2
Begroting Justitie en Veiligheid 2020
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2020 ( 35300-VI ).
De voorzitter:
Aan de orde is de begroting Justitie en Veiligheid,
Kamerstuk 35300-VI. Ik heet de minister van Justitie en
Veiligheid, de minister voor Rechtsbescherming en de
staatssecretaris van Justitie en Veiligheid van harte welkom.
Vandaag is de eerste termijn van de zijde van de Kamer
aan de orde. We hebben 24 sprekers.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter:
Ik begin met mevrouw Helder namens de PVV-fractie.

Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik dank elke politieagent vanuit de
grond van mijn hart voor al het werk dat zij voor ons doen,
voor al die keren dat zij hun vrije dagen inleverden om voor
onze veiligheid te zorgen, voor al die keren dat zij, ondanks
beledigingen, geweld en alle andere ellende, iedere dag
weer, het uniform aantrekken en aan het werk gaan.
Voorzitter. Zij verdienen beter: meer collega's en minder
taken. Daar gaat deze begroting niet bij helpen. Het is een
flutbegroting, een begroting van niks, een kopie van de
vorige. Weer zijn er de holle woorden dat er extra geld is
voor meer blauw op straat, terwijl er geld is weggehaald
via een slinkse omweg: via het niet-uitkeren van de
prijsbijstelling is er de komende vijf jaar maar liefst 145
miljoen minder te besteden. Dit heeft rechtstreekse
gevolgen voor de basisteams, maar daar horen we de
minister niet over.
De politiecapaciteit daalt en de beloofde instroom van 1.100
agenten wordt niet gehaald. Wat wel stijgt, is het aantal
taken: de mocromaffia, Taghi en kornuiten, de
georganiseerde criminaliteit, persoonsbeveiliging,
drugsproblematiek, ondermijning en het aantal verwarde
personen waarvoor de politie nog steeds telkens moet
uitrukken. In de begroting van de politie, waarvan je veel
wijzer wordt dan van dat ding van de minister, staat op
pagina 43 letterlijk: "Het vastgestelde budgettaire kader laat
geen ruimte voor nieuwe uitdagingen, anders dan nieuw
voor oud". En steeds meer doen met steeds minder mensen
kan ook niet. Dus ik vraag weer aan de minister: welke taken
gaan er vanaf?
Nog een citaat. "Het politieapparaat kraakte al, en nu is het
door het kraken heen gezakt", om de korpschef maar eens
te citeren. De minister heeft hierop nog geen begin van een
antwoord, geen geld en geen langetermijnvisie. Om die
langetermijnvisie vroeg ik exact één jaar geleden bij de
begroting ook al.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

Het kabinet kwam de afgelopen weken met 500 miljoen
voor de aanpak van de stikstofproblematiek en met 460
miljoen voor de leraren. Deze minister komt met niets
extra's voor de politie. Dat moet toch frustrerend voor hem
zijn? Voorheen, als advocaat bij het advocatenkantoor Allen
& Overy, verging het onderhandelen hem vast een stuk
beter.
Voorzitter. Wat ook frustrerend is, is dat er wel altijd geld
is, bijna een blanco cheque, voor de asielketen. Vorig jaar
kwam daar ook weer 300 miljoen meer bij dan gepland. Dit
jaar gaat het om 134 miljoen. Dat staat op pagina 18 van
de begroting. Extra zuur is dat die tekorten bij de asielketen
mede uit het budget van de politie worden vergoed. Het
kabinet komt altijd met het verweer dat dit nu eenmaal een
verdragsrechtelijke verplichting is. Maar de overheid heeft
ook de plicht om voor de veiligheid van de burgers te
zorgen, veiligheid in de zin van een daadkrachtig en
doeltreffend optreden tegen grote en kleine criminaliteit.
Raar maar waar: het recht op veiligheid staat niet in de
Grondwet. Ik vraag aan de minister: waarom niet? Is het
geen goed idee om dat vast te leggen? Dan is het ook een
handvat in de ministerraad bij het onderhandelen over het
broodnodige budget voor onze agenten.
Voorzitter. Voor als de minister nog twijfelt: in het verleden
waren het CDA, de PvdA en de VVD hier voorstander van.
Er ligt zelfs een initiatiefwetsvoorstel uit 2001, dus de
minister kan er zo mee aan de slag. Zelfs de tekst voor het
voorgestelde artikel ligt er al. Ik zou zeggen: indienen ter
consultatie. Dat kost niets. Graag een reactie.
Dan de waardering voor het politiepersoneel. Daar schort
het de laatste jaren nogal aan. Moesten er onder Rutte II
3.000 agenten weg, onder Rutte III moeten er 1.100 bij. Zo
ga je niet met mensen om. In de zorg is er het
kwaliteitskader personeelssamenstelling. Dat bevat onder
meer normen voor voldoende vakbekwaam personeel en
de plicht om te anticiperen op verwachte verschuivingen
in taken. Waarom is dit er niet voor de politie? Dat hoor ik
graag van de minister.
Nog erger: de PTSS-problematiek. Nog steeds krijg ik mails
van agenten die in de kou staan met hun psychische
problemen. Niets zo triest als dat. Waarom worden
langlopende dossiers niet gewoon afgekocht? Waarom
besteedt het ministerie miljoenen aan de landsadvocaat en
kan er geen geld naar agenten die helaas niet meer zullen
herstellen? Stop met die oeverloze discussies over de
aansprakelijkheid en los het op, zou ik zeggen. De minister
was arbeidsrechtadvocaat. Ik behandelde onder andere
letselschadedossiers. Dat is weliswaar iets anders, maar ik
denk dat we allebei echt wel weten dat werkgever en
werknemer geen voordeel hebben van jarenlange discussies
over de aansprakelijkheid. Graag een reactie dus.
Voorzitter. In dat kader een idee dat ook geen geld kost en
waar ook waardering voor onze agenten uit spreekt:
waarom de agenten niet onder de werking van de
Veteranenwet brengen? En ik bedoel niet alleen agenten
die worden uitgezonden op missies, maar alle agenten. Zij
zetten zich namelijk ook met gevaar voor eigen leven in
voor de veiligheid in Nederland. Inmiddels is het beroep
zo zwaar en complex en is de druk op onze agenten zo groot
dat deze vergelijking met militairen wel opgaat. Ik heb
voorbeelden te over van agenten die in één dienst met zo
veel geweld en dreiging te maken hebben gekregen, dat

20 november 2019
TK 26

26-2-1

de geestelijke druk vergelijkbaar is. Daar komt de steeds
toenemende roosterdruk bij. Niet voor niets begon ik mijn
spreektekst met de waardering voor de agenten en verwees
ik daarbij naar het inleveren van vrije dagen. Militairen zijn
van huis door uitzendingen en oefeningen, politieagenten
als gevolg van de roosterdruk. Roosters komen namelijk
als concept en worden pas een week voor het ingaan
vastgesteld en kunnen zelfs dan in het dienstbelang nog
worden aangepast.

De voorzitter:
U bent zo jong en zo energiek.

Bijkomend voordeel van het van toepassing zijn van de
Veteranenwet is dat er dan één loket is voor de zorg en de
kennis, kunde en expertise die men nu vanuit de
Defensiehoek heeft. Ondanks de goede bedoelingen en de
voorgestelde maatregelen bij de politie die op dit punt
worden getroffen, krijg ik nog steeds signalen dat men zeer
afhankelijk is van de leidinggevende. En ook die moet
kunnen bouwen op een systeem waarin kennis en kunde
aanwezig zijn. Agenten verdienen de benodigde zorg en
structuur en die zijn al aanwezig in de Veteranenwet. Dus
graag een reactie van de minister.

De voorzitter:
Nee, dat zei ze al een tijdje geleden. Maar goed, stel uw
vraag.

Tot slot, voorzitter — niet helemaal tot slot, maar op dit
punt — wil ik nog kort iets zeggen over het
stroomstootwapen. Daar gaan we het op een ander moment
nog uitgebreider over hebben, maar nu wil ik iets zeggen
over het geld, want daar gaat het vandaag over. Waarom
moet de politie dit uit het bestaande, al te krappe budget
halen? Kan dat wel? In de politiebegroting staat namelijk
letterlijk dat nieuwe onderwerpen niet kunnen behoudens
nieuw voor oud, ofwel: er moet iets worden gelaten om
iets nieuws te kunnen doen. Ik hoor daar graag een reactie
van de minister op.
Afrondend, voorzitter. De politie moet ook zichtbaar zijn op
straat om het gezag te behouden. Dat betekent dat er
structureel — ik herhaal het maar weer eens: structureel —
meer geld voor de politie nodig is. Er wordt nu capaciteit
weggehaald voor het bewaken en beveiligen van personen,
ondanks de toezegde incidentele 10 miljoen uit de
bijzondere bijdrage, zoals de minister vanochtend in een
brief liet weten. Er is ook structureel geld nodig voor het
team dat de minister na de moord op advocaat Wiersum
heeft aangekondigd. Dat kost, naar verluidt, ongeveer 53
miljoen per jaar. Die capaciteit is er niet en het gaat dus ten
koste van de basiseenheden. Weer die roosterdruk.
Politiebureaus zijn hierdoor soms zelfs onbemand, en er
zijn er al zo veel gesloten. Dat zei ik vorig jaar al. Ofwel: de
zichtbaarheid van de politie op straat neemt af en daarmee
ook het gezag. Vandaar mijn laatste zin, een mantra dat ik
blijf herhalen: de PVV is van mening dat er naast structureel
geld voor de politie een structureel ondermijningsfonds
moet komen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Helder. Dan geef ik nu het woord aan
... De heer De Graaf staat op mijn lijstje, maar ik zie de heer
Markuszower. O, wacht, ik zie de heer Azarkan nog voor
een interruptie. U moet echt een beetje doorlopen, meneer
Azarkan.
De heer Azarkan (DENK):
Excuus, voorzitter.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De heer Azarkan (DENK):
Ja, u heeft helemaal gelijk. Ik werd op het verkeerde been
gezet, omdat mevrouw Helder zei "op dit punt". Ik dacht dat
er nog een tweede deel van haar betoog was.

De heer Azarkan (DENK):
Dank. Ik kan heel veel van wat mevrouw Helder over de
politie zegt, onderschrijven. Ook ik ben ontzettend blij dat
er dienders zijn die dag in, dag uit keihard werken om
Nederland veiliger te maken. Ik heb dat vaak gezegd. Ik
merk ook op dat er een aantal keren in de afgelopen periode
misstanden zijn geweest, waarbij seksuele intimidatie van
vrouwen, racisme en discriminatie aan de orde waren. Dat
doet een heleboel van die dienders geen goed. Ik vraag me
af hoe mevrouw Helder daartegen aankijkt.
Mevrouw Helder (PVV):
De heer Azarkan weet dat heel goed, want daar hebben we
tijdens diverse AO's Politie ook over gesproken.
Discriminatie en racisme zijn altijd fout, door wie dan ook,
tegen wie dan ook en hoe dan ook. Dus daar spreken wij
ons altijd, zij het vanuit een andere invalshoek, tegen uit.
En dat zal ik altijd blijven doen. Het punt is wel dat we
verschillend denken over hoe het opgelost moet worden.
En we denken ook verschillend over de oorzaak. Mijn fractie
is geen voorstander van die diversiteitslobby, om het maar
zo te noemen. Ik denk gewoon dat daardoor ook een
polariserend effect is ontstaan. Nogmaals, discriminatie is
fout. Dat moet intern worden opgelost. Ik voel er ook niet
zo veel voor om dat in de media steeds groter te maken,
want ik denk dat wij daar op die manier niet bij helpen. Wij
helpen wel als wij ervoor zorgen dat er voldoende geld voor
de politie is, zodat zij met voldoende mensen hun werk
kunnen doen en er ook voldoende capaciteit is om dergelijke
misstanden wel degelijk het hoofd te kunnen bieden.
De heer Azarkan (DENK):
Dat is een helder antwoord. We zagen ook problemen
ontstaan bij de Landelijke Eenheid, waardoor in ieder geval
de bestrijding van zware misdaad en terrorisme gevaar
loopt. Het is van belang dat we ons daarover uitspreken.
Mijn vraag aan mevrouw Helder is de volgende. Die
structurele misstanden doen het beeld van de politie en
van een heleboel dienders geen goed. Hoe denkt zij dat te
kunnen aanpakken? Er afstand van nemen is één, maar ik
hoor in haar bijdrage totaal geen ideeën over de wijze
waarop je dat probleem adresseert en hoe we de situatie
kunnen verbeteren. Hoe kunnen we nou een politiekorps
maken dat een goede afspiegeling is van de samenleving,
waarin vrouwen niet seksueel geïntimideerd worden en
waar mensen met kennis en zonder aanzien des persoons
hun werk doen?

20 november 2019
TK 26

26-2-2

Mevrouw Helder (PVV):
Ten eerste, ik wil het geen structureel probleem noemen,
want dan zet je echt de hele organisatie als "fout" weg. Dat
is één. Dat zal ik ook nooit doen. Ik wil ervoor waken dat
een krantenartikel geen eigen leven gaat leiden. Ik merk
wel op dat met name de NRC iedere keer toch dezelfde
casus weer aan het opwarmen is. Dat wordt vervolgens in
talkshows uitgebreid besproken, en dan lijkt het op een
structureel probleem, maar is het dat niet. Ik heb nogmaals
gezegd: discriminatie moet je keihard aanpakken, maar je
moet er wel oog voor hebben en blijven houden dat
iedereen binnen de politie gelijkwaardig is en dat iedereen
aan dezelfde regels moet voldoen. Ik denk dat wij er in de
AO's Politie ook al woordje over hebben gewisseld — een
robbertje over hebben gevochten — dat dát niet gebeurt.
Dat zorgt er ook voor dat mensen zich niet meer gekend
voelen. En blijkbaar: als je ergens op drukt waar het pijn
doet, dan komt het er ergens anders uit. Ik vind niet dat er
een structureel probleem is. Ik vind dat er een keer gestopt
moet worden met dat diversiteitsgedoe. Ik vind dat dat
mensen tegen elkaar opzet, waardoor dit probleem nu
vergroot wordt.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de heer
Markuszower namens de PVV.

De heer Markuszower (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik zou mijn inbreng willen beginnen
met een urgente kwestie. Ik hoop dat minister Grapperhaus
goed wil luisteren. Het gaat namelijk over de bedreigingen
en de fatwa's die mijn fractievoorzitter al vijftien jaar lang
ontvangt. Mijn partijpolitieke verhaal komt zo dadelijk wel,
maar dit overstijgt het partijpolitieke belang.
U herinnert zich, minister Grapperhaus, dat mijn
fractievoorzitter de heer Wilders in augustus vorig jaar in
de aanloop naar de Mohammed-cartoonwedstrijd een fatwa
over zich uitgeroepen kreeg van de invloedrijke Pakistaanse
geestelijke Khadim Hussein Rizvi. De fatwa over de heer
Wilders luidde als volgt: iedereen die bekenden heeft in
Nederland, moet hen benaderen en zeggen dat ze die
blasfemist, de godslasteraar, moeten vermoorden. Iedere
moslim die in Nederland woont, moet naar het huis van
die godslasteraar gaan en hem vermoorden, aldus Khadim
Hussein Rizvi over de heer Wilders. Eergisteren is de heer
Wilders door het OM en de politie geïnformeerd dat die
Pakistaanse islamitische prediker zijn fatwa tegen de heer
Wilders heeft herhaald, nadat ze een filmpje daarover uit
het Urdu hadden laten vertalen. Daaruit bleek dat Rizvi,
nadat hij in mei van dit jaar was vrijgelaten uit de
gevangenis, na een detentie van een halfjaar wegens verzet
tegen de vrijspraak van de christelijke Asia Bibi in Pakistan,
opnieuw ten overstaan van een grote menigte de heer
Wilders bedreigt met de dood. Zijn oproep om Wilders te
onthoofden, werd enthousiast ontvangen door een menigte
moslims die daarna allemaal leuzen gingen roepen om
Wilders te onthoofden, zijn keel door te snijden. We weten
dat volgelingen van islamitische predikers fatwa's
daadwerkelijk opvolgen. Het is een doodvonnis dat wordt
uitgesproken. Er zijn meer dan anderhalf miljard moslims
in de wereld, een kwart van de wereldbevolking. Een aantal
daarvan, een behoorlijk percentage zelfs, volgt deze

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

islamitische prediker en volgt dus ook zijn fatwa. Zo ook
Yunaid I.
Vorig jaar riep dezelfde imam dus ook al op Geert Wilders
te vermoorden. Meerdere Pakistani hebben toen de daad
bij het woord proberen te voegen en reisden af naar
Nederland om Geert Wilders in zijn huis of bij de Tweede
Kamer af te slachten. Gelukkig werd een van deze daders
gepakt. Gelukkig waren de rechters zo verstandig deze
terrorist bijna twee keer zo veel gevangenisstraf te geven
als het OM eiste. Hulde voor deze rechters, maar dit toont
dus wel aan dat die islamitische prediker Rizvi heel erg
serieus moet worden genomen. En een jaar na de eerste
fatwa doet hij weer. Vandaag, nu, doet de heer Wilders
weer aangifte tegen deze man. Ik weet dat politie en OM
en ook de diensten hiervan op de hoogte zijn, sinds eind
oktober om precies te zijn, maar mijn oproep aan de
minister is: doe meer, verdedig onze democratie, verdedig
onze parlementariërs, sta voor de vrijheid van
meningsuiting en accepteer nooit bedreigingen of geweld!
Sleur uw Pakistaanse collega-minister er bij de haren bij,
dwing hem deze levensgevaarlijke Rizvi, die ook heeft
gezegd dat op Nederland een atoombom gegooid moet
worden, op te pakken. Wat gaat u nu doen, minister
Grapperhaus? Het gaat hier om een Nederlands
parlementslid, een fractievoorzitter van de tweede partij
van Nederland, een oppositieleider die voor de tweede maal
wordt bedreigd met een fatwa en meer dan dat. Is de
Pakistaanse ambassadeur al ontboden nadat u hiervan wist
sinds eind oktober? Is de arrestatie van Rizvi geëist? Heft
u de Nederlandse ambassadeur al teruggeroepen? Heeft u
al samen met uw collega Blok besproken welke acties
Nederland jegens Pakistan kan nemen? Het OM, zo is
bekend, heeft na de eerste fatwa tegen de heer Wilders een
rechtshulpverzoek aan Pakistan gedaan om de autoriteiten
aldaar te bewegen Rizvi te verhoren als verdachte van
bedreiging en opruiing, net als de nationale cricketspeler
Latif die een premie van 3 miljoen Pakistaanse roepie op
het hoofd van Wilders had gezet. Gaat u nu steviger stappen
ondernemen? Ik hoor graag van u wat u hebt gedaan en
wat u gaat doen. Hoe staat het na deze tweede fatwa met
de veiligheid van de heer Wilders, die door bedreigingen
en fatwa's al meer dan vijftien jaar zijn vrijheid kwijt is en
nu opnieuw moet vrezen dat idioten hem thuis of in de
Tweede Kamer gaan opzoeken om zijn keel door te snijden?
Hoe staat het daarmee, vraag ik aan de minister. Is de
beveiliging voldoende op orde?
De begroting Justitie en Veiligheid. Die zou over cijfers
moeten gaan. Hoeveel geven we uit en is het genoeg? Is
het genoeg om de Nederlandse rechtsstaat robuust te
maken en om Nederland veilig te maken? Zolang het
ministerie verrot is, zolang het acteert zoals alleen
maffiabendes acteren, heeft het natuurlijk weinig zin om
naar de cijfers te kijken. Want het is allemaal niet niks. Julio
Poch werd door minister Hirsch Ballin, de CDA-voorganger
van Grapperhaus voor de Argentijnse leeuwen gegooid:
Barbertje moest hangen om een hoger staatsbelang te
dienen. Alle ontlastende documenten inzake Poch en alle
documenten die het laakbare gedrag van Hirsch Ballin en
de ambtenaren van dit ministerie en het OM konden
aantonen, verdwenen.
Een paar jaar later gaf de VVD-minister van Justitie en
Veiligheid Opstelten de opdracht om Geert Wilders politiek
af te maken, à la Pim Fortuyn, alleen dan via het Openbaar
Ministerie van de minister. Grapperhaus en alle

20 november 2019
TK 26

26-2-3

topambtenaren van het Openbaar Ministerie houden
angstvallig essentiële informatie achter in deze zaak.
Niemand mag weten hoe corrupt dit ministerie is. Ze doen
er alles aan om te verhullen hoe zij en hun voorgangers en
de topambtenaren de fundamenten van de rechtsstaat
hebben vertrapt. Noord-Korea is jaloers op de manier
waarop dit ministerie en dit OM met de fractievoorzitter
van de tweede partij van Nederland, een kritisch
parlementslid en oppositieleider, omgaan. En Noord-Korea
is jaloers op de manier waarop successievelijke ministers
en ambtenaren met dit gedrag wegkomen.
Wie zijn wel blij met dit ministerie? Dat zijn de pedofielen
van Nederland. Zij worden amper gepakt. Als ze gepakt
worden, krijgen ze zelden echte straffen. Als ze gepakt
worden en lid blijken te zijn van de kaste van Grapperhaus,
als ze werknemer blijken te zijn van Grapperhaus, als zij
oud-bestuurslid zijn van de jongerenvereniging van de VVD,
de partij van minister Dekker, als zij hoofdofficier van justitie
zijn, dan worden ze door hun vrienden gematst. Die
pedofielen, die zich vergrijpen aan jonge weerloze
slachtoffers, ontspringen dan de dans. De maffia is keihard,
maar zorgt wel goed voor zijn eigen mensen en naar nu is
gebleken ook voor zijn eigen pedofielen.
Het ministerie sjoemelt en rommelt door. Ze verdoezelen
het als asielzoekers ernstige misdaden plegen. Nederland
mag dat niet weten: dat zou de PVV alleen maar in de kaart
spelen.
De heer Groothuizen (D66):
De heer Markuszower gebruikt zijn gebruikelijke woorden,
maar hij beschuldigt ook allerlei mensen ergens van. Ik zou
hem willen vragen, die beschuldigingen te onderbouwen.
De heer Markuszower (PVV):
Ik heb veel beschuldigingen geuit. Welke moet ik
onderbouwen?
De heer Groothuizen (D66):
Onder andere dat pedofielen de hand boven het hoofd
wordt gehouden door het Openbaar Ministerie.
De heer Markuszower (PVV):
Daar zijn laatst toch mondelinge vragen over gesteld?
Volgens mij was u toen stil. Het betrof een oud-collega van
u, dus ik begrijp wel dat u toen stil was. Maar wat is er aan
de hand? Er is een ring van pedofielen. Een ring van
volwassen mannen die misbruik hebben gemaakt van
jongeren, van kinderen onder de 18. Tien of elf daarvan —
hou me ten goede — zijn veroordeeld voor die misdaad.
Eén van hen is niet vervolgd. Dat was een plaatsvervangend
hoofdofficier van justitie, een werknemer van de minister,
een oud-bestuurslid van de jongerenpartij van de VVD, een
oud-collega van u van D66 en lid van de magistratuur. Ja,
en die is op een of andere vreemde, gekke manier — u kent
het dossier — niet vervolgd. Hij is niet vervolgd, want er
zou een foutje zijn gemaakt. We hebben het daar laatst
uitgebreid over gehad ...

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De voorzitter:
Ja, dat klopt, bij het mondelinge vragenuur. De heer
Groothuizen.
De heer Markuszower (PVV):
De details zijn toch bij u bekend? We hoeven hier de
magistratuur toch niet nog verder te laten afgaan door dit
verhaal te herhalen? Ze hebben gewoon een van uw
vrienden gematst. Tien zijn er veroordeeld en één, hun
vriendje, is de dans ontsprongen.
De voorzitter:
Meneer Markuszower, het woord is nu aan de heer
Groothuizen.
De heer Groothuizen (D66):
Het is meer een punt van orde, maar ik vind deze
beschuldigingen gewoon niet op hun plek. De casus kent
iedereen ...
De heer Markuszower (PVV):
Maar is het niet waar wat ik zeg?
De heer Groothuizen (D66):
Voorzitter, ik dacht dat ik het woord had.
De voorzitter:
Ja, gaat u verder.
De heer Groothuizen (D66):
De heer Markuszower draagt geen enkel bewijs aan voor
de beschuldiging die hij doet, namelijk dat het een bewuste
actie is om iemand te matsen. Dan kun je vervolgens een
hele casus oplepelen hier voor de Kamer — ik denk dat we
hem allemaal kennen — maar daar zit natuurlijk geen enkel
bewijs bij. Ik zou hem willen vragen daarmee op te houden.
De heer Markuszower (PVV):
Het gaat hier uiteindelijk om de waarheid. De waarheid is
dat er tien voor hetzelfde misdrijf zijn veroordeeld en één
niet. Die ene was plaatsvervangend hoofdofficier van
justitie. Hij was oud-bestuurslid van de jongerenpartij van
de VVD. Hij was oud-werknemer van het ministerie van
minister Grapperhaus. En hij is de dans ontsprongen. Dat
zijn de feiten, dat is de waarheid. Heel misschien is het geen
opzet, maar is het knulligheid. Ook goed, maar ik denk dat
het opzet was.
De voorzitter:
De heer Azarkan.
De heer Azarkan (DENK):
In aanvulling op wat collega Groothuizen heeft gezegd: ik
neem ook wel aanstoot aan het feit dat de heer
Markuszower zegt dat het door de ministers en door
bewindspersonen wordt toegedekt en dat dat hun vriendjes

20 november 2019
TK 26

26-2-4

zijn. Ik neem daar aanstoot aan en ik wil hem vragen om
dat goed te onderbouwen, vervolgens aangifte daarvan te
doen of het echt terug te nemen. Ik vind dat gewoon een
verkeerde manier van debatteren.

De heer Markuszower (PVV):
Ik stel voor dat ik toch even antwoord. Twee dingen. Eén.
Meneer Van Dam van het CDA, het zal niet de laatste keer
zijn. Als iedereen hier zwijgt zal ik spreken.

De heer Markuszower (PVV):
Ik heb niet gezegd: het komt door. Ik stel vast dat deze
persoon, deze pedofiel ... Anderen zijn daar wel voor
veroordeeld. Tien anderen die in dezelfde ring van pedofilie
zaten zijn veroordeeld, maar één niet. Wie was die ene? Dat
was een werknemer van Grapperhaus. Dat was een oudbestuurslid van de jongerenpartij van minister Dekker. Dat
was een plaatsvervangend hoofdofficier. Hij is gematst door
zijn vriendjes van de magistratuur, die in overweldigende
meerderheid lid zijn — niet van DENK — van D66,
GroenLinks en de PvdA.

De voorzitter:
Gaat u verder.

De heer Azarkan (DENK):
Het is toch van tweeën een. Zegt de heer Markuszower dat
de reden dat deze persoon niet is gestraft, is dat hij een
bekende is van en vriendjes is met deze minister? Dat wil
ik graag horen.
De heer Markuszower (PVV):
Dat heb ik niet gezegd. Ik stel gewoon vast dat je, als je
hoog in de kaste zit, als je hoog genoeg in dat Openbaar
Ministerie zit, met alles wegkomt. Dan kan je Julio Poch
3.000 dagen in de gevangenis laten zitten in Argentinië.
Dan kan je de fractievoorzitter van de tweede partij van
Nederland vervolgen. Dan kan je met pedofilie wegkomen.
Dat zeg ik.
De heer Van Dam (CDA):
Op de grens van een punt van orde en een interruptie. Ik
heb niet zozeer de behoefte om iets te vragen, maar als ik
blijf zitten, heb ik het gevoel dat ik dit accepteer. Wat hier
allemaal gezegd wordt ... Het is niet de eerste keer dat de
heer Markuszower dat doet.
De heer Markuszower (PVV):
Het zal zeker ook niet de laatste keer zijn.
De voorzitter:
Meneer Markuszower, we zijn net begonnen. De heer Van
Dam heeft het woord.
De heer Van Dam (CDA):
Ik sta hier eigenlijk alleen maar om te zeggen dat ik dit in
essentie zo fout vind wat hier gedaan wordt, zo misplaatst
en zo werkelijk bezijden de waarheid, dat ik dat statement
gewoon wil maken. Dank u wel.
De voorzitter:
Dan heeft u uw punt gemaakt. Ik stel voor dat u verdergaat,
meneer Markuszower.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De heer Markuszower (PVV):
Nee een ding nog, voorzitter. Het tweede is dat ik altijd merk
dat als mensen de inhoud vervelend vinden, als mensen
het moeilijk vinden om de inhoud te adresseren, als mensen
de waarheid lastig vinden, dan gaan ze zeuren, dan gaan
ze ziederen, dan gaan ze huilen over de toon.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Markuszower (PVV):
De toon. Dat is altijd Nederland op z'n best. Het CDA op z'n
best. De toon. Praat eens over de inhoud. Face the truth.
Ga eens kijken naar de waarheid. Pak de pedofiel die nu de
dans is ontsprongen. Zorg dat hij wordt opgepakt en alsnog
wordt vervolgd. Dat moet u doen.
Wat doet het ministerie nog meer? Het knoeit met
onderzoeksgegevens. Het wetenschappelijk
onderzoeksbureau WODC blijkt helemaal niet onafhankelijk
te zijn. De politieke leiding van dit ministerie duwt de
wetenschappers richting de politiek gewenste uitkomst.
De voorzitter:
Is het nog op het vorige punt, meneer Van den Berge?
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Toch een punt van orde, voorzitter. Ik vind niet dat de heer
Markuszower zo over personen kan praten die niet
deelnemen aan dit debat. Dat wil ik toch even gezegd
hebben.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Markuszower (PVV):
Klokkenluiders bij dit ministerie benijd ik niet. Onder
Grapperhaus en Dekker wordt keihard afgerekend met
klokkenluiders. Kritiek op hun beleid en hun ministerie
wordt niet getolereerd. Ook hier zien we die slinksheid. Met
een vroom gezicht beweert Grapperhaus — hij zit wel in de
zaal, dus ik mag het erover hebben — voor draaiende
camera's dat hij klokkenluiders waardeert en dat hij hen zal
beschermen. Maar terwijl hij dat zegt worden klokkenluiders
afgeluisterd en vervolgd door zijn Openbaar Ministerie.
Geen klokkenluider is meer veilig bij dit ministerie en dit
OM, met als gevolg dat vele wantoestanden onder het tapijt
blijven. Er is één constante factor op dit ministerie: de factor
van onbetrouwbaarheid. Zowel de ambtenaren als de
ministers wedijveren met elkaar wie de meest

20 november 2019
TK 26

26-2-5

onbetrouwbare is. Soms wint een CDA'ers, soms een
VVD'er en soms een topambtenaar die vaak van dezelfde
kleur is als zijn bewindspersonen. Omdat de ministers en
topambtenaren zo onbetrouwbaar zijn, sijpelt die
onbetrouwbaarheid door naar boven en naar beneden.
Iedereen liegt daar op het ministerie en op dat Openbaar
Ministerie. Ze liegen tegen de Kamer. Ze liegen voor de
camera. Ze liegen tegen elkaar. Het grootste slachtoffer van
hun wangedrag is Nederland, want Nederlanders krijgen
niet de veiligheid die zij verdienen.
De pakkans is laag in Nederland. Er worden te weinig
misdadigers vervolgd. De opgelegde straffen zijn veel te
laag. Volwassenen, daders tot en met 22 jaar, die
verschrikkelijke misdaden zoals moord en verkrachting
plegen, worden volgens het jeugdstrafrecht berecht en
krijgen daardoor belachelijk lage straffen. En tegenwoordig
krijgen zij vaak niet eens straffen, maar een foei-gesprek.
Het is toch eigenlijk niet te geloven.

het is er een feest voor de gevangenen. Er zijn absurde
vrijheden. Drugs, porno, feesten; alles kan in de Sander
Dekkergevangenissen. En alles wordt naar binnen
gesmokkeld.
Het tbs-systeem is een stinkende beerput, en de bodem
van die beerput is nog lang niet in zicht. Het tbs-stelsel zit
vol met personen die niet thuishoren in klinieken omdat ze
niet behandelbaar zijn. Zij horen dus in een gevangenis
thuis. Binnen de muren van de tbs-klinieken is volop
agressie. Meer dan één keer per week vindt er wel ergens
in een tbs-kliniek een ernstig incident plaats. Sinds 2017
zijn er al minimaal 70 incidenten geweest waarbij sprake
was van ernstig lichamelijk letsel. Diezelfde tbs-klinieken
moffelen cijfers over ontsnappingen en criminaliteit weg
omdat ze anders hun subsidie kwijtraken. Het tbs-systeem
is een centenkwestie geworden, en heeft echt niks meer
met de veiligheid van onze maatschappij te maken. Sluit
die tbs-klinieken!

De VVD had natuurlijk gevangenissen moeten bijbouwen,
maar heeft ze gesloten.

Voorzitter. De gehele strafrechtketen functioneert op dit
moment niet en de beide ministers hebben de problemen
de afgelopen jaren niet opgelost, maar juist erger gemaakt.

De heer Azarkan (DENK):
Ik heb een vraag over het zwaarder straffen. Ik hoorde de
heer Markuszower zeggen dat in het geval Junaid, de
meneer die Geert Wilders wilde vermoorden, een twee keer
zo zware straf is opgelegd als de officier van justitie had
geëist. De heer Markuszower zei: hulde, dat doen we goed.
Nou lijkt het net alsof hij in dit deel zegt: we straffen te laag.
Dus ik begrijp het niet meer. Straffen we nou te laag, of is
het alleen goed genoeg als het over zaken gaat die de PVV
aangaan?

Voorzitter, dan nog het volgende. De Nederlandse rechter
mag niet toetsen aan de Grondwet, wel aan internationale
verdragen. Omdat we in Nederland tot over onze oren aan
internationale verdragen vastzitten, wordt zo'n beetje alles
wat we doen en laten in dit land getoetst aan al die
verdragen. En zo kan het zijn dat wij hier in Nederland
gehouden zijn aan allerlei krankzinnige uitspraken van
wereldvreemde rechters uit het buitenland. Wij hebben ze
niet benoemd, wij hebben ze niet gekozen, wij kunnen ze
niet ontslaan. Wij worden meegesleurd in hun moreel
verwerpelijke uitspraken, vorige week nog. Het Europese
Hof van Justitie van die verschrikkelijke Europese Unie heeft
besloten dat producten uit Judea en Samaria niet meer het
etiket "Made in Israël" mogen voeren. Turkije bezet NoordCyprus, Marokko bezet de Westelijke Sahara en zo zijn er
nog wel 200 andere gebieden in de wereld waar de status
van wordt betwist. Alleen Israël wordt door dit
antisemitische hof veroordeeld. Israël, dat nota bene de
bewuste gebieden niet heeft bezet, maar juist heeft bevrijd.
Judea en Samaria zijn een integraal onderdeel van de
Joodse staat Israël. Onze minister van Justitie laat het
gewoon gebeuren dat niet kopen bij Joden weer de norm
wordt in Nederland. De anti-Joodse vrienden van D66 en
GroenLinks, die rechters van dat gekke hof in Brussel,
krijgen nu met steun van de VVD, het CDA en de
ChristenUnie in Nederland alle ruimte om Joden en Israël
te boycotten en te delegitimeren. De rechters van de EU
hebben nu hun ware, antisemitische aard laten zien, en
VVD, CDA en ChristenUnie staan erbij en kijken ernaar, net
als de minister van Justitie.

De heer Markuszower (PVV):
Nou, goed genoeg? Ikzelf geef terroristen liever levenslang.
Maar kijk, als dingen goed gaan, moet je zeggen dat ze goed
gaan. En als dingen niet goed gaan, dan gaan ze niet goed.
Dat moet je dan ook kunnen zeggen.
De heer Azarkan (DENK):
Zo is het. En de vraag is of het nou goed gaat met het
rechtspreken. Of gaat het alleen goed als het de PVV
uitkomt?
De heer Markuszower (PVV):
Nee, over het algemeen zijn de straffen die in Nederland
worden opgelegd, veel te laag. Dat heb ik al heel vaak
gezegd. De eis van het OM is te laag en de straf die wordt
opgelegd is te laag. Over het algemeen geldt dat. Voor dit
specifieke geval geldt: hulde aan de rechters.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Markuszower (PVV):
De VVD had natuurlijk gevangenissen moeten bijbouwen,
maar heeft ze gesloten. Daardoor lopen nu meer dan 11.000
veroordeelden vrij rond en is het gevangeniswezen
geïmplodeerd. Er is te weinig gemotiveerd personeel en

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Markuszower. Dan geef ik nu het woord
aan de heer Emiel van Dijk. Hij spreekt ook namens de PVVfractie.

20 november 2019
TK 26

26-2-6

De heer Emiel van Dijk (PVV):
Voorzitter, dank u wel. Het Nederlandse asielbeleid loopt
compleet uit de klauwen. Agressieve en gewelddadige
asielzoekers mogen in Nederland blijven. Asielzoekers die
met leugens en bedrog de IND voor de gek houden met
hun vluchtverhalen, krijgen verblijfsvergunningen. En ook
tourbussen vol met Moldaviërs mogen allemaal de
procedure in. Alle azc's zitten vol en het doemscenario van
de opening van nieuwe asielzoekerscentra voor
gelukzoekers wordt straks weer werkelijkheid. Er zijn
minstens 5.000 nieuwe bedden nodig, en wellicht zelfs 9.000
als de huidige gemeenten geen opvang meer willen bieden.
Het is namelijk een feit dat in plaatsen met een COA-locatie,
ik quoot "significant meer geregistreerde incidenten" van
criminaliteit voorkomen. In plaats van daar korte metten
mee te maken, doet het kabinet praktisch niets. Alle
halfzachte lapoplossingen waar het kabinet wél mee is
gekomen, hebben jammerlijk gefaald. Niet alleen de Mark
Harbers-asieltuigexpress — u weet wel: de privébuslijn voor
asoasielzoekers — is een complete flop gebleken. De PVV
heeft dit al vanaf het eerste moment gezegd. Zolang je het
tuig niet uitzet, en als dat niet meteen lukt, in ieder geval
vastzet, dan blijven deze problemen zich voordoen. Een
blinde had kunnen zien aankomen dat als je overlastgevers
niet vastzet, maar ze te eten geeft, ze geld toestopt voor
kleding en daarmee crimineel gedrag beloont, dit het
resultaat zou zijn.
Voorzitter. Het is om je kapot te schamen. Maar wat
misschien nog wel beschamender is, is de houding van de
partijen die deze ellende allemaal hebben veroorzaakt. Een
VVD'er zit bij Wakker Nederland stoere taal uit te slaan,
terwijl een CDA'er alle ochtendkranten weet te vinden om
vooral veel daadkracht op dit thema te veinzen. Dit alles
om maar te verhullen dat het juist partijen als het CDA en
de VVD waren die aan de wieg stonden van dit
regeringsbeleid. Zij zitten nu nota bene in de regering, maar
ze doen helemaal niks. Sterker nog, ze doen juist het
tegenovergestelde en voeren de agenda van D66 en
GroenLinks uit. Ze praten en praten, en zoeken de media
op, maar op het moment dat er dictaten uit Brussel komen
die het ons verbieden om illegalen vast te zetten, die het
ons verbieden om asielzoekers af te wijzen en die het ons
verbieden om terroristen uit te zetten, zijn ze nergens te
bekennen.
Trouwens, dat neem ik terug. Ze zijn altijd wel in de plenaire
zaal te vinden, om de voorstellen die de PVV indient om de
massa-immigratie te stoppen en illegalen het land uit te
knikkeren, iedere keer te torpederen. Onze oproep aan de
regering om alle illegale vreemdelingen in afwachting van
hun vertrek uit Nederland vast te zetten, is verworpen door
de VVD en het CDA. Onze oproep aan de regering om niet
in te stemmen met het VN-migratiepact, ook wel het
Marrakeshpact genoemd, is ook verworpen door de VVD
en het CDA. Ons voorstel om het faciliteren van
mensensmokkel strafbaar te stellen, ook actueel, is
verworpen door de VVD en het CDA. Ons voorstel om een
totale asielstop te bewerkstelligen, is verworpen door de
VVD en het CDA, maar ook door Forum voor Democratie.
Voorzitter. Er kunnen blijkbaar nog wel wat meer
asielzoekers bij. Zoals u ziet, zijn het alle partijen die in de
media en op Twitter een grote waffel hebben over het
aanpakken van de overlast en de illegaliteit, die onze

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

voorstellen continu verwerpen. En als je ze vraagt waarom
deze partijen tegenstemmen, dan komen ze soms met een
excuus over de toon — dat hebben we net al gezien — de
haalbaarheid of de wenselijkheid van onze voorstellen, en
dus over de wenselijkheid van bijvoorbeeld minder EUregels of de wenselijkheid van het uitzetten van illegale
vreemdelingen. Maar kwamen de regeringspartijen VVD
en CDA dan zelf met voorstellen die de regering opdragen
om al die EU-verdragen aan te passen door desnoods te
dreigen om de geldkraan in Brussel dicht te draaien als dit
niet gebeurt? Nee, niets van dat.
Maar nu terug naar de kern van het probleem. Onze grenzen
staan wagenwijd open en er komen bootladingen vol
nepvluchtelingen binnen. We weten niet wie die mensen
zijn. Een meerderheid heeft helemaal geen identiteitsbewijs.
Ze liegen dat het geschreven staat en ze draaien de INDbeslismedewerkers een rad voor de ogen met gefabriceerde
vluchtverhalen. Veel van die oplichters krijgen een
verblijfsstatus omdat het onveilig zou zijn in Syrië. We
weten überhaupt niet of het Syriërs zijn. Wat is dit voor een
waanzin? Het kabinet blijft ondertussen gewoon iedere
ongeletterde die het woordje "asiel" kan uitspreken, al dan
niet met behulp van door de overheid gesubsidieerde
asieladvocaten, in de procedure nemen. Het kabinetsbeleid
gaat tegen het gezond verstand van mensen in. Er is
niemand hier die het snapt. Maar het is niet alleen dat, want
het gaat ook nog eens in tegen het door het kabinet alom
bewierookte EU-beleid, zelfs tegen de EU-regels, zoals de
Dublinrichtlijn. Die verplicht de landen van eerste aankomst
namelijk om de asielprocedure af te handelen en, als het
aan de PVV ligt, direct af te wijzen. Maar zelfs daar wil het
kabinet niet aan. EU-regels die zeggen dat asielzoekers als
ze bij ons in Nederland aankomen, terug moeten worden
gestuurd naar het land waar ze de EU zijn binnengekomen,
worden steevast genegeerd. De laatste cijfers: van de ruim
10.320 Dublinclaims tot en met september dit jaar zijn er
slechts 1.760 personen daadwerkelijk overgedragen aan de
verantwoordelijke landen. Van meer dan 80% weten we
niet waar ze zijn. Dat is wrang. Dan zijn er een keer van die
verschrikkelijke EU-regels die in het voordeel van Nederland
kunnen en moeten worden ingezet, en dan laat het kabinet
dat na. Wanneer er EU-regels zijn die het belang van de
Nederlandse belastingbetaler en onze veiligheid schaden,
dan moeten die ineens wél strikt worden nageleefd. Kijk
naar het hele stikstofverhaal, de pulsvisserij die de nek
wordt omgedraaid of de export van WW-uitkeringen naar
Polen. Je kunt het zo gek niet bedenken, of de Nederlander
moet bloeden voor het handhaven van waanzinnige EUdictaten.
Voorzitter. Hoe zit dat nu? Mensen die door vijf, zes, zeven
en soms veel meer veilige landen zijn gereisd, worden
gewoon tot Nederland toegelaten. Ze mogen hier in de
procedure, terwijl ze via de grens met België of Duitsland
hier naar binnen zijn gekomen. Waarom ondermijnt de
regering haar eigen asielbeleid door deze Dublinafspraken
te negeren? Ons hele toelatingsbeleid wordt door dit kabinet
gefrustreerd. De staatssecretaris staat erbij en kijkt ernaar.
We hebben nog niet één voorstel en nog niet één
toezegging gezien waaruit blijkt dat het kabinet orde op
zaken gaat stellen. Ik snap dat eigenlijk ook wel, want als
de staatssecretaris dit wel zou doen, dan zou ze direct
GroenLinks worden uitgeknikkerd. Ik bedoel natuurlijk de
VVD, maar ja, dat verschil is tegenwoordig vaak ver te
zoeken. VVD en GroenLinks staan in de praktijk namelijk
hetzelfde asielbeleid voor. De VVD praat wel stoer, maar
buigt al bijna een decennium voor linkse partijen. Denk aan

20 november 2019
TK 26

26-2-7

het niet strafbaar stellen van illegaliteit, het instellen van
een kinderpardon en natuurlijk de bed-bad-broodregelingen
voor illegalen. Het zijn allemaal dossiers waar de VVD, om
indruk te maken op GroenLinks, door de knieën is gegaan.
Zoals mijn fractievoorzitter al zei: van vroemvroem- naar
bakfietspartij, die VVD.
Voorzitter. Waar staan we nu? We hebben een
Terugkeerrichtlijn uit Brussel. We hebben een
Asielprocedurerichtlijn uit Brussel. We hebben een
Schengengrenscode uit Brussel. We hebben de
Opvangrichtlijn uit — u raadt het al — Brussel. We gaan
allang niet meer over ons eigen uitzettingsbeleid en
toelatingsbeleid. Hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat
de regering de regie compleet uit handen heeft gegeven,
en niet alleen uit handen heeft gegeven, maar nota bene
ook weigert om de soevereiniteit op dit gebied terug naar
Nederland te halen, alle problemen daar gelaten? Iedereen
hier weet dondersgoed wat er moet gebeuren: we moeten
zelf weer over ons toelatingsbeleid gaan. Er zijn hier vele
wegen die naar Rome leiden. Zo kunnen we het VNVluchtelingenverdrag opzeggen, zolang we nog in de EU
zitten een opt-out à la Denemarken bedingen, of ons
bijvoorbeeld terugtrekken uit het Verdrag voor de Rechten
van de Mens. Maar daar is men te laf voor. Men kiest liever
voor Brussel en vreemdelingen dan voor de Nederlander.
Dit laatste wordt ook weer duidelijk met de vele miljoenen
euro's die deze staatssecretaris uitkeert aan procedures
stapelende asielzoekers, omdat de behandeling van hun
aanvraag zo lang duurt. Goh, wat vervelend. Dat grapje
kost dit jaar 5,5 miljoen euro. Volgend jaar krijgen die
oplichters 17 miljoen euro. Het is compleet de schaamte
voorbij. Asielzoekers krijgen hier alles gratis, terwijl de
Nederlander keihard moet werken en driedubbel en dwars
door de overheid gepakt wordt. Het is dan ook een complete
schoffering door de staatssecretaris van de Nederlander,
als je het mij vraagt. Zij doet namelijk niets aan dit misbruik,
behalve de IND nog een zak belastinggeld toeschuiven. De
Nederlandse belastingbetaler draait hoe dan ook op voor
de rekening. Het is een schande.
Het resultaat van al dit beleid vertaalt zich in de volgende
cijfers. Het afgelopen jaar zijn van de ruim 21.000
vreemdelingen die moesten vertrekken, er slechts meer
dan 9.000 aantoonbaar vertrokken: 44%. Waar is die overige
56%, vraag ik aan de staatssecretaris. Dan heb ik het nog
niet eens gehad over de vele tienduizenden illegalen die
zich in Nederland verschansen. Er gaat dus bijna niemand
weg. Je zou als gelukszoeker ook wel gek zijn. We hebben
hier namelijk een staatssecretaris die doodleuk in
Nieuwsuur zit te verkondigen dat we natuurlijk bedden
blijven regelen voor mensen die hier helemaal niet mogen
zijn. Dat is gewoon een open uitnodiging aan
nepvluchtelingen om hier toch vooral naartoe te komen.
De staatssecretaris regelt wel een slaapplek voor ze.
Afsluitend, voorzitter. De afgelopen tien jaar heeft er een
VVD'er aan het hoofd van het ministerie van JenV gestaan.
Inmiddels zijn er al vier VVD-bewindspersonen voortijdig
vertrokken. We zijn in die tijd van ruim 16 miljoen inwoners
naar bijna 18 miljoen nu gegaan. We hebben er bijna een
miljoen allochtonen bij gekregen. We zijn drie, vier
terreuraanslagen verder. Vele tienduizenden niet-westerse
allochtonen hebben we erbij in de bijstand. Vele tientallen
miljarden aan belastinggeld zijn er over de balk gesmeten
om de massa-immigratie te bekostigen, met als resultaat

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

een tekort van 80.000 woningen en wachtlijsten voor
gewone Nederlanders van soms meer dan vijftien jaar. En
dan elk jaar 100.000 man erbij: een stad ter grootte van
Leiden, ieder jaar weer. Het is dweilen met de kraan open.
Dit is de staat van Nederland op dit moment, dankzij het
labbekakkerige VVD-beleid. De zogenaamde partij van de
doeners. Wat een farce en wat een nepperds! Maar het is
nog niet te laat voor de VVD, want nu is er Ankie BroekersKnol op Justitie om de problemen op te lossen. Ik neem
aan dat de staatssecretaris vandaag goed geluisterd heeft
naar de PVV. Ik ben dan ook benieuwd of ze in tegenstelling
tot al die andere VVD'ers wel een doener is en kiest voor
een eind aan deze waanzin en de Nederlander weer op de
eerste plek zet.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Emiel van Dijk. Dan geef ik nu het
woord aan de heer De Graaf, ook namens de PVV.

De heer De Graaf (PVV):
Dank u wel, voorzitter. De veiligheidsdiensten van ons land
brengen regelmatig een rapport uit onder de noemer
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland. In dat rapport geven
ze het terrorismedreigingsniveau een rapportcijfer tussen
de 1 en de 5. Al jaren staat het cijfer in Nederland op 4 en
dat zal voorlopig niet zakken als het aan dit kabinet ligt. 4
betekent "substantieel" en dat betekent volgens de diensten
dan weer dat de kans op een aanslag reëel is.
De oorzaak van het hoge dreigingsniveau is een combinatie
van een aantal zaken, waarvan mijn collega's er al een
aantal hebben besproken. Nederland is bijvoorbeeld ook
een wapendepot voor criminelen, Nederland is een
narcostaat en de rechtsstaat is in verval. Maar de
allerbelangrijkste factoren zijn natuurlijk de open grenzen
en de islam en de islamisering. Als we aan die factoren
niets doen, zal het dreigingsniveau in ons land nooit meer
onder de 4 zakken. Nee, het zal eerder stijgen naar 5 en daar
in de toekomst blijven. De diensten — we blijven het
herhalen omdat het gewoon waar is en omdat wij dat
vinden — doen ongelofelijk veel goed werk, maar ze kunnen
ook niet alles. Zelf noemen de diensten het hoge
dreigingsniveau het nieuwe normaal. Technisch gezien is
dat natuurlijk juist, en dat snap ik ook best vanuit de
diensten. Zij kunnen politiek niets, daarvoor hebben we het
ministerie en de minister. Maar het is natuurlijk dramatisch
als daarop niet wordt ingegrepen.
Dit kabinet is verantwoordelijk voor de open grenzen, het
faciliteert islamisering en maakt van het eens zo netjes
aangeharkte touwtje-uit-de-brievenbus-Nederland een
ongehoord onveilige, criminele, islamitische
terroristenbende. Onder de verantwoordelijkheid van de
minister is het normaal geworden dat er regelmatig bloed
vloeit door de straten van Nederland. Het is het nieuwe
normaal. De veiligheidsdiensten hebben te maken met zeker
500 jihadisten en duizenden sympathisanten in Nederland.
Door de open grenzen weten we nooit exact hoeveel er in
ons land verblijven en hier plannen smeden om Allah te
eren met nog meer bloedvergieten.

20 november 2019
TK 26

26-2-8

Voorzitter. Het is de minister en dit kabinet nog niet genoeg.
Gisteren kwamen er twee vrouwen aan in Nederland,
hiernaartoe gestuurd door de Turkse sultan Erdogan. Deze
vrouwen zijn collaborateurs. Politiek correcten noemen het
uitreizigers, maar wij noemen ze gewoon zoals ze zijn:
collaborateurs. Zij hebben moedwillig gekozen voor het
kalifaat van Abu Bakr Al-Baghdadi, de duivel hebbe zijn ziel.
Zij hebben moedwillig gekozen voor het kalifaat, waar de
islamitische regels tot in de perfectie werden uitgevoerd
en dat promotiefilmpjes over de wereld stuurde waarin de
islamitische regels werden verheerlijkt middels
onthoofdingen, mensen die levend werden gebarbecued
of verbrand, mensen die in een kooi de verdrinkingsnood
in werden gestuurd. Ja, er waren zelfs talloze filmpjes en
foto's waarop te zien is dat jonge kinderen, soms nog geen
10 jaar oud, gevangenen in oranje pakken een nekschot
toedienen. Nu worden we geconfronteerd met de filmpjes
waarop kalifaatkinderen de rest van de wereld toesnauwen
dat ze ons zullen slachten, dat ze ons zullen vermoorden.
Voorzitter. Wat ons betreft dragen mannen en vrouwen die
ervoor kiezen om daar te wonen, bij aan de instandhouding
van islamitisch geweld en terreur. Hun kinderen zijn daar
wel door beschadigd, maar hebben heel vaak ook daden
begaan. Zij herstellen daar niet meer van. Die kinderen, en
ook die ouders, moeten we niet in Nederland. De minister
is een aantal keren gewaarschuwd door zijn eigen diensten,
bijvoorbeeld in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland
nummer 42, waarin staat: "IS zet kinderen in bij
gewelddadigheden". Twee rapporten later: "De
minderjarigen hebben bewust een traject van afstomping
en gewenning aan gruwelijkheden doorlopen en zijn
mogelijk geweldsbereid. Daarnaast is het mogelijk dat IS
doelbewust kinderen in kan zetten voor gewelddadigheden
in Europa." Dan het Dreigingsbeeld nummer 46:
"Terugkeerders zullen de slachtofferrol kiezen en deze
misbruiken om publicitaire druk te genereren om daarmee
de kans groter te maken terug te keren en de overheid in
slaap te sussen aangaande de risico's van hun terugkeer."
In Dreigingsbeeld 47 staat: "Van minderjarige jongens kan
een dreiging uitgaan."
Hoeveel waarschuwingen willen dit kabinet en de minister
van JenV hebben? Hoeveel waarschuwingen gaat hij nog
in de wind slaan? Want die kinderen hebben natuurlijk niet
gekozen voor een leven bij terreurouders en hebben niet
gekozen voor een leven in Al-Hol. Maar wat nog veel
belangrijker is: wij hebben hier in Nederland, en helemaal
de PVV niet, niet gekozen voor de islam. Wij PVV'ers stellen
de veiligheid van Nederland voorop. De bescherming tegen
terreur is voor de PVV wél belangrijk. Het is de hoogste
prioriteit. Kinderen uit het kalifaat vormen volgens de
diensten een bedreiging voor onze veiligheid. Ik heb zojuist
vier quotes uit de rapporten van de diensten aangehaald.
Iedere psycholoog, opvoedkundige en wat voor agoog dan
ook weet dat kinderen die op die manier zijn opgegroeid,
niet meer te resocialiseren zijn. Sterker nog, deradicalisering
is een pseudowetenschappelijk sprookje. Het risico op
ellende is eenvoudigweg te groot. Wie van de Kamerleden
wil een kind in de klas bij zijn kinderen dat heeft meegedaan
aan executies? Wie wil het? Wie neemt het kind in huis dat
heeft gezworen ons te zullen slachten? En wie gelooft er
nog zo in maakbaarheid dat hij of zij dat risico aandurft? Ik
geloof niemand.
Voorzitter. Laat duidelijk zijn: ik heb geen hekel aan
kinderen. Maar heel veel van die kinderen haten ons weer

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

wel. Ik houd van mijn eigen kinderen en ik houd ook van
de kinderen van de Kamerleden hier. De PVV wil dat
kinderen in Nederland niet nodeloos worden blootgesteld
aan geweldsdreiging. Voorkomen is nog steeds beter dan
genezen.
Voorzitter. De kinderen uit Al-Hol worden misbruikt om de
collaborateurs van Abu Bakr Al-Baghdadi terug naar
Nederland te halen. Dat komt door het VNVluchtelingenverdrag, het Kinderrechtenverdrag en het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Aan die
verdragen heeft Nederland zich uitgeleverd. Het wordt tijd
dat we die verdragen opzeggen. Daar wil ik natuurlijk graag
een reactie op van de minister. Als de kinderen terugkomen,
hebben ze recht op een gezinsleven. Daarna komt de
gezinshereniging op gang. Dat is de realiteit. Dan zijn niet
alleen de kinderen terug, maar ook de collaborateurs zelf.
Nederland wordt daarmee een terrorstaat. Maar het kabinet
wil nog steeds de grenzen niet sluiten. Het zijn de ngo's
zoals VluchtelingenWerk Nederland die zich daarvoor
inzetten en het zijn uiteindelijk rechters die beslissen. De
minister ligt met de pootjes omhoog op de rug en verschuilt
zich achter vage excuses aangaande zijn
verantwoordelijkheid, maar uiteindelijk doet hij niks, want
hij zegt niks te kunnen. Erdogan bepaalt dus wie er in
Nederland terechtkomt. Wij willen het tuig hier niet.
Dan de vraag hoe die vrouwen van Al-Hol naar Ankara zijn
gekomen. We kunnen met een satelliet de kleinste details
overal ter wereld op de vloer zien liggen, maar de minister
weet niet door wie en hoe de vrouwen zijn geholpen naar
Ankara? Hierover moet meer duidelijkheid komen. Niks
individuele gevallen om je achter te verschuilen, want jihad
is een collectief gebeuren en dit is een onderdeel van de
jihad. Ik wil volledige openheid van de minister.
Voorzitter. Ik zei het al, gisteren werd wederom pijnlijk
duidelijk dat Erdogan bepaalt wie er naar Nederland mag.
Niet Rutte, niet minister Grapperhaus, nee, het is Erdogan.
Het is te zot voor woorden. Onze oproep is en blijft dan ook:
stuur ze terug! Niemand er meer in, geen collaborateur
moet terug naar Nederland. Als de grenzen openblijven,
als wij de islamisering laten voortwoekeren, als we geen
grote maatregelen durven nemen, zal het dreigingsniveau
in de toekomst alleen maar toenemen. Dan zal er veel, veel
meer bloed door de straten van ons land vloeien. Dat is
eenvoudigweg de realiteit als wij doorgaan op de weg die
wij nu gaan. Verdragen moeten gewoon worden opgezegd.
Wij moeten zorgen voor ons eigen land en de veiligheid
van onszelf en onze kinderen, voor nu en voor de toekomst.
Daar hebben wij die verdragen niet bij nodig, want die
werken alleen maar tegen een goede veiligheid en die
werken de islamisering verder in de hand. Alleen sterke
leiders beschermen hun volk tegen die dreiging. Zij
beschermen hun volk tegen geweld, maar het keurkorps
van zwakke ruggengraten dat ons land nu bestuurt en in
de greep heeft, is, door de grenzen niet te sluiten en de
islamisering niet terug te dringen, zelf een onderdeel van
dat gevaar geworden.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer De Graaf. Dan geef ik nu het woord
aan ...

20 november 2019
TK 26

26-2-9

De heer Van den Berge.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ik wilde even tot het einde van het betoog wachten. Ik heb
een vraag aan de PVV. Kleurrijke kinderen die in Den Haag
niet naar school durven omdat ze worden uitgescholden
voor Zwarte Piet. Een aanval op een vreedzaam congres
van Kick Out Zwarte Piet. Hitlergroeten bij de intocht van
Sinterklaas. We staan hier bij de begroting van Justitie en
Veiligheid. Is de heer De Graaf het met GroenLinks eens
dat wij dat ook moeten aanpakken?
De heer De Graaf (PVV):
Elke Hitlergroet is walgelijk, laten wij dat vooropstellen. Er
werden een aantal onderdelen opgesomd. Er zijn kinderen
die niet naar school durven omdat ze worden uitgescholden
voor Zwarte Piet. Ik begrijp niet waar de leegschedeligheid
van mensen vandaan komt om mensen met een kleurtje
voor Zwarte Piet uit te schelden. Dat zijn niet mijn mensen.
Dat is van de week ook gebeurd op de tribune bij FC Den
Bosch. Die mensen, ik sprak net over leegschedeligheid,
dat zijn leegschedels die Zwarte Piet combineren met een
Hitlergroet. Het slaat allemaal nergens op. Ik heb er letterlijk
geen woorden voor. Daarom vond ik het gebaar gisteren
van Georginio Wijnaldum met Frenkie de Jong erg mooi.
Laten wij daar als politiek vooral met onze fikken vanaf
blijven. Niet zoals vanmorgen in het AD meteen op de
activistische toer van: wat zou Wijnaldum van Zwarte Piet
vinden? Laat dat voetbal zijn en laat Zwarte Piet iets anders
zijn.
Als kinderen voor Zwarte Piet worden uitgescholden, dan
moet daartegen worden opgetreden. Heel hard en heel
duidelijk. Zwarte Piet heeft niets met racisme te maken en
moet daar zeker niet aan gekoppeld worden. De
leegschedels die dat doen, zijn wat mij betreft geen haar
beter dan iedereen die om inclusiviteit en diversiteit
schreeuwt, omdat zij een binaire kleurtjesobsessie hebben
en alleen nog maar zwart-wit tv kijken. GroenLinks is daar
een onderdeel van. Stop met die oproep om alles maar
divers te maken. Laat mensen beoordeeld worden op hun
kunnen, op hun prestaties, op hun inzet, dan maakt kleur
helemaal niets uit. Ik zie die kleuren niet. Ik heb helemaal
niets met een beoordeling op kleur. Ik zie wel heel veel
linkse Nederlanders, ik zie mensen, ook in het kabinet, op
tv en in de kranten met alleen maar een kleurtjesmanie. Ik
zie een oud-wethouder van Den Haag, de heer Baldewsingh,
die toen hij nog wethouder was opriep om het stadhuis te
ontwitten. Waar haalt hij het uit zijn racistische hoofd
vandaan? Stop daarmee. Ik roep heel Nederland op
daarmee te stoppen.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
De heer De Graaf begon zo mooi door afstand te nemen
van racisme en discriminatie. Dat waardeer ik.
De heer De Graaf (PVV):
Zo ben ik ook geëindigd.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Nee, want driekwart van de Nederlanders is de polarisatie
en de verruwing in de samenleving spuugzat. Wat de heer
De Graaf hier doet, is olie op het vuur gooien en die
polarisatie en verruwing aanwakkeren. Dat zouden wij niet
moeten doen. Wij zouden verbinding en dialoog moeten
zoeken. We zouden moeten kijken hoe wij de polarisatie
voorbij kunnen komen. Het begon zo mooi, maar hij eindigt
toch weer met olie op het vuur en dat vind ik heel erg
jammer.
De heer De Graaf (PVV):
Nee, voorzitter. Meneer Van den Berge is blijven hangen
in zijn eigen interruptie. Hij heeft niet geluisterd naar mijn
antwoord. Ik heb heel Nederland opgeroepen om te stoppen
met die discriminatie en het racisme, ook de mensen die
het stadhuis willen ontwitten, ook mensen die zeggen dat
er een Black Achievement Month moet komen. Waar is de
White Achievement Month? Ik wil hem niet. Laten we
ophouden met alles op kleur te beoordelen. Dat is wat
GroenLinks doet. Ik polariseer hier niet mee. Het is
GroenLinks, het is het kabinet, het zijn de media die op die
manier polariseren, want zij maken iedereen bewust van
hun kleur. Ik heb vrienden van alle kleuren en ik ben mij
daar nog nooit bewust van geweest. Ik ben me bewust
geworden van hun kleur omdat mij dat continu via de tv
en via de politiek wordt ingeprent. Ik ben het zó kotsbeu.
Stop met dat racisme, ook vanaf de andere kant. Dus mijn
oproep is niet polariserend. Nee, ik eindig netjes in het
midden.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer De Graaf.
Dan ga ik nu naar mevrouw Yeşilgöz-Zegerius namens de
VVD.

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Drie jaar geleden reed ik 's avonds
laat naar huis. Ik was er bijna toen ik paar harde knallen
hoorde. Gek genoeg wist ik meteen dat het geen vuurwerk
was, maar dat het schoten waren. Ik zag een man in een
witte auto springen en met zijn handlanger, die al achter
het stuur zat, wegscheuren. Ze misten mijn auto op een
haar na. Het kenteken kon ik nog net onthouden, maar
helaas heb ik de daders zelf niet goed genoeg gezien. Ik
heb 112 gebeld, het kenteken doorgegeven en een
ambulance besteld. Maar de hulp kwam voor het slachtoffer,
dat voorovergebogen achter het stuur van zijn auto zat,
duidelijk te laat. Pas uren later, toen ik inmiddels een paar
meter verderop veilig in mijn bed lag, begon ik mij te
realiseren wat er zojuist was gebeurd. Ik was getuige
geweest van een liquidatie, van een afrekening, van een
moord. Gewoon bij mij op de hoek, in een verder zo rustige
woonwijk.
Natuurlijk was dat heftig om mee te maken, en het zit tot
op de dag van vandaag in mijn geheugen. Maar ik ben
volwassen. Kan je nagaan wat een impact een dergelijke
gebeurtenis heeft op een kind dat zich veilig waant op zijn
school in Amsterdam-Osdorp en daar vanaf het schoolplein
hetzelfde ziet gebeuren, slechts een paar maanden nadat

20 november 2019
TK 26

26-2-10

ik dat zag aan de andere kant van de stad. Dit mogen we
nooit normaal gaan vinden, en daarom moeten we er alles
aan doen om dit soort misdaad te bestrijden.
De georganiseerde drugscriminaliteit is in ons land een
miljardenbusiness. Inmiddels is het ons wel zeer duidelijk
dat de kopstukken nergens meer voor terugdeinzen. Al is
Nederland de afgelopen jaren wederom aantoonbaar
veiliger geworden en geven mensen zelf ook aan zich
veiliger te voelen, dit beeld en dit gevoel zijn zeer fragiel.
Ik denk dat wij dat allemaal beseffen. Dergelijke vreselijke
incidenten zorgen ervoor dat het veiligheidsgevoel en het
vertrouwen dat de overheid, de politiek, wij, er zijn om de
mensen thuis zo veilig mogelijk te houden, zeer kwetsbaar
zijn. Ook de VVD herkent de zorg dat onze rechtsstaat het
zou kunnen verliezen van de georganiseerde misdaad. Maar
de mensen thuis hebben er niets aan dat wij ons zorgen
maken. Mensen willen actie zien van ons. Zij willen zien dat
wij met elkaar vastberaden zijn om de rechtsstaat altijd te
verdedigen, opdat niet het tuig de baas is op straat, maar
wij met elkaar.
Voorzitter. De aanpak van georganiseerde misdaad vraagt
wat de VVD betreft om een brede aanpak en tegelijkertijd
om een focus op drie pijlers: preventie — even kort gezegd:
hoe voorkomen we dat kleine crimineeltjes uitgroeien tot
grote drugsbazen? — repressie en dus het hard aanpakken
van criminelen en, als derde pijler, het onderuithalen van
het verdienmodel.
Ik begin graag met de eerste: preventie. Ik heb de afgelopen
tijd met heel veel deskundigen gesproken, deskundigen in
de zorg, de jeugdzorg, het onderwijs en bij politie en justitie
en met journalisten met kennis van deze materie. Eigenlijk
geven ze allemaal hetzelfde aan: we leven in een tijd waarin
het ongelofelijk makkelijk is om heel snel heel veel geld te
verdienen, een tijd die onvergelijkbaar is met een paar jaar
geleden, juist door de grote hoeveelheden drugs die in
omloop zijn en door de enorme bedragen die te verdienen
zijn. Deskundigen geven misschien wel voor het eerst sinds
decennia aan een blinde vlek te hebben, een blinde vlek
voor jongeren die al op heel jonge leeftijd geronseld worden
voor drugsklusjes. Deze jongeren maken razendsnel carrière
in het criminele circuit. Tegen de tijd dat ze in beeld komen
bij instanties is het eigenlijk al veel te laat.
Hier zijn dus echt een gedegen analyse en een stevige inzet
nodig, zowel op individueel niveau als op gezins- en
wijkniveau. Ik heb al eerder aangegeven dat ik het erg goed
vind dat deze ministers preventie in dit kader als een
onmisbare schakel zien. Ik zou graag van de minister voor
Rechtsbescherming, die ook verantwoordelijk is voor het
beleid rond jongeren die het criminele pad op gaan, horen
hoe deze analyse opgepakt wordt en wanneer we daar meer
over kunnen verwachten.
Voorzitter. In de brede aanpak is de tweede pijler repressie
en opsporing. Met andere woorden, het hard en effectief
pakken van het tuig dat denkt ons land te kunnen gebruiken
als hun speelterrein waar zij de regels maken. Dat kunnen
we en dat mogen we nooit toestaan.

georganiseerde misdaad dan wij. Zo heb ik mij kunnen
verdiepen in de Italiaanse antimaffiawetgeving. Binnenkort
zal ik daar ook zijn om face to face te spreken met degenen
die de strijd daar leiden. Maar gelukkig hoeven we daar niet
op te wachten, want ze hebben al enkele goede ideeën
gedeeld met ons. Zo hebben de Italianen, om te voorkomen
dat drugsbaronnen vanuit de gevangenis hun zaakjes verder
afhandelen en zelfs moordcommando's aansturen, een
gevangenisregime met stevige beperkingen ingesteld voor
deze criminelen. Ze worden geïsoleerd van de buitenwereld
en van medegevangenen.
Wat de VVD betreft is een dergelijk regime ook hard nodig
in Nederland. Eerder dit jaar zagen we al dat criminelen
vanuit de gevangenis aanslagplegers buiten de muren
konden aansturen en ontsnappingen organiseerden. Deze
gevangenen hebben binnengesmokkelde telefoontjes en
andere hulpmiddelen tot hun beschikking en kunnen
doorgaan met hun criminele activiteiten. Dit moet echt
stoppen. Ook in Nederland moeten drugsbazen in een
streng regime belanden. Minister Dekker heeft al positief
gereageerd op dit wetsvoorstel. Op dit voorstel, moet ik
zeggen; het is nog geen wet. Ik vraag hem op welke termijn
hij verwacht dat hij dit uitgewerkt heeft. Wanneer kan het
ingevoerd worden? Wat de VVD betreft is dit liever vandaag
dan morgen. Dat mag duidelijk zijn.
Voorzitter. Ik wil er hier ook graag bij stilstaan dat het
ontzettend belangrijk is dat we laten zien, en ervoor zorgen,
dat misdaad niet loont. Dat begint al op straat. De VVD is
een groot voorstander van de Rotterdamse patseraanpak.
Het fenomeen is niet nieuw. Steden als Amsterdam kenden
het vroeger ook, maar Rotterdam is wel een van de weinige
gemeenten die volhouden en doorzetten. Daar neem ik dus
graag een voorbeeld aan. Deze aanpak is gericht op het in
beslag nemen van spullen die met crimineel geld zijn
verkregen. Leg maar uit hoe je aan die dure bak komt. Als
je dat niet kan, ben je hem kwijt. Pak die statussymbolen
maar af. Pak die criminele rolmodellen aan. Dit moet
natuurlijk hand in hand gaan met het opzetten van effectieve
preventieprogramma's, waar ik het zojuist over had. Je kunt
niet aan de ene kant proberen jongeren op het goede pad
te houden als ze aan de andere kant zien dat
leeftijdsgenoten met crimineel geld de wereld kunnen
kopen. Dan wordt zo'n baantje bij de Albert Heijn een stuk
minder interessant en is de stap richting criminaliteit wel
heel snel gemaakt.
Voorzitter. Wat de VVD betreft is dit een uitstekend
voorbeeld van hoe je op straat laat zien dat wij de baas zijn,
en niet de criminelen. Ik wil de ministers oproepen om het
gesprek aan te gaan met de regioburgemeesters en de
nationale politie en aan te moedigen dat dit instrument over
het hele land wordt uitgerold. Ik zou hier graag een
toezegging op willen, en straks, als die gesprekken ook
hebben plaatsgevonden, een terugkoppeling.
Voorzitter. Ik stel voor dat ik mijn blokje afmaak. Ik heb nog
één alinea.
De voorzitter:
Ja, dat is prima.

Voorzitter. Ik zei al dat ik mij de afgelopen tijd uitvoerig heb
laten informeren over hoe je dit probleem het beste aanpakt.
Dat was niet alleen met Nederlandse experts maar ook met
internationale. Immers, en helaas voor hen, er zijn landen
om ons heen die veel meer ervaring hebben met

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

20 november 2019
TK 26

26-2-11

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Want die is in het verlengde hiervan. Vervolgens is het
natuurlijk ook de vraag wat je doet met de goederen die je
in beslag neemt. Wat de VVD betreft gaat er zo veel mogelijk
terug de gemeenschap in. Pak het af van de criminelen en
geef het aan de mensen in de kwetsbare wijken die het
slachtoffer worden van deze lui. Of het nu een pand, een
auto of kleding is, geef het terug. Graag een reactie van de
minister op hoe we dit vorm kunnen geven.

bezuinigd op de politie. De minister zei vorige week zelf in
een debat: wat je in één jaar hebt afgebroken, duurt wel
vier jaar om weer op te bouwen. Dat zou de VVD zich
moeten aantrekken. Ik neem alles serieus, maar ik wil ook
van de VVD dat ze een keer in de spiegel kijken. En eigenlijk
zou het passend zijn om sorry te zeggen tegen alle
burgemeesters die zich in de steek gelaten voelen, tegen
alle agenten die hun werk niet fatsoenlijk kunnen doen en
tegen alle mensen die hierdoor gedupeerd zijn.

De heer Van Nispen (SP):
Ik was hier al een beetje bang voor. Ik probeer echt, oprecht,
alle plannen en voorstellen vanuit de VVD serieus te nemen,
over hoe we georganiseerde criminaliteit beter kunnen
aanpakken. Maar ik heb toch een beetje het gevoel dat ik
hier naar de pyromaan zit te luisteren die aanbiedt te komen
blussen. Want is het niet de VVD geweest die sinds 2010
de leiding heeft op dit ministerie van Justitie en Veiligheid?
Is het niet de VVD geweest die, afwisselend met het CDA,
sinds 1966 de minister van Justitie levert? Dus kan de VVD
vandaag erkennen dat het de spuigaten uit is gelopen met
de georganiseerde criminaliteit en dat er veel te hard
bezuinigd is op de politie? Inmiddels schreeuwen de
burgemeesters moord en brand. Agenten kunnen nog
nauwelijks in hun wijken terecht om hun werk te doen. Er
zijn grote problemen die veroorzaakt zijn door de VVD. Kan
de VVD daar ook eerlijk over zijn? Want pas als je daar
eerlijk over bent, kunnen we de voorstellen van de VVD
weer serieus nemen.

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dit debat hebben we vorige week ook gehad. Toen heb ik
ook gezegd dat ik heel erg blij ben dat dit kabinet honderden
miljoenen investeert in de aanpak van ondermijning en
honderden miljoenen investeert in het versterken van de
politie. Ik heb ook gezegd dat we lessen moeten leren van
de afgelopen jaren, waarin er dingen niet goed zijn gegaan.
We kunnen dat hier dus uitvoerig nog een keer behandelen,
maar wat we ook kunnen doen, is met concrete maatregelen
en concrete voorstellen komen om ervoor te zorgen dat we
het tuig aanpakken en om ervoor te zorgen dat de
Nederlanders thuis veilig zijn. Dat is waar de VVD al die
jaren voor heeft gestaan, en waarvoor ik nu weer sta. En ik
heb nog een aantal pagina's met concrete voorstellen te
gaan, dus ik verheug me erop dat ook de partijen aan de
linkerkant daar inhoudelijk op ingaan.

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Ik ben er heel erg trots op dat de VVD, ook samen met
andere partijen, de verantwoordelijkheid neemt, door te
besturen en door deze zware taken op te pakken. Er is ook
heel veel gebeurd. Ik sta hier ook om te staan voor alles
wat volgens mij nog beter kan en om te zeggen: wat mij
betreft kan het op deze manier nog beter. Ik zou dus
eigenlijk eerder steun verwachten van de SP voor een nog
effectievere aanpak van de criminaliteit, in plaats van er
een Haags spelletje van te maken. Ik kom hier met concrete
voorstellen, dus ga daar dan op in, zou ik zeggen.
De heer Van Nispen (SP):
Mevrouw Yeşilgöz noemt het nu een "Haags spelletje" ...
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dat is het.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Volgens mij kan het allebei. Ik denk dat de SP gewoon gelijk
heeft over de vorige periode, maar ik ben ook wel heel erg
blij dat de VVD verdergaat met déze periode. Uiteindelijk
is dat ook belangrijk.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius zegt: ik wil naar Italië. We zijn
afgelopen weekend in Italië geweest. Er was overigens ook
een collega van de VVD mee. We hebben daar interessante
dingen gehoord. We hebben daar gesproken met de
burgemeester in Palermo. Hij gaf aan dat je het niet zomaar
moet teruggeven aan de samenleving. Je moet dat echt
heel erg onderbouwd in een organisatie doen die precies
kan aangeven waar dat het beste landt en waar dat het
verschil maakt. Is dat wat de VVD dan ook bedoelt? Want
ik ben een beetje bang dat als we het te hapsnap gaan doen,
we dan niet echt aan de samenleving gaan laten zien dat
misdaad niet loont en aan de goede kant blijven wel. Is dat
wat we gaan doen? Gaat zij daar dan ook naar kijken?

De heer Van Nispen (SP):
... maar ik vind het treurig om geen enkel spoortje van
reflectie te tonen. Want als je niet erkent wat je in het
verleden fout hebt gedaan en waar je medeverantwoordelijk
voor bent, namelijk een groot tekort aan politiecapaciteit
... We zien wat er aan de hand is. Burgemeesters kloppen
bijvoorbeeld dagelijks bij ons aan om te zeggen dat er wat
moet gebeuren. En dan komen er weer allerlei plannetjes.
Ik heb gezegd dat ik de plannen zeer serieus neem. Maar
ik verwacht toch ook van de VVD dat ze eerlijk zijn. Ik had
gehoopt om verrast te worden. Ik had gehoopt dat de VVD
een keer eerlijk zou zijn en zou zeggen: wij hebben in het
verleden grote fouten gemaakt, want er is veel te hard

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dank voor deze vraag. Ja, zeker. We hebben zelf ook een
voorstel liggen, maar ik kan me voorstellen dat het kabinet
zegt: laat ons dit uitrollen. Vandaar dat ik de vraag hier nu
stel. Er zijn naast Italië ook andere landen in Europa die dit
doen. En het is precies zoals mevrouw Van Toorenburg het
zegt: je moet het gericht teruggeven, zeker ook gericht op
die jongeren en op die gemeenschappen. Dan kun je
namelijk laten zien dat misdaad niet loont. Het loont om op
het goede pad te blijven. Op zo'n manier versterk je de
gemeenschappen en de omgeving. Ik vind dit dus een
waardevolle vraag. Dit is precies hoe wij erin zitten. Ik hoop
dat het kabinet het op deze manier oppakt, en anders zou
ik het heel erg mooi vinden om het voorstel dat de VVD
klaar heeft liggen wellicht samen met het CDA in te dienen,
zodat we het ook kunnen uitrollen.

Tweede Kamer

20 november 2019
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

26-2-12

De voorzitter:
Dit is uw derde vraag, meneer Van den Berge.

De voorzitter:
Dat klopt.

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Klopt, voorzitter.

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Het was niet mijn laatste, maar wel mijn vierde. Ik zal straks
in m'n eigen inbreng uitgebreid ingaan op de
toekomstplannen van GroenLinks en andere partijen, maar
ik vind het belangrijk om nu echt dat vertrouwen te geven
aan politie, burgemeesters en wethouders, om te laten zien
dat we hebben geleerd van het verleden, dat we dingen in
de toekomst anders gaan doen en dat we niet alleen nu, bij
deze begroting, zeggen dat er extra agenten moeten worden
geworven. Ik vind dat echt fundamenteel, want anders
geven we weinig vertrouwen. Dan zeggen we vandaag dat
we het belangrijk vinden en trekken we er incidenteel 100
miljoen voor uit, maar wat in de toekomst?

Ik vind dat de VVD toch wel heel makkelijk over het verleden
heen stapt. Dat heeft weinig te maken met Haagse
spelletjes, maar dat heeft wel te maken met het vertrouwen
dat wij als politiek aan de politie en aan gemeenten willen
geven. Het is nog niet zo lang geleden dat korpschef
Akerboom zei: "Wij kunnen niet plannen op dat wispelturige
beleid van: dan weer politie erbij, dan weer politie eraf. Je
trekt niet zomaar een blik agenten open". Ik denk dus dat
we van het verleden moeten leren. Ik wil de VVD dus graag
nogmaals uit te dagen om dat te doen en om hier gewoon
ruiterlijk toe te geven: "Ja, we hebben fouten gemaakt. We
hadden het misschien niet zo moeten doen, en in de
toekomst zullen we dat anders doen." Dat zou ik graag
horen, in plaats van hier alleen maar over toekomstplannen
en ballonnetjes te praten, en niet terug te blikken. En dat
heeft niks met Haagse spelletjes te maken, maar dat heeft
ermee te maken dat we het vertrouwen moeten geven aan
gemeenten en aan de politie dat we nu wel staan voor
structurele maatregelen en voor structureel beleid. Ik geef
haar dus graag nog een keer die kans.
De voorzitter:
Fijn!
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Over de oproep van de heer Akerboom heb ik op meerdere
plekken, zowel in deze zaal als hierbuiten, gezegd dat wij
het ons als politiek zeker moeten aantrekken. Ik vind het
alleen een beetje spijtig dat GroenLinks z'n laatste
interruptie niet gebruikt om inhoudelijk in te gaan op de tig
voorstellen die ik heb gedaan om te zeggen: oké, dit kunnen
we nu nog meer doen om ervoor te zorgen dat Nederland
veiliger wordt en dat Nederlanders veiliger worden.
GroenLinks wil gewoon een herhaling van zetten en — ik
weet het niet — met vingertjes wijzen. De heer Akerboom
zegt, en ik heb het mevrouw Helder ook vaker horen zeggen:
"Wees heel erg alert op wat je doet, want je trekt niet
zomaar een blik agenten open". Dat heb ik me ook
aangetrokken; dat heb ik ook gezegd. We investeren nu ook
weer fors in de politie en de aanpak van ondermijning. Ik
kom nu met concrete ideeën voor hoe we dat vorm kunnen
geven. Ik zou toch willen dat we het bij de begroting wel
kunnen hebben over hoe we het veiliger maken voor de
Nederlanders.
De voorzitter:
Is het misschien een idee om eerst verder te gaan?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Ja, ik zal verdergaan.

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Vertrouwen geef je door verantwoordelijkheid te nemen,
zoals het kabinet doet. Vertrouwen geef je door, zoals aan
het begin van de kabinetsperiode, extra geld uit te trekken
om te investeren in veiligheid. Vertrouwen geef je ook door,
op het moment dat er in de krant staat dat er misstanden
zijn, hier niet in de rij te gaan staan om te zeggen "kijk, onze
politie discrimineert en deugt niet" en noem maar op, zoals
ik vaak van de linkerkant hoor, maar juist door te zeggen:
we staan achter onze agenten. We moeten hier juist wetten
aannemen om ervoor te zorgen dat we achter onze agenten
blijven staan. Op deze manier, door invulling te geven aan
die woorden, geef je vertrouwen; dat doe je niet door
Haagse spelletjes.
Zal ik verdergaan?
De voorzitter:
Dat lijkt me prima. Anders heeft meneer Van Ojik helemaal
niks meer te vragen. Dat hou ik ook een beetje in de gaten,
hoor.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Voorzitter. Uiteraard gaat het ook om het afgepakte geld
van criminelen, dus niet alleen om de spullen, maar ook
om het geld. De VVD wil hierbij twee zaken. Ten eerste wil
ik graag dat de minister, ook naar Italiaans voorbeeld,
onderzoekt hoe we sneller en meer van criminelen kunnen
afpakken en niet alleen van hen, maar ook van bijvoorbeeld
hun familieleden, zoals ze dat in Italië doen in de
antimaffiawetgeving. Graag een toezegging dat we daarop
terug kunnen komen om daar inhoudelijk over te praten
met elkaar. Ook wil de VVD, al jaren, net als de meeste
collega's hier — laat ik dat er even bij zeggen — dat de
middelen die afgepakt worden, weer ingezet kunnen worden
om nog meer criminelen aan te kunnen pakken. De heer
Krol en ik hebben een tijd geleden op verzoek van de
minister onze onderzoeksmotie hierover aangehouden. Ik
zie niet heel veel beweging bij het kabinet, dus ik kan me
zomaar voorstellen dat de heer Krol hierop terugkomt en
dat die motie alsnog ingediend zal worden.

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Nou, nog één keer, voorzitter. Mijn vierde vraag. Dat is niet
mijn laatste, in tegenstelling tot wat mevrouw Yeşilgöz zei.

Voorzitter. Dan ga ik naar de derde pijler: het verstoren,
aanpakken en onderuithalen van het verdienmodel van de
criminelen. Elke cent die wordt verdiend met drugs, fraude,

Tweede Kamer

20 november 2019
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

26-2-13

mensenhandel of diefstal wordt vroeg of laat weer
ingebracht in ons geldverkeer. Er worden miljarden
witgewassen. Op deze manier wordt de onderwereld steeds
meer verweven met onze wereld. De kabinetten-Rutte II en
III hebben ongelofelijk veel gedaan voor het tegengaan van
witwassen en belastingontduiking. Er wordt meer
gehandhaafd, de regels voor financiële instellingen zijn
aangescherpt, er komt iets meer capaciteit bij
opsporingsinstanties, we pakken crimineel gebruik van
cryptovaluta, zoals de bitcoin, aan en sluiproutes voor
belastingontduiking of witwassen worden dichtgeschroeid.
Er komen strengere regels voor trustkantoren, er is meer
Europese samenwerking en er is een zwarte lijst van
belastingparadijzen afgesproken. Maar er moet echt nog
veel meer gebeuren. Analyse na analyse laat zien dat we
nog maar het puntje van de ijsberg van crimineel geld
aanraken; onder water zit nog een hele berg. Ik verwacht
daarom ook nog meer inzet van het kabinet.
In juni van dit jaar kwam collega Roald van der Linde al met
een tienpuntenplan om witwassen aan te pakken. In de
kabinetsreactie leek het kabinet sommige van de door mijn
collega geconstateerde problemen echter bijna weg te
wuiven. Dat moet anders. Ik heb het eerder gevraagd en
zal dat nu weer doen: hoe staat het met de uitvoering van
de punten uit het plan? Het zijn urgente punten. Kijk
bijvoorbeeld naar het eerste punt van de lijst van collega
Van der Linde: we willen dat wie willens en wetens een
loopje neemt met de antiwitwasregeling en structureel te
weinig aandacht besteedt aan de naleving van regelgeving,
niet alleen sneller zijn vergunning moet kunnen kwijtraken,
maar ook sneller moet kunnen worden vervolgd.
Betrokkenen moeten strenger worden bestraft. Graag een
reactie van de minister.
Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Goede punten van de VVD voor het aanpakken van
witwassen. Ik ga daar zo meteen in mijn eigen bijdrage ook
op in. In het kader van de aanpak van ondermijning heeft
er het afgelopen jaar een pilot gedraaid om juist via de
geldstromen de witwaspraktijken goed aan te kunnen
pakken en uitbuiting op te sporen. Dat is een succesvolle
methode. Ik weet dat de onderzoekers graag een vervolg
van die pilot willen. Is de VVD bereid om daarin mee te
gaan?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dit is waarschijnlijk ook een vraag naar de middelen. Als
je een pilot doorzet, zou dat geld kunnen kosten. Is dat de
vraag die nu aan mij gesteld wordt: of we bereid zijn daar
geld voor vrij te maken? Laat ik het als volgt zeggen.
Misschien geef ik daarmee dan een goed antwoord. Bij alles
wat werkt, alles wat ervoor zorgt dat we crimineel geld
afpakken, dat we het verdienmodel van criminelen
onderuithalen, heeft u de VVD aan uw zijde. We moeten bij
al die programma's en pilots wel kijken wat het beste werkt
en waarop we elkaar vinden. Maar als het om de inhoud
gaat: zolang we het verdienmodel van criminelen
onderuithalen, zijn we maatjes.

Of het nou om witwassen gaat, om fraude of om
andersoortige criminele transacties, we weten allemaal
inmiddels wel dat als je georganiseerde misdaad echt wilt
kunnen aanpakken, als je het verdienmodel echt wilt kunnen
verstoren, je het geld moet kunnen volgen. Je moet het
geld volgen totdat je bij de top uitkomt en de
drugsbaronnen kunt aanpakken. En dat kunnen we alleen
maar als we op effectieve wijze informatie kunnen delen.
Dat kan betekenen dat we op Europees veel beter moeten
samenwerken om witwassen — wat natuurlijk
grensoverschrijdend is — aan te pakken, of dat we onze
burgemeesters, de politie maar bijvoorbeeld ook de
Belastingdienst en ondernemers instrumenten in handen
moeten geven om informatie die zij hebben, te kunnen
delen. Zo hebben we een heel concreet aanbod van
notarissen, die aangeven dat zij hun rol om het publieke
belang te dienen door op de integriteit van het rechtsverkeer
toe te zien, niet optimaal kunnen invullen, juist omdat zij
niet over voldoende bevoegdheden beschikken. Graag een
reactie daarop.
Los van dit voorbeeld hoor ik nu debat na debat van de
minister dat informatie delen gewoon kan. Wat klopt er dan
niet van alle klachten die wij hierover krijgen? Hoe kan men
in de praktijk dan wel die informatie delen zonder
teruggefloten te worden door de rechter? Ik wil de minister
vragen om dit dan maar eens op papier te zetten, want
anders hebben we hier continu een welles-nietestoestand.
Wij krijgen te horen dat er geen informatie kan worden
gedeeld, terwijl de minister zegt: dat kan heus wel. Dat gaat
gewoon niet goed!
Voorzitter. Ik zei het al: de miljarden van de criminelen zullen
we nooit kunnen matchen. Maar gelukkig wordt er wel
geïnvesteerd in de aanpak van georganiseerde misdaad.
Onlangs ...
Ik zie dat de heer Van der Staaij wil interrumperen.
De voorzitter:
Misschien wilt u eerst even het stukje afmaken?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Ja. Onlangs maakte dit kabinet weer 110 miljoen extra vrij.
De minister heeft aangegeven, in het voorjaar te komen

De voorzitter:
Gaat u verder.

Tweede Kamer

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Voorzitter. Criminelen beschikken over miljarden euro's.
En dat kunnen wij, eerlijk gezegd, nooit matchen. Maar wie
niet sterk is, moet slim zijn. Dat betekent: zorgen dat we
slimme wetten en regels maken die voor ons werken en
ons beschermen. En dat betekent dus ook: er alert op zijn
dat onze wetten en regels niet de criminelen beschermen.
En dan kom ik toch weer echt uit bij het punt waarover u
mij tot nu toe bij elk debat heeft gehoord. Ik spreek mensen
die elke dag bezig zijn met het bestrijden van
georganiseerde misdaad. Ik spreek mensen die elke dag
weerstand proberen te bieden, terwijl ze hele wijken en
winkelstraten zien overgaan in de handen van criminelen.
Iedereen die ik spreek, geeft aan dat het niet kunnen
uitwisselen van informatie vanwege alle regel- en wetgeving
die we onszelf hebben opgelegd, beperkend werkt voor de
aanpak van georganiseerde misdaad.

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

20 november 2019
TK 26

26-2-14

met een voorstel over de precieze invulling en aanpak. Wat
de VVD betreft, ligt daar een gedegen analyse onder.
De minister verwijst bij elke vraag die ik heb over een
analyse, naar het feit dat hij niets over een individuele zaak
kan zeggen. Maar het is natuurlijk onmogelijk om voorbij
te gaan aan het feit dat we te maken hebben met de moord
op de broer van een kroongetuige, de kroongetuige die zich
terugtrekt, de advocaat van de kroongetuige die wordt
vermoord en de hoofdverdachte die vermoedelijk wordt
beschermd door Iran en Dubai. Er was zeer recent nog een
aanslag op een advocaat en er zijn tientallen mensen — als
het er niet meer zijn — die onze rechtsstaat dienen en
daardoor ook beveiligd moeten worden. Als we extra geld
investeren in de aanpak, waar ik een groot voorstander van
ben, dan wil ik ook weten met welk verhaal, met welke
analyse we dat doen. Waar ging het allemaal mis en hoe
moet het beter? Heeft het OM ook steken laten vallen? Dit
lijken me vrij logische vragen. Daarom is het best bijzonder
dat ik daar nu al maanden geen antwoord op krijg. Dus ik
stel het hierbij nog maar eens aan de orde.
De heer Van der Staaij (SGP):
Op het punt van informatie delen. Mevrouw Yeşilgöz zei
eigenlijk al: ik kom er weer op terug, ik kom er elke keer op
terug. Dat gevoel heb ik ook. Ik heb ook het gevoel dat we
weinig voortgang hebben op dit onderwerp. Mevrouw
Yeşilgöz vraagt aan de regering om nog eens op papier te
zetten wat er nou eigenlijk wel kan. Maar zou het niet nog
een tandje scherper kunnen door te zeggen: kunt u
aangeven hoe u nu voor elkaar gaat krijgen dat wat volgens
de letter van de wet kan, in de praktijk ook echt gebeurt?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dat zou een heel logische vraag zijn. Ik ben alleen bang
voor het antwoord, want dan krijg ik te horen: er komt een
modelprotocol. Dat hebben we vorige week in een AO ook
besproken. De VNG bijvoorbeeld geeft daarvan aan: dat is
niet waar wij om vragen. Dus ik wil eigenlijk op papier zien:
dit zijn de problemen waar bijvoorbeeld burgemeesters,
ondernemers en allerlei instanties tegen aanlopen en dit is
dus de ruimte die daarvoor is. Ik ben bang dat we anders
modelprotocollen krijgen. Dat staat ook in de stukken: dit
gaat er de komende maanden komen en als het niet werkt,
gaan we weer kijken. Ik ben bang dat de heer Van der Staaij
en ik het hier over een halfjaar weer over hebben. Dat wilde
ik voorkomen met deze vraag. Maar ik vind het prima om
deze vraag voor het kabinet eraan toe te voegen.
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik wil graag meezoeken, want als een protocol niet helpt,
is het de vraag of een brief van de minister waarin staat
wat helpt dan wel het ei van Columbus is. Je hoort het elke
keer weer terug in de praktijk. Dan koppel je terug, vanuit
werkbezoeken en wat dan ook, in de trant van: het kan wel.
Ondertussen zie je soms niet die verandering in de cultuur
optreden zoals je zou willen. Dus als we inderdaad nog
nadrukkelijk aan de regering vragen hoe we daarin nou echt
stappen kunnen zetten, sluit ik me daar van harte bij aan.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Misschien kan ik daar iets aan toevoegen. Als we niet het
idee hebben dat we voldoende antwoord krijgen of dat we
er voldoende grip op hebben, zeg ik: ook op dit punt hebben
we natuurlijk niet stilgezeten. Vanuit het veld horen we dat
mensen zeggen: creëer dan maar experimenteerruimte,
waarin we dan die informatie wel kunnen delen. Dat is een
heel ambtelijke term en ik ben op zoek naar iets beters,
maar dat heb ik nog niet. Maanden geleden, tijdens mijn
eerste debat als woordvoerder, heb ik gevraagd naar die
experimenteerruimte. Dat was niet nodig, vond het kabinet.
Ik kan mij voorstellen dat we, als we dit gevoel blijven
houden en vanuit de praktijk blijven horen dat dit werkt,
zelf die experimenteerruimte maar gaan voorstellen.
Wellicht kunnen we dan samen optrekken met de SGP.
Zoals gezegd, is na de moord op advocaat Wiersum de
persoonsbeveiliging van een flink aantal mensen
geïntensiveerd. Ontzettend veel agenten zijn daarvoor
overgeplaatst naar deze vorm van beveiliging. Deze
vrouwen en mannen willen we natuurlijk zo snel mogelijk
weer terug op straat, naar hun politiewerk. Dat kan nu
hopelijk ook, nu er 10 miljoen extra is vrijgemaakt voor het
stelsel bewaken en beveiligen. Ik ga ervan uit dat voor een
groot deel de politie hiermee ondersteund wordt. Ik wil
graag van de minister weten hoelang het zal duren voordat
alle agenten die weggetrokken waren, weer terug de straat
op kunnen.
Ook wil ik stilstaan bij de steun die onze agenten op straat
vervolgens wel van ons nodig hebben. Zo pleiten we al
jaren voor het inzetten van tasers om agenten te helpen.
Dit jaar hebben we uiteindelijk 30 miljoen hiervoor vrij
kunnen maken. Ik lees wel dat het nog jaren duurt voordat
de tasers actief gebruikt kunnen worden en ik wil de
minister vragen waarom dit niet sneller kan. Wellicht heeft
hij iets van ons nodig om het sneller voor elkaar te krijgen.
Verder zijn er door het kabinet al een aantal goede stappen
genomen om beter in de wet te verankeren dat we pal
achter onze agenten en hulpverleners staan en dat we pal
achter onze rechtsstaat staan. Zo is de VVD zeer blij met
het feit dat er nu eindelijk een taakstrafverbod is voor
geweld tegen hulpverleners, dat agenten die geweld
gebruiken niet meteen verdachten worden en dat het
automatisme dat een veroordeelde na twee derde van zijn
straf al voorwaardelijk vrijkomt, afgeschaft wordt.
Willen we met elkaar vrij en veilig in ons land kunnen
samenleven, dan is het cruciaal dat wij ons te allen tijde
blijven inzetten tegen racisme, discriminatie en
antisemitisme. Veilig jezelf kunnen zijn is zo fundamenteel
en tegelijkertijd voor nog zo veel mensen niet
vanzelfsprekend. Samen met de ChristenUnie hebben wij
een initiatiefnota Aanpak antisemitisme ingediend. Ik ben
erg blij dat wij hiervoor ook middelen vrij hebben kunnen
maken. Collega Van der Graaf zal er denk ik later nog op
ingaan.
Er is ook nog steeds extra aandacht nodig voor de veiligheid
van de lhbt-gemeenschap. De minister heeft mij maanden
geleden al een concrete uitwerking van het actieplan tegen
lhbt-geweld beloofd. De acties ontbraken nogal in het
actieplan en de minister zou erop terugkomen. Ik wil de
minister vragen: waar blijven de acties?

20 november 2019
TK 26

26-2-15

In mei is een motie van de VVD aangenomen, met steun
van bijna de hele Kamer overigens, om met een
wetsvoorstel te komen om een einde te maken aan
zogenaamde homogenezingen. Wat schetst mijn verbazing?
We kregen onlangs een brief van de minister waarin staat
dat hij eerst gaat uitzoeken en onderzoeken of dit wel nodig
is. Volgens mij ligt er een duidelijke uitspraak van de Kamer
dat dit nodig is. Dat het nodig is te verankeren dat in ons
land iedereen in vrijheid zichzelf moet kunnen zijn en mag
houden van wie hij of zij wil. Dus ik wil graag van de
minister weten wanneer hij deze motie gaat uitvoeren.
Dan kom ik bij de aanpak van terrorisme. Wij hebben
hierover onlangs een debat gevoerd en ik zal helaas hier
en daar in herhaling vallen, maar ik kan niet heel veel
anders.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik liep wat achter. Dat komt misschien omdat ik niet zo goed
ben in rekenen. Dat is mijn handicap. De VVD stelt dat je
met 10 miljoen de schade van alle mensen die nu voor de
beveiliging worden weggetrokken, kunt repareren. Als ik
de rekensom maak — en dan doe ik het royaal — kom ik
uit op ongeveer 150 mensen. Ik weet dat alleen al in
Rotterdam 500 mensen worden weggetrokken voor extra
beveiligingstaken. Dat schrijft burgemeester Aboutaleb
vandaag. Dan kan 10 miljoen — hoewel op zichzelf goed —
toch nooit voldoende zijn?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dat lijkt me een prima vraag voor het kabinet. Ik heb in mijn
tekst gezegd dat ik dat hoop. Ik vraag natuurlijk ook hoe dat
zo meteen zal uitwerken. Betekent dit dat al die agenten
terug kunnen? Wellicht kunnen we eerst het antwoord van
de minister afwachten, zodat we precies weten om hoeveel
agenten het exact gaat en wat het betekent. Ik heb mijn
hoop en wens uitgesproken.
De voorzitter:
En de vraag of de rekensom van mevrouw Kuiken wel klopt.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Voorzitter. De dreiging van terugkeer van jihadisten,
mannen en vrouwen, is niet afgewend. Dus moet ik hier
wederom aandacht vragen voor de slachtoffers van de
gruweldaden van IS'ers die nu via alle media jammeren
dat ze terug willen komen omdat hun droom van het kalifaat
mislukt is. Dit zijn mensen die willens en wetens naar Syrië
zijn afgereisd om zich in te zetten voor een strijd die gericht
is op het vernietigen van alles waar wij hier in dit huis en
daarbuiten met elkaar voor staan. We kennen inmiddels
allemaal de verschrikkelijke verhalen over de moorden, de
afslachtingen, aanslagen en systematische verkrachtingen.
In het debat van vorige week begon ik met een citaat van
een slachtoffer. Ik kan nu zeggen: hoe meer je hierover
leest, hoe meer je met slachtoffers spreekt, des te meer je
deze verhalen terug hoort en ziet in je nachtmerries. En ik
heb het niet eens meegemaakt. Ik kan mij niet voorstellen
hoe erg het moet zijn voor de mensen die deze wreedheden
hebben meegemaakt of familie hebben in gebieden waar
die nog begaan worden.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

Dan kan ik er met mijn hoofd niet bij dat onze kranten vol
staan met artikelen van wetenschappers, politici en
opiniemaker die graag willen laten zien hoe zielig de
jihadisten zijn, dus de daders van de gruweldaden. Geen
ruimte voor medelijden aan mijn kant. Ik wil voorkomen
dat deze oorlogsmisdadigers terugkeren naar ons land met
alle risico's van dien. Wat de VVD betreft, zetten we alles
op alles om te voorkomen dat zij terugkeren naar Nederland
en ook naar de rest van het Schengengebied. Al hebben
we verschillende wetten door de Kamer gekregen — denk
aan de Wet intrekking Nederlanderschap in het belang van
de sociale veiligheid en de strafbaarstelling van verblijf in
terroristisch gebied — toch is hiermee niet zo maar geregeld
dat we terugkeer voorkomen. Zo heeft de minister van
Justitie en Veiligheid in de beantwoording van schriftelijke
vragen van VVD en CDA van 22 juli aangegeven dat waar
mogelijk het OM inzet op strafrechtelijke vervolging.
Wanneer dat niet mogelijk of niet opportuun is, kan
intrekking van het Nederlanderschap een maatregel zijn die
in het belang van bescherming van de nationale veiligheid
noodzakelijk is.
Voorzitter. Dit verbaast mij. We hebben namelijk in 2016 in
de Kamer al een wet aangenomen die nadrukkelijk het
tegenovergestelde stelt. We hebben met elkaar afgesproken
dat het bezwaarlijk is om te wachten met intrekken van het
Nederlanderschap totdat betrokkene is teruggekeerd naar
ons land en strafrechtelijk is vervolgd en veroordeeld, juist
vanwege de onmiddellijke bedreiging van de nationale
veiligheid. Ik heb eerder gezegd graag te zien dat de
minister zich niet verschuilt achter het OM dat meer belang
hecht aan berechting in Nederland dan aan het intrekken
van de Nederlandse nationaliteit. Dus ik stel hier nogmaals
de vraag of de minister met een spoedwetswijziging wil
komen om dit aan te passen.
Voorzitter. Er zijn meer manieren om ons veilig te houden
en te voorkomen dat deze mensen hierheen komen. Wij
willen graag dat onbekende uitreizigers met de Nederlandse
nationaliteit die een consulaat bereiken, geen consulaire
bijstand krijgen om terug te keren maar overgedragen
worden aan de lokale autoriteiten. Immers, er is
beleidsruimte om dit anders in te richten.
We hebben gisterenavond bericht ontvangen dat twee
jihadisten naar Nederland zijn gekomen. Daar heb ik heel
veel vragen over. Ik denk dat we daar ook nog over komen
te spreken. We zullen ook schriftelijke vragen stellen. Nu
zou ik graag het volgende willen weten. Er is een vrouw
met één nationaliteit. Haar Nederlandse nationaliteit is
ingetrokken. Ik heb begrepen dat zij alleen nog de
Marokkaanse nationaliteit heeft. Wij gaan ervan uit dat deze
vrouw zo snel mogelijk wordt uitgezet naar Marokko. Graag
daar een reactie op. De andere vrouw heeft nog wel twee
nationaliteiten. Ik krijg graag de bevestiging dat alles op
alles wordt gezet om haar Nederlandse nationaliteit in te
trekken. Ik wil ook graag weten wat daar verder mee gaat
gebeuren.
Voorzitter. Voorkomen dat jihadisten terugkeren is maar
één deel van het verhaal. Deze mensen moeten natuurlijk
wel boeten voor hun gruwelijke daden, en wel daar waar
ze hun walgelijke misdaden hebben begaan. U weet het,
want ik heb dit de vorige keer ook gezegd: indien
noodzakelijk, is de VVD bereid om enkele eerder door

20 november 2019
TK 26

26-2-16

Nederland gestelde voorwaarden los te laten. Zo belangrijk
vinden wij lokale berechting.
Ik heb het vermoeden dat ik hierop wordt geïnterrumpeerd,
voorzitter.
De voorzitter:
Meneer Verhoeven.
De heer Verhoeven (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb de VVD hier de afgelopen tijd
vaak over gehoord. En ik weet ook wel wat de VVD níét wil.
De VVD wil namelijk niet dat die mensen, die IS-strijder die
verschrikkelijke daden hebben gepleegd, naar Nederland
komen. Dat is helder. Dan wordt door de VVD gezegd: ja,
lokaal berechten of via een tribunaal, is de oplossing. Maar
de VVD weet ook dat dat in het echt, in de praktijk niet
gebeurt. Dat betekent dus dat het alternatief dat de VVD
biedt, niet bestaat. Dat betekent weer dat die mensen, die
IS-strijders, als ze daar uit die kampen kunnen ontsnappen
— wat ook gebeurd is — daar gaan rondlopen en ze dus op
een ongecontroleerde manier terug kunnen keren naar de
plek waar ze vandaan komen, dus ook naar Nederland. Daar
hoor ik de VVD nooit duidelijk over praten. Dus ik wil van
mevrouw Yeşilgöz graag horen wat nou de VVD-oplossing
is, wetende dat er geen lokale berechting gaat plaatsvinden.
Dus laat ze stoppen met verstoppertje spelen en laat ze daar
ook eerlijk over zijn.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Ten eerste is het pure onzin dat die lokale berechting niet
plaats zal vinden. Op dit moment is het kabinet nog steeds
in gesprek met andere Europese landen, die er net zo veel
belang bij hebben als wij. Of eigenlijk hebben zij er nog
meer belang bij, want daar heeft men te maken met
duizenden uitreizigers. Het kabinet is nog steeds in gesprek
met Europese landen en de Irakezen om te kijken hoe het
wél kan. De Irakezen geven aan: wij willen best met jou het
gesprek aangaan, maar dan moet jij respect hebben voor
ons eigen rechtssysteem. Dat geef ik hier aan. Wij hebben
heel lang geprobeerd om de Irakezen ervan te overtuigen
dat ze het systeem van de doodstraf loslaten. Wat de VVD
betreft blijven we dat nog steeds doen. Maar ik vind lokale
berechting zó belangrijk dat op het moment dat de Irakezen
weigeren dat te doen, daar alsnog het gesprek over zou
moeten gaan. Bij D66 zegt men: ik vind mijn eigen wereld
waar ik in geloof veel belangrijker, dus laat die lui maar
hiernaartoe komen en vervolgens kijken we wel of we ze
hier kunnen berechten. Na in het gunstigste geval een paar
jaar gevangenisstraf kunnen ze hier dan vrij rondlopen.
Daar kan ik niet bij.
En voorzitter, ik wil er nog iets aan toevoegen. Ik kreeg hier
de vraag: wat doet de VVD dan nou precies? Nou, wij
hebben hier talloze wetten en moties neergelegd, waar D66
overigens continu tegen was.
De heer Verhoeven (D66):
Zeker.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Met die wetten en moties wilden wij voorkomen dat ze
terugkeren. En we wilden ermee bewerkstelligen dat als ze
al terugkeren, we ze hier harder kunnen aanpakken. Neem
de Wet intrekken Nederlanderschap in het belang van
nationale veiligheid. Neem de motie over het strafbaar
stellen van vrijwillig verblijf op terroristisch grondgebied.
Neem de motie over het in detentie nemen van
terugkeerders. Of neem de motie over het inventariseren
van bestaande mogelijkheden van voorlopige hechtenis
voor terugkeerders. Ik kan nog wel even doorgaan totdat
u boos wordt, voorzitter. Dit zijn allerlei wetten en moties
waarover D66 zegt: ehh, doe maar niet. En daarna hier een
beetje vragen lopen stellen? Maar wat doet de VVD dan?
Stem eens een keer mee dan!
De voorzitter:
Meneer Verhoeven.
De heer Verhoeven (D66):
Ik heb maar zes interrupties, en die moet ik delen met mijn
collega Groothuizen. Dus ik laat me niet verleiden om nu
een tweede interruptie te plaatsen. Maar ik kom straks nog
met een ander punt bij mevrouw Yeşilgöz. En ik zal
desgevraagd ook zeer graag toelichten waarom wij niet
met allerlei anti-rechtsstatelijke voorstellen van de VVD
hebben ingestemd.
De voorzitter:
Oké. Dan telt dit ook mee als een tweede interruptie.
De heer Verhoeven (D66):
Nee, nee, nee.
De voorzitter:
Ja, ja, ja.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Nou, voorzitter, én het telt mee, én het was gewoon een
heel gênante reactie. Laten we eerlijk zijn. Ik krijg hier de
concrete vraag: wat doet de VVD dan? Mijn lijst is nog veel
langer dan wat ik hier heb kunnen opnoemen. We zitten
hier nog wel even vandaag, dus ik wil de lijst best helemaal
opnoemen. Daarop staan allerlei wetten en moties. D66
zegt daarover: nou, we gaan er eens over filosoferen, maar
we zijn ertegen. En vervolgens zitten we nu met de situatie
dat we die mensen hier niet willen hebben, dat we ze daar
willen berechten en dat dat aan alle kanten wordt
tegengewerkt en tegengehouden door partijen die ...
Voorzitter, u kent mijn mening over D66. Enerzijds,
anderzijds, kom we nemen nog een cappuccino en we kijken
er nog eens naar. Ondertussen staan hier wel heel
gevaarlijke situaties voor de deur.
De voorzitter:
De heer Verhoeven loopt de zaal uit. Hij gaat inderdaad een
cappuccino nemen.

20 november 2019
TK 26

26-2-17

De voorzitter:
Meneer De Graaf.

om ons heen zijn die niet eens degelijke
antiterrorismewetgeving hebben, maar die wel te maken
hebben met tientallen honderden of duizenden uitreizigers.
Juist daarom is dit punt zo belangrijk en wordt het al
gedaan. Ik kom met concrete moties over hoe we dit nog
beter kunnen vormgeven. Ik geloof dat ik de steun van de
PVV al heb, dus dat is één.

De heer De Graaf (PVV):
Wat is het gezellig onderling tussen de coalitiefracties.

De voorzitter:
Gaat u verder.

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
We staan hier niet voor gezelligheid, maar we staan hier
om Nederlanders veilig te houden. Dat is wat ik hier aan
het doen ben.

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Voorzitter, ik ga afronden. Om te voorkomen dat jihadisten
via de asielstroom proberen om alsnog ons land te bereiken
— dat had zomaar een volgende interruptie kunnen zijn —
moeten wij grip houden op wie ons land binnenkomt.
Voorzitter, daarover geef ik heel graag het woord aan mijn
collega Bente Becker. O, het was zo'n mooie overgang,
maar ja ...

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Uiteraard, dat is de beste oplossing om Nederlanders veilig
te houden.

De heer De Graaf (PVV):
Nou, daar wou ik net op ingaan.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Fijn.
De heer De Graaf (PVV):
Fijn, ja. Nou zeg, ik wist niet dat ik zó hard geprikt had.
Dit is nog steeds geen vraag, voorzitter.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Nóg niet.
De heer De Graaf (PVV):
De eerste vraag ga ik nu stellen. Laat ik de VVD een beetje
helpen. Mevrouw Yeşilgöz bezigt harde woorden. Het is
een soort "PVV second best". Maar de oplossing die de VVD
lijkt te willen, is een oplossing waarbij internationale
verdragen moeten worden opgezegd en waarbij de grenzen
worden gesloten, want dan kunnen we Nederland veilig
houden. Eigenlijk is er geen ander begin van die oplossing
mogelijk. Mijn vraag aan mevrouw Yeşilgöz is: is mevrouw
Yeşilgöz, is de VVD, bereid om aan die oplossing mee te
werken? Omdat ik het bij één interruptie moet houden, zeg
ik alvast als conclusie: mocht dat nou niet zo zijn of mocht
dat nou niet lukken binnen het kabinet, dan hebben we weer
te maken met de januskop van de VVD.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
We hebben het hier twee weken geleden uitvoerig over
gehad tijdens het debat over hoe we voorkomen dat
jihadisten terugkeren. Gelukkig is het op dit moment in het
Schengengebied heel duidelijk wie de erkende uitreizigers
zijn. Hun paspoorten zijn gesignaleerd en er wordt alles
aan gedaan om te voorkomen dat deze mensen zomaar het
Schengengebied in kunnen komen. Dus er is zelfs invulling
gegeven aan de betekenis van de vraag hoe we ervoor
zorgen dat onze grenzen beveiligd zijn. Dat gebeurt en daar
is het kabinet leidend in. Het is daarover in gesprek met alle
Schengenlanden. En waarom is dat zo belangrijk? Omdat
— en daarin heeft de PVV natuurlijk een punt — er landen

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De voorzitter:
Ja, en ik dacht dat ik het woord aan mevrouw Becker zou
geven. Eerst de heer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Sorry dat ik de mooie overgang van mevrouw Yeşilgöz
verpruts, maar ik heb nog wat vragen. De VVD zegt: we
moeten criminelen streng aanpakken en wetgeving mag
criminelen niet helpen. Daar ben ik het mee eens, maar ik
zou daar iets aan willen toevoegen: ontbrekende wetgeving
mag criminelen ook niet helpen, en dat doet u nu wel. Ik
wil weten hoe de VVD daarover oordeelt. Ik heb één
specifiek voorbeeld waar ik het dadelijk ook in mijn bijdrage
over wil hebben: hondengevechten. Er zijn vorige maand
een aantal mensen veroordeeld voor het organiseren van
hondengevechten. Die bende is al in 2016 opgerold en is
nu veroordeeld. Maar meteen nadat ze zijn opgerold,
hebben de organisatoren nieuwe honden gekocht, omdat
er nog geen houdverbod is. Dat zit nu al anderhalf jaar in
de pijplijn, maar er gebeurt maar niks. Is de VVD het met
mij eens dat dat er echt snel moet komen om dit soort
mensen niet in de kaart te spelen?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Deze zag ik niet helemaal aankomen. Ik ben een enorm
groot liefhebber van honden en van het verzorgen van
honden. Ik zie het voorstel van de Partij voor de Dieren
graag tegemoet, zodat ik mij kan verdiepen in wat het
voorstel nou exact inhoudt en waarom het blijkbaar al zo
lang stilligt. Dat weet ik gewoon niet.
De voorzitter:
Oké. De heer Wassenberg.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Maar de liefde voor dieren delen we!

20 november 2019
TK 26

26-2-18

De heer Wassenberg (PvdD):
Maar daar gaat het niet om. Het gaat nu om
hondengevechten. Is de VVD het met mij eens dat het
ontbreken van wetgeving criminelen ook niet in de kaart
mag spelen?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Met dat laatste deel van die stelling ben ik het natuurlijk
eens. Het gaat erom dat onze regels en wetgeving ons, de
mensen op straat die er elke dag het beste van maken,
moeten dienen. Zij moeten er profijt van hebben en zij
moeten beschermd worden. We moeten niet criminelen
beschermen, zoals ik al zei. Als de Partij voor de Dieren zegt
"we hebben hier iets waarbij duidelijk is dat criminelen juist
worden geholpen door het ontbreken van wetgeving", dan
kijken we daar samen naar. Maar als u mij vraagt hoe het
nu specifiek met dit voorbeeld zit, dan moet ik me daar even
in verdiepen. Gelukkig hebben we nog twee dagen.
De voorzitter:
Dat is goed. Mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Collega Yeşilgöz verweerde zich tegen de terechte
interrupties van mijn collega's door te zeggen: wij nemen
verantwoordelijkheid. Maar verantwoordelijkheid nemen
betekent ook je rug recht houden. Dat betekent ook je rug
recht houden daar waar het Brussel aangaat. Toen wij het
Catshuis zijn uitgejaagd, wilde premier Rutte zo graag zo
snel dat partijtje van ons decimeren, dat hij boog naar
Brussel en maar liefst 50 miljard bezuinigde, waarvan 500
miljoen bij de politie terechtkwam. Dat gat repareer je niet.
Dat kost jaren, als het al lukt. Bij die brokstukken staan we
nu. Ik heb het hele betoog afgewacht en ik hoor dat
mevrouw Yeşilgöz wel meer taken wil, namelijk de
patseraanpak en de drugsbaronnenaanpak, of ze nou in het
binnenland of het buitenland zitten. Maar de kern is dat je
daar de politie voor nodig hebt. Mevrouw Yeşilgöz wil zo
graag verantwoordelijkheid nemen. Dit is haar kans. Welke
taken gaan er dan nu bij de politie van af om haar
voorstellen te kunnen realiseren?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Volgens mij is niemand ergens uitgejaagd. Ik vind het
calimerogedrag ook niet heel erg passen bij de VVV.
De heer Verhoeven (D66):
Dat is de fusiepartij van de PVV en de VVD.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Het gaat juist over je verantwoordelijkheid nemen en over
de vraag of je bereid bent om moeilijke beslissingen te
nemen. Ik laat dat voor rekening van zowel D66 als de PVV.
Ik denk dat mevrouw Helder ook doelt op bijvoorbeeld de
brief die we van burgemeester Aboutaleb hebben gehad.
Die vond ik zelf althans heftig. De burgemeester geeft daarin
aan dat hij vastloopt en dat hij sommige taken niet meer
door de politie kan laten uitvoeren. Ik weet zeker dat de
minister daar zo op in zal gaan. Gelukkig wordt er nu extra
geld vrijgemaakt. Ik ben het meteen met mevrouw Helder

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

eens als we zeggen: het moet meer en het moet nog beter.
Ik kom daarvoor ook met suggesties, maar er wordt wel
geld vrijgemaakt. Laten we niet doen alsof dat niet zo is.
Mevrouw Helder (PVV):
Over calimerogedrag gesproken: dit is gewoon keihard
ontwijken van de vraag. Ik heb het niet over incidentele
bedragen. Daar zit de kern van het probleem: het gaat om
structureel geld. Je kan geen man aannemen voor een
incidentele fooi. Mevrouw Yeşilgöz wil een patseraanpak.
Mag dat dan ook maar een één jaartje duren? Ja, dan kom
je met die 10 miljoen in een stad als Rotterdam misschien
wel uit. Maar zo werkt het niet. We hebben gisteren ook de
burgemeester van Enschede gezien. Iedereen krijgt die
beelden en iedereen krijgt die brieven. Hij zei dat het
gewoon het verdelen van schaarste is. Hij was het al bijna
moe.
Over calimerogedrag gesproken. Mevrouw Yeşilgöz moet
zelf een keer aan de minister voorstellen: wij willen heel
graag de patseraanpak; dan moet er iets minder naar noem
maar welk onderwerp. Want de agent op straat heeft hier
helemaal niets aan.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Het idee om de patseraanpak landelijk uit te rollen, komt
juist vanuit mijn gesprekken met agenten op straat. Zij
zeggen: ik zie dingen gebeuren en daar kan ik niet op
reageren; ik heb die bevoegdheden, instrumenten en
mogelijkheden juist nodig. Maar dat terzijde.
Mevrouw Helder zegt al heel lang — dat moet ik haar
nagegeven — dat er structurele middelen nodig zijn, want
aanpak van ondermijning en aanpak van criminaliteit zijn
een zaak van de lange adem. Dat ben ik met haar eens. Ik
heb al eerder gezegd dat ik blij ben dat er nu in ieder geval
incidenteel geld is vrijgemaakt. De minister heeft ervoor
geknokt om dat vrij te maken. Ik hoop ook dat er in de
volgende ronde langeretermijnbedragen aan gekoppeld
worden. Mevrouw Helder vraagt daar al heel lang om. Ze
heeft daar gewoon een punt.
De heer Verhoeven (D66):
Enerzijds had ik natuurlijk een lekkere cappuccino, maar
anderzijds wil ik mevrouw Yeşilgöz toch een vraag stellen.
Die gaat niet over het vorige onderwerp, maar over
gezichtsherkenning. We hebben vandaag, of gisteravond,
een nogal genuanceerde en weloverwogen brief van het
kabinet gekregen. Ik was daar heel blij mee; ik zal straks in
mijn eigen inbreng ook nog iets over gezichtsherkenning
zeggen. Maar ik las gisteren een commentaar van de VVD,
dat eigenlijk was zoals ik de VVD ken: oogkleppen op en
doordenderen maar; niet te veel nadenken, gewoon gaan.
Daarin stond dat we geen enkel kader of geen beperking
aan gezichtsherkenning hoeven te stellen, want dan kunnen
we misschien wat meer boeven vangen, even los van alle
rechtsstatelijke problemen op het gebied van privacy en
eventuele discriminatie, omdat de technologie nog niet
zover is. Ik wil van mevrouw Yeşilgöz weten: waar staat de
VVD met betrekking tot het beperken van
gezichtsherkenning met het oog op burgerrechten?

20 november 2019
TK 26

26-2-19

Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Zo ken ik de heer Verhoeven weer. Ik denk dat hij het eerste
deel van de VVD-reactie even over het hoofd heeft gezien.
Dat zou zomaar kunnen. Wij hebben gezegd dat er natuurlijk
goede regelgeving moet zijn, zoals wij in Nederland gewend
zijn en zoals we die al hebben voor bijvoorbeeld andere
vormen van cameratoezicht. Het gaat altijd over de vragen
of we de juiste personen beschermen en of we inzetten op
de aanpak van de foute typetjes, zoals ik het even heel
simpel zeg. Waar de VVD zich absoluut niet in herkent, is
dat D66 hier graag een beeld wil schetsen dat we te maken
hebben met Chinese taferelen, waarbij de overheid precies
kan volgen wat u gisteren heeft gegeten, wat u vandaag
gaat kopen en noem maar op. Om dan te zeggen: ho, stop,
dat kunnen we hier allemaal niet toestaan. Onze regels
zullen ervoor zorgen dat we dat voorkomen, maar ik vind
het prima als er nog eens naar gekeken wordt. Feit is wel
dat als we er nu een rem op gooien — zo heb ik het voorstel
van D66, gesteund door het CDA, gelezen — het betekent
dat je vervolgens wederom je handen op je rug bindt als
het gaat om het aanpakken van terroristen, van lui die we
niet in het Schengengebied willen en van drugsbaronnen.
Sorry, maar daar zal de VVD nooit in meegaan.
De voorzitter:
De heer Azarkan, uw laatste vraag.
De heer Azarkan (DENK):
De vijfde hè?
De voorzitter:
Nee hoor, gaat u verder.
De heer Azarkan (DENK):
Dank u wel, voorzitter. Vlak voordat de interrupties aan het
einde van het betoog begonnen, werd er iets gezegd over
migratie. Nou hoorde ik mevrouw Yeşilgöz-Zegerius bij
WNL — dat is een wat rechts georiënteerde omroep, waar
van alles beweerd wordt — beweren dat asielzoekerscentra
en de opvang vol zitten met vluchtelingen uit veilige landen
en met name uit Marokko. Hoe komt ze daarbij?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Daar zie je meteen het verschil tussen DENK en de VVD.
Dat zijn geen vluchtelingen. Dat zijn mensen die uit
zogenaamde veilige landen hiernaartoe komen, die zeggen
dat ze vluchteling zijn en vervolgens uitgeprocedeerde
illegalen worden omdat ze afkomstig zijn uit veilige landen
waar je niet uit vlucht. Ze hebben hier zo weinig te verliezen
dat ze hier voor criminaliteit zorgen. Het is ontzettend
moeilijk om ze aan te pakken. Mijn collega Bente Becker zal
daar straks nog op ingaan. Dat is een groot probleem en
dat gaan wij niet bagatelliseren.
De heer Azarkan (DENK):
Dat klinkt heel goed, maar het klinkt ook een beetje als
kakelkippolitiek, om het zo te karakteriseren. Mijn vraag
was helder: waarom zegt mevrouw Yeşilgöz-Zegerius dat
het hier gaat om vluchtelingencentra die vol zitten met
mensen uit Marokko? Als ik naar de cijfers kijk, zie ik dat

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

4% uit Marokko komt. Toch doet zij het beeld oprijzen dat
heel veel mensen uit veilige landen komen, waardoor er
minder draagvlak is voor asielzoekers. Het gaat namelijk
om mensen uit Syrië, uit Iran, uit Nigeria. Waarom geeft zij
een verkeerde voorstelling van zaken? Het klinkt allemaal
heel stoer — heel stoer taalgebruik: we gaan dit en we zijn
dit en we zijn zus — maar waarom niet gewoon naar de
feiten kijken? Waarom een verkeerde voorstelling van zaken
geven?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Laten we inderdaad naar de feiten kijken. Ik wil de heer
Azarkan uitnodigen om eens mee te gaan naar Amsterdam
om dan met slachtoffers te spreken van deze zogenaamde
veiligelanders die verantwoordelijk zijn voor ongelofelijk
veel criminaliteit. Ga mee naar de Amsterdamse politie. Die
zegt ik weet niet hoeveel capaciteit hieraan kwijt te zijn,
hoewel ze drugsbaronnen wil vangen en wil opkomen voor
Nederlanders die haar nodig hebben. Dit zijn mensen die
hiernaartoe komen en misbruik maken van onze
voorzieningen die zijn bedoeld voor erkende vluchtelingen
die ons nodig hebben vanwege de gruweldaden waar ik
het zojuist over had. Maar dit zijn mensen die misbruik
maken van het systeem. Ik vind het schokkend dat een partij
als DENK zegt: daar ga ik eens voor opkomen, dat is een
goed punt.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Yeşilgöz. Nee, meneer Azarkan. We
hebben afspraken gemaakt over het aantal interrupties. U
bent er allang over heen. Ik geef mevrouw Becker het woord
namens de VVD.

Mevrouw Becker (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Voordat ik begin aan mijn betoog,
merk ik op dat volgens mij de juiste cijfers zijn dat inmiddels
70% tot 80% van de asielinstroom uiteindelijk om mensen
gaat die geen recht hebben op asiel. Dat nog even in de
richting van de heer Azarkan.
Voorzitter. Ondanks een afgenomen instroom in Europa
neemt de asielinstroom in Nederland weer toe. Ik zei het
zojuist al: maar liefst 70% van die instroom in Nederland
blijkt uiteindelijk geen recht op asiel te hebben. Gisteren
nog in het nieuws: een touringcar vol Moldaviërs komt naar
ons land. Ik vraag me dan meteen af of in de omgeving van
Ter Apel, waar ze dan naartoe worden gebracht, actief wordt
gerechercheerd op voertuigen die daar mensen komen
brengen. Ik heb begrepen dit in het geval van een touringcar
de chauffeur wordt aangehouden, maar zou het niet
eigenlijk standaardbeleid moeten zijn om alle voertuigen
die mensen komen brengen in de gaten te houden, de
herkomst te herleiden en meteen dit soort vormen van
mensensmokkel te kunnen oprollen? Dat is alvast een kleine
vraag naar aanleiding van dit actuele nieuws.
Voorzitter. Wat toont dit nu eigenlijk aan? Dat ons
asielsysteem verouderd is. Er is een te groot aantal
veiligelanders dat hierheen komt zonder recht te hebben
op asiel. Te weinig van hen kunnen we ook echt terugsturen
naar het land van herkomst. Dat kan zelfs niet als ze overlast
veroorzaken. En nee, te vaak ook niet als ze crimineel gedrag

20 november 2019
TK 26

26-2-20

vertonen. In Amsterdam, in Ter Apel, in Harderwijk en op
andere plekken in het land heeft de politie inmiddels de
handen vol. Als je dan leest dat het kabinet op zoek moet
gaan naar nieuwe opvangplekken door een toegenomen
instroom — ik weet dat er ook andere redenen zijn — is dat
op zijn zachtst gezegd frustrerend. Daarom pleit de VVD al
jaren voor een totaal nieuw stelsel waarbij mensen niet
hier, maar in de regio opvang kunnen krijgen. Want als hier
geen loket is, is er ook geen aanzuigende werking voor
mensen die misbruik willen maken van onze gastvrijheid.
En we verkleinen de kans dat ongewenste misdadigers,
zoals IS-strijders, via de asielinstroom ons land kunnen
bereiken. Bovendien kunnen mensen die wel recht hebben
op asiel dan de beste vorm van hulp dicht bij huis krijgen
en optioneel op uitnodiging naar Europa komen om de
regio te ontlasten. Hopelijk brengt het onderzoeken van het
verouderde VN-Vluchtelingenverdrag ons hierin een stap
dichterbij. Het kabinet is daar op dit moment mee bezig; ik
geloof dat de heer Donner dat aan het onderzoeken is. Maar
we moeten ook reëel zijn: zover is het nu nog niet. Dat
wensbeeld van de VVD is nog geen werkelijkheid. Wat
moeten we in de tussentijd gaan doen wat de VVD betreft?
De heer Groothuizen (D66):
Dat wensbeeld van de VVD is inderdaad nog geen
werkelijkheid. Dat geldt denk ik wel voor meer wensbeelden
van de VVD die vandaag voorbijkomen. Wat heeft de VVD
ervoor over om dit wensbeeld werkelijkheid te maken? Toen
we een jaar geleden met de Kamercommissie in Tunesië
waren, stelden we de vraag: goh, wat voelt u ervoor om
een migratieovereenkomst met ons te sluiten? Toen werden
we zo ongeveer de zaal uit gelachen omdat ze zeiden: we
gaan echt niet jullie probleem oplossen, en zeker niet gratis.
Mijn concrete vraag aan mevrouw Becker is wat zij ervoor
over heeft om dit daadwerkelijk te gaan regelen. Hoeveel
miljard trekt u daarvoor uit?
Mevrouw Becker (VVD):
Ik kom zo meteen uitgebreid op onze visie op het sluiten
van migratieovereenkomsten. Ik denk dat het kabinet daarbij
verschillende middelen zou moeten inzetten, ook volgens
het principe van "more for more en less for less". Dat
betekent: wat heb je een land te bieden? Maar ook: hoe kun
je een land een spiegel voorhouden als het bijvoorbeeld
gaat om het verstrekken van visa en het geven van hulp?
Daar moeten we misschien ook mee stoppen als landen
niet bereid zijn om met ons samen te werken.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Mevrouw Becker (VVD):
Voorzitter. Wat moeten we wat de VVD betreft in de
tussentijd doen? Dat is ten eerste zorgen dat de procedures
sneller gaan en dat ze geen ijdele hoop aan het eind bieden.
Daarom is het goed dat we het kinderpardon hebben
afgeschaft en de discretionaire bevoegdheid hebben
geschrapt. Dat komt voor een deel al tegemoet aan de
aanbevelingen van de commissie-Van Zwol. Er mag geen
hoop zijn dat traineren effect oplevert. Datzelfde geldt voor
liegen. In dat kader heb ik wel de vraag wat de
staatssecretaris kan doen tegen wat we recent in het nieuws
zagen over een groep minderjarige Chinezen. Zij hebben

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

volgens Reporter in het verleden een jongere leeftijd en
soms ook een valse naam opgegeven om in aanmerking
te komen voor het generaal pardon. Zij komen nu weer bij
gemeenten en willen dan een nieuwe naam doorgeven om
zo ook in aanmerking te kunnen komen voor bijvoorbeeld
gezinshereniging. Kan de staatssecretaris ervoor zorgen
dat dit soort identiteitsfraude niet verjaart, zodat er altijd
strafrechtelijke vervolging kan plaatsvinden? Kan zij in ieder
geval voorkomen dat deze mensen ooit het
Nederlanderschap krijgen? Kan zij daarover ook contact
hebben met de gemeenten waar deze mensen op dit
moment aan de balie verschijnen?
Voorzitter. Asielzoekers moeten snel weten waar ze aan toe
zijn, zodat ze snel ... Ik zie trouwens dat ik nog zes minuten
spreektijd heb, voorzitter, maar ik neem aan dat dit niet
klopt. O, oké, ik heb nog meer. Dan ga ik weer rustig praten.
Asielzoekers moeten snel weten waar zij aan toe zijn zodat
zij snel aan de slag kunnen met taal en werk als zij
daadwerkelijk recht hebben op asiel, maar zodat zij ook snel
kunnen vertrekken als dat niet het geval is. Het is daarom
goed dat dit kabinet extra geld heeft vrijgemaakt voor de
IND, maar ook dat de staatssecretaris de processen bij de
IND nu nog scherper gaat bekijken. Die doorlooptijden
moeten versneld worden, maar het moet ook zorgvuldig.
Eerder maakten wij ons zorgen dat de IND vanwege de
werkdruk vergunningen van criminele statushouders niet
zou hebben ingetrokken terwijl dat wel had gekund. Als dat
zo zou zijn, zou dat onacceptabel zijn. We moeten de
garantie hebben dat zoiets nooit aan de orde zal zijn onder
druk van doorlooptijden. Wat de VVD betreft gaan de cijfers
van het aantal ingetrokken vergunningen van criminele
vreemdelingen omhoog. Dit is niet voor niets verruimd
onder staatssecretaris Dijkhoff zodat we het sneller kunnen
doen, en het moet dan ook daadwerkelijk gebeuren. Kan
de staatssecretaris de mogelijke juridische belemmeringen
waar de commissie-De Leeuw over schrijft, in kaart brengen
en uit de weg ruimen?
Ook moeten wij er zeker van kunnen zijn dat
vergunningsaanvragen voor onbepaalde tijd scherp worden
beoordeeld, ondanks werkdruk en ondanks tijdsdruk. Mocht
Syrië in 2020 nog niet veilig genoeg zijn volgens het nieuwe
ambtsbericht, dan wil de VVD de garantie dat er dan zeer
zorgvuldig naar de dossiers wordt gekeken van Syriërs die
een permanente verblijfsvergunning vragen: gelden de
vergunningsvoorwaarden dan nog, wordt voldaan aan de
inburgeringseisen? Kan de staatssecretaris die
zorgvuldigheid van de IND toezeggen en ook meenemen
in haar onderzoek? Zo makkelijk als de vergunningen
destijds zijn verleend, zo zorgvuldig moeten de
verlengingsaanvragen of aanvragen voor onbepaalde tijd
worden beoordeeld. Dit betekent ook opnieuw in alle zaken
de identiteit en nationaliteit controleren.
Ook wacht de VVD met smart op de resultaten van de
herbeoordeling van alle Syrische dossiers, zoals is
toegezegd. Is de planning nog steeds voorjaar 2020? Kan
de staatssecretaris garanderen dat de resultaten bekend
zijn voordat de verlengingsaanvragen worden ingediend?
Dan het tweede ding dat wat de VVD betreft in de tussentijd
moeten gebeuren tot we bij dat eindbeeld zijn. We moeten
ervoor zorgen dat wij overlast gevende en criminele
asielzoekers veel harder kunnen aanpakken. De vorige

20 november 2019
TK 26

26-2-21

staatssecretaris heeft daarvoor een stevig plan
gepresenteerd en ik heb ook van deze staatssecretaris
begrepen dat zij de grenzen wil gaan opzoeken van wat hier
mogelijk is. Ik wil haar vragen of de migratieketen op dit
moment wel genoeg informatie kan benutten van de
justitieketen. Als ik bijvoorbeeld de burgemeester van
Amsterdam hoor zeggen dat bij criminelen niet
geregistreerd mag worden of zij asielzoeker zijn, hoe kunnen
wij dan de specifieke aanpak van een top zoveel, van
ketenmariniers, van het sneller vastzetten en uitzetten, op
hen loslaten als we niet eens zouden weten wie het zijn?
Hoe kunnen wij dan maximaal de mogelijkheden benutten
om op basis van crimineel gedrag een verblijfsvergunning
te weigeren of in te trekken? Signaleert Justitie voldoende
richting de IND? Ook de Inspectie JenV heeft gezegd dat
de uitwisseling tussen de twee ketens meer aandacht
verdient. Dit lijkt mij bij uitstek een vraag voor vandaag nu
wij alle bewindspersonen aan tafel hebben. Kan de Kamer
meer inzicht krijgen in dat proces?
Kan de staatssecretaris zich maximaal inspannen om
overlast gevende criminele en asociale asielzoekers ook
apart te blijven opvangen? De VVD heeft eerder een motie
ingediend voor een aparte, strenge en sobere opvang. Wil
de staatssecretaris de druk opvoeren richting gemeenten
met wie zij in gesprek is, om hiervoor een locatie te kunnen
bieden? Ik denk dan met name aan gemeenten die nu wel
geld krijgen en graag ontvangen voor de opvang van
uitgeprocedeerde asielzoekers in een LVV, maar
tegelijkertijd zeggen niet langer opvang te willen bieden
aan deze lastige categorie.
Een derde dat moet gebeuren, is vertrek daadwerkelijk
realiseren. Daar hebben wij het ook al heel vaak over gehad
in deze Kamer. Voor terugkeer is dan wel nodig dat landen
van herkomst meewerken. Ik waardeer het enorm dat de
staatssecretaris een terugkeerbrief aan de Kamer heeft
gestuurd, ook naar aanleiding van al onze vragen, en dat
zij een aantal zaken aankondigt die zij wil doen om terugkeer
te bevorderen, bijvoorbeeld een kortere aankondiging
tevoren richting asielzoekers dat zij moeten vertrekken en
sneller de herhaalde aanvraag afdoen. Dat is goed, maar
wat echt nodig is, is dat die landen van herkomst gaan
meewerken. Ik zei zojuist al dat het kabinet more for more
and less for less hier niet mag schuwen; dus dat
ontwikkelingsgelden en visa ook worden ingezet om de
doelen te bereiken.
Dat vraagt ook wat van andere ministers, dat realiseer ik
mij heel goed. Bijvoorbeeld van minister Kaag, want een
aantal zinnen in het regeerakkoord slaat echt op haar terrein.
Maar voor zover ons bekend heeft het kabinet het middel
van more for more, less for less eigenlijk nooit ingezet. Dus
vraag ik wanneer de Kamer de concrete resultaten op dit
vlak nu eindelijk tegemoet kan zien en wat de planning van
het kabinet is om dit echt te gaan bereiken.
Over vertrek gesproken, er zijn nog steeds grote zorgen
over de vraag hoe het loopt met pilot landelijke
vreemdelingenvoorziening.
De voorzitter:
Wacht u heel even tot ik uw naam noem, meneer
Groothuizen.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De heer Groothuizen (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ik ben zo benieuwd dat ik bijna de
orde van de vergadering vergat, voorzitter. Daarvoor
excuus.
Dit was volgens mij het antwoord dat mevrouw Becker mij
had beloofd, maar volgens mij is dat geen antwoord op de
vraag. Die vraag is heel simpel: hoeveel geld heeft de VVD
ervoor over om die migratieovereenkomsten tot stand te
brengen? Want dit kan niet gratis. Als je vind dat het zo
belangrijk is, dan moet je ook gewoon zeggen: we maken
hier onze topprioriteit van en we stoppen hier 1, 2, 3 miljard
in. Hoeveel heeft u er nou voor over?
Mevrouw Becker (VVD):
Nou, daar kan ik een heel simpel antwoord op geven: daar
hebben we veel voor over en dat hebben we ook gedaan.
In het regeerakkoord hebben we afgesproken dat we
bepaalde landen waar de druk hoog is gaan helpen door
een deel van het ontwikkelingsgeld ook beschikbaar te
stellen voor opvang in de regio. Maar wij doen niet alleen
dat. Wij zorgen er bijvoorbeeld ook voor dat de
mogelijkheden voor handel met Europa voor een land als
Tunesië, maar ook voor andere landen waar de druk hoog
is, worden verbeterd en we gaan helpen om de
grondoorzaken daar aan te pakken. Nou, dat is de hele
behandeling van de begroting van BHOS, die hier nog gaat
plaatsvinden. Met dank aan de VVD zit daarin voor dit soort
doelen een enorme verschuiving van middelen, van
honderden miljoenen, juist om ervoor te zorgen dat deze
landen ontlast worden en een positieve agenda krijgen
vanuit Nederland: hulp voor onderwijs, hulp voor scholing.
We hebben er dus heel veel voor over, maar ik wil ook de
andere kant van de medaille belichten. We moeten op een
gegeven moment ook tegen landen die niet meewerken
met het terugnemen van uitgeprocedeerde onderdanen
durven zeggen: het is niet alleen maar logisch dat je geld
krijgt. Ik noem bijvoorbeeld een land als Mali, dat
honderden miljoenen aan ontwikkelingsgeld krijgt, maar
nooit een uitgeprocedeerde onderdaan terugneemt. Het is
niet logisch dat we daarmee door blijven gaan. Misschien
moeten we die ontwikkelingshulp stopzetten. En dat is wat
ik hier vandaag neerleg.
De voorzitter:
Tot slot, de heer Groothuizen.
De heer Groothuizen (D66):
Ja, tot slot. Mevrouw Becker verwijst naar de middelen die
we inderdaad in het regeerakkoord hebben vrijgemaakt om
te investeren in de regio, maar dat is niet voldoende.
Iedereen realiseert zich dat dit onvoldoende is. Nogmaals,
de vaste Kamercommissie kreeg in Tunesië gewoon te
horen: denkt u nou echt dat we uw probleem gaan oplossen
als u niet flink de knip trekt? Ook mevrouw Becker is weer
niet concreet. Het is een typisch voorbeeld: het is een
topprioriteit voor de VVD, maar als het geld kost, doen we
het niet.
Mevrouw Becker (VVD):
Ik kan herhalen wat ik zojuist heb gezegd, maar met het
oog op de tijd zal ik dat niet doen.

20 november 2019
TK 26

26-2-22

De voorzitter:
Prima. De heer Voordewind.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Mevrouw Becker kan Mali noemen, maar we weten dat er
van Mali heel weinig deze kant op komen. Het zijn natuurlijk
vooral de Marokkanen, de veiligelanders, de Tunesiërs, de
Algerijnen, die hier de asielprocedure komen verstoppen.
Nu hebben we de Moldaviërs erbij gekregen. Wat gaat het
stoppen van ontwikkelingssamenwerking of het dreigen
met het stoppen van ontwikkelingssamenwerking nou
helpen om die veiligelanders terug te krijgen? Want ik kan
wel verklappen dat we aan die landen geen
ontwikkelingssamenwerking geven.
Mevrouw Becker (VVD):
Nee, het gaat ook niet altijd om
ontwikkelingssamenwerking. Bijvoorbeeld met Marokko
zijn er ook andere vormen van samenwerking. Op het terrein
van voertuigen financieren we voertuigen of stellen we die
beschikbaar. Op het terrein van logistiek hebben we
samenwerkingsprojecten waarin Nederland geld investeert.
Mijn collega Koopmans heeft daar ook naar verwezen bij
de begroting van BZ. Ook daar zou je naar moeten kijken
als je met Marokko om tafel zit. Dit soort beperkingen
oproepen en dus zeggen "stop er maar mee, doe het maar
niet", is onacceptabel, want dan is het resultaat dat die
mensen uit Marokko en Algerije hier gewoon blijven,
overlast veroorzaken en alles ondermijnen waar de
ChristenUnie hier voor pleit, namelijk opvang voor
vluchtelingen die het echt nodig hebben.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Zo is het, maar dan is de vraag natuurlijk waar je
terechtkomt op het moment dat je met dit soort zaken ...
Dat hebben we in het verleden natuurlijk ook gedaan
richting Marokko en ik geloof dat we er niet eens meer in
komen om dit soort afspraken te maken. Vindt mevrouw
Becker niet ook dat het veel verstandiger is om te kijken
wat we gezamenlijk met Duitsland kunnen doen, dat met
hetzelfde probleem te maken heeft, en met Spanje?
Daarvoor moet we natuurlijk veel meer een "coalition of
the willing" gaan vormen, want op Europees niveau komen
we er blijkbaar niet uit. Vindt mevrouw Becker dat we veel
meer gezamenlijk moeten gaan optrekken om dan druk op
Marokko, Algerije en Tunesië uit te oefenen?
Mevrouw Becker (VVD):
Ik vind dat je en-en moet doen, en volgens mij wil de
staatssecretaris dat ook doen. Zij schrijft dat ze veel meer
met andere landen wil optrekken. Dat vind ik heel goed. Zij
moet hier in Europa voortdurend druk op zetten, zodat we
druk gaan zetten op Marokko. Maar we moeten ook niet
over het hoofd zien dat we in het regeerakkoord hebben
afgesproken dat we ook bilaterale overeenkomsten moeten
gaan sluiten. Laten we ook kijken hoe we kunnen leren van
sommige andere landen waar dat wel lukt met een Marokko,
zodat Nederland dat ook kan doen. Ik zeg nog tegen de heer
Voordewind: het gaat niet alleen om geld. In het afgelopen
debat spraken we erover. Ik geloof dat de SP daar ook naar
gevraagd heeft. Je kunt er bijvoorbeeld ook het verstrekken
van visa bij betrekken en voor hooggeplaatste personen uit

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

landen die niet meewerken geen visa meer verstrekken. We
moeten die stokken achter de deur hanteren. Anders is de
afspraak in het regeerakkoord more for more en less for
less niks waard, want dan doen we alleen maar more en
nooit less.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik denk toch wel een beetje dat de VVD soms begint met
de nucleaire optie. Ik hoor het de voorganger van deze
staatssecretaris nog zeggen: hoe harder we beuken op
Marokko, hoe minder samenwerking er zal zijn, met name
op terrorisme. Dus is het niet een beetje te makkelijk om te
zeggen "dan geven we geen auto's meer", terwijl het echte
onderwerp waarop wij een band hebben met Marokko,
terrorisme is. Dus moeten we niet veel slimmer met
Marokko om tafel gaan om te kijken hoe we elkaar kunnen
helpen, in plaats van alleen maar erop te beuken? Want de
vorige staatssecretaris heeft ons daar heel indringend voor
gewaarschuwd.
Mevrouw Becker (VVD):
Volgens mij bepleit ik hier niet om alleen maar te beuken.
Volgens mij zeg ik dat je het allemaal moet doen. We
hebben met elkaar, ook met het CDA, in het regeerakkoord
een pakket afgesproken waarin we more for more, maar
ook less for less zouden doen, maar ik zie het nog niet
gebeuren. Nederland moet ook niet naïef zijn en denken:
wat zij nodig hebben, gaan we leveren, want misschien
gaan ze dan eindelijk een keer hun uitgeprocedeerde
onderdanen terugnemen. Nee, we zijn als Nederland een
heel serieus land. Marokko heeft ook baat bij onze
inspanningen, dus misschien moeten we Marokko ook die
negatieve consequenties voorhouden als het blijft weigeren
om zijn uitgeprocedeerde onderdanen terug te nemen. Daar
blijf ik voor staan. Ik hoop dat het CDA ook voor die afspraak
in het regeerakkoord staat.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik begon het een beetje makkelijk te vinden dat de VVD zo
kritisch is op minister Kaag, die dat more for more, less for
less moet organiseren, terwijl ik met name constateer dat
de echte afspraken nog niet gemaakt zijn door de
staatssecretaris van de VVD. We zitten wel met de
Marokkanen om tafel om een plan te bedenken, maar de
echte onderhandelingen worden niet gevoerd. Het werd
dus een beetje makkelijk. Ik wilde even aangeven dat alleen
maar beuken op Marokko en aangeven dat we geen
onderhandelingen meer met ze willen, ook heel erg in ons
gezicht kan ontploffen. Het is dus juist terecht dat we het
kabinet een beetje aanmoedigen.
Mevrouw Becker (VVD):
Zeker. Ik was gelukkig ook nog niet klaar. Ik kom zo meteen
ook op andere migratieovereenkomsten die wat ons betreft
van belang zijn en die deze staatssecretaris zou moeten
sluiten om irreguliere migratie terug te dringen. Het is dus
en-en. Helemaal waar. Maar omdat niemand anders het
doet, vraag ik ook aandacht voor de stok, en niet alleen
voor de wortel.

20 november 2019
TK 26

26-2-23

De heer Emiel van Dijk (PVV):
Ik hoor in het zogenaamd stevige verhaal van de VVD toch
een aantal tegenstrijdigheden, bijvoorbeeld dat die
ketenmariniers, die ambtenaren die gaan bellen, in de
telefoon klimmen en geen nee als antwoord accepteren,
ingezet moeten worden om illegalen vooral op hun plek te
houden. U zegt: we gaan ons inspannen om criminele en
overlastgevende asielzoekers apart te blijven opvangen.
Waarom wilt u criminele en overlastgevende asielzoekers
in hemelsnaam in Nederland blijven opvangen, in plaats
van hen uit te zetten naar hun land van herkomst? Dat kan
namelijk gewoon. De Turken hebben gisteren laten zien dat
het heel makkelijk is. Je pakt twee IS-terroristen. Je zet ze
op het vliegtuig en je stuurt ze naar Nederland. Waarom
wilt u dat niet doen met illegale, criminele en
overlastgevende asielzoekers? Dat is mijn vraag.
Mevrouw Becker (VVD):
Dat wil ik zeker wel. Ik wil ook dat criminele,
overlastgevende asielzoekers het land worden uitgezet.
Oppakken, vastzetten en uitzetten. Dat zeg ik in ieder debat.
Maar in tegenstelling tot de PVV trek ik me wel wat aan van
de realiteit, van internationale wetgeving. We leven in een
rechtsstaat. We kunnen dus niet zomaar mensen in een
vliegtuig zetten, terwijl je niet weet of ze in het land waar
ze aankomen, geaccepteerd worden. We zullen er dus met
die landen voor moeten zorgen dat ze er aankomen. Wat
mij betreft liever vandaag dan morgen.
De heer Emiel van Dijk (PVV):
Dat is natuurlijk een flutverhaal. Wij hebben al meerdere
malen een motie ingediend over het oppakken, vastzetten
en uitzetten van criminele en overlastgevende asielzoekers.
Die wordt altijd door de VVD verworpen. Dus die vlieger
gaat helaas niet op. U mag straks aantonen dat het u
menens is, als wij weer een motie van die strekking
indienen. Ik heb hier een quoteje van het kabinet: het
kabinet betreurt dat Turkije ondanks alle inspanningen
alsnog eigener beweging tot uitzetting is overgegaan. Ze
pakken gewoon twee IS-terroristen — eentje nota bene
zonder Nederlandse nationaliteit — en zetten hen op het
vliegtuig naar Schiphol. En vervolgens komen ze hier aan.
Dat is nog eens voortvarendheid. Waarom doen wij dat niet
met al die overlastgevers? We schoppen ze zo het land uit.
Hup, op het vliegtuig, terug naar waar je vandaan komt.
Mevrouw Becker (VVD):
Ik vind het eerlijk gezegd vrij zorgelijk dat de PVV hier in
deze zaal nu bepleit om het regime-Erdogan als voorbeeld
te nemen voor hoe wij als Nederland moeten optreden.
Volgens mij hebben wij hier een democratische rechtsstaat.
Het is heel duidelijk wat wij willen: deze mensen moeten
zo snel mogelijk het land uit. Maar wij komen met serieuze
voorstellen om dat ook daadwerkelijk te bereiken, terwijl
de PVV alleen maar zegt: grenzen dicht en trek je terug uit
alle verdragen, en dat is vanzelf de oplossing. Nou, ik heb
daarin nog helemaal niets van een bijdrage aan de
oplossing gezien, terwijl dit kabinet hard werkt aan reële
opties, ook in de terugkeerbrief van deze staatssecretaris,
om het wél te gaan bereiken.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De heer Emiel van Dijk (PVV):
Geen interruptie, maar een puntje van orde. Wij verdedigen
uiteraard niet het regime van Erdogan. Als er iemand is die
dat heeft gedaan, is het de VVD geweest met die Turkijedeal.
Ze moeten een volgende keer dus misschien wat beter naar
onze inbreng luisteren.
De voorzitter:
U heeft dit punt duidelijk gemaakt. Ik stel voor dat u
verdergaat, mevrouw Becker.
Mevrouw Becker (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Ik was bezig met het belang van
vertrek. Ten aanzien daarvan zijn er grote zorgen over hoe
het loopt met de pilot met de landelijke
vreemdelingenvoorziening. Die voorziening is er niet
gekomen als een vrijblijvende opvang, maar die is gericht
op een bestendige oplossing die in de meeste gevallen
vertrek betekent. Maar dan hoor ik een wethouder in
Amsterdam eigenlijk zeggen dat hij vooral aan de slag wil
met perspectief in Nederland voor uitgeprocedeerden. Ik
zie hem in de opvang zelfs ook Dublin-claimanten betrekken.
Uit andere gemeenten horen we soortgelijke verhalen, die
op mij nogal vrijblijvend overkomen. De VVD vertrouwt er
niet op dat dit automatisch goed komt. We willen daarom
tussentijds updates ontvangen over het aantal vertrekken
uit de lvv. Ook wil de VVD dat de staatssecretaris kortingen
doorvoert dan wel de volledige middelen intrekt, als
gemeenten zich uiteindelijk echt niet aan de afspraken
houden.
Een ander punt ten aanzien van vertrek dat nodig is, is het
in detentie zetten van personen bij wie er zicht is op
uitzetting en bij wie er sprake is van risico op onttrekking
aan toezicht. Dat mag van de VVD vaker gebeuren. De
staatssecretaris schrijft in haar brief dat er patronen zijn
van bepaalde groepen asielzoekers die vaker met
onbekende bestemming uit het zicht van de overheid zijn
vertrokken. Ook schrijft zij: bewaring is en blijft de meest
effectieve manier om terugkeer van een afgewezen
asielzoeker te bewerkstelligen. Ik weet dat er veel
voorwaarden zijn verbonden aan inbewaringstelling. Dat
mag niet zomaar, maar zou de staatssecretaris dan niet op
basis van de patronen die zij ontwaart vaker kunnen
beargumenteren dat een bepaalde uitgeprocedeerde
asielzoeker met zicht op uitzetting ook het risico van
onttrekking heeft en dus vaker standaardbewaring kunnen
gaan opleggen? Want in feite wordt er dan toch aan al die
voorwaarden voldaan?
En hoe zit dat met de detentie in gesloten gezinslocaties
van gezinnen met kinderen waarbij er zicht is op terugkeer?
Zorgt de tijdsdruk van maximaal twee weken daar nu niet
voor gemiste kansen om gezinnen daadwerkelijk terug te
kunnen laten keren? We ontvangen graag van de
staatssecretaris gewoon eens een analyse van hoe dat zit.
Dan de vierde en wat de VVD betreft belangrijkste opgave
voor het kabinet. We hadden het er net ook al over in
interruptiedebatjes. We moeten meer inzetten op het
terugdringen van irreguliere migratie. Want uiteindelijk is
niet het weg zien te krijgen van mensen die überhaupt geen
recht hadden om hier te komen de oplossing, maar het
voorkomen dat deze mensen naar Nederland en naar

20 november 2019
TK 26

26-2-24

Europa komen. In het regeerakkoord hebben we
afgesproken dat het kabinet hierover
migratieovereenkomsten gaat sluiten met derde landen.
Wij willen als VVD concrete acties zien van het kabinet. Ik
zou graag een smart overzicht op dit punt ontvangen van
de planning en de concrete activiteiten van de verschillende
ministeries, dus van JenV, van BH-OS en van BZ. Kan de
Kamer dat tegemoetzien? En kunnen daar dan ook de lessen
van andere landen bij worden betrokken? Hier moet wat
ons betreft echt met man en macht aan worden gewerkt.
Dit is op dit moment de belangrijkste opgave als het gaat
om migratie.
Voorzitter. Ik wil ook nog aandacht vragen voor een
schrijnend probleem dat met migratie is meegekomen naar
onze samenleving. Ik heb dat deze week eerder gedaan,
maar dat wil ik hier vandaag herhalen. Het gaat dan om
onderdrukking op basis van cultuur en religie. Weet u dat
8% van de moord- en doodslaggevallen in Nederland
inmiddels eergerelateerd is? En weet u dat er in Amsterdam
en Rotterdam per stad naar schatting minstens 200 tot 300
verborgen vrouwen wonen? En weet u dat er indicaties zijn
dat in Rotterdam zelfs 20% van de huwelijksmigranten in
een gedwongen isolement leeft? We hebben in Nederland
inmiddels websites als maagdenvliesherstel.nl.
Financiële onafhankelijkheid speelt voor vrouwen die
hiermee te maken krijgen een grote rol. Er zijn vrouwen die
geen eigen bankpas hebben of die überhaupt de deur niet
uitkomen. Ik heb hierover maandag een initiatiefnota
ingediend met de titel "In Nederland beslis je over je eigen
leven". Dat heb ik gedaan omdat het kabinet mijn
aangenomen motie van vorig jaar om met een integraal
actieplan zelfbeschikking te komen, zoals dat er wel is in
Noorwegen, niet heeft uitgevoerd zoals ik dat graag had
gezien. Ik heb me dus laten inspireren door die aanpak in
Noorwegen. Ik heb vele gesprekken met deskundigen en
betrokkenen gevoerd. Ik heb een voorstel gedaan langs vijf
actielijnen, en ik wil dat ook aan deze ministers en aan de
collega's van de commissie-JenV aanbieden.
De voorzitter:
Ik neem aan dat er geen bezwaar tegen bestaat dat dit stuk
ter inzage wordt gelegd bij het Centraal Informatiepunt van
de Kamer.
(Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de
Tweede Kamer der Staten-Generaal.)
Mevrouw Becker (VVD):
De actielijnen zijn: steun de vrouwen om vrij te worden,
verander de houding binnen gemeenschappen, wees niet
tolerant voor intolerantie, ondersteun de ondersteuners en
straf de daders. Een van de maatregelen die we voorstellen
en die voor de commissie JenV interessant kan zijn, is om
te onderzoeken of we gebiedsverboden en -geboden voor
de daders beter kunnen afdwingen. Kan er bijvoorbeeld
een proef komen met een gps-enkelband? Ook zou ik willen
dat er gekeken wordt of een apart artikel voor
strafbaarstelling van eergerelateerd geweld zou helpen om
sneller de groepsdaders aan te pakken, want het gaat hier
vaak om de familie die goedkeurt dat er geweld wordt
gebruikt. Kunnen zij dan ook gestraft worden?

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

Er komt nog een aparte behandeling, dus ik zal er nu niet
te veel in detail op ingaan, maar misschien kunnen de
ministers vandaag wel een korte eerste reactie op mijn nota
geven vanuit hun verantwoordelijkheid. Misschien kunnen
ze, als ze dat doen, ook alvast ingaan op ons verzoek om
te onderzoeken of we de Forced marriage acts, de wetten
in Engeland die ervoor zorgen dat je kan voorkomen dat
mensen worden meegenomen naar het buitenland om te
worden uitgehuwelijkt en achtergelaten, niet ook in
Nederland zouden kunnen toepassen.
Tot slot op dit punt. Ik zou graag willen weten wat er is
gebeurd met de toezegging die bij de vorming van de
nationale politie zou zijn gedaan dat het Landelijk Expertise
Centrum Eergerelateerd Geweld structureel geborgd zou
worden in de organisatie. Klopt het dat de personele
formatie tijdelijk is? Klopt het dat er een aanhangsel bij de
OM-aanwijzing huiselijk geweld zou komen, specifiek gericht
op eergerelateerd geweld, en dat deze er nog steeds niet
is? Zo ja, kan de minister dan toezeggen dat deze er alsnog
heel snel komt?
Voorzitter. Tot slot. De hardnekkige situatie in Nederland
van overlastgevende en criminele asielzoekers ,waarmee
ik begon, van uitgeprocedeerde asielzoekers die niet willen
vertrekken, maar ook van toenemende culturele
onderdrukking in Nederland, waar ik mee eindigde: dit toont
allemaal aan dat ons asielstelsel faalt. We kunnen ons als
Europa geen onbeperkte migratiestroom naar ons continent
permitteren. Dit kabinet heeft nog twee jaar de tijd om echt
met resultaten te komen om de migratie naar Europa te
stoppen. Op de verschillende ministeries moet iedereen
hiermee en nergens anders mee bezig zijn. Ik hoop de vele
acties en resultaten heel snel tegemoet te zien.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Het lijkt mij een hele goede initiatiefnota, al heb ik die
uiteraard nog niet gelezen. Mijn vraag aan mevrouw Becker
gaat over haar uitspraak dat het asielstelsel faalt. Ik zou
haar om een soort politiek oordeel willen vragen. We
hebben nu negen jaar kabinet-Rutte en we hebben
inmiddels zeven jaar VVD-staatssecretarissen op asiel en
migratie, en het asielbeleid, het asielstelsel, faalt. Mevrouw
Becker zegt het en ik ben het met haar eens, op heel veel
punten. Zij legt hier nu vanochtend een verlanglijst neer,
een hele lange lijst. Hoe kijkt zij terug op — laten we het
beperkt houden — de afgelopen zeven jaar, waarin de heer
Teeven, de heer Dijkhoff en de heer Harbers de scepter
hebben gezwaaid over en verantwoordelijk zijn geweest
voor asiel en migratie? Hoe kijkt zij daarnaar?
Mevrouw Becker (VVD):
Ik denk dat we op dit moment te maken hebben met een
asielstelsel waar partijen als GroenLinks wel voorstander
van zijn. Het is moeilijk om te bereiken wat de VVD zou
willen. Als het aan ons ligt, zouden we die opvang niet meer
hier, maar in de regio bieden en zouden we illegaliteit
strafbaar stellen. Maar we hebben nog niet de politieke
constellatie gevonden waarin dat lukt. De kabinetten
moesten roeien met de riemen die ze hadden. In 2015 was
er een enorme crisis. Toen is door voortvarend een deal te
sluiten en door via het plan-Azmani meer in te zetten op
opvang in de regio, de asielinstroom in de EU met 95%
afgenomen. De prognose voor Nederland was dat er in

20 november 2019
TK 26

26-2-25

2016 meer dan 93.000 mensen naar Nederland zouden
komen, maar door voortvarend ingrijpen van het kabinet
is daarvan maar een derde gerealiseerd. Iemand als Klaas
Dijkhoff heeft ervoor gezorgd dat er sneller
verblijfsvergunningen kunnen worden ingetrokken op basis
van criminaliteit. Een aantal koppen die Nederland op
Europese regelgeving had staan, hebben we weggehaald
om de asielprocedure te kunnen versnellen. Het is niet
ideaal — daar ben ik het meteen mee eens — want we gaan
niet voor elkaar krijgen wat ik heel graag wil, als het aan
GroenLinks ligt, maar ik vind wel dat we concrete resultaten
hebben bereikt.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Dit is toch wel een verbazingwekkend antwoord. Na drie
kabinetten-Rutte en zeven jaar staatssecretarissen van de
VVD op asiel en migratie zegt mevrouw Becker: we hebben
een asielstelsel waar GroenLinks tevreden mee kan zijn.
Mevrouw Becker (VVD):
Nou, ja.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Ik zou zeggen: dan is er toch iets niet helemaal goed gegaan
voor een VVD-bewindspersoon.
De voorzitter:
Ja, hoe zit dat precies?
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Dus ik ben toch heel benieuwd hoe dat kan. Hoe kan het
dat je na zo'n lange tijd VVD-beleid een stelsel hebt,
waarvan de VVD zegt: dit is een stelsel waar GroenLinks
tevreden mee kan zijn, maar waar ik —
volksvertegenwoordiger van de VVD; mevrouw Becker in
dit geval — niet tevreden mee ben? Dat zegt toch wel iets
over de politieke relevantie van de vraag wat de VVD
eigenlijk al die jaren op asiel en migratie heeft gedaan.
Mevrouw Becker (VVD):
Het is erg dat het moet gebeuren, maar ik hoop dat de
huidige situatie met het toenemende aantal overlast
gevende criminele asielzoekers ergens nog een doel dient.
Ik hoop namelijk dat partijen als GroenLinks gaan zien dat
we hier niet ongebreideld mensen kunnen opvangen, dat
we niet ongebreideld mensen hiernaartoe kunnen halen
als het in de rest van de wereld niet goed geregeld is. Dat
de heer Van Ojik dan weer aan de interruptiemicrofoon
staat om te vragen of wij als Nederland niet meer mensen
kunnen opvangen; zo werkt het niet. Maar helaas is daar
nog een meerderheid voor, om voor een reëel asielbeleid
te gaan. Daar heb ik het over. Ik heb het over het stelsel, ik
heb het niet over het beleid. Het stelsel zou er echt ééntje
moeten zijn van opvang in de regio. Waarom zouden
mensen duizenden kilometers moeten reizen, waarom
zouden zij een gevaarlijke overtocht moeten maken terwijl
er in hun regio veilige opvang is? Waarom zouden ze dat
moeten doen als het gaan GroenLinks ligt?

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De voorzitter:
De heer Van Ojik, tot slot.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Tot slot. Het vereist toch wel enige politieke moed om na
negen jaar VVD-beleid GroenLinks de schuld te geven van
het feit dat er een beleid wordt gevoerd waar mevrouw
Becker kennelijk niet tevreden over is.
Mevrouw Becker (VVD):
Ik heb niet gezegd dat ik niet tevreden ben over het beleid.
Ik heb zojuist een heel aantal voorbeelden genoemd van
daadkracht vanuit het kabinet. Ik noem het afwenden van
de asielcrisis in 2015. Ik noem het ervoor zorgen dat sneller
verblijfsvergunningen kunnen intrekken. Ik noem het
afschaffen van de discretionaire bevoegdheid. Ik noem het
stoppen met het kinderpardon. Ik noem het weghalen van
de rechtsbijstand aan het begin van de procedure. Ik noem
het afschaffen van gehoren bij herhaalde aanvragen. En ik
kan zo nog doorgaan.
De voorzitter:
Oké, dat is goed.
Mevrouw Becker (VVD):
Daar ben ik tevreden over. Maar ik wil ook heel graag écht
een oplossing, en dat is een nieuw stelsel. En als GroenLinks
daar nu voorstander van is, graag!
De voorzitter:
Meneer Jasper van Dijk, ik zie u twijfelen of u wel of niet
moet interrumperen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ja, want we hebben niet zo veel interrupties hè?
De voorzitter:
Nee, dat klopt.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dus we moeten er zuinig op zijn.
De voorzitter:
Zo is dat.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dus dit moet dus wel echt een voltreffer worden.
De voorzitter:
Dat klinkt heel agressief. Maar goed.

20 november 2019
TK 26

26-2-26

Mevrouw Becker (VVD):
De heer Van Dijk belooft mij altijd een interruptie. Dus ik
ben blij.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik moest ook even mijn wenkbrauwen fronsen toen
mevrouw Becker zei "ons asielsysteem faalt", als je daarbij
bedenkt dat we al drie kabinetten-Rutte moeten
aanschouwen in Nederland. We hebben al negen jaar
kabinetten-Rutte. Maar het asielsysteem faalt. Enige
bescheidenheid zou de VVD dan toch wel passen als je
bedenkt dat het asielsysteem inderdaad volledig vastloopt.
Er zijn wachttijden van meer dan een jaar, er zijn volgend
jaar dwangsommen van 17 miljoen euro, omdat het
allemaal te lang duurt. 17 miljoen euro wordt weggegooid
als gevolg van zwabberbeleid van deze kabinetten-Rutte.
Ik noem bezuinigingen op de IND. Wil mevrouw Becker
daar ook op reflecteren? Wil ze erkennen dat het asielbeleid
de afgelopen jaren nu niet echt verstandig is geweest?
En wil ze tot slot ook nog even ingaan op het punt van de
rechtsbijstand? Dat wordt nu ook vanochtend met
spierballentaal in de krant verkondigd. Men zegt: ja, die
rechtsbijstand, die gaan we afschaffen. Durft mevrouw
Becker te erkennen dat dat tot héél veel extra werk gaat
leiden voor de IND, omdat die advocaten wegvallen en de
IND dat werk moet gaan overnemen? Dezelfde IND die nu
overloopt van het werk doordat die wachttijden zo hoog
zijn doordat er zo hard is bezuinigd.

het probleem dan niet morgen voorbij is, want die mensen
moeten worden opgeleid, zo lees ik in de brieven van de
staatssecretaris. Het is deskundig werk, maar wij hopen dat
wat zij wil bereiken, namelijk in 2020 alles op orde, ook gaat
gebeuren.
Dan de vraag over de rechtsbijstand. Nee, ik denk het niet.
Ik denk dat het in heel veel andere Europese landen ook
niet het geval is dat er meteen al rechtsbijstand is bij het
eerste gesprek. Waarom zouden wij als Nederland die kop
op Europese regelgeving zetten? Ik vind dat we alles moeten
doen om procedures in te korten en om belemmeringen in
die procedures zo veel mogelijk weg te werken. Dus wat
niet hoeft, zou ik weghalen. Daarbij heeft de staatssecretaris
ook gezegd: er is altijd voorlichting. Die zal blijven, op een
zorgvuldige manier. Maar het kan heel veel schelen dat die
rechtsbijstand er niet standaard is voor iedereen, die hem
helemaal niet nodig heeft.
De voorzitter:
Dank u wel mevrouw Becker.
Mevrouw Becker (VVD):
Graag gedaan.
De voorzitter:
Meneer Groothuizen, u bent door uw interrupties heen.

De voorzitter:
U dacht: hoe langer mijn interruptie, hoe effectiever die is?

De heer Groothuizen (D66):
Ik heb er nog één.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Ja, het gaat om kwantiteit, mevrouw de voorzitter. Niet om
kwaliteit.

De voorzitter:
Nee, u heeft helemaal niets. Dan een punt van orde? Ik ken
dat wel. Maar goed, u mag één vraag stellen, maar dat geldt
dan ook voor de rest.

De voorzitter:
Nou, dat dacht ik niet.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Is mevrouw Becker dit met mij eens?
De voorzitter:
Ik ben bang dat het geen voltreffer was. Maar goed.
Mevrouw Becker (VVD):
Ik ga proberen een kort antwoord te geven op deze lange
vraag. Ten eerste, ten aanzien van de IND. Volgens mij
hebben verschillende partijen, waaronder ook de vorige
staatssecretaris en deze staatssecretaris, gezegd: de manier
waarop we de IND financieren, waardoor we eigenlijk geen
rekening houden met de mogelijkheid dat er misschien
volgend jaar weer veel meer capaciteit nodig is en daar
geen structurele zekerheid over bestaat bij de IND, is geen
goede financiering. Dus heeft dit kabinet ervoor gezorgd
om voor veel meer jaren vooruit structurele financiering te
regelen en 100 miljoen per jaar erbij te doen. Dus ja, dat
was niet goed, maar het is nu wel opgelost. Ik snap ook dat

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De heer Groothuizen (D66):
Hier gebruik ik graag mijn laatste interruptie voor, want wat
een onzin van mevrouw Becker! In 2016 is er bezuinigd op
de IND en is besloten dat de capaciteit naar beneden gaat.
Ik heb begin dit jaar samen met mevrouw Van Toorenburg
aan de orde gesteld dat we hier wat aan zouden moeten
doen en dat we de capaciteit zouden moeten uitbreiden.
Het zijn de heer Van Ojik en de heer Van Dijk geweest die
in een motie hebben gezegd: ga nou eens naar dit systeem
kijken. De VVD heeft daar helemaal niets aan gedaan en
gewoon twee jaar geleden besloten dat de capaciteit naar
beneden moest, waardoor we nu met de gebakken peren
zitten. Kan mevrouw Becker nou gewoon eens eerlijk
erkennen dat dat zo is en dat ze er een puinzooi van hebben
gemaakt?
Mevrouw Becker (VVD):
Volgens mij heeft het niet zo veel zin om nu met elkaar te
gaan wijzen naar wie wel waar bij was. Ik weet in ieder
geval dat staatssecretaris Harbers, de voormalige
staatssecretaris, zich er heel hard voor heeft gemaakt om
ervoor te zorgen dat de financieringssystematiek voor de
IND zou verbeteren en dat dit kabinet, deze coalitie, die

20 november 2019
TK 26

26-2-27

middelen ook heeft vrijgemaakt. Voor zover ik weet, zit de
VVD nog steeds in deze coalitie, dus dat hebben we met
elkaar gedaan. Laten we nu met elkaar ook werken aan de
oplossingen, in plaats van ruzie te maken over de vraag
wie er verantwoordelijk is voor het extra geld.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik doe het niet vaak, maar ik zou "hear, hear" willen zeggen
tegen de heer Groothuizen. Want hij heeft natuurlijk groot
gelijk. Dat er extra geld is uitgetrokken om nu de
wachtlijsten aan te pakken, prijs ik. Echter, mijn vraag aan
mevrouw Becker is: waarom is het dan nodig dat de
staatssecretaris een nieuw onderzoek gaat doen naar wat
de knelpunten zijn bij de IND? Waar zit haar eigen
vermogen? Waarom gaan ze zelf niet aan de slag? Waarom
weer zo'n flutonderzoek dat vervolgens toch niet wordt
opgevolgd?
Mevrouw Becker (VVD):
De staatssecretaris is verantwoordelijk voor zo'n complexe
uitvoeringsorganisatie als de IND, waar heel veel aan de
hand is, die te maken heeft gehad met een heel wisselende
instroom aan vluchtelingen en die enorm veel op haar bord
heeft. Zij heeft de Kamer beloofd, omdat we dat allemaal
graag willen, dat het in 2020 op orde komt bij die club. Dan
vind ik het helemaal niet raar dat zij dan niet zegt "het gaat
met dat extra geld wel lukken, maar dat ze dan extra scherp
kijkt of zo'n uitvoeringsorganisatie daar ook daadwerkelijk
toe in staat is. Ik juich dat toe en ik noem dat
verantwoordelijkheid nemen voor je portefeuille.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik concudeer dat de staatssecretaris nu na vijf maanden
niets heeft gedaan. Het barst daar van de ambtenaren. Die
kunnen dit onderzoek doen. Er moeten nu stappen worden
gezet. Allerlei adviezen zijn gewoon niet gevolgd, zoals over
wat je niet moet doen, namelijk de rechtsbijstand weghalen.
Daarvan zegt de IND zelf: doe het niet. Van Zwol zegt: doe
het niet, want je maakt de problemen alleen maar groter.
Ik noem verder adviezen over andere stappen die gezet
hadden kunnen worden om de problemen met langdurige
instroom op te oplossen. Het gevolg is dat wie weg moet
niet weggaat. Het gevolg is dat mensen van wie we weten
dat ze mogen blijven al meer dan een jaar wachten. En dan
maar verwachten dat ze ooit nog gaan integreren. Kortom,
wat heeft deze staatssecretaris in de afgelopen vijf maanden
nou gedaan waarvan u zegt: hier ben ik heel trots op? Graag
een antwoord.
Mevrouw Becker (VVD):
Zeker, voorzitter: heel veel. De staatssecretaris zit er nog
maar vijf maanden en we hebben van haar een brief
gekregen met heel veel maatregelen om terugkeer te
bevorderen. We hebben van haar een opzet gekregen voor
de flexibilisering van de asielketen, die er moet komen. Zij
is bezig met het uitvoeren van de regeerakkoordmaatregel
om te stoppen met de rechtsbijstand bij het eerste gehoord.
Zij heeft opvolging gegeven aan de aanbevelingen van de
commissie-Van Zwol en zo kan ik nog wel even doorgaan.
Ik hoop dat de staatssecretaris met de daadkracht die ze in
haar brieven tentoonspreidt, en hopelijk morgen ook hier
in de Kamer, doorgaat. Ze heeft heel veel gedaan.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Zelfs uw eigen coalitiepartijen zijn ontzettend kritisch. Wat
ze heeft gedaan, is brieven sturen, nieuwe onderzoeken
aankondigen, adviezen die ze al heeft gehad, namelijk van
de commissie-Van Zwol, niet opvolgen. De problemen
worden alleen maar groter. Het was 1 miljoen aan
dwangsommen. Het is dit jaar 5,5 miljoen aan
dwangsommen en volgend jaar 17 miljoen aan
dwangsommen. Wat hadden we met dat geld allemaal
kunnen doen, onder andere als het gaat om de versterking
van de politiecapaciteit. Kortom, niet zulke grote woorden;
wees ook kritisch naar uw eigen bewindspersoon en zorg
dat de problemen worden opgelost! Daarmee eindig ik,
voorzitter.
De voorzitter:
O, dank u wel.
Mevrouw Becker (VVD):
Voorzitter. Volgens mij heb ik ook een heel kritische oproep
gedaan over wat er nog moet gebeuren, namelijk het sluiten
van migratieovereenkomsten. Dat moet wat mij betreft
prioriteit krijgen. Maar ik denk dat het ook zomaar zou
kunnen zijn dat, als de staatssecretaris níét de zaak bij de
IND onder de loep zou nemen, een aantal leden van de
oppositie zouden zeggen: waarom maakt de staatssecretaris
wel geld over, maar kijkt ze niet scherp naar de
uitvoeringsorganisatie? Dus het is ook nooit goed. Ik vind
het heel belangrijk dat de staatssecretaris dit wel scherp
doet en ik hoop dat ze daarmee ook daadwerkelijk in 2020
alles op orde kan krijgen. Niet omdat wij hier in de Kamer
daar dan met z'n allen blij om zijn, maar omdat de mensen
in het land en de asielzoekers die echt recht hebben op
asiel, dan snel weten waar ze aan toe zijn en de rest terug
kan keren naar het land van herkomst.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Becker. Dan geef ik nu het woord aan
de heer Van den Berge namens GroenLinks.

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Voorzitter. Toen ik de begroting las, was ik eigenlijk best
wel kritisch, maar als ik naar het debat tot nu toe luister,
dan moet ik daar toch nog eens goed over nadenken.
Volgens de PVV is de Justitiebegroting grotendeels
GroenLinksbeleid. Volgens de VVD is asiel en migratie
grotendeels GroenLinksbeleid, of in ieder geval beïnvloed
door GroenLinks. Dan hebben we dus blijkbaar heel veel
invloed. Straks gaat het CDA nog zeggen dat premier Rutte
lid is geworden van onze partij. Misschien moet ik maar
iets minder kritisch zijn dan ik aanvankelijk had willen zijn.
Ik zie dat mevrouw Helder daarop wil reageren.
De voorzitter:
Ja, ik denk met een punt van orde, heb ik zomaar een
vermoeden.

20 november 2019
TK 26

26-2-28

Mevrouw Helder (PVV):
Geen voltreffer, voorzitter, maar wel even voor de
Handelingen: ik heb de begroting van Justitie een
flutbegroting genoemd, een begroting van niks, een
herhaling van vorig jaar.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Dat heeft mevrouw Helder inderdaad gezegd.
De voorzitter:
Dat heeft zij dan duidelijk gemaakt. Gaat u verder.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ik heb ook een collega van de PVV-fractie horen zeggen dat
het erg lijkt op D66- en GroenLinksbeleid, dat het daardoor
beïnvloed is. Daarom zeg ik: blijkbaar hebben wij heel veel
invloed, meer dan ik zelf dacht toen ik de begroting las, en
dat stemt mij toch optimistisch. Daar wilde ik even mee
beginnen, een positieve noot.
Dan ga ik nu naar serieuze zaken, want onze rechtstaat
schudt op haar grondvesten. Op 11 september voerden wij
hier met elkaar een indringend debat over de
drugscriminaliteit, over de georganiseerde misdaad in
Amsterdam en in de rest van Nederland. Ik denk dat
niemand van ons op dat moment had kunnen bevroeden
wat er zeven dagen later zou gebeuren, de laffe en vreselijke
liquidatie van advocaat Derk Wiersum. Wat daarna
gebeurde, is moeilijk samen te vatten, want er gebeurde
heel veel. Er moesten advocaten beveiligd worden,
officieren van justitie, rechters, getuigen. Ik zei het vorige
week al in een debat met de minister van Justitie en
Veiligheid: wij zagen op cruciale momenten een betrokken,
strijdbare en soms zelfs zichtbaar aangedane minister, en
hoewel dat in deze context gek is, is dat toch een
compliment waard.
In het begin hoorden we de minister en ook andere mensen
die zich in de media uitspraken, andere partijen, vooral over
repressie, maar ik hoor de minister nu steeds vaker praten
over preventie. Ook dat stemt mij optimistisch, ook dat is
een compliment waard, want GroenLinks gelooft in een
goede balans tussen preventie en repressie. Als je
ondermijning en georganiseerde misdaad effectief wilt
aanpakken, dan moet je perspectief bieden aan de
onderkant en bikkelhard zijn voor de bovenkant. Niemand
wordt in Nederland op een ochtend wakker als een keiharde
crimineel. Dat is een geleidelijk proces. Het gaat
bijvoorbeeld om een pizzakoerier die normaal pizza's
calzone rondbrengt, maar opeens de vraag krijgt of hij een
zakje coke wil meenemen naar de Zuidas. Voor hij het weet,
is hij onderdeel van een crimineel netwerk, van een harde
wereld, is hij chantabel en kan hij er niet meer zonder
gevaar voor eigen leven uitstappen. Het is belangrijk dat
we dat aanpakken, dat we perspectief bieden, dat we
alternatieven bieden aan kwetsbare jongeren die nu nog te
vaak ten prooi vallen aan drugsronselaars, maar ook aan
andere ronselaars. Ik vind het ook wel goed om dat hier te
zeggen. Het debat over ondermijning spitst zich vaak toe
op drugscriminaliteit, maar het is breder dan dat. We
hebben het bijvoorbeeld ook over georganiseerde
mensenhandel. We hebben het ook over gedwongen
prostitutie en loverboys. Dat zijn allemaal vormen van

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

ondermijnen, van vermenging tussen onder- en
bovenwereld. Ook dat pakken we effectief aan door een
goede balans tussen preventie en repressie, door de wortel
en de stok.
Ik zei het net al even: er is sinds die vreselijke moord op
Derk Wiersum veel gebeurd. Het kabinet heeft geld
uitgetrokken voor extra politiecapaciteit, nog niet genoeg,
geen structureel geld, maar het is wel een stap in de goede
richting. De FIOD wordt uitgebreid. Er is een landelijk
interventieteam opgezet. Hoewel ik al die initiatieven begrijp
en die positief en belangrijk vind, moet ik heel eerlijk zeggen
dat je zo langzamerhand door de bomen het bos niet meer
ziet. Daarom wil GroenLinks in dit debat het volgende
voorstel doen. Wij stellen voor om een nationaal
coördinator tegengaan ondermijning in het leven te roepen;
een persoon, een functie die lijkt op de NCTV, de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding. Hoewel ondermijning
en terrorisme niet een-op-een te vergelijken zijn — er zijn
verschillen — zien we toch ook veel overeenkomsten. We
moeten naast de kortermijnmaatregelen en de adhocmaatregelen waar de focus nu nog op ligt,
langetermijnbeleid ontwikkelen. We moeten ervoor zorgen
dat diensten beter samen gaan werken en beter kennis gaan
delen. Dan heb ik het natuurlijk over diensten in de
justitieketen, zoals politie, Openbaar Ministerie en
rechercheurs, maar bijvoorbeeld ook over
jeugdhulpverlening, wijkagenten en gemeenten. We moeten
de nationale en de lokale aanpak effectief verbinden. Dat
vraagt om een nationaal coördinator tegengaan
ondermijning. Wij denken een directoraat-generaal onder
verantwoordelijkheid van de minister van Justitie en
Veiligheid, maar ik nodig de minister graag uit om morgen
in zijn eerste termijn in te gaan op de vraag hoe hij tegen
dit voorstel aankijkt. De nationaal coördinator moet gaan
werken aan langetermijnbeleid, aan dreigingsanalyses, aan
samenwerking en kennisdeling tussen diensten.
Dan ga ik naar de politie. De druk op de politie is enorm:
heel veel taken en te weinig capaciteit. Ik had er daarnet al
een interruptiedebatje over met collega Yeşilgöz van de
VVD. Ik zie haar nu even niet. Wat ik jammer vind — en
daarom offerde ik er twee kostbare interrupties aan op —
is dat we er als politiek, en dat is echt niet alleen de VVD,
onvoldoende in slagen om te reflecteren op de fouten die
we in het verleden hebben gemaakt. Als mijn fractie praat
met agenten, met gemeenten en politievakbonden, dan
horen we heel vaak: wispelturigheid, dan weer agenten
erbij, dan weer agenten eraf. En: de politiek legt extra taken
op ons bordje. Bezuinigingen op de geestelijke
gezondheidszorg en de jeugdhulpverlening zorgen ervoor
dat agenten nu, naast alles wat ze al moeten doen, zich ook
bezig moeten houden met verwarde personen. Dat is niet
te bolwerken voor de politie. Zij vragen van ons als politiek
om langetermijnbeleid, om een langetermijnvisie, om
perspectief. Dan gaat het om prioriteiten in wat de politie
zou moeten doen, maar ook om de vraag wat dat qua
budget betekent en wat dat betekent voor het opleiden van
mensen. Dat vraagt om een langetermijnvisie en dus ook
om reflectie op fouten die in het verleden zijn gemaakt.
Uiteraard positief en met het doel om vooruit te kijken, maar
ik vind die reflectie wel nodig.
Dan kom ik op een aantal vragen aan de minister, maar ik
zie de heer Van Dam.

20 november 2019
TK 26

26-2-29

De heer Van Dam (CDA):
De partij van de heer Van den Berge heeft laatst bij de
Algemene Politieke Beschouwingen een budget van 10
miljoen binnengeharkt om de zedenpolitie uit te breiden;
een zeer lovenswaardige activiteit. Maar is hij daarmee niet
zelf precies aan het doen wat hij ons allen nu verwijt? Want
hij weet net zo goed als ik dat die 10 miljoen die besteed
gaat worden aan de zedenpolitie, geput wordt uit de
basispolitiezorg. We hebben niet ergens een
voorraadschuur met dat soort rechercheurs staan. Kan hij
dus eens duiden hoe hij zijn eigen actie daarin ziet?
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Het is trouwens 15 miljoen, en mijn fractie is daar apetrots
op. Mijn collega Buitenweg, die helaas vandaag zelf niet
bij het debat kan zijn, strijdt hier al heel lang voor. Want
wat we zien is dat per jaar ongeveer 350 zedenzaken op de
plank blijven liggen door te weinig capaciteit. Dat is zeer
onbevredigend voor de slachtoffers, maar het leidt er ook
toe dat bewijsmateriaal vaak veroudert. Daarom zijn wij er
heel trots op dat het is gelukt om bij de Algemene
Beschouwingen 15 miljoen extra binnen te halen voor
capaciteit voor zedenrechercheurs, voor versterking van
het Openbaar Ministerie om te vervolgen. Ik heb daar een
aantal vragen over aan de minister. Ik kan die voor het
gemak nu ook al wel stellen.
De voorzitter:
Maar de vraag van de heer Van Dam moet worden
beantwoord.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Of ik daar schuldig aan ben? Nee, dat denk ik niet, want het
gaat hier om extra geld. Mijn vragen aan de minister zijn
dan ook de volgende. Wanneer kunnen die rechercheurs
van start gaan? Wanneer zijn ze opgeleid? Hoe wordt die
extra capaciteit geoperationaliseerd? Die vragen heb ik.
Maar ben ik schuldig aan het probleem dat geen
langetermijnbeleid wordt geboden, aan het probleem van
wispelturigheid? Nee, dat denk ik niet. Wij pleiten juist voor
een langetermijnvisie. In dit geval willen wij dat er bij de
politie iets bij komt, maar dan zorgen we ook voor extra
geld bij de politie. Dat is immers de logische combinatie
die we steeds moeten maken.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter, weet u, we hebben zes interrupties. Als we op
deze manier ...
De voorzitter:
U mag uw vraag herhalen, want ik heb hem wél gehoord.
De heer Van Dam (CDA):
Ik heb meer een algemeen punt. Als we op deze manier
verdergaan, en als er op deze manier standaard gewoon
geen antwoord wordt gegeven als je iemand interrumpeert
...

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

De voorzitter:
Nee, daarom mag u de vraag herhalen.
De heer Van Dam (CDA):
... dan denk ik dat ik stop met interrumperen, en dat ik ...
De voorzitter:
Nou, dat zou ik dan weer jammer vinden.
De heer Van Dam (CDA):
Niet als de minister aan het woord is, trouwens, zeg ik op
voorhand. Maar ik vind dit gewoon niet een inhoudelijke
manier van debatteren.
De voorzitter:
Maar herhaalt u nou de vraag. Ik heb uw vraag gehoord,
maar het antwoord nog niet. Het herhalen van de vraag telt
niet mee.
De heer Van Dam (CDA):
Nee, ik ga de vraag niet herhalen. Ik vraag wel aan meneer
Van den Berge om die vraag, die hij heel goed verstaan
heeft, gewoon van een antwoord te voorzien.
De voorzitter:
Maar misschien is hij de vraag vergeten?
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Nee, helemaal niet, voorzitter.
De voorzitter:
O.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Maar volgens mij heb ik de vraag beantwoord. Ik zal
proberen het nog een keer kort samen te vatten. Ik heb eerst
verteld waarom wij dat extra geld hebben geregeld. En ik
heb vervolgens heel direct de vragen beantwoord. Nee, ik
vind niet dat wij schuldig zijn aan die wispelturigheid en
aan die onzekerheid voor de politie. Want wij zien dat er
een capaciteitstekort is op een concreet onderwerp. Wij
zeggen: dat willen we oplossen, maar dan moet er ook extra
geld bij komen.
De voorzitter:
Maar de vraag was: waar komt dat geld vandaan? Ik ga de
vraag nu toch maar herhalen. Dat was de vraag van de heer
Van Dam, toch? Of heb ik u verkeerd begrepen, meneer
Van Dam?
De heer Van Dam (CDA):
Nou, voorzitter, het punt is dat wij de laatste tijd allemaal
allerlei extra ballen in die kerstboom van de politie hangen.
De een wil dit, de ander wil dat. En wij weten dat de nood

20 november 2019
TK 26

26-2-30

daar enorm hoog is. Dus bij alles wat we extra doen, moet
je niet denken dat er daarvoor even extra mensen ergens
vandaan gehaald kunnen worden. Die mensen komen
gewoon uit de basispolitiezorg. Daarover gaat mijn vraag
aan de heer Van den Berge. Beseft hij zich dat? En hoe legt
hij dat uit aan al die politiemensen die hij spreekt?
De voorzitter:
Precies. Gewoon: beseft u zich dat? Wat is het antwoord,
meneer Van den Berge?
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Ja, ik besef dat, voorzitter. Het antwoord dat ik heb gegeven,
is dat we hebben gezegd: de politie moet iets extra gaan
doen en daar trekken we extra geld voor uit, om nieuwe
mensen op te leiden zodat er extra mensen bijkomen en
zodat het dus niet ten koste gaat van die basiscapaciteit.
Dat is mijn antwoord. Misschien vindt de heer Van Dam
dat geen goed antwoord. Dat mag hij vinden, maar ik geef
volgens mij wel antwoord op zijn vraag. Dus de stelling dat
ik geen antwoord zou geven, deel ik niet. Als wij willen dat
de politie iets extra's doet, dan moet er ook extra geld
komen. Dat is nou precies waar ik voor pleit en dat is nou
precies mijn punt hier. Als de politiek veel van de politie
vraagt, moeten we daar ook ruimte en budget voor bieden,
en ook die zekerheid op de lange termijn.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Van den Berge (GroenLinks):
Voorzitter. Dan kom ik op mijn vraag aan de minister op
het punt van de politie. Wanneer is er wat hem betreft een
cruciale ondergrens bereikt qua bezetting? We hebben
gisteren inderdaad de brief van burgemeester Aboutaleb
van Rotterdam ontvangen. Daarin schrijft hij: we kunnen
geen politie meer inzetten of we moeten minder politie
gaan inzetten bij voetbalwedstrijden, en we kunnen in de
zomer misschien niet meer zo veel evenementen
organiseren als we eigenlijk zouden willen. Hij maakt daarin
dus scherpe keuzes. Ik ben benieuwd om van de minister
te horen wanneer wat hem betreft de kritische ondergrens
qua bezetting is bereikt. Waar zijn volgens de minister de
tekorten op dit moment het grootst en hoe rijmt de minister
de grote politietekorten met het besluit om de prijsbijstelling
tot en met 2025 niet uit te keren?
Voorzitter. Dan kom ik op misstanden bij de politie. Laat ik
vooropstellen: GroenLinks heeft heel veel respect voor de
man en vrouw op straat, voor de politieagenten die dag in,
dag uit bezig zijn voor onze veiligheid. Als ik het heb over
misstanden, dan gaat het vooral over de voorbeelden die
we recentelijk hebben gezien in de top van de politie.
Voorbeelden van discriminatie, intimidatie en
machtsmisbruik. Ik had eigenlijk in dit debat willen pleiten
voor een onafhankelijk onderzoek, maar ik las dat de
korpsleiding daar inmiddels zelf al toe besloten heeft. Een
positieve stap, wat GroenLinks betreft. Dus we hopen echt
dat dat onafhankelijke onderzoek ertoe gaat leiden dat we
beter inzicht krijgen in welke cultuuromslag in de top van
de politie nodig is. Ik hoor graag van de minister hoe hij
zijn rol ziet in het opstellen van de opdracht aan de

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

onderzoekscommissie. Ziet hij daarin überhaupt een rol, of
ligt dat volledig bij de politie zelf? Als hij daarin een rol ziet,
hoe gaat hij er dan voor zorgen dat het onderzoek volledig
onafhankelijk wordt en dat ook alles op tafel komt?
Voorzitter. Dan over medewerkersparticipatie bij de politie.
Wij horen vaak van wijkagenten en van politievakbonden
dat het met de medewerkersparticipatie niet zo heel goed
gesteld is. We moeten er natuurlijk op vertrouwen dat
politieagenten hun werk naar eer en geweten doen. Dat
doen ze elke dag voor ons, en vaak onder zware
omstandigheden. Maar het is dan wel gek dat ze zelf steeds
vaker niet meer mee kunnen praten over hun taken en waar
ze worden ingezet. Vroeger praatte de wijkagent zelf nog
mee over de politie-inzet, bijvoorbeeld bij een
Sinterklaasintocht. Tegenwoordig is dat steeds vaker een
operationeel expert, die dat vanachter een bureau doet.
Wanneer is eigenlijk voor het laatst onderzoek gedaan naar
medewerkersparticipatie en tevredenheid onder
politieagenten over hun rol in de besluitvorming binnen de
politie? Is hij bereid om daar opnieuw onderzoek naar te
laten doen?
Voorzitter. Over de zedenpolitie heb ik het net al even gehad
in een interruptiedebat met de heer Van Dam. Ik kan hier
alleen maar herhalen dat mijn fractie heel blij is dat het is
gelukt om bij de algemene beschouwingen dat extra geld,
die 15 miljoen, te regelen om ervoor te zorgen dat de
ongeveer 350 zaken per jaar die nu nog op de plank blijven
liggen versneld kunnen worden opgelost. Wil de minister
ons een update geven van de laatste stand van zaken?
Wanneer zijn die nieuwe zedenrechercheurs actief? Wat
betekent deze extra zedenpolitie voor de capaciteit bij het
Openbaar Ministerie? Zouden we daar ook niet moeten
kijken of een uitbreiding nodig is, om vervolgens daders te
kunnen vervolgen?
Als ik het dan over de zedenpolitie heb dan ga ik meteen
verder met de Centra Seksueel Geweld. Deze doen heel
belangrijk werk in Nederland. We zien dat het aantal
meldingen toeneemt. Die centra kunnen het aantal
meldingen niet meer aan. Op dit moment worden die centra
nog gefinancierd door gemeenten, maar wij hebben een
amendement ingediend om ervoor te zorgen dat ook vanuit
de begroting van Justitie en Veiligheid extra geld naar die
Centra Seksueel Geweld toe kan. Ik hoop dat de minister
daar straks positief op zal reageren.
Voorzitter. Dan ga ik naar pesten. Gisteren hadden we het
kindervragenuur, en ik zat voor de verandering een keer op
de tribune. Minister Grapperhaus had dat een openhartig
debat met een aantal scholieren over pesten. Ik ga de
persoonlijke vragen aan zijn adres niet herhalen, maar de
minister deed daar wel een harde toezegging, zoals hij het
zelf noemde, om in elk debat waar dat relevant is te
vertellen over wat hísj doet om pesten aan te pakken. Ik wil
hem dus graag de kans geven om dat in zijn eerste termijn
te doen en erop in te gaan wat zijn ministerie doet, natuurlijk
in overleg met de collega's van OCW en andere
departementen om pesten tegen te gaan.
Dan de landelijke inspectiedienst bij de Dierenbescherming.
Die heeft er veel werk bijgekregen, want sinds vorig jaar
komen er veel eerstelijnsmeldingen via 1-4-4 binnen. Zij
hebben er veel extra werk bijgekregen, maar geen extra
capaciteit. Ik begreep dat ze nu voor het hele land zeventien

20 november 2019
TK 26

26-2-31

inspecteurs hebben. Dat is iets meer dan één inspecteur
per provincie. Ik zou de minister willen vragen om te werken
aan een oplossing samen met zijn collega van het ministerie
van LNV. Graag op dit punt straks een reactie.
Voorzitter. Dan kom ik op het een-na-laatste onderwerp van
mijn kant: de toegang tot het recht. Ik was tot afgelopen
vrijdag van plan om het vandaag heel uitgebreid over de
sociale advocatuur te hebben, want die staat enorm onder
druk. Nog niet zo lang geleden had ik een scherp debat met
deze minister. Volgens mij was dat ook vorige week, maar
de tijd vliegt. Voor mijn doen ben ik er scherp in gegaan.
Ik vond dat ook nodig. Ik vind het heel positief dat de
minister afgelopen vrijdag is gekomen met een noodfonds
voor de sociale advocatuur. Daarmee zijn we er nog niet,
maar dat betekent wel dat mijn fractie in ieder geval weer
constructief naar de toekomstplannen kan gaan kijken. Ik
zou hier nu flauw kunnen gaan doen en kunnen zeggen dat
het wel een beetje lang geduurd heeft voordat de minister
tot inzicht kwam, maar dat doe ik niet, want er is een mooi
Nederlands gezegde: beter ten halve gekeerd dan ten hele
gedwaald. Mijn complimenten voor het inzicht van de
minister. Wij zullen weer constructief kijken naar de
toekomstvoorstellen, maar dat gaan we in andere debatten
doen vanwege de tijd.
Voorzitter. Ik wil het tot slot nog even kort hebben over de
IS-kinderen. Ik begon mijn betoog vandaag met te zeggen
dat onze rechtsstaat schudt op zijn grondvesten. Maar de
rechtsstaat is zo sterk als wij zijn, die is zo sterk als onze
morele grenzen. We hadden hier twee weken geleden een
debat over het terugkeren van IS-kinderen, IS-strijders en
IS-vrouwen. Toen was hier zelfs een partij, de VVD, die zei:
wij zijn zelfs bereid om de doodstraf te accepteren als dat
ertoe leidt dat die mensen niet hiernaartoe komen. Hier, in
de stad van vrede en recht, zou ik willen zeggen: laten we
alsjeblieft de internationale mensenrechten, de
kinderrechten en het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens respecteren en niet door onze morele
ondergrens heen zakken.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van den Berge. Dan geef ik nu het
woord aan de heer Van Ojik namens GroenLinks.

De heer Van Ojik (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Dat was een mooi betoog van mijn
collega. Wij van WC-Eend ...

Voorzitter. Er is nog weinig uitzicht op verbetering. De
toezegging die de staatssecretaris, of eigenlijk haar
voorganger, nog dit voorjaar heeft gedaan aan de Kamer
was dat de wachttijden uiterlijk in 2021, maar zo veel
mogelijk al in 2020, weer binnen de wettelijke termijn
zouden zijn. Die toezegging gaat niet worden waargemaakt.
Althans, daar heeft het alle schijn van als je de brief van de
staatssecretaris hierover goed leest. En het is niet duidelijk
waarom eigenlijk niet, want van die hele hoge instroom,
de zo veel hogere instroom dan we hadden verwacht, is
helemaal geen sprake. Hoe heeft het nou eigenlijk zo uit de
hand kunnen lopen? De heer Groothuizen gebruikte, geloof
ik, net het woord "puinhoop". Hoe heeft er zo'n puinhoop
kunnen ontstaan? Hoe kan het dat er door een reeks van
bewindslieden zulke grote inschattingsfouten zijn gemaakt?
Ik hoop dat de staatssecretaris hier eens wat meer inzicht
in kan geven.
Voorzitter. De staatssecretaris gaat dit probleem nog groter
maken met twee maatregelen die zij aankondigt. Ze gaat
de duur van de verblijfsvergunning van vijf naar drie jaar
terugbrengen. Wat zal dit voor de IND betekenen, zo vraag
ik haar. En is zij bereid om van deze maatregelen af te zien
zolang de wachttijden niet binnen de wettelijke termijn zijn
gekomen?
En de staatssecretaris schrapt de gesubsidieerde
rechtsbijstand bij het eerste gehoor. De commissie-Van
Zwol zegt dat die maatregel tot minder zorgvuldige
besluitvorming leidt en daarmee tot meer vertraging in het
vervolg van het proces. Zo is de staatssecretaris haar eigen
ergste vijand, zou je kunnen zeggen. Ze zegt dat ze de
uitvoeringstoets waar de Eerste Kamer in de motie-Strik
om vroeg, heeft laten uitvoeren en nu van een reactie
voorziet, maar dat ze de maatregel sowieso in consultatie
laat brengen in het eerste kwartaal van 2020. Dat begrijp ik
niet zo heel goed, eerlijk gezegd. Blijkbaar is uit de
uitvoeringstoets het tegenovergestelde gebleken van wat
iedereen die er verstand van heeft zegt, namelijk dat het
schrappen van de rechtsbijstand tot meer vertraging leidt.
Waarom zou de staatssecretaris dit voorstel anders toch
doorzetten? Kan zij die uitvoeringstoets, die kennelijk
inmiddels gedaan is, niet alvast openbaar maken, nu haar
conclusie toch al vast lijkt te staan? Ik hoor daar graag een
reactie op.
Voorzitter. Ik ga ervan uit dat de rampzalige cijfers over de
wachttijden voor de staatssecretaris aanleiding zijn om alles
wat de IND verder belast dan nu al het geval is, na te laten.
Kan ik daarvan uitgaan, zo vraag ik haar.

Voorzitter. De druk op de asielopvang neemt toe. Dat is al
de hele ochtend een onderwerp van gesprek. De wachttijden
lopen verder op. 8.000 asielzoekers wachten op dit moment
gemiddeld al bijna twee jaar op het begin van hun
procedure. Zij zijn moedeloos van onzekerheid en van het
gedwongen niks doen. Dat komt niet door de hoge
instroom, maar dat is het gevolg van slecht beleid. Een
"vroegtijdige afschaling", zo noemt de staatssecretaris dat.
In gewoon Nederlands: mensen ontslaan die je even later
weer nodig blijkt te hebben maar die inmiddels wat anders
zijn gaan doen.

Ook op een andere punt legt de staatssecretaris de adviezen
van de commissie-Van Zwol naast zich neer, namelijk als
het gaat om de rechten van kinderen. De commissie
adviseerde om bij de aanvraag het belang van het kind aan
de voorkant van het proces onmiddellijk zwaar mee te
wegen. De staatssecretaris zegt in feite: dat is een goed
idee; dat ga ik dan doen door in afwijzingsbesluiten wat
meer te motiveren waarom het belang van het kind in dit
geval wel of niet de doorslag heeft gegeven. Maar
beperkingen in de mogelijkheden voor een kind om zich te
ontwikkelen en te ontplooien zijn geen grond voor asiel, zo
zegt de staatssecretaris in een reactie op het rapport-Van
Zwol. Het zal u niet verbazen dat mijn fractie daar
fundamenteel anders over denkt. Dat is ook de reden dat
we samen met een aantal andere fracties een

Tweede Kamer

20 november 2019
TK 26

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

26-2-32

initiatiefwetsvoorstel op dit punt hebben ingediend dat
binnenkort, hoop ik, in deze zaal behandeld zal worden.
Voorzitter. Ik wil me graag aansluiten bij iets wat mevrouw
Becker heeft gezegd over mensensmokkel. Gisteren zagen
we een hele grote, felgekleurde bus. Die is inderdaad
gedetecteerd, zullen we maar zeggen. Daar is handelend
opgetreden, maar toen ik met haar collega Van Wijngaarden
deze zomer in Ter Apel was, kregen wij te horen dat de
smokkelaars de asielzoekers daar zo ongeveer voor de deur
afzetten; ik zeg het nu even in mijn eigen woorden. Ik denk
dat de vragen die door mevrouw Becker zijn gesteld — in
welke mate oefenen we eigenlijk controle uit; kijken we wat
voor mensen er aan de deur komen? — zeer terecht zijn.
We hebben antwoorden ontvangen op de feitelijke vragen
over het Mobiel Toezicht Veiligheid. Ook dat Mobiel Toezicht
Veiligheid is kennelijk aan vele beperkingen onderhevig. Ik
was, de antwoorden op de vragen lezend, eerlijk gezegd
best wel verbaasd over wat er allemaal niet mag bij het
toezicht in treinen, op wegen en op vliegvelden. Wie zich
daarover ook wil verbazen, moet het antwoord op vraag 89
er maar eens op nalezen; ik verwijs daar graag naar. Ik hoop
dat de staatssecretaris kan aangeven of zij de beperkingen
die er nu zijn toch niet voor een deel te lijf zou kunnen gaan,
zonder daarbij allerlei rechtsregels te schenden. Dat lijkt
mij wel namelijk.
Voorzitter. Ik sluit af. Met een aantal collega's waren we
afgelopen weekend op Lampedusa. Daar voelen de mensen
zich vaak er helemaal alleen voor staan als het gaat om
opvang van vluchtelingen en redding van drenkelingen. Ik
heb aan de staatssecretaris nog snel een paar vragen. Eerst
over de operatie-Sophia, die de inzet van schepen heeft
opgeschort zolang er geen zicht is op ontscheping en op
de daarbij horende herverdeling van vluchtelingen. Toen
over de herverdeling afspraken werden gemaakt op Malta,
gaf Nederland niet thuis. Hoe gaan we die impasse helpen
doorbreken?
Voorzitter. Ter afronding Libië. Ook daar gaat het
automatisch over als je op Lampedusa bent. Dat land
verkeert in totale wanorde, maar toch brengt de kustwacht
met Europese steun nog steeds dagelijks vluchtelingen
daarnaartoe. De situatie in de opvangkampen daar is
mensonterend. Kan de staatssecretaris toezeggen — dat is
mijn laatste vraag — dat Nederland, dus de IND, ook
volgend jaar zal bijdragen aan de hervestiging van
vluchtelingen uit die kampen?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Ojik. Dan wil ik het voorstel te doen
om dit debat te schorsen.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter:
We gaan eerst een VAO houden. Volgens mij moeten we
ook straks stemmen. Ook is er een korte regeling van
werkzaamheden. Na de regeling van werkzaamheden gaan
we verder met dit debat.
De vergadering wordt van 13.11 uur tot 13.20 uur geschorst.

Tweede Kamer

Begroting Justitie en Veiligheid 2020

20 november 2019
TK 26

26-2-33