4
Vragenuur: Vragen Wiersma
Vragen van het lid Wiersma aan de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over het bericht "Scholingsgeld
blijft op plank liggen".
De voorzitter:
We gaan verder, na een kleine ordeverstoring. Ik geef nu
het woord aan de heer Wiersma voor zijn vraag aan de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die ik ook
weer van harte welkom heet. De vraag gaat over geld voor
scholing dat niet wordt uitgegeven. Het woord is aan de
heer Wiersma namens de VVD.

De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter, dank. We lezen inmiddels bijna dagelijks dat het
aantal vacatures blijft stijgen. Dat is natuurlijk fantastisch
nieuws na jaren van krapte op de arbeidsmarkt, maar we
lezen ook dat de vacatures door het dak gaan en dat het
vinden van geschikte mensen een grote uitdaging is. En
dat alles ook nog in een veranderende arbeidsmarkt, waar
juist de eisen van vandaag, de kwalificaties van nu misschien wel niet voldoende zijn voor de baan van morgen.
Je blijven ontwikkelen is dus essentieel, ook blijven ontwikkelen breder dan alleen in je eigen sector.
Maar wat schetst onze verbazing? De Telegraaf kopte deze
zaterdag dat scholingsgeld op de plank blijft liggen. Dat kan
toch niet waar zijn? Ik hoop dat de minister dat met ons
eens is. Ook stelt dat artikel dat de urgentie bij werkgevers
en werknemers ontbreekt op dit punt. Hoe kijkt de minister
daarnaar? En vooral: wat gaat hij daaraan doen? Slechts
een fractie van wat beschikbaar is voor scholing wordt uitgegeven op dit moment. Hoe kan dat toch, vraag ik de
minister. En is er onvoldoende bekendheid met de mogelijkheden? Zijn er belemmeringen bekend? En hoe gaan we
er nu dan toch voor zorgen dat de beschikbare middelen
wel worden gebruikt?
Tot slot, voorzitter. De minister heeft hier terecht in het
regeerakkoord een punt van gemaakt, maar een overzicht
ontbreekt voor ons wel. Ik ben dus benieuwd of de minister
voorafgaand aan de begrotingsbehandeling een goed
overzicht zou willen geven van waar er, voor alle mogelijkheden die er zijn voor scholing, nu nog geld op de plank
ligt. En hoe zorgen we ervoor dat we de beschikbare middelen ook echt gaan inzetten? Want ik denk dat heel veel
mensen maar wat graag staan te wachten om met een
mooie opleiding weer naar een baan te kunnen komen.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Minister Koolmees:
Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Dank ook aan de heer
Wiersma voor deze terechte vraag. Ik denk dat het onderwerp scholing meer aandacht moet krijgen de komende
tijd, ook in deze Kamer, omdat het inderdaad een belangrijk

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Wiersma

onderwerp is in het licht van de veranderende arbeidsmarkt.
Er is echt een grote transitie op de arbeidsmarkt. Mensen
moeten echt om-, her- en bijscholen om bij te blijven bij
die veranderingen. Maar het is inderdaad ook, zoals de heer
Wiersma terecht zei, vanwege de krapte op de arbeidsmarkt
in sommige sectoren, waar juist omscholing behulpzaam
kan zijn om vacatures te vervullen.
Ik ben het eens met de vraagstelling van de heer Wiersma
dat het niet zo kan zijn dat scholingsgeld op de plank blijft
liggen. In het regeerakkoord hebben we natuurlijk ook
opgenomen dat er een doorbraak moet komen als het gaat
om scholing op de werkplek. Daarvan is de gedachte dat
we samen met werkgevers en werknemers een plan gaan
maken om het geld van de overheid, het geld uit de O&Ofondsen, de opleidingsfondsen in de sectoren, maar ook
geld van werkgevers en werknemers in de cao's bij elkaar
te pakken om echt een doorbraak te bereiken op scholing
op de werkvloer.
De heer Wiersma zegt dat de urgentie ontbreekt. Dat beeld
herken ik niet helemaal. In de gesprekken die ik voer met
de sociale partners maar ook in de speerpunten die bijvoorbeeld de CNV voor het cao-seizoen heeft geïntroduceerd,
is scholing een belangrijk speerpunt voor de vakbonden,
om daar juist de komende tijd meer in te investeren, vanwege de krapte op de arbeidsmarkt en de urgentie dus.
Maar dat er meer mogelijk is: zeker.
De laatste vraag van de heer Wiersma was of ik voor de
begrotingsbehandeling inzichtelijk kan maken waar het geld
nu heen gaat. Dat zeg ik graag toe. Ik zal een brief sturen,
volgende week of de week daarna, met een overzicht van
hoeveel geld we nu uitgeven aan scholing en om welke
sectoren, welke O&O-fondsen en welke cao-afspraken het
nu gaat.
De heer Wiersma (VVD):
Dank voor die toezegging. Bedankt ook voor de prioritering,
dat aandacht voor scholing belangrijk is en ook nog
belangrijker moet worden, en dat het niet zo kan zijn dat er
geld op de plank blijft liggen. Als er voldoende urgentie is,
wat ik de minister hoor zeggen, dan kan ik dat niet goed
rijmen met het feit dat er dan toch geld op de plank blijft
liggen. Ik neem dus aan dat de minister daar snel actie op
gaat ondernemen.
Voorzitter. Misschien nog wel zorgwekkender is dat, als we
het geld inzetten, het lang niet altijd effectief is, zo liet De
Telegraaf ook zien. Een voorbeeld uit de financiële sector:
vier op de vijf mensen die aan bijscholing doen, doen dat
om hun eigen baan beter te doen, terwijl juist het UWV
aangeeft dat de baankansen in die sector dramatisch zijn.
Dat betekent dus dat er geïnvesteerd wordt in een baan die
op termijn verdwijnt. Zonde! Is de minister het ermee eens
dat de huidige fondsen vooral focussen op hun eigen sector
en dat dit moet veranderen?
Tot slot. Het kabinet heeft de inzet, zoals de minister terecht
zei, om te komen met een individuele leerrekening. Voor
de VVD is het belangrijk dat scholingsgeld ook persoonlijk
wordt. Het gaat immers om persoonlijke ontwikkeling. Want
wij halen het geld juist van de plank als mensen zelf de
urgentie zien en zelf de middelen hebben om te besteden,
in plaats van het, zoals nu, te laten zitten in een collectieve
pot die niemand weet te vinden. Daarom vragen wij de

28 november 2017
TK 27

27-4-1

minister haast te maken op dit punt en ook expliciet de
positie van die 130 fondsen te betrekken bij dit punt. Ik hoor
heel graag hoe hij hier vaart mee gaat maken. Want het kan
toch niet zo zijn dat er geld op de plank ligt, dat mensen de
behoefte hebben om naar een baan te scholen en dat ze
het geld niet kunnen vinden?
Minister Koolmees:
Daar ben ik het helemaal mee eens. Overigens één nuancering bij het eerste punt: er zijn echt wel verschillen tussen
de ontwikkelingsfondsen. Sommige ontwikkelingsfondsen
en opleidingsfondsen werken uitstekend. Daar wordt het
geld wel degelijk goed gebruikt. Daar zie je ook dat er heel
veel gebruik wordt gemaakt van scholing, terwijl er bij
andere O&O-fondsen juist sprake is van onderuitputting en
inderdaad geld over blijft. Dus het beeld is diffuus. Er zijn
echt wel goede voorbeelden, bijvoorbeeld in de technieksectoren, waar veel gebruik wordt gemaakt van scholing.
Dus het beeld is niet overal hetzelfde, wil ik maar zeggen.
Het tweede punt herken ik zeer: het is niet altijd effectief.
In het artikel van De Telegraaf staat dat, ik geloof, 70% van
de mensen in de bankensector een opleiding krijgt in de
bankensector terwijl juist daar de werkgelegenheid krimpt.
Ik zou het heel verstandig vinden als werkgevers en werknemers meer geld investeren in om-, her- en bijscholing
naar een sector waar wel werkgelegenheid is, waar wel
banengroei is. Dan zorg je dat dat scholingsgeld effectief
wordt gebruikt. Dat is onderdeel van de gesprekken die ik
moet voeren met de werkgevers en werknemers over de
totstandkoming van de leerrekening. Ik moet ook met
werkgevers en werknemers in overleg om te kijken hoe de
effectiviteit van deze scholingspotten kan worden vergroot.
Tot slot de vraag van de heer Wiersma over de inzet. Ik heb
volgende week overleg met mijn collega van Onderwijs
over een Leven Lang Leren en de vraag hoe wij het
regeerakkoord de komende tijd gaan uitwerken. Daarna
heb ik natuurlijk overleg met de sociale partners over de
vraag hoe wij dat op cao-niveau en sectorniveau nader gaan
uitwerken. Naast dat ik de heer Wiersma informeer over
het geld dat uitgegeven wordt, wil ik hem graag toezeggen
hem ook te informeren over mijn nadere uitwerking de
komende tijd van dit belangrijke punt in het regeerakkoord.
De voorzitter:
Afrondend de heer Wiersma.
De heer Wiersma (VVD):
Dank. Ik ben blij met die toezeggingen en vooral met de
toezegging om daar haast mee te maken. Dat is erg nodig.
De minister stelt wel nog dat sommige fondsen uitstekend
werken. Dat kan wel zo zijn. Ik ken ook voorbeelden die
goed werken en gelukkig maar, want anders zou het nog
een veel groter probleem zijn in die zin dat er nog meer
geld niet goed besteed wordt. Juist daarom is het voor ons
zo belangrijk dat wij dit persoonlijk maken, dat mensen met
een persoonlijk budget de beste weg naar een opleiding
kunnen vinden en niet moeten zoeken naar waar dat voorhanden is. Dat is nu wel het geval. Ik verzoek de minister
om dat heel nadrukkelijk mee te nemen in de brief en de
toezeggingen die hij gedaan heeft.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Wiersma

Minister Koolmees:
Heel kort twee punten. Ik denk dat wij ook kunnen leren van
sectoren waar het wel goed gaat: wat zijn de onderscheidende punten in de ene sector waarvan wij kunnen leren
voor andere sectoren?
Dan het tweede punt. In het regeerakkoord is opgenomen
dat wij een doorbraak willen naar een individuele leerrekening; dat is juist het punt dat de heer Wiersma maakt. Dat
is terecht. Daarom zal ik richting mijn begrotingsbehandeling schetsen hoe ik dat de komende tijd aan wil pakken,
maar dank voor deze aanmoediging.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Wiersma. De heer Van Weyenberg,
D66.
De heer Van Weyenberg (D66):
Mijn geduld is wel een beetje op als het om die scholingsfondsen gaat. In 2016 zei de Kamer voor de zoveelste keer
tegen het kabinet: ga nou in gesprek met sociale partners,
want maar in 13% van die scholingsfondsen mag je je
omscholen naar een andere sector. In het bankwezen is er
bijvoorbeeld weinig nieuw werk, maar daar mag je je met
dat geld niet omscholen naar een sector waar wel werk is.
Het zal je maar gebeuren. Zou de minister daarom in aanvulling op deze toezegging ook de oude motie uit 2016 nog
een keer willen uitvoeren? Wij willen dat hij in gesprek gaat
met de sociale partners om te zeggen dat het nu een keer
klaar is met die fondsen die je verbieden om je om te
scholen voor een baan in een andere sector. Ik zou graag
voor de begrotingsbehandeling horen wat het huidige
percentage scholingsfondsen is dat toestaat om je om te
scholen, zodat we dat weten.
Minister Koolmees:
Ik ken deze achtergrond van deze vraag van de heer Van
Weyenberg niet, maar ik voel wel zijn emotie en urgentie.
Daarmee ga ik aan de slag. Ik wil dit graag meenemen in
het gesprek met de sociale partners om dit in kaart te
brengen. Ik wil ook dit punt meenemen in de brief die ik
net aan de heer Wiersma heb toegezegd en die voor de
begrotingsbehandeling komt. Nogmaals, ik ken het verleden
hiervan niet, dus daar zal ik mij echt even in moeten verdiepen. Ik zal die motie eens opdiepen om te kijken wat daarmee is gebeurd sinds 2016.
De heer Özdil (GroenLinks):
De strekking van het Telegraaf-artikel was dat het eigenlijk
alleen de verantwoordelijkheid van werknemers zou zijn
om zich bewust te zijn van scholingsmogelijkheden. Maar
we weten dat mensen met een beroepsopleiding het minst
gebruik maken van die scholingsmogelijkheden, hetzij
omdat ze er geen toegang toe hebben, hetzij omdat ze
helemaal niet weten dat die mogelijkheden er zijn. Is de
minister het met mij eens dat we die verantwoordelijkheid
niet eenzijdig bij werknemers kunnen leggen? En, zo ja, is
hij dan bereid om in zijn overleggen ook proactief en
expliciet de verantwoordelijkheid van werkgevers te benadrukken?

28 november 2017
TK 27

27-4-2

Minister Koolmees:
Ja, daartoe ben ik bereid. Sterker nog, uit analyse blijkt ook
dat met name hoogopgeleiden vaker opleidingen volgen,
terwijl laagopgeleiden, ouderen, mensen met een afstand
tot de arbeidsmarkt of mensen die werkzaam zijn in het
mkb, dat gemiddeld juist minder doen. Daar is echt nog
een wereld te winnen. Daar zijn die O&O-fondsen voor
bedoeld. Gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt,
waarin er sprake is van krapte maar ook van grote veranderingen in de samenstelling, is het heel belangrijk dat we dit
punt onder de aandacht brengen van werkgevers.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
In De Telegraaf wordt terecht geschetst dat een aantal sectoren hard wordt getroffen door de digitalisering en robotisering, zoals de financiële sector. In andere sectoren komen
er juist banen bij. Ik kan me voorstellen dat juist de sectoren
die hard worden getroffen en waarin veel banen verdwijnen,
extra geld nodig hebben en dat er wellicht schuiven nodig
zijn tussen sectoren. Is de minister bereid om ook dit mee
te nemen in de verkenning met de sociale partners? Hoe
kunnen we met budgetten schuiven, zodat het geld echt op
de goede plek terechtkomt?
Minister Koolmees:
Ja, ik ben bereid om dat mee te nemen, maar ik wil van
tevoren wel een winstwaarschuwing geven. Deze fondsen
zijn vaak sectoraal opgebouwd. De financiële sector en de
techsector hebben bijvoorbeeld een apart fonds. Maar je
zou wel aan het volgende kunnen denken. In een sector
waar mensen naartoe gaan omdat er sprake is van krapte
zou zo'n fonds beschikbaar kunnen zijn voor mensen die
van buitenaf instromen, juist om de aansluiting bij de
arbeidsmarkt te vinden. Op die manier kun je het geld in
die sector beter benutten. Vanuit die hoek wil ik dit graag
meenemen in mijn gesprekken met de sociale partners.
Dank u wel, mevrouw de voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
dit mondelinge vragenuur. We zijn eerder klaar dan aanvankelijk de bedoeling was. Ik schors de vergadering tot 15.00
uur. Daarna gaan we stemmen.
De vergadering wordt van 14.41 uur tot 14.59 uur geschorst.
Voorzitter: Martin Bosma

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Wiersma

28 november 2017
TK 27

27-4-3