Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 293

Primair Onderwijs

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 281

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 maart 2016
Op 28 januari 2016 heeft de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap mij verzocht om schriftelijk te reageren op het artikel
«Oplapbeurt voor scholen is niet te betalen» van het Algemeen Dagblad
van 18 januari 2016. In deze brief ga ik in op dat verzoek. Ik reageer ook op
het verzoek van de vaste commissie van 11 februari 2016 om een reactie
op het rapport «Schoolgebouwen primair en voortgezet onderwijs: de
praktijk gecheckt» van de Algemene Rekenkamer (Kamerstuk 31 293, nr.
279).
Reactie op het artikel
Ik wil allereerst benadrukken dat er in de praktijk heel veel voorbeelden
van goede, frisse en functionele schoolgebouwen zijn. Zo heb ik in 2013
de Scholenbouwprijs mogen uitreiken. Onder de inzendingen bevonden
zich prachtige gebouwen, tot stand gekomen doordat de betreffende
gemeenten zich vanuit hun verantwoordelijkheid voor de onderwijshuisvesting hebben ingespannen voor een optimaal resultaat. In het
genoemde artikel wordt de stelling ingenomen dat er te weinig geld is om
schoolgebouwen te vervangen. In de onderbouwing hiervan loopt een
tweetal zaken door elkaar. Hieronder ga ik puntsgewijs in op deze zaken.
De hoogte van de normbedragen
In de gemeentelijke verordening huisvestingsvoorzieningen zijn vaak
normbedragen (maximaal te vergoeden bedragen) voor nieuwbouw
opgenomen. Het schoolgebouw moet binnen dat budget worden
gebouwd. De afgelopen jaren vielen aanbestedingen op financieel vlak
zelden tegen. In de nu aantrekkende bouwmarkt kan het resultaat van
aanbestedingen boven de norm uit de verordening uitkomen, wat kan
leiden tot het doorvoeren van bezuinigingen om binnen de norm te
blijven. In plaats van een normbedrag ter beschikking te stellen kan de
gemeente ervoor kiezen uit te gaan van de gewenste kwaliteit van het

kst-31293-281
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 293, nr. 281

1

gebouw en het resultaat van de aanbesteding af te wachten. In de praktijk
kiest een beperkt aantal gemeenten hier voor.
In de verordening geeft de gemeente aan op welke manier de normbedragen jaarlijks worden geïndexeerd. Het is dus de verantwoordelijkheid
van de gemeenten om ervoor te zorgen dat de normbedragen passend
zijn. Ik ben van mening dat ook de lokale democratie een belangrijke rol
heeft in het stimuleren van goed vormgegeven huisvestingsbeleid door
de gemeente. De gemeenteraad heeft een belangrijke verantwoordelijkheid om, indien nodig, de discussie aan te gaan over de huisvestingsplannen van het college van burgemeester en wethouders.
De hoogte van het beschikbare budget in het gemeentefonds
Het budget voor onderwijshuisvesting in het gemeentefonds is, net als het
gehele budget, niet geoormerkt. Het staat gemeenten vrij om prioriteiten
te stellen en hun middelen naar eigen inzicht te besteden. Wanneer
schoolgebouwen toe zijn aan vervanging, kan een gemeente ervoor
kiezen meer budget voor onderwijshuisvesting vrij te maken.
In 2015 is op verzoek van de VNG onderzocht of de bedragen voor het
subcluster onderwijshuisvesting in het gemeentefonds nog actueel zijn op
basis van de meest recente gegevens. Op 29 mei 2015 heeft de Minister
van BZK uw Kamer geïnformeerd over dit onderzoek.1 Het onderzoek laat
zien dat de huidige bedrag voor het subcluster onderwijshuisvesting geen
aanpassing behoeft.
Reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer
Op 4 februari jongstleden is het rapport «Schoolgebouwen primair en
voortgezet onderwijs: de praktijk gecheckt» van de Algemene Rekenkamer
gepubliceerd (Kamerstuk 31 293, nr. 279). In het rapport worden meerdere
aanbevelingen met betrekking tot de onderwijshuisvesting gedaan. In de
reactie van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
mij, welke samengevat is opgenomen in het rapport, gaan wij in op deze
aanbevelingen.2
Op meerdere punten, zoals het betrekken van onderwijshuisvesting bij de
regionale gebiedsplannen in het kader van leerlingendaling, sluiten de
aanbevelingen aan bij het staande beleid. In aanvulling daarop wil ik het
komende jaar zicht krijgen op waar het stelsel van onderwijshuisvesting
verbeterd kan worden. Ik deel de visie van de Rekenkamer dat er binnen
de huidige verantwoordelijkheidsverdeling nog mogelijkheden zijn tot
verbetering. De Rekenkamer noemt in dit verband de meerjarige integrale
huisvestingsplannen en renovatie. Daarom ga ik in 2016 met de sectorraden en de VNG verschillende thema’s (verder) verkennen. Waar
mogelijk en wenselijk zal ik, samen met deze partijen, voor het eind van
het jaar met voorstellen komen. Ik zal daarbij, naast renovatie en
huisvestingsplannen, ook andere punten meenemen waarover de
genoemde partijen en ik al in gesprek zijn, zoals het investeringsverbod,
de Green Deal, het kwaliteitskader, leegstand en de modelverordening.

1
2

Kamerstuk 34 000 B, nr. 25.
De gehele reactie is te vinden op www.rekenkamer.nl/onderwijshuisvesting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 293, nr. 281

2

Uw Kamer heeft eerder aangegeven na het verschijnen van dit rapport
een debat over onderwijshuisvesting te willen voeren. Ik ga dit debat
graag met u aan.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 293, nr. 281

3