Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 497

Passend onderwijs

Nr. 416

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 20 september 2021
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over de brief van 28 juni 2021 over de
voorhang Besluit bekostiging WEC 20xx (Kamerstuk 31 497, nr. 412).
De vragen en opmerkingen zijn op 8 september 2021 aan de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media voorgelegd. Bij brief van
17 september 2021 zijn de vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Arends

kst-31497-416
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

1

Inhoud
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media

2
2
3
4
4

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
voorhang van het Besluit bekostiging WEC 20xx en hebben hierover nog
enkele vragen.
Verzuim
De voornoemde leden lezen dat leerlingen die meer dan de helft van het
aantal schooldagen ongeoorloofd verzuimen in de nieuwe systematiek
worden aangemerkt als meetellend voor de bekostiging. Terwijl in de
oude systematiek dit niet het geval was. Zij vragen op welke manier er
dan wordt voorkomen dat scholen aantallen leerlingen hebben die voor
meerdere jaren meetellen in de bekostiging, zonder dat deze leerlingen
daadwerkelijk aanwezig zijn op school. Over hoeveel leerlingen gaat het
hier naar schatting? Daarnaast vragen de leden of er door scholen wordt
bijgehouden hoe vaak ouders ervoor kiezen om met schoolgaande
kinderen buiten schoolvakanties met vakantie te gaan. Zo ja, hoe vaak
gebeurt dit en welke sancties liggen hierop? Welke wettelijke vrijheden
hebben scholen, die bijvoorbeeld niet deelnemen aan het Experiment
Ruimte in Onderwijstijd, als het gaat om het kiezen van schoolvakanties
en/of vrije dagen, zo vragen de leden.
Beschikkingsmomenten voor bekostiging
De leden lezen dat schoolbesturen vaak al in het voorjaar bezig zijn met de
begroting en het personeelsplan voor het daaropvolgende jaar. Daarom is
het wenselijk om sneller dan in het najaar inzicht te geven in het budget.
Scholen en besturen ontvangen dan ook een informatieproduct van DUO1
met daarin de bekostigingsinformatie. Op welke manier kunnen schoolbesturen hier rechten aan ontlenen? Ook vragen zij of het kan voorkomen
dat het informatieproduct van DUO andere bekostigingsinformatie geeft
dan de uiteindelijke begroting voor het daaropvolgende jaar. Zo ja, zorgt
dit er voor dat schoolbesturen uiteindelijk niet volledig gebruik gaan
maken van de bekostiging voor het daaropvolgende jaar en dat daarmee
onnodig extra reserves worden ingebouwd of dat steekhoudende plannen
uiteindelijk geen doorgang kunnen hebben vanwege onvoldoende
dekking en alle bijbehorende inefficiency van dien? Zo ja, hoe gaat de
Minister dit voorkomen? Zo nee, waarom niet, zo vragen de voornoemde
leden.

1

DUO: Dienst Uitvoering Onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

2

Basisbekostiging
De leden lezen dat de GGL2 niet meer wordt meegenomen in de bekostigingsformules. Zij vragen op welke manier er tegemoet wordt gekomen
aan scholen die momenteel een relatief ouder personeelsbestand hebben.
Extra bekostiging voor onderwijsachterstanden
De leden lezen dat (v)so3-scholen extra budget ontvangen voor onderwijsachterstanden. De bekostiging die scholen ontvangen is afhankelijk van
het aantal leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond.
Waarom wordt de bekostiging hierop gebaseerd? De voornoemde leden
vragen of het niet zo kan zijn dat ook leerlingen zonder een
niet-Nederlandse culturele achtergrond onderwijsachterstanden hebben.
Zo ja, waarom is het voor scholen dan niet mogelijk om voor die
leerlingen extra bekostiging te krijgen? Daarnaast vragen de leden
waarom er per definitie van uit wordt gegaan dat leerlingen met een
niet-Nederlandse culturele achtergrond een onderwijsachterstand hebben.
Klopt dat in alle gevallen? Zo nee, waarom ziet de Minister geen mogelijkheden om deze extra bekostiging beter in te kaderen? Daarnaast vragen
de leden waarom de Minister er niet voor kiest om ook extra bekostiging
te reserveren voor leerlingen die voorlopen en gebaat zijn bij meer
uitdaging in hun huidige leerniveau: bijvoorbeeld leerlingen die extra
lessen willen volgen voor bepaalde vakken. Waarom ligt alleen de focus
op leerlingen met achterstanden, zo vragen de leden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
voorhang inzake het Besluit bekostiging WEC 20xx». Zij hebben nog
enkele vragen en opmerkingen.
Hoofdlijnen
De leden van deze fractie lezen dat de systematiek zo wordt aangepast,
dat het overschrijden van het ondersteuningsbudget van het samenwerkingsverband consistent wordt gemaakt. Zo betalen scholen voortaan
alleen mee aan de overschrijding «als zij zelf met doorverwijzingen de
overschrijding konden beïnvloeden». Kan de Minister toelichten hoe dit
werkt in de praktijk? Deze leden vragen of dit niet ervoor zorgt dat scholen
meer leerlingen zullen doorverwijzen. Zo ja, welk effect heeft dit op
leerlingen? Zal dit zorgen voor meer thuiszitters? Zo nee, waarom niet, zo
vragen de voornoemde leden.
Extra bekostiging voor onderwijsachterstanden
De leden zijn positief en vinden het tegelijkertijd vanzelfsprekend dat ook
(v)so-scholen een budget ontvangen voor onderwijsachterstanden. Echter
zij hebben vraagtekens bij het feit dat deze bekostiging anders wordt
berekend dan bij het regulier onderwijs. Zo wordt bij het v(so) gekeken
naar het aantal leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond
(cumi), terwijl bij het regulier onderwijs wordt gekeken naar achterstandsscores. Waarom heeft de Minister hiervoor gekozen? Ook vragen zij of hij
het wenselijk vindt dat het v(so) anders wordt behandeld dan het regulier
onderwijs.

2
3

GGL: de Gewogen Gemiddelde Leeftijd.
(v)so: (voortgezet) speciaal onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

3

Groeibekostiging
De leden van de D66-fractie constateren dat samenwerkingsverbanden
voortaan in het ondersteuningsplan moeten opnemen hoe zij omgaan met
een gemiddelde instroom van nieuwe leerlingen met een toelaatbaarheidsverklaring na 1 februari. Welke problemen kan dit opleveren? Zij
vragen tot slot of dit tot gevolg kan hebben dat minder nieuwe leerlingen
kunnen instromen.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige bekostigingsbesluit. Zij constateren dat er vanuit het
onderwijsveld kritische reacties hebben geklonken over de gevolgen van
de overgang naar kalenderjaarbekostiging voor de vordering van
onderwijsinstellingen op het Ministerie van OCW4 en de schoonmaakkwaliteit binnen scholen. Wat kan de Minister melden over de manier waarop
men op de scholen voor speciaal en speciaal voortgezet onderwijs de
daling van het eigen vermogen van besturen aan het eind van boekjaar
2022 ervaart? Tevens vragen de voornoemde leden of de budgettair
neutrale invoering meteen ook uitsluit dat scholen voor speciaal en
speciaal voortgezet onderwijs problemen hiervan ondervinden. Kan de
Minister dit nader toelichten? Over de schoonmaakkwaliteit stelt de
Minister dat scholen al de mogelijkheid hebben om meer of minder van
haar beschikbare middelen in te zetten voor schoonmaak. Tot slot vragen
zij of de Minister kan toelichten in hoeverre de onderwijsinspectie en/of de
arbeidsinspectie tevens zicht houden op de schoonmaakkwaliteit en de
manier waarop een tekortschietende schoonmaakkwaliteit schadelijk
uitpakt voor het binnenklimaat in deze schoolgebouwen.
II Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media
De leden van de VVD-fractie en de D66-fractie hebben met interesse
kennisgenomen van de voorhang van het Besluit bekostiging WEC 20xx.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige bekostigingsbesluit. De leden van deze fracties
hebben nog enkele vragen en opmerkingen, waarop ik hierna zal ingaan.
Bij de beantwoording is de volgorde van de inbreng voor dit schriftelijk
overleg aangehouden.
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
Verzuim
De leden van de VVD-fractie lezen dat leerlingen die meer dan de helft van
het aantal schooldagen ongeoorloofd verzuimen in de nieuwe systematiek
worden aangemerkt als meetellend voor de bekostiging. Terwijl in de
oude systematiek dit niet het geval was. Zij vragen op welke manier er
dan wordt voorkomen dat scholen aantallen leerlingen hebben die voor
meerdere jaren meetellen in de bekostiging, zonder dat deze leerlingen
daadwerkelijk aanwezig zijn op school. Over hoeveel leerlingen gaat het
hier naar schatting? Daarnaast vragen de leden of er door scholen wordt
bijgehouden hoe vaak ouders ervoor kiezen om met schoolgaande
kinderen buiten schoolvakanties met vakantie te gaan. Zo ja, hoe vaak
gebeurt dit en welke sancties liggen hierop?

4

OCW: Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

4

De Wet vereenvoudiging bekostiging primair onderwijs en het onderhavige Besluit bekostiging WEC 20xx veranderen niets aan de wetgeving
met betrekking tot het verzuimbeleid, zoals opgenomen in (met name) de
Leerplichtwet 1969 en de Wet register onderwijsdeelnemers. Scholen
blijven verplicht om in hun leerlingenadministratie het verzuim van
leerlingen bij te houden en om deze verzuimgegevens door te geven aan
het register onderwijsdeelnemers.5Ongeoorloofd verzuim van leerlingen
heeft straks alleen geen effect meer op de hoogte van de bekostiging die
scholen ontvangen. Onder de huidige wet worden leerlingen die tussen
de start van het schooljaar en de (huidige) teldatum 1 oktober meer dan
de helft van de onderwijstijd hebben verzuimd, niet meegeteld voor de
bekostiging. Met de verschuiving van de teldatum naar 1 februari is de
bepaling over het niet voor bekostiging meetellen van leerlingen die
tussen de start van het schooljaar en de teldatum meer dan de helft van
de onderwijstijd hebben verzuimd niet meer opportuun. Door de langere
periode doet zich dit immers (vrijwel) niet voor. Daarnaast is de oorspronkelijke reden van deze bepaling niet meer relevant (deze lag in het feit dat
kinderen van gastarbeiders gedurende de zomervakantie naar het land
van herkomst gingen en na de zomervakantie niet meer terugkwamen).
Verder leveren scholen ook inspanningen om leerlingen die veel
verzuimen weer naar school te laten gaan en maken zij daarbij ook kosten.
In reactie op de vraag hoeveel leerlingen ongeoorloofd langdurig
verzuimen, kan ik het volgende melden. Op 1 oktober 2020 waren er 41
leerlingen in het basisonderwijs, 31 leerlingen in het speciaal onderwijs en
192 leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs die vanwege ongeoorloofd verzuim niet meetelden voor de bekostiging.
Er zijn geen aantallen bekend van kinderen waarvan de ouders ervoor
kiezen om buiten de schoolvakanties op vakantie te gaan.
Welke wettelijke vrijheden hebben scholen, die bijvoorbeeld niet
deelnemen aan het Experiment Ruimte in Onderwijstijd, als het gaat om
het kiezen van schoolvakanties en/of vrije dagen, zo vragen de leden.
Op grond van artikel 26, tweede en derde lid, van de Wet op de expertisecentra zijn alleen de data van de kerstvakantie, meivakantie en zomervakantie landelijk voorgeschreven.6 Verder zijn scholen vrij om zelf te
beslissen over vrije dagen en schoolvakanties, mits wordt voldaan aan de
bepalingen met betrekking tot onderwijstijd. Voor het voortgezet speciaal
onderwijs geldt dat in elk schooljaar op ten minste 189 dagen onderwijs
moet worden verzorgd (artikel 26, derde lid, WEC, in samenhang met
artikel 6g1, eerste lid, WVO). Schoolvakanties en andere dagen waarop
geen onderwijs wordt verzorgd, moeten worden vastgelegd in de
schoolgids (artikel 22, eerste lid, onderdeel c, onder 2°, WEC).
Beschikkingsmomenten voor bekostiging
De leden lezen dat schoolbesturen vaak al in het voorjaar bezig zijn met de
begroting en het personeelsplan voor het daaropvolgende jaar. Daarom is
het wenselijk om sneller dan in het najaar inzicht te geven in het budget.
Scholen en besturen ontvangen dan ook een informatieproduct van DUO
met daarin de bekostigingsinformatie. Op welke manier kunnen schoolbesturen hier rechten aan ontlenen? Ook vragen zij of het kan voorkomen
dat het informatieproduct van DUO andere bekostigingsinformatie geeft
dan de uiteindelijke begroting voor het daaropvolgende jaar. Zo ja, zorgt
dit er voor dat schoolbesturen uiteindelijk niet volledig gebruik gaan
5
6

Artikel 21 van het Besluit register onderwijsdeelnemers.
De landelijk vastgestelde vakanties voor de regio’s noord, midden en zuid zijn vastgesteld in de
Regeling vaststelling schoolvakanties 2019–2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

5

maken van de bekostiging voor het daaropvolgende jaar en dat daarmee
onnodig extra reserves worden ingebouwd of dat steekhoudende plannen
uiteindelijk geen doorgang kunnen hebben vanwege onvoldoende
dekking en alle bijbehorende inefficiency van dien? Zo ja, hoe gaat de
Minister dit voorkomen? Zo nee, waarom niet, zo vragen de voornoemde
leden.
Het informatieproduct is een dienst aan de scholen, zodat zij al vroegtijdig
een indicatie hebben van de bekostiging die zij kunnen verwachten in het
komende schooljaar. Deze indicatie is gebaseerd op de leerlingaantallen
die dan al bekend zijn. Op basis hiervan kan een goede inschatting
worden gemaakt. Maar, aangezien de prijzen op dit moment nog niet vast
staan, kan nog geen beschikking worden gestuurd op dat moment. Aan
het informatieproduct kunnen schoolbesturen dan ook geen rechten
ontlenen.
Dit zorgt er niet voor dat schoolbesturen meer reserves gaan opbouwen
omdat de bekostiging onzeker is, of dat besturen niet op een efficiënte
manier kunnen plannen, integendeel. Met de vereenvoudiging bekostiging krijgen scholen juist meer dan nu het geval is, inzicht in de te
verwachten bekostiging en kunnen zij hierop beter begroten. Door het
verkleinen van het aantal parameters waarop de bekostiging gebaseerd is
wordt de onzekerheid over de bekostiging ook kleiner. Het tijdspad voor
het informatieproduct en de beschikkingen is eerder afgestemd met de
PO-Raad en een aantal besturen.
Basisbekostiging
De leden lezen dat de GGL niet meer wordt meegenomen in de bekostigingsformules. Zij vragen op welke manier er tegemoet wordt gekomen
aan scholen die momenteel een relatief ouder personeelsbestand hebben.
Het afschaffen van de bekostigingsindicator GGL (gewogen gemiddelde
leeftijd van leraren) kan voor scholen met een relatief ouder personeelsbestand leiden tot een negatief herverdeeleffect. De herverdeeleffecten
zullen voor 82% van de besturen niet meer dan 3% zijn, zoals eerder met u
gedeeld in de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel.7
Om de herverdeeleffecten die ontstaan door de vereenvoudiging op te
vangen wordt voor de eerste drie kalenderjaren na invoering van de
vereenvoudiging van de bekostiging (de jaren 2023 t/m 2025) een
overgangsregeling ingesteld. Hiermee wordt de vereenvoudigde
systematiek stapsgewijs ingevoerd. In 2023 wordt voor 25% op basis van
de vereenvoudigde systematiek en 75% op basis van de oude systematiek
bekostigd, in 2024 is dit respectievelijk 50% en 50% en in 2025 respectievelijk 75% en 25%.
Daarnaast worden gedurende de drie overgangsjaren de herverdeeleffecten gemaximeerd tot respectievelijk 1, 2 en 3%. Dit geeft schoolbesturen de kans om het financiële beleid geleidelijk aan te passen aan de
nieuwe situatie.
Vanaf 2026, drie jaar na de invoering van de vereenvoudigde bekostiging,
wordt de bekostiging geheel volgens de nieuwe bekostigingssystematiek
berekend en uitgekeerd. Mogelijk is er een klein aantal besturen die er dan
in één jaar fors op achteruit gaan. Deze besturen hebben zich al
gedurende de overgangsregeling op deze achteruitgang kunnen voorbereiden. In een dergelijk geval bestaat de mogelijkheid voor een bestuur

7

Kamerstuk 35 605, nr. 3, p. 25.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

6

om in 2026 aanvullende bekostiging aan te vragen. Daarbij zijn twee
voorwaarden van toepassing:
– het negatieve herverdeeleffect moet groter zijn dan -3%;
– het bestuur moet aantonen waarom er financiële problemen zijn en
waarom deze het gevolg zijn van de nieuwe bekostigingssystematiek.
Extra bekostiging voor onderwijsachterstanden
De leden van de VVD-fractie lezen dat (v)so-scholen extra budget
ontvangen voor onderwijsachterstanden. Waarom wordt de bekostiging
die scholen ontvangen gebaseerd op het aantal leerlingen met een
niet-Nederlandse culturele achtergrond, vragen deze leden. Kan het niet
zo zijn dat ook leerlingen zonder een niet-Nederlandse culturele achtergrond onderwijsachterstanden hebben? Zo ja, waarom is het voor scholen
dan niet mogelijk om voor die leerlingen extra bekostiging te krijgen?
Daarnaast vragen de leden waarom er per definitie van uit wordt gegaan
dat leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond een
onderwijsachterstand hebben. Klopt dat in alle gevallen? Zo nee, waarom
ziet de Minister geen mogelijkheden om deze extra bekostiging beter in te
kaderen?
De leden van de D66-fractie stellen vraagtekens bij het feit dat de
bekostiging voor onderwijsachterstanden voor (v)so -scholen anders
wordt berekend dan bij het regulier onderwijs. Zo wordt bij het v(so)
gekeken naar het aantal leerlingen met een niet-Nederlandse culturele
achtergrond (cumi), terwijl bij het regulier onderwijs wordt gekeken naar
achterstandsscores. Waarom heeft de Minister hiervoor gekozen? Ook
vragen zij of hij het wenselijk vindt dat het v(so) anders wordt behandeld
dan het regulier onderwijs.
De onderwijsachterstandsbekostiging is bedoeld om onderwijsachterstanden te voorkomen of bestrijden. Het is niet mogelijk om bekostiging
te baseren op daadwerkelijke achterstanden van leerlingen, omdat hier
niet voldoende betrouwbare gegevens over beschikbaar zijn. Daarom
wordt gebruik gemaakt van een zo betrouwbaar mogelijke inschatting. Het
omgevingskenmerk herkomst van ouders, wat gebruikt wordt bij de
cumi-regeling, is één van de kenmerken die het risico op onderwijsachterstanden zo betrouwbaar mogelijk voorspelt.
Omdat er met de cumi-regeling een inschatting wordt gemaakt van de
onderwijsachterstanden op een school kan het voorkomen dat er
bekostiging wordt ontvangen voor leerlingen zonder daadwerkelijk
onderwijsachterstanden en ook andersom. Een cumi-indicatie betekent
dus niet dat ervan uit wordt gegaan dat leerlingen met een
niet-Nederlandse achtergrond altijd een onderwijsachterstand hebben en
leerlingen met een Nederlandse achtergrond nooit. Wel blijkt uit
onderzoek dat een cumi-indicatie samenhangt met schoolprestaties.8
In reactie op de vraag waarom de bekostiging voor onderwijsachterstanden voor (v)so -scholen anders wordt berekend dan bij het regulier
onderwijs wil ik het volgende vermelden. Het is niet wenselijk dat het
speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs anders
behandeld wordt dan het regulier basisonderwijs. Voor alle sectoren
wordt de beste methode gebruikt die er nu voor handen is.
Er is onderzocht of de CBS-indicator, die gebruikt wordt in het basisonderwijs om het risico op onderwijsachterstanden uit te drukken, ook
gebruikt kan worden voor het speciaal basisonderwijs en (voortgezet)
8

Regeling «culturele minderheden»: verkenning van de alternatieven (CBS, 2018); bijlage bij
Kamerstukken 31 497, 31 293 en 31 289, nr. 258.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

7

speciaal basisonderwijs. Op basis van de huidige gegevens is dit niet
mogelijk, omdat er geen goede schoolresultaten/testen zijn waartegen de
scores kunnen worden afgezet.9 Daarmee is de cumi-regeling op dit
moment de beste methode die er voor handen is om het risico op
onderwijsachterstanden te identificeren binnen het speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. Wel zie ik nu voldoende
aanleiding om na te denken over alternatieven voor de cumi-regeling om
de onderwijsachterstandsbekostiging op te baseren.
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie waarom de Minister er niet
voor kiest om ook extra bekostiging te reserveren voor leerlingen die
voorlopen en gebaat zijn bij meer uitdaging in hun huidige leerniveau:
bijvoorbeeld leerlingen die extra lessen willen volgen voor bepaalde
vakken. Waarom ligt alleen de focus op leerlingen met achterstanden, zo
vragen de leden.
Het staat een bestuur vrij om er voor te kiezen om de bekostiging in te
zetten om extra uitdaging aan te bieden aan leerlingen. Dit is op dit
moment (voor de inwerkingtreding van deze wet) geen bekostigingsonderwerp. Het doel van de vereenvoudiging bekostiging is niet om de
bekostigingsonderwerpen te herzien, maar om de berekening ervan
inzichtelijker te maken voor schoolbesturen. Daarom bestaat er ook na de
vereenvoudiging bekostiging geen bekostigingsonderwerp om leerlingen
meer uitdaging te bieden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
Hoofdlijnen
De leden van de D66-fractie lezen dat de systematiek zo wordt aangepast,
dat het overschrijden van het ondersteuningsbudget van het samenwerkingsverband consistent wordt gemaakt. Zo betalen scholen voortaan
alleen mee aan de overschrijding «als zij zelf met doorverwijzingen de
overschrijding konden beïnvloeden». Kan de Minister toelichten hoe dit
werkt in de praktijk? Deze leden vragen of dit niet ervoor zorgt dat scholen
meer leerlingen zullen doorverwijzen. Zo ja, welk effect heeft dit op
leerlingen? Zal dit zorgen voor meer thuiszitters? Zo nee, waarom niet, zo
vragen de voornoemde leden.
Passend onderwijs kent een budgetteringssystematiek. Indien een
samenwerkingsverband meer leerlingen heeft doorverwezen dan
waarvoor het budget ontvangt, dan wordt het tekort betaald door de
schoolbesturen die onder dat samenwerkingsverband vallen. In de praktijk
gebeurt dit slechts bij enkele samenwerkingsverbanden, en slechts voor
een beperkt budget.
In de huidige wet (vóór de vereenvoudiging van de bekostiging) is
opgenomen dat in geval van een overschrijding van de middelen voor de
lichte ondersteuning po alleen de reguliere basisscholen hieraan
meebetalen. In geval van een overschrijding van de middelen voor de
lichte ondersteuning vo en de zware ondersteuning po en vo wordt ook de
bekostiging van sbo-, pro- en (v)so-scholen door DUO gekort. Elke school
draagt hieraan bij naar rato van het aantal leerlingen. Schematisch ziet dat
er voor de huidige situatie als volgt uit:

9

Regeling «culturele minderheden»: verkenning van de alternatieven (CBS, 2018); bijlage bij
Kamerstukken 31 497, 31 293 en 31 289, nr. 258.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

8

Wie betaalt mee bij een overschrijding?

Lichte ondersteuning PO
Lichte ondersteuning VO
Zware ondersteuning PO
Zware ondersteuning VO

Regulier po
of vo

Sbao of
pro

so of vso

x
x
x
x

x
x
x

x
x
x

In de nieuwe situatie (na de vereenvoudiging van de bekostiging) ziet dit
er als volgt uit:
Wie betaalt mee bij een overschrijding?

Lichte ondersteuning PO
Lichte ondersteuning VO
Zware ondersteuning PO
Zware ondersteuning VO

Regulier po
of vo

Sbao of
pro

x
x
x
x

x
x

so of vso

De consistentie die wordt aangebracht, bestaat eruit dat alleen scholen bij
overschrijdingen van de ondersteuningsbekostiging meebetalen, als zij
ook leerlingen kunnen doorverwijzen naar de scholen voor leerlingen met
een lichte ondersteuningsbehoefte (sbo en pro in het vo) of zware
ondersteuningsbehoefte (so en vso). Een ongewenst effect op het aantal
doorverwijzingen wordt niet voorzien. Er bestaat in de nieuwe systematiek
geen financiële prikkel om leerlingen door te verwijzen. Bij een doorverwijzing moet het samenwerkingsverband ook bekijken of een leerling
inderdaad toelaatbaar is tot het sbo of (v)so.
Groeibekostiging
De leden van de D66-fractie constateren dat samenwerkingsverbanden
voortaan in het ondersteuningsplan moeten opnemen hoe zij omgaan met
een gemiddelde instroom van nieuwe leerlingen met een toelaatbaarheidsverklaring na 1 februari. Welke problemen kan dit opleveren? Zij
vragen tot slot of dit tot gevolg kan hebben dat minder nieuwe leerlingen
kunnen instromen.
In de huidige systematiek (voor de vereenvoudiging bekostiging) wordt de
groei tussen 1 oktober (de huidige teldatum) en 1 februari daaropvolgend
bij sbo- en (v)so-scholen bekostigd door de samenwerkingsverbanden.
Doordat de teldatum in de nieuwe systematiek verschuift naar 1 februari,
wordt de groei gedurende het schooljaar voor een groot deel al meegenomen in de reguliere bekostiging. Dit geeft dus een beter beeld van het
leerlingenaantal gedurende het jaar.
Deze groeiregeling is bedoeld om een mogelijk risico op een eventueel
gedragseffect te verminderen, namelijk dat scholen wachten tot na
1 februari met het doorverwijzen van leerlingen naar het (v)so. Overigens
wordt de groeiregeling expliciet betrokken in de evaluatie die vijf jaar na
inwerkingtreding van de wet zal plaatsvinden.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de Minister kan melden over de
manier waarop men op de scholen voor speciaal en speciaal voortgezet
onderwijs de daling van het eigen vermogen van besturen aan het eind
van boekjaar 2022 ervaart? Sluit de budgettair neutrale invoering meteen
ook uit dat scholen voor speciaal en speciaal voortgezet onderwijs
problemen hiervan ondervinden. Zij vragen of de Minister dit nader kan
toelichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

9

Vooraf is het goed om aan te geven dat het vervallen van de vordering
een technische, boekhoudkundige exercitie is, aangezien de totale
bekostiging die alle scholen krijgen, gelijk blijft. Daarnaast is in het kader
van de wet het vervallen van de vordering ook breed toegelicht in de nota
naar aanleiding van het verslag (Kamerstuk 35 605, nr. 3) en met uw
Kamer besproken in het op 18 januari 2021 gehouden wetgevingsoverleg.10
Vanuit het veld wordt wisselend gereageerd op het vervallen van de
vordering op OCW en de daarmee gepaard gaande mogelijke daling van
het eigen vermogen in boekjaar 2022. Sommige scholen zien, los van
andere ontwikkelingen in de sector, hierdoor hun eigen vermogen dalen.
Dit zal van invloed zijn op kengetallen (met bijbehorende signaleringswaarden) die in het onderwijs worden gebruikt bij de beoordeling van de
financiële positie van schoolbesturen. In enkele gevallen dalen bepaalde
kengetallen, zoals de solvabiliteit, onder de signaleringswaarde voor
continuïteit van de Inspectie van het Onderwijs. Aangezien het hier gaat
om een technische, boekhoudkundige exercitie heb ik de inspectie
gevraagd om in dergelijke gevallen coulant om te gaan. De inspectie heeft
aangegeven dat besturen niet in het continuïteitstoezicht zullen worden
betrokken indien in het jaarverslag 2022 een of meerdere kengetallen
slechts als gevolg van het vervallen van de «vordering OCW» onder de
signaleringswaarde liggen. Scholen zullen ook geen problemen ondervinden. Hierover wordt duidelijke communicatie aan scholen verzorgd, in
afstemming met de PO-raad.
Vanuit andere partijen wordt juist aangegeven dat het vervallen van de
vordering een beter beeld geeft van de werkelijke reservepositie van
scholen en bijdraagt aan een betere discussie over de hoogte van de
reserves binnen het speciaal onderwijs.
Tot slot vragen deze leden of de Minister kan toelichten in hoeverre de
onderwijsinspectie en/of de arbeidsinspectie zicht houden op de schoonmaakkwaliteit en de manier waarop een tekortschietende schoonmaakkwaliteit schadelijk uitpakt voor het binnenklimaat in schoolgebouwen.
Werkgevers, in dit geval de scholen en schoolbesturen in het primair
onderwijs, zijn verantwoordelijk voor een gezonde en veilige werkomstandigheden. De Inspectie SZW (voorheen arbeidsinspectie genoemd) houdt
toezicht op de arbeidsomstandigheden en doet dat risicogericht en
programmatisch. Indien werkgevers niet de nodige voorzorgsmaatregelen
hebben genomen om gezond en veilig te kunnen werken, kan een
medewerker, personeelsvertegenwoordiging, ondernemingsraad of
vakbond een melding doen bij de Inspectie SZW. Deze zal de melding dan
zorgvuldig onderzoeken.
De Onderwijsinspectie houdt voor zover het onderwijshuisvesting betreft
alleen toezicht op de financiën.

10

Verslag van een wetgevingsoverleg; Kamerstuk 35 605, nr. 12, p. 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 416

10