Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

425
Vragen van de leden Verhoeven (D66) en Omtzigt (CDA) aan de
Minister-President en de Minister van Buitenlandse Zaken over het bericht van
de Kiesraad «Groen licht voor referendum over Associatieovereenkomst
Oekraïne» (ingezonden 19 oktober 2015).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister-President en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (ontvangen 29 oktober 2015)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het feit dat de kiesraad de aanvraag voor het
voor referendum over de Associatieovereenkomst met Oekraïne goedgekeurd
heeft, nadat er meer dan 400.000 geldige handtekeningen zijn ingeleverd?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u uw Europese collega’s al geïnformeerd over het te houden Nederlands referendum? Zo ja, wat waren de reacties?
Antwoord 2
Ja. Europese partners zijn op de hoogte gesteld van het feit dat er in
Nederland een raadgevend referendum zal plaatsvinden over het
EU-associatieakkoord met Oekraïne. De andere lidstaten toonden belangstelling voor het referendum in Nederland. Het associatieakkoord is immers een
zaak van de gehele Unie, haar 28 lidstaten en Oekraïne.
Vraag 3
Wat gaat u doen om de burger zo goed mogelijk te informeren over het
Associatie Akkoord met Oekraïne? Bent u voornemens om een voorlichtingscampagne te gaan voeren?

1

ah-tk-20152016-425
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

https://www.kiesraad.nl/nieuws/groen-licht-voor-referendum-over-associatieovereenkomstoekra%C3%AFne

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Zoals de Wet raadgevend referendum bepaalt, is het de taak van de
referendumcommissie om informatie aan de kiezer te verstrekken over de aan
een referendum onderworpen wet, in dit geval de wet tot goedkeuring van
het EU-associatieakkoord met Oekraïne. Het raadgevend referendum is een
serieuze aangelegenheid die vraagt om een debat over de inhoud van het
verdrag. Het kabinet staat voor het belang van het associatieakkoord en zal
uiteraard deelnemen aan dit debat en toelichten waarom de Nederlandse
regering achter dit verdrag staat.
Vraag 4, 8, 12
Heeft u kennisgenomen van het feit dat het verdrag voorlopig in werking kan
treden volgens de EU en dat een raadgevend referendum in Nederland
daarop geen invloed heeft?2
Kunt u aangeven welk gedeelte van het verdrag in werking treedt, wanneer
dit gebeurt en op welke rechtsbasis, nu er geen geratificeerd verdrag ligt?
Welke mogelijkheden ziet U om de Raad de voorlopige toepassing op te laten
te zeggen? Hoe ziet de procedure en besluitvorming eruit?
Antwoord 4, 8, 12
Het EU-associatieakkoord met Oekraïne treedt pas in werking als alle partijen
het verdrag hebben goedgekeurd en hun aktes van bekrachtiging hebben
gedeponeerd bij het Secretariaat-Generaal van de Raad van de Europese
Unie. Tot het moment van inwerkingtreding wordt het akkoord deels
voorlopig toegepast. Die voorlopige toepassing betreft het deel dat onder de
competentie van de EU valt. Dit is als procedure in algemene zin vastgelegd
in de EU-verdragen (Artikel 218, lid 5 VWEU) en is gebruikelijk. Dit is ook
vastgelegd in het associatieakkoord (art. 486).
De voorlopige toepassing van bepaalde onderdelen van dit associatieakkoord
is op 1 november 2014 ingegaan. Per Raadsbesluit is vastgelegd welke delen
van het verdrag dit betreft (Besluit 2014/295/EU en 2014/668). Voor wat betreft
de handelsparagrafen is na trilateraal overleg tussen de EU, Oekraïne en
Rusland in september 2014 besloten de voorlopige toepassing uit te stellen
tot 1 januari 2016. Ook dit is vervolgens vastgelegd in een Raadsbesluit
(Besluit 2014/691). Het raadgevend referendum heeft hierop geen invloed.
Beëindiging van de voorlopige toepassing geschiedt door een schriftelijke
kennisgeving, door de EU ofwel door Oekraïne, aan de depositaris van het
voornemen de voorlopige toepassing van de overeenkomst te beëindigen.
Zolang deze handeling niet is verricht, zal de voorlopige toepassing doorlopen. Beëindiging van de voorlopige toepassing van de overeenkomst van de
kant van de EU vereist een besluit van de Raad, op voorstel van de Commissie, met eenparigheid van stemmen.
De meeste lidstaten hechten aan voorlopige toepassing van onderdelen van
het associatieakkoord. De vereiste unanimiteit voor opzegging van de
voorlopige toepassing ontbreekt derhalve.
Vraag 5
Klopt het dat dit verdrag pas rechtsgeldig is als alle 29 landen (EU landen en
Oekraine) en de EU het geratificeerd hebben en dat het niet in werking kan
treden indien ook maar één land – bijvoorbeeld Nederland – het verdrag niet
ratificeert?
Antwoord 5
Het verdrag kan inderdaad pas in werking treden als alle partijen het verdrag
hebben geratificeerd.
Vraag 6
Klopt het dat Nederland het verdrag niet geratificeerd heeft en pas een
besluit daartoe neemt nadat het referendum heeft plaatsgevonden?
Antwoord 6
Ja.

2

http://fd.nl/economie-politiek/1120521/eu-verdrag-met-oekraine-al-deels-in-werking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wordt door het succesvolle inleidende verzoek tot een referendum de
Nederlandse ratificatie automatisch opgeschort?
Antwoord 7
Ja. De regering kan enkel de akte van bekrachtiging neerleggen, oftewel het
verdrag ratificeren, wanneer de wet tot goedkeuring van het associatieakkoord in werking is getreden. De inwerkingtredingsbepaling van de goedkeuringswet is van rechtswege vervallen sinds het besluit van de Kiesraad tot
toelating van het inleidend verzoek onherroepelijk is geworden.
Vraag 8
Kunt u aangeven welk gedeelte van het verdrag in werking treedt, wanneer
dit gebeurt en op welke rechtsbasis, nu er geen geratificeerd verdrag ligt?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 4.
Vraag 9
Bent u van mening dat het verdrag niet in werking kan treden voordat het
referendum in Nederland heeft plaatsgevonden?
Antwoord 9
Ja. Zoals ook aangegeven in voorgaande vragen kan het verdrag pas in
werking treden als alle partijen het verdrag hebben goedgekeurd en hun
aktes van bekrachtiging hebben gedeponeerd bij het Secretariaat-Generaal
van de Raad van de Europese Unie. De regering kan een verdrag pas
ratificeren als de Wet ter goedkeuring van het verdrag in werking is getreden.
De inwerkingtreding van deze goedkeuringswet is van rechtswege vervallen
in verband met het aanstaande raadgevend referendum. Zoals ook beschreven staat onder vraag 8, staat de voorlopige toepassing van het associatieakkoord hier los van.
Vraag 10, 13 en 15
Bent u van mening dat als Nederland definitief geen steun verleent aan het
Associatieverdrag, het akkoord niet meer «in afwachting van ratificatie» is en
daarom niet meer voorlopig toegepast kan worden?
Kunt u aangeven wanneer u zult besluiten of u de uitslag van een geldig
referendum zult volgen of niet?
Deelt u de mening dat de kiezer recht heeft om voor het referendum te weten
welke actie de regering neemt bij een ja-stem en bij een nee-stem?
Antwoord 10, 13, 14
Het kabinet zal de Wet raadgevend referendum volgen. Dat houdt in dat
wanneer geen sprake is van een raadgevende uitspraak tot afwijzing omdat
onvoldoende kiesgerechtigden zijn opgekomen óf een meerderheid zich voor
de wet heeft uitgesproken, de inwerkingtreding van de goedkeuringswet bij
koninklijk besluit zal worden geregeld. Bij een onherroepelijke raadgevende
uitspraak tot afwijzing zal het kabinet op grond van de Wet raadgevend
referendum een wetsvoorstel tot intrekking dan wel tot inwerkingtreding van
de goedkeuringswet bij de Kamer aanhangig maken. De Tweede en Eerste
Kamer kunnen dat wetsvoorstel aannemen of verwerpen. Dit betekent met
andere woorden dat het kabinet zich bij een dergelijke uitspraak nader zal
beraden over de te nemen vervolgstap en daarover ook met het parlement
zal komen te spreken. Het kabinet hecht daarbij grote waarde aan de inhoud
van het maatschappelijke debat dat over dit onderwerp zal worden gevoerd.
Vraag 11
Wat zijn de mogelijkheden om het verdrag niet in werking te laten treden
voordat het referendum plaatsvindt?
Antwoord 11
Zie ook het antwoord op vraag 9: het verdrag kan niet eerder in werking
treden dan wanneer alle partijen het verdrag hebben goedgekeurd en hun
aktes van bekrachtiging hebben gedeponeerd bij het Secretariaat-Generaal
van de Raad van de Europese Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 15
Kunt u deze vragen binnen een week beantwoorden?
Antwoord 15
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4