Verslag Informele Ministeriële Raad Demografie en Gezinsbeleid
1 april 2011 te Gödöllő, Hongarije.
De Informele Ministeriële Raad Demografie en Gezinsbeleid te Gödöllő werd
geopend door de Hongaarse Minister President Orbán. Het was de eerste keer tijdens
het Hongaarse EU-voorzitterschap dat de Minister President bij een dergelijke
vergadering aanwezig was. Dit geeft aan welk een belang de Hongaarse regering aan
dit onderwerp hecht. In zijn toespraak liet Minister President Orbán weten in te zetten
op een ommekeer in de demografische trends in Europa, hoe lastig dit ook is.
Voorspelbaarheid van gezinsbeleid is uiterst belangrijk om trends op de lange termijn
te kunnen ombuigen. Onzekere tijden verlagen het geboortecijfer.
Immigratie is in zijn ogen niet de oplossing om de EU ook in de toekomst
internationaal concurrerend te houden. Er moet ingezet worden op omkering van de
huidige demografische trends. Hiertoe dienen barrières die de voorplanting in de weg
zitten te worden bestreden. De Minister President riep op tot inventarisatie van de
obstakels in de diverse lidstaten. Er dient een balans te zijn tussen het gezinsleven en
arbeid. De arbeidsparticipatiegraad in Hongarije (55%) en de EU (65%) is thans te
laag. De regering dient ouders te steunen, opdat zij bij de keuze voor kinderen in hun
maatschappelijke carrière niet achterop raken. De premier gaf als voorbeeld de
nieuwe belastingwetgeving in Hongarije, waarbij vanaf 1 januari jongsleden extra
belastingvoordelen voor ouders met kinderen zijn ingevoerd. Ook stelde hij het Franse
duurzame gezinsbeleid ten voorbeeld. Tot slot stelde hij voor om 2014 het EU jaar
van de gezinnen te maken, in aansluiting op het feit dat het dan 20 jaar geleden is dat
het VN Internationaal Jaar van het Gezin plaats had.
In een daaropvolgende presentatie door de Hongaarse directeur van het bureau voor
statistiek werd met cijfers nog eens duidelijk gemaakt dat er een kloof is tussen
enerzijds de kinderwens van aanstaande ouders en de daadwerkelijke cijfers. Men had
meer kinderen gewild, maar door ongunstige omstandigheden pakt dat anders uit.
Deze kloof is per lidstaat verschillend, dus het is goed dat de lidstaten onderling
gegevens uitwisselen om een beter beeld te krijgen.
Vergaderingsvoorzitter minister Miklós Réthely (National Resources) verklaarde dat
het Hongaarse voorzitterschap het belang van gezinsbeleid wil benadrukken wanneer
over demografische uitdagingen wordt gesproken. Réthely herinnerde er aan dat het
Hongaarse voorzitterschap een serie thematische bijeenkomsten heeft georganiseerd
rond het thema demografie en gezinsbeleid getiteld ‘Europe for families, families for
Europe’. De minister benadrukte dat een goede balans tussen werk en gezin prioriteit
is van het voorzitterschap.
Eurocommissaris László Andor onderstreepte het belang van de keuze van het
voorzitterschap voor dit thema. Voor de Europese Unie is de demografische toekomst
van Europa een belangrijke kwestie. Dat aanstaande voorzitterschappen Polen en
Denemarken de demografische kwestie ook hoog op de agenda hebben staan noemde
hij een goede zaak. De statistieken geven alarmerende trends aan, hoewel dit geen
headlines in de media oplevert. De EU steunt de individuele lidstaten
op het terrein van gezinsbeleid op diverse manieren, wat uiteindelijk ten goede komt
aan de EU als geheel. Eurocommissaris Andor haalde het derde rapport over

demografie aan (recent door de Commissie gepubliceerd), waaruit enerzijds duidelijk
wordt dat Europeanen steeds langer in steeds beter gezondheid leven. Anderzijds zal
vanaf volgend jaar het aantal burgers in de actieve leeftijd gaan afnemen en blijft het
geboortecijfer in Europa extreem laag. Andor wees verder op het belang van
immigratie en het verhogen van de pensioengerechtelijke leeftijd.
Eurocommissaris Andor benadrukte de nationale competentie van de lidstaten maar
wees er op dat de Commissie de lidstaten kan bijstaan, bijvoorbeeld op het terrein van
wetgeving en gendergelijkheid. Om de demografische trends om te kunnen buigen
wees Andor op twee vlaggenschipinitiatieven in het kader van de Europa 2020
strategie; de ‘Agenda voor nieuwe vaardigheden en banen’ en het ‘Europese platform
tegen armoede en sociale exclusie’.Voorts verwees hij naar de mogelijkheden die het
Europees Sociaal Fonds biedt. Verder wees hij op de noodzaak van het respecteren
van de arbeidstijden van de werknemer en dat er thans wordt gewerkt aan een nieuw
voorstel voor zwangerschapsverlof in de EU.
Zowel tijdens de ochtend- als tijdens de middagsessie heeft Nederland een interventie
gepleegd. Daarbij werd benadrukt dat demografie en gezinsbeleid een nationale
aangelegenheid is.
In de Nederlandse interventie in de ochtendsessie stonden de maatregelen die
Nederland wil nemen ter bevordering van de arbeidsparticipatie centraal. Naast langer
doorwerken, het bevorderen van duurzame inzetbaarheid en het verhogen van de
pensioenleeftijd werd ook gewezen op de omstandigheid dat een goede balans tussen
arbeid en zorg, zoals voor een gezin, noodzakelijk is om te kunnen participeren.
In de middagsessie ging de Nederlandse interventie in op het Nederlandse beleid over
de combinatie van arbeid en zorg. Daarbij is aangegeven dat het binnen de
Nederlandse context niet aan de orde is dat de overheid invloed zou willen uitoefenen
op het kindertal. Dat is een persoonlijke keuze die burgers in volledige vrijheid
nemen. Het is wél aan de overheid om de randvoorwaarden te scheppen zodat mensen
geen belemmeringen hoeven te ervaren om de kinderen te krijgen die zij willen
krijgen. Ook is ingegaan op deeltijdarbeid als belangrijke factor in het verhogen van
de arbeidsparticipatie van vrouwen, maar ook dat de nadelen van dit model merkbaar
worden. Met de vergrijzing zal de arbeidsparticipatie van vrouwen in aantal banen en
aantal uren moeten stijgen. Nederland heeft tenslotte aangegeven dat beleid ten
aanzien van demografie en familievraagstukken een aangelegenheid is van de
individuele lidstaten
Diverse lidstaten benadrukten het belang om gegevens uit te wisselen en van elkaars
‘best practices’ te leren. Afgevaardigden erkenden het belang om obstakels uit de weg
te ruimen die reproductiecijfers in de lidstaten beïnvloeden. Men benadrukte eveneens
de keuzevrijheid van ouders om te bepalen hoeveel kinderen men wil krijgen.
Aan het slot van de informele ministeriële tekenden het voorzitterschapschapstrio
(Spanje, België en Hongarije) en toekomstig voorzitter Polen een verklaring over
demografie en gezinsbeleid.