Maatwerk in de regio
Inkoopkader langdurige zorg 2021-2023
Inkoopjaar 2021

Zorgverzekeraars Nederland
29 mei 2020

INHOUDSOPGAVE
0 Inleiding …………………………………………………………………………………………………………………………….4
1

Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de langdurige zorg? ………………………………………………..5
1.1

Landelijke ontwikkelingen en beleid langdurige zorg ....................................................................... 5

1.2

Ontwikkelingen en beleid in de verpleeghuiszorg ............................................................................ 8

1.3

Ontwikkelingen en beleid in de Gehandicaptenzorg ...................................................................... 10

1.4

Ontwikkelingen en beleid in de GGZ .............................................................................................. 12

2

Hoe maken we afspraken met zorgaanbieders? ………..……………………………………………………………14
2.1

Wat zijn de uitgangspunten van de inkoopsystematiek voor 2021-2023? ....................................... 14

2.2

Hoe ziet de inkoopsystematiek voor 2021-2023 eruit? ................................................................... 16

2.3

Hoe ziet het overgangsjaar 2021 eruit? .......................................................................................... 18

2.4

Wat verstaan we onder het kernelement passende zorg? .............................................................. 18

2.5

Wat verstaan we onder het kernelement innovatie? ...................................................................... 19

2.6

Wat verstaan we onder het kernelement bedrijfsvoering? ............................................................. 19

2.7

Wat verstaan we onder het kernelement duurzaamheid? .............................................................. 20

2.8

Welke prestaties spreken we af met zorgaanbieders? .................................................................... 20

3

4

Hoe ziet het inkoopproces eruit?.......................................................................................................22
3.1

Welk zorgkantoor contracteert welke zorg? .................................................................................. 22

3.2

Hoe komen we tot afspraken over het volume? ............................................................................. 23

3.3

Wanneer bent u een bestaande of een nieuwe zorgaanbieders in de Wlz? ..................................... 23

3.4

Welke overeenkomsten sluiten wij met zorgaanbieders? ............................................................... 23

3.5

Wat moet u doen voor een Wlz-overeenkomst?............................................................................. 24

3.6

Hoe beoordelen wij uw inschrijving? .............................................................................................. 25

3.7

Welk tijdpad geldt voor het inkoopproces 2021? ............................................................................ 28

3.8

Welke juridische kaders gelden voor het inkoopproces en de monitoring? ..................................... 29

3.9

Welke documentatie is nodig bij de inschrijving? ........................................................................... 30

3.10

Wat vragen wij van nieuwe zorgaanbieders? .................................................................................. 34

Extra middelen voor Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg …………………..………………………………………36
4.1

Welke extra middelen zijn er voor de verpleeghuiszorg? ................................................................ 36

4.2

Hoe zit het met het kwaliteitsbudget verpleeghuiszorg? ................................................................ 37

4.3

Hoe zit het met het ontwikkelbudget vanuit de transitiemiddelen? ............................................... 45

5

Wat verwachten zorgkantoren bij specifieke vormen van zorg in de Wlz? …………..………………………47

2

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

5.1

Inleiding …………………………………………………………………………………………………………………..47

5.2

Specialistische zorg ....................................................................................................................... 47

5.3

Toeslag (non) invasieve beademing ............................................................................................... 48

5.4

Toeslag observatie......................................................................................................................... 48

5.5

Toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg ......................................................................................... 49

5.6

Zorg aan zintuiglijk beperkten ....................................................................................................... 49

5.7

Overige (specialistische) ZZP’s ...................................................................................................... 50

5.8

Zorg voor mensen met indicatie SGLVG en LVG 1 – 5 .....................................................................51

5.9

Inkoopvoorwaarden LVG zorg ....................................................................................................... 52

5.10

Wlz-behandeling ........................................................................................................................... 54

5.11

GGZ-behandeling .......................................................................................................................... 56

5.12

Inzet Specialist Ouderengeneeskunde in de thuissituatie (V&V) .................................................... 56

5.13

Zorg en onderwijs ...........................................................................................................................57

5.14

Mondzorg ………………………………………………………………………………………………………………..59

5.15

Palliatief terminale zorg ................................................................................................................. 61

5.16

Hulpmiddelen en roerende voorzieningen ..................................................................................... 62

5.17

Opbaren overledenen in zorginstelling .......................................................................................... 63

6

Bijlagen bij dit inkoopkader ……………..…………………………………………………………………………………64

3

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

0 INLEIDING
Het huidige meerjarige inkoopkader loopt af per 2021, voor u ligt het nieuwe inkoopkader van Wlz-zorg
voor de jaren 2021-2023. De langdurige zorg is een sector om trots op te zijn. De afgelopen jaren is er veel
gebeurd in de langdurige zorg. Maatschappelijke ontwikkelingen als vergrijzing, krapte op de
arbeidsmarkt en groeiende wachtlijsten stellen ons snel voor nieuwe uitdagingen. Met dit inkoopkader
verwachten de zorgkantoren bij te dragen aan de gezamenlijke opgave de langdurige zorg toegankelijk te
houden en passende zorg voor de klant te blijven organiseren. Met dit nieuwe inkoopkader pakken we
samen met u de handschoen op om de (regionale) uitdagingen waar we voor staan, aan te gaan.
Overgangsjaar 2021 in het inkoopkader 2021-2023
Het coronavirus legt momenteel een enorme druk op onze gezondheidszorg en in het bijzonder op de zorg
voor kwetsbare klanten. Wij vinden het belangrijk dat u zich in deze bijzondere omstandigheden maximaal
kunt richten op het leveren van zorg. Een meerjarig inkoopkader biedt duidelijkheid en continuïteit voor
meerdere jaren. Wij achten het in verband met corona echter niet reëel om het nieuwe inkoopkader
volledig in te voeren per 2021, dit zou aandacht en tijd vragen voor het maken van maatwerkafspraken in
een periode waar die ruimte er slechts beperkt is. Daarom maken we van 2021 een overgangsjaar. Dit
betekent dat het inkoopkader voor het deel van de inkoopsystematiek is teruggebracht naar slechts de
kern van de tariefsystematiek. Zo houden we rekening met de moeilijke omstandigheden waar veel
zorgaanbieders in 2020 verkeren. In hoofdstuk 2 leest u meer hierover. Het komende jaar nemen wij de tijd
voor verdere invulling van het inkoopkader richting 2022 en 2023. We nodigen zorgaanbieders,
cliëntenvertegenwoordigers en brancheorganisaties uit om hierover in gesprek te gaan.
Voor wie is dit inkoopkader Wlz bedoeld?
Dit kader heeft als doel om u als zorgaanbieders binnen de Wlz duidelijkheid te geven over hoe u in
aanmerking komt voor een overeenkomst voor het leveren van Wlz-zorg in 2021 (- 2023). Het kader heeft
betrekking op zorg aan klanten uit de sectoren Verpleging en Verzorging, Gehandicaptenzorg en
Geestelijke gezondheidszorg. Vanaf 1 januari 2021 is de Wlz opengesteld voor mensen met een psychische
stoornis, als deze voldoen aan de zorginhoudelijke Wlz-criteria. De zorg voor deze mensen wordt tot 2021
veelal geleverd door zorgaanbieders die via de Wmo en soms via de Zvw gecontracteerd zijn.
Het kader is door de zorgkantoren gezamenlijk opgesteld en is in heel Nederland van toepassing voor de
zorginkoop bij zorgaanbieders voor de Wet langdurige zorg (Wlz), behalve waar expliciet een uitzondering
is gemaakt.
Leeswijzer
Met dit document kunt u zich voorbereiden op de zorginkoop voor de Wlz. De stappen zijn de volgende:
−
−
−
−
−
−

4

Wat zien we als belangrijke ontwikkelingen in de langdurige zorg?
Op welke uitgangspunten en inkoopsystematiek is het nieuwe kader gebaseerd? En waarin verschilt
2021 van de overige jaren? Hoe ziet die knip eruit?
Hoe maken we (meerjarige) afspraken met zorgaanbieders en welke procedures zijn van toepassing
voor het verkrijgen van een overeenkomst?
Wat is het beleid rondom het kwaliteits- en ontwikkelbudget voor de verpleeghuiszorg?
Wat verwachten zorgkantoren bij specifieke vormen van Wlz-zorg?
Wat zijn de bijlagen behorend bij dit inkoopkader?

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

1 WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE ONTWIKKELINGEN IN DE
LANGDURIGE ZORG?
1.1 LANDELIJKE ONTWIKKELINGEN EN BELEID LANGDURIGE ZORG
Een sector om trots op te zijn!
Veel gaat goed in de langdurige zorg. We werken samen aan passende zorg voor alle doelgroepen binnen
de Wlz. Steeds meer klanten in de Gehandicaptenzorg vinden een passende plek. Het programma
Volwaardig Leven wordt uitgerold. Ook zien we vele positieve ontwikkelingen in de ouderenzorg. De
kwaliteit van de intramurale ouderenzorg stijgt door de inzet van de kwaliteitsmiddelen en er is steeds
meer aanbod voor de thuiswonende ouderen met een Wlz-indicatie.
De uitdagingen in de komende jaren zijn groot en het coronavirus heeft grote impact op de sector.
Hieronder leest u de belangrijkste ontwikkelingen vanuit de zorgkantoren.
Tijdig bieden van passende zorg
Een grote uitdaging voor de komende jaren is het tijdig bieden van passende zorg. Hiermee bedoelen we
het creëren van een passend aanbod bij de vraag van de klant. Dit is in hoge mate afhankelijk van de
beschikbaarheid van arbeidskrachten en woonruimte.
Ouder wordende Wlz-klant
Nederland kampt de komende jaren met een sterke vergrijzing. In 2030 wonen er in Nederland ruim 2
miljoen ouderen van 75 jaar of ouder. Door de vergrijzing neemt ook de kans op multimorbiditeit toe.
Tevens daalt het aantal werkenden ten opzichte van het aantal ouderen en neemt de beschikbaarheid van
mantelzorgers in de komende jaren af. Ook mensen met een verstandelijk beperking worden ouder. Dit
brengt uitdagingen met zich mee en vraagt om innovatieve oplossingen om ook in de toekomst de
toegankelijkheid en kwaliteit voor alle klanten te borgen. Dit vraagt om creatieve oplossingen,
bijvoorbeeld om klanten langer thuis te kunnen laten wonen. Hiervoor is samenwerking tussen alle
betrokken partijen nodig.
De complexiteit van klanten binnen de Wlz neemt toe
Er is binnen de Wlz steeds meer diversiteit in achtergronden en complexiteit van problematiek. Ook door
toename van extramurale zorg veranderen de vraagstukken rond klanten in de Wlz. Dit vraagt om
zorgorganisaties die maatwerk bieden en flexibel zijn, deskundig personeel inzetten en samenwerken met
andere zorgorganisaties. Voor sommige klanten met een hoog-complexe zorgvraag is het lastig om
binnen een acceptabele wachttijd een passende verblijfsplek te vinden. Deze mensen en hun netwerk
zoeken, net als andere klanten, een plek waar zij zich thuis voelen en waar zij de kwalitatief goede zorg
krijgen die zij zo nodig hebben. We blijven voortdurend in dialoog met zorgaanbieders en
klantorganisaties over de beste antwoorden voor klanten met een hoog-complexe zorgvraag.
Krapte in het financiële kader
De kosten voor de langdurige zorg in Nederland stijgen. Het is onze gezamenlijke maatschappelijke
opdracht om ervoor te zorgen dat we deze middelen zo goed mogelijk inzetten. Zodat we zoveel mogelijk
Wlz-klanten passende zorg en ondersteuning kunnen bieden met dit budget.

5

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Arbeidsmarkt
Zorgkantoren vinden het in tijden van arbeidskrapte belangrijk dat mensen kunnen blijven rekenen op goede
zorg. Dit kan alleen als we de zorg op een andere manier gaan organiseren zodat de beschikbare
zorgprofessionals optimaal ingezet worden. Het bieden van passende zorg en ondersteuning aan klanten
vraagt vooral om voldoende deskundig en gemotiveerd personeel. Goed werkgeverschap en het aantrekken
en behouden van goed personeel voor de langdurige zorg blijft een aandachtspunt. Zorgaanbieders moeten
hun waardevolle zorgmedewerkers zo slim mogelijk laten werken met behulp van technische en sociale
innovaties. Arbeidsbesparende innovaties in de zorg maken onderdeel uit van de oplossingen om deze krapte
het hoofd te bieden. Een versnelling van de noodzakelijke vernieuwing vraagt om leiderschap met lef en goed
werkgeverschap van zorgaanbieders.
Toekomstige inrichting van zorg
Gezien de bovengenoemde uitdagingen binnen de Wlz, denkt het ministerie van VWS na over de
toekomstige inrichting van de zorg. De contourennota die voor deze zomer gepland staat is het resultaat
van een brede verkenning naar deze toekomst, hierbij zal ook het advies van de Commissie Toekomst zorg
thuiswonende ouderen betrokken worden. Het huidige inkoopkader loopt door tot in een periode met een
nieuw kabinet, het valt niet uit te sluiten dat dit gepaard gaat met (politieke) keuzes die het inkoopkader
2021-2023 raken.
Beschikbaarheid van de medische functie voor Wlz-klant
De zorgkantoren vinden het belangrijk dat iedere Wlz-klant tijdig deskundige en integrale behandeling
ontvangt, ongeacht uit welke wet deze zorg betaald wordt. We zien in de afgelopen jaren dat de
toegankelijkheid en organiseerbaarheid van de medische generalistische zorg in sommige regio’s onder
druk staat. Wij willen zorgaanbieders stimuleren om bij te dragen aan de beschikbaarheid en optimale
inzetbaarheid van de medisch generalistische zorg in de regio. Zie paragraaf 5.10 voor de aandachtpunten
hierbij.
VWS heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) gevraagd onderzoek te doen naar de toegankelijkheid,
beschikbaarheid en organiseerbaarheid van de medisch generalistische zorg voor klanten met een Wlzindicatie. Zorgkantoren volgen deze ontwikkelingen en nemen de uitkomsten mee in toekomstige
beleidsontwikkelingen.
Goede samenwerking tussen de verschillende domeinen
Goede samenwerking tussen de verschillende domeinen is essentieel om passende zorg en continuïteit
van zorg te bieden. Klanten die een Wlz-indicatie ontvangen, zijn veelal bekend bij zorgaanbieders in het
kader van de Zvw die wijkverpleging en/of eerstelijnsverblijf bieden en/of bij gemeenten in het kader van
de Wmo. Zorgkantoren werken dan ook nauw samen met zowel de zorgverzekeraars als gemeenten om
de overgang voor klanten en de zorg en ondersteuning goed af te stemmen, meer klanten die een Wlzindicatie ontvangen, zijn veelal bekend bij zorgaanbieders in het kader van de Zvw die wijkverpleging en/of
eerstelijnsverblijf bieden en/of bij gemeenten in het kader van de Wmo.1 Wij vragen ook van
zorgaanbieders over de domeinen heen samen te werken. We zien ook dat hier nog verbetering mogelijk
is.

1 Meer hierover leest u via www.regionalesamenwerkingzorg.nl.

6

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Meerzorg
Zorgkantoren zien het laatste jaar een grote toename van het aantal Meerzorg-aanvragen. Een eerste
analyse van de declaraties bij zorgkantoren laat een stijging van tenminste 30% zien. Waar de regeling
Meerzorg bedoeld is voor een kleine groep klanten met hoog-complexe zorgvragen, vindt er een
verschuiving plaats naar een veel grotere groep. We merken dat zorgaanbieders hogere bedragen
aanvragen voor de zorg van individuele klanten en dat afbouw minder aan de orde is. Daarnaast wordt
groeps-Meerzorg momenteel op grote schaal aangevraagd. Er is ook een mogelijkheid om preventieve
Meerzorg in te zetten. Dit gaat om een snelle en flexibele inzet van expertise en/of uitbreiding van de zorg
voor een periode van 3 tot 6 maanden. Dit kan langdurige inzet van Meerzorg voorkomen. Meer informatie
hierover leest u in het Voorschrift Zorgtoewijzing.
Zorgkantoren gaan met zorgaanbieders, de VGN, de NZa en het CCE in gesprek over deze ontwikkelingen,
omdat we de regeling Meerzorg graag willen voortzetten voor de klanten die het echt nodig hebben.
Samen willen we tot duurzame en betaalbare oplossingen komen voor de meest complexe zorgvragen.
Deeltijdverblijf
Met ingang van 2020 is deeltijdverblijf mogelijk gemaakt binnen de Wlz. Zorgkantoren vinden deeltijdverblijf een mooie ontwikkeling, die past binnen het beleid om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen.
Deeltijdverblijf verkleint de overstap van zorg thuis naar een volledige opname en kan mantelzorg
ontlasten door het verruimen van mogelijkheden om te verblijven naast de zorg thuis. We vinden het
belangrijk dat klanten door deze regeling ook de zorg thuis op adequate wijze kunnen invullen. Dit kan via
zorg in natura middels een MPT en/of PGB. Er zijn aparte prestaties voor deeltijdverblijf. Er is geen
compensatie voor eventuele leegstand. Dit vraagt creativiteit van zorgaanbieders. Leegstand kan opgelost
worden door plaatsen voor deeltijd wonen te combineren met logeeropvang of door twee klanten week op
week af gebruik te laten maken van dezelfde kamer. In 2020 willen we met de NZa kijken naar de effecten
van deeltijd wonen in relatie tot de bekostiging. We monitoren het gebruik van deeltijd wonen om zo te
komen tot mogelijk betere vormen van financiering van de zorg. Er is nog niet veel aanbod ontwikkeld
voor deeltijdverblijf, terwijl dit voorziet in de zorgbehoefte van onze klanten. Wij vragen zorgaanbieders
om hiervoor plaatsen te gaan ontwikkelen, zodat er voldoende aanbod in de regio ontstaat om aan de
zorgvraag te voldoen.
Zorginfrastructuur
Juiste en tijdige informatie-uitwisseling met de patiënt en tussen zorgaanbieders is nodig voor goede
kwaliteit van langdurige zorg. Het voorkomt daarnaast administratieve lasten. We zien dat nog veel te
verbeteren valt in de elektronische gegevensuitwisseling in de langdurige zorg. Zorgkantoren investeren in
zorginfrastructuur en in programma’s die bijdragen aan efficiënte en veilige gegevensuitwisselingen. We
vragen zorgaanbieders te investeren in de veilige en gestandaardiseerde medische en verpleegkundige
overdracht en de overdracht van medicatiegegevens in de keten. De uitwisseling van data tussen Wlzbehandelaren, medisch specialisten en huisartsen(posten) draagt bij aan de veiligheid en kwaliteit van
zorg, vooral tijdens acute episodes. We zien ook graag dat de komende jaren data van klanten in hun
Persoonlijke Gezondheidsomgevingen (PGO) beschikbaar zijn. Om deze verbetering in de
zorginfrastructuur te realiseren is het noodzakelijk dat (para)medici die in dienst zijn bij of werken voor
zorgaanbieders gebruik maken van het Landelijk Schakelpunt (LSP) en gaan werken met de standaarden
van MedMij. In de dialoog met zorgaanbieders volgen zorgkantoren de voortgang bij zorgaanbieders.

7

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Terugdringen administratieve lasten
Het terugdringen van de administratieve lasten in de zorg heeft al een aantal jaar een hoge prioriteit van
zowel VWS, de NZa, de VGN, ActiZ, zorgaanbieders en zorgkantoren. Dit draagt bij aan een gezonde
bedrijfsvoering, leidt tot meer werkplezier en daarmee tot behoud van personeel. Zorgkantoren dragen
ook een steentje bij en hebben afgelopen jaren het inkoopproces vereenvoudigd door bijvoorbeeld geen
aanvullende stukken meer op te vragen als dat niet nodig is en hebben in het toewijzingsproces een aantal
machtigingsprocedures laten vervallen. VWS organiseert schrapsessies om in gezamenlijkheid te
beoordelen wat op administratief gebied niet meer nodig is. Wij vragen zorgaanbieders om zelf ook aan de
slag te gaan om te beoordelen welke interne procedures van toegevoegde waarde zijn en welke eigenlijk
niet noodzakelijk zijn. Zorgkantoren denken hier graag in mee, nodig uw zorgkantoor dus uit!
Kennisinfrastructuur
Sinds 2020 werken partijen aan het vormgeven van expertisecentra voor tien doelgroepen2 met een laag
volume en met hoog-complexe zorgvraag. Het doel is om – per doelgroep – expertise uit te breiden en te
verspreiden. Daartoe worden zoals het er nu uitziet expertisecentra aangewezen, komen er regionale
zorgcentra (satellieten) die zorg dragen voor de zorg aan specifieke doelgroepen (= concentratie van
kennis) en worden kenniscentra aangewezen.
Wzd en Wvggz
Per 1 januari 2020 zijn de Wet zorg en dwang (Wzd) en Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
(Wvggz) in werking getreden. Dit leidt tot een andere instroom in de Wlz-crisiszorg. Ook moeten
verschillende zorgaanbieders nieuwe samenwerkingsafspraken met elkaar maken. Wanneer partijen er
met elkaar niet uitkomen, zullen zorgkantoren hierin de regie nemen. Daarnaast krijgen vanaf 2021 meer
mensen met langdurige psychische problemen toegang tot de Wlz. Dit leidt naar verwachting tot nieuwe
praktische vragen over de continuïteit van de zorg in de hele keten; zo ook het gebruik van crisisplaatsen in
de gehandicaptenzorg en verpleeghuiszorg. Zorgkantoren volgen de ontwikkelingen nauwgezet;
bijzondere aandacht gaat uit naar de mensen die geen Wlz-indicatie hebben en op een verkeerde plek
terecht dreigen te komen.

1.2 ONTWIKKELINGEN EN BELEID IN DE VERPLEEGHUISZORG
De toekomst van de ouderenzorg stelt ons voor grote uitdagingen
De toegankelijkheid van de zorg voor ouderen staat onder druk. Het terugdringen van de oplopende
wachttijden voor zorg in verpleeghuizen heeft op dit moment de hoogste prioriteit van de zorgkantoren.
Op basis van de demografie verdubbelt de vraag naar verpleeghuiszorg in de periode tot 2040 naar ruim
260 duizend klanten. Met het oog op de beschikbare middelen en krapte op de arbeidsmarkt, is het
essentieel dat de verpleeghuiszorg zich snel gaat vernieuwen.
De verpleeghuiszorg staat echter niet op zichzelf. De benodigde capaciteit aan verpleeghuiszorg hangt
sterk samen met de organisatie van zorg en ondersteuning in de eigen woonomgeving, de duurzame inzet
van mantelzorgers, vroegsignalering en advanced care planning. Het is een maatschappelijk vraagstuk hoe
partijen de toekomstige organisatie van ouderenzorg voor zich zien.

2 Ziekte van Huntington, Syndroom van Korsakov, Langdurig bewustzijnsstoornis: niet-responsief waaksyndroom en laagbewuste

toestand, Kinderen/jongeren met NAH, Multiple Sclerose, Gerontopsychiatrie, Dementie met zeer ernstige gedragsproblemen (D-zep),
Licht verstandelijke beperking (LVB) met bijkomende problematiek (SGLVG), Matige of ernstige verstandelijke beperking (VB) met zeer
ernstige gedragsproblematiek, NAH met bijkomende problematiek.

8

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Duidelijkheid over de inrichting van ouderenzorg is van belang, houvast is nodig voor meerjarige
investeringen die nu gevraagd worden.
Samen werken aan kwaliteit verpleeghuiszorg
In de sector Verpleging en Verzorging zijn het afgelopen jaar overtuigende stappen gezet om de kwaliteit
van de verpleeghuiszorg te verbeteren. Zorgaanbieders zijn volop aan de slag om de kwaliteitskaders voor
de verpleeghuiszorg en extramurale Wlz-zorg te implementeren. De komende jaren werken we graag
samen met zorgaanbieders om de kwaliteit van de verpleeghuiszorg verder te verbeteren.
Forse groei aantal klanten in de V&V
Afgelopen tijd zijn de wachtlijsten in de ouderenzorg gegroeid. Door de vergrijzing verwachten we de
komende jaren een flinke toename van het aantal klanten in de Wlz. Dit brengt uitdagingen met zich mee
en vraagt om innovatieve oplossingen om ook in de toekomst de toegankelijkheid en kwaliteit voor alle
burgers te borgen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het vinden en behouden van voldoende zorgpersoneel.
Het vraagt om innovatieve oplossingen, bijvoorbeeld om het mogelijk te maken dat mensen langer thuis
kunnen blijven wonen.
Partijen zijn landelijk gezamenlijk aan de slag om actief en gericht de capaciteit te vergroten en
wachtlijsten te beperken. We staan als sector voor een grote uitdaging. Dit vraagt om goede
samenwerking tussen alle partijen. Zorgkantoren pakken hierin de regie op die zaken waarvoor zij aan de
lat staan. Concreet betekent dit dat we in 2020 fors investeren in beter inzicht in de wachtlijsten (incl.
samenwerking met de zorgaanbieders inzake plaatsing en zorgbemiddeling), beter inzicht in de capaciteit
én in de ontwikkeling van regionale capaciteitsplannen. Die capaciteitsplannen zijn bedoeld om, via een
periodiek proces van afstemming én samenwerking tussen partijen in de regio’s, tot uitbreiding van
capaciteit (in alle leveringsvormen) te komen om de toekomstige vraag van Wlz-klanten te kunnen
opvangen.
Extra financiële middelen beschikbaar voor kwaliteit verpleeghuiszorg
Het ministerie van VWS heeft de afgelopen jaren extra middelen voor de verpleeghuiszorg beschikbaar
gesteld. Voor de implementatie van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg is in totaal een bedrag oplopend
tot € 2,1 miljard beschikbaar. Daarnaast is ontwikkelbudget vanuit de transitiemiddelen (€ 50 miljoen per
jaar in de periode 2018-2021) beschikbaar voor regionale knelpunten bij de implementatie van het
Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg (bijvoorbeeld op het gebied van innovatie, ICT of arbeidsmarkt). In
hoofdstuk 4 leest u meer over de inzet van deze extra financiële middelen voor verbetering van kwaliteit
verpleeghuiszorg.
De NZa doet onderzoek naar een nieuwe bekostigingssystematiek
Vanuit VWS heeft de NZa de opdracht gekregen om voor de bekostiging van verpleeghuiszorg per 2021 te
starten met het opzetten van een integrale vergelijking, met als doel ervoor te zorgen dat de zorgplicht en
de kwaliteit volgens het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg tegen minimale kosten worden geborgd. De
integrale vergelijking is een methode om tarieven vast te stellen op basis van een vergelijking tussen
kosten van zorgaanbieders.
Op basis van de uitkomsten van de onderzoeken wordt de bekostigingssystematiek voor de
verpleeghuiszorg mogelijk met ingang van 2023 gewijzigd. Zorgkantoren zien graag een variant voor zich
waarbij de uitkomsten van de benchmark dit meerjarig beleidskader 2021-2023 ondersteunen.

9

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

1.3 ONTWIKKELINGEN EN BELEID IN DE GEHANDICAPTENZORG
Verheldering van vragen, wensen en behoeften van klanten en verwanten is startpunt
Persoonsgerichte zorg is een leidend uitgangspunt voor de Wlz en het Kwaliteitskader
Gehandicaptenzorg. De klant krijgt een persoonlijk arrangement dat is afgestemd op eigen behoeften. De
geboden zorg is ondersteunend aan de kwaliteit van bestaan van de klant. Dit maatwerk vraagt om een
flexibel woon- en zorgaanbod.
Voor het realiseren van persoonsgerichte zorg is het nodig dat zorgaanbieders de wensen en behoeften
van klanten goed in kaart brengen en houden. Zorgkantoren blijven inzetten op klantondersteuning die
met de vraag van klanten en hun naasten verheldert. Om vervolgens met een of meerdere woon- en
zorgorganisaties een aanbod op maat voor wonen, zorg en ondersteuning te ontwikkelen.
De kwaliteitskaders zijn de basis voor de dialoog over kwaliteitsverbetering voor de klant
In 2018 is gestart met de dialoog over de kwaliteitskaders. De tweede reeks kwaliteitsrapporten hebben
zorgkantoren besproken met de zorgaanbieders. De rapporten zijn een goed vertrekpunt voor de dialoog
over de kwaliteit. Uit onderzoek van februari 2019 blijkt dat 65% van de zorgaanbieders positief is over de
dialoog. Ook geeft 70% van de zorgaanbieders aan dat zorgkantoren voldoende tot veel inzicht hebben in
de kwaliteit van zorg.3
Volgens onderzoek ‘Spiegelbeeld kwaliteitskaders’ 4 leidt het kwaliteitskader tot leren en verbeteren bij
zorgaanbieders. Het kwaliteitskader geeft zorginkopers een beter beeld van de kwaliteit van zorg.
Zorgkantoren kunnen volgens het onderzoek het leren door zorgaanbieders stimuleren door in de dialoog
aandacht te besteden aan de vier bouwstenen van het kwaliteitskader. Omdat medewerkers van
zorgkantoren meerdere zorgaanbieders bezoeken en meerdere kwaliteitsrapporten lezen, zijn zij een
goede sparringpartner voor zorgaanbieders. Zij delen goede voorbeelden en brengen waar zinvol
zorgaanbieders met elkaar in contact.
Zorgkantoren blijven passend aanbod inkopen voor mensen met een zorgvraag die niet past bij de
wijze waarop de zorg momenteel is georganiseerd.
In vervolg op de Werkagenda Passende Zorg is Maatwerk en het VWS-programma Volwaardig Leven
hebben zorgkantoren tijdens de zorginkoop voor 2020 het mogelijk gemaakt om honderd extra plaatsen
te realiseren voor mensen die door een complexe zorgvraag moeilijk een passende woonplek kunnen
vinden. Zorgkantoren brachten begin 2020 samen met zorgaanbieders de klanten in beeld die voor een
maatwerkplaats in aanmerking komen. Zorgkantoren hebben verder zestien zorgaanbieders geselecteerd
die maatwerkplaatsen gaan ontwikkelen. Ongeveer tien zorgaanbieders kunnen in het jaar 2020 een
aantal plaatsen realiseren. We brengen nu de klanten in contact met de zorgaanbieder die hun
maatwerkplaats kan realiseren. Het is op dit moment nog te vroeg om te zeggen hoeveel klanten in 2020
daadwerkelijk kunnen verhuizen naar een maatwerkplaats. Vanwege het succes om samen met elkaar
naar oplossingen te zoeken voor deze doelgroep continueren zorgkantoren de werkwijze in 2021.

3 Evaluatie dialoogmodel zorgkantoren, ZN februari 2019.
4

Spiegelbeeld kwaliteitskader gehandicaptenzorg 2018: Reflectie vanuit meerdere perspectieven. Erasmus Centrum voor Zorgbestuur,
januari 2020.

10

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Daarnaast hebben zorgkantoren ook aanmeldingen ontvangen van circa tweehonderd mensen met een
intensieve zorgvraag die niet voldoen aan de criteria voor een maatwerkplaats, maar die nog niet een
passende plaats hebben. Elk zorgkantoor overlegt met zorgaanbieders over een passende plaats binnen de
eigen regio.
In 2019 en 2020 hebben zorgkantoren regionale taskforces opgezet om goed zicht te krijgen op het aantal
klanten met een intensieve zorgbehoefte die nog niet op een passende plek wonen. Daarnaast overleggen
zorgkantoren met elkaar over de beste plek voor deze klanten. Zorgkantoren zetten deze overleggen in
2021 met elkaar en met alle relevante partijen voort.
Zorgkantoren geven hiermee samen met zorgaanbieders, cliëntenraden en andere betrokkenen uitvoering
aan het Programmaplan Volwaardig leven en de Werkagenda Passende Zorg is Maatwerk.
Vanaf 2021 zijn in heel Nederland crisisondersteuningsteams actief
Zorgkantoren willen in 2020 komen tot een landelijke dekking voor crisisondersteuningsteams (COT). Dan
zijn in veertien regio’s concrete afspraken gemaakt met zorgaanbieders over de opzet en werking van de
COT en de inzet van hun expertise. Zorgkantoren houden rekening met bestaande regionale
crisisregelingen. De NZa heeft voor de financiering van de crisisondersteuningsteams met ingang van 2020
een beleidsregel en tarief vastgesteld.
Herziene crisisregeling vanaf 2020 in werking
Zorgkantoren hebben in 2020 de crisisregeling geactualiseerd naar de ontwikkelingen omtrent de
regionale taskforces, de crisisondersteuningsteams en de invulling van de rol van de crisisregisseur. De
nieuwe crisisregeling treedt in werking als deze ontwikkelingen zijn geïmplementeerd. De nieuwe regeling
wordt opgenomen in het Voorschrift Zorgtoewijzing 2021 dat in november/december 2020 wordt
gepubliceerd.
Convenant toegang tot medisch generalistische zorg voor mensen met een beperking
In november 2019 bleek uit een enquête van VGN dat voor ruim vijfduizend mensen met een beperking de
medisch generalistische zorg niet meer gegarandeerd kan worden. Daarom zijn VGN, Ieder(in), InEen,
Kansplus, LHV, NVAVG, V&VN en ZN voornemens om hier in een convenant afspraken te maken over hoe
zij tot oplossingen kunnen komen om deze zorg te verbeteren. VWS ondersteunt de inhoud van dit
convenant.
Zorgkantoren ondernemen de volgende acties:
−

Zorgkantoren spreken zorgaanbieders aan op hun verantwoordelijkheid om te voorzien in voldoende
zorg, het nemen van regie en het faciliteren van het gesprek in de regio bij contractopzeggingen/
knelpunten.

−

ZN agendeert knelpunten (waaronder knelpunten die door andere partijen worden gemeld) in de
relevante ZN-gremia en wisselt goede voorbeelden van oplossingen uit. Zorgkantoren signaleren de
knelpunten bij ZN. Hierbij is van belang dat andere partijen knelpunten zo vroeg mogelijk melden bij
het betreffende zorgkantoor.

11

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

1.4 ONTWIKKELINGEN EN BELEID IN DE GGZ
De belangrijkste ontwikkeling voor de GGZ is dat vanaf 1 januari 2021 de Wlz is opengesteld voor mensen
vanaf 18 jaar die hun leven lang intensieve geestelijke gezondheidszorg nodig hebben als zij voldoen aan
de Wlz-toegangscriteria. Vanaf 1 januari 2020 kan hiervoor een Wlz-indicatie worden aangevraagd bij het
CIZ. Vanaf 2021 zal daardoor het aantal GGZ-klanten binnen de Wlz aanzienlijk stijgen en daarmee ook het
aantal zorgaanbieders binnen de Wlz. Dat betekent dat er meer afstemming in de zorgkantoorregio tussen
betrokken partijen nodig zal zijn. Doel is samen te komen tot passende zorg voor deze groep klanten.
Kwaliteit voor GGZ-klanten in de Wlz
Mensen met een psychische stoornis hebben recht op kwalitatief goede zorg. Veldpartijen zijn bezig met
het opstellen van een kwaliteitskader voor de GGZ. We juichen deze ontwikkeling toe. Totdat het
landelijke kwaliteitskader GGZ gereed is, werken we voor de inkoop GGZ-Wlz met voorlopige
kwaliteitsuitgangspunten. Deze zijn opgesteld door zorgkantoren, in afstemming met alle
belanghebbenden binnen de GGZ-sector. Maatwerk in de toepassing hiervan vinden we een belangrijk
aspect in het behoud van continuïteit van zorgverlening. We bespreken de kwaliteitsuitgangspunten 5
continu in dialoog met de zorgaanbieders.
Hoe gaan zorgkantoren om met de overheveling van de GGZ naar de Wlz per 2021?
Vanaf 1 januari 2021 is de Wlz opengesteld voor mensen met een psychische stoornis en voldoen aan de
zorginhoudelijke Wlz-criteria. Alle leveringsvormen binnen de Wlz kunnen ook van toepassing zijn op de
GGZ. Per leveringsvorm verschillen de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen. Bij zorgprofielen
GGZ Wonen 1 tot en met 4 is een PGB mogelijk. Bij zorgprofiel GGZ Wonen 5 kan dit niet. Dit komt omdat
de zorg en ondersteuning daar heel nauw samenhangt met behandeling. Behandeling in de Wlz mag nooit
betaald worden met een PGB, en dus ook niet als de zorg nauw samenhangt met de behandeling.
Ook voor de GGZ onderschrijven we de inkoopsystematiek van een basistarief met de mogelijkheden tot
het differentiëren per zorgaanbieder, om zo beter maatwerk te kunnen bieden. Dit doen we op basis van
de in hoofdstuk 2 genoemde kernelementen. Regionaal wordt kleur gegeven aan deze kernelementen.
We doen ons best om de voorkeur van de klant waar te maken
We zien het als goede ontwikkeling dat de mensen met een psychische stoornis toegang krijgen tot de
Wlz. Hiermee wordt de rechtsongelijkheid voor mensen met een psychische stoornis, die een blijvende
behoefte hebben aan permanent toezicht of 24-uurszorg in nabijheid, weggehaald. We realiseren ons ook
dat deze openstelling van de Wlz in een overgangsfase nieuwe onzekerheden met zich mee kan brengen.
Als zorgkantoren vinden we het belangrijk dat mensen die zijn aangewezen op de Wlz, zoveel mogelijk
hun klantwens en zorgbehoefte vervuld zien worden. Voor veel klanten bestaat de wens om in de huidige
setting bij de huidige zorgaanbieder te kunnen blijven wonen. Hiermee kan stabiliteit en continuïteit van
zorg worden geborgd. Dit vergt van zowel zorgaanbieders als zorgkantoren een inspanning om te komen
tot een overeenkomst. Wij kunnen waar nodig afwijken van ons reguliere inkoopbeleid om het verblijven
op de vertrouwde locatie mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door extra mogelijkheden te bieden voor
tussentijds contracteren of onderaannemerschap. Ook kunnen we het openstellen van GGZ-prestaties
voor zorgaanbieders uit andere sectoren inzetten. Deze afwijkingen van het beleid, omwille van de
zorgplicht en continuïteit van zorg, zijn alleen mogelijk in overleg tussen zorgaanbieder en zorginkoper.

5

De voorlopige uitgangspunten vindt u hier:
https://www.zn.nl/publicaties?folderid=339214370&title=Inkoopgidsen&parentid=339214370&parenttitle=Inkoopgidsen

12

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

In het regionale deel van het zorginkoopkader wordt hier nadere invulling aan gegeven.
Behandeling voor GGZ doelgroep binnen de Wlz
Door de overheveling verandert de wettelijke aanspraak op behandeling voor klanten. Hiervoor gelden in
principe dezelfde voorwaarden als voor de overige sectoren binnen de Wlz. De uitzonderingen hebben we
hieronder toegelicht. We herkennen de volgende vormen van behandeling voor de GGZ in de Wlz:
−

Specifieke Wlz-behandeling: geneeskundige zorg van specifiek medische, gedragswetenschappelijke
of paramedische aard.

−

GGZ-behandeling: Geneeskundige zorg, zoals klinisch-psychologen en psychiaters bieden in verband
met de psychische stoornis van de klant. Alleen klanten die (eventueel naast andere grondslagen) de
grondslag psychische stoornis hebben, hebben ook aanspraak op GGZ-behandeling. De
staatssecretaris heeft besloten om de aanspraak op GGZ-behandeling voor klanten die gebruik maken
van verblijf zonder behandeling, tijdelijk onder de Zvw te behouden. De woonzorgaanbieders in de
Wlz hebben wel een regierol. Zodra de nieuwe bekostigingsstructuur GGZ in de Zvw is ingevoerd,
komt ook deze GGZ-behandeling naar de Wlz. Naar verwachting is dit per 2022. De bekostiging van
zorg voor klanten die zowel verblijf als alle behandelingscomponenten bij dezelfde instelling
ontvangen wordt wel integraal via de Wlz bekostigd per 2021.

−

Aanvullende zorg: geneeskundige zorg van algemeen medische aard, behandeling van psychische
stoornis, farmaceutische zorg, hulpmiddelen, mondzorg, en speciale kleding.

−

Psychiatrische behandeling die integraal deel uitmaakt van de specifieke behandeling.

Als een woonzorgaanbieder afspraken exclusief behandeling maakt, verwachten wij van deze
zorgaanbieder dat deze een regierol vervult. Daarmee bedoelen wij dat de woonzorgaanbieder
verantwoordelijk is voor de afstemming tussen de woonzorg, de specifieke behandeling en de GGZbehandeling. De woonzorgaanbieder is ervoor verantwoordelijk dat de benodigde behandeling integraal
deel uitmaakt van de zorg aan de klant. De medische verantwoordelijkheid ligt bij de behandelaar zelf.
Herstelgedachte vasthouden
We zien dat er de afgelopen jaren in de GGZ mooie resultaten zijn geboekt met het bieden van
herstelondersteunende zorg. Hoewel mensen met een Wlz-indicatie blijvend zijn aangewezen op
permanent toezicht of 24-uurszorg in nabijheid, dagen we zorgaanbieders uit om de herstelgedachte vast
te houden. We vinden het belangrijk dat mensen met langdurige psychiatrische problematiek binnen de
eigen mogelijkheid perspectief houden en ondersteund worden om een waardig leven te leiden. De
herstelgedachte is daarom ook meegenomen in de hieronder opgenomen (voorlopige) uitgangspunten.
Uitgangspunten voor klanten met een GGZ Wlz-indicatie per 1-1-2021
Voor 2021 gelden de volgende uitgangspunten bij de zorginkoop:
−

Inspanningsverplichting voor de zorgkantoren om de woonplek van de klant te behouden.

−

Bij integrale zorglevering zoveel mogelijk behoud van de vertrouwde behandelaar.

−

Zoveel mogelijk vormen van zorg inkopen die aansluiten bij de wens van de klant en waar mogelijk
aansluiten op het aanbod van gemeenten.

De voorlopige kwaliteitsuitgangspunten zijn, naast het uitgangspunt van doelmatigheid, de basis voor de
dialoog over kwaliteitsverbetering voor de klant. Uit de dialoog tussen de zorginkoper en de
zorgaanbieder volgen zorgaanbieder-gebonden afspraken.

13

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

2 HOE MAKEN WE AFSPRAKEN MET ZORGAANBIEDERS?
Toegankelijkheid tot de langdurige zorg is de prioriteit van de zorgkantoren. Zorgkantoren gaan daarom
zorgaanbieders die bijdragen aan de opgave de langdurige zorg toegankelijk en betaalbaar te houden,
extra stimuleren en faciliteren. Om vernieuwing te stimuleren bieden zorgkantoren deze zorgaanbieders
meer financiële ruimte. Door meer maatwerk te bieden kunnen we in de regio passende zorg organiseren
die aansluit bij de wensen en behoeften van klanten. Daarom werken zorgkantoren vanaf 2021 vanuit één
inkoopkader 2021-2023 met gedifferentieerde tarieven. Het eerder ingezette dialoogmodel met een
belangrijke inbreng van cliëntenraden blijft hiervoor de basis. Het coronavirus legt momenteel een enorme
druk op onze gezondheidszorg en in het bijzonder op de zorg voor kwetsbare klanten. Daarom wordt 2021
een overgangsjaar.

2.1 WAT ZIJN DE UITGANGSPUNTEN VAN DE INKOOPSYSTEMATIEK VOOR 20212023?
Zorgkantoren hebben landelijk bovenstaande ambitie geformuleerd voor de zorginkoop binnen de
langdurige zorg. Deze ambitie vormt het vertrekpunt voor de inkoopprocedure Wlz 2021-2023. Hiermee
willen we de sector stimuleren de langdurige zorg toegankelijk te houden en meer passende zorg te
realiseren. Op basis van deze ambitie, de dialoog over de kwaliteit, gesprekken met stakeholders en de
huidige inkoopsystematiek zijn wij gekomen tot de volgende uitgangspunten voor het zorginkoopbeleid
Wlz voor 2021-2023.
Het nieuwe inkoopkader moet aan de volgende drie uitdagingen in de langdurige zorg bijdragen:
Vergroten van de toegankelijkheid
De beschikbaarheid van langdurige zorg voor burgers is de prioriteit van de zorgkantoren. De stijgende
vraag naar Wlz-zorg in relatie tot de arbeidsmarktproblematiek vraagt om een andere organisatie van de
zorg en van de manier waarop de zorg in de regio is georganiseerd, om die voor iedereen beschikbaar en
betaalbaar te houden.
Passende zorg voor onze klanten
De klant binnen de Wlz is divers en wil eigen keuzes kunnen maken voor zorg en ondersteuning, die past
bij zijn of haar behoefte en manier van leven. Dit betekent dat we er in de contractering aan moeten
bijdragen dat klanten keuze hebben in zorgaanbieder, leveringsvorm, dagbesteding etc. Maar ook dat
zorgaanbieders verantwoordelijkheid kunnen nemen om invulling te (blijven) geven aan de individuele
vragen van klanten én hun rol als dossierhouder. Zorgkantoren hebben verantwoordelijkheid voor alle
zorgvragen in de regio en blijven daarom doelmatige zorg, in de brede zin, stimuleren.
Stimuleren samenwerking in de regio
Voor een duurzame betaalbaarheid van de zorg is meer samenwerking in de regio nodig, waarbij
zorgaanbieders van elkaar leren en goede praktijken met financiële prikkels worden gestimuleerd, zodat
de zorg efficiënter wordt ingericht op regionaal niveau. Met de nieuwe inkoopsystematiek werken
zorgkantoren als verbinder in de regio aan een regionaal zorgaanbod, dat past bij de zorgvraag van huidige
en toekomstige klanten.

14

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Daarnaast streven we met de nieuwe inkoopsystematiek de volgende doelen na:

15

•

Op basis van de kwaliteitskaders werken aan kwaliteitsverbetering
De kwaliteitskaders van de sectoren verschillen in reikwijdte, maar hebben gemeen dat continu leren
en verbeteren centraal staat, met als basis persoonsgerichte zorg. De beweging die hiermee is ingezet,
draagt bij aan het kunnen leveren van passende en doelmatige zorg. Zorgkantoren hebben de
afgelopen jaren goede ervaringen opgedaan met het dialoogmodel. In dit model maakten we met
zorgaanbieders in samenspraak afspraken over kwaliteitsverbetering. Cliëntenraden hebben hierbij
een belangrijke rol. We zijn enthousiast over de resultaten die zorgaanbieders al hebben neergezet.
We blijven daarom met elkaar in gesprek, met de kwaliteitskaders en voorlopige
kwaliteitsuitgangspunten voor de GGZ als basis.

•

Samen werken aan continu verbeteren
Wij werken samen met zorgaanbieders en klanten aan goede en betaalbare zorg, nu en in de
toekomst. Samen de zorg verbeteren kan alleen vanuit de bereidheid om van elkaar te leren en
door elkaar te blijven uitdagen. Zorgkantoren vervullen hierin een regionale faciliterende en
verbindende rol. Zorgkantoren ondersteunen zorgaanbieders, ook op locatieniveau, in het
verbeteren van kwaliteit zoals beschreven staat in de kwaliteitskaders van de Verpleeghuiszorg en
Gehandicaptenzorg en de voorlopige kwaliteitsuitgangspunten van de GGZ. Een zorgaanbieder
zorgt ervoor dat de organisatie de eigen wijze van leren en verbeteren borgt in de organisatie voor
de toekomst.

•

Stimuleren van innovaties
We willen nu - nog meer dan voorheen - innovatie stimuleren om de zorg nu en in de toekomst
toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden. Daarbij is het belangrijk dat we
zorgaanbieders verbinden zodat zij kunnen leren van elkaars innovaties. Daarnaast willen we extra
inzetten op arbeidsbesparende innovaties, mede met het oog op arbeidsmarkttekorten, nu en in
de toekomst.

•

Meer ruimte voor maatwerk
Niet iedere zorgaanbieder en niet iedere regio is gelijk. Zorgkantoren hebben in toenemende mate
behoefte aan sturingsruimte om recht te doen aan de verschillen tussen zorgaanbieders en
regionale vraagstukken. We gaan specifieke expertise en aanbod of belangrijke innovaties belonen
en stimuleren.

•

Sturen op doelmatigheid
Doelmatigheid bekijken we in het licht van een verdergaande vergrijzing, arbeidsmarktekorten en
een krapper wordend landelijk kader. Het is belangrijk nu al stappen te zetten voor de situatie na
2021, wanneer de extra middelen verpleeghuiszorg in het tarief zitten. Wij zien een taak voor het
zorgkantoor om ervoor te zorgen dat de klant doelmatige zorg ontvangt. Om niet alleen nu, maar
ook in de toekomst de zorg betaalbaar te houden, moeten we elkaar blijven uitdagen.

•

Meer sturen op voldoende en passende huisvesting
Huisvesting speelt een belangrijke rol in de kwaliteit van leven van mensen met een (langdurige)
zorgvraag. Professionele vastgoedsturing helpt bij het realiseren van optimale kwaliteit in
verhouding tot de beschikbare middelen (rendement). Het is daarom voor zorgkantoren van
belang dat zij zorgaanbieders stimuleren om de professionaliteit van de vastgoedsturing te
verbeteren.

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

De rol van zorgkantoren is om erop toe te zien dat de maatschappelijke middelen die bedoeld zijn
voor het woonzorgvastgoed ook daadwerkelijk hiervoor worden ingezet, op een wijze die past bij
de regionale ontwikkelingen.
Zorgkantoren stimuleren zorgaanbieders te werken aan een vastgoedbeleid voor een langere
termijn en hiermee te anticiperen op veranderingen in klantvragen. Zorgaanbieders doen dit op
basis van een (regionale) visie op de zorgverlening en het woonaanbod van de toekomst. Dit in
samenwerking met relevante stakeholders, zoals gemeenten en woningcorporaties. Een
uitbreiding van het zorgaanbod is niet alleen gebaseerd op intramurale zorg, maar bestaat uit
varianten waarbij wonen en zorg gescheiden zijn. De komende jaren moeten er meer woonvormen
komen die beter aansluiten bij de behoefte van zorgvragers.
Om ook voor de toekomst de zorg te borgen, is passende huisvesting van essentieel belang. De
ontwikkelopgaven verschillen per regio en zijn afhankelijk van de situatie en omstandigheden. We
zien ook dat de kosten voor vastgoed verschillen per regio. Het is belangrijk om per regio een
analyse te maken, de knelpunten in beeld te brengen en te bekijken wat de ontwikkelopgave is.
Door vanaf 2022 de vergoeding voor NHC/NIC te differentiëren kunnen we nog beter sturen op
aanbod van vastgoed dat past bij de wensen en behoeften van de klant. Hiermee borgen we een
doelmatige inzet van de beschikbare middelen en stimuleren we dat ook in de toekomst er in alle
regio’s voldoende passende huisvesting beschikbaar is.
Bovengenoemde uitgangpunten staan niet op zichzelf, maar gelden ook voor onze verdere uitwerkingen.
De omslag die we in dit kader maken op basis van de uitgangspunten hierboven zult u terugzien in andere
documenten die samenhangen met deze wijze van contractering. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de
overeenkomst. Daarnaast zijn de uitgangspunten een basis voor ons handelen en de samenwerking met
zorgaanbieders.

2.2 HOE ZIET DE INKOOPSYSTEMATIEK VOOR 2021-2023 ERUIT?
Toegankelijkheid tot de langdurige zorg is de prioriteit van de zorgkantoren. Zorgkantoren gaan daarom
zorgaanbieders die aantoonbaar bijdragen aan de opgave de langdurige zorg toegankelijk en betaalbaar te
houden, extra stimuleren en faciliteren. Om vernieuwing te stimuleren, bieden zorgkantoren deze
zorgaanbieders meer financiële ruimte. Door meer maatwerk te bieden, kunnen we in de regio passende
zorg organiseren die aansluit bij de wensen en behoeften van klanten. Daarom werken zorgkantoren vanaf
2021 vanuit één inkoopkader 2021-2023 met een basistariefpercentage met opslagen voor vier
kernelementen: passende zorg, innovatie, bedrijfsvoering en duurzaamheid. Zorgkantoren verwachten
dat vanuit het basistarief de zorg conform geldende kwaliteitskaders (V&V en GZ) en voorlopige
kwaliteitsuitgangspunten voor de GGZ geleverd kan worden. Boven op het basistarief kunnen
zorgkantoren opslagen afspreken als een zorgaanbieder zich inzet voor één of meerdere kernelementen.

16

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Hoe komen we tot een tariefpercentage?
Voor de jaren 2021-2023 geldt een nieuw ontwikkelde landelijke inkoopsystematiek. De
inkoopsystematiek houdt in dat:
−

Alle zorgkantoren6 hetzelfde basistariefpercentage hanteren van het maximum NZa-tarief voor alle
zorgprestaties. Deze is dus voor de V&V, GZ, GGZ en voor alle leveringsvormen gelijk.

−

Dit uniforme basistariefpercentage een minimum is, waar elke zorgaanbieder op kan rekenen. Dit
geldt ook voor nieuwe zorgaanbieders. Uitzondering hierop is wanneer de zorgaanbieder zelf
aangeeft de zorg te kunnen leveren voor een lager tarief dan het uniforme basistarief. Of wanneer
historisch een lager tarief is afgesproken.

−

Dit basistariefpercentage kan worden verhoogd met een opslag op basis van een viertal
onderscheidende kernelementen. Zorgkantoren willen hiermee bepaalde zorgaanbieders
gemotiveerd op basis van deze kernelementen een hoger tariefpercentage kunnen toekennen.

−

Dubbele bekostiging niet is toegestaan.

−

De vier kernelementen voor alle zorgkantoren hetzelfde zijn, waarbij het zorgkantoor een keuze heeft
welke kernelementen toe te passen en hoe hoog de opslag per kernelement zal zijn.

−

Zorgkantoren via het basistarief alle zorgaanbieders gelijk vergoeden voor wat betreft de invulling van
het kwaliteitskader (V&V en GZ) en de voorlopige kwaliteitsuitgangspunten voor de GGZ.

In de volgende paragrafen worden de kernelementen omschreven. Het zorgkantoor werkt in het eigen
regionale deel van het zorginkoopkader uit welke kernelementen voor dat zorgkantoor leiden tot een
opslag op het basistarief en op welke wijze u als zorgaanbieder daarvoor in aanmerking kunt komen.

6 Uitgezonderd zorgkantoor DSW en Menzis vanwege hun nog lopende meerjarenbeleid.

17

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

2.3 HOE ZIET HET OVERGANGSJAAR 2021 ERUIT?
De coronacrisis heeft een grote impact op de langdurige zorg. Niet alleen nu, maar vermoedelijk voor een
langere periode. Het is daarom niet reëel om het nieuwe inkoopkader volledig in te voeren in 2021.
Daarom zien we 2021 als overgangsjaar, waarin de invulling van inkoopsystematiek is aangepast.
Voor 2021 geldt voor het tarief:
−

Alle zorgkantoren hanteren een basistarief van 94% van het maximum NZa-tarief voor alle
zorgprestaties en een standaard opslag.7 Zorgaanbieders komen met de opslag in aanmerking voor
een tarief van 96% van het maximum NZa-tarief, tenzij zij in 2020 een tarief ontvingen dat lager was
dan 96%.

−

In 2021 wordt voor de NHC/NIC een tariefpercentage van 100% gehanteerd.

Het overgangsjaar 2021 houdt het volgende in:
−

Vanwege de impact van het coronavirus vragen zorgkantoren een beknopt plan voor 2021.8
Zorgaanbieders krijgen bovendien ruim de tijd om hun plannen in te dienen. Zorgkantoren vragen de
plannen pas op wanneer de situatie (volgens de zorgkantoren) weer is genormaliseerd. Vanuit dit
uitgangspunt kunnen de afspraken over de timing van indienen van de plannen per zorgkantoor
verschillen.

−

Het zorgkantoor informeert de zorgaanbieders in de regio over de planning en de vorm van de
plannen. Na die aankondiging heeft elke zorgaanbieder twee maanden de tijd om het plan in te
dienen.9

−

De opslag is niet vrijblijvend. Zorgkantoren vullen dit zelf (soms zelfs per regio) verder in qua inhoud
en timing.

2.4 WAT VERSTAAN WE ONDER HET KERNELEMENT PASSENDE ZORG?
Het inkoopkader 2021-2023 stimuleert maatwerk voor de klant door de ontwikkeling naar een
samenhangende en duurzaam ingerichte regionale infrastructuur, waar persoonsgerichte zorg,
ondersteuning en dienstverlening op elkaar zijn afgestemd. Dit heeft betrekking op alle gebieden, zoals
personeel, middelen, relatie met de zorgaanbieder et cetera.
Doel
Voor het zorgkantoor ligt de urgentie bij het oplossen van de fricties tussen vraag en aanbod. Zorg die past
bij wat de klant wil, met de middelen die daarvoor beschikbaar zijn.

7 De definitieve contracteerruimte en de NZa-beleidsregels voor 2021 zijn op het moment van publicatie van dit document nog niet

bekend. Wij behouden ons daarom het recht voor om de tariefpercentages 2021 voor zorgprestaties aan te passen zodra de
contracteerruimte en de NZa-beleidsregels bekend zijn.
8 In individuele gevallen, wanneer bij een zorgaanbieder sprake is van specifieke corona-gerelateerde omstandigheden, die maken dat het
niet redelijk is om de gestelde procedure te volgen, kan het individuele zorgkantoor besluiten om het tarief (basistarief + opslag) onder
afwijkende voorwaarden toe te kennen.
9
Wanneer mogelijk in de planning en na overleg met het zorgkantoor kan het beknopte plan onderdeel worden van het kwaliteitsplan
(voor de V&V) of het kwaliteitsrapport (voor de GZ).

18

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Uitgangspunten bij passende zorg
Zorgkantoren vullen passende zorg in op basis van regionale analyses, klantsignalen en dialoog met de
zorgaanbieder. Met passende zorg willen we bereiken dat er meer en nieuw aanbod ontwikkeld wordt
door:
−

Het oplossen van wachtlijsten;

−

Extra of nieuw aanbod voor specifieke en complexe doelgroepen;

−

Nieuwe zorgconcepten in de vorm van VPT’s en/of MPT’s;

−

Herinrichting van bestaand aanbod;

−

Experimenten;

−

Juiste zorg op de juiste plek en het bevorderen van een goede doorstroom.

2.5 WAT VERSTAAN WE ONDER HET KERNELEMENT INNOVATIE?
Zorgkantoren zien innovatie als een belangrijk onderdeel om de langdurige zorg in de toekomst
toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden. Wij willen ontwikkelingen op het gebied van
innovatie versnellen, opschalen waar gewenst en het leren van koplopers verder stimuleren. Innovatie is
een vast onderdeel van de dialoog met de zorgaanbieders in de regio.
Doel
Wij zien het als onze rol om innovaties samen met partijen uit de sector te stimuleren en het delen van
kennis over innovaties te bevorderen. Innovaties bieden mogelijkheden voor meer eigen regie en kwaliteit
van leven voor klanten in de langdurige zorg. Innovaties zijn nodig om in de toekomst goede zorg voor alle
klanten te kunnen garanderen. Wij zien daarnaast een meerwaarde in technologie, ofwel technologische
innovatie. We willen stimuleren dat zorgaanbieders elkaar opzoeken en leren van elkaars innovaties.
Daarnaast willen wij als zorgkantoren extra inzetten op innovaties die meer tijd voor zorg opleveren.
Uitgangspunten bij innovaties
Zorgkantoren stimuleren met dit kernelement de ontwikkeling van (technologische) innovatie die ten
goede komt aan de klant, die de kwaliteit van leven van de klant bevordert, die meer tijd voor zorg en
meer regie en zelfstandigheid voor de klant oplevert. Innovaties die de zelfredzaamheid van de klant
vergroten, leveren vaak ook een tijdsbesparing voor zorgverleners op. Zorgtechnologie die meer tijd voor
zorg oplevert, draagt in veel gevallen ook bij aan de kwaliteit en/of veiligheid van de zorg. Daarnaast is
voor zorgkantoren het volgende van belang:
−

Zorgaanbieders hebben een visie op (technologische) innovaties in de zorg en een werkwijze om van
een idee tot een geïmplementeerde innovatie te komen.

−

Zorgaanbieders zijn bereid om verworven kennis met elkaar te delen.

−

Er is voor het innovatietraject draagvlak bij cliënten, medewerkers, bestuur en de Raad van
Toezicht/Commissarissen.

2.6 WAT VERSTAAN WE ONDER HET KERNELEMENT BEDRIJFSVOERING?
Een goede en efficiënte bedrijfsvoering draagt bij aan de kwaliteit en betaalbaarheid van zorg voor
burgers. Ook goed werkgeverschap is essentieel om medewerkers in de langdurige zorg aan te trekken en
te behouden. Dit vinden wij daarom ook belangrijke onderwerpen om met u over in gesprek te gaan.

19

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Doel
Zorgkantoren willen zorgaanbieders stimuleren en ondersteunen bij het optimaliseren van de
bedrijfsvoering. Hiervoor willen wij goede voorbeelden van organisaties met een efficiënte bedrijfsvoering
delen. Daarnaast willen wij zorgaanbieders ook spiegelinformatie over onderdelen van de bedrijfsvoering
geven.
Verbeteren van bedrijfsvoering
Zorgkantoren kunnen afspraken maken met de zorgaanbieder over het verbeteren van de bedrijfsvoering.
Op die manier kan bijvoorbeeld het verzuim teruggebracht worden, kan de medewerkerstevredenheid
vergroot worden, de inhuur van PNIL verlaagd worden, de solvabiliteit of het tijdig en juist indienen van
declaraties verbeteren.
In het regionale deel van het zorginkoopkader is toegelicht of en op welke wijze zorgkantoren afspraken
maken over het optimaliseren van de bedrijfsvoering.

2.7 WAT VERSTAAN WE ONDER HET KERNELEMENT DUURZAAMHEID?
Doel
Zorgkantoren hechten waarde aan duurzame zorg en duurzaam vastgoed. We onderschrijven de ambities
vanuit de Greendeal voor de zorgsector, die gericht zijn op CO2-reductie, het bevorderen van circulair
werken, het terugdringen van medicijnresten in afvalwater en het creëren van een leefomgeving in en
buiten zorginstellingen die de gezondheid van eenieder bevordert. We verwachten dat zorgaanbieders, als
maatschappelijk verantwoorde ondernemers, duurzaamheid verankerd hebben in het strategisch beleid.
Daarom gaan we de komende jaren hierover in gesprek met de zorgaanbieders.
In dialoog over duurzaamheid
In deze dialoog kijken we onder meer naar de visie en de strategische verankering van het beleid,
mogelijke certificering en bij het vastgoed uiteraard naar eisen rondom duurzame bouw en een gezonde
leefomgeving.
Daarnaast gaan zorgkantoren aan de slag om meer kennis en inzicht te verwerven over de instrumenten
om prestaties op het gebied van duurzaam vastgoed te meten en om te bepalen op welke wijze we het
stimuleren van duurzaamheid binnen de zorg verder kunnen vormgeven.

2.8 WELKE PRESTATIES SPREKEN WE AF MET ZORGAANBIEDERS?
We maken met zorgaanbieders specifieke afspraken over welke zorg er geleverd gaat worden
Zorgkantoren spreken met zorgaanbieders af welke zorg zij in een bepaald jaar gaan leveren. Alle in te
kopen en te leveren zorg moet voldoen aan de voorwaarden die zijn opgenomen in de regelgeving van de
NZa, wet- en regelgeving, veldnormen en standaardaarden van beroepsgroepen. Wij komen met u in
principe die prestaties overeen die uw organisatie wil bieden en die aan de gestelde voorwaarden voldoen.
Zo krijgen klanten maximale keuzevrijheid in hun regio binnen het gecontracteerde zorgaanbod. Bij een
aantal specifieke zorgvormen gaan kwaliteit en doelmatigheid echter boven de keuzevrijheid.
Zorgkantoren maken gericht afspraken met een beperkt aantal zorgaanbieders over het leveren van
bijzondere zorgvormen, zoals de observatie, epilepsiezorg, (SG)LVG en de crisiszorg. Zie voor meer
informatie over deze zorgvormen en de aanvullende voorwaarden waar deze zorg aan moet voldoen
hoofdstuk 5 van dit zorginkoopkader.

20

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Het volume komt persoonsvolgend tot stand
De keuze van klanten voor een zorgaanbieder en leveringsvorm bepalen het volume dat de zorgkantoren
betalen op basis van de gedeclareerde prestaties. Zorgkantoren komen met uw organisatie overeen welke
prestaties in een jaar geleverd worden en tegen welk tarief. Daarnaast vraagt het budgetformulier van de
NZa om een omzetniveau. Welke basis zorgkantoren hiervoor kiezen én wat zorgaanbieders kunnen
ontlenen aan dit omzetniveau, beschrijven de zorgkantoren in het regionale deel van het zorginkoopkader.
Deze afspraken worden vastgelegd in het budgetformulier van de NZa. Mocht u als zorgaanbieder
gedurende het jaar nog nieuwe prestaties of zorgvormen willen leveren, dan gaan we hierover vooraf het
gesprek met u aan.
Zorgkantoren geven tenminste ieder kwartaal inzage in de benutting van de contracteerruimte
Zorgkantoren zijn zich ervan bewust dat de persoonsvolgende bekostiging onzekerheid voor
zorgaanbieders met zich meebrengt. Immers, u krijgt minder budgetzekerheid en de geleverde zorg wordt
pas vergoed als de klant voor uw organisatie en dienstverlening heeft gekozen. Daarnaast gelden de
financiële kaders van de zorgkantoren als mogelijke beperkende factor voor financiering. Om uw
organisatie meer houvast en inzicht te bieden bij deze werkwijze, publiceren zorgkantoren minimaal ieder
kwartaal over de benutting van de contracteerruimte op hun website.
Zorgkantoren beschrijven in het regionale deel van het zorginkoopkader op welke wijze zij zorgaanbieders
inzage en zekerheid geven over de financiering van de geleverde zorg. Ook staat in dit deel beschreven
hoe zorgkantoren handelen bij een (dreigende) overschrijding van de contracteerruimte. De omvang van
de contracteerruimte en de benutting daarvan is regelmatig onderwerp van bespreking tussen
zorgkantoren, NZa en VWS.

21

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

3 HOE ZIET HET INKOOPPROCES ERUIT?
3.1 WELK ZORGKANTOOR CONTRACTEERT WELKE ZORG?
Als zorgaanbieder schrijft u in bij die zorgkantoren die verantwoordelijk zijn voor de regio waarbinnen
u zorg levert of wilt leveren
Er zijn zorgkantoren die de Wlz uitvoeren in meerdere zorgkantoorregio’s. Als u in meerdere van die
regio’s inschrijft, maakt u afspraken met de desbetreffende zorgkantoren over de levering binnen die
verschillende regio’s.
De fysieke locatie10 waar u zorg levert, bepaalt met welk zorgkantoor u een contract moet sluiten, op basis
van de in die regio geldende inkoopvoorwaarden (inclusief tarief). In het grensgebied tussen zorgkantoren
kunnen vraagstukken ontstaan. Bijvoorbeeld rondom een klant die in de ene regio woont en die alleen
dagbesteding heeft in een andere regio. Wij vragen u in zulke situaties dit bij de inschrijving aan te geven,
zodat we tot een voor alle partijen werkbare oplossing kunnen komen.
Wij contracteren zorgaanbieders bij voorkeur rechtstreeks
Huidige onderaannemers11 kunnen, wanneer zij voldoen aan de voorwaarden, rechtstreeks met zorgkantoren
een contract sluiten. Dit beperkt de administratieve lasten en verantwoordelijkheden van de hoofdaannemer,
draagt bij aan de continuïteit van zorg en aan de herkenbaarheid van het zorgaanbod voor de klant.
Als dit niet mogelijk is, kan een zorgaanbieder onderaannemers inschakelen voor de levering van Wlz-zorg.
Dit kan bijdragen aan de keuzevrijheid van klanten en zo meerwaarde hebben voor het passend invulling
geven aan de zorgvraag. Onze richtlijn is dat zorgaanbieders tenminste 2/3 van de verwachte
gecontracteerde zorg zelf leveren. Aanvullend geldt dat het niet is toegestaan om een ZZP- of VPT-pakket
volledig door een onderaannemer te laten leveren, tenzij het zorgkantoor daar toestemming voor geeft.
Gebruik maken van derden voor het leveren van zorg moet gemeld worden
Volgens bijlage 2 van de bestuursverklaring moet u bij inschrijving aangeven of u voor de periode 2021-2023
al dan niet van plan bent te werken met onderaannemers. Zorgaanbieders kunnen ook in de loop van het
jaar nieuwe onderaannemers inzetten voor zorglevering. Volgens de overeenkomst maakt u dat vooraf aan
het zorgkantoor kenbaar.12 Het zorgkantoor wil weten welke onderaannemers actief zijn en voor welk deel
van de productie zij ingezet worden. De zorgaanbieder die een onderaannemer inzet voor zorglevering
blijft altijd volledig verantwoordelijk voor de kwaliteit van zorg door de onderaannemer. De zorglevering
door de onderaannemer moet dan ook aan alle eisen voldoen die het zorgkantoor aan de zorglevering van
de hoofdaannemer stelt.

10 Hierbij gaat het om de feitelijke woonplaats van de klant en niet om het postadres van de klant. We maken hierop twee uitzonderingen:

Gespecialiseerde zorgaanbieders met een expertisefunctie. Hierbij valt te denken aan Borg-instellingen, klinieken voor intensieve
behandelingen en ZG-instellingen, of zorgaanbieders gespecialiseerd in epilepsiezorg. Dit geldt alleen voor de capaciteit verbonden aan
de expertise functie. Bijvoorbeeld Borg-instellingen: alleen de SGLVG-behandelplaatsen behoren tot deze uitzondering, de andere
plaatsen niet. Kleine woonlocaties in de GZ van zes of minder personen met een Wlz-indicatie, tenzij de zorgaanbieder hier zelf om
verzoekt.
11
Voor de definitie van onderaanneming verwijzen wij naar de overeenkomst.
12 Zie Artikel 10 lid 1 van de Wlz-overeenkomst en de Bestuursverklaring onder punt 4.

22

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Zorgkantoren stimuleren zorg in natura
Zorgkantoren nodigen PGB-gefinancierde wooninitiatieven uitdrukkelijk uit om, indien de klant omzetting
naar zorg in natura wenst, in te schrijven voor een Wlz-overeenkomst.

3.2 HOE KOMEN WE TOT AFSPRAKEN OVER HET VOLUME?
Ook voor 2021 bepalen zorgkantoren regionaal welke initiële afspraken worden gemaakt voor 2021
Dit leest u in het regionale deel van het zorginkoopkader.

3.3 WANNEER BENT U EEN BESTAANDE OF EEN NIEUWE ZORGAANBIEDERS IN DE
WLZ?
In de procedure maken we onderscheid tussen de bestaande en nieuwe zorgaanbieders.
Bestaande zorgaanbieder:
1) Bestaand voor het zorgkantoor: zorgaanbieder die op het moment van inschrijven een overeenkomst
heeft met het zorgkantoor waar ingeschreven wordt.
2) Bestaand maar nieuw voor het zorgkantoor: zorgaanbieder die nieuw is voor het zorgkantoor waar
ingeschreven wordt, maar op het moment van inschrijven al wel een overeenkomst heeft met ten minste
één ander zorgkantoor voor minimaal het hele kalenderjaar 2020, waarbij hij ten minste vanaf 1-1-2020 ook
daadwerkelijk zorgkosten declareert.
Nieuwe zorgaanbieder:
1) Nieuwe zorgaanbieder: zorgaanbieder die op het moment van inschrijven met nog geen enkel
zorgkantoor een overeenkomst heeft.
2) Nieuwe zorgaanbieder: zorgaanbieder die nieuw is voor het zorgkantoor waar ingeschreven wordt en op
het moment van inschrijven al wel een Wlz-overeenkomst met een ander zorgkantoor heeft maar niet voor
het hele kalenderjaar 2020 en die niet ten minste vanaf 1-1-2020 daadwerkelijk zorgkosten declareert. Een
dergelijke zorgaanbieder is voor het zorgkantoor waar voor het eerst in 2021 ingeschreven wordt een
nieuwe zorgaanbieder.

3.4 WELKE OVEREENKOMSTEN SLUITEN WIJ MET ZORGAANBIEDERS?
De meeste zorgkantoren kennen de volgende scenario’s:
−

Bestaande zorgaanbieders, die het hele aan 2021 voorafgaande jaar een overeenkomst hebben
gehad, komen in aanmerking voor een overeenkomst voor drie jaar (2021-2023).

−

Bestaande zorgaanbieders die een overeenkomst hadden voor een deel van het voorafgaande jaar
komen in aanmerking voor een overeenkomst van een jaar, met een mogelijke verlenging van twee
jaar (2022-2023).

−

Nieuwe zorgaanbieders komen in aanmerking voor een eenjarige overeenkomst voor
2021 met de mogelijkheid tot verlenging met twee jaar (2022-2023).

Als een zorgkantoor andere voorwaarden aanhoudt dan hierboven beschreven, is dat in het regionale deel
van het zorginkoopkader van het betreffende zorgkantoor vermeld.

23

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

3.5 WAT MOET U DOEN VOOR EEN WLZ-OVEREENKOMST?
Dit inkoopkader omvat een nieuw meerjarenbeleid met een driejarige overeenkomst. Een volledig
ingevulde en ondertekende bestuursverklaring is voor 2021 verplicht voor zowel nieuwe als bestaande
zorgaanbieders. Sluit u een meerjarenovereenkomst 2021-2023 dan kunt u voor inschrijving voor de jaren
2022 en 2023 volstaan met een instemmingsverklaring. Een toelichting hierop vindt u in het inkoopkader
van het betreffende jaar.
De eisen voor de inschrijving zijn landelijk opgesteld. De inschrijvingsprocedure kan qua uitvoering
verschillen per zorgkantoor. In het regionale kader leest u op welke wijze de inschrijving bij het betreffende
zorgkantoor moet worden ingediend.
Bestuursverklaring
Met de volledig ingevulde en ondertekende bestuursverklaring verklaart u dat uw organisatie vanaf de
datum van inschrijving, tenzij anders is aangegeven, voldoet aan de daarin opgenomen eisen en
gedurende de looptijd van de overeenkomst aan die eisen blijft voldoen. Als zorgaanbieder verklaart u te
voldoen aan geldende wet- en regelgeving, de gestelde geschiktheidseisen en de gestelde eisen aan
onderaanneming. Ook geeft u in de bestuursverklaring aan dat er geen uitsluitingsgronden van toepassing
zijn.
Bij de inschrijving wordt onderscheid gemaakt tussen de nieuwe en bestaande zorgaanbieders.
1)

U heeft al een overeenkomst voor 2020 met het zorgkantoor waar u opnieuw wilt inschrijven
(‘Bestaand voor het zorgkantoor’): bestuursverklaring

Heeft u voor 2020 al een overeenkomst, dan hoeft u bij de inschrijving naast de bestuursverklaring geen
aanvullende documenten aan te leveren ter onderbouwing. Als er wijzigingen plaatsvinden c.q. hebben
plaatsgevonden ten opzichte van de eerdere inschrijvingsdocumenten en/of overeenkomst moet u dit
melden aan het zorgkantoor en eventuele gewijzigde documenten aanleveren. Zorgaanbieders moeten,
ook wanneer er geen wijzigingen zijn, desgevraagd de onderbouwende stukken bij de bestuursverklaring
aan het zorgkantoor kunnen overleggen. Wanneer zorgaanbieders van plan zijn nieuw zorgaanbod te
ontwikkelen, kan hierop een toelichting gevraagd worden bij de inschrijving.
2)

U bent een bestaande zorgaanbieder en wilt met een voor u nieuw zorgkantoor een
overeenkomst sluiten (‘Bestaand maar nieuw voor het zorgkantoor’): bestuursverklaring en een
ondernemingsplan

Als u al een overeenkomst heeft met een zorgkantoor en u een overeenkomst wilt sluiten met een ander,
voor u nieuw zorgkantoor, dan levert u bij de inschrijving alleen de bestuursverklaring en een beknopt
ondernemingsplan (tenminste het bedrijfs- en financieel plan (zie paragraaf 3.9 en 3.10 van dit
inkoopkader)) aan. Het is niet nodig om informatie ter onderbouwing van de bestuursverklaring aan te
leveren, omdat u al door een ander zorgkantoor bent gecontracteerd voor het leveren van Wlz-zorg.
Zorgkantoren wisselen, indien nodig, onderling overige aanvullende informatie uit.
3)

U bent een nieuwe zorgaanbieder: bestuursverklaring, een ondernemingsplan en documenten ter
onderbouwing

Nieuwe zorgaanbieders moeten naast de bestuursverklaring en het ondernemingsplan een aantal
documenten ter onderbouwing van de bestuursverklaring meesturen. Het is van belang dat uw inschrijving
volledig is en alle gevraagde documenten bij de inschrijving aanlevert.

24

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Wat u moet aanleveren bij de inschrijving en aan welke voorwaarden u moet voldoen, staat beschreven in
paragraaf 3.9 en 3.10 van dit zorginkoopkader.

3.6 HOE BEOORDELEN WIJ UW INSCHRIJVING?
Zorgkantoren werken samen met zorgaanbieders om kwalitatief zo goed mogelijke zorg te leveren.
Vertrouwen is de basis voor een goede samenwerking. Met Wlz-zorg is veel geld gemoeid. Helaas zijn er
altijd situaties waarin mensen en organisaties op oneigenlijke manier gebruik maken van de schaarse
collectieve middelen. Daarom is het nodig om gedetailleerde eisen te stellen aan inschrijvingen. Hieronder
vindt u de daarvoor geldende regels.
Het zorgkantoor beoordeelt de inschrijving aan de hand van drie stappen
Bij de beoordeling van zorgaanbieders voeren zorgkantoren drie beoordelingsstappen uit:
1.
2.
3.

Controle op volledigheid van de inschrijving;
Controle van hetgeen is verklaard in de bestuursverklaring en, indien van toepassing, beoordeling
van de bij de inschrijving gevoegde documenten;
Nieuwe zorgaanbieders: inhoudelijk gesprek bij voorkeur op locatie nieuwe zorgaanbieder.

Alleen met een juiste en volledige inschrijving komt u voor een overeenkomst in aanmerking
Zorgkantoren bekijken na sluiting van de inschrijving of de inschrijving volledig en juist is. Onvolledige
inschrijvingen worden niet beoordeeld; bijstelling en aanvulling op initiatief van de zorgaanbieder is niet
toegestaan. Een inschrijving is volledig wanneer:
−

De bestuursverklaring is aangeleverd, én;

−

Alle onderbouwende documenten bij de inschrijving zijn bijgevoegd (conform het overzicht ‘aan te
leveren documenten’ in paragraaf 3.9 en zie ook paragraaf 3.10), én;

−

Eventuele onderbouwende documenten, zoals vereist in het regionale beleid, zijn ingevuld, dan wel
bijgevoegd.

Als een of meer van de volgende situaties zich voordoet, nemen we de inschrijving niet in behandeling,
dan wel wordt deze uitgesloten:
−

Inschrijvingen die niet tijdig zijn aangeleverd, dan wel onvolledig zijn, onjuiste informatie bevatten of
om enige andere reden ongeldig zijn, tenzij het zorgkantoor gebruik maakt van zijn bevoegdheid
(waartoe het niet verplicht is) zoals beschreven in 3.6.1;

−

Een zorgaanbieder verstrekt onjuiste en/of valse gegevens;

−

Indien niet voldaan wordt aan één of meer van de gestelde geschiktheidseisen (zie bijlage 3A
‘bestuursverklaring’) of overige eisen zoals genoemd in de bestuursverklaring, ook in het geval de
zorgaanbieder bij de inschrijving aangeeft (ten tijde van de contractperiode) niet te kunnen voldoen
aan de geschiktheidseisen;

−

Indien één of meer van de uitsluitingsgronden (zie bijlage 3A ‘bestuursverklaring’) op de
zorgaanbieder van toepassing is/zijn;

−

Indien uit de inschrijving blijkt dat een zorgaanbieder niet akkoord gaat met de in het inkoopkader
gestelde eisen en voorwaarden;

−

Als er geen positieve uitkomst is van een door het zorgkantoor ingesteld onderzoek bij gerezen twijfel
of een zorgaanbieder de ingediende offerte volledig dan wel gedeeltelijk waar kan maken.

25

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

3.6.1 Bevoegdheid tot het vragen van een toelichting
Zorgkantoren hebben na inschrijving de bevoegdheid (maar niet de verplichting) om een zorgaanbieder te
vragen zijn inschrijving toe te lichten. De zorgaanbieder heeft dan vijf werkdagen de tijd om de gevraagde
toelichting aan te leveren bij het zorgkantoor. Hierna kan de inschrijving definitief worden beoordeeld.
Aan het enkel vragen om een (nadere) toelichting door het zorgkantoor kunnen geen rechten of
toezeggingen worden ontleend.
Als de inschrijving van de zorgaanbieder wordt afgewezen, heeft de zorgaanbieder nog één keer de
mogelijkheid om opnieuw in te schrijven voor het betreffende jaar. Hiervoor gelden de procedures voor
tussentijds contracteren.
3.6.2 Controle van hetgeen is verklaard in de bestuursverklaring en beoordeling van de bij de
inschrijving gevoegde documenten
Als de inschrijving volledig is, controleert het zorgkantoor wat de bestuurder heeft verklaard over zijn
organisatie in de bestuursverklaring. Het gaat niet alleen om controle van wat is ingevuld in de
bestuursverklaring, maar ook om beoordeling en controle van de documenten die nieuwe zorgaanbieders
(maar ook bestaande zorgaanbieders maar nieuw voor het zorgkantoor (zie paragraaf 3.5)) ter
onderbouwing moeten aanleveren (zie voor het overzicht paragraaf 3.9 en zie ook paragraaf 3.10).
Een integriteitstoets kan deel uitmaken van de beoordeling. Zorgkantoren kunnen hiervoor bij de
inschrijving relevante informatie opvragen bij zorgaanbieders. De integriteitstoets is een
verantwoordelijkheid van het zorgkantoor en bevat een toets op de uitsluitingscriteria. Dit is een toets die
op andere bronnen is gebaseerd dan een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) van de Rechtspersoon, die
afgegeven wordt door het Ministerie van Veiligheid en Justitie.
3.6.3 Een inhoudelijk gesprek bij voorkeur op locatie
Of het zorgkantoor daadwerkelijk een overeenkomst (onder voorwaarden) aangaat met een nieuwe
zorgaanbieder, is mede afhankelijk van de beoordeling van het ondernemingsplan. In het
ondernemingsplan presenteert de zorgaanbieder zijn organisatie, hoe en welke Wlz-zorg hij wil gaan
leveren en op welke locatie(s) in welke gemeenten. Zorgkantoren willen graag een goede toets kunnen
uitvoeren op borging van kwaliteit door de nieuwe aanbieder en de focus op de Wlz-doelgroep (expertise
en ervaring). Alleen een ondernemingsplan biedt daarvoor te weinig inzicht. De vereisten voor het
ondernemingsplan dat verplicht bij de inschrijving moet worden ingediend, staan in het overzicht ‘aan te
leveren documenten’ in paragraaf 3.9 en in paragraaf 3.10 genoemd. In de laatste fase van de beoordeling
vindt daarom een gesprek plaats tussen het zorgkantoor en de nieuwe aanbieder (bij voorkeur op locatie).
Wanneer vindt het gesprek plaats?
Zorgkantoren gaan om de inschrijving te laten verduidelijken in gesprek met nieuwe zorgaanbieders die
positief zijn beoordeeld op de eerste twee beoordelingsaspecten (juiste, volledige inschrijving en controle
bestuursverklaring en de met de inschrijving meegestuurde documenten). De nieuwe zorgaanbieder
ontvangt na de eerste twee beoordelingsaspecten een verzoek om een afspraak, bij voorkeur op locatie
van de zorgaanbieder.
Het gesprek moet in ieder geval plaatsvinden met de vertegenwoordigingsbevoegde bestuurder(s).
In het gesprek wordt onder andere getoetst of het beeld van de zorg en de toelichting van de
directie/bestuurder overeenkomt met wat is beschreven in het ondernemingsplan.

26

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Zorgkantoren beoordelen het ondernemingsplan en het gesprek met de bestuurder
Of nieuwe zorgaanbieders een overeenkomst krijgen aangeboden, wordt beoordeeld door het
zorgkantoor. In deze laatste fase van de beoordeling kunnen onder andere, maar niet uitsluitend, de
volgende redenen tot afwijzing van nieuwe zorgaanbieders leiden. Het eindoordeel hierover is aan het
zorgkantoor:
−

Een onvoldoende transparante bestuursstructuur;

−

Een negatief eigen vermogen of financieel slechte positie;

−

Het ondernemingsplan is onvoldoende toekomstbestendig, reëel of haalbaar;

−

Beoordeling van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) naar aanleiding van het bezoek in het
kader van de vragenlijst “nieuwe zorgaanbieders” dat de basiskwaliteit niet op orde is en/of
onvoldoende vertrouwen in verbetering op korte termijn;

−

Afspraken in de keten zijn niet of onvoldoende geborgd;

−

Bevindingen op basis van de integriteitstoets;

−

Een of meerdere gegronde klachten bij zorgkantoor en/of zorgverzekeraar die ernstig van aard waren
en waarover in het gesprek geen lerend effect duidelijk werd gemaakt;

−

Het beeld vanuit het gesprek met bestuurder en het bezoek op locatie is niet consistent met het
ondernemingsplan.

Positieve beoordeling
Zorgaanbieders die correct hebben ingeschreven en die positief beoordeeld zijn, ontvangen een
overeenkomst voor Wlz-zorg.
Aan de overeenkomst kunnen voorwaarden verbonden worden
Wanneer nieuwe zorgaanbieders op het moment van het indienen van de inschrijving nog inregeltijd nodig
hebben om aan bepaalde voorwaarden te voldoen, ontvangen zij een overeenkomst onder voorwaarden.
Inregeltijd is uitsluitend mogelijk voor vereisten die zorgkantoren daarvoor hebben vastgesteld. Het gaat
om vereisten die ingeregeld moeten zijn op het moment van zorglevering of uiterlijk zes maanden na
ingangsdatum van de overeenkomst. Voor welke items inregeltijd mogelijk is, staat beschreven in het
overzicht ‘aan te leveren documenten’ in paragraaf 3.9.

27

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

3.7 WELK TIJDPAD GELDT VOOR HET INKOOPPROCES 2021?
De procedure voor de zorginkoop 2021 kent het volgende tijdpad.13
Fase

Wie

Datum

Zorgkantoor

29 mei 2020

Zorgaanbieder

Uiterlijk 15 juni 2020

Zorgkantoor

26 juni 2020

Inschrijving nieuwe en bestaande zorgaanbieders

Zorgaanbieder

Uiterlijk 31 juli 2020 17.00 uur

Mogelijkheid tot gesprek over contractering en
voorwaarden

Zorgkantoor/
Zorgaanbieder

Uiterlijk 2 oktober 2020 afgerond

Voorlopige contractering (eenjarige of meerjarige
overeenkomst)

Zorgkantoor

Uiterlijk 23 oktober 2020

Definitieve contractering en indiening budgetformulier
bij NZa

Zorgkantoor

13 november 2020

Zorgaanbieder

Op nader te bepalen moment door
het zorgkantoor. Zie paragraaf 2.3.

Publicatie landelijk inkoopkader
Indienen van vragen t.b.v. Nota van Inlichtingen
Publicatie Nota van Inlichtingen

Indienen beknopt plan

Een nadere uitwerking van het contracterende zorgkantoor staat in het regionale deel van het
zorginkoopkader van het betreffende zorgkantoor. De planning van het contracterende zorgkantoor
prevaleert boven de hierboven aangegeven planning.
Als u per 1 januari 2021 een overeenkomst wilt sluiten, schrijft u uiterlijk 31 juli 2020 17.00 uur in
Wanneer u met ingang van 1 januari 2021 in aanmerking wilt komen voor een overeenkomst, dan kunt u
uiterlijk 31 juli 2020 17.00 uur inschrijven bij het zorgkantoor verantwoordelijk voor de regio waar uw
klanten wonen.
U kunt zich ook tussentijds inschrijven voor 2021
Zorgaanbieders die verwachten pas in de loop van 2021 te starten, wijzen we uitdrukkelijk op de
mogelijkheid om tussentijds te contracteren. Een zorgaanbieder kan inschrijven tot 1 februari 2021 of tot 1
mei 2021. Zorgkantoren streven naar een beoordelingstermijn van ongeveer twee maanden. Voor het
tussentijds inschrijven volgt u de procedure die behoort bij het type zorgaanbieder waar u onder valt (zie
paragraaf 3.3).

13 Zorgkantoren behouden zich het recht voor om het inkoopproces voor de GGZ Wlz 2021 te verlengen met november/december 2020,

zodat zij voldoende aanbod hebben om aan de inspanningsverplichting voor de mensen die op een plek verblijven te kunnen voldoen.
Achtergrond is dat per 1-10-2020 alle CIZ-indicaties zijn afgegeven.

28

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Indienen productieafspraken
Met zorgaanbieders maken we afspraken over welke prestaties zij willen en kunnen leveren. De
indieningsdatum bij de NZa is 13 november 2020.14 Tijdens de herschikking wordt een daadwerkelijk
omzetniveau ingediend bij de NZa. De uiterlijke datum hiervoor is 1 november 2021.
De werkwijze voor het maken van afspraken kan per zorgkantoor verschillen. De uitwerking hiervan staat
in het regionale deel van het zorginkoopkader van het betreffende zorgkantoor.

3.8 WELKE JURIDISCHE KADERS GELDEN VOOR HET INKOOPPROCES EN DE
MONITORING?
In de Nota van Inlichtingen geven we antwoord op de vragen over deze procedure
Omdat wij weten dat een inkoopprocedure mogelijk om verduidelijking vraagt, bieden we de mogelijkheid
om vragen te stellen over eventuele onduidelijkheden.
Vanaf de publicatiedatum op 29 mei 2020 zijn zorgaanbieders tot en met 15 juni 2020 in de gelegenheid
om vragen te stellen. Na deze sluitingsdatum is het niet meer mogelijk om vragen te stellen over de
inkoopprocedure en bijbehorende documenten.
Zorgkantoren beantwoorden de gestelde vragen uiterlijk op 26 juni 2020 in een Nota van Inlichtingen. Veel
voorkomende vragen zullen we niet letterlijk opnemen en beantwoorden, maar samenvoegen en van een
antwoord voorzien.
De gepubliceerde Nota van Inlichtingen prevaleert boven het inkoopkader Wlz 2021-2023 en maakt
onderdeel uit van deze inkoopprocedure.
De zorgkantoren kunnen de procedure wijzigen
Zorgkantoren behouden zich het recht voor om een correctie in de documenten en/of een wijziging of
aanpassing van de inkoopprocedure toe te passen, naar aanleiding van onvoorziene omstandigheden of
als na bekendmaking van deze documenten maatregelen door de overheid worden getroffen die:
−

Van invloed zijn op de beschikbare contracteerruimte; of

−

Van invloed zijn op de afspraken die het zorgkantoor met zorgaanbieders op grond van deze
maatregelen dient te maken; of

−

Een wijziging betreffen van de beleidsregels of een voortschrijdend inzicht op basis van
ontwikkelingen in de zorg.

Aanpassingen aan de procedure kunnen divers zijn
Zorgkantoren behouden zich het recht voor om op basis van bovenstaande zonder enige
schadevergoedingsplicht de volgende aanpassingen te doen:
−

Geheel of gedeeltelijke aanpassing of opschorting van de procedure – tussentijds, tijdelijk of definitief
– om redenen die voor ons overtuigend zijn. Hieronder verstaan we mede externe omstandigheden als
overheidsbeslissingen of gerechtelijke uitspraken;

−

De procedure gedeeltelijk stoppen en het overige deel voortzetten;

14 Mogelijk geldt voor de GGZ een ander tijdpad.

29

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

−

Het aanbrengen van wijzigingen in de procedure of in de aard en de omvang van de zorgprestaties die
we inkopen;15

−

Het nemen van besluiten of treffen van maatregelen voor situaties die tijdens de publicatie van dit
document niet bij ons bekend waren of die we niet konden voorzien;

−

Het wijzigen van de tijdsplanning.

Zorgkantoren passen de procedure aan op de regionale situatie.
Zorgkantoren nemen maatregelen richting zorgaanbieders wanneer hier aanleiding toe is
Wanneer tijdens de looptijd van de overeenkomst blijkt dat zorgorganisaties afspraken niet nakomen, niet
aan gestelde voorwaarden blijken te kunnen voldoen of hun financiële positie of kwaliteit onder druk staat,
dan treffen zorgkantoren passende maatregelen. De aard van deze maatregelen wordt, eventueel met
andere betrokken partijen zoals de IGJ, geduid aan de hand van de individuele situatie. De mogelijke
maatregelen die door het zorgkantoor genomen kunnen worden staan vermeld in de overeenkomst Wlz.
Deze opsomming is niet-limitatief.

3.9 WELKE DOCUMENTATIE IS NODIG BIJ DE INSCHRIJVING?
Bij de inschrijving moet de bestuursverklaring ingevuld worden. Daarbij moet voor een aantal items met
documentatie aangetoond worden dat er wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden. Hieronder worden
de gestelde eisen inzichtelijk gemaakt en staat vermeld wat bij inschrijving aan documentatie moet
worden meegestuurd. De bewijsstukken voor de eisen die gelden op het moment van zorglevering en na
zes maanden van ingangsdatum van de overeenkomst kunnen desgewenst door het zorgkantoor
opgevraagd worden.
Overzicht aan te leveren documenten
Overzicht aan
te leveren
documenten

Toelichting op in te dienen bijlagen

Meesturen
bij de
inschrijving

Geschiktheidseisen bestuursverklaring Wlz 2021
Bestuursverklaring
2021

Inschrijving KvK

De zorgaanbieder dient de volledig ingevulde bestuursverklaring
aan te leveren bij zijn inschrijving.
•

Afschrift van inschrijving KvK.

•

Op het afschrift dienen tevens de namen van de leden van
het toezichthoudend orgaan te zijn vermeld. Op grond van
het Handelsregisterbesluit dienen deze gegevens in het
Handelsregister opgenomen te zijn.
Afschrift is niet ouder dan zes maanden op het moment van
inschrijving.
De organisatievorm (juridische entiteit) die inschrijft voor
een Wlz-overeenkomst dient dezelfde te zijn als vermeld op
de KvK.

•
•

•

Bevoegdheid van ondertekenaar moet blijken uit de KvK of

15 T.b.v. de inkoop van GGZ Wlz kunnen deze afspraken later tot stand komen.

30

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

X

X

Moet
voldoen op
moment van
zorglevering

Moet voldoen
uiterlijk 6
maanden na
ingangsdatum
overeenkomst

Overzicht aan
te leveren
documenten

Toelichting op in te dienen bijlagen

Meesturen
bij de
inschrijving

Moet
voldoen op
moment van
zorglevering

Moet voldoen
uiterlijk 6
maanden na
ingangsdatum
overeenkomst

er moet een volmacht zijn (die eveneens verstrekt moet
worden).
•
•

Wtzi 16

Verklaring omtrent
gedrag voor
rechtspersonen
(VOG RP)

Een afschrift van de Wtzi toelating (Wet toelating
zorginstellingen).
De organisatievorm (juridische entiteit) die inschrijft voor
een Wlz-overeenkomst dient dezelfde te zijn als op de
Wtzi-toelating.

•

De inhoud van de toelating moet overeenstemmen met de
inhoud van het ondernemingsplan: de functies die de
zorgaanbieder wil gaan leveren, moeten vermeld staan op
de Wtzi-toelating (waarvoor de zorgaanbieder is
toegelaten).

•

Niet ouder dan een jaar op het moment van inschrijving en
specifiek aangevraagd ten behoeve van de deelname aan
deze inkoopprocedure.

•

Een Verklaring omtrent gedrag voor Natuurlijke Personen
en/of een Gedragsverklaring Aanbesteding (GVA) volstaat
niet. De GVA en de VOG RP zijn namelijk twee
verschillende instrumenten gebaseerd op verschillende
onderliggende regelgeving en met toepassing van een
ander beoordelingskader. Voor nadere informatie over de
VOG RP en de GVA verwijzen wij u naar de website van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie.

•

Actuele statuten van de te contracteren partij.

•
Statuten van de
inschrijvende
zorgaanbieder

Uw ondernemingsplan dient overeen te komen met uw
statuten.

•

In de statuten is de Governancecode Zorg geborgd,
waaronder:
o
Informatie over het toezichthoudend orgaan.

Aanwezigheid,
tenaamstelling en
samenstelling
cliëntenraad

De nieuwe zorgaanbieder dient 6 maanden na ingangsdatum van
de overeenkomst aantoonbaar conform de Wet
medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) (een)
cliëntenra(a)d(en) (aanwezigheid, tenaamstelling en
samenstelling cliëntenra(a)d(en)) te hebben ingesteld en op een
eerder moment wanneer dat op grond van de Wmcz is vereist.
Indien de zorgaanbieder op grond van de Wmcz niet verplicht is
een cliëntenraad (een) cliëntenra(a)d(en) in te stellen, dient de
zorgaanbieder 6 maanden na ingangsdatum van de
overeenkomst aan te kunnen tonen dat op andere wijze invulling
wordt gegeven aan de medezeggenschap van cliënten.

Voldoen aan
vigerende
Governancecode
Zorg

Statutaire borging, dan wel borging in de relevante reglementen,
zoals bepaald en uitgewerkt in de Governancecode Zorg,
waaronder:
•

Informatie over het toezichthoudend orgaan; benoeming,
samenstelling, schorsing, ontslag etc.;

16 Dan wel een toelatingsvergunning conform de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza).

31

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

X

X

X

X

X

Overzicht aan
te leveren
documenten

Kwaliteitskader 17
van de sector /
werkt met een
landelijk erkend
kwaliteitssysteem
met externe
toetsing

Gedegen bedrijfsadministratie

Toelichting op in te dienen bijlagen

•

Belangenverstrengeling;

•

Medezeggenschap, invloed en advies;

•

Verantwoording Raad van Bestuur;

•

Verantwoordelijkheid Raad van Bestuur;

•

Cliëntenraad;

•

Naleving Code.

De zorgaanbieder kan aantonen dat hij meedoet met het
kwaliteitskader van de sector of werkt met een
kwaliteitssysteem. Dit blijkt o.a. uit aanmelding bij de
brancheorganisatie, gesprekken met de cliëntenraad, deelname
aan lerende netwerken, aanmelding bij de BVKZ etc. Over het
eerste jaar moet verplicht een kwaliteitsverslag/visitatieverslag
worden aangeleverd bij het zorgkantoor.

Moet
voldoen op
moment van
zorglevering

X

De zorgaanbieder beschikt over een gedegen
bedrijfsadministratie die tijdige levering van gegevens mogelijk
maakt, waaronder:
•

Declaraties (AW 319) volgens afspraken vastgelegd in het
uniform declaratieprotocol Wlz aan het zorgkantoor.

•

Relevante berichten in iWlz (zorgtoewijzing, melding
aanvang zorg, mutaties, melding einde zorg), aan het
zorgkantoor conform standaarden die door het
Zorginstituut Nederland zijn vastgesteld.

•

Beleid staat gepubliceerd op de website van de
zorgaanbieder met een werkende link.

•

Het beleid voldoet aan de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG).
Voor klanten is duidelijk:
o
Welke persoonsgegevens worden vastgelegd;
o
Wie er inzage heeft in de gegevens;
o
Hoe invulling is gegeven aan ‘geheimhouding’;
o
Wat de bewaartermijn van de gegevens is;
o
Het beleid op inzage van gegevens door de klanten;
o
Hoe gehandeld wordt bij datalekken;
o
De bezwaarmogelijkheden.

•
Privacybeleid

•

Beleid staat gepubliceerd op de website van de
zorgaanbieder met een werkende link.

•

Het beleid voldoet aan de Wet kwaliteit, klachten en
geschillen zorg (Wkkgz).

•

Uit het beleid blijkt voor klanten tenminste:
o
Reactietermijn op klacht binnen zes weken;
o
Onafhankelijke klachtenfunctionaris;
o
Contactgegevens klachtenfunctionaris;

Klachtenregeling

17 Bij de GGZ gaat het om voorlopige kwaliteitsuitgangspunten.

32

Meesturen
bij de
inschrijving

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

X

X

X

Moet voldoen
uiterlijk 6
maanden na
ingangsdatum
overeenkomst

Overzicht aan
te leveren
documenten

Toelichting op in te dienen bijlagen

o
o

Regeling AO/IC

Meesturen
bij de
inschrijving

Indiening mogelijk zonder melding aan
begeleider/zorgverlener;
Dat de zorgaanbieder is aangesloten bij een
geschilleninstantie.

Tenzij dit op grond van wet- en regelgeving niet langer is vereist.
•

Polisblad van
aansprakelijkheidsverzekering
•
•

Bijlage 2 Onderaannemerschap en
indien van
toepassing Bijlage 3
Lijst met
Zorgkantoren bij de
bestuursverklaring

Vragenlijst IGJ voor
nieuwe
zorgaanbieders

Moet
voldoen op
moment van
zorglevering

De zorgaanbieder heeft op de datum van inschrijving een
schadeverzekering afgesloten voor aansprakelijkheid
jegens (nabestaanden van) patiënten of cliënten voor onder
de overeenkomst geleverde zorg, ter hoogte van minimaal
€ 2.500.000,- (per gebeurtenis). De verzekering dient
uiterlijk vanaf de ingangsdatum van de overeenkomst in te
gaan.
Op naam van de te contracteren zorgaanbieder.

X

X

Actueel polisblad: de organisatievorm (juridische entiteit)
die inschrijft voor een Wlz-overeenkomst dient dezelfde te
zijn als op het polisblad.

Bijlage 2 dient altijd toegevoegd te worden bij de inschrijving.
Bijlage 3 alleen indien van toepassing toevoegen bij de
inschrijving.

Iedere nieuwe zorgaanbieder moet deze vragenlijst invullen en
deze samen met het bewijs van invulling indienen bij de
inschrijving.

X

X

https://vragenlijst.meldennieuwezorgaanbieders.nl/
Ondernemingsplan 18

Organisatieinrichting

Organogram juridische structuur.

X

Missie en strategie

De missie en strategie zijn concreet beschreven en de
uitgangspunten zijn voldoende toetsbaar en onderbouwd.

X

18 In de volgende paragraaf is een toelichting op de afzonderlijke onderdelen van het ondernemingsplan opgenomen. Indien een

nieuwe zorgaanbieder een ondernemingsplan indient dat incompleet is volgens bovenstaande tabel en/of niet volledig voldoet aan
de hierna beschreven eisen, dan kan het zorgkantoor besluiten de zorgaanbieder van verdere deelname aan de inkoopprocedure uit
te sluiten of anders te prioriteren afhankelijk van de aard en omvang van de tekortkoming. Dit geldt ook voor bestaande
zorgaanbieders maar nieuw voor het zorgkantoor (zie paragraaf 3.5) die een beknopt ondernemingsplan (tenminste het bedrijfs- en
financieel plan) moeten aanleveren.

33

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Moet voldoen
uiterlijk 6
maanden na
ingangsdatum
overeenkomst

Overzicht aan
te leveren
documenten

Bedrijfsplan

Financieel plan

Toelichting op in te dienen bijlagen

•

Welke Wlz-doelgroepen;

•

Welke prestaties;

•

Verwachte aantallen;

•

Welke ervaring met zorglevering (welk domein,
overeenkomsten etc.);

•

Personeel in dienst (omvang en opleidingsniveau en aard
opleiding).

•

Jaarrekeningen 2018 en 2019 (tenzij startende organisatie
waar nog geen jaarrekening van is vastgesteld);
Jaarrekeningen eventuele moedermaatschappij 2018 en
2019;
Begroting voor 2021.

•
•

Meesturen
bij de
inschrijving

Moet
voldoen op
moment van
zorglevering

X

X

3.10 WAT VRAGEN WIJ VAN NIEUWE ZORGAANBIEDERS?
Het ondernemingsplan is opgebouwd uit de volgende elementen:
Organisatie-inrichting
Nieuwe zorgaanbieders beschrijven ten aanzien van de organisatie-inrichting ten minste:
−

Aanwezigheid, tenaamstelling en samenstelling Raad van Bestuur of directie;

−

Aanwezigheid, tenaamstelling en samenstelling van onafhankelijk, statutair geborgd
toezichthoudend orgaan (bijvoorbeeld Raad van Toezicht);

−

Aanwezigheid, tenaamstelling en samenstelling cliëntenraad, of andere vorm van medezeggenschap
van cliënten indien de zorgaanbieder op grond van de Wmcz niet verplicht is een cliëntenraad in te
stellen (uiterlijk gereed zes maanden na ingangsdatum overeenkomst);

−

Implementatie van de Governancecode Zorg (uiterlijk gereed op moment van zorglevering);

−

Toelichting op een eventuele holding- of concernconstructie;

−

Een organogram van de juridische structuur van de zorgaanbieder is in dit onderdeel van het
ondernemingsplan opgenomen.

Missie en strategie
Gevraagd wordt in het ondernemingsplan een korte beschrijving te geven van de algemene
bedrijfsdoelstelling, missie en strategie van de zorgaanbieder.
Bedrijfsplan
Het onderdeel bedrijfsplan beschrijft welke zorg de aanbieder wil gaan leveren en welke rol hij wil
vervullen in de regio. Bij dit onderdeel wordt tenminste ingegaan op:
−

Aan welke doelgroep, welke leveringsvormen, welke zorgprestaties (in termen van de NZabeleidsregels), welke aantallen en waar zorg wordt geleverd/gaat worden geleverd;

−

Op welke wijze het geoffreerde aanbod zich onderscheidt van dat van andere zorgaanbieders;

−

Hoe de levering van zorg door voldoende personeel met de benodigde kwalificaties geborgd is. Een
overzicht van het aantal personeelsleden en deskundigheidsniveau in relatie tot de doelgroep is hierbij

34

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Moet voldoen
uiterlijk 6
maanden na
ingangsdatum
overeenkomst

vereist. Als er nog geen personeel in dienst is, dan volstaat een beschrijving welk type gekwalificeerd
personeel in dienst genomen zal worden, zodra er klanten in zorg komen;
−

Indien van toepassing een toelichting op de ervaring die de aanbieder al heeft in het leveren van zorg
(Wmo/Zvw/PGB);

−

De (toekomstige) rol en/of functie in samenwerkingsverbanden waaraan de nieuwe zorgaanbieder
reeds deelneemt of gaat deelnemen. De zorgaanbieder toont aan op welke wijze hij samenwerking
met bijvoorbeeld gemeenten, ketenpartners, huisartsen, dementienetwerken of met andere
zorgaanbieders heeft geborgd;

−

Implementatie en naleving Governancecode Zorg. Duidelijk moet worden hoe deze code in de praktijk
werkt binnen de organisatie en hoe erop wordt toegezien dat de code wordt nageleefd.

Financieel plan
In het financiële plan wordt een algemene toelichting op de financiële positie van de zorgaanbieder
gegeven, evenals een realistische omzetprognose. Hieruit moet een duidelijk beeld ontstaan dat de
onderneming financieel gezond is, er geen sprake is van een negatief eigen vermogen, een positief
resultaat verwacht wordt, waardoor borging van de continuïteit van zorg aannemelijk is.
Het zorgkantoor betrekt eveneens de jaarrekeningen van de voorafgaande jaren (2018 en 2019) bij de
beoordeling van de financiële positie van de zorgaanbieder, tenzij de zorgaanbieder een startende
organisatie is waar nog geen jaarrekening van is vastgesteld. De zorgaanbieder levert de jaarrekeningen
2018 en 2019 bij dit onderdeel van het ondernemingsplan aan. Ook de jaarrekeningen 2018 en 2019 van
een eventuele moedermaatschappij levert de zorgaanbieder bij dit plan aan. Daarnaast bevat het
financieel plan een realistische begroting voor 2021.

35

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

4 EXTRA MIDDELEN VOOR KWALITEITSKADER
VERPLEEGHUISZORG
4.1 WELKE EXTRA MIDDELEN ZIJN ER VOOR DE VERPLEEGHUISZORG?
VWS heeft voor de uitvoering van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg door zorgaanbieders in totaal een
bedrag oplopend tot € 2,1 miljard beschikbaar gesteld. Daarnaast is er ook ontwikkelbudget vanuit de
transitiemiddelen (€ 50 miljoen per jaar in de periode 2018-2021) beschikbaar voor regionale knelpunten
bij de uitvoering van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg (bijvoorbeeld op het gebied van innovatie, ICT
of arbeidsmarkt). Het kwaliteitsbudget en ontwikkelbudget is als geoormerkt budget door VWS
beschikbaar gesteld tot en met 2021.
Extra middelen voor de verpleeghuiszorg
Een bedrag oplopend tot € 2,1 miljard voor de uitvoering van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg:19
−

Voor het jaar 2017 is € 100 miljoen beschikbaar gekomen en verwerkt in de tarieven voor ZZP en VPT
(4 t/m 10).

−

Voor het jaar 2018 is hier bovenop € 335 miljoen beschikbaar gekomen en verwerkt in de tarieven voor
ZZP en VPT (4 t/m 10). Daarmee is € 435 miljoen verwerkt in de genoemde tarieven.

−

Voor het jaar 2019 is er € 600 miljoen beschikbaar in de vorm van een kwaliteitsbudget.

−

Voor het jaar 2020 is het kwaliteitsbudget met € 500 miljoen verhoogd tot € 1.100 miljoen. Hiervan is
€ 125 miljoen ingezet om zorgaanbieders te compenseren die in de inkomsten erop achteruit zijn gaan
als gevolg van de herijking van de tarieven, de zogenaamde compensatiecomponent. Dit betekent dat
van het kwaliteitsbudget € 975 miljoen (€ 600 miljoen + € 375 miljoen) beschikbaar is voor extra
personeel en andere investeringen in het kwaliteitskader.

−

Voor 2021 wordt het kwaliteitsbudget met € 350 miljoen verhoogd tot € 1.450 miljoen. De € 125
miljoen die toegevoegd is aan het kwaliteitsbudget 2020 om zorgaanbieders te compenseren als
gevolg van de herijking van de tarieven, blijft hiervoor gereserveerd. Dit betekent dat van het
kwaliteitsbudget € 1325 miljoen (€ 975 miljoen+ € 350 miljoen) beschikbaar is voor extra personeel en
andere investeringen in het kwaliteitskader.

Het resterende deel van de € 2,1 miljard is gereserveerd voor aanzuigende werking en demografische
ontwikkeling.
Daarnaast is er € 50 miljoen per jaar beschikbaar (2018 tot en met 2021) vanuit de transitiemiddelen voor
regionale knelpunten op het gebied van innovatie, ICT of arbeidsmarkt 20, in de vorm van een
ontwikkelbudget.
De uitkomsten van het NZa kostenonderzoek zijn met ingang van 2020 verwerkt in de tarieven. Voor
zorgaanbieders die door de herijking van de tarieven een lagere omzet hebben - uitgaande van het aantal
prestaties (de ZZP’s en VPT geclusterd VV4-VV10) in 2018 (dat als basisjaar fungeert voor het
kwaliteitsbudget) - is er een compensatiecomponent.
Deze compensatiecomponent (indien van toepassing) is als een vaste, niet-onderhandelbare component

19

De vigerende NZa beleidsregels zijn van toepassing.

20 De vigerende NZa beleidsregels zijn van toepassing.

36

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

meegenomen in de definitieve berekening van het kwaliteitsbudget 2020 en blijft ook voor 2021 onderdeel
uitmaken van het gereserveerde initiële kwaliteitsbudget. Zorgaanbieders kunnen het personeel dat in
basisjaar 2018 binnen de organisatie werkzaam was, behouden en financieren vanuit de
compensatiecomponent van het kwaliteitsbudget. Zorgaanbieders die in 2019 of 2020 gestart zijn het
leveren van Wlz-zorg en een aanvraag indienen voor het kwaliteitsbudget bij het zorgkantoor kunnen geen
aanspraak maken op een compensatiecomponent.
Let op! Onderstaande uitwerking is gebaseerd op de situatie ten tijde van publicatie van dit document
op 29 mei 2020. Als betrokken partijen, te weten (vertegenwoordigers van) zorgaanbieders en
(vertegenwoordigers van) zorgkantoren, in gezamenlijkheid tot een ander voorstel komen dat in het
voordeel is van zowel zorgaanbieders als zorgkantoren, kan onderstaande uitwerking in afstemming
met VWS en de NZa worden aangepast. Zorgkantoren informeren u hierover uiterlijk op het moment
van publicatie van de Nota van Inlichtingen.

4.2 HOE ZIT HET MET HET KWALITEITSBUDGET VERPLEEGHUISZORG?
Het kwaliteitsbudget is bedoeld voor de uitvoering van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. In het door
VWS opgestelde ‘Programmaplan Thuis in het Verpleeghuis’ is beschreven hoe de middelen 21 worden
aangewend.
Het kwaliteitsbudget 2021 bedraagt landelijk € 1.450 miljoen, waarvan € 125 miljoen wordt ingezet voor de
in paragraaf 4.1 genoemde compensatiecomponent. Van de resterende € 1.325 miljoen extra middelen is
85% bestemd voor de inzet van extra zorgpersoneel. Daarnaast kan 15% van deze middelen breder ingezet
worden, gericht op verbetering van de kwaliteit in lijn met het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Voor
zorgorganisaties geldt als richtlijn 85%-15% voor inzet van het kwaliteitsbudget. Door VWS is besloten dat
de richtlijn 85%-15% het uitgangspunt blijft, maar dat op macroniveau een andere uitkomst aanvaardbaar
is. Wel met de nadrukkelijke opdracht om in lijn met de bedoeling van het “Programmaplan Thuis in het
Verpleeghuis” te blijven handelen. Om voor 2021 in aanmerking te komen voor een andere verhouding
dient de zorgaanbieder een overtuigende, onderbouwde en concreet uitgewerkte aanvraag op te nemen in
zijn kwaliteitsplan. Waarbij het uitgangspunt blijft dat extra zorgpersoneel, dat aangenomen is vanuit het
kwaliteitsbudget in 2019 en 2020 vergoed wordt vanuit het kwaliteitsbudget 2021.
Het zorgkantoor kan differentiëren tussen zorgaanbieders, waarbij rekening wordt gehouden met de
individuele opgave van zorgaanbieders om per 2022 aan het kwaliteitskader te voldoen. Dit geldt zowel
voor de extra middelen voor extra personeel als voor de overige middelen. Het kan zijn dat er
zorgaanbieders zijn die minder snel de extra personeelsinzet kunnen realiseren en zorgaanbieders die juist
sneller extra personeelsinzet kunnen realiseren. Binnen de kaders van de € 1.325 miljoen bieden
zorgkantoren hiervoor de ruimte. Dit betekent dat van de verhouding 85%-15% bij de planvorming per
zorgaanbieder in overleg en in overeenstemming met het zorgkantoor afgeweken kan worden.
De zorgkantoren hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het landelijk beschikbare
kwaliteitsbudget niet overschreden wordt en de inzet van de beschikbare middelen in lijn is met de
afspraken in het ‘Programmaplan Thuis in het Verpleeghuis’.

21 Inzet van middelen beschreven in ‘Programmaplan Thuis in het Verpleeghuis’ pagina 28, hoofdstuk 4.2, 3e alinea.

37

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

4.2.1
Voor alle zorgaanbieders wordt bij aanvang van 2021 een kwaliteitsbudget gereserveerd
Voor alle zorgaanbieders wordt een initieel budget gereserveerd vanuit het kwaliteitsbudget.22 Het
gereserveerde initieel budget wordt gebaseerd op de productie van ZZP’s en VPT’s VV4 t/m VV10
(aantallen in de nacalculatie 201923) en de indicatieve berekende kwaliteitstoeslagen van de NZa.24
Het gereserveerde initiële budget zal daarmee aansluiten bij het indicatieve eindperspectief vanaf 2022.
Het gereserveerde initiële budget wordt naar verwachting begin september 2020 bekendgemaakt, nadat
de contracteerruimte is vastgesteld en is vastgelegd in de nieuwe beleidsregels van de NZa. Een deel van
het gereserveerde initiële budget kan bestaan uit de compensatiecomponent.
4.2.2
Zorgaanbieders stellen het kwaliteitsplan op inclusief een verbeterparagraaf per locatie
Zorgaanbieders maken jaarlijks een kwaliteitsplan 25, waarin zij onder andere de verbeteringen beschrijven
die zij per locatie willen realiseren. Dit kwaliteitsplan wordt uiterlijk 31 december voor het komende jaar
opgesteld. Zorgaanbieders bepalen op basis van hun eigen kwaliteitsplan welke verbeteringen ze willen
realiseren, waar ze het kwaliteitsbudget voor in willen zetten en waar ze een aanvraag voor indienen. In de
verbeterparagraaf wordt op locatieniveau een toelichting gegeven. De zorgaanbieder beschrijft in deze
toelichting:
−

Wat de zorgaanbieder gaat doen;

−

Wat het resultaat is/wat de zorgaanbieder wil bereiken;

−

Wat hiervoor nodig is;

−

Op welke wijze interne monitoring van het te bereiken resultaat plaatsvindt.

4.2.3
Het kwaliteitsplan wordt onderbouwd met een begroting voor het kwaliteitsbudget
In het kwaliteitsplan is opgenomen welke verbeteringen worden gerealiseerd. Om in aanmerking te
komen voor het kwaliteitsbudget wordt een begroting opgesteld, waarin is aangegeven voor welke kosten
een aanvraag voor het kwaliteitsbudget wordt gedaan. De begroting wordt ingediend via het Portaal
Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg en vervolgens beoordeeld door het zorgkantoor. In de begroting is een
SMART onderbouwing opgenomen van de voorstellen voor besteding van het kwaliteitsbudget. Hierbij is
per voorstel aangegeven wat de kosten zijn.
Het is belangrijk dat de begroting aansluit op het kwaliteitsplan. De aanvraag voor het kwaliteitsbudget
mag alleen hoger zijn als een aanbieder een toename verwacht van cliëntenaantal/mix, ten opzichte van
2019 (het jaar waarop de verdeling initieel budget is gebaseerd) zie hiervoor paragraaf 4.2.1 . Hierbij dient
de zorgaanbieder rekening te houden met de wijze waarop de aanvraag zich verhoudt tot een integraal
maximumtarief per 2022. Het is van belang om het totaal van de verwachte extra kosten mee te nemen in
de begroting. Dit omdat alleen kosten die onderdeel uitmaken van de aanvraag in de begroting (en
goedgekeurd zijn door zorgkantoor) in aanmerking kunnen komen voor vergoeding van het
kwaliteitsbudget.

22

Er is landelijk voor 2021 € 1.450 miljoen beschikbaar, zodra de NZa de middelen naar de zorgkantoren heeft verdeeld, wordt de
zorgaanbieder geïnformeerd over de initiële verdeling. De zorgkantoren reserveren een gedeelte van de financiële middelen voor nieuw
te contracteren zorgaanbieders, deze middelen zullen in de herschikking worden ingezet.
23 Voor zorgaanbieders die in 2020 gestart zijn als Wlz-zorgaanbieder en hierdoor geen afspraak in de nacalculatie 2019 hebben, geldt dat
wordt uitgegaan van een percentage van de omzet van de productie van ZZP’s en VPT’s VV4 t/m VV10 in 2020 geëxtrapoleerd vanaf 1 juni
2020. Voor zorgaanbieders die in 2021 een overeenkomst krijgen voor de Wlz gaan we uit van de te verwachten productie van ZZP’s en
VPT’s VV4 t/m VV10. Voor deze berekening wordt onder andere het ondernemingsplan gebruikt.
24 De NZa heeft de indicatieve kwaliteitstoeslagen opgenomen in bijlage 4 (tabel 29) van de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en
tarieven zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis 2020. De NZa zal deze bedragen indexeren naar prijspeil 2021.
25 Onderwerpen in het kwaliteitsplan zijn beschreven in het “Programmaplan Thuis in het Verpleeghuis” op pagina 15 in het kader.

38

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Hieronder is toegelicht welke extra kosten gefinancierd mogen worden uit het kwaliteitsbudget. De extra
kosten die al via andere bekostigingsbronnen gefinancierd worden, komen niet in aanmerking voor
financiering vanuit het kwaliteitsbudget. Denk hierbij aan de Sectorplan-plus-gelden of de
transitiemiddelen. Dubbele bekostiging is niet toegestaan.
4.2.4 Richtlijn is dat 85% van het kwaliteitsbudget is bestemd voor extra personeel
Het kwaliteitsbudget voor de verpleeghuiszorg is vooral bedoeld voor de inzet van extra zorgpersoneel.
Onder zorgpersoneel vallen: behandelaren, verpleegkundigen, verzorgenden, helpenden, geestelijk
verzorgenden, gastvrouwen en anderen. Uiteraard zijn ook vrijwilligerscoördinatoren en
activiteitencoördinatoren van belang26, 27. Vanuit het kwaliteitsbudget kunnen de daadwerkelijke
loonkosten of kosten van inhuur gefinancierd worden.
Voor de loonkosten mogen de volgende kosten meegenomen worden voor zover in lijn met de CAO:
−

Directe loonkosten: salaris, vakantietoeslag;

−

Indirecte loonkosten: pensioenkosten, reiskosten, onkostenvergoedingen, secundaire
arbeidsvoorwaarden, zoals inkomenszekerheid bij arbeidsongeschiktheid of een Anw-gat verzekering,
kosten voor eventuele personeelsverzekeringen, zoals een ziekteverzuimverzekering;

−

Verplichte premies en bijdragen: loonbelasting, premie volksverzekeringen (AOW, Anw en Wlz),
premies werknemersverzekeringen (WW, WAO, WIA en ZW) inkomensafhankelijke bijdrage
Zorgverzekeringswet (werkgeversheffing en evt. bijdrage Zorgverzekeringswet). De overige kosten
mogen niet meegenomen worden als loonkosten.

De toename van zorgpersoneel 2021 ten opzichte van zorgpersoneel 2018 kan worden gefinancierd vanuit
het kwaliteitsbudget. Uitgangspunt blijft dat de extra middelen voor het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
bedoeld zijn om de FTE/cliëntratio te verhogen.
In de begroting neemt de zorgaanbieder een onderbouwing op van de verwachte extra personeelskosten
waarvoor hij een aanvraag doet voor het kwaliteitsbudget:
−

De begroting gaat uit van daadwerkelijke loonkosten voor het extra zorgpersoneel.

−

Alleen de extra loonkosten voor het extra zorgpersoneel dat ingezet wordt voor klanten waarop het
kwaliteitskader van toepassing is (groepen klanten met ZZP’s en VPT’s VV4 t/m VV10).

−

Alleen extra FTE’s uitgaande van gelijkblijvende klantpopulatie komen in aanmerking voor
financiering vanuit de extra middelen. Als de klantpopulatie wijzigt dan wordt hiervoor op uniforme
wijze gecorrigeerd in het begrotings- en verantwoordingsmodel.

Er is destijds in samenspraak met ActiZ een begrotings- en verantwoordingsmodel ontwikkeld dat voor
2021 door ZN doorontwikkeld wordt. Dit model wordt gebruikt voor de berekening van de extra
loonkosten voor het personeel en sluit aan bij de personeelsplanning van zorgaanbieders en het
kwaliteitskader. Vanaf 1 mei 2019 is het Portaal Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg in gebruik.

26 Bij deze definitie is aangesloten bij het “Programmaplan Thuis in het verpleeghuis”, p 7 voetnoot 1.
27 Functies die vallen onder de definitie van zorgpersoneel: behandelaren, verpleegkundigen, verzorgenden, helpenden, geestelijk

verzorgenden, gastvrouwen, vrijwilligerscoördinatoren, activiteitencoördinatoren, welzijnsmedewerkers, medewerkers
activiteitenbegeleiding, beweegagogen, sociaal agogen, leerlingen, medewerkers leefplezier, woonbegeleiders, medewerkers zorg &
welzijn, zij-instromers met BBL-opleiding, stagiaires, huiskamermedewerkers, SPW-ers, familiecoaches, voedingsassistenten die direct
werken met klanten, huishoudelijke medewerkers of facilitaire medewerkers die direct werken met klanten, catering medewerkers die
direct werken met klanten, locatiemanagers en teamleiders en anderen als ze (deels) werken als zorgpersoneel.

39

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Voor de aanvraag van het kwaliteitsbudget dient een zorgaanbieder gegevens op te geven via het portaal.
Het begrotings- en verantwoordingsmodel hoeft daarmee niet meer apart ingediend te worden bij het
zorgkantoor.
In het Portaal Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg is de mogelijkheid opgenomen om een verzoek in te
dienen om gemotiveerd af te wijken, bijvoorbeeld in de situaties waarbij zorgaanbieders:
−

Tijdelijk extra middelen hebben gekregen voor kwaliteitsimpulsen, waar 1) het zorgkantoor
toestemming heeft gegeven om deze middelen in te zetten in 2018 en 2) het personeel nog in dienst is
in 2018 . De zorgaanbieder kan een correctie opnemen voor de loonkosten van deze tijdelijke extra
medewerkers.

−

Tijdelijk extra personeel hebben ingezet i.v.m. nieuw zorgaanbod. Hierbij kan het gaan om nieuwe
zorgaanbieders of om zorgaanbieders die een nieuwe locatie of afdeling openen. De zorgaanbieder
kan een correctie opnemen voor de loonkosten van deze tijdelijke extra medewerkers.

−

In 2018 tijdelijk extra personeelskosten hebben gehad in verband met MRSA. De zorgaanbieder kan
een correctie opnemen voor de loonkosten van deze medewerkers.

−

Al meer personeel (bovenop de extra middelen die al geland zijn in de tarieven) hebben ingezet
vooruitlopend op het kwaliteitsbudget. Alleen in bijzondere gevallen, kan hiervoor worden
gecompenseerd.

Deze gemotiveerde afwijkingen zijn al eerder afgesproken met zorgaanbieders. Als het zorgpersoneel ook
daadwerkelijk behouden blijft dan komen de zorgaanbieders voor vergoeding vanuit het kwaliteitsbudget
in aanmerking.
Als er sprake is van een daling van verzuim met relevante omvang, kan de zorgaanbieder ten laste van de
85% een compensatie ontvangen uit het kwaliteitsbudget 2021. Het zorgkantoor beoordeelt het verzoek
voor de compensatie en stelt vast of er sprake is van een daling van het verzuim met relevante omvang.
In het Portaal Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg is er een compensatie voor vermindering inzet PNIL.
Zorgaanbieders die ten opzichte van 2018 minder PNIL (personeel niet in loondienst) inzetten, worden
hiervoor gecompenseerd. De compensatie is erop gebaseerd dat PNIL gemiddeld 50% duurder is dan
personeel in loondienst.
De compensatie voor afbouw PNIL vindt plaats via het begrotings- en verantwoordingsmodel
kwaliteitsbudget. In overleg met het zorgkantoor kan gemotiveerd afgeweken worden, als het bedrag in
de praktijk hoger uitvalt dan berekend op basis van bovenstaande methode via het Portaal Kwaliteitskader
Verpleeghuiszorg.
4.2.5

Richtlijn is dat 15% beschikbaar is voor verhogen productiviteit en deskundigheid, nieuwe
technologie en welbevinden
Naast de middelen voor zorgpersoneel zijn er extra middelen beschikbaar om andere investeringen op het
gebied van kwaliteit te financieren. Belangrijk is dat de investeringen aansluiten bij de voorgenomen
verbeteringen per locatie zoals benoemd in de kwaliteitsplannen.
Met deze middelen kunnen onder andere initiatieven gefinancierd worden die gericht zijn op:
−

Het verhogen van de productiviteit van medewerkers.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan inspanningen gericht op het terugdringen van ziekteverzuim,
verminderen van administratieve lasten, ook ondersteunend personeel kan hiermee betaald worden.

−

Het verhogen van de deskundigheid van medewerkers, vrijwilligers en mantelzorgers.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan scholing.

40

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

−

De inzet van extra of nieuwe technologie.
Het gaat hierbij om technologie die bijdraagt aan meer tijd voor directe zorg/aandacht voor klanten.

−

Verbeteringen die directe impact hebben op het welbevinden van klanten. Denk hierbij ook aan
verbeteringen die nodig zijn als gevolg van het coronavirus, zoals aanpassingen die het mogelijk
maken om op een verantwoorde wijze bezoek te ontvangen of voor aanpassingen die nodig zijn en
bijdragen aan een zinvolle daginvulling in de nieuwe situatie.

−

De overheadkosten. Deze kosten moeten uiteraard betrekking hebben op extra fte's zorgpersoneel.

−

Kosten voor de werving en selectie.

−

Accountantskosten voor extra middelen.

Bij de beoordeling van de aanvragen van kwaliteitsbudget voor overige investeringen beoordeelt het
zorgkantoor of de aanvraag in lijn is met de bedoeling van het kwaliteitsbudget. Daarnaast wordt bekeken
of de kosten niet gefinancierd behoren te worden uit reguliere bekostiging en of er geen sprake is van
dubbele bekostiging vanuit andere financieringsbronnen.
Een zorgaanbieder kan op basis van zijn individuele ontwikkelopgave een aanvraag doen met een andere
verhouding dan de 85%/15%. De zorgaanbieder levert hiervoor een onderbouwd en concreet uitgewerkte
toelichting aan. Hierin geeft de zorgaanbieder aan op welke wijze de aanvraag bijdraagt aan
arbeidsbesparing binnen de organisatie.
4.2.6 De zorgaanbieder levert uiterlijk 31 december 2020 het kwaliteitsplan en de begroting aan
De zorgaanbieder kan het kwaliteitsplan 2021 ook eerder indienen, dit kan vanaf 1 september 2020.
Uitgangspunt hierbij is dat de dialoog over het kwaliteitsplan 2020 en het kwaliteitsverslag 2019 met het
zorgkantoor heeft plaatsgevonden voor indiening van de aanvraag voor het kwaliteitsbudget 2021. De
aanvraag van het kwaliteitsbudget bevat naast het actuele kwaliteitsplan voor 2021 een begroting voor
het kwaliteitsbudget. Deze begroting geeft de zorgaanbieder op via het Portaal Kwaliteitsbudget
Verpleeghuiszorg.
4.2.7
Zorgkantoren toetsen de aanvragen voor het kwaliteitsbudget zo snel mogelijk
We bespreken de aanvraag zo spoedig mogelijk. Eerder aanleveren van de aanvraag geeft sneller
uitsluitsel. Plannen die voor 1 november 2020 ingediend zijn, worden voor 1 januari 2021 besproken. De
zorgkantoren toetsen of de aanvragen voldoen aan de gestelde eisen, deze zijn opgenomen in alinea’s
4.2.2 t/m 4.2.5. Als de aanvraag niet voldoet aan de gestelde eisen vindt er overleg plaats met de
zorgaanbieder. In dit overleg wordt gevraagd om een toelichting op de afwijking en wordt de aanvraag
aangepast aan de gestelde eisen.
Bij een aanvraag met een hoger aandeel andere investeringen dan 15% beoordeelt het zorgkantoor de
onderbouwing die de zorgaanbieder in zijn aanvraag aandraagt. Het zorgkantoor toetst de aanvraag in
ieder geval aan de volgende punten:
−

De doelen uit het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg en de kaders uit het ‘Programmaplan Thuis in het
Verpleeghuis’;

−

De noden en wensen van de groep klanten die het aangaat (bijvoorbeeld: specifieke zorgvraag,
doelgroep, omvang, toekomstige ontwikkelingen);

−

De kenmerken van de betreffende zorgaanbieder in relatie tot de zorgvraag;

−

De kenmerken van de betreffende regio;

−

Of het plan een bijdrage levert aan leren verbeteren zoals beoogd in hoofdstuk 4 van het
Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg;

−

Of de zorgaanbieder bereid is het leer- en verbetereffect te delen met andere zorgaanbieders in de
regio met vergelijkbare ontwikkelopgave;

41

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

−

De mate waarin wordt ingezet op innovatieve technologie, die bijdraagt aan kwaliteit van leven en
meer tijd voor de zorg;

−

Of draagvlak bestaat bij de zorgaanbieder, bij cliënten, medewerkers, bestuur en het toezichthoudend
orgaan (Raad van Toezicht);

−

Of het plan voorziet in een visie op opschaling en structurele voortzetting van de activiteit;

−

Of aan het plan een onderbouwde business case ten grondslag ligt.

Zorgkantoren geven een schriftelijke toelichting op de uitkomst van de beoordeling aan de
zorgaanbieders die een aanvraag voor een afwijkende verhouding indienen.
Het streven is dat zorgkantoor en indienende zorgaanbieder overeenstemming krijgen over de aanvraag.
Als een zorgkantoor en zorgaanbieder er onderling niet lijken uit te komen, kunnen partijen mediation
inzetten om tot een oplossing te komen. Het streven is om de afspraken over het kwaliteitsbudget binnen
zes weken nadat de aanvraag is ontvangen te maken, maar in ieder geval uiterlijk binnen drie maanden als
er bijzonderheden spelen.
4.2.8

De afspraken over het kwaliteitsbudget worden vastgelegd in een addendum op de
overeenkomst
Als zorgaanbieders de aanvraag voor het kwaliteitsbudget en het kwaliteitsplan eerder indienen dan 31
december 2020, beoordeelt het zorgkantoor de aanvraag zo snel mogelijk en kunnen afspraken gemaakt
worden tot het voor de zorgaanbieder gereserveerde bedrag. De zorgkantoren doen op dat moment over
aanvragen boven het voor de zorgaanbieder gereserveerde kwaliteitsbudget nog geen uitspraken in
verband met het landelijke maximumkader. Deze zorgaanbieders kunnen wel in aanmerking komen voor
een hoger kwaliteitsbudget dan het gereserveerde bedrag (zie alinea 4.2.10) indien het past binnen het
eindperspectief. De afspraken over het kwaliteitsbudget worden uiterlijk 1 april 2021 vastgelegd in een
addendum op de overeenkomst en door beide partijen ondertekend. U vindt het addendum op de
overeenkomst in bijlage 4 bij dit zorginkoopkader.
4.2.9 Zorgaanbieders ontvangen een voorschot op het kwaliteitsbudget
Als de afspraken over het kwaliteitsbudget tijdig zijn overeengekomen, ontvangen zorgaanbieders een
voorschot op zijn vroegst op 1 januari 2021. Het voorschot bedraagt 75% van het bedrag dat op
maandbasis voor een zorgaanbieder afgesproken is. Zorgaanbieders leveren in mei, juli en oktober 2021
informatie aan over de realisatie bij de zorgkantoren via het Portaal Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg.
Het voorschot wordt indien nodig en na overleg tussentijds aangepast in lijn met de daadwerkelijke
realisatie. Wanneer het plan wordt goedgekeurd (uiterlijk 1 april 2021) worden de voorschotten met
terugwerkende kracht tot 1 januari 2021 uitgekeerd.
4.2.10 De afspraken ten aanzien van het kwaliteitsbudget worden via een extra budgetronde op
uiterlijk 1 april 2021 ingediend bij de NZa
Per zorgaanbieder is het gereserveerde initiële kwaliteitsbudget de basis voor het maken van afspraken
over het kwaliteitsbudget. Afhankelijk van de individuele ontwikkelopgave wordt maatwerk toegepast.
De vergoeding van de gerealiseerde extra personeelsinzet in 2019 en 2020 loopt door in 2021, uiteraard
mits betreffende personeel in dienst blijft. Daarnaast wordt ook de realisatie in 2020 meegewogen bij de
bepaling van het budget voor 2021. Zorgkantoren zijn verantwoordelijk voor het bewaken van de macro
kaders en regionale ruimte en maken daarbinnen passende afspraken. Het afgesproken kwaliteitsbudget
wordt vastgelegd bij de NZa via een extra budgetronde in april 2021.

42

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

4.2.11

Bij de herschikking in november 2021 kunnen de afspraken over het kwaliteitsbudget
bijgesteld worden
Bij de herschikking in november 2021 kunnen de afspraken zowel naar boven als naar beneden bijgesteld
worden. Hierover vindt overleg plaats tussen zorgkantoor en zorgaanbieder. Uitgangspunt is dat een
afspraak naar beneden bijgesteld wordt als de middelen niet zijn besteed conform de aanvraag. De
daarmee beschikbare middelen worden ingezet voor aanvullende afspraken op basis van maatwerk.
Hierbij wordt rekening gehouden met de realisatie van inzet van het kwaliteitsbudget het afgelopen en
lopende jaar en de individuele ontwikkelopgave van de zorgaanbieder. Hierbij wordt nooit meer
toegekend dan begroot is in de (goedgekeurde) aanvraag. Zorgaanbieders die meer personeel aannemen
dan past bij het gereserveerde kwaliteitsbudget moeten uiteraard rekening houden met het
eindperspectief van een integraal maximumtarief.
4.2.12

In de nacalculatie verantwoordt de zorgaanbieder zich over de inzet van het kwaliteitsbudget

−

In de nacalculatie die voor 1 juni 2022 wordt ingediend bij de NZa, verantwoordt de zorgaanbieder
zich over de inzet van het kwaliteitsbudget.

−

Voor de inzet van extra personeel geldt dat alleen de daadwerkelijke extra kosten voor personeel in
aanmerking komen voor vergoeding. Zo nodig vindt correctie plaats voor eventuele wijzingen in de
klantpopulatie (zie 4.2.4). Alleen kosten tot een maximum van de afspraken worden vergoed. Te veel
betaalde extra middelen worden teruggevorderd of waar mogelijk verrekend.

−

Ook over de inzet van de overige extra middelen (niet zijnde extra fte’s) verantwoordt de
zorgaanbieder zich. Uiteraard moet de inzet van de middelen bijdragen aan het overeengekomen
resultaat. Als de middelen niet (of niet conform de afspraak) zijn ingezet worden deze teruggevorderd
of waar mogelijk verrekend.

−

Het resultaat kan achteraf tot een andere verhouding leiden. Dus niet 85/15%, bijvoorbeeld doordat
minder extra personeel is ingezet dan verwacht.

De verantwoording wordt in het Portaal Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg aangeleverd door de
zorgaanbieder voor 1 april van jaar t+1. Naast de verantwoording in het Portaal, wordt een rapport van
feitelijke bevindingen van de accountant aangeleverd. Een richtlijn voor het accountantsonderzoek is
destijds in overleg met ActiZ opgesteld en zal door ZN voor 2021 doorontwikkeld worden.
Voor 2021 geldt dat zorgaanbieders in het Portaal Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg aangeven wat de
realisatie van het extra personeel is. Na afloop van het jaar 2021 voert de zorgaanbieder realisatiegegevens
in het Portaal Kwaliteitsbudget Verpleeghuiszorg in, voor 1 april 2022. Daarbij vindt op basis van de
parameters SV-loon, SV-dagen, facturen inhuur en omzetontwikkeling een rondrekening plaats door de
zorgaanbieder. De zorgaanbieder dient via het Portaal de verantwoording over besteding van het
kwaliteitsbudget in en bij het zorgkantoor de rondrekening en het rapport van feitelijke bevindingen van
de accountant.
Hierover vindt, indien nodig, de dialoog met de zorgaanbieder plaats, voordat de verantwoording in de
nacalculatie ingediend wordt bij de NZa.

43

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

4.2.13

Zorgaanbieders die meer kosten opvoeren in de nacalculatie dan de afspraken over
kwaliteitsbudget krijgen mogelijk kosten toch vergoed
Het kan zijn dat na afrekening bij de nacalculatie de totale kosten landelijk alsnog minder dan € 1.450
miljoen bedragen. De zorgaanbieders die meer kosten voor zorgpersoneel opgevoerd hebben, en dit extra
personeel ook daadwerkelijk ingezet hebben, komen dan mogelijk alsnog in aanmerking voor vergoeding
van deze kosten. Uiteraard alleen als het gaat om kosten waarvoor de aanvraag is goedgekeurd. De
zorgkantoren geven in de nacalculatie aan welke zorgaanbieders voor welk bedrag hiervoor in aanmerking
komen.
4.2.14 Bestaande zorgaanbieders bij ander zorgkantoor waar zorgaanbieder nog geen contract
heeft en nieuwe zorgaanbieders
Voor bestaande zorgaanbieders bij een nieuw zorgkantoor en nieuwe zorgaanbieders geldt dat zij een
aanvraag kunnen indienen op gelijke wijze als geldt voor de reeds gecontracteerde zorgaanbieders. Indien
er pas in 2021 daadwerkelijk wordt gestart met zorgverlening wordt in de herschikkingsronde een afspraak
gemaakt gebaseerd op de geëxtrapoleerde omzet in de maand juli 2021 en de indicatieve berekende
kwaliteitstoeslagen van de NZa.28 Zorgaanbieders die in de loop van 2021 een contract aangaan, kunnen
ook in de herschikkingsronde een afspraak maken gebaseerd op de geëxtrapoleerde omzet in de maand
juli 2021 en de indicatieve berekende kwaliteitstoeslagen van de NZa.29
De planning voor kwaliteitsbudget 2021 is op hoofdlijnen als volgt: 30
Fase

Tijdpad

Communicatie vanuit zorgkantoor over het gereserveerde initiële budget

Voor september 2020

Indienen aanvraag voor het kwaliteitsbudget:

Vanaf 1 september tot 31 december
2020

Kwaliteitsplan bij het zorgkantoor en de begroting via het Portaal
Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
(aan de hand van verantwoordingsmodel, zie paragraaf 4.2.3 t/m 4.2.6)
Gesprekken over kwaliteitsplannen en kwaliteitsbudget

1 september – 1 maart 2021

Overeenstemming over hoogte en inzet van het kwaliteitsbudget

Uiterlijk 8 maart 2021

Afspraken vastleggen in addendum

1 april 2021

Extra budgetronde NZa kwaliteitsbudget

1 april 2021

Informatie aanlevering zorgaanbieder over realisatie ten behoeve van
voorschot, zie paragraaf 4.2.9

Voor 31 mei, voor 31 juli en voor 31
oktober 2021

Herschikking afspraken kwaliteitsbudget

1 november 2021

Informatie over realisatie kwaliteitsbudget gehele jaar

1 april 2022

Rapport van feitelijke bevindingen van de accountant

1 mei 2022

Definitieve verantwoording kwaliteitsbudget in nacalculatie

1 juni 2022

28 De NZa heeft de indicatieve kwaliteitstoeslagen opgenomen in bijlage 4 (tabel 29) van de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en

tarieven zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis 2020. De NZa zal deze bedragen indexeren naar prijspeil 2021.
29 De NZa heeft de indicatieve kwaliteitstoeslagen opgenomen in bijlage 4 (tabel 29) van de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en
tarieven zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis 2020. De NZa zal deze bedragen indexeren naar prijspeil 2021.
30 Voor nieuwe Wlz-zorgaanbieders die in aanmerking willen komen voor een kwaliteitsbudget geldt dat zij zo spoedig mogelijk na
beslissing over toekenning over de overeenkomst, afspraken met het zorgkantoor maken over het kwaliteitsbudget uiterlijk voor 1
november 2021.

44

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

4.3 HOE ZIT HET MET HET ONTWIKKELBUDGET VANUIT DE TRANSITIEMIDDELEN?
4.3.1

Voor 2021 is € 50 miljoen aan ontwikkelbudget beschikbaar voor implementatie
Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg vanuit de transitiemiddelen kwaliteitskader
Voor de periode 2018 – 2021 is in totaal € 200 miljoen beschikbaar aan ontwikkelbudget voor de
implementatie van het kwaliteitskader. Jaarlijks gaat het om € 50 miljoen. Deze middelen zijn bedoeld ter
ondersteuning van de ontwikkelopdracht die er ligt voor het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Het
ontwikkelbudget wordt ingezet voor problematiek die bij meerdere zorgaanbieders speelt.
4.3.2

De middelen zijn gericht op het oplossen van problemen bij de implementatie van het
Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
Voor de inzet van het ontwikkelbudget zijn de volgende uitgangspunten van belang:
−

Er is sprake van een probleem/knelpunt (zoals omschreven in de NZa-beleidsregel31) in het kader van
de implementatie en/of doorontwikkeling van het kwaliteitskader.

−

Het initiatief draagt aantoonbaar bij aan de oplossing van het geconstateerde probleem bij meer dan
één zorgaanbieder en past binnen de scope van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg.

−

Het initiatief richt zich op een onderwerp dat een individuele zorgaanbieder niet of lastig zelf kan
oplossen, maar dat in samenwerking met anderen wel kan. Het initiatief wordt gesteund door
individuele zorgaanbieders of meerdere zorgaanbieders die samenwerken in de aanpak.

−

Het initiatief pakt een probleem/knelpunt/verbetering aan dat nog niet door andere zorgaanbieders
binnen de regio is opgepakt.

−

Er is een concreet plan van aanpak opgesteld waarin duidelijk beschreven is wie welke verplichtingen
aangaat.

−

Het plan van aanpak kent duidelijke tijdslijnen en bijbehorende acties en resultaten.

−

Bij het opstellen en uitvoeren van het plan van aanpak is een “substantieel” deel van de
zorgaanbieders in desbetreffende regio betrokken.

Er is een aantal posten waarvoor de middelen niet ingezet mogen worden:
−

advieskosten/consultancy;

−

reguliere zorg waarvoor financiering aanwezig is.

4.3.3

Zorgkantoren benoemen samen met zorgaanbieders knelpunten en zoeken (naar)
oplossingen
Het afgelopen anderhalf jaar zijn door de aanpak van zorgkantoren in bijna alle regio’s overleggen en/of
samenwerkingsverbanden gestart. In deze regio’s zijn zorgaanbieders samen met onderwijsorganisaties,
werkgeversorganisaties en andere stakeholders concreet aan de slag met initiatieven om de kans op een
goede implementatie van het kwaliteitskader te verhogen. We zien mooie plannen en initiatieven om de
zorg in de regio te waarborgen en de kwaliteit te verhogen. De resultaten tot nu toe zijn veelbelovend.
Het coronavirus heeft een grote impact op de huidige uitvoering, de regionale knelpunten en op de focus
voor 2021. Zorgkantoren hebben daar oog voor en gaan hierover als het nodig is met zorgaanbieders in
overleg. Daarbij is het goed denkbaar dat de huidige plannen worden aangepast.
Hierbij kan het gaan om inhoudelijke bijstelling omdat de praktijk door de ontwikkelingen van het
coronavirus niet meer aansluit op de plannen. Ook kan het zijn dat de tijdslijnen van de plannen aangepast

31 De vigerende NZa-beleidsregels zijn van toepassing.

45

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

worden en de plannen op een later moment gerealiseerd worden. We zien daarnaast ook dat
zorgorganisaties de diverse overleggen over het kwaliteitskader en arbeidsmarktproblematiek gebruiken
voor afstemming over verpleeghuis-specifieke vraagstukken tijdens deze corona-periode.
De zorgaanbieders die een rol willen spelen bij het oplossen van een knelpunt stellen vervolgens
individueel of samen een plan van aanpak (inclusief begroting) op en dienen deze in bij het zorgkantoor.
Het regionale zorgkantoor legt na overeenstemming over het plan van aanpak en op welke wijze het
ontwikkelbudget beschikbaar wordt gesteld, de afspraken schriftelijk vast. Met de inzet van de extra
middelen kunnen de desbetreffende zorgaanbieders aan de slag en daadwerkelijk oplossingen realiseren.
Streven is om met een zo groot mogelijke groep consensus te bereiken over de inzet van de beschikbare
middelen.
4.3.4

De toekenning van de middelen is op basis van een plan van aanpak in de vorm van een
lumpsum
Op basis van een door zorgaanbieders opgesteld plan van aanpak wordt een begroting opgesteld en
worden afspraken over financiering gemaakt. Er kunnen afspraken gemaakt worden tot 2022. Partijen
leggen schriftelijk vast welke verplichtingen zij ten opzichte van elkaar aangaan en ondertekenen de
afspraken. Financiering kan plaatsvinden via een kassier (één van de betrokken zorgaanbieders) of direct
aan de betrokken partijen. De financiële afspraken worden vastgelegd in het budgetformulier.
4.3.5
Tussen partijen worden afspraken gemaakt over monitoring en verantwoording
Bij de totstandkoming van het plan van aanpak worden afspraken gemaakt over de wijze waarop partijen
ten behoeve van zorgkantoor en andere stakeholders de voortgang en resultaten monitoren en
verantwoorden. Uitgangspunt is vertrouwen. Verantwoording vindt plaats op basis van de gemaakte
afspraken. Indien het plan niet of maar deels is uitgevoerd, worden middelen terugbetaald.
4.3.6

De planning van het ontwikkelbudget hangt af van de regionale situatie vanwege het
coronavirus
Zorgkantoren snappen dat het voor veel zorgaanbieder vanwege het coronavirus lastig is om het plan van
aanpak voor het ontwikkelbudget zoals voorgaande jaren in juni-augustus op te stellen. We verwachten
ook dat er voor sommige regio’s eerder sprake van een zekere normalisatie zal zijn dan in andere regio’s.
Zorgkantoren bepalen in overleg met zorgaanbieders per regio wat een goed moment is om de plannen te
ontwikkelen en vast te stellen. Hiermee bieden we ruimte aan regio’s om -waar nodig- later dan
gebruikelijk een plan in te dienen. Dit betekent ook dat de financiering dan later tot stand komt.

Datum

Fase

Vanaf juni 2020

Met zorgaanbieders in overleg over de planning voor het indienen van plannen

Vanaf juni – augustus 2020

Zorgaanbieders stellen plan van aanpak (incl. begroting) op

Vanaf 1 oktober 2020

Definitieve afspraken vastgelegd op basis van plan van aanpak

Uiterlijk 13 november 2020

Afspraken vastleggen in budgetformulier 2020

Vanaf januari 2021 – december 2022

Uitvoering plannen

Conform afspraak

Monitoring en verantwoording over voortgang en resultaten en indien van toepassing
terugbetaling middelen

46

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

5 WAT VERWACHTEN ZORGKANTOREN BIJ SPECIFIEKE VORMEN
VAN ZORG IN DE WLZ?
5.1 INLEIDING
Dit hoofdstuk in het inkoopkader maakt helder wat zorgkantoren van zorgaanbieders verwachten bij het
leveren van Wlz-zorg bij specifieke vormen van zorg. We geven in dit document wijzigingen op
inkoopthema’s aan en beschrijven tevens welke aanvullende voorwaarden en richtlijnen er vanuit de
zorgkantoren zijn op de huidig geldende wet- en regelgeving.
Afgelopen jaren publiceerden zorgkantoren de tekst in dit hoofdstuk in een apart document genaamd
‘Beleidskader contractering Wlz’. Op verzoek van zorgaanbieders, nemen we deze teksten nu op in het
inkoopkader. Als er nieuwe ontwikkelingen en aanvullende voorwaarden zijn, zullen we in september 2020
een Addendum Beleidskader publiceren.
Het beleidskader heeft betrekking op:
−

inkoopvoorwaarden: de genoemde voorwaarden gelden voor het afspreken en leveren van de
betreffende prestaties

−

aanvullend beleid:
meer informatie over of toelichting op een thema;
gedragslijn: een aanscherping/verduidelijking/uitwerking van de volgende voor het inkoopjaar
vigerende NZa-beleidsregels: de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en tarieven
zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis en de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en
tarieven modulaire zorg;
toelichting op beleidswijzigingen veelal ingegeven door de overheid.

5.2 SPECIALISTISCHE ZORG
Gespecialiseerde zorgaanbieders
Blijvende aandacht voor het in standhouden van specifieke specialistische kennis bij zorgaanbieders die
zich op specifieke doelgroepen richten, is belangrijk. Op die manier kunnen kwaliteit en doelmatigheid van
de betreffende zorg geborgd blijven voor klanten. Dit brengt met zich mee dat deze specialistische zorg
gericht en bij een beperkt aantal zorgaanbieders wordt ingekocht. We denken hierbij onder andere aan de
gespecialiseerde behandelcentra voor de (SG)LVG doelgroep, de epilepsiecentra, de gespecialiseerde zorg
voor zintuiglijk gehandicapten en aan de zorg die gefinancierd wordt door middel van toeslagen, zoals
observatie en beademing.
Om de kwaliteit te borgen, kopen zorgkantoren de specialistische zorg in beperkte omvang in. Alle in te
kopen zorg moet voldoen aan de beleidsregels van de NZa, de kwaliteitskaders en de van toepassing
zijnde veldnormen. Voor een aantal vormen van specialistische zorg gelden een aantal aanvullende
voorwaarden. Het is niet vanzelfsprekend dat met iedere zorgaanbieder die hieraan voldoet, een afspraak
wordt gemaakt. Wij kijken ook naar voldoende beschikbaarheid van specialistische zorg in de regio of
meerdere regio’s indien het bovenregionale zorg betreft.

47

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

De aanvullende voorwaarden worden voor de volgende vormen van specialistische zorg hieronder nader
benoemd:
−

Toeslag (non) invasieve beademing;

−

Toeslag observatie;

−

Toeslag gespecialiseerde epilepsie;

−

Zorg voor zintuigelijk beperkten;

−

Overige (specialistische) ZZP’s (VG7 en VV9B);

−

Zorg voor mensen met een indicatie SGLVG of LVG1 tot 5.

5.3 TOESLAG (NON) INVASIEVE BEADEMING
Een vorm van specialistische zorg, waarvoor de zorgkantoren het belangrijk vinden aanvullende
voorwaarden te stellen, is de beademingszorg. Voor deze zorg bestaat een toeslag. De toeslag is van
toepassing op de LG, VG en V&V ZZP’s.
Voor de toeslag invasieve en non-invasieve beademing geldt het volgende, in aanvulling op de passages
inzake de Toeslag invasieve beademing (ib) en de Toeslag non-invasieve beademing in de Beleidsregel
prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis:
−

Deze prestatie met bijbehorende tariefafspraak is zowel van toepassing op de planbare als de nietplanbare inzet van personeel.

−

Er zijn aantoonbaar contacten met zowel medisch-specialisten als het Centrum voor Thuisbeademing
(CTB).

−

Er is sprake van samenwerking met een nabijgelegen ziekenhuis om snel te handelen in crisissituaties.

−

Het personeel dat betrokken is bij de (non) invasieve beademing van klanten is hiertoe aantoonbaar
geschoold. Bij scholing is een van de Centra voor Thuisbeademing betrokken.

−

De organisatie heeft kennis en kunde continu paraat en maakt deze specialistische functie bekend op
haar website en in het foldermateriaal.

Specifiek voor de invasieve beademing: gezien het medisch-specialistische karakter van deze zorg kan
deze alleen worden geleverd waar behandeling wordt geboden. Deze beademingsplekken worden zo veel
als mogelijk geclusterd geleverd en hebben een regionale functie.

5.4 TOESLAG OBSERVATIE
Voor de toeslag observatie handhaven de zorgkantoren, in aanvulling op de passage inzake de Toeslag
Observatie in de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten en volledig
pakket thuis de volgende voorwaarden:
−

De zorgaanbieder verzorgt voor deze functie een regionaal aanbod.

−

Bij klanten die worden opgenomen op een observatieplaats, is vastgesteld dat observatie uitsluitend
kan plaatsvinden binnen een klinische setting. In algemene zin heeft ambulante observatie de
voorkeur.

−

De zorgaanbieder heeft criteria ontwikkeld op basis waarvan een klant opgenomen wordt op een
observatieplaats.

48

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

−

Observatie vindt in eerste instantie plaats binnen een periode van een halfjaar of korter. Deze periode
kan eventueel verlengd worden met drie maanden tot in totaliteit maximaal een jaar observatie.

−

De behandelaar is eindverantwoordelijk voor het observatieproces en het resultaat van de observatie
in de vorm van een observatierapport (en behandeladvies). De begeleiding van de klant binnen de
observatieplaatsen en het uitvoeren van taken ten aanzien van het observatieproces vindt plaats door
medewerkers op Hbo-niveau.

5.5 TOESLAG GESPECIALISEERDE EPILEPSIEZORG
Een vorm van specialistische zorg, waarvoor de zorgkantoren het belangrijk vinden aanvullende
voorwaarden te stellen, is de gespecialiseerde epilepsiezorg. Voor deze zorg bestaat een toeslag.
Voor de toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg geldt het volgende, in aanvulling op de passages inzake de
Toeslag Gespecialiseerde epilepsiezorg (GEZ) laag/midden/hoog in de Beleidsregel
prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis:
−

De zorg wordt geleverd door een instelling die het volledige spectrum aan epilepsiezorg op een
kwalitatief toereikend niveau aanbiedt; hiertoe behoort ook gespecialiseerd onderwijs voor epilepsie.

−

De zorg wordt geleverd door een zorgaanbieder die zowel derdelijns klinische, als langdurige
epilepsiezorg levert en daarmee een landelijke functie voor deze specifieke doelgroep vervult.

−

De zorg wordt geleverd door een zorgaanbieder die voortdurend wetenschappelijk onderzoek verricht
op het gebied van epilepsie, in samenwerking met academische partners. De zorgaanbieder heeft
geborgd dat de resultaten en recente ontwikkelingen in de klinische en langdurige zorg worden
geïmplementeerd.

−

Alle medewerkers die directe klantcontacten (kunnen) hebben (dus zowel zorg verlenend als niet-zorg
verlenend personeel), zijn toegerust om adequaat te handelen in relatie tot de specifieke doelgroep.

5.6 ZORG AAN ZINTUIGLIJK BEPERKTEN
Een belangrijk deel van de zorg voor zintuiglijk beperkten is met ingang van het jaar 2015 overgeheveld
naar de Wmo (begeleiding) en de Zvw (behandeling). Er kunnen zich de volgende situaties voordoen:
−

Iemand heeft een indicatie voor een zorgprofiel, anders dan een zorgprofiel voor zintuiglijke handicap
(ZG), én heeft behandeling nodig voor zijn zintuiglijke handicap. Dan wordt deze zintuiglijke
behandeling vergoed vanuit de Zvw. Deze behandeling wordt geleverd bovenop de Wlz-zorg.

−

Iemand heeft een indicatie voor een ZG-zorgprofiel en heeft behandeling nodig voor zijn zintuiglijke
handicap. De behandeling ZG wordt in dit geval wel betaald uit de Wlz en niet uit de Zvw. De
behandeling is dan integraal onderdeel van het zorgprofiel.

−

Voor klanten met een ZZP ZGvis 1 en 2 die structureel ZG-behandeling nodig hebben, kan een
herindicatie worden aangevraagd. Als de behandeling voor een beperkte periode nodig is, kan de
behandeling ZG voor die periode gelijktijdig met het ZZP worden ingezet en gedeclareerd. Bij ZZP
ZGvis 1 en 2 is behandeling namelijk géén onderdeel van het ZZP. Voor de prestaties ZGvis 3 t/m 5 kán
behandeling onderdeel zijn van het ZZP en wordt hiervoor ook gecompenseerd in het ZZP ZG-tarief.
Als na herindicatie het geïndiceerde zorgprofiel een ZZP ZGvis 3 t/m 5 is, is behandeling wel een
onderdeel van het basis ZZP-budget en kan de BH ZG vanuit de rekenmodule worden gefinancierd.

49

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Aanvulling op de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten en volledig
pakket thuis
Om in de Wlz een ZZP ZG te leveren gelden voor de zorg voor mensen met een auditieve, communicatieve
en visuele beperking de volgende voorwaarden:
−

De ZG-klantgroep is een kleine, maar diverse doelgroep waarbij specifieke deskundigheid wordt
gevraagd, zoals bijvoorbeeld het beheersen van communicatiemethoden (gebarentaal, braille). Deze
specifieke deskundigheid dient binnen de instelling aanwezig te zijn om de continuïteit van de zorg die
nodig is, te kunnen garanderen en te blijven ontwikkelen.

−

Om dit te kunnen bewerkstelligen, dient er een bepaald volume ZG-klanten aanwezig te zijn.

−

De diversiteit is deels te verklaren uit het feit dat er veelal sprake is van een combinatie van
beperkingen, wat ervoor zorgt dat de problematiek complex en multidisciplinair van aard is.
Medewerkers moeten geschoold zijn in de specifieke ondersteuning die ontstaat door de combinatie
van deze verschillende beperkingen.

−

Er is een multidisciplinair team met ZG-expertise aanwezig.

−

De leefomgeving moet zijn aangepast op de zintuiglijke beperking. Voorbeelden: akoestische
aspecten, verlichting en inrichting van de ruimten, gebouw gebonden hulpmiddelen.

5.7 OVERIGE (SPECIALISTISCHE) ZZP’S
ZZP 7 VG. Aanvulling op de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten
en volledig pakket thuis
−

VG 7-klanten hebben meestal behoefte aan een gesloten/besloten setting. De organisatie moet hierin
voorzien.

−

Er is permanent toezicht en mogelijkheid tot direct ingrijpen.

−

Indien noodzakelijk moeten Middelen en Maatregelen binnen de kaders van de Wet Zorg en Dwang
kunnen worden toegepast.

−

Individuele risico’s van klanten worden vastgelegd in het zorgplan of signaleringsplan.

−

Er is een adequaat alarmeringssysteem en direct back-up van collega’s aanwezig, er moet binnen vijf
minuten iemand bij de klant kunnen zijn.

−

Er is periodieke scholing met betrekking tot agressieregulering, gedragsproblemen en dergelijke.

−

Er moeten een AVG, gedragsdeskundige en begeleiders niveau HBO aanwezig zijn.

ZZP 9b V&V (herstelgerichte behandeling met verpleging en verzorging). Aanvulling op de
Beleidsregel prestatiesbeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis
Gezien het medisch-specialistische karakter van dit ZZP-pakket, kan deze zorg alleen worden geleverd op
een locatie/plaats waar behandeling wordt geboden.

50

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

5.8 ZORG VOOR MENSEN MET INDICATIE SGLVG EN LVG 1 – 5

Wettelijke regels en inkoopbeleid voor (SG)LVG- indicaties verander(d)en per 2019
Een deel van de mensen met een SGLVG- en LVG-indicatie ontving niet de passende zorg behorend bij
deze indicatie. De praktijk en de regels liepen te ver uiteen. Om te borgen dat zorgaanbieders en
zorgkantoren ook in de toekomst binnen de regels passende zorg kunnen bieden, hebben NZa, VGN,
VOBC, VWS, Zorginstituut Nederland en zorgkantoren met elkaar afspraken gemaakt over:
−

Het wijzigen van het inkoopbeleid van zorgkantoren per 1 januari 2019;

−

Het aanpassen van de Regeling Langdurige Zorg met terugwerkende kracht per 1 januari 2019;

−

Het aanpassen van de NZa beleidsregels per 1 januari 2020;

−

Een overgangsregeling voor mensen die voor 1 januari 2020 een SGLVG- of LVG-indicatie hebben
ontvangen en deze indicatie niet op de juist wijze verzilveren. Deze regeling loopt op 31 december
2020 af.

SGLVG-indicatie alleen verzilveren bij Borg-instellingen
Mensen met een lichte verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen kunnen behandeling met
verblijf ontvangen vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). De Wlz kent hiervoor het SGLVG-zorgprofiel
(‘sterk gedragsgestoord licht verstandelijk gehandicapt’). Er is geen leeftijdsgrens voor deze indicatie.
Deze indicaties zijn bedoeld voor zorg en integrale multidisciplinaire behandeling van ernstige
gedragsproblemen in een behandelinstelling. Deze zeer gespecialiseerde behandeling kan op dit moment
alleen worden geboden in één van de vier (gesloten) Borg-instellingen. De indicatie duurt maximaal drie
jaar en kan worden verlengd wanneer nog steeds behandeling in een Borg-instelling nodig is.
Mensen met een lichte verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen die niet in een Borginstelling hoeven te verblijven en geen toegang hebben tot de Wlz, kunnen in aanmerking komen voor
Wmo-ondersteuning. De eventueel noodzakelijke behandeling kan in dat geval tot 31 december 2020
worden vergoed uit de Tijdelijke subsidieregeling extramurale behandeling. Vanaf 1 januari 2021 is de
behandeling een aanspraak uit de Zvw.
LVG-indicaties alleen verzilveren bij instellingen met integrale behandelzorg en verblijf
Jongvolwassenen tot 23 jaar met een lichte verstandelijke beperking en gedragsproblemen kunnen
behandeling met verblijf ontvangen vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). De Wlz kent hiervoor LVGzorgprofielen. Ze zijn bedoeld voor integrale, multidisciplinaire behandeling met verblijf in een instelling
die de behandeling voor gedragsproblemen biedt. Indicaties voor LVG-zorgprofielen duren maximaal drie
jaar.
Als verblijf niet nodig is, is een LVG-zorgprofiel niet aan de orde. Als deze mensen geen toegang hebben
tot de Wlz, kunnen zij in aanmerking komen voor Wmo-ondersteuning.
Zorgprofielen LVG 1 en 2 mogen niet meer worden verzilverd in PGB
Per 1 januari 2020 heeft VWS deze zorgprofielen toegevoegd aan de lijst met zorgprofielen waarvoor geen
PGB mag worden verstrekt. Mensen met een LVG-zorgprofiel die voor 1 januari 2020 al een PGB kregen,
kunnen het PGB behouden tot hun lopende indicatiebesluit is afgelopen. Voor de zorgprofielen LVG 3, 4
en 5 gold al dat deze niet mochten worden verzilverd in PGB.

51

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Zorgkantoren zetten geen (SG)LVG-indicaties meer om naar zorg thuis of een VG-toewijzing
De nieuwe regels staan het niet toe om een (SG)LVG-indicatie structureel te verzilveren in een VG ZZP,
VPT of MPT. Ook als een klant met deze indicatie bij een zorgaanbieder zonder behandeling verblijft,
mogen zorgkantoren deze zorg niet vergoeden.
Uitzondering op deze regel is overbrugging tot opname in een (SG)LVG-behandelinstelling
Het is niet altijd mogelijk om direct na het afgeven van de indicatie bij een (SG)LVG-behandelinstelling te
wonen. Het is wel nodig om de behandeling zo snel mogelijk te starten. De klant kan dan gedurende
maximaal 2 x 13 weken de (SG)LVG-indicatie als overbrugging op een andere manier verzilveren. Dat kan
zijn bij een andere zorgaanbieder die geen (SG)LVG-zorg biedt, met een VG-toewijzing, VPT of een MPT.
Als de (SG)LVG-behandelinstelling daarnaast alvast een ambulante behandeling inzet, vergoeden
zorgkantoren de betreffende behandelprestatie. Een voorwaarde voor het toekennen van
overbruggingszorg is dat de klant actief wachtend is bij een (SG)LVG-behandelinstelling waarmee het
betreffende zorgkantoor een overeenkomst heeft.
Na afronding van de behandeling moet de (SG)LVG-zorgaanbieder tijdig een vervolgindicatie regelen
Als de (SG)LVG-indicatie verloopt (na maximaal drie jaar) en er is nog steeds vervolgzorg nodig, dan moet
de klant tijdig een nieuwe indicatie aanvragen. Overplaatsing naar een nieuwe thuissituatie of een andere
Wlz-instelling kan niet meer met een (SG)LVG-indicatie, de klant moet dan de juiste indicatie hebben. Dit
kan een indicatie binnen de Wlz of de Wmo zijn. Dan is namelijk meteen duidelijk wie verantwoordelijk is
voor (de betaling van) de zorg.
Na afronding van de behandeling kunnen dus de volgende situaties ontstaan:
−

De klant krijgt een nieuwe Wlz-indicatie anders dan (SG)LVG. Dan stroomt hij of zij door naar een
andere Wlz-instelling of krijgt hij of zij Wlz-zorg thuis. Als er nog geen plaats is in de nieuwe instelling,
kan hij of zij tijdelijk in de (SG)LVG-instelling blijven. Het zorgkantoor vergoedt deze zorg gedurende
maximaal 2x13 weken met nieuwe O-prestaties overbruggingszorg LVG of SGLVG. De nieuwe
indicatie hoeft hiervoor niet omgezet te worden naar de (SG)LVG-indicatie.

−

De klant krijgt opnieuw een (SG)LVG-indicatie, waardoor de zorg kan worden gecontinueerd.

−

De klant krijgt géén Wlz-indicatie. Dan stroomt hij of zij uit naar Wmo-ondersteuning, al dan niet
aangevuld met ambulante behandeling. Als er nog geen woning of ondersteuning beschikbaar is, kan
het CIZ de (SG)LVG-indicatie maximaal drie maanden verlengen. De klant kan dan langer in de
(SG)LVG-instelling blijven. Zorgkantoren betalen de (SG)LVG-zorgaanbieder gedurende deze periode
het tarief dat past bij de betreffende (SG)LVG-indicatie. Na 13 weken mag het zorgkantoor geen
declaratie voor deze klanten meer vergoeden.

5.9 INKOOPVOORWAARDEN LVG ZORG
Vanaf 2019 maken zorgkantoren voor het leveren van zorg aan klanten met een LVG-indicatie alleen nog
afspraken met zorgaanbieders die integrale behandelzorg in een verblijfssetting leveren die past bij het
door het CIZ geïndiceerde LVG-zorgprofiel. Zorgkantoren hanteren de volgende criteria voor de inkoop
van deze zorg:
De LVG-zorg is een aparte categorie in de Wlz, die vraagt om aanvullende inkoopvoorwaarden
Zorgkantoren maken voor het leveren van zorg aan klanten met een LVG-indicatie alleen afspraken met
zorgaanbieders die passende integrale behandelzorg voor gedragsproblemen in een verblijfssetting
kunnen leveren en daarin aantoonbaar expertise en ervaring hebben opgebouwd.

52

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Om duidelijk te maken wat zorgaanbieders in huis moeten hebben, hebben zorgkantoren in afstemming
met de Vereniging van Orthopedagogische BehandelCentra (VOBC) en de Vereniging Gehandicaptenzorg
Nederland aanvullende inkoopvoorwaarden ontwikkeld. Deze inkoopvoorwaarden bouwen voort op de
zorgprofielen van het CIZ en de beleidsregels van de NZa.
Zorgkantoren maken met deze aanvullende voorwaarden duidelijk aan welke eisen LVG-zorgaanbieders
moeten voldoen. Zorgkantoren maken onderscheid in het aanbod voor klanten met een indicatie LVG 1, 2,
en 3 en LVG 4 en 5 omdat deze indicaties andere eisen stellen aan de behandelsetting.
Met deze voorwaarden kunnen zorgkantoren vooraf een afgewogen oordeel vormen of de zorgaanbieder
de zorg mag gaan leveren. Ook geven deze voorwaarden zorgkantoren een goed kader om een beeld te
krijgen van de kwaliteit van de geleverde zorg aan klanten met een LVG-indicatie.
De LVG-zorgaanbieder is integraal verantwoordelijk voor wonen, begeleiding, Wlz-specifieke
behandeling én algemeen medische zorg, 24 uur per dag en 7 dagen in de week
−

De zorgaanbieder werkt met één integraal behandelplan. Dit behandelplan omvat zowel wonen,
werken/dagbesteding/opleiden als vrije tijd. Het multidisciplinaire team verzorgt de input voor het
behandelplan. Het behandelplan is samen met de klant opgesteld en wordt systematisch geëvalueerd
en geactualiseerd. Eén behandelaar is verantwoordelijk voor het integrale behandelplan.

−

De indicatie LVG is tijdelijk. Het integrale behandelplan houdt hier rekening mee en werkt toe naar
een volgende stap voor onze klanten. Dat is bijvoorbeeld het perspectief om in de toekomst
zelfstandig te wonen of passende zorg te ontvangen in een verblijfssetting met een VG-indicatie.

De behandeling omvat zowel de Wlz-specifieke zorg als de algemeen medische zorg
−

Bij klanten met een LVG-indicatie staat altijd de behandeling van gedragsproblemen centraal. De
behandeling heeft als doel om kinderen, jongeren en jongvolwassenen te leren omgaan met hun
beperkingen en de bijkomende problematiek te verminderen. Het pedagogisch klimaat is een
voorwaarde om goed te kunnen begeleiden en behandelen, waarbij de klanten zich veilig en op hun
gemak voelen. De zorgaanbieder biedt alle effectieve orthopedagogische interventies aan die
toegesneden zijn op deze doelgroep. De interventies worden geleverd volgens de laatste
wetenschappelijke inzichten.

−

De zorgaanbieder biedt diverse vormen van behandeling aan, zoals bijvoorbeeld: traumabehandeling,
EMDR en gedragstherapie. Voor LVG 4 en 5 moet de zorgaanbieder voor veel van deze ingezette
behandelingen de expertise zelf in huis hebben. Voor LVG 1, 2, en 3 mag de zorgaanbieder de
benodigde expertise extern inhuren. De zorgaanbieder blijft in dat geval wel verantwoordelijk voor de
kwaliteit van de behandeling.

−

Behandelaren moeten beschikbaar (LVG 4 en 5) of aantoonbaar oproepbaar (LVG 1 – 3) zijn.

−

De zorgaanbieder levert de algemeen medische zorg. Hieronder valt het leveren (al dan niet via
onderaannemerschap) van huisartsenzorg, psychische zorg, farmacie, tandheelkundige zorg en waar
nodig hulpmiddelen. De LVG-zorgaanbieder waarborgt de kwaliteit van deze zorg en betaalt deze
zorg uit het tarief (ZZP).

De zorgaanbieder biedt klanten passende voorzieningen voor wonen, dagbesteding en vrije tijd
−

Voor mensen met een indicatie LVG 1 – 3 hoeven deze activiteiten niet op één locatie plaats te vinden.
De zorgaanbieder waar de klant verblijft, is wel verantwoordelijk voor het integrale zorgaanbod en
voert de regie.

−

Voor klanten met een indicatie LVG 4 en 5 moet de zorgaanbieder al deze functies op één locatie
aanbieden.

53

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

De zorgaanbieder draagt zorg voor een veilig klimaat voor de klant, het personeel, de organisatie en
de maatschappij
−

De zorgaanbieder heeft voor deze specifieke doelgroep een veiligheidsbeleid met tenminste de
volgende thema’s: (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, inclusief pesten en agressie; gebruik en
misbruik van middelen (alcohol/drugs); huiselijk geweld en kindermishandeling en seksueel misbruik;
toepassing handreikingen voor hulp aan slachtoffers van mensenhandel/loverboys.

−

De zorgaanbieder voert jaarlijks een risicoanalyse uit op organisatieniveau. De uitkomsten daarvan
zijn onderdeel van het kwaliteitsrapport van de zorgaanbieder.

−

Begeleiding en behandeling conform de geldende veiligheidsnormen en wettelijke kaders.

De zorgaanbieder beschikt over voldoende gekwalificeerd personeel en werkt volgens algemeen
aanvaarde kwaliteitsnormen
−

De zorgaanbieder heeft tenminste één verantwoordelijk behandelaar in dienst. Dit kan bij klanten met
een indicatie LVG 1 - 3 een AVG-arts zijn, een basis-psycholoog of basis-orthopedagoog (master). Bij
LVG 4 en 5 is de behandelaar altijd een geregistreerde post-master GZ-psycholoog of orthopedagooggeneralist.

−

De begeleiders en behandelaren zijn goed opgeleid en beschikken over specifieke expertise en
competenties voor deze doelgroep. Het personeel is een mix van mbo/hbo geschoold, de mix
weerspiegelt de zwaarte van de indicatie.

−

Als een zorgaanbieder klanten heeft met een indicatie LVG 4 of 5, handelt deze zorgaanbieder
volgens de kwaliteitscriteria die zijn benoemd in het rapport “OBC in perspectief”. Als een
zorgaanbieder klanten heeft met een indicatie LVG 1 – 3, kan de zorgaanbieder de criteria uit dit
rapport gebruiken als leidraad.

−

De zorgaanbieder vraagt tijdig een vervolgindicatie aan als de behandeling bijna is afgerond en de
klant kan verhuizen naar een andere woonsituatie. De zorgaanbieder heeft structureel overleg met
organisaties die na afronding van de behandeling eventueel zorg overnemen.

Continuïteit blijft de hoogste prioriteit
Zorgaanbieders die deze zorg voor het eerst willen leveren aan klanten met een LVG-indicatie moeten
aantoonbaar voldoen aan bovenstaande criteria. Daarnaast beschrijven zij hun visie op deze zorg.
Zorgkantoren gaan daarnaast in gesprek met zorgaanbieders die in 2020 al LVG-zorg leveren. Mocht
blijken dat een zorgaanbieder nog niet de LVG-zorg volgens deze inkoopvoorwaarden levert, dan gaat het
zorgkantoor met de zorgaanbieder in gesprek over een concrete aanpak om te komen tot de gewenste
situatie. De continuïteit én kwaliteit van de zorg zijn dan belangrijke toetsstenen.

5.10 WLZ-BEHANDELING
De Wlz-aanspraak omvat behandeling voor alle Wlz-klanten
Met de invoering van de Wlz hebben alle klanten binnen de Wlz recht gekregen op Wlz-behandeling. Wlzbehandeling kan geleverd worden zowel thuis als onderdeel van het Modulaire Pakket Thuis of het
Volledig Pakket Thuis als via verblijf in een instelling. In de regelgeving wordt voor verblijf onderscheid
gemaakt in verblijf met en verblijf zonder behandeling. Hierdoor krijgen Wlz-klanten met gelijke behoefte
niet altijd dezelfde zorg vanuit de Wlz.
Het Zorginstituut heeft in 2019 advies uitgebracht over de positionering van de behandeling binnen de Wlz
om pakketverschillen weg te nemen.

54

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Echter, de minister heeft besloten dit advies niet over te nemen. De minister heeft opgeroepen problemen
in het zorgaanbod rondom behandeling regionaal te bespreken en op te pakken, waarbij samenhang en
samenwerkingsafspraken essentieel zijn. 32
In de tussentijd hebben we in de praktijk te maken met regelgeving die bepaalt voor wie welke
behandeling binnen de Wlz bekostigd kan worden. De individuele Wlz-behandeling is hiermee niet voor
alle klanten even goed toegankelijk.
Aandachtspunten zorgkantoren bij Wlz-behandeling
Zorgkantoren vinden de volgende aandachtspunten van belang:
−

−
−
−
−

Werk regionaal intensief samen aan een aaneensluitende keten van behandeling; bouw een netwerk
van AVG, SO, huisarts(en) psychiaters en - waar aanwezig - verpleegkundig specialist in de regio.
Maak afspraken over de beschikbaarheid en bereikbaarheid overdag en in de avond, weekend en
nacht. En wissel kennis uit!
Draag zorg voor voldoende beschikbare en toegankelijke verpleegkundige kennis voor een goede
triage en integrale afgestemde zorgverlening.
Werk taakherschikking van huisartsen, SO’s en AVG’s naar verpleegkundig specialisten verder uit om
het effect van de krapte op de arbeidsmarkt voor artsen te beperken.
Maak afspraken over het inregelen van het inzien van medische dossiers van klanten en de
verslaglegging en terugkoppeling door (mede)behandelend, verzorgend en verpleegkundig personeel.
Realiseer 24/7 bereikbaarheid SO en AVG ter consultatie voor huisarts door bijvoorbeeld gebruik te
maken van E-health technologieën.

Voor de sectoren V&V en GZ hanteren de zorgkantoren de volgende beleidslijn voor klanten die
verblijven
Het is mogelijk om individuele behandeling te declareren bovenop het ZZP of VPT (exclusief behandeling).
Ook kan individuele behandeling als onderdeel van het MPT geleverd worden. De zorgaanbieder die de
behandelzorg levert, moet hiervoor wel toegelaten zijn voor het leveren van behandeling en hierover
afspraken hebben gemaakt met het zorgkantoor.
De huisarts blijft verantwoordelijk
Het is in beginsel alleen mogelijk om individuele behandeling te declareren naast een ZZP of VPT exclusief
behandeling ten behoeve van de consultatie van de SOG (H335)/AVG-arts (H336) door huisartsen. De H335
en de H336 kunnen op consultbasis ingezet worden door een huisarts. De SOG/AVG-arts kan bepalen of
ook andere behandelvormen, bijvoorbeeld paramedische, kortdurend kunnen worden ingezet. De criteria
waaronder dit plaats kan vinden, staan beschreven in het Voorschrift Zorgtoewijzing.
De machtiging voor het inzetten van de overige behandelprestaties is vervallen
Voor het kortdurend (aanvullend) declareren van de overige behandelprestaties genoemd in de
Beleidsregel Prestatiebeschrijvingen en tarieven modulaire zorg hoeft u vooraf geen toestemming te
vragen aan het zorgkantoor. De zorgkantoren toetsen achteraf of behandeling doelmatig is ingezet en
voldoet aan de criteria zoals beschreven in het Voorschrift Zorgtoewijzing.

32

Een nadere duiding van de verschillende vormen van behandeling in de Wlz vindt u hier:
https://www.zorginstituutnederland.nl/Verzekerde+zorg/behandeling-wlz.

55

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Omzetting van ZZP exclusief behandeling naar inclusief behandeling
Indien de vraag om behandeling van klanten structureel van aard is, kan overwogen worden het ZZP
exclusief behandeling om te zetten naar een ZZP inclusief behandeling. Dit dient altijd te worden
besproken met de zorginkoper van uw zorgkantoor. Het is regionaal beleid en afhankelijk van de
beschikbare contracteerruimte van het zorgkantoor hoe het betreffende zorgkantoor met dit verzoek
omgaat.

5.11 GGZ-BEHANDELING
Met de overheveling van de GGZ naar de Wlz wordt ook zorg zoals klinisch psychologen en psychiaters
plegen te bieden onder de aanspraak van behandeling voor mensen met een grondslag psychiatrie
gebracht. Deze behandeling kan op twee manieren geleverd worden; integraal via een verblijfsprestatie
inclusief behandeling of als losse prestatie naast verblijf zonder behandeling of PGB/MPT.
De minister heeft echter besloten om tot aan de invoering van de nieuwe bekostigingsstructuur in de Zvw
de losse behandeling voorlopig nog onder de Zvw door te laten lopen. Dit geeft klanten die zijn
aangewezen op behandeling comfort dat ze de bestaande behandelaar kunnen houden. Zodra de
bekostigingsstructuur in de Zvw is ingevoerd, wordt ook de losse behandeling overgeheveld naar de Wlz.
Bij verblijf zonder behandeling in de GGZ geldt dat de woonzorgaanbieder regie voert over de benodigde
behandeling.

5.12 INZET SPECIALIST OUDERENGENEESKUNDE IN DE THUISSITUATIE (V&V)
Dit thema is alleen van toepassing voor de V&V. Analoog aan de hieronder beschreven werkwijze kan de
AVG-arts na consultatie van de huisarts andere disciplines inzetten en onder de H336-prestatie declareren.
Kwetsbare ouderen langer thuis laten wonen vraagt om de inzet van brede deskundigheid
Het beleid van de overheid en de zorgkantoren is erop gericht om ouderen zo lang mogelijk thuis te laten
wonen. Met het introduceren van het programmaplan langer thuis wordt dit beleid verder uitgewerkt. De
inzet van de expertise van de Specialist Ouderengeneeskunde (SO) in de thuissituatie kan bijdragen aan
het voorkomen van opnames.
De inzet van de SO voor ouderen die nog thuis wonen met een Wlz-indicatie is geregeld via de volgende
prestatie: H335 (Beleidsregel Prestatiebeschrijvingen en tarieven modulaire zorg). Huisartsen kunnen een
SO bij de behandeling van een (kwetsbare) oudere betrekken.
De SO kan door de huisarts worden ingezet voor consultatie en medebehandeling. Deze contacten kunnen
bestaan uit:
−

Diagnostisch specialistisch ouderengeneeskundig consult Wlz-klant;

−

Geriatrisch assessment Wlz-klant;

−

Ondersteuning bij het vraagstuk polyfarmacie bij de Wlz-klant;

−

(mede)Behandeling specialist ouderengeneeskunde Wlz-klant.

56

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Zelfstandige bevoegdheid Verpleegkundig Specialist (VS)
Vanaf 2020 zijn de prestaties H335 en H336 verruimd. Hierdoor kunnen Verpleegkundig Specialisten (VS)
zelfstandig de zorg, zoals omschreven staat in de prestatie, uitvoeren voor zover dit past binnen de
daarvoor geldende regels en normen. Het is aan de VS, eventueel in overleg met de verwijzende huisarts,
om te boordelen of de consultatie in lijn is met de bevoegdheden die zij hebben vanuit de Wet BIG.
De inzet van de SO voor ouderen zonder een Wlz-indicatie is in de Zvw geregeld in de Geneeskundige Zorg
voor Specifieke Patiëntengroepen (GZSP).
Onder verantwoordelijkheid van de SO is het mogelijk om andere disciplines te consulteren
Wanneer de huisarts een SO consulteert voor een vraagstuk rond een klant, kan de SO onder zijn/haar
verantwoordelijkheid een andere discipline raadplegen.
De SO blijft eindverantwoordelijk voor deze discipline en draagt tevens verantwoordelijkheid voor een
juiste declaratie en terugkoppeling naar de huisarts. De huisarts blijft hoofdbehandelaar. Dit geldt zowel
voor klanten met als zonder een Wlz-indicatie. Deze verdeling van verantwoordelijkheden tussen de
huisarts en SO is vastgelegd in het convenant LHV-Verenso. Daarnaast kan een SO een
gedragswetenschapper inschakelen ten laste van de Wlz of de tijdelijke subsidieregeling extramurale
behandeling.
Er gelden drie voorwaarden voor declareren van consultatie van andere disciplines door de SO
Voorwaarden voor het declareren van de consultatie door de SO van een gedragswetenschapper of andere
behandelaren onder de prestatie S335 zijn:
−

De in te zetten professional levert zorg/behandeling onder verantwoordelijkheid van en onder de regie
van de SO.

−

Op de achtergrond is de SO voortdurend aanwezig. Het gaat om kortdurende inzet. We gaan ervan uit
dat de inzet van andere deskundigen veelal gaat om de inzet van een gedragskundige bij het eenmalig
geriatrisch assessment.

−

De gedragswetenschapper mag nooit ten laste van de GZSP worden gedeclareerd.

Voor meer structurele inzet zijn er andere behandelprestaties en vormen
De behandelprestaties in de Wlz zijn inhoudelijk beschreven in de Beleidsregel Prestatiebeschrijvingen en
tarieven modulaire zorg. Voor behandeling aan klanten thuis met een Wlz-indicatie gelden de regels voor
zorg thuis uit het Voorschrift Zorgtoewijzing.

5.13 ZORG EN ONDERWIJS
Passend Onderwijs
Beperkt en begaafd, ieder kind verdient onderwijs om zichzelf maximaal te ontplooien, ook als dat extra
zorg of ondersteuning vraagt. Het kabinet wil dat ouders en scholen in een gelijkwaardig gesprek een
passende aanpak afspreken, daarbij ondersteund door de mogelijkheid van een onderwijsconsulent. Het
kabinet onderzoekt op welke wijze het leerrecht van kinderen wettelijk kan worden vastgelegd. Ook zal
het kabinet, mede met het oog op leerlingen met een ernstig meervoudige handicap, bezien hoe de zorg
voor leerlingen binnen een beperkt aantal onderwijsinstellingen met complexere casuïstiek direct uit de
middelen voor zorg in onderwijstijd kan worden gefinancierd. De zorg thuis dient daarbij adequaat te
blijven.

57

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Elke school krijgt een vaste som geld voor het onderwijs aan een kind. Dat geldt voor zowel gewone
scholen als voor scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Scholen werken samen om passend
onderwijs in een bepaalde regio te verzorgen. Deze zogenoemde regionale samenwerkingsverbanden
ontvangen geld voor extra ondersteuning. Ze verdelen dit geld over de scholen in hun regio. Zo kunnen
scholen de extra begeleiding van leerkrachten en leerlingen betalen. Ook kunnen zij hiermee lesmateriaal
aanschaffen.
Wat wordt verstaan onder extra zorg en ondersteuning tijdens onderwijs?
Wlz-zorg en ondersteuning tijdens onderwijs kan, zoals in de ‘Handreiking onderwijs en zorg’ beschreven,
bestaan uit persoonlijke verzorging, verpleging en begeleiding. Er valt dan te denken aan hulp bij eten en
drinken, toiletbezoek, het bewegen en/of zich verplaatsen, hulp bij een stoma, hulp bij het toedienen of
gebruik van medicijnen, ondersteuning bij praktische zaken en bij communicatie (begrijpen wat anderen
zeggen en jezelf begrijpelijk maken) of het leren om zelf regie te houden (dag- of weekplanning maken).
Wat verwachten we van de zorgaanbieder?
Zorgkantoren verwachten dat zorgaanbieders op constructieve wijze afspraken maken met scholen over
het verlenen van zorg en ondersteuning tijdens het onderwijs. De zorgverlening vindt plaats onder
verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder, waar de klant in zorg is. Deze mag hiervoor eigen personeel of
personeel van de school inzetten.
Voorwaarde is dat de medewerker extra wordt ingezet bovenop de reguliere formatie.
Het is raadzaam om tijdig met ouders te bespreken dat zorg bij onderwijs ook binnen de Wlz-financiering
vormgegeven moet worden.
Zorg en ondersteuning tijdens onderwijs kan zowel in PGB als ZIN plaatsvinden
Kinderen die gebruik maken van zorg en ondersteuning kunnen zelf kiezen en afstemmen met school
welke zorgaanbieder de betreffende zorg tijdens onderwijs gaat bieden en of financiering dan via PGB of
ZIN plaatsvindt. Er zijn vier vormen van financieren van zorg tijdens onderwijs: via PGB, via MPT (al dan
niet in combinatie met PGB), op basis van een ZZP of VPT inclusief dagbesteding. In algemene zin gelden
de volgende voorwaarden voor de declaratie van de geïndiceerde zorg en ondersteuning tijdens onderwijs:
−

Conform de ‘Handreiking onderwijs en zorg’ (zie de link hieronder) moeten de afspraken die gemaakt
worden door ouders, school en de betrokken partners over de zorg tijdens de onderwijs-uren
vastgelegd worden in een zorgplan.

−

Voor de inzet van zorg tijdens onderwijs op basis van PGB geeft het zorgkantoor toestemming door
middel van de beschikking op het budgetplan op basis van de zorgbeschrijving en het contract met de
zorgaanbieder.

−

Mocht de situatie zich voor doen dat het kind ziek is dan is het ook mogelijk om de extra zorg thuis in
te zetten of in de woonvorm.

−

BG-GRP kan tijdens de schoolvakanties en/of indien het kind niet alle dagen van de week naar school
gaat, in de vorm van dagbesteding worden ingezet.

De te declareren zorg moet in relatie staan tot de gemaakte kosten
Zorgkantoren verwachten dat er een grote verscheidenheid bestaat in de wijze waarop ouders met
scholen en zorgaanbieders afspraken maken over de inzet van zorg en ondersteuning. Dit is onder andere
afhankelijk van het aantal kinderen met een zorg- en/of ondersteuningsvraag en de beschikbare
deskundigheid op de betreffende school. Ten behoeve van de doelmatige inzet van middelen in de Wlz is
de wijze van financiering van zorg en ondersteuning tijdens onderwijs voor de verschillende
leveringsvormen als volgt:

58

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

−

PGB: de daadwerkelijk ingezette uren moeten verantwoord worden binnen de indicatie en budget.

−

MPT: de daadwerkelijk geleverde uren zorg en ondersteuning tijdens onderwijs kunnen binnen de
reikwijdte van de indicatie en het goedgekeurde MPT gedeclareerd worden. De kind-toeslagen op de
dagbesteding zijn bij zorg en onderwijs niet van toepassing.

−

Intramuraal verblijvende klanten: wanneer zorg en ondersteuning daadwerkelijk tijdens onderwijs
wordt ingezet kan deze gefinancierd worden middels het declareren van een ZZP inclusief
dagbesteding. Zorgkantoren vertrouwen erop dat zorgaanbieders alleen het ZZP inclusief
dagbesteding declareren wanneer de waarde van de dagbestedingscomponent in relatie staat tot de
kosten van zorg en ondersteuning tijdens onderwijs (voor al hun klanten). De toeslag kind op de
dagbesteding is bij zorg en ondersteuning tijdens onderwijs niet van toepassing. 33

5.14 MONDZORG
Mondzorg behoort tot de Wlz
Klanten met een Wlz-indicatie die verblijven op een plaats met behandeling geleverd door dezelfde
instelling hebben recht op Mondzorg. Voor Verblijf zonder behandeling, VPT, MPT, PGB en combinatie
PGB/MPT, geldt dat de tandartskosten uit de Zvw worden gefinancierd.
Wat verwachten we van de zorgaanbieder?
De zorgaanbieder regelt de dagelijkse (preventieve) mondzorg van het (kunst)gebit. Dit is onderdeel van
de persoonlijke verzorging die iedere intramurale Wlz-klant krijgt. De afspraken die hierover zijn gemaakt
tussen klant en zorgaanbieder zijn opgenomen in het zorgplan van de klant.
Daar waar aanvullend tandheelkundige zorg nodig is door een mondzorgprofessional (tandarts,
orthodontist, mondhygiënist, tandprotheticus of Centrum voor Bijzondere Tandheelkunde) moet de
zorgaanbieder dat regelen voor de klant. De zorgaanbieder regelt deze mondzorg en maakt hierover
afspraken met mondzorgprofessionals. De door de mondzorgprofessional geleverde zorg wordt
vastgelegd in het dossier van de betreffende klant.
Tandheelkundige zorg is zorg die geleverd wordt conform de Prestatie- en tariefbeschikking
Tandheelkundige zorg en aanverwante mondzorg-regelgeving en geleverd wordt door een
mondzorgprofessional, of in verlengde arm door een preventie-assistent. We benadrukken dat
tandheelkundige zorg dus niet de dagelijkse mondverzorging betreft.
Zorgkantoren verwachten daarnaast dat zorgaanbieders kwalitatief goede mondzorg aan klanten leveren,
prioriteit geven aan verdere verbetering van de mondzorg en aan deskundigheidsbevordering van het
personeel rondom (preventieve) mondzorg voor alle sectoren. We verwachten dat periodiek een interne
audit uitgevoerd wordt naar de kwaliteit van de mondzorg, waarbij de drie pijlers uit het relevante
toetsingskader mondzorg van de IGJ – persoonsgerichte zorg, deskundige medewerkers en sturen op
kwaliteit en veiligheid – aan de orde komen.

33

Meer informatie is te vinden op de website van VWS via de volgende link: https://www.informatielangdurigezorg.nl/soortenzorg/zorg-op-school

59

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Verantwoordelijkheden
De zorgaanbieder is er verantwoordelijk voor dat zorg door de mondzorgprofessional kan worden geleverd
(denk aan het beschikbaar stellen van een ruimte of levering van mondzorg buiten de instelling) en
daadwerkelijk aan de klant wordt geleverd. De zorgaanbieder ziet erop toe dat de mondzorgprofessional
de zorg verleent die het meest passend is voor de klant, alsmede dat de mondzorgprofessional niet meer
tijd en geen andere of meer prestaties declareert bij het zorgkantoor dan daadwerkelijk geleverd. De
mondzorgprofessional is verantwoordelijk voor de inhoud van de behandeling en een tandheelkundig
zorgplan.
De zorgaanbieder en de mondzorgprofessional maken vooraf schriftelijke samenwerkingsafspraken over
onder andere de mondzorgverlening en de informatie die ze nodig hebben om een machtigingsaanvraag
te doen, waar nodig, de zorg te registreren en te declareren.
Machtigingen en vergoedingen
De tandartskosten worden bovenbudgettair vergoed. Voor een deel van de behandelingen is een
machtiging nodig. De mondzorgprofessional vraagt de machtiging aan en declareert bij het zorgkantoor.
De vergoedingen zijn in de Wlz anders dan in de Zvw. Vergoedingen in de Wlz zijn, met uitzondering van
orthodontie, op basis van bestede tijd. Ter onderbouwing van de bestede tijd wordt gebruik gemaakt van
reguliere Zvw-prestaties. Daarnaast mogen materiaalkosten in rekening worden gebracht. Meer
informatie hierover is te vinden in de Beleidsregels voor mondzorg, te weten de Beleidsregel Wlzzorgaanbieders met tandartspraktijk, de Beleidsregel Tandheelkundige zorg, de Beleidsregel
Orthodontische zorg, de Beleidsregel Bijzondere tandheelkunde instellingen, de Regeling mondzorg en
daar waar van toepassing, de bijbehorende prestatie- en tariefbeschikkingen. Daarnaast verwijzen we u
naar de Algemene Voorwaarden mondzorg Wlz zoals gepubliceerd op de websites van de zorgkantoren.
Soms is de vergoeding beperkt
Niet alle tandheelkundige zorg wordt (geheel) vergoed. In de wet- en regelgeving staan aanvullende
regels:
−

Voor bepaalde ingrepen moet de instelling of de mondzorgprofessional van tevoren toestemming
vragen aan het zorgkantoor. Dat is onder meer nodig bij het plaatsen van een beugel, kroon of brug. De
mondzorgprofessional informeert de klant over de vergoeding van de behandeling.

−

Gaat een klant ergens anders wonen? Dan heeft de klant nog negen weken lang recht op de
tandheelkundige hulp waarmee voor de verhuizing al was begonnen. Bijvoorbeeld: hij krijgt het
kunstgebit dat al is besteld, nog geleverd.

−

Kijk voor de precieze regels bij tandheelkundige zorg in de Regeling langdurige zorg, artikel 2.4.

Het machtigingen- en declaratietraject
De zorgkantoren hebben op hun website mondzorgdocumenten gepubliceerd. Het betreft een
informatiepakket dat door de zorgaanbieder (instelling én mondzorgprofessional) kan worden
gedownload. Het informatiepakket bevat onder andere informatie met betrekking tot de wijze van
aanvragen en declareren, tarieven en algemene voorwaarden.

60

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

5.15 PALLIATIEF TERMINALE ZORG
Stervensbegeleiding maakt in principe onderdeel uit van de reguliere financiering, maar onder
voorwaarden is extra financiering mogelijk. Palliatieve zorg is onderdeel van het zorgprofiel dat de klant
heeft. De vergoeding van de palliatieve zorg vindt in principe plaats vanuit het geïndiceerde zorgprofiel.
Indien de zorg thuis ontoereikend is, kan de zorgaanbieder bij een MPT extra zorg aanvragen via de
rekenmodule. In het Voorschrift Zorgtoewijzing vindt u nadere informatie over het aanvragen en
declareren van palliatieve zorg bij de verschillende leveringsvormen.
Bij een VPT en de behandelend arts schat in dat de levensverwachting korter dan drie maanden is, kan VPT
10 VV gedeclareerd worden, als die verhoging nodig is om de klant intensieve PTZ thuis te kunnen laten
ontvangen.
In geval van een ZZP kan de zorg bekostigd worden via het ZZP VV 10. De zorgvraag in de terminale
levensfase moet dan wel voldoen aan de criteria zoals beschreven in de meest actuele ‘Beleidsregel
prestatiebeschrijvingen en tarieven zorgzwaartepakketten en volledig pakket thuis’. De behandelend arts
moet verklaren dat de klant voldoet aan deze criteria.
Uitzondering geldt voor klanten die thuis verblijven, maar enkel voor palliatief terminale zorg intramuraal
verblijven en waarbij de levensverwachting volgens de behandelend arts drie maanden of korter is. Er
hoeft dan niet te worden voldaan aan de andere criteria om een ZZP VV 10 te declareren. De IKNLhandreiking ‘financiering palliatieve zorg 2020’ zet de huidige mogelijkheden voor financiering van
palliatieve zorg overzichtelijk op een rij.
Het kwaliteitskader en de richtlijnen voor palliatieve zorg zijn van toepassing
In het najaar van 2017 presenteerden Palliactief, de vereniging voor professionele palliatieve zorg, en het
Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland. Dit kader is
richtinggevend geschreven: de bedoeling is vooral dat er een eenduidig beleid is om palliatieve zorg te
verbeteren. Naast het kwaliteitskader zijn er ziekte- en symptoomgerichte richtlijnen. Ook zijn er
richtlijnen gericht op het levenseinde en bijvoorbeeld een richtlijn gericht op spirituele zorg. 34
Zorgkantoren maken alleen inkoopafspraken voor de ZZP en VPT VV 10 met die partijen die aan de
betreffende richtlijn en de beleidsregels voldoen. Er is vooraf geen toestemming van het zorgkantoor
nodig om ZZP en VPT VV 10 in te zetten. Toetsing vindt achteraf plaats op basis van benchmarking en
materiële controle.
Waken bij een terminale Wlz klant in de thuissituatie
Dit wordt gefinancierd uit de Wlz, mits het waken vanuit een verpleegkundig of verzorgend oogpunt
noodzakelijke is en is onderbouwd in het zorgplan. De momenten waarop de klant rust of slaapt en
zorgverleners alleen aanwezig zijn zonder verpleegkundige of verzorgende noodzaak, kunnen niet worden
gedeclareerd.
Het is nog steeds mogelijk dat er bij de klant gewaakt wordt. Vanuit het grote netwerk van
gespecialiseerde vrijwilligers, Vrijwilligers-Palliatieve Terminale Zorg, kunnen de mantelzorgers
ondersteund worden bij het waken bij de klant. VWS ondersteunt de inzet van deze vrijwilligers vanuit de
Regeling palliatieve terminale zorg en geestelijke verzorging.35

34

Het kwaliteitskader en de richtlijnen zijn gepubliceerd op: https://www.pallialine.nl/

35 Zie voor meer informatie: https://wetten.overheid.nl/BWBR0022841/2019-07-03.

61

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

5.16 HULPMIDDELEN EN ROERENDE VOORZIENINGEN
Vanaf 1 januari 2020 worden onderstaande hulpmiddelen voor alle klanten die verblijven in een Wlzzorginstelling uit de Wlz betaald. Het gaat hierbij om:
−

Budget instelling: Roerende voorzieningen: Hulpmiddelen voor zorg en wonen die door meerdere
personen gebruikt kunnen worden (zoals hoog-laagbedden, tilliften en douchestoelen).

−

Bovenbudgettaire mobiliteitshulpmiddelen:
Individueel aangepaste rolstoel;
Aangepaste, niet algemeen gebruikelijke fietsen;
Scootmobielen voor individueel gebruik;
Aangepaste, niet algemeen gebruikelijke duwwandelwagens/buggy’s voor kinderen;
Aangepaste, niet algemeen gebruikelijke autostoeltjes voor kinderen.

Nu leveren gemeenten en zorgverzekeraars deze hulpmiddelen soms nog vanuit de Wmo 2015 of vanuit
de Zvw bij klanten met verblijf zonder behandeling. Dit is vanaf 1 januari 2020 niet meer mogelijk. Vanaf
dat moment is de zorgaanbieder verantwoordelijk om deze hulpmiddelen en roerende voorzieningen in te
zetten voor alle klanten die hun zorgprofiel intramuraal verzilveren.
De volgende hulpmiddelen worden alleen uit de Wlz betaald voor klanten die hun zorgprofiel
intramuraal verzilveren MET behandeling
Bij verblijf en behandeling door dezelfde instelling vallen alle hulpmiddelen die noodzakelijk zijn om de
zorg in de instelling te kunnen bieden onder de Wlz. Het gaat om onder andere:
−

Budget instelling: de zogenaamde verzorgingshulpmiddelen (bijvoorbeeld stoma-materialen en
wondzorgproducten).

−

Bovenbudgettair: persoonsgebonden hulpmiddelen (onder persoonsgebonden hulpmiddelen
verstaan wij bijvoorbeeld orthopedisch schoeisel, persoonsgebonden kleding, prothesen en statische
ligorthesen).

De bovenbudgettair gefinancierde hulpmiddelen worden apart ingekocht
De zorgkantoren sluiten contracten met hulpmiddelenleveranciers. Deze leveranciers leveren in opdracht
van de zorgaanbieder het hulpmiddel en faciliteren de klant en de zorgaanbieder in een juist en veilig
gebruik van het hulpmiddel. De hulpmiddelenleverancier declareert rechtstreeks bij het zorgkantoor.
Zorginstellingen zijn verantwoordelijk voor de indicatiestelling van alle bovenbudgettair gefinancierde
hulpmiddelen. De indicatie wordt gesteld door een gekwalificeerd en deskundig paramedicus,
bijvoorbeeld een ergotherapeut of een fysiotherapeut, die ook specifiek is opgeleid rond die
indicatiestelling.
Voor bovenbudgettair gefinancierde hulpmiddelen gelden specifieke protocollen
Deze maken onderdeel uit van de overeenkomst met de leveranciers en zijn door de meeste zorgkantoren
opgenomen in het regionale deel van de overeenkomst met de zorgaanbieder. Het gebruik en de
toepassing van de protocollen geldt dus zowel voor de zorgaanbieder als de hulpmiddelenleverancier. In
de protocollen vindt u ook de aanvraagprocedure. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het
zorgkantoor of raadpleeg de website van uw zorgkantoor.

62

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

Het is belangrijk dat zorgaanbieders en hulpmiddelenleveranciers goed samenwerken
We verwachten dat u samenwerkt met de voor bovenbudgettair gefinancierde hulpmiddelen
gecontracteerde hulpmiddelenleveranciers. Goede samenwerking is van belang om de kwaliteit, veiligheid
en doelmatigheid voor de hulpmiddelenzorg te borgen.
Hulpmiddelen voor overige Wlz-klanten (die hun zorgprofiel verzilveren via VPT, MPT en PGB)
Als hulpmiddelen niet uit de Wlz vergoed worden, is het niet eenvoudig om een richtlijn te benoemen die
aangeeft of een hulpmiddel voor een thuiswonende klant betaald wordt door de gemeente of door de
zorgverzekeraar. In het algemeen geldt dat mobiliteitshulpmiddelen voor individueel gebruik, door de
gemeente worden geregeld en betaald. Wanneer u twijfelt over andere hulpmiddelen, of meer informatie
wilt, kunt u de website van de gemeente of de zorgverzekeraar van de klant raadplegen.
Meer informatie over hulpmiddelen of roerende voorzieningen vindt u:
−

Via https://www.hulpmiddelenwijzer.nl/;

−

In artikel 3.1.2 van het Besluit langdurige zorg;

−

In artikel 2.3 van het Regeling langdurige zorg.

5.17 OPBAREN OVERLEDENEN IN ZORGINSTELLING
Er zijn in mei 2019 Kamervragen36 gesteld over zorginstellingen die kosten in rekening brengen voor het
opbaren van overledenen. De antwoorden die op deze vragen zijn gegeven, leiden tot de volgende
gedragslijn.
Kosten van de “lege” kamer mogen niet in rekening gebracht worden bij de nabestaanden
De zorgaanbieder kan maximaal dertien mutatiedagen declareren op het moment dat de kamer leeg is
achtergelaten als gevolg van overlijden. Als de overledene in de eigen kamer is opgebaard, geldt dat ook
als leeg achtergelaten. De zorgaanbieder kan deze mutatiedagen declareren bij het zorgkantoor.
Extra kosten voor het opbaren mogen wel in rekening worden gebracht bij de nabestaanden
De kosten voor het opbaren van de overledenen vallen niet onder de Wet Marktordening Gezondheidszorg
en worden derhalve niet gereguleerd door de NZa en kunnen niet ten laste worden gebracht van de Wlz.
Deze kosten kunnen gefactureerd worden aan de nabestaanden of de uitvaartverzekeraar.
Wij adviseren de zorgaanbieders dit vooraf goed te bespreken met de nabestaanden.

36 De link naar de kamerbrief: https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-volksgezondheid-welzijn-en-

sport/documenten/kamerstukken/2019/05/27/beantwoording-kamervragen-over-zorginstellingen-die-ten-onterechte-kosten-inrekening-brengen-voor-het-opbaren-van-overledenen

63

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023

6 BIJLAGEN BIJ DIT INKOOPKADER
Bijlage 1 Overeenkomst Wlz 2021 - 2023
Bijlage 2 Overeenkomst Wlz 2021
Bijlage 3A Bestuursverklaring 2021
Bijlage 3B Instemmingsverklaring (vanaf 2022)
Bijlage 4 Addendum kwaliteitsbudget
Bijlage 5 Declaratieprotocol Wlz
Bijlage 6 Voorschrift zorgtoewijzing (volgt)
Bijlage 7 Addendum Beleidskader (onder voorbehoud)

64

Inkoopkader Wet langdurige zorg 2021 - 2023