Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 267

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 mei 2021
De Vaste Commissie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft mij
gevraagd om een reactie op het bericht «sekswerkers verdwijnen in de
illegaliteit» van 29 april jl. Ik ben verzocht in het bijzonder in te gaan op de
effectiviteit van de steun- en inkomensmaatregelingen voor sekswerkers,
de kwetsbaarheid van deze groep, de toename van ongedocumenteerden
in de seksbranche en het overleg met gemeenten over deze groep.
Met deze brief kom ik, mede namens de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid, tegemoet aan dit verzoek.
De maatregelen die het kabinet heeft genomen om het coronavirus te
bestrijden zijn ingrijpend maar noodzakelijk om een ongecontroleerde
toename van het aantal besmettingen te voorkomen. Inmiddels heeft het
kabinet een openingsplan gepubliceerd waarbij in 6 stappen, in lijn met de
routekaart, per risiconiveau de maatregelen worden afgeschaald tot en
met niveau waakzaam, om uiteindelijk in stap 6 te besluiten wanneer zelfs
de basismaatregelen losgelaten kunnen worden. Onder stap 2 van dit
openingsplan valt onder meer het openen van alle (locaties voor)
sekswerk, daarmee zijn alle contactberoepen weer toegestaan.
Openstelling is dus beperkt tot locaties uitsluitend voor de functie van het
contactberoep. Het kunnen zetten van de verschillende stappen die zijn
geschetst in het openingsplan is afhankelijk van de epidemiologische
situatie.
De steun- en inkomensmaatregelen
Er is een aantal regelingen waar getroffen burgers, onder wie sekswerkers, aanspraak op kunnen maken. Sekswerkers die als zelfstandig
ondernemer werken kunnen in aanmerking komen voor de Tijdelijke
overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) als hun huishoudinkomen onder het sociaal minimum is gevallen, zij ingeschreven staan
bij de KvK en ze rechtmatig in Nederland verblijven. Sekswerkers die in
dienstverband werken met een arbeidscontract komen mogelijk in

kst-35420-267
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 267

1

aanmerking voor de WW. Hun werkgever zou ook mogelijk de NOW
(Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid) kunnen
aanvragen.
Daarnaast is er nu de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten
(TONK). TONK is bedoeld voor huishoudens die door de Coronamaatregelen te maken hebben met een forse inkomensteruggang en daardoor de
noodzakelijke (woon)kosten niet meer kunnen betalen. TONK is geen
inkomensregeling, maar kan naast eventuele aanspraken op andere
regelingen voorzien in een tegemoetkoming van deze noodzakelijke
(woon)kosten. De precieze uitwerking van de voorwaarden van TONK en
de hoogte van de vergoeding worden lokaal bepaald. Het kabinet heeft
gemeenten verzocht de TONK ruimhartig toe te passen. Sekswerkers
kunnen, afhankelijk van de persoonlijke situatie en de lokale uitwerking,
gebruik maken van de TONK.
Als wordt gewerkt conform de opting-in regeling is geen sprake van
zelfstandig ondernemerschap en is evenmin sprake van een dienstbetrekking voor de werknemersverzekeringen, en is de sekswerker niet
verzekerd voor de werknemersverzekeringen. Wel is dan sprake van
heffing van loonbelasting. Er kan geen aanspraak gemaakt worden op de
financiële regelingen in het kader van de coronacrisis of de WW. Wel kan
door deze sekswerkers als aan de voorwaarden wordt voldaan aanspraak
gemaakt worden op algemene bijstand.
Over de effectiviteit van de verschillende regelingen waar sekswerkers
gebruik van maken is geen informatie beschikbaar. Ik ben mij er van
bewust dat er sekswerkers zijn die zich onvoldoende ondersteund voelen
door het pakket van steunmaatregelen. Elke gemeente zet zich in om
inwoners, onder wie ook sekswerkers, te ondersteunen bij het opvangen
van de gevolgen van de coronacrisis. Gemeenten hebben daartoe ook
mogelijkheden in het kader van bijzondere bijstand om op basis van
maatwerk schrijnende gevallen te helpen.
Veiligheid sekswerkers
In het bericht wordt opgemerkt dat sekswerkers, ook buiten de coronatijd,
steeds meer illegaal werken. Prostitutiebeleid is een lokale aangelegenheid. Het is daarom afhankelijk van het lokale beleid wat als illegaal
werken wordt beschouwd. Zo is het mogelijk als gemeente om thuiswerken toe te staan. Het kabinet herkent dat sekswerkers, ook buiten
coronatijd, veel geweld ervaren. Het steunt daarom meerdere projecten
om dat tegen te gaan. Zo heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid het
project Ugly Mugs van Soa Aids gefinancierd. Ugly Mugs is een online
platform waar sekswerkers, die bij het platform aangemeld zijn, elkaar
kunnen waarschuwen voor klanten die geweld tegen sekswerkers hebben
gepleegd. Verder kan op het platform ook voorlichtingsinformatie van
uiteenlopende aard worden gedeeld met sekswerkers. Het platform is
gebouwd en Soa Aids heeft een vergunningaanvraag ingediend bij de
Autoriteit Persoonsgegevens. Indien deze wordt toegekend, kan het
platform op korte termijn van start gaan.
Daarnaast heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid de gemeente
Tilburg een bijdrage toegekend voor een onderzoek naar geweld tegen
sekswerkers. Het doel van het onderzoek is om meer inzicht te krijgen in 1)
de perceptie van sekswerkers van het risico op geweld gerelateerd aan de
uitvoering van sekswerk 2) de redenen waarom sekswerkers al dan niet
hun weg vinden naar de politie en hulpverlenende instanties en 3) de
samenwerking tussen partijen die in de veiligheidszorg een rol spelen in
de aanpak van geweld tegen sekswerkers. Het onderzoek moet ontwikke-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 267

2

lingsrichtingen aanreiken voor vervolgstappen voor gemeenten en
partners in de veiligheidszorg bij de aanpak van geweld tegen
sekswerkers.
Vanwege de maatregelen die het kabinet landelijk heeft moeten nemen in
het kader van de bestrijding van de coronacrisis is sekswerk nu tijdelijk
niet toegestaan. Sekswerkers die werken, in strijd met de coronamaatregelen, lopen in toenemende mate het risico geweld te ervaren van klanten
of mensen die zich als klanten voordoen. Geweld tegen sekswerkers is
onaanvaardbaar. Sekswerkers kunnen in het geval dat zij slachtoffer
worden van een misdrijf ook terecht bij de politie voor hulp. Indien de
overtreden maatregelen niet zwaarder wegen dan hetgeen waarvan het
slachtoffer aangifte komt doen dan kan het slachtoffer aangifte doen
zonder een boete te ontvangen voor werken in strijd met coronamaatregelen, bijvoorbeeld in het geval van geweld of diefstal. Gezien het free in,
free-out principe is dit ook op illegaal verblijvenden van toepassing. Het is
echter wel van belang erop te wijzen dat personen zonder verblijfsrecht in
Nederland niet mogen werken. Dit is ook buiten coronatijd in strijd met de
wet.
Er kan echter wel recht op opvang zijn voor deze groep. Indien iemand
slachtoffer is van mensenhandel dan kan diegene gebruik maken van de
zogenoemde bedenktijd. In dat geval kan men gedurende drie maanden
opvang krijgen om zich voor te bereiden op het al dan niet doen van
aangifte. Als iemand die illegaal verblijft in Nederland aangifte doet van
mensenhandel dan kan diegene op basis daarvan een b8-verblijfsvergunning krijgen. Doorgaans verblijft men dan in een specifieke opvang
voor slachtoffers van mensenhandel. Indien de zaak leidt tot een
strafrechtelijke vervolging dan blijft de verblijfsvergunning in stand en
gaat het individu rechten opbouwen, waaronder het recht op zelfstandige
huisvesting.
Ik vind het overigens zeer onwenselijk dat sekswerkers zich genoodzaakt
voelen om door te werken, zowel voor de gezondheid en veiligheid van de
sekswerkers als voor de volksgezondheid. Ik sta in nauw contact met de
gemeenten, hulporganisaties en de politie over de situatie en over hulp
aan sekswerkers. De partners zetten zich in om de sekswerkers zo
optimaal mogelijk te ondersteunen. Aan het eind van deze maand spreek
ik met vertegenwoordigers van sekswerkers over de steun- en inkomensmaatregelen en het geweld tegen sekswerkers in coronatijd.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 267

3