Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 228

Wijziging van de Wet ter voorkoming van
witwassen en financieren van terrorisme in
verband met het verbod op contante betalingen
voor goederen vanaf 3.000 euro en het
uitbreiden van de mogelijkheden voor
informatie-uitwisseling ten behoeve van de
poortwachtersfunctie (Wet plan van aanpak
witwassen)

Nr. 5

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 oktober 2022
Met deze brief wil ik u, mede namens de Minister van Justitie en
Veiligheid, nader informeren over onze afwegingen bij de maatregel die
ziet op gezamenlijke transactiemonitoring. Deze maatregel maakt
onderdeel uit van het wetsvoorstel plan van aanpak witwassen
(Kamerstuk 36 228).1
Met deze maatregel wordt beoogd om banken de mogelijkheid te geven
om de transacties van hun cliënten gezamenlijk te monitoren. De huidige
vorm van transactiemonitoring2 biedt criminelen de kans om onder de
radar te blijven door transacties via verschillende partijen en verschillende
banken te laten lopen. Door de bundeling van kracht en kennis die
gezamenlijke transactiemonitoring biedt, kan er een barrière worden
opgeworpen, die witwassen aanzienlijk bemoeilijkt.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft kritisch geadviseerd
ten aanzien van deze maatregel, met name vanuit het oogpunt van
privacybescherming. Ik ben het met die kritiek eens. Samenwerking
tussen ketenpartners en het delen van gegevens zijn een belangrijke
factor in een effectieve aanpak van witwassen. Maar ook de privacy van
burgers en klanten van banken is in onze rechtsstaat van groot belang. Er
bestaat dan ook een inherente spanning tussen de effectieve aanpak van
witwassen en de bescherming van de privacy. De bepaling, zoals deze is
voorgelegd aan de Afdeling advisering, was wat mij betreft te vrijblijvend
geformuleerd om de privacy van burgers voldoende te waarborgen.
Daarom is naar aanleiding van het advies van de Afdeling, in overleg met
1

Met de aanbieding van dit wetsvoorstel aan de Tweede Kamer, is de toezegging om het
wetsvoorstel na het reces aan de Tweede Kamer te sturen afgedaan. Deze toezegging is gedaan
tijdens het Commissiedebat van 30 juni 2022 (Kamerstuk 32 545, nr. 174).
2
Banken zijn op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
verplicht om de transacties van hun cliënten te monitoren. Dit doen ze nu nog individueel.

kst-36228-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 228, nr. 5

1

de Nederlandse Vereniging van Banken, de bepaling substantieel herzien.
Hieronder licht ik de belangrijkste aspecten van deze herziening toe.
Om te beginnen had de Afdeling advisering kritiek op het ontbreken van
de onderbouwing voor de noodzaak voor de maatregel en de effectiviteit
ervan voor de aanpak van witwassen. De memorie van toelichting is nu
aangevuld met rapporten en voorbeelden, om zowel het probleem als de
keuze voor deze oplossing nader te onderbouwen. Ook wordt in de
memorie van toelichting nu gerefereerd aan pilots die zijn uitgevoerd met
een beperkte vorm van het gezamenlijk monitoren van transacties. De
resultaten van deze pilots zijn positief. Tegelijkertijd staat hiermee de
effectiviteit van het gezamenlijk monitoren van transacties door banken,
zoals opgenomen in dit wetsvoorstel, niet onomstotelijk vast. Het
gezamenlijk monitoren van transacties bestaat nog niet in deze vorm,
nationaal noch internationaal. De effectiviteit ervan moet zich daarom
deels nog in de praktijk bewijzen. Desalniettemin, ben ik, mede door
gesprekken met ketenpartners en de hiervoor genoemde rapporten en
pilots, ervan overtuigd dat het gezamenlijk monitoren van transacties een
effectief middel kan zijn om de aanpak van witwassen te verbeteren.
Daarom vind ik het belangrijk om ruimte te bieden aan deze innovatie van
de poortwachtersfunctie en is de maatregel – in herziene vorm – gehandhaafd in het wetsvoorstel.
Juist omdat de effectiviteit zich nog in de praktijk moet uitwijzen, vind ik
het van belang om na te gaan hoe deze maatregel in de praktijk uitpakt.
Daarom wordt na vier jaar de effectiviteit van gezamenlijke transactiemonitoring en de naleving van privacyregels geëvalueerd. Hierbij zullen de
relevante publieke partijen, zoals de FIU-Nederland, De Nederlandsche
Bank en de Autoriteit Persoonsgegevens, nauw betrokken worden in een
adviserende rol. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie, wordt
bezien of en in welke vorm vervolg gegeven gaat worden aan het
gezamenlijk monitoren van transacties op de langere termijn.
Ik kom ook tegemoet aan de kritiek van de Afdeling ten aanzien van de
proportionaliteit van de gegevensdeling. De hoeveelheid gegevens die
gedeeld mag worden is maximaal ingeperkt, tot aan de grens dat de
effectiviteit van het gezamenlijk monitoren van transacties beduidend
ondergraven zou worden. Ook worden er extra waarborgen geïntroduceerd ten aanzien van de gegevensdeling. Op deze – en andere –
wijzigingen van het wetsvoorstel wordt uitgebreider ingegaan in het
nader rapport en de memorie van toelichting.
Ik zie het gezamenlijk monitoren van transacties en de andere maatregelen uit dit wetsvoorstel als een belangrijke stap in de verbetering van de
aanpak van witwassen in Nederland. De Minister van Justitie en Veiligheid
en ik kijken uit naar de behandeling van dit wetsvoorstel in het parlement.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 228, nr. 5

2