Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 482

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2015
Ik informeer u hierbij over een aantal dossiers met betrekking tot het
wegverkeer en de verkeersveiligheid. Over het aantal ernstige verkeersgewonden in 2014 en de verkenning van SWOV naar het aantal doden en
gewonden in het verkeer in 2020 en 2030 ontvangt u, zoals elk jaar
gebruikelijk is, een separate brief.
Medische rijgeschiktheid
Zoals ik reeds in mijn brief van 9 februari 2015 (Kamerstuk 29 398, nr. 448)
heb aangegeven vind ik het van belang om met betrekking tot de
rijgeschiktheid geen strengere eisen te stellen dan nodig is voor de
verkeersveiligheid.
Rijbewijskeuringen
In de hiervoor genoemde brief heb ik u reeds geïnformeerd dat ik een
aantal wijzingen zou doorvoeren op advies van de Gezondheidsraad. Per
1 april 2015 is de regeling eisen geschiktheid 2000 (hierna: de regeling)
aangepast. Ik heb, op advies van de Gezondheidsraad, het mogelijk
gemaakt dat het CBR in specifieke gevallen, ook een beslissing over de
rijgeschiktheid mag nemen op basis van een feitelijke rapportage van de
eigen behandelend arts. Dit betekent dat de betreffende rijbewijshouders
niet meer bij een andere specialist een keuringsrapport hoeven laten
opstellen. Hiermee besparen ze kosten en wordt de procedure versneld.
Verder is de regeling aangepast voor personen met epilepsie. Voor
rijbewijsgroep 1 (motoren, personenauto’s en tractoren) is de keuring
door de specialist komen te vervallen zodra sprake is van een aanvalsvrije
periode van meer dan vijf jaar. Tot slot is de regeling aangepast zodat
geen keuring door een neuroloog meer is vereist voor restloos genezen
beroertes en TIA’s. Er kan worden volstaan met een door een (huis)arts
geplaatste aantekening omtrent de aard en ernst van de aandoening op
de Eigen Verklaring of een ingevulde beroertevragenlijst.

kst-29398-482
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 482

1

In september 2014 is het CBR een pilot gestart met het openbaar maken
van een lijst met specialisten op het gebied van ADHD en autisme die
kunnen adviseren over rijgeschiktheid. Deze pilot is succesvol verlopen.
Daarom is deze werkwijze in juli 2015 definitief ingevoerd. Kandidaten
voor een rijexamen motorfiets, auto of trekker met deze aandoeningen
kunnen voortaan zelf hun keurend specialist (psychiater) kiezen uit de lijst
die beschikbaar wordt gesteld door het CBR op internet. Na de keuring
stuurt de psychiater de Eigen Verklaring met het rapport erbij naar het
CBR, wat de doorlooptijd tot het besluit van het CBR verkort.
Recente adviezen Gezondheidsraad
De Gezondheidsraad heeft op mijn verzoek op 20 en 21 juli 2015 over twee
onderwerpen een advies uitgebracht (www.gr.nl). Het betreft de rijgeschiktheid van personen met een steunhart en de rijgeschiktheid bij
stemmingsstoornissen, ADHD, schizofrenie en psychosen.
Een steunhart is een pomp die de pompfunctie van een zeer slecht
werkende hartkamer overneemt. In Nederland is er op dit moment geen
regelgeving voor de rijgeschiktheid van mensen met een steunhart. Dit
geeft onduidelijkheid bij patiënten en kan leiden tot willekeur in de
beoordeling van rijgeschiktheid. De Gezondheidsraad is van mening dat
het verantwoord is iemand met een steunhart na beoordeling door de
behandelend specialist rijgeschikt te verklaren voor privé gebruik van
motoren, personenauto’s en tractoren. Deze personen mogen op speciaal
verzoek geschikt worden verklaard voor beperkt beroepsmatig vervoer,
niet zijnde vervoer van personen of het onder toezicht doen besturen van
derden, voor maximaal vier uren per dag. In overleg met het CBR bezie ik
hoe ik dit advies kan overnemen. Ik streef ernaar dat de aangepaste
regeling nog dit jaar in werking treedt. Het uitgebrachte briefadvies van de
Gezondheidsraad over rijden met een steunhart krijgt nog een vervolg
met een overkoepelend advies over de rijgeschiktheid van mensen met
hartaandoeningen. Dit advies verwacht ik in het eerste kwartaal van 2016
te ontvangen.
De wetenschap omtrent risico’s voor het verkeer en de behandelmogelijkheden voor mensen met psychische aandoeningen heeft zich de
afgelopen jaren ontwikkeld. Bij ADHD adviseert de Gezondheidsraad de
regels voor rijgeschiktheid niet aan te passen na de doorgevoerde
versoepeling in 2014. Bij stemmingsstoornissen, schizofrenie en
psychosen adviseert de Gezondheidsraad de regels te versoepelen. Bij
stemmingsstoornissen gaat het dan om het niet meer altijd vereist zijn
van een keuring door een specialist en een kortere termijn van
ongeschiktheid in bepaalde gevallen. Bij schizofrenie en psychose gaat
het om een verkorting van de benodigde hersteltermijn tot een halfjaar
voor bestuurders van motoren, personenauto’s en tractoren. Ook
adviseert de Gezondheidsraad de mogelijkheid te openen dat iemand die
een eenmalige psychose heeft doorgemaakt na twee recidiefvrije jaren
gekeurd kan worden voor het besturen van een vrachtauto of bus of het
professioneel gebruik van een motor, personenauto of tractor. In overleg
met de Gezondheidsraad en het CBR bekijk ik hoe dit advies moet worden
vertaald naar de uitvoeringspraktijk. Ik verwacht dat dit in de eerste helft
van 2016 tot een aanpassing van de regeling zal leiden.
Onderzoek
Zoals aangegeven in mijn brief van 1 oktober 2014 (Kamerstuk 29 398, nr.
420) aan uw Kamer heb ik slaap- en waakcentrum SEIN opdracht gegeven
om in samenwerking met het Leids Universitair Medisch Centrum
onderzoek te doen naar een goedkopere testmethoden in de keuringspro-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 482

2

cedure voor mensen met ernstige slaapziekten. Ik verwacht eind 2016 het
eindrapport te ontvangen. Op basis van het onderzoek zal ik bezien of de
goedkopere methode valide genoeg is om de huidige methode te
vervangen.
Op advies van de Gezondheidsraad heb ik onderzoek laten uitvoeren naar
off-label gebruik van psychostimulantia (waaronder modafinil) met
betrekking tot rijgeschiktheid. Off-label gebruik betekent het gebruik van
een medicijn voor een indicatie die niet op een officiële bijsluiter staat
vermeld. De Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der
Pharmacie (KNMP) heeft op mijn verzoek een rapport opgesteld over
rijgeschiktheid bij off-label gebruik van psychostimulantia. In overleg met
de Gezondheidsraad en het CBR zal ik bezien of dit onderzoek aanleiding
geeft tot aanpassing van de regeling. Als dit het geval is zal ik eerst de
Gezondheidsraad vragen hierover nader te adviseren.
Op dit moment mogen mensen bij gebruik van geneesmiddelen met een
ernstige negatieve invloed op de rijvaardigheid, zogenoemde categorie III
medicijnen, in bijna alle gevallen niet rijden. Ik heb de Universiteit Utrecht
opdracht verleend onderzoek uit te voeren naar de effecten op het
rijgedrag bij langdurig gebruik van deze geneesmiddelen. Het is namelijk
mogelijk dat gewenning optreedt voor de ongewenste bijwerkingen. Dit
onderzoek zal naar verwachting in 2016 worden afgerond. Op basis
hiervan zal ik Gezondheidsraad vragen mij te adviseren over een
eventuele aanpassing van de regeling.
Tarieven tachograafkaarten
De motie Bisschop (Kamerstuk 34 000 XII, nr. 45) verzoekt de regering
voor de tachograafkaarten zo veel mogelijk de kostprijs te berekenen. Dit,
omdat de transporteurs voor de verplichte tachograafkaarten meer dan de
kostprijs moeten betalen en de prijs in andere Europese landen lager ligt.
In mijn brief aan uw Kamer van 21 april jl. (Kamerstuk 29 362, nr. 242) heb
ik toegezegd u over het onderzoek naar de tarieven van de tachograafkaarten na overleg met de sector nader te informeren.
Het onderzoek naar de tarieven van de tachograafkaarten is onderdeel van
een breed herzieningsproces van de tariefstructuur voor vergunningen
van mijn Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en Kiwa. Het streven
in deze herziening is om zoveel mogelijk kostendekkende tarieven te
hanteren. Zo heeft de ILT Kiwa verzocht om met behulp van een verbeterd
kostprijsmodel de kosten van alle vergunningen in beeld te brengen. De
ILT heeft een vergelijkbare actie uitgevoerd voor zijn eigen tarieven. De
sector wordt bij dit proces nauw betrokken en in verschillende ronden
geconsulteerd.
Op dit moment worden de kostenberekeningen van ILT en Kiwa getoetst
door middel van een onafhankelijke audit. Het rapport van deze onafhankelijke audit verwacht ik eind 2015, waarna verdere consultatie en
besluitvorming kan plaatsvinden. Ik vind het van groot belang dat het
herzieningsproces zorgvuldig wordt doorlopen. Naar verwachting zullen
in de loop van 2016 de nieuwe tarievenstelsels ingevoerd kunnen worden.
De tarieven worden per 1 januari 2016 nog aangepast volgens de
gebruikelijke procedure.
Schorsing tenaamstelling kentekenregister
Indien een voertuigeigenaar langere tijd geen gebruik maakt van een
voertuig, kan hij de tenaamstelling in het kentekenregister laten schorsen.
Dit houdt in dat de verplichtingen van de WA-verzekering, de motorrijtui-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 482

3

genbelasting en APK (indien van toepassing) tijdelijk worden stopgezet.
Op dit moment is een verhoogd tarief van toepassing bij eerste aanvraag
van de schorsing en als iemand binnen het jaar na aanvang van de
schorsing en opheffing daarvan, opnieuw schorst. Het gaat hier, juist
vanwege de relatie met de voertuig-verplichtingen, om zogenoemde
drempeltarieven om te voorkomen dat «te makkelijk» wordt geschorst. De
motie Madlener (29 oktober 2015, Kamerstuk 34 300 XII, nr. 53) verzoekt
mij om te onderzoeken op welke wijze de kosten van het schorsen van een
kenteken fors in prijs kan worden verlaagd. Samen met de RDW en het
Ministerie van Financiën zal ik komende tijd onderzoeken of en hoe een
verlaging van deze tarieven mogelijk is. Daarbij zal ik tevens ingaan op de
vraag of de schorsingstermijn van een jaar aangepast wordt ter verlaging
van de administratieve lasten van schorsing, zodat ik u het totale overzicht
kan geven van de aspecten van dit dossier. Ik verwacht u hierover in het
volgende najaar te informeren, op het moment dat de RDW de tarieven
voor het volgende jaar bij mij indient.
Alcoholslotprogramma
Tijdens het Algemeen Overleg Wegverkeer en Verkeersveiligheid van
28 mei jongstleden heeft mijn collega van Veiligheid en Justitie aangegeven bereid te zijn te bekijken of het alcoholslotprogramma in het
strafrecht kan worden ondergebracht. Op het moment worden verschillende alternatieven onderzocht. Eind dit jaar zullen wij in een brief nader
ingaan op de hoofdlijnen van het alcoholslotprogramma. Voor de huidige
groep deelnemers heb ik enkele aanpassingen gedaan om deelname aan
het programma in overeenstemming te brengen met de laatste
bevindingen.
Zo kunnen vanaf 1 september jongstleden deelnemers aan het
alcoholslot-programma weer de beschikking krijgen over de categorie E
bij B, opdat zij met zware aanhangwagens kunnen rijden. Er zijn
deelnemers aan het alcoholslotprogramma die hierdoor hun werkzaamheden weer kunnen uitoefenen. Naar aanleiding van de resultaten van het
vervolgonderzoek van Rikilt Wageningen uitgevoerd in mijn opdracht naar
de effecten van bepaalde stoffen op de uitkomst van de blaastesten van
het alcoholslot heeft het CBR zijn werkprocessen aangepast. Uit het
onderzoek blijkt dat slechts enkele producten een vals-positieve uitslag
kunnen geven, maar dat in al deze gevallen binnen enkele minuten de
waarde weer onder de vastgestelde limiet daalt. Om geen onduidelijkheden te laten bestaan over de vraag of een positieve uitslag door
etenswaren wordt veroorzaakt zal het CBR in het vervolg de afbouwcurve
(de reeks van meetwaarden van de blaastesten na een foutieve blaastest)
bestuderen. Hieruit kan met grote zekerheid worden opgemaakt of de
foutieve blaastest te wijten is aan consumptie van alcohol of door een
andere oorzaak komt. Dit ontslaat de deelnemer aan het alcoholslotprogramma niet van zijn verantwoordelijkheid voorzichtig om te gaan met
eten en drinken voor het blazen. Bij de inbouw van het alcoholslot en de
begeleidende cursus van het alcoholslotprogramma is altijd gewezen op
de risico’s en zijn ook handvatten aangereikt hoe daarmee om te gaan. De
mogelijkheid die het CBR nu heeft door de resultaten van het RIKILTonderzoek om foutieve testen te beoordelen (en dan eventueel niet aan te
rekenen) is een aanvulling op het bestaande systeem, waarbij het CBR in
bepaalde gevallen al kon besluiten foutieve blaastesten niet aan te
rekenen als deze evident niet te wijten waren aan de deelnemer van het
alcoholslotprogramma.
Ten gevolge van de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State kan het alcoholslotprogramma niet langer worden
opgelegd. Hierdoor neemt het aantal deelnemers geleidelijk af. Ik ben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 482

4

daarom genoodzaakt de eis voor landelijke dekking voor het aantal
werkplaatsen voor inbouw, uitlezen en uitbouw van het alcoholslotprogramma aan te passen; anders zou de leverancier van alcoholsloten niet
meer voldoen aan de eisen die aan zijn erkenning worden gesteld. In de
loop van 2016 kan dit het gevolg hebben dat minder werkplaatsen
beschikbaar zijn, waarbij er wel voor wordt gezorgd dat een werkplaats
binnen redelijke afstand is voor de deelnemers.
Tot slot wil ik uw Kamer informeren dat het Gerechtshof van Den Haag op
3 november jongstleden een tweetal arresten heeft gewezen over het
alcoholslotprogramma. In de zaak van 98 deelnemers aan het alcoholslotprogramma versus de Staat en het CBR heeft het Hof het vonnis van de
voorzieningenrecht bekrachtigd. Dit betekent dat deze personen het
alcoholslotprogramma moeten afmaken. In de zaak van twee personen
aan wie het alcoholslotprogramma is opgelegd (maar niet deelnemen)
versus het CBR heeft het Hof geoordeeld dat zij hun rijbewijs zonder
oplegging van het alcoholslotprogramma terug moeten krijgen. Het CBR
heeft besloten in cassatie te gaan tegen deze uitspraak.
Stand van zaken wijziging Wet rijonderricht motorrijtuigen (WRM)
Naar aanleiding van de evaluatie van de WRM in 2013 heb ik op 31 maart
2015 een voorstel tot wijziging van deze wet aan uw Kamer gezonden
(Kamerstuk 34 182, nr. 2). Op 20 mei 2015 heeft uw Kamer het verslag
uitgebracht en een groot aantal nadere vragen gesteld. Vanwege het
noodzakelijke overleg met de uitvoeringsinstanties zal de nota naar het
verslag naar verwachting eind dit jaar worden verzonden.
Vorig jaar (Kamerstuk 29 398, nr. 421) heb ik u aangegeven dat de
gewijzigde WRM naar verwachting medio 2016 in werking kon treden. De
beantwoording van de vragen en de afstemming tijdens de zomerperiode
heeft meer tijd gekost dan voorzien. Rekening houdend met het kabinetsbeleid voor de vaste verandermomenten van wetgeving, is de planning
bijgesteld naar 1 januari 2017.
Campagnes verkeersveiligheid
In 2015 voer ik een drietal massamediale campagnes uit. Het gaat om
Bob, Aandacht in het verkeer en verbeteren van de naleving van
snelheidslimieten binnen de bebouwde kom. Voor Bob en Aandacht zijn
nieuwe materialen ontwikkeld. De campagne Aandacht bestaat uit een
deel dat zich richt op de automobilist en een deel dat zich richt op jonge
fietsers. Voor bestuurders is de boodschap nu dat zij zich niet laten
afleiden door social media tijdens het rijden. Voor jonge fietsers heb ik, in
samenwerking met de grote telecomproviders, de Fietsmodus weer
ingezet. Dit is een app waarmee jongeren kans maken op prijzen als zij
fietsen zonder hun telefoon te gebruiken. Tot slot heb ik dit jaar onderzoek
gedaan naar het gebruik van fietsverlichting door verschillende
doelgroepen en een toolkit ontwikkeld waar de campagnepartners zoals
provincies, ANWB, VVN, Politie, Team Alert, Fietsersbond, Bovag en RAI
gebruik van konden maken voor hun acties gericht op fietsverlichting.
In 2016 ben ik voornemens om de campagnes Bob en Aandacht weer
massamediaal in te zetten. Voor het naleven van snelheidslimieten binnen
de bebouwde kom ga ik met de decentrale wegbeheerders en maatschappelijke partners inventariseren of er behoefte is aan een toolkit ter
ondersteuning van hun acties. Als hier voldoende vraag naar is zal ik deze
toolkit in 2016 ontwikkelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 482

5

Snelheidsverhoging A20
Naar aanleiding van de ingediende ziens wijze op het ontwerpverkeersbesluit om de snelheid te verhogen op de A20 tussen Prins-Alexander en
Moordrecht v.v. heeft nader onderzoek plaatsgevonden naar de verkeersveiligheid op dit weggedeelte. Het wegprofiel is opgemeten en anders dan
gemeld in mijn antwoorden op de Kamervragen van het lid Bisschop
(SGP), is gebleken dat er ontwerpbeperkingen zijn waardoor ik afzie van
een snelheidsverhoging op dit traject. Mijn beleid is om alleen de snelheid
te verhogen wanneer dit veilig kan en past binnen de regelgeving van
milieu en natuur. De ingediende zienswijze heeft hieraan bijgedragen.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 482

6