, maar ook door het bedrijfsleven
als (per saldo) zeer welkom ervaren. Het Japanse en Nederlandse
bedrijfsleven hechten dan ook sterk aan zo spoedig mogelijke inwerkingtreding van het verdrag. Hieronder zet ik de belangrijkste verschillen
tussen het huidige en het nieuwe verdrag nogmaals puntsgewijs bij
elkaar.
Verlaging van bronbelastingen en anti-misbruikbepalingen
Eén van de belangrijkste verschillen ten opzichte van het huidige verdrag
betreft de verlaging van de bronbelastingen op dividenden, interest (voor
onder andere financiële instellingen) en royalty’s.
Zo is in het nieuwe verdrag voor deelnemingsdividenden een 0% tarief
overeengekomen bij een bezitspercentage van 50% of meer en is het tarief
van de bronbelasting op royalty’s verlaagd van 10% naar nihil. Voor een
volledig overzicht verwijs ik naar de bijlage waarin de huidige en nieuwe

kst-32776-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 776, nr. 7

1

maximale bronbelastingen zijn opgenomen. De verlagingen van de
bronbelastingen in het nieuwe verdrag zorgen voor een positieve bijdrage
aan het investeringsklimaat.
Om oneigenlijk gebruik van het verdrag te voorkomen, waarbij derden
onbedoeld gebruik zouden maken van het verdrag, zijn tevens
anti-misbruikbepalingen opgenomen in de vorm van een «limitation on
benefits»-bepaling en «back-to-back»- bepalingen. Deze anti-misbruikbepalingen hangen nauw samen met de verlaging van de bronbelastingen
in het nieuwe verdrag en zijn derhalve bepalingen die in het huidige
verdrag niet voorkomen.
Het verdrag bevat mijns inziens een evenwichtige benadering tussen de
verlaging of vrijstelling van de bronbelastingen en de bovengenoemde
bepalingen die het ontgaan van belasting tegengaan. Bij de onderhandelingen over dit verdrag hebben beide landen gezocht naar een goede
balans tussen lage lasten op grensoverschrijdende geldstromen en
rechtszekerheid enerzijds en het voorkomen van eventuele ongewenste
doorstroom situaties anderzijds.
Arbitrage
Een ander belangrijk verschil en verbetering ten opzichte van het huidige
verdrag betreft de opname van de mogelijkheid tot arbitrage in onderlinge
overlegprocedures. Nederland is het eerste land waarmee Japan een
arbitragebepaling in het belastingverdrag is overeengekomen. De
bepaling betreffende arbitrage die in het verdrag is opgenomen, is gelijk
aan de overeenkomstige bepaling die in 2008 is opgenomen in het
OESO-modelbelastingverdrag.
Onder deze bepaling neemt de belastingplichtige het initiatief tot
arbitrage, zodat in het nieuwe verdrag het belang van de belastingplichtige zo goed mogelijk wordt gediend. Bovendien vallen onder de
reikwijdte van de arbitrage zowel interpretatiezaken als verrekenprijszaken.
De opgenomen arbitragebepaling is een belangrijke vooruitgang in de
rechtspositie van de belastingplichtigen. Het biedt hen de maximaal
denkbare zekerheid dat een, ondanks het verdrag toch eventueel nog
resterende situatie van dubbele belasting, wordt opgelost door middel
van een arbitragebeslissing.
Overige verschillen
Voorts bevat het nieuwe verdrag een groot aantal verschillen ten opzichte
van het huidige verdrag in onderwerpen met een in verhouding tot het
voorgaande beperkter belang. Ook is het verdrag gemoderniseerd in
relatie tot diverse onderwerpen. Ik zal u een aantal voorbeelden geven.
– OESO-modelbelastingverdrag en het Nederlands fiscaal verdragsbeleid
Allereerst is getracht zo veel mogelijk aan te sluiten bij het OESOmodelbelastingverdrag. Daarnaast is de onderhandelingsinzet
gebaseerd op het Nederlands fiscaal verdragsbeleid. Aangezien het
verdrag vorm heeft gekregen gedurende de afgelopen tien jaar en eind
2009 is ondertekend, kon de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2011
(hierna: NFV 2011) als zodanig nog geen rol spelen. Desalniettemin zijn
gedachten die nadien in het NFV 2011 zijn verwoord, alsmede de
eerdere notities over het Nederlandse fiscale verdragsbeleid als
leidraad gebruikt voor de onderhandelingen.
– Inwonerschap
– In het nieuwe verdrag is met betrekking tot inwonerschap expliciet
opgenomen dat pensioenfondsen als verdragsinwoner worden
aangemerkt.
– Kwalificatieverschillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 776, nr. 7

2

–

–

–

–

In het nieuwe verdrag zijn duidelijke regels omtrent kwalificatieverschillen opgenomen. Met het uitschrijven van de varianten wordt
beoogd belastingplichtigen zoveel mogelijk zekerheid te geven dat,
ook waar zich een kwalificatieverschil voordoet, dubbele belasting
(maar ook het niet heffen van belasting) wordt voorkomen.
Vermogenswinsten
Nederland wenst voor de vervreemding van aandelen zo veel mogelijk
vast te houden aan heffing uitsluitend door de woonstaat van de
vervreemder (met uitzondering van aanmerkelijk-belangaandelen; zie
hierna). In het kader van de onderhandelingen is desalniettemin met
Japan overeengekomen dat ingeval de bezittingen van een lichaam
voor meer dan de helft uit onroerende zaken bestaan, de bronstaat
mag heffen over vermogenswinsten op deelnemingen in een dergelijk
lichaam. Daarmee is deels tegemoetgekomen aan de inzet van Japan.
De gekozen oplossing is in lijn met het OESO-modelverdrag. Wel is op
verzoek van Nederland vervolgens een uitzondering op die bronstaatheffing opgenomen voor situaties waarin het beursgenoteerde
aandelen betreft.
Aanmerkelijk-belangvoorbehoud
Nederland heeft in het nieuwe verdrag een bepaling op kunnen laten
nemen die bewerkstelligt dat Nederland na emigratie van een
natuurlijk persoon die aandeelhouder is van een Nederlands lichaam
nog tot tien jaar na emigratie vervreemdingswinst kan belasten. Dit
aanmerkelijk-belangvoorbehoud voor vervreemdingswinsten en de
samenhangende bepaling in het dividendartikel zijn toegeschreven op
het huidige Nederlandse systeem van conserverende aanslagen. Dat is
een wezenlijke modernisering en verbetering ten opzichte van de
bepaling over vervreemdingswinsten in het huidige verdrag met
Japan.
Bestuurdersartikel
Het artikel over de belastingheffing bij bestuurders is verduidelijkt ten
opzichte van het huidige verdrag. Daarbij is in het protocol bij het
verdrag bevestigd, volgens de lijn die Nederland al in veel verdragen
heeft gevolgd, dat het directeurenartikel zowel op (uitvoerende)
bestuurders ziet als op (toezichthoudende) commissarissen.
Pensioenen
De bepaling in het nieuwe verdrag over pensioenen, uitkeringen
betaald ingevolge een sociaalzekerheidsstelsel en lijfrenten is
gemoderniseerd. In beginsel geldt een woonstaatheffing. Deze
inkomsten mogen echter ook in de bronstaat worden belast, maar
alleen als in de woonstaat geen adequate belastingheffing plaatsvindt.

In de nota naar aanleiding van het verslag is uitvoerig aandacht besteed
aan de vragen van de leden van uw Kamer, waarbij op hun verzoek ook
uitgebreid is ingegaan op alle vragen vanuit de adviespraktijk verwoord
door de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs. Hiermee is een
uitvoerige schriftelijke behandeling van dit belangrijke verdrag bewerkstelligd. Ik ben uw Kamer erkentelijk voor de bereidheid op korte termijn
mee te werken aan de afronding van de behandeling van het voorstel van
de goedkeuringswet opdat het verdrag per 1 januari 2012 in werking kan
treden.
De staatsecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 776, nr. 7

3

Bijlage

Overzicht bronbelastingen op dividenden, interest en royalty’s
Dividenden

Huidige belastingverdrag
Nieuwe belastingverdrag

Deelnemingsdividenden
(deelnemingspercentage)

Overig

5% (25% of meer)
0% (50% of meer)
5% (10% of meer)

15%
10%

Interest

Royalty’s

10%
0% (o.a. financiële
instellingen)
10% (overig)

10%
0%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 776, nr. 7

4