Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

151
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat en de Ministers van Economische Zaken en
Klimaat en van Financiën over het artikel «Ongeplande uitval kerncentrale
Borssele kost zeker tien miljoen» (ingezonden 11 september 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-Van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) mede namens de Ministers Wiebes (Economische Zaken en
Klimaat) en Hoekstra (Financiën) (ontvangen 3 oktober 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Ongeplande uitval kerncentrale Borssele kost
zeker tien miljoen», waaruit blijkt dat de ongeplande uitval van de kerncentrale in Borssele die nu een maand duurt minstens tien miljoen euro aan
inkomstenderving heeft gekost voor de Elektriciteits Produktiemaatschappij
Zuid-Nederland (EPZ)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 9
Klopt het dat de ontmanteling van kerncentrale Borssele gefinancierd wordt
door een fonds dat gevuld wordt met de winst van de kerncentrale Borssele?
Hoe groot is dat fonds op dit moment?
Hoe waarborgt u dat er voldoende middelen beschikbaar zijn voor de
ontmanteling van de kerncentrale Borssele?
Antwoord 2 en 9
EPZ dient als vergunninghouder financiële zekerheid te stellen voor de kosten
van ontmanteling van de kerncentrale (artikel 15f van de Kernenergiewet). Het
is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Minister van Financiën en
mijzelf om deze goed te keuren. In 2012 is voor het eerst de financiële
zekerheidstelling goedgekeurd en in 2017 is een geactualiseerde financiële
zekerheidstelling goedgekeurd. Deze financiële zekerheidstelling houdt kort
gezegd in dat EPZ geld reserveert in een ontmantelingsfonds. Dit fonds groeit

1

ah-tk-20182019-151
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Omroep Zeeland, 4 september 2018, «Ongeplande uitval kerncentrale Borssele kost zeker tien
miljoen» (https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/107971/Ongeplande-uitval-kerncentraleBorssele-kost-zeker-tien-miljoen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

door middel van de jaarlijkse stortingen van EPZ. Die zijn afkomstig uit de
verkoop van stroom door EPZ en daarnaast wordt jaarlijks een rendement op
de fondsbeleggingen behaald. De winstgevendheid van EPZ is geen
voorwaarde voor de storting en de verplichting hiertoe staat daar los van. Het
fonds is ondergebracht in een stichting. Op de gelden in deze stichting rust
een eerste pandrecht ten gunste van de Staat. Dit betekent dat in het geval
van faillissement deze gelden beschikbaar blijven voor de ontmanteling. Op
31 december 2017 was € 201,4 mln. opgebouwd in het fonds (Jaarverslag
EPZ 2017). De opbouw van het fonds ligt op schema. Hiermee en door de
vijfjaarlijkse actualisaties is voldoende zeker dat EPZ in 2033 de middelen
heeft om de ontmanteling van de kerncentrale te betalen.
Vraag 3
Komt de vulling van dit fonds in gevaar door het uitvallen van de kerncentrale? Zo ja, hoe wordt ervoor gezorgd dat het fonds toch voldoende gevuld
wordt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Nee. EPZ heeft langlopende overeenkomsten met de «de tollers» (dit zijn de
vaste afnemers van de elektriciteit en tevens aandeelhouders). Op basis
hiervan worden jaarlijks afspraken gemaakt over de levering van stroom en
de dekking van de kosten van de centrale inclusief de stortingen in het
ontmantelingsfonds. Zoals bij vraag 2 is vermeld, is winstgevendheid van
EPZ (of PZEM) hiervoor geen voorwaarde. Dit systeem op basis van de
«tollers» is in 2017 beoordeeld in het kader van de actualisering van de
financiële zekerheidstelling voor de ontmanteling van de kerncentrale
Borssele. De fondsopbouw door EPZ ligt op schema. Mede op basis daarvan
is er voldoende zekerheid dat in 2033 voldoende middelen voor ontmanteling
beschikbaar zijn. Als de situatie sterk wijzigt en als ten gevolge daarvan de
financiële situatie verandert, kunnen de Minister van Financiën en ik
verzoeken, dat EPZ de financiële zekerheidstelling actualiseert en ter
goedkeuring voorlegt.
Vraag 4
Hoeveel geld is er nodig om de kerncentrale op een nette en veilige wijze te
ontmantelen? Wat is de meest recente berekening van deze kosten en
wanneer komt de volgende berekening hiervan? Kunt u een overzicht geven
van de eerdere berekeningen van de ontmantelingskosten? Kunt u een recent
overzicht geven van de inschattingen en berekeningen van ontmantelingskosten per centrale in Europa en hoe die zich historisch ontwikkeld hebben?
Klopt het dat de ontmantelingskosten de afgelopen decennia steeds hoger
worden ingeschat?
Antwoord 4
De meest recente raming voor de Kerncentrale Borssele is gemaakt voor de
geactualiseerde financiële zekerheidstelling in 2017. Deze gaat uit van het
door de ANVS goedgekeurde ontmantelingsplan. De totale kosten van
ontmanteling bedragen in die raming € 493 mln. Dit is een raming op basis
van prijspeil 2015. De financiële zekerheidstelling (inclusief raming) moet op
grond van de Kernenergiewet ten minste elke vijf jaar worden geactualiseerd.
De vorige raming, de eerste sinds de verplichting tot financiële zekerheidstelling, was in 2012 en bedroeg toen € 434 mln. (prijspeil 2010).
Ik beschik niet over de gevraagde informatie per centrale in Europa. De
Organisation for Economic Cooperation and Development die regelmatig
studies uitvoert naar de kosten van ontmantelingen geeft aan dat er geen
recente internationale vergelijkingen zijn gemaakt tussen landen. Daarnaast is
een internationale vergelijking moeilijk. De regels per land kunnen verschillen
waardoor een zuivere vergelijking niet direct te maken is. Wel heeft het
International Atomic Energy Agency (IAEA) standaarden geïntroduceerd die
internationale kostenvergelijkingen moeten vergemakkelijken.
Vraag 5
Deelt u de verwachting dat naarmate de kerncentrale ouder wordt de
kerncentrale vaker zal uitvallen en er steeds meer geld in de kerncentrale
moet worden gestoken om energie te blijven produceren? Kunt u een
overzicht geven van incidenten bij alle Europese kerncentrales van de laatste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

vijftien jaar met daarbij ook de leeftijd per kerncentrale ten tijde van het
incident?
Antwoord 5
Nee, die verwachting deel ik niet. Verouderingsbeheer vormt een belangrijk
onderdeel van het toezicht en onderhoud van een kerncentrale. De kerncentrale Borssele heeft altijd ruim voldoende geïnvesteerd in zowel het onderhoud van de installatie als het installeren van extra veiligheidssystemen. Er is
geen verwachting dat de reactor in de toekomst vaker zal uitvallen of
significant meer onderhoudskosten zal maken.
Ik wijs u ook op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)
«samenwerken aan nucleaire veiligheid». De OvV stelt daarin over het aantal
incidenten en afschakelingen voor België, Nederland en de Duitse kerncentrale Emsland: «Wel is duidelijk dat er in de afgelopen tien jaren geen
toename te zien is in het aantal incidenten en afschakelingen dat zich bij de
betreffende kerncentrales heeft voorgedaan». De betreffende reactoren zijn in
bedrijf genomen in de periode 1973 tot 1988.
Lidstaten van het IAEA zijn verplicht om alle relevante nucleaire incidenten te
melden. Het IAEA publiceert deze ongewone gebeurtenissen op zijn website.
Het gaat hier uitsluitend om incidenten in de categorie niveau INES-2 of
hoger over de afgelopen twaalf maanden en niet de ongewone gebeurtenissen (niveau INES-1 of lager). Voor deze ongewone gebeurtenissen, vanuit een
oogpunt van veiligheid minder ingrijpende gebeurtenissen, bestaat geen
verplichting deze te melden bij het IAEA. Op nationaal niveau vindt daarentegen wel rapportage over deze ongewone gebeurtenissen plaats (zie ook
artikel 43b van de Kernenergiewet). De ANVS communiceert via de website
over alle ongewone gebeurtenissen en rapporteert hierover jaarlijks
doormiddel van de «Rapportage ongewone gebeurtenissen in Nederlandse
nucleaire inrichtingen». Het Belgische FANC rapporteert jaarlijks in zijn
jaarverslag over de gebeurtenissen vanaf INES-1 en hoger en via de website
ook over gebeurtenissen die hier niet onder vallen maar wel tot aandacht
kunnen leiden in de omgeving.
Vraag 6
Klopt het dat de aandeelhouders van de kerncentrale de facto verlies lijden
op de kerncentrale gezien de oude contracten rondom de stroomafname?
Klopt het dat de Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij (PZEM) verlies
moet nemen op elke kilowattuur aan atoomstroom die wordt verkocht? Klopt
het dat de kerncentrale (EPZ) winst maakt terwijl de aandeelhouders (PZEM)
tegelijkertijd al het door hen aan de verkoop van Delta onderdelen verdiende
geld momenteel opbranden ten gevolge van de verplichte stroomafname
tegen een niet marktconforme, veel te hoge prijs?
Antwoord 6
Ik heb geen zicht op de meest actuele cijfers van PZEM anders dan het
jaarverslag 2017. De aandeelhouders van de kerncentrale zijn contractueel de
verplichting aangegaan om alle elektriciteit van de kerncentrale voor een
vaste prijs af te nemen. Dit zorgt voor financiële stabiliteit bij de kerncentrale.
De aandeelhouders, die de elektriciteit verkopen tegen de groothandelsprijs,
lopen dus het marktrisico. Uit onderzoek dat het kabinet samen met DELTA
(de voorganger van PZEM), EPZ en Essent/RWE heeft laten verrichten in 2016
blijkt dat DELTA na verkoop van twee van haar drie gezonde bedrijfsonderdelen over voldoende financiële middelen beschikt om aan haar verplichtingen
jegens EPZ te kunnen blijven voldoen. De conclusies werden door alle
partijen onderschreven. Beide bedrijfsonderdelen zijn inmiddels voor
substantieel hogere bedragen verkocht dan waar in het onderzoek rekening
mee was gehouden. Dit betekent dat de buffers bij PZEM aanzienlijk groter
zijn dan verwacht. Zelfs bij langdurig lage elektriciteitsprijzen zal PZEM nu
kunnen blijven voldoen aan haar verplichting jegens de kerncentrale.
Het klopt dat de N.V. EPZ winst maakt. Uit het jaarverslag van N.V. EPZ blijkt
dat het boekjaar 2017 is afgesloten met een positief bedrijfsresultaat van
€ 17,2 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 7
Draagt EPZ uit de winst weer geld af aan de aandeelhouders om de verliezen
te compenseren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe ziet de constructie er
precies uit?
Antwoord 7
Volgens het jaarverslag EPZ is in 2017 € 6,674 mln. (interim-) dividend
uitbetaald. In het vennootschapsrecht en statuten van de N.V. EPZ is geregeld
onder welke omstandigheden dividend kan worden uitgekeerd en hoe de
besluitvorming hierover verloopt.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het beter is de kerncentrale op korte termijn te sluiten
om te voorkomen dat de kerncentrale een steeds grotere financiële last
wordt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De afweging om de kerncentrale Borssele in bedrijf te houden is aan de
exploitant, zolang deze blijft voldoen aan de geldende voorschriften. In het
eerder aangehaalde onderzoek uit 2016 dat het kabinet samen met DELTA (de
voorganger van PZEM), EPZ en Essent/RWE heeft laten verrichten, was acute
sluiting van de KCB in alle in het onderzoek gehanteerde marktscenario’s veel
duurder voor EPZ en haar aandeelhouders, dan reguliere sluiting in 2033
(zoals vastgelegd in de Kernenergiewet).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4