Prof.dr. S. van Weeghel

De vaste commissie voor Financiën
Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

Amsterdam, 22 augustus 2016

Geachte leden van de vaste commissie voor Financiën,
Dank voor uw uitnodiging voor de expertmeeting met als onderwerp fiscale constructies.
U verzocht de genodigden om in het kort hun visie op het onderwerp ‘fiscale constructies’
schriftelijk te geven en daarbij in te gaan op een aantal door u genoemde vragen. Met deze
brief hoop ik aan dat verzoek te voldoen.
Voor de goede orde noem ik hier mijn fiscaal relevante functies:
Global Tax Policy Leader, PwC;
hoogleraar internationaal belastingrecht, Universiteit van Amsterdam;
voorzitter Permanent Scientific Committee, International Fiscal Association (IFA);
voorzitter Board of Trustees, International Bureau of Fiscal Documentation (IBFD).
Mijn observaties als vervat in deze brief zijn uiteraard mede gebaseerd op mijn ervaringen in
de genoemde functies, maar vormen overigens slechts mijn persoonlijke visie.
Uw vragen:
1.

De leden van de commissie willen graag meer inzicht krijgen van wat zich in de praktijk
afspeelt. Kunt u uw belangrijkste ervaringen met de commissie delen?

Algemene observaties
Het centrale thema van de expertmeeting is ‘fiscale constructies’. Het begrip fiscale
constructie heeft een negatieve connotatie: het is slecht, moet worden bestreden. Het is
belangrijk vast te stellen waar aanvaardbare tax planning eindigt en onwenselijk fiscaal
geconstrueer begint. Die grens is evenwel niet eenvoudig te trekken. In het algemeen wordt
aanvaard dat belastingplichtigen de fiscaal gunstigste weg kiezen. Zo is aanvaardbaar niet
consumeren om omzetbelasting te vermijden, een huis kopen in plaats van huren in verband
met hypotheekrenteaftrek, de spaarhypotheek, het kiezen van ZZP-schap in plaats van
werknemerschap in verband met zelfstandigenaftrek en andere ondernemersfaciliteiten, maar
wordt niet aanvaardbaar geacht het creëren van een erfpachtconstructie louter om de
erfpachtcanon te kunnen aftrekken, het kunstmatig creëren van renteaftrek, het omleiden van
investeringen om gebruik te kunnen maken van belastingverdragen (treaty shopping), et
cetera. Wat aanvaardbaar is en wat niet, daarover lopen de meningen uiteen. Soms is er
evident strijd met doel en strekking van de wet en kan, bij aanwezigheid van een

belastingverijdelingsmotief, het gewenste fiscale gevolg aan een constructie worden
onthouden met toepassing van het leerstuk van de wetsontduiking. Soms is ingrijpen van de
wetgever nodig.
Ook in internationaal verband is de grens tussen aanvaardbare en niet aanvaardbare fiscale
structurering vaak moeilijk te trekken. Hetgeen de ene staat aanvaardbaar vindt, kan voor de
andere staat volstrekt onaanvaardbaar zijn. Tax incentives van een land kunnen leiden tot
uitholling van de belastinggrondslag in een ander land. Soms is er sprake van tax planning
die aanvaardbaar is voor de desbetreffende overheden, maar die niettemin door politici en/of
non-governmental organisations (ngo’s) wordt afgekeurd. Er is ook duidelijk sprake van een
evolutie van opvattingen met betrekking tot fiscale constructies. Hetgeen in het verleden
wellicht aanvaardbaar was, is dat vandaag mogelijk niet meer.
Het beeld in Nederland: particulieren
Ik houd het op dit punt kort, omdat mijn inbreng hoofdzakelijk op BEPS-gerelateerde fiscale
constructies ziet.
“Betalen is voor de dommen”, zo luidt de titel van het boekje dat de Groningse hoogleraar Flip
de Kam in 1979 publiceerde. “Valt er nog iets aan het ontgaan van inkomstenbelasting te
doen?”, was de titel van de oratie in 1981 van de Amsterdamse hoogleraar Jaap Zwemmer.
Beide publicaties verschenen in een tijd waarin een constructiegevoelige inkomstenbelasting,
hoge tarieven en een matige belastingmoraal tegelijk aanwezig waren. Het gevolg was een
veelheid aan fiscale constructies, waarvan een deel met toepassing van het leerstuk van de
wetsontduiking kon worden ontmanteld, maar een deel ook niet. Sindsdien is de Nederlandse
inkomstenbelasting robuuster geworden, zijn de tarieven lager en is onder invloed van die
combinatie het aantal fiscale constructies in de inkomstenbelasting drastisch afgenomen. Ook
belastingontduiking is zeer ontmoedigd door verbeterde inlichtingenuitwisseling en krachtig
handhavingsbeleid.
Hoewel de robuustheid van de inkomstenbelasting sinds 2001 mede te danken is aan de
invoering van de forfaitaire rendementsheffing van box 3, vormt de combinatie van deze
heffing en de verwaarloosbare spaarrente thans wel een kwetsbaar onderdeel van het systeem.
Van deze combinatie gaat een impuls uit om al dan niet met behulp van constructies de
werking van box 3 uit te schakelen c.q. belasting te ontduiken. De ervaring van de jaren ‘70 en
‘80 leert dat de belastingmoraal niet alleen verbetert door goede handhaving, maar ook door
de perceptie dat het belastingstelstel rechtvaardig is. Box 3 is aan herziening toe.
Multinationale ondernemingen
Het algemene beeld dat multinationale ondernemingen nergens belasting betalen wordt
weersproken door de feiten. Uit verschillende onderzoeken, o.m. dat van prof. Avi-Yonah van
Michigan Law School uit 2011 en de recentere onderzoeken van het Zentrum für Europäische
Wirtschaftsforschung, blijkt dat de gemiddelde effectieve belastingdruk van de grootste
multinationals in de wereld zich in een kleine bandbreedte rond de gemiddelde
winstbelastingtarieven in de OESO-landen beweegt. Dat wil niet zeggen dat er geen grote
verschillen bestaan tussen verschillende multinationals of dat er geen sprake zou zijn van
fiscaal geconstrueer, maar het algemene beeld dat de afgelopen jaren is ontstaan wordt niet
ondersteund door de genoemde onderzoeken.
Mijn beeld is dat de fiscale afdelingen van multinationals zich in het algemeen in de eerste
plaats bezighouden met een concernstructuur die zekerheid en voorspelbaarheid biedt en dat
bedrijfsprocessen worden ingericht opdat de verschillende concernonderdelen aan hun fiscale
verplichtingen in de desbetreffende landen kunnen voldoen. Compliance, inclusief
handhaving van een robuust transfer pricingsysteem is de kern van de fiscale functie bij veel
multinationals. Dat wil niet zeggen dat er geen sprake is van tax planning. Zonder tax
planning zou de belastingdruk van veel multinationals overigens uitkomen boven het
gewogen gemiddelde van de wettelijke tarieven in de landen waar zij actief zijn, zulks onder

2

meer als gevolg van dubbele belasting: niet aftrekbare bedragen, niet verrekenbare
bronbelasting en transfer pricinggeschillen waarin verschillende staten uiteenlopende
posities innemen.
Tax planning om de belastingdruk te verminderen heb ik in hoofdzaak waargenomen in de
vorm van groepsfinanciering en de exploitatie van immateriële activa zoals octrooien.
Veel multinationals maken gebruik van groepsfinancieringsmaatschappijen in landen met een
voor die activiteiten gunstig regime. Soms wordt daarbij ook gebruik gemaakt van
zogenoemde hybride financiering, waarbij rente wordt afgetrokken in het betaalland die niet
in de grondslag wordt begrepen in het ontvangland. Ook worden octrooien ontwikkeld en
geëxploiteerd in landen met aantrekkelijke regimes (soms in de vorm van een laag algemeen
tarief, soms in de vorm van een bijzonder regime zoals een patent box), of wordt bij de
exploitatie van immateriële activa gebruik genaakt van dispariteiten van belastingstelsels.
Grote multinationals maken in het algemeen weinig gebruik van treaty shopping omdat het
land van vestiging van de tophoudster vaak over goede belastingverdragen beschikt, maar
voor de tax planning die betrekking heeft op groepsfinanciering en/of immateriële activa is
vaak wel van belang dat het land waar de groepsfinanciering c.q. de exploitatie van de
immateriële activa plaatsvindt goede belastingverdragen heeft met de desbetreffende
bronlanden.
Er bestaan bepaald grote verschillen tussen tax planning door Amerikaanse multinationals en
niet-Amerikaanse multinationals. De totale Amerikaanse winstbelasting kan door cumulatie
van federal tax, state tax en local tax oplopen tot meer dan 40 procent. In beginsel wordt alle
winst behaald door Amerikaanse multinationals uiteindelijk in de Verenigde Staten tegen
Amerikaanse tarieven belast en kan buitenlandse belasting worden verrekend met de
Amerikaanse belasting. Het Amerikaanse belastingstelsel biedt evenwel ruime mogelijkheden
om buiten Amerika behaalde winst zeer lange tijd buiten de Amerikaanse heffing te houden
en een groot deel van de tax planning van Amerikaanse multinationals is juist daarop gericht.
Onmiskenbaar bestaan in de praktijk grote verschillen in tax planning. Vaak is de tax
planning geheel in overeenstemming met de beginselen die aan het BEPS-programma ten
grondslag liggen, maar het komt ook veel voor dat de tax planning op gespannen voet staat
met die beginselen.
In toenemende mate zijn multinationals zich er van bewust dat tax planning onder een
maatschappelijk vergrootglas ligt.
Het spanningsveld is evident: enerzijds voelen grote, beursgenoteerde ondernemingen de
druk van de capital markets om de effective tax rate zo laag mogelijk te houden en in ieder
geval binnen een redelijke bandbreedte die geldt voor de relevante peer group, anderzijds is
er de maatschappelijk druk, de kans op reputatieschade die het gevolg is van negatieve
publiciteit over tax planning en daarmee mogelijk ook negatieve gevolgen voor omzet c.q.
winstgevendheid. Die zorg is bij zogenoemde business to consumer-bedrijven wellicht wat
groter dan bij business to business-bedrijven.
Een aantal multinationals is er inmiddels toe overgegaan zogenoemde tax principles te
formuleren die tot uitgangspunt dienen bij tax planning. In toenemende mate worden deze
tax principles gepubliceerd op de website van de desbetreffende multinational en in het
jaarverslag wordt gerapporteerd over de effectieve belastingdruk, de samenstelling daarvan en
soms zelfs al over de geografische verdeling daarvan. In het Verenigd Koninkrijk is het voor
grote ondernemingen inmiddels wettelijk verplicht om de tax strategy te formuleren en te
publiceren en in Australië wordt dit ten sterkste aanbevolen.
Mijn eigen aanbeveling zou zijn dat in ieder geval grote, beursgenoteerde ondernemingen de
fiscale uitgangspunten op bestuursniveau formuleren, ter goedkeuring voorleggen aan de raad
van commissarissen en dat vervolgens periodiek door het audit committee wordt getoetst of
de geformuleerde uitgangspunten ook worden gevolgd. Mijns inziens kan het fiscale beleid

3

explicieter dan thans vaak het geval is onderdeel vormen van de corporate governance en de
corporate and social responsibility.
Overigens wil ik met het voorgaande niet de indruk wekken dat het fiscaal geconstrueer de
wereld uit is. Er is nog steeds veel tax planning die op gespannen voet staat met de BEPSbeginselen en niet zelden wordt die tax planning gefacilieerd door landen die in G20/OESOverband hun zegen hebben gegeven aan het BEPS-programma.
2. Wat is de meest voorkomende vorm van verdragsmisbruik?
In 1997 voltooide ik mijn proefschrift Improper Use of Tax Treaties en in 2010 schreef ik voor
het jaarcongres van de IFA in Rome het general report over Tax treaties and tax avoidance:
application of anti-avoidance provisions, welk rapport was gebaseerd op 44 landenrapporten
afkomstig van de IFA branches in de desbetreffende landen. Zowel op basis van mijn
promotieonderzoek als op basis van het IFA-onderzoek is de conclusie gerechtvaardigd dat er
een grote verscheidenheid bestaat met betrekking tot misbruik van belastingverdragen en in
de mate van succes bij de aanpak van verdragsmisbruik. Een belangwekkende conclusie uit
beide onderzoeken is ook dat de opvattingen over hetgeen verdragsmisbruik is uiteenlopen en
dat rechterlijke beslissingen over verdragsmisbruik in verschillende landen, ook als de feiten
zeer vergelijkbaar zijn aanzienlijk verschillen.
Niettemin is de consensus die zich in OESO-verband aftekent dat treaty shopping de
belangrijkste vorm van verdragsmisbruik is en tegen deze achtergrond heeft de OESO de
antimisbruikbepalingen vervat in Action 6 van het BEPS-programma geformuleerd. Zoals ook
uit het OESO BEPS-rapport van februari 2013 blijkt wordt het Nederlandse netwerk van
belastingverdragen veelvuldig gebruikt in internationale structuren. Blijkens een rapport van
de Stichting Economisch Onderzoek uit 2013 legt dat Nederland economisch geen windeieren,
maar toch lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat de aantrekkelijkheid van het Nederlandse
verdragennetwerk tevens zijn kwetsbaarheid is. Ik kom op dit thema hierna nog terug bij het
onderdeel concurrerend fiscaal klimaat.
3. Hoe schat u de impact in van ATAD en de andere maatregelen die zijn genomen tegen
belastingontwijking?
De Anti-Tax Avoidance Directive en andere maatregelen die reeds zijn genomen (zoals de
aanpassing van de moeder-dochterrichtlijn) en zullen worden genomen (nadere
implementatie BEPS) verkleinen de marges om de belastinggrondslag te eroderen. De impact
van het totaal van de maatregelen zal uiteindelijk groot zijn, niet slechts omdat de marges
verkleind worden, maar ook door de boodschap die van die maatregelen uitgaat, nl. dat de
tolerantie voor aggressive tax planning afneemt.
Het is kwestieus of de EU daar uiteindelijk economisch beter mee af zal zijn. Ik licht dat als
volgt toe. Blijkens de considerans van ATAD is de richtlijn een uiting van de political priority
die dwingt tot maatregelen die er toe leiden dat belasting wordt betaald “where profits and
value are generated.” De premisse die ten grondslag ligt aan BEPS en ATAD is dat winst
gesepareerd kan worden van de economische activiteit (en dat zulks onwenselijk is). In die
gedachtegang kan economische activiteit plaatsvinden en werkgelegenheid bestaan in een EUlidstaat (met hoge belasting), maar kan de winst als gevolg van tax planning terecht komen in
een andere staat. De staat waar de economische activiteit plaatsheeft, heeft wel de
werkgelegenheid en de economische ontwikkeling, maar niet de belastingopbrengst. Nu is
belastingconcurrentie tussen staten een gegeven, evenals het feit dat de werking van ATAD
beperkt is tot de Europese Unie. Mocht het gevolg van ATAD en andere maatregelen in de EU
zijn dat de belastingdruk uit de pas gaat lopen met die in landen buiten de EU, dan bestaat er
mijns inziens een reëel risico dat niet alleen de winst, maar ook de werkgelegenheid en
economische ontwikkeling in de EU negatief beïnvloed zullen worden. Ook binnen de EU zal
overigens sprake zijn van belastingconcurrentie. Zie ook hierna bij het onderdeel
concurrerend fiscaal klimaat.

4

Het moet mij van het hart dat ATAD in zekere zin ook een brevet van communautair
onvermogen is. Conceptueel past bij een gemeenschappelijke markt één belastinggrondslag en
één tarief. Interstatelijke belemmeringen moeten worden weggenomen. In weerwil van de in
de considerans van ATAD gewekte suggestie dat de ATAD-maatregelen zouden kunnen
bijdragen “to improve the functioning of the internal market” is het de vraag of ATAD daar
per saldo aan kan bijdragen. Een interne markt is het beste gediend met een geharmoniseerd
belastingstelsel, bijvoorbeeld een CCCTB, met consolidatie van winsten en verliezen, geen
eindafrekening bij verplaatsing van ondernemingsactiviteiten, geen dubbele heffing als gevolg
van niet aftrekbare betalingen en verrekenprijsgeschillen, et cetera. Met ATAD raken wij van
deze doelen verder verwijderd, niet dichterbij.
4. Acht u de maatregelen die de OESO ingang heeft gezet toereikend? Kunt u uw antwoord
nader toelichten?
Ik stel voorop dat het BEPS-programma een belangrijke bijdrage kan leveren aan het herstel
van het vertrouwen in het internationale belastingstelsel. In haar policy brief van oktober
2015 zegt de OESO: “An international tax system that aims to prevent double taxation is not
sustainable if the same system generates double non-taxation. This is the driving principle
that led OECD and G20 countries to embark on the ambitious BEPS Project.” Ik denk dat de
BEPS-maatregelen een goede bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen van double nontaxation en daarmee aan hogere belastingopbrengsten en herstel van vertrouwen. Ik stel
echter ook vast dat het BEPS-project een aantal belangrijke thema’s zoals the digital economy
en dispute resolution nog niet veel verder heeft kunnen brengen, terwijl dit wel prangende
thema’s zijn in het huidig tijdsgewricht. En hoewel het BEPS-programma zal bijdragen aan
verbeterde coherentie van het internationale belastingstelsel, valt ook te vrezen voor
significante toename van dubbele juridische en economische belasting als gevolg van niet
aftrekbare betalingen, interpretatieverschillen en transfer pricinggeschillen.
Tenslotte is ook een belangrijke vraag in hoeverre de BEPS-maatregelen daadwerkelijk en in
overeenstemming met de uitgangspunten van het BEPS-programma zullen worden
geïmplementeerd. Zo is het kwestieus of Action 3: Strengthen CFC Rules zal leiden tot
aanpassing van de Amerikaanse zogenoemde controlled foreign corporation-wetgeving. Als
in de Verenigde Staten geen ingrijpende tax reform zal plaatsvinden, blijft het systeem
uitnodigen tot tax planning. Omdat Amerikaanse multinationals zo dominant zijn in de
wereldeconomie zal die tax planning blijven leiden tot internationale frictie.
5.

Wat kan Nederland doen om een concurrerend fiscaal klimaat te hebben?

De ingrediënten die Nederland in het verleden een concurrerend fiscaal vestigingsklimaat
hebben bezorgd zijn bekend: een solide belastingstelsel, de deelnemingsvrijstelling, een goed
verdragennetwerk, een betrouwbare belastingdienst en de mogelijkheid tot het verkrijgen van
zekerheid over de fiscale gevolgen van voorgenomen investeringen. Deze ingrediënten hebben
er niet slechts toe bijgedragen dat Nederland een goed vestigingsland is voor multinationals,
maar ook dat het systeem kwetsbaar is voor tax planning die in afnemende mate
aanvaardbaar wordt geacht. Hoewel de Nederlandse economie ook baat heeft gehad bij deze
laatste categorie, is het belangrijk dat Nederland in de huidige internationale context zijn
verantwoordelijkheid neemt en mogelijkheden tot ongewenst gebruik indamt, maar
tegelijkertijd een open oog houdt voor de mogelijkheden om fiscaal concurrerend te blijven.
In het veranderde internationale speelveld zijn de marges om aan tax planning te doen via
systeemarbitrage verkleind en het ligt dus voor de hand dat belastingconcurrentie tussen
landen zich in toenemende mate in de tariefsfeer zal afspelen. Binnen Europa vallen Ierland
en het Verenigd Koninkrijk op door vennootschapsbelastingtarieven die aanzienlijk lager zijn
dat het Nederlandse tarief. Het Verenigd Koninkrijk is een zeer geduchte concurrent met een
laag vennootschapsbelastingtarief, afwezigheid van dividendbelasting, een goede
deelnemingsvrijstelling, een patent box, een gematigd toptarief in de inkomstenbelasting en
een ruime faciliteit voor expats. De eerste geluiden na Brexit lijken erop te wijzen dat het

5

Verenigd Koninkrijk zijn belastingstelsel in versterkte mate zal inzetten als
concurrentiemiddel.
De onplezierige werkelijkheid is dat de internationale politieke druk tegen
belastingontwijking ten spijt landen harder dan ooit met elkaar concurreren als het gaat om
de fiscale aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat. Nederland staat hier mijns inziens voor
een fundamentele keuze die niet eenvoudig is. Het gewenste gevolg van ATAD en BEPS is dat
winst wordt belast waar de economische bedrijvigheid plaatsheeft. Als die winst echter wordt
belast tegen een niet concurrerend tarief, zal de economische bedrijvigheid zich verplaatsen
naar landen met een concurrerend tarief die ook overigens een goed vestigingsklimaat
hebben. Wil Nederland ook op termijn een concurrerend fiscaal klimaat hebben, dan zal
onder meer moeten worden ingezet op verlaging van de vennootschapsbelasting, wellicht
afschaffing van de dividendbelasting – en blijven ook de inkomstenbelastingtarieven en
expatfaciliteiten een belangrijk thema. Dit zijn ongemakkelijke vraagstukken in een tijd die
economisch nog moeilijk is en waarin de algemene beleving is dat het bedrijfsleven
onvoldoende bijdraagt aan de belastingopbrengst. Ook maken de huidige begrotingsregels,
die het rekening houden met inverdieneffecten niet toelaten, tariefsverlaging in de
vennootschapsbelasting niet eenvoudig.
6. Wat zijn de kansen voor Nederland van het verdragennetwerk?
Mijns inziens moet Nederland blijven inzetten op een uitstekend verdragennetwerk. Het
opnemen van antimisbruikmaatregelen volgens de normen van Action 6 zal leiden tot
inperking van de mogelijkheden tot treaty shopping, hetgeen zeker zal bijdragen aan het
imago van Nederland als betrouwbare verdragspartner. Een goed ontwikkeld
verdragennetwerk zal ook in de toekomst bijdragen aan de aantrekkelijkheid van Nederland
als vestigingsland, ook voor concerns die buiten Nederland hun hoofdvestiging hebben. Mijns
inziens moet Nederland inzetten op antimisbruikbepalingen die zich kenmerken door
eenvoud en zekerheid en afwezigheid van overkill. Dat kan door zoveel mogelijk in de
verdragsbepalingen zelf, of in een nadere overeenkomst tussen de verdragsluitende staten
vast te leggen onder welke omstandigheden wel een beroep op het verdrag kan worden
gedaan. Te denken valt aan gevallen waarin de uiteindelijke belanghebbende bij rechtstreekse
investeringen in het bronland ook adequate verdragsbescherming zou hebben gehad. Ook zou
Nederland kunnen inzetten op de uitwerking van uitstekende verdragsbescherming voor
pensioenfondsen, beleggingsfondsen en investeringsfondsen – evenzeer conform de
gedachtegang dat pensioengerechtigden en participanten in de desbetreffende fondsen bij
rechtstreekse belegging vaak gerechtigd zouden zijn tot verdragsvoordelen. Met andere
woorden, de inzet zou erop gericht moeten zijn dat gebruikmaking van een Nederlandse
entiteit de investeerder niet in een slechtere positie brengt dan bij rechtstreekse investering
het geval zou zijn.
Daarnaast kan Nederland proberen een voortrekkersrol te claimen op het vlak van
geschillenbeslechting, door nog meer aandacht voor effectieve mutual agreement procedures,
arbitrageclausules in belastingverdragen en wellicht zelfs door de vestiging van een fiscaal
arbitragehof in Nederland na te streven. De reeds bestaande infrastructuur van het
Permanent Hof van Arbitrage te Den Haag zou daar wellicht een goede uitgangspositie voor
kunnen bieden. Particulier initiatief daartoe is reeds ondernomen.
7.

Indien het nemen van nadere maatregelen wenselijk is, op welk niveau moeten die dan
plaatsvinden (bijvoorbeeld nationaal/EU/OESO)? Wat zijn de verwachte gevolgen voor
het vestigingsklimaat?

In de afgelopen drie jaar is op het terrein van misbruikbestrijding de ontwikkeling groter
geweest dan in de daaraan voorafgaande drie decennia. Een deel van de voorgestelde
antimisbruikmaatregelen is inmiddels geïmplementeerd, maar een aanzienlijk deel van het
BEPS-programma staat nog aan het begin van implementatie. De BEPS-maatregelen zullen
niet alleen door hun implementatie grote gevolgen hebben voor het internationale

6

bedrijfsleven, maar ook de door het BEPS-initiatief veranderde houding van veel
belastingdiensten zal de druk op het bedrijfsleven doen toenemen. Het lijkt mij verstandig
thans een pas op de plaats te maken en op termijn van 2 à 3 jaar te inventariseren wat de
gevolgen van de diverse maatregelen zijn. Hoe is de implementatie internationaal verlopen?
Hebben de OESO-lidstaten zich daadwerkelijk gecommitteerd aan het BEPS-programma?
Wat is de invloed op de wereldhandel? Een van de hoofdonderwerpen van het IFA-congres in
2017 betreft BEPS. De general reporters zullen inventariseren hoe de implementatie van
BEPS internationaal is verlopen. Wellicht kan hun in 2017 te verschijnen rapport al inzicht
geven in implementatie en effectiviteit van de BEPS-maatregelen.
8. Gelet op de voorgaande vragen; welke aspecten zijn naar uw mening nog onderbelicht
gebleven, kunt u deze aspecten nader toelichten?
Onmiskenbaar is in het afgelopen decennium een fiscale vertrouwenscrisis ontstaan. De
financiële crisis heeft mede als katalysator van die vertrouwenscrisis gefungeerd. Zowel het
bedrijfsleven en hun adviseurs als overheden, de politiek, ngo’s en de media dragen
verantwoordelijkheid voor het herstel van het vertrouwen in het internationale fiscale stelsel.
Voor cynisme is geen plaats. Aan herstel van vertrouwen kunnen bijdragen transparantie over
fiscaal beleid, zowel door ondernemingen als door overheden, maar ook adequate
voorlichting. In het fiscale dossier maken de feiten nog wel eens plaats voor schadelijke
retoriek. Zo wordt vaak geen onderscheid gemaakt tussen belastingontduiking en
belastingontwijking en wordt ook in de berichtgeving door de OESO en de Europese
Commissie voeding gegeven aan negatieve sentimenten jegens het bedrijfsleven. Het
bedrijfsleven op zijn beurt doet weinig om duidelijk te maken wat de fiscale strategie is,
hoeveel belasting daadwerkelijk wordt afgedragen en wat in het algemeen de fiscale bijdrage
aan de samenleving is. De negatieve spiraal moet worden doorbroken. Ook zou het wenselijk
zijn om macro-economisch onderzoek te laten verrichten naar de betekenis van de
vennootschapsbelasting in de totale belastingmix en wellicht ook nader onderzoek naar het
antwoord op de vraag wie de vennootschapsbelasting uiteindelijk draagt. Immers, achter alle
ondernemingen schuilen burgers, soms rechtstreeks, vaker via pensioenfondsen en
beleggingsinstellingen. Vennootschapsbelasting wordt uiteindelijk altijd afgewenteld op de
aandeelhouder, de consument of de werknemer. In die zin heeft de vennootschap zelf geen
draagkracht.
Ik hoop het bovenstaande tijdens de expertmeeting op 12 september nader te kunnen
toelichten.
Met vriendelijke groet,

Stef van Weeghel

7