Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1870
Vragen van het lid Eerdmans (JA21) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over de geweldsgolf rond het azc in Budel (ingezonden 27 januari
2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van der Burg (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 24 februari 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 1736.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het feit dat het geweld door asielzoekers in en rond het
asielzoekerscentrum (azc) in Budel dermate escaleert dat de burgemeester
van Cranendonck een noodverordening heeft moeten afkondigen?1
Antwoord 1
Allereerst hecht ik eraan te benadrukken dat ieder incident er één teveel is. Ik
vind de mate en ernst van de incidenten in Budel onacceptabel. Ik neem de
zorgen van de gemeente Cranendonck en het COA heel serieus en deel die
zorgen ook. Een noodverordening is een zwaar middel, maar de veiligheid
van de omwonenden, medebewoners en medewerkers van de vreemdelingenketen moet altijd voorop staan. Ik heb op 2 februari deelgenomen aan een
constructief gesprek tussen de burgemeester van Cranendonck, de commissaris van de Koning van Noord-Brabant en het COA over de noodverordening
en andere maatregelen die op korte en lange termijn worden ingezet om de
overlast een halt toe te roepen. Zie voor de uitkomsten van dit gesprek mijn
antwoord op vraag 9.
Vraag 2
Erkent u dat het bizar is dat de politie de afgelopen drie maanden maar liefst
200 keer in actie moest komen tegen personen die in dit azc verbleven?
Antwoord 2
Ja. Nogmaals: ieder incident is er één teveel en ik vind iedere vorm van
overlast en criminaliteit onacceptabel.

1

ah-tk-20212022-1870
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Omroepbrabant: 25 januari 2022 https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4030270/
noodverordening-op-en-rond-azc-budel-na-steekpartijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoeveel en welke sancties, van Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
(COA)-sancties tot straf- en verblijfsrechtelijke sancties, zijn in diezelfde
periode opgelegd aan personen die in het azc in Budel verbleven?
Antwoord 3
De afgelopen drie maanden (november 2021 tot en met januari 2022) zijn er
60 vonnissen door de Politierechter van de rechtbank Oost Brabant gewezen
in zaken die betrekking hebben op verdachten uit azc Budel-Cranendonck. Van
die 60 vonnissen werd in 16 gevallen een geldboete opgelegd (al dan niet
deels voorwaardelijk) en in 42 gevallen een onvoorwaardelijke dan wel
(deels) voorwaardelijke gevangenisstraf. De overige vonnissen betroffen een
vrijspraak (1x) en een nietige dagvaarding (1x).
Het COA heeft in diezelfde periode ca. 130 maatregelen opgelegd aan
vreemdelingen uit azc Budel-Cranendonck. In ca. 10 gevallen werd voor één
of meerdere weken de toegang tot de locatie ontzegd. Als de overlastgever
niet zelf onderdak kan regelen, biedt het COA een versoberde time-outplek in
een ander azc aan.
Van ca. 50 vreemdelingen is twee weken hun zakgeld ingehouden, terwijl van
ca. 40 vreemdelingen 4 weken hun zakgeld is ingehouden.
Vraag 4
Deelt u de conclusie dat deze wantoestanden, evenals de 16.262 incidenten
en 4.420 geregistreerde misdrijven door asielzoekers in 2020, aantonen dat de
huidige aanpak van overlast en criminaliteit door asielzoekers ernstig faalt?
Zo nee, waarom niet?2
Antwoord 4
Er is een uitgebreid palet aan maatregelen beschikbaar die door onder meer
het COA, de IND, de DT&V, de politie, het OM en het lokaal bestuur zijn
ontwikkeld om overlast veroorzaakt door asielzoekers te voorkomen en aan te
pakken.3 Er is echter tijd nodig om meer effect te sorteren met de inzet van
deze maatregelen. Er valt daarbij winst te behalen met een nog intensievere
integrale inzet van maatregelen voor incidenten met (grote) impact die buiten
het COA-terrein plaatsvinden, zoals de combinatie van het opleggen van een
gebiedsverbod door de gemeente, waarop het COA kan beslissen of
betrokkene in de Handhaving- en Toezichtlocatie wordt geplaatst. De situatie
in Budel illustreert dat de lokale problematiek om maatwerk vraagt. Daarbij
wordt oom steeds gekeken over verdergaande (beleids)maatregelen
ontwikkeld kunnen worden. Dit is een gezamenlijke opgave waar de inzet van
alle betrokken partijen hard nodig is.
Ik ben blijvend in gesprek met ketenpartners, de strafrechtketen, andere
departementen en het lokaal bestuur over het voorkomen en het aanpakken
van overlast en criminaliteit door asielzoekers. Ik onderzoek samen met deze
partijen welke handelingsperspectieven de overlastaanpak meer kracht bij
zouden kunnen zetten. Hierbij wordt onder meer gekeken naar maatregelen in
het kader van versobering van de opvang, inbewaringstelling en de procedures. Uiteraard zal ik uw Kamer informeren over de uitkomsten van het
onderzoek naar handelingsperspectieven. Ook zet ik in op samenwerking met
landen van herkomst. Het is frustrerend dat de samenwerking op het gebied
van terugkeer niet altijd bevredigend is.
Vraag 5
Deelt u tevens de conclusie dat het aantal van 70 verblijfsvergunningen dat in
2020 is geweigerd of ingetrokken op grond van de openbare orde onacceptabel laag is gelet op de grootschalige overlast en criminaliteit? Zo nee,
waarom niet?

2

rijksoverheid.nl: 7 juli 2021 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/07/07/
incidentenoverzicht-2020
3
Kamerstuk 19 637, nr. 2671, bijlage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Het uitgangspunt van het openbare-ordebeleid is dat vreemdelingen die
misdrijven plegen niet in aanmerking komen voor verblijf in Nederland. Op
grond van Europese regelgeving kan de IND de vluchtelingenstatus of een
subsidiaire beschermingsstatus echter alleen weigeren of intrekken op grond
van openbare orde indien de vreemdeling (onherroepelijk) is veroordeeld
voor een (bijzonder) ernstig misdrijf. Hiervan is sprake als een straf is
opgelegd van minimaal zes maanden («ernstig misdrijf» in geval van
subsidiaire bescherming) of tien maanden («bijzonder ernstig misdrijf» bij
een vluchtelingenstatus). Daarnaast dient voor een intrekking gekeken te
worden naar de glijdende schaal in het kader van de openbare orde
(art. 3.86 Vb). Hoe langer de vreemdeling rechtmatig in Nederland verblijft,
hoe hoger de straf moet zijn om tot beëindiging van het verblijfsrecht over te
kunnen gaan.
De IND heeft een wisselende voorraad aan intrekkingszaken. Mede op grond
van politieke toezeggingen worden openbare orde zaken door de IND
geprioriteerd en met voorrang afgehandeld.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de lat om overlastgevende en criminele asielzoekers
vast- en uit te zetten fors verlaagd moet worden? Zo ja, welke concrete
maatregelen gaat u treffen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Mijn voorganger is in haar brief van 1 juli 2020 ingegaan op het bestaande
beleid en de gedachte erachter.4 In die brief is u ook toegezegd terug te
komen op enkele aspecten van dit beleid. Mijn voorganger heeft deze
toezegging niet kunnen nakomen, onder meer vanwege de demissionaire
status waarin het vorige kabinet kwam te verkeren. Ik verwacht u dit voorjaar
hierover alsnog te kunnen berichten.
Vraag 7
Klopt het dat de overlast, geweld en messentrekkerij voornamelijk voor
rekening komen van Algerijnen en Noord-Afrikanen zoals Marokkanen en
Tunesiërs die zich voordoen als Algerijnen?
Antwoord 7
Overlast wordt veroorzaakt door personen met verschillende nationaliteiten.
In Budel zijn nu incidenten voorgevallen waarbij onder meer Algerijnen
betrokken zijn geweest.5 Het beeld dat overlast in grote mate wordt veroorzaakt door pseudo-Algerijnen is gebaseerd op een vermoeden. Vanuit de IND
wordt het beeld niet herkend dat er in grote mate oneigenlijk gebruik wordt
gemaakt van de asielprocedure door pseudo-Algerijnen. Dat beeld is ook niet
gewijzigd met het stopzetten van de pilot met de versoberde spoor 2 opvang.
In alle gevallen vindt een check op de identiteit, nationaliteit en herkomst
plaats bij de identificatie en registratie en in de aanmeldfase.
Uiteraard worden de zaken van overlastgevers -ongeacht het asielspoor
waarin de IND asielprocedures afdoet- met prioriteit behandeld. Thans
worden ook alle zaken van Algerijnen in spoor 4 met prioriteit behandeld. In
zaken van overlastgevers is het bovendien staande praktijk dat de rechtbank
door de IND wordt verzocht het (hoger) beroep naar voren te halen en snel af
te doen.
Bij overlastgevend gedrag wordt daarnaast altijd gekozen voor passende
maatregel(en) uit de Toolbox. Als er sprake is van een incident met grote
impact kan ook overplaatsing naar de Handhaving- en Toezichtlocatie in
Hoogeveen van toepassing zijn.

4
5

Kamerstuk 19 637, nr. 2643.
Tussen 1 november en 31 januari zijn er 350 incidenten door het COA geregistreerd op azc
Budel-Cranendonck. De meerderheid van deze incidenten zien op overtredingen van de
huisregels (ca. 220). Er waren 40 fysieke agressie-incidenten, 20/17 non verbale agressieincidenten en 50 verbale agressie-incidenten. Bij de 40 incidenten van fysiek geweld waren ca.
60 vreemdelingen betrokken. Circa 20 van deze personen hadden de Algerijnse nationaliteit, ca.
20 de Marokkaanse nationaliteit en ca. 10 de Syrische nationaliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 8
Erkent u dat het besluit van uw voorganger om Algerije van de lijst van
veilige herkomstlanden te schrappen zeer nadelige gevolgen heeft gehad
voor Nederland en in dit geval in het bijzonder voor de inwoners van Budel?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke conclusies en acties verbindt u hieraan?
Antwoord 8
Op 11 juni meldde mijn voorganger uw Kamer dat Algerije op basis van
actuele landeninformatie afgezet tegen de geldende criteria volgend uit de
Procedurerichtlijn niet langer kan worden aangemerkt als een veilig land van
herkomst.6 Dit heeft gevolgen voor de asielprocedure en de opvangmodaliteit.
Asielaanvragen van Algerijnse asielzoekers worden sindsdien behandeld in
de algemene (of verlengde) asielprocedure in spoor 4 en niet langer in de
versnelde procedure in spoor 2. Ook is het versoberde spoor 2 regime sinds
de herbeoordeling niet langer van toepassing op Algerijnse asielzoekers. Voor
asielaanvragen van Algerijnse asielzoekers met een Dublinclaim, het
merendeel van de asielaanvragen van Algerijnen, verandert er in dit opzicht
niets en deze worden behandeld in spoor 1. Van de Algerijnse zaken in de
asielvoorraad op 7 februari 2022 waarin een spoorbepaling heeft plaatsgevonden wordt thans circa 58% in spoor 1 behandeld en circa 42% in spoor 4.
Overlastgevende asielzoekers worden door het COA onder andere op sobere
time-outplekken en in de Handhaving- en Toezichtlocatie geplaatst. Ook
worden zij door de IND gemeld bij rechtbank om zo volgens staande
afspraken beroepsprocedure naar voren te halen. Dit geldt dus ook voor
overlastgevers met de Algerijnse nationaliteit, maar dus niet voor alle
Algerijnse zaken. Naar aanleiding van de incidenten die in Budel zijn
veroorzaakt door een deel van deze groep, plaatst het COA een gedeelte van
de Algerijnse personen door naar andere locaties in het land.
Vraag 9 en 10
Bent u bereid zich in te spannen om de zeer begrijpelijke wens van de
gemeente Cranendock in te willigen om het contract met het COA per direct
te ontbinden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke acties gaat u ondernemen?
Welke maatregelen gaat u treffen om de geweldsgolf rond het azc in Budel
per direct de kop in te drukken?
Antwoord 9 en 10
De gezamenlijke wens is niet het sluiten van het azc, maar het aanpakken van
de overlast zodat er een toekomst is voor het azc in Cranendonck. Er is
tijdens mijn constructieve gesprek met de burgemeester, de commissaris van
de Koning van Noord-Brabant en het COA op 2 februari jl. gesproken over
oplossingen op het gebied van de veiligheid. Met de juiste maatregelen moet
de rust in het azc en in Cranendonck terugkeren. Samen nemen we de
verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de bewoners van het azc, de
COA-medewerkers en alle inwoners van de gemeente Cranendonck. Daarvoor
zijn diverse afspraken gemaakt over actie voor de korte en middellange
termijn: 1) Aanscherpen van de beveiliging op het terrein, 2) de zaken van
asielzoekers met een kansarme aanvraag worden met nog meer prioriteit
behandeld, 3) verbeteren van de veiligheid op het terrein door onder andere
het plaatsen van een hek om het bewonersgedeelte en 4) Er wordt nog
scherper gecontroleerd en gehandhaafd, onder andere op de aanwezigheid
van illegalen. De komende tijd blijf ik met de betrokken partijen in gesprek
over de veiligheidssituatie, die ik nauwlettend in de gaten houd.

6

Kamerstuk 19 637, nr. 2743

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4