Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 383

Regelgeving Ruimtelijke Ordening en Milieu

Nr. 388

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 10 januari 2023
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
over de brief van 18 juli 2022 over het ontwerpbesluit houdende
inrichtingen- en activiteiten, milieueffectrapportage en de kwaliteit van
toezicht en handhaving, ter bescherming van het fysieke leefomgeving op
Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Kamerstuk 29 383, nr. 367).
De vragen en opmerkingen zijn op 28 september 2022 aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van
23 december 2022 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
T. de Groot
De griffier van de commissie,
Rijkers

kst-29383-388
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Staatssecretaris
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het Ontwerpbesluit houdende inrichtingen- en activiteiten, milieueffectrapportage en de kwaliteit van toezicht en handhaving, ter
bescherming van de fysieke leefomgeving op Bonaire, Sint-Eustatius en
Saba en de bijbehorende stukken (hierna: het ontwerpbesluit). Deze leden
hebben daar nog enkele vragen over.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van het ontwerpbesluit.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de stukken en hebben hier nog enkele kritische vragen over.
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en het bijgevoegde
ontwerpbesluit en heeft hierover nog wel een aantal vragen.
VVD-fractie
Vraag 1
De leden van de VVD-fractie lezen dat er in het ontwerpbesluit diverse
kaders, richtlijnen, procedures en normen zijn opgenomen waar bedrijven
op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba rekening mee moeten houden. Deze
leden vragen in hoeverre de bedrijven betrokken zijn bij het opstellen van
deze kaders, richtlijnen en normen. Is de Staatssecretaris bereid een
impactanalyse voor het bedrijfsleven op de BES-eilanden uit te voeren?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Om een goed beeld te krijgen wat de verwachte impact van de introductie
van normen, richtlijnen en procedures op het bedrijfsleven op Bonaire en
Sint-Eustatius, hebben verschillende onderzoeken plaatsgevonden. In
2014 is een nulmeting door de Omgevingsdienst Midden en West-Brabant
uitgevoerd waarbij alle bedrijven zijn bezocht. Hierbij is onderzocht welke
voorzieningen bedrijven hebben om het milieu te beschermen van de
impact van bedrijfsactiviteiten op de leefomgeving. In 2017 is door
Rijkswaterstaat, de Omgevingsdiensten en in samenwerking met de
Directie Toezicht en Handhaving Bonaire onderzocht wat het ambitieniveau van de regelgeving zou kunnen zijn. Hierbij is binnen de lokale
context gekeken welke voorzieningen getroffen moeten worden om het
milieu adequaat te beschermen zodat verdere achteruitgang wordt
tegengegaan en welke investeringen dit tot gevolg heeft voor de
bedrijven. Ook in Sint-Eustatius is een dergelijk onderzoek uitgevoerd in
oktober 2021. De uitkomsten van de onderzoeken hebben geleid tot het
vaststellen van de diverse richtlijnen, normen en procedures. Het kader
voor het opstellen van besluiten, waaronder vergunningen met normen
en richtlijnen, is opgenomen in de Wet Vrom BES. Hierbij wordt uitgegaan
van het toepassen van beste beschikbare technieken (BBT) om nadelige
gevolgen voor het milieu te voorkomen of indien niet mogelijk zoveel
mogelijk te beperken.
Vraag 2
De leden van de VVD-fractie constateren dat het ontwerpbesluit inhoudelijk in zijn algemeenheid afwijkt van milieuregelgeving die geldt in de
gemeenten in Nederland. Is overwogen de Nederlandse regelgeving op
Bonaire, Sint-Eustatius en Saba van toepassing te laten zijn? Deze leden
vragen voorts in hoeverre er (op termijn) wellicht sprake kan zijn van
aansluiting van milieuregelgeving voor Bonaire, Sint-Eustatius en Saba

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

2

met de reeds bestaande regelgeving in de gemeenten in Nederland. Kan
de Staatssecretaris aangeven welke overwegingen hieraan ten grondslag
liggen en welke consequenties daaruit voort zouden vloeien in positieve
en negatieve zin?
Antwoord:
De Wet Vrom BES biedt de grondslag voor dit ontwerpbesluit. Overwegingen over de toepasselijkheid van Europees Nederlandse regelgeving
worden verwoord in de memorie van toelichting van deze wet. Daar wordt
uitgelegd dat de invoering van de complete Wet milieubeheer te
uitgebreid en te complex is om op de BES-eilanden van toepassing te
verklaren. Dit vanwege de hoeveelheid en complexiteit van de onderliggende regelgeving. Er is gekozen voor een kaderwet die is toegesneden
op de BES-eilanden, maar ook veel overeenkomsten heeft met de Wet
milieubeheer in Europees Nederland. Verder kennen de Wet milieubeheer
en Omgevingswet andere uitgangspunten. De Omgevingswet dekt alleen
het Europese deel van Nederland en de exclusieve economische zone op
de Noordzee en is dus niet van toepassing op de BES-eilanden. Gezien de
kleinschaligheid en de grote verschillen met Europees Nederland door
bijvoorbeeld de geografische ligging van de eilanden, is aansluiting op de
reeds bestaande Nederlandse milieuregelgeving niet wenselijk. De
invoering van Europees Nederlandse milieuwetgeving zou ook te grote
investeringen voor het bedrijfsleven met zich meebrengen en dat is gezien
de beperkte schaal waarop activiteiten plaatsvinden niet proportioneel.
Daarnaast geldt dat de te regelen milieuaspecten in Caribisch Nederland
breder zijn dan de gebruikelijke milieuaspecten in Europees Nederland.
Dit vanwege het beschermen van het koraalrifecosysteem en de rijke
biodiversiteit op de eilanden. Het IAB BES biedt hier een grondslag voor.
GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het belangrijk dat de milieuwetgeving in het Caribisch deel van Nederland in lijn is met het Europese
deel van Nederland. In beide delen van Nederland is de laatste jaren
gebleken dat met name het toezicht en de handhaving op natuur- en
milieuwetgeving tekortschiet.
Vraag 3
In hoeverre draagt dit ontwerpbesluit bij aan het versterken van het stelsel
van vergunningverlening, toezicht en handhaving op Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba?
Antwoord:
Het ontwerpbesluit draagt op verschillende punten bij aan het versterken
van het VTH stelsel voor de fysieke leefomgeving: in hoofdstuk 5 zijn
kwaliteitseisen opgenomen voor het opstellen van een toezicht en
handhavingsbeleid en het uitvoeringsprogramma. Het toezicht en
handhavingsbeleid is als beleidsregel bindend voor de uitvoering ervan.
Door het opnemen van een rapportageverplichting aan de eilandsraad en
de Minister kan vervolgens getoetst worden of onder meer de gestelde
doelen en prioriteiten zijn behaald en aan de afspraken uitvoering is
gegeven.
Vraag 4
Is er op de eilanden ook een concrete aanpak voor het versterken van het
stelsel?
Antwoord:
Ja, er wordt op de eilanden gewerkt aan het versterken van het VTH
stelsel. Op Bonaire en Sint-Eustatius zijn uitvoeringsprogramma’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

3

vastgesteld waarin prioriteiten zijn benoemd voor 2022–2023. Er wordt
gewerkt aan de implementatie van de uitvoeringsprogramma’s. Hiervoor
lopen verbetertrajecten bij de diensten die VTH taken uitvoeren.
Vraag 5
Zijn de lessen uit het rapport van de commissie-Van Aartsen ook daar van
toepassing? Zo ja, in hoeverre worden de aanbevelingen meegenomen?
Antwoord:
De uitkomsten van het rapport van de Commissie-van Aartsen zijn niet
direct van toepassing op Caribisch Nederland. Met name omdat dit
rapport het VTH stelsel in Europees Nederland betreft waaronder ook de
positie en werking van omgevingsdiensten. Wel worden de aanbevelingen
van het rapport van de Commissie-van Aartsen meegenomen. Het
ontwerpbesluit maakt een vorm van interbestuurlijk toezicht (IBT)
mogelijk. IBT ziet toe op de taken die de bestuurscolleges onder meer bij
dit besluit heeft opgedragen gekregen, zoals de uitvoering van VTH taken
door de bestuurscolleges.
Ik heb in dit verband de ILT verzocht een onderzoek naar de uitoefening
van lokale VTH-taken uit te voeren en aanbevelingen te doen voor een
verbetering van dit stelsel op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba.
De Wet VROM BES en de Wet grondslagen natuurbeheer- en bescherming
BES zijn uitgangspunt voor het onderzoek dat in 2022 start. Het onderzoek
vindt plaats in nauw overleg met mijn collega’s van LNV en N&S en BZK.
ILT zal hierbij bijzondere aandacht besteden aan het functioneren van
VTH-processen bij kustbebouwing.
Partij voor de Dieren-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen dat er milieuregels
worden vastgesteld voor bedrijven in Caribisch Nederland als gevolg van
een ontwikkeling in Europa, waarbij de vergunningplicht zoveel mogelijk
wordt vervangen door algemene regels, met een focus op de handhaving
daarvan. Deze leden maken zich om verschillende reden zorgen over de
voorgestelde aanpassingen. Ten eerste merken deze leden op dat deze
aanpassing voorbij gaat aan de vraag of wel alle bedrijven, dan wel
projecten en/of activiteiten überhaupt doorgang moeten krijgen, ongeacht
of ze een vergunning kunnen krijgen, dan wel zich aan de algemene regels
zullen houden. Gezien de klimaat- en biodiversiteitscrises is er namelijk
geen plek meer voor bepaalde vervuilende bedrijven en activiteiten. Denk
hierbij ook aan de vraag of het verstandig is om kunstmatige stranden aan
te leggen op een tropisch eiland.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn ten tweede van mening
dat het afgeven van een natuur- en milieuvergunning mogelijk eraan kan
bijdragen dat bescherming van natuur meer is meegewogen in de
besluitvorming, zeker wanneer er direct gehandhaafd wordt bij onrechtmatigheden, waarbij effectieve boetes worden opgelegd en geïnd. Hierbij
merken deze leden echter op dat de huidige situatie op de BES-eilanden
nu al te wensen overlaat als het gaat om het vergeven van de juiste
vergunningen en het volgen van de juiste procedures, waarbij onvergunde situaties aan de orde van de dag zijn en (effectieve) handhaving
achterwege blijft. Daarbij vernemen deze leden dat voor de meeste
bedrijven de vergunningplicht als gevolg van dit inrichtingen- en
activiteitenbesluit BES (IAS-BES) komt te vervallen. De uitvoering van de
algemene regels komt hiermee te rusten op effectieve handhaving.
Voorbeelden uit het verleden tonen, wat deze leden betreft, aan dat er nog
geen effectieve handhaving op de eilanden is. Daarom menen deze leden
dat de natuur, het milieu en de leefomgeving minder zullen worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

4

beschermd door de voorgestelde aanpassingen. Dit gezien er al sinds
2013 gewerkt wordt aan het versterken van de directies Ruimtelijke
Ontwikkeling en Toezicht en Handhaving. Dit gegeven het recente
verleden, waar naar voren kwam dat een bedrijf op Bonaire onrechtmatig
een kunstmatig strand (Chogogo Resort) heeft aangelegd, waarna het
bestuur, in plaats van handhavend op te treden, hier alsnog een
vergunning voor verleende. Daardoor is er sprake van een legalisatie van
hetgeen zonder vergunning is gebouwd. Dit terwijl het eilandbestuur
woensdag 21 september 2022 officieel in gebreke is gesteld voor het niet
handhaven van de natuurbeschermingswetten. Dit terwijl het risico op
koraalvernietiging zeer groot is, wanneer een kunstmatig strand de zee in
schuift en daar het koraal zal verstikken. Dit terwijl het risico hierop nog
groter is, aangezien de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat in
antwoord op schriftelijke vragen (Aanhangsel Handelingen II 2021/22,
nr. 2884) van het lid Van Esch aangeeft dat het nog onduidelijk is of de
keermuur aan de vereiste bouwhoogte voldoet. Dit omdat bij de aanleg
van een ander kunstmatig strand (Ocean Oasis) ook al bleek dat nog niet
alle vergunningen zijn verstrekt en dat er nog een aantal overtredingen
bestaan, zoals opnieuw het ontbreken van een vergunning voor een
keermuur, als ook voor gebouwen en pieren.
Vraag 6
Is de Staatssecretaris het ermee eens dat het milieu en de natuur bij de
voorgestelde aanpassingen minder beschermd zullen worden? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord:
Nee, de bescherming van het milieu en de natuur zal niet minder worden
bij de inwerkingtreding van het IAB BES. Integendeel, in het nieuwe
stelsel zal het vervallen van de vergunningplicht voor een aantal activiteiten bij de inwerkingtreding van het IAB BES, gepaard gaan met een
toename van het aantal bedrijven dat onder algemene regels valt en
daarmee een toename van reguleerde activiteiten. Dit levert milieuwinst
op. Daarnaast zullen enkel die bedrijven onder algemene regels vallen die
qua activiteiten weinig complex zijn en relatief vaak voorkomen op de
eilanden (zoals het bereiden van voedingsmiddelen). Voor dit type
activiteit en soortgelijke activiteiten sluiten algemene regels beter aan dan
een vergunningplicht. Met algemene regels ontstaat een level playing
field. Het stelsel brengt ook een verlaging van de administratieve lasten
met zich mee en hierdoor ontstaat meer draagvlak, bij zowel bedrijven als
het bevoegd gezag.
Het bevoegd gezag heeft hierdoor meer ruimte om zich toe te leggen op
complexe vergunningen. Voor toezicht en handhaving van de algemene
regels ontstaat er geen verschil: of regels in een vergunning staan of
staan opgenomen in algemene regels, in beide gevallen zullen de regels
moeten worden nageleefd.
Of het wenselijk is of activiteiten op een bepaalde locatie plaatsvinden valt
niet onder het toepassingsbereik van het IAB BES, dit wordt gereguleerd
door het ruimtelijk ordeningsplan.
Vraag 7
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen wat de Staatssecretaris ervan vindt dat op 21 september 2022 de Stichting Nationale Parken
op Bonaire (STINAPA) het eilandbestuur officieel in gebreke heeft gesteld
vanwege het niet handhaven van de natuurbeschermingswetten. Kan de
Staatssecretaris de Kamer blijven informeren over de gevolgen van deze
ingebrekestelling en de stand van zaken?
Antwoord:
Ik zeg de Kamer toe om de Kamer te blijven informeren over deze zaak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

5

Vraag 8
Kan de Staatssecretaris aangeven hoeveel bedrijven momenteel niet over
de juiste natuur-, milieu en hindervergunning beschikken? Indien dit niet
bekend is, is de Staatssecretaris bereid om dit in kaart te brengen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, per wanneer? Kan hierbij ook betrokken worden
hoeveel nieuwe bedrijven erbij komen per jaar op welke gebieden? Kan
hierbij aangegeven worden hoe dit inrichtingen- en activiteitenbesluit BES
(IAS-BES) van invloed is op de komst van nieuwe bedrijven? Wordt het
makkelijker voor bedrijven om zich te vestigen? Zo ja, vindt de Staatssecretaris dit wenselijk? Op welke gronden vindt de Staatssecretaris de
komst van een bedrijf of activiteit niet wenselijk?
Antwoord:
Op Bonaire zijn er ongeveer 60 bedrijven die een hindervergunning nodig
hebben op grond van de hinderverordening. Op dit moment heeft slechts
een beperkt aantal bedrijven een hindervergunning. Het openbaar lichaam
heeft geen overzicht van de onvergunde situaties als het gaat om natuur
en milieuregelgeving.
Op Sint Eustatius zijn slechts enkele bedrijven in werking met een
hindervergunning. Op Saba zijn er op grond van de hinderverordening
bovenwindse eilanden geen activiteiten aangewezen die vergunningplichtig of onder algemene regels vallen.
Bonaire en Sint-Eustatius hebben verbetertrajecten ingezet waarmee
onder meer de onvergunde situaties in beeld worden gebracht en ik heb
bij de betrokken besturen de verwachting uitgesproken dat voor eind 2023
concrete stappen moeten zijn gezet bij de verbetering van de VTH taken.
Op dit moment is het regelgevend kader ontoereikend om milieubelastende activiteiten die verband houden met bedrijvigheid te reguleren. Het
is daarom dat ik dit ontwerpbesluit aan de Kamer heb voorgelegd.
Bedrijven die zich willen gaan vestigen op de eilanden moeten voldoen
aan lokale regelgeving, dit is geen onderdeel van het toepassingsbereik
van het IAB BES.
Vraag 9
Hoe heeft het IAB-BES invloed op het vergeven van natuurvergunningen;
komen deze ook te vervallen? Zo nee, waarom niet?
Het IAB-BES heeft geen invloed op het verlenen van natuurvergunningen.
Net als in Europees Nederland kunnen de natuurvergunning en de
milieuvergunning naast elkaar bestaan. Indien een activiteit wordt
uitgevoerd waarvoor zowel een milieuvergunning nodig is als een
natuurvergunning, moeten deze beide worden aangevraagd.
Natuurvergunningen voor Bonaire worden gereguleerd middels de lokale
eilandsverordening.1 Deze zijn verplicht voor in het eilandbesluit
aangewezen activiteiten, die ernstige nadelige gevolgen kunnen hebben
voor de natuur of de natuurwaarden van het eilandgebied, of die het
landschap in ernstige mate kunnen ontsieren (artikel 16). Een vergunning
is ook verplicht bij handelingen die schadelijk kunnen zijn voor de natuur
of de natuurwaarden van een natuurpark of die een natuurpark ontsieren
of bij handelingen die strijdig zijn met de doelstelling van de lokale
vergunning (artikel 10).
Vraag 10

1

EILANDSVERORDENING van 1 september 2008 no. 1, inzake de bescherming en beheer van de
natuur en de daarin voorkomende dier- en plantensoorten, tot wijziging van de Verordening
marien milieu (A.B. 1991, no. 8), tot intrekking van de Natuurbeschermings- en monumentenverordening 1967 (A.B. 1967, no. 7) en tot intrekking van de Verordening schadelijke planten
(A.B. 1991, no. 25) (Eilandsverordening natuurbeheer Bonaire) (overheid.nl)).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

6

De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Staatssecretaris
het ermee eens is dat in het algemeen de handhaving op de eilanden
verbeterd kan worden. Zo nee, waarom niet? Kan de Staatssecretaris
aangeven hoeveel meer capaciteit en budget beschikbaar komt voor
toezicht en handhaving als gevolg van de voorgestelde aanpassingen?
Hoe zal dit garanderen dat er effectief wordt toegezien op de algemene
regels en dat deze worden gehandhaafd? Klopt het dat de Staatssecretaris
de taak heeft erop toe te zien dat handhaving effectief en doelmatig
verloopt? Zo ja, hoe gaat de Staatssecretaris hier zorg voor dragen?
Antwoord:
Ik ben van mening dat het toezicht en handhaving op de eilanden
verbeterd kan worden. Hierbij heb ik de taak het stelsel van de
handhaving op grond van de wet Vrom Bes zodanig te organiseren en te
faciliteren dat deze doelmatig en effectief verloopt. Daar geef ik uitvoering
aan door moderne regelgeving in te voeren die is toegesneden op de
lokale situatie en waarmee de kwaliteit van de uitvoering met het instellen
van checks en balances gegarandeerd kan worden. In hoofdstuk 5 van het
IAB BES wordt dit geregeld. De bestuurscolleges dienen hierbij prioriteiten te stellen en te bepalen welke activiteiten nodig zijn om de gestelde
doelen te bereiken.
Het bestuurscollege van Bonaire heeft dit in april 2022 gedaan met het
vaststellen van een ¨Uitvoeringsprogramma Toezicht en Handhaving
2022.¨ Hierbij is 6 fte ingeschat en ook toegewezen voor het uitvoeren van
de gekozen prioriteiten waaronder de themas ¨Duurzame kustbebouwing¨ en ¨Introductie nieuwe milieuwetgeving voor bedrijven¨. Het
Bestuurscollege dient te rapporteren aan de eilandsraad en aan de
Staatssecretaris van IenW over het bereiken van genoemde prioriteiten en
doelen. Hiermee kan ook inzicht worden gegeven in het gebruik van de
verschillende instrumenten waarmee de naleving van de wet- en
regelgeving kan worden bevorderd.
Ik heb regelmatig overleg met de bestuurscolleges en ik heb bij het
bestuurscollege van Bonaire de verwachting uitgesproken dat de
vastgestelde uitvoeringsprogramma’s op kernpunten uiterlijk binnen een
jaar moeten worden geïmplementeerd. Het bestuurscollege van Bonaire
heeft inmiddels een verbetertraject voor de implementatie geïnitieerd
maar nog niet bestuurlijk vastgesteld. Dit is gezien het belang van het
onderwerp zorgwekkend. Daarom heb ik ook diverse vormen van
ondersteuning aangeboden teneinde ruimte te scheppen om structurele
verbeteringen door te voeren. Hiertoe behoort bijvoorbeeld ondersteuning bij het werven van specialisten maar ook het (tijdelijk) inkopen
van extra capaciteit bij een omgevingsdienst. De vraag op welke termijn
het verbetertraject zal zijn geïmplementeerd zal ook spelen bij het
onderzoek dat ILT inmiddels heeft gestart op de eilanden. De uitkomsten
van dit onderzoek zullen dan ook leidend zijn bij het beantwoorden van de
vraag hoe ik zorg ga dragen voor een effectieve en doelmatige
handhaving.
Vraag 11
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Staatssecretaris
kan aangeven welke nadere regels worden gesteld aan de kwaliteit van de
uitvoering en de doelmatige handhaving van de wet? Welke regels komen
er over de wijze waarop het toezicht op de naleving wordt uitgeoefend?
Antwoord:
ILT is gestart met een nul-meting onderzoek op de eilanden naar de
kwaliteit van het VTH stelsel. Een onderdeel van dit onderzoek betreft
aanbevelingen over de vraag welke nadere regels zouden kunnen worden
gesteld om de kwaliteit van de handhaving te verbeteren. Naar aanleiding
van de uitkomsten van dit onderzoek zal ik bezien welke nadere regels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

7

gesteld kunnen worden ter verbetering van de kwaliteit van de
handhaving.
Vraag 12
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen dat in artikel 5.1 en
verder hierover afspraken worden gemaakt. Veel hangt echter samen met
hoe in de ministeriële regeling en de nadere eilandregels inbedding van
de kwaliteitscriteria (artikel 2.1) worden vastgelegd. Kan de Staatssecretaris aangeven of het ministerie ook meebepaalt of de mate waarin de
vertaling van de kwaliteitscriteria uit de ministeriële regeling naar de
eilandregelingen voldoende is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Ja. Op grond van artikel 2.1 van het ontwerpbesluit worden in een
ministeriële regeling kwaliteitscriteria vastgesteld voor de onderwerpen
opgenomen in dit artikel. De kwaliteitscriteria vormen de ondergrens. De
eilandsraad stelt nadere regels vast op grond van deze kwaliteitscriteria.
Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het uitwerken van procedures voor de
controle, onderhoud en beheer van bodembeschermende voorzieningen.
Welke bodembeschermende voorziening nodig is voor een bepaalde
activiteit staat opgenomen in de kwaliteitscriteria. Het ministerie werkt
samen met de eilanden om te zorgen voor een degelijke vertaling van de
kwaliteitscriteria in de eilandsverordeningen.
Vraag 13
Wat doet de Staatssecretaris wanneer de vertaling onvoldoende
bescherming, zijnde niet conform aan het Natuur- en milieubeleidsplan
(NMBP), mogelijk maakt, of ondermaatse bescherming oplevert?
Antwoord:
De kwaliteitscriteria vormen de ondergrens. Indien hier geen rekening
mee wordt gehouden zal ik in overleg treden met het verantwoordelijk
bestuursorgaan en zonodig maatregelen nemen.
Vraag 14
Wanneer gaat de Staatssecretaris over tot de regels uit artikel 5.6, als blijkt
dat de toezicht en handhaving niet op orde is? Welk afwegingskader geldt
daarvoor?
Antwoord:
Op grond van artikel 5.6 kunnen nadere regels worden gesteld over een
doelmatige handhaving van de wet, bijvoorbeeld als het gaat om de wijze
waarop inspecties worden uitgevoerd, sancties worden opgelegd en de
kwalificaties van toezichthoudende ambtenaren. Als een bestuursorgaan
een Toezicht en Uitvoeringsprogramma heeft vastgesteld dan zou deze
leidend moeten zijn voor de uitvoering van genoemde taken en kan het
bestuur hierop worden aangesproken. Mocht een bestuurscollege
verzuimd hebben een dergelijk programma vast te stellen dan ben ik op
grond van dit artikel bevoegd regels te stellen.
Vraag 15
Welke partij is verantwoordelijk voor bijvoorbeeld het controleren van
effectieve hemelwateropvang?
Antwoord:
In artikel 1.2, derde lid, van de wet, is vermeld dat categorieën van
inrichtingen die nadelige gevolgen voor het milieu kunnen veroorzaken,
bij algemene maatregel van bestuur moeten worden aangewezen. Dit is
uitgewerkt in artikel 1.2, waarin vier typen inrichtingen zijn aangewezen.
In bijlage 1 bij dit besluit is aangegeven welk soort inrichtingen onder de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

8

verschillende typen inrichtingen vallen2. Het bestuurscollege is het
bevoegd gezag als het gaat om bijvoorbeeld lozingen van hemelwater
voor type 1, 2 en 3 inrichtingen (Directies toezicht en handhaving op de
eilanden zijn verantwoordelijk voor toezicht en handhaving voor deze
regelgeving). De Minister van Infrastructuur en Waterstaat is bevoegd
gezag voor type 4 inrichtingen (ILT is verantwoordelijk voor toezicht en
handhaving).
Vraag 16
Wanneer zal deze controle plaatsvinden?
Antwoord:
Reguliere controles vinden plaats aan de hand van het inspectieschema
dat elk jaar wordt vastgesteld.
Vraag 17
Welke partij is verantwoordelijk voor handhavend optreden, indien
overtredingen worden geconstateerd?
Antwoord:
Dit is afhankelijk van de eigen bevoegdheid en juridisch kader. Handhavingstaken die bij de openbare lichamen zijn belegd voeren de Directies
Toezicht en Handhaving met lokale organisaties/ handhavingspartners uit.
Vraag 18
Welke partij is verantwoordelijk voor de controle en om na te gaan of de
handhaving daadwerkelijk heeft plaatsgevonden?
Antwoord:
Dit is afhankelijk van de eigen bevoegdheid en juridisch kader. In de regel
zal bij kustbebouwing de directie Toezicht en handhaving de bouw- en
milieucontroles doen. STINAPA is hier verantwoordelijk voor het
vaststellen van overtredingen van de natuurregels en het voorbereiden
van een strafrechtelijke reactie hierop. Het bestuurscollege is in alle
gevallen verantwoordelijk voor de bestuursrechtelijke handhaving
bijvoorbeeld het toepassen van bestuursdwang of dwangsom bij het
ontbreken van een milieu, bouw- of natuurvergunning.
Vraag 19
Welke partij is verantwoordelijk om bij achterblijvende of ontbrekende
handhaving deze alsnog af te dwingen of uit te voeren?
Antwoord:
De Staatssecretaris van IenW is verantwoordelijk voor het stelsel op grond
van de wet Vrom bes (bouwen en milieu). De Minister van LNV is
verantwoordelijk voor het stelsel op grond van de wet grondslagen
natuurbeheer en bescherming Bes.
Artikel 10.1, zesde lid, van de wet Vrom Bes regelt het interbestuurlijk
toezicht. De ILT kan straks interbestuurlijk toezicht uitoefenen op de
openbare lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Het interbestuurlijk
toezicht biedt de mogelijkheid om te kunnen ingrijpen indien er wordt
2

Het gaat hier om categorieën van inrichtingen die nadelige gevolgen voor het milieu kunnen
veroorzaken. Net als in het Activiteitenbesluit milieubeheer dat van toepassing is op het
Europese deel van Nederland, zijn vier typen inrichtingen aangewezen. De complexiteit van de
milieuaspecten is bepalend voor de vraag in welke categorie een inrichting wordt ingedeeld.
De inrichtingen die onder type I en type II vallen, moeten voldoen aan de algemene regels van
dit besluit. Voor inrichtingen type III en type IV geldt een vergunningplicht, waarbij type III
onder het bevoegd gezag van het bestuurscollege valt en voor type IV de Minister het
bevoegde gezag is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

9

gehandeld in strijd met het algemeen belang of de beleidsuitgangspunten
van de Minister zoals deze zijn neergelegd in onder andere het milieubeleidsplan. De ambtenaren die het interbestuurlijk toezicht moeten
uitoefenen krijgen een beperkt aantal bevoegdheden toebedeeld om hun
toezichtstaak uit te kunnen voeren. Indien het noodzakelijk wordt geacht
om te moeten optreden dient hiervoor gebruik gemaakt te worden van de
schorsings- en vernietigingsbevoegdheid die de Kroon heeft en de
indeplaatstredings-bevoegdheid van de Rijksvertegenwoordiger zoals
deze zijn vastgelegd in de Wet openbare lichamen BES (WolBes).
Schorsing en vernietiging is uitgewerkt in de artikelen 219 tot en met 229
van de WolBES.
Vraag 20
Wat is de exacte taakverdeling en verantwoordelijkheid die elke handhavingspartner in de handhavingsketen is toegewezen?
Antwoord: zie antwoorden op vragen 18 en 19.
Vraag 21
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Staatssecretaris
daarnaast kan aangeven wie verantwoordelijkheid gaat nemen voor het
opstellen van een jaarlijks uitvoeringsprogramma voor handhavingsactiviteiten. Is het programma voor 2023 al vastgesteld? Zo ja, wat zijn de
focuspunten voor 2023?
Antwoord:
In artikel 5.1 van het ontwerpbesluit is opgenomen dat de Minister en het
bestuurscollege voor tenminste één kalenderjaar een toezicht-en
handhavingsbeleid opstellen overeenkomstig de bevoegdheden als
opgenomen in artikel 10.2 van de wet. Voor 2022/2023 zijn uitvoeringsprogramma’s vastgesteld op Bonaire en Sint-Eustatius. De prioriteiten voor
Bonaire betreffen: Illegaal storten van afval; Illegaal afgraven van Diabaas;
Duurzame kustbebouwing (waaronder VTH kustresorts); Introductie
nieuwe milieuwetgeving voor bedrijven (IAB BES) en Voedselveiligheid.
De prioriteiten voor Sint-Eustatius betreffen natuur, het IAB BES,
scheepscontainers en het IJkwezen (Toezicht op in gebruik zijnde meet- en
weegmiddelen).
Vraag 22
Is er al een nalevingsstrategie opgesteld? Zo ja, hoe wordt geborgd dat
toezicht en handhaving nageleefd zullen worden?
Antwoord:
Een nalevingstrategie is onderdeel van het toezichts-en handhavingsbeleid. Bonaire heeft deze in april 2022 vastgesteld. Op Sint-Eustatius is
deze eveneens vastgesteld. De uitvoering en resultaten worden gerapporteerd aan de eilandsraad en de Staatssecretaris van IenW op grond van
artikel 5.4 van het ontwerpbesluit.
Vraag 23
Zijn er sancties voor het niet naleven van toezicht en handhavingsmaatregelen? Zo nee, wanneer wordt de nalevingsstrategie opgesteld en door
wie?
Antwoord:
De sanctiestrategie is onderdeel van de van het toezichts-en handhavingsbeleid. In deze strategie wordt bepaald welk handhavingsinstrument het
meest geschikt is om toe te passen op een bepaalde overtreder voor een
bepaalde overtreding. Zo is bestuursdwang of een dwangsom voorgeschreven bij overtredingen met onomkeerbare gevolgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

10

De uitvoering en resultaten worden gerapporteerd aan de eilandsraad en
de Staatssecretaris van IenW op grond van artikel 5.4 van het
ontwerpbesluit.
Vraag 24
Wanneer zal het door de Staatssecretaris gewenste bestuurlijke
stappenplan, inclusief de daarbij horende «glasheldere» verantwoordelijkheden van de handhavingspartners, gereed zijn?
Antwoord:
De bestuurscolleges van Bonaire en Sint-Eustatius hebben inmiddels met
mijn ondersteuning uitvoeringsprogramma’s vastgesteld die voldoen aan
de toekomstig IAB BES eisen in hoofdstuk 5. Zoals eerder opgemerkt is
deze strategie op Bonaire nog niet geïmplementeerd en is hiervoor een
verbeterplan opgesteld.
Vraag 25
In hoeverre zal dit stappenplan de reeds lopende onvergunde situaties
beïnvloeden?
Antwoord:
Het bestuurscollege heeft in het uitvoeringsprogramma besloten om
prioriteiten te stellen en deze uit te voeren door een taskforce kustbebouwing in te stellen. Doel hiervan is intensivering van toezicht en
handhaving bij bestaande en nieuwbouw of verbouw van woningen en
verblijfsrecreaties langs de kust. Beoogde resultaat is het tegengaan van
nieuwe illegale bouw- en verbouwactiviteiten langs de kust. Bestaande
kustbebouwing moet conform bestaand beleid en juridisch kader in
werking zijn. Deze taskforce waarin ook STINAPA wordt uitgenodigd om
deel te nemen zal periodiek rapporteren aan betrokken handhavingspartners.
Vraag 26
Is de Staatssecretaris het ermee eens dat er direct opgetreden moet
worden tegen onvergunde situaties? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Ja ik ben van mening dat direct opgetreden moet worden tegen onvergunde situaties. Dat dient proportioneel plaats te vinden en de betrokken
bestuurscolleges hebben in hun uitvoeringsprogramma’s een interventiematrix vastgesteld aan de hand waarvan dit plaatsvindt.
Vraag 27
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of, nu uit de brief van
STINAPA d.d. 21 augustus jl., alsook uit het rapport «Samen naar Beter»
duidelijk blijkt dat er onvoldoende afstemming is tussen de handhavende
instanties, de Staatssecretaris dit beeld van een onvoldoende afstemming
deelt. Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Ik deel het beeld dat er beter afgestemd moet worden tussen de betrokken
instanties.
Vraag 28
Kan de Staatssecretaris aangeven welke aanbevelingen uit het rapport
«Samen naar beter» zullen worden geïmplementeerd, en hoe en wanneer
deze uitgevoerd zullen worden en ook hoe de effectiviteit van deze
maatregelen gemonitord zal worden?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

11

Deze aanbevelingen worden meegenomen in het onderzoek van ILT.
Vraag 29
Is de Staatssecretaris van mening dat een tweedelijns controle op de
handhaving, zoals ook in Europees Nederland gebruikelijk is bij vergunningverlening, van toegevoegde waarde is, om te voorkomen dat gevallen
zoals bij het Chogogo Resort zich weer zullen voordoen?
Antwoord:
Het instellen van een vorm van tweedelijnstoezicht biedt de mogelijkheid
om te kunnen ingrijpen indien er in strijd met beleidsuitgangspunten
wordt gehandeld. Ik acht het goed mogelijk dat de ILT hierover een
aanbeveling zal doen.
Vraag 30
Zo ja, is de Staatssecretaris bereid om een onafhankelijke, controlerende
partij aan te wijzen, conform artikel 10 Wet VROM BES, om op structurele
wijze te komen tot een systeem van «checks and balances» zoals de
Staatssecretaris noemt in haar beantwoording van de genoemde
Kamervragen.
Antwoord:
Ik heb inmiddels de ILT als onafhankelijke partij verzocht om onderzoek in
te stellen naar de uitvoering van VTH taken in Caribisch Nederland. Het
ILT zal een aanbeveling doen over noodzakelijke checks en balances in het
VTH stelsel.
Vraag 31
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Staatssecretaris
bereid is op korte termijn uitsluitsel te geven over de vraag of de
keermuur bij het Chogogo Resort voldoet aan alle criteria, gesteld in de
vergunning. Indien de keermuur niet voldoet aan de gestelde eisen, zoals
STINAPA stelt, is de Staatssecretaris dan van mening dat de keermuur
alsnog zal moeten worden verwijderd of aangepast? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord:
Het bestuurscollege heeft op 15 november 2022 de vergunninghouder een
schriftelijke waarschuwing gestuurd. Medegedeeld is dat niet voldaan
wordt aan de eisen van de vergunning en dat er sprake is van meerdere
overtredingen. Deze overtredingen betreffen de hoogte van de keermuur
en de ondergrond. Verzocht is deze overtredingen binnen vier weken
ongedaan te maken waarna opnieuw een controle wordt uitgevoerd. Het
bestuurscollege van Bonaire wijst in deze brief naar de bestuursrechtelijke
sancties die ter beschikking staan om de overtredingen te beëindigen.
Vraag 32
Hoe zorgt de Staatssecretaris ervoor dat dit per ommegaande daadwerkelijk zal gebeuren, aangenomen dat het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB)
niet voornemens is hierop te handhaven, zoals blijkt uit het feit dat ze deze
situatie heeft vergund?
Antwoord:
Het standpunt van het bestuur van Bonaire is dat de voorschriften uit de
vergunning waaronder de keermuur nageleefd zullen worden en dat de
vergunninghouder hiervoor verantwoordelijk is. Het bestuur heeft het
bedrijf inmiddels aangeschreven de overtreding te beëindigen.
Vraag 33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

12

Per wanneer zal de dwangsom moeten zijn voldaan? Kan de Staatssecretaris de Kamer informeren zodra de dwangsom is geïnd? Wat gaat de
Staatssecretaris doen, indien de dwangsom niet (tijdig) geïnd wordt?
Antwoord:
Ik zal de kamer hier verder over informeren na het onderzoek van ILT. Ik
heb eerder toegezegd de kamer over de aanbevelingen te rapporteren.
Vraag 34
Indien de keermuur niet aan de voorwaarden blijkt te voldoen en het
lokaal bestuur niet toeziet op intrekken van de vergunning, is de Staatssecretaris dan bereid om handhaving af te dwingen door een aanwijzing
zoals zij bevoegd is te geven conform artikel 10.11 Wet VROM BES? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord:
Het bestuurscollege heeft de vergunninghouder inmiddels een schriftelijke waarschuwing gestuurd. Ik zal de kamer hierover informeren na het
onderzoek van ILT. Ik heb eerder toegezegd de kamer over de aanbevelingen te rapporteren.
Vraag 35
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de Staatssecretaris of
zij kan uitleggen waarom de Commissie natuurbeheer Bonaire (CNB),
welke volgens de Richtlijn Marien Milieu gehoord dient te worden over
natuurvergunningen voor aanleg kunstmatig strand, noch geïnformeerd
noch gehoord was d.d. 30 november 2021, drie maanden na de vergunningaanvraag en meer dan een jaar na de daadwerkelijke aanleg van de
keermuur?
Antwoord:
Ik zal de kamer hierover informeren na het onderzoek van ILT. Ik heb
eerder toegezegd de kamer over de aanbevelingen te rapporteren.
Vraag 36
Kan de Staatssecretaris garanderen dat in het verleden de CNB volgens de
letter van de wet op tijdige en adequate wijze is betrokken, geïnformeerd
en gehoord in het vergunningverleningstraject?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 35
Vraag 37
Kan de Staatssecretaris uitleggen waarom de CNB, die in die hoedanigheid over alle relevante informatie met betrekking tot de vergunningaanvraag en besluitvorming daaromtrent dient te beschikken, niet wist
van de door de directie Ruimte en Ontwikkeling (R&O) voorgestelde en
aangenomen aanpassingen van de vergunningsaanvraag?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 35
Vraag 38
Kan de Staatssecretaris garanderen dat R&O niet opzettelijk informatie
heeft achtergehouden voor de CNB?
Antwoord:
Nee, ik kan niet beoordelen of informatie opzettelijk is achtergehouden. Ik
kan wel beoordelen of de voorbereiding van besluiten op aanvragen
zorgvuldig is gegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

13

Vraag 39
Kan de Staatssecretaris alle adviezen van de CNB beschikbaar stellen aan
de Kamer rondom de volledige ontwikkeling van het Chogogo Resort?
Antwoord:
Ja, dat wil ik doen nadat het ILT onderzoek is afgerond.
Vraag 40
Kan de Staatssecretaris aangeven welke adviezen van deze commissie zijn
opgevolgd en welke niet?
Antwoord:
Ik zal de kamer informeren nadat het onderzoek van ILT is afgerond. Ik heb
eerder toegezegd de kamer over de aanbevelingen te rapporteren.
Vraag 41
Hierbij zien deze leden ook graag de argumentatie op basis waarvan de
adviezen eventueel niet zijn opgevolgd (CNB kreeg pas vier jaar nadat met
de bouw van Chogogo Resort was begonnen überhaupt een verzoek om
advies te leveren). Nu niet bekend is in welk memo of anderszins een en
ander wordt beschreven, is een vervolgvraag: hoe kan het zijn dat er al
vier jaar gebouwd werd, zonder dat er een natuurvergunning is aangevraagd? Iedereen op het eiland wist dat het hotel gebouwd werd en
niemand heeft de eigenaar aangesproken op het feit dat dit illegaal was
en dat hiervoor een natuurvergunning nodig was.
Antwoord:
Ik zal de kamer hierover informeren na het onderzoek van ILT. Ik heb
eerder toegezegd de kamer over de aanbevelingen te rapporteren.
Vraag 42
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie verwijzen ernaar dat in de
interne memo van DTH aan BC d.d. 29 maart 2022 staat dat de resultaten
van het WUR-onderzoek naar de kwaliteit van het zand voor de aanleg van
het kunstmatige strand bij Chogogo Resort uiterlijk 30 juni 2022
beschikbaar zouden komen. De Staatssecretaris geeft in de beantwoording aan dat de resultaten verwacht worden in oktober 2022. Dit lijkt
een standaard onderzoek dat op reguliere basis uitgevoerd dient te
worden voor aanleg van stranden op Bonaire. Wat is de reden voor deze
vertraging?
Antwoord:
Het is mij onbekend wat de reden van vertraging is. Het onderzoek is
inmiddels beschikbaar op de website van het Openbaar Lichaam Bonaire3
Vraag 43
Hoe vaak is dit onderzoek de afgelopen twaalf jaar uitgevoerd in dienst
van vergunningverlening rondom stranden op Bonaire?
Antwoord:
Bij het onderzoek van ILT zal bijzondere aandacht worden besteed aan de
vergunningsprocessen bij kustbebouwing. Ik zal de kamer over de
aanbevelingen informeren.
Vraag 44
Indien blijkt uit het rapport van WUR dat het zand een potentieel risico
vormt voor het koraal, is de Staatssecretaris dan van mening dat het zand

3

bonairegov.com/nieuwsoverzicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

14

verwijderd moet worden, aangezien in dat geval niet wordt voldaan aan
de voorwaarden gesteld in de vergunning?
Antwoord:
Wanneer in strijd gehandeld wordt met de natuurvergunning op grond
van de lokale natuurverordening, dan moet op de overtreding door het
bevoegde gezag gehandhaafd worden. Het bestuur heeft inmiddels een
sanctiestrategie vastgesteld. Deze is in beginsel leidend bij de afwegingen
die het lokaal bestuur moet maken. Deze zal aan de eilandsraad moeten
rapporteren en verantwoorden.
Op basis van artikel 10.2 van de wet VROM BES dragen de bestuurscolleges, ieder voor zover bevoegd, zorg voor de bestuursrechtelijke
handhaving van hetgeen bij of krachtens de wet is bepaald. Wanneer in de
toekomst het IAB BES van toepassing is op een vergunningplichtige
inrichting wordt hoofdstuk 5 uit dat besluit ook van toepassing. Daarin
staan de kwaliteitseisen voor toezicht en handhaving.
Vraag 45
Is de Staatssecretaris bereid een aanwijzing te geven aan het OLB indien
zij hierop niet handhaven?
Antwoord:
De situatie zal ik samen met mijn collega van LNV bezien na het ILT
onderzoek.
Vraag 46
Kan de Staatssecretaris het rapport van WUR met de Kamer delen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord:
Het rapport is inmiddels beschikbaar gesteld door het Openbaar Lichaam
Bonaire; zie het antwoord op vraag 42.
Vraag 47
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie stellen de volgende vraag in
het licht van de problemen rondom Chogogo Resort en Ocean Oasis en de
duidelijke moeite die het OLB heeft met vergunnen en handhaven: is de
Staatssecretaris van mening dat een tijdelijke toezichthoudende rol van
haar departement bij de vergunningverlening op zijn plaats is, in
afwachting van het structureel verbeteren van het vergunningverleningsproces?
Antwoord:
IenW heeft regelmatig overleg met de bestuurscolleges en IenW heeft bij
het bestuurscollege van Bonaire de verwachting uitgesproken dat de
vastgestelde uitvoeringsprogramma’s op kernpunten uiterlijk binnen een
jaar moeten worden geïmplementeerd. Het bestuurscollege van Bonaire
heeft inmiddels een verbetertraject voor de implementatie geïnitieerd
maar nog niet bestuurlijk vastgesteld. Dit is gezien het belang van het
onderwerp zorgwekkend. Daarom heb ik ook diverse vormen van
ondersteuning aangeboden teneinde ruimte te scheppen om structurele
verbeteringen door te voeren. Hiertoe behoort bijvoorbeeld ondersteuning bij het werven van specialisten maar ook het (tijdelijk) inkopen
van extra capaciteit bij een omgevingsdienst. De vraag op welk termijn
het verbetertraject zal zijn geïmplementeerd zal ook spelen bij het
onderzoek dat ILT inmiddels heeft gestart op de eilanden. De uitkomsten
van dit onderzoek zullen dan ook leidend zijn bij het beantwoorden van de
vraag hoe ik zorg ga dragen voor een effectieve en doelmatige
handhaving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

15

Vraag 48
Zo ja, is zij bereid hiervoor capaciteit beschikbaar te maken en
handhaving, waar nodig, af te dwingen of zelf uit te voeren? Zo nee, kan
de Staatssecretaris uitleggen hoe zij verwacht dat een wellicht welwillend,
maar duidelijk falend overheidsapparaat op Bonaire, de handhaving op
korte termijn op orde zal gaan krijgen?
Antwoord:
Deze kwalificatie is geheel voor de vragensteller. Verder verwijs ik naar het
antwoord op vraag 47.
Vraag 49
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de Staatssecretaris of
zij bereid is om een externe, onafhankelijke handhavingspartij aan te
wijzen om dit dossier tot een goed einde te brengen, zoals beschreven in
de interne memo d.d. 28 maart. Kan de Staatssecretaris toezeggen hoe zij
haar bevoegdheid tot ingrijpen in toekomstige gevallen zal inzetten? Zo
nee, kan de Staatssecretaris uitleggen wanneer een situatie dan wel
ernstig genoeg is dat een aanwijzing op zijn plaats zou zijn?
Antwoord:
Ik verwijs u naar het antwoord op vraag 47.
Vraag 50
Is de Staatssecretaris van mening dat het proces rondom de vergunningverlening voor het Chogogo Resort onwettig en ontoereikend is?
Antwoord:
Het is niet aan mij om hier uitspraken over te doen. Het staat belanghebbenden vrij om tegen de vergunning bezwaren in te dienen indien deze
van mening zijn dat er sprake zou zijn van onrechtmatigheden. Wel stel ik
vast het bestuurscollege inmiddels een handhavingstraject is gestart op
basis van de vaststelling dat de voorschriften van de vergunning niet
worden nageleefd.
Vraag 51
Is de Staatssecretaris het ermee eens dat het eilandbestuur de vergunning
voor Chogogo en voor Ocean Oasis moet intrekken, om te voorkomen dat
dit een precedent schept voor onrechtmatige bouw aan de kust, wanneer
bij nadere uitleg duidelijk wordt dat de keermuur niet aan de vereiste
bouwhoogte voldoet of wanneer duidelijk wordt dat andere vergunningen
niet zijn verstrekt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Het eilandsbestuur heeft inmiddels een handhavingstraject gestart op
basis van de vaststelling dat de voorschriften van de vergunning niet
worden nageleefd. Ik ben het met u eens dat er risico zou kunnen zijn voor
precedentwerking maar dat wordt hiermee verminderd. Daarnaast heeft
het bestuur bevestigd dat deze op korte termijn een taskforce kustbebouwing zal inrichten die een inventarisatie zal uitvoeren van bestaande
bouwwerken en activiteiten langs de kust die niet voldoen aan het
juridisch kader. Tevens zal een plan van aanpak per casus worden
opgesteld en uitgevoerd.
Vraag 52
Erkent de Staatssecretaris dat het gebruikmaken van haar wettelijke
bevoegdheid tot ingrijpen door middel van een aanwijzing volgens artikel
10 in de wet Vrom Bes nu op zijn plaats is, om adequate handhaving op
korte termijn te borgen? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

16

Antwoord:
Ik zal de resultaten van het ILT onderzoek afwachten en aan de hand van
de conclusies de kamer hier nader over informeren.
Vraag 53
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dat er wel degelijk
verdere plannen zijn voor de ontwikkeling van Ocean Oasis, gezien de
presentatie hiervan aan het bestuurscollege, vermeld in het artikel
«Plannen nieuw King’s Beach Hotel Bonaire gepresenteerd aan BC». Dit is
een zorgelijke constatering voor de leden, omdat de Staatssecretaris in
antwoord op vragen van de Partij voor de Dieren stelt dat er geen plannen
zijn voorgelegd voor verdere ontwikkeling van het Ocean Oasis strand,
omdat deze verdere plannen het nabijgelegen terrein (King’s Beach)
betreffen. Hierbij is vergeten te vermelden dat het wel degelijk gaat om
dezelfde eigenaar en dus om verdere plannen van de eigenaar van Ocean
Oasis. Tevens wordt er in de interne memo van DTH aan BC d.d.
25 januari 2022 gesproken over een mogelijk aan te leggen duikpier,
waarvoor een natuurvergunning dient te worden verleend. Nu is het
ontwikkelen van pieren ongewenst in het mariene park, omdat zij een
negatief effect hebben op de aanwezige onderwaternatuur. Kan de
Staatssecretaris daarom garanderen dat de ondernemer niet, zoals eerder
bij de keermuur en de aanleg van het strand, zal starten met de
constructie van de pier voordat een vergunning is verleend? Dit om
permanente schade aan het koraalrif te voorkomen.
Antwoord:
Het bestuurscollege heeft een sanctiestrategie vastgesteld op grond
waarvan bepaald is dat direct opgetreden moet worden bij overtredingen
met onomkeerbare gevolgen. Het bestuurscollege van Bonaire heeft
inmiddels een verbetertraject voor de implementatie geïnitieerd maar nog
niet bestuurlijk vastgesteld. Dit is gezien het belang van het onderwerp
zorgwekkend. Daarom heb ik ook diverse vormen van ondersteuning
aangeboden teneinde ruimte te scheppen om structurele verbeteringen
door te voeren. Hiertoe behoort bijvoorbeeld ondersteuning bij het
werven van specialisten maar ook het (tijdelijk) inkopen van extra
capaciteit bij een omgevingsdienst waardoor er ruimte ontstaat om
structurele verbetering te implementeren. De vraag op welk termijn het
verbetertraject zal zijn geïmplementeerd zal ook spelen bij het onderzoek
dat ILT inmiddels heeft gestart op de eilanden. De uitkomsten van dit
onderzoek zullen dan ook leidend zijn bij het beantwoorden van de vraag
hoe ik zorg ga dragen voor een effectieve en doelmatige handhaving.
Vraag 54
De interne memo van DTH aan BC d.d. 25 januari 2022 spreekt van een uit
te voeren inventarisatie van de situatie van overige aangelegde stranden
op Bonaire. Hoeveel stranden zijn er de afgelopen twaalf jaar aangelegd
op Bonaire?
Antwoord:
Het bestuurscollege wil deze inventarisatie uitvoeren in het kader van de
eerder genoemde taskforce kustbebouwing.
Vraag 55
Voor hoeveel stranden is daadwerkelijk vergunning verleend?
Antwoord:
Zie mijn antwoord op vraag 54.
Vraag 56

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

17

Kan de Staatssecretaris aantonen dat voor alle sinds 2010 kunstmatig
aangelegde stranden op Bonaire de juiste procedures zijn gevolgd?
Antwoord:
Dit maakt onderdeel uit van de werkzaamheden van de eerder genoemde
taskforce kustbebouwing dat in opdracht van het bestuurscollege is
opgezet.
Vraag 57
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben vernomen dat de
huidige opbouw van het ontwerpbesluit afwijkt van de gebruikelijke
opstelling van de algemene regels, omdat nu de regels zijn opgenomen in
het besluit. Kan de Staatssecretaris aangeven waarom dit zo is
ontworpen?
Antwoord:
Gekozen is voor een besluit met procedures voor algemene regels en
vergunningen, de aanwijzing van de milieubelastende activiteiten en de
onderwerpen waarover in een ministeriële regeling nadere regels worden
gesteld.
De eilandsraad stelt nadere regels vast als uitwerking van kwaliteitscriteria. Het was de wens van lokale besturen een eigen verantwoordelijkheid bij het maken van keuzes te hebben. Hiermee wordt het lokale
draagvlak vergroot. Daarnaast biedt het de eilanden meer ruimte voor het
stellen van regels afgestemd op de lokale bedrijvigheid.
Hiermee wordt een balans gecreëerd tussen de Nederlandse regelgeving
en de eilandelijke regelgeving: nationaal wat moet, eilandelijk wat kan.
Vraag 58
Wat zijn de mogelijke nadelen van dit ontwerp voor natuurbescherming?
Antwoord:
Er zijn geen nadelen voor natuurbescherming in relatie tot de huidige
situatie. Het huidige regelgevende kader voor activiteiten van inrichtingen
die belastend kunnen zijn voor het milieu is beperkt op de eilanden. Met
het ontwerpbesluit worden bedrijven gereguleerd waardoor de achteruitgang van het milieu wordt gestopt. Dit levert positieve effecten op voor
de natuur.
Vraag 59
Daarnaast blijkt dat er een relatief beperkt aantal algemene regels uit het
Activiteitenbesluit is overgenomen in vergelijking met het Europese deel
van Nederland. Welke regels zijn overgenomen en welke niet?
Antwoord:
Er zijn activiteiten aangewezen die voorkomen op de eilanden. Vanwege
het kleinschalige karakter van de eilanden vinden minder complexe
activiteiten plaats op kleinere schaal. Regels die zijn overgenomen
betreffen onder meer het bereiden van voedingsmiddelen, afleveren van
vloeibare brandstoffen aan het wegverkeer en aan vaartuigen, jachthavens, tandartspraktijken, opslag van meststoffen. Regels die niet zijn
overgenomen betreffen activiteiten voor bijvoorbeeld het uitwendig
reinigen van spoorvoertuigen; werkzaamheden aan vaste objecten,
voedingsmiddelenindustrie.
Vraag 60
Welke activiteiten komen niet voor op de BES-eilanden, waarvoor die
regels zouden moeten gelden?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

18

Activiteiten die niet voorkomen zijn grootschalige agrarische activiteiten,
bodemenergiesystemen, afvangen van kooldioxide voor ondergrondse
opslag, raffinaderij, complexe papierindustrie, textiel industrie en
houtindustrie.
Vraag 61
Welke algemene regels zullen gelden wanneer in de toekomst alsnog
nieuwe activiteiten worden ontwikkeld op de BES-eilanden?
Antwoord:
Dit hangt af voor het type activiteit. Op grond van de zorgplicht kunnen
maatwerkvoorschriften worden gesteld indien er geen algemene regels
zijn voor een nieuwe activiteit. Daarnaast is het IAB BES geen statisch
instrument en kan dit aangepast worden indien dit noodzakelijk blijkt.
Vraag 62
Klopt het dat de drempels, zoals voorgesteld in kolom 2, lager zijn dan in
Europa en Nederland (lager dan het besluit milieueffectrapportage). Zo ja,
waarom is dit zo?
Antwoord:
De drempels zijn lager vanwege het meer kleinschalige karakter van de
eilanden.
Vraag 63
En wat betekent een lagere drempel in de praktijk; welke beperkte
wijzigingen aan een inrichting kunnen worden toegestaan zonder een
milieueffectrapportage (MER)?
Antwoord:
Dit hangt af van de verandering van de activiteit. Bij het hanteren van de
drempelwaarde moet ook rekening gehouden worden met de redelijkerwijs binnen afzienbare tijd voorzienbare uitbreiding van de capaciteit of
oppervlakte. Dan is ook een mer-plicht van toepassing
Vraag 64
Klopt het dat bij sommige activiteiten, zoals uitbreiding van een huidige
activiteit, er geen vergunningplicht meer is?
Antwoord:
Nee, voor bepaalde activiteiten is het mogelijk dat bij uitbreiding een
vergunningplicht van toepassing is. Bijvoorbeeld bij het houden van
grotere aantallen dieren, kan een verschuiving plaatsvinden van algemene
regels naar vergunningplicht.
Vraag 65
Kent de uitbreiding van kunstmatig strand een mer-verplichting? Zo ja,
onder welke voorwaarden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Ja. De mer procedures zoals opgenomen in hoofdstuk 7 van de wet Vrom
Bes moeten daarbij gevolgd worden.
Vraag 66
Kan bijvoorbeeld Bonaire Brandstof Terminals uitbreiden zonder MER? Zo
ja, wanneer en onder welke voorwaarden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Dit is afhankelijk van de activiteiten en de drempelwaarden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

19

Vraag 67
Is de Staatssecretaris het ermee eens dat het kleinschalige karakter van
een eiland geen consequenties heeft voor de drempelwaarden van een
vervuilende activiteit? Proportioneel zal vervuiling immers juist meer
negatieve invloed hebben bij een kleiner oppervlak. Kan de Staatssecretaris aangeven op basis van het «comply or explain»-beleid waarom er
geen sprake is van een gelijkwaardig beschermingsniveau, zoals in het
Europese deel van Nederland en wat dit mogelijk betekent voor de natuur
en het milieu?
Antwoord:
Het beschermingsniveau bij bedrijven is vastgesteld naar aanleiding van
een onderzoek in 2018 (Bonaire) en 2021 (Sint-Eustatius). Het ambitieniveau opgenomen in het ontwerpbesluit is voor het beschermingsniveau
telkens het uitgangspunt van Europees Nederland gehanteerd met een
vertaalslag naar de eilandelijke situatie. Daarbij is tevens rekening
gehouden met de economische situatie en de gevolgen voor de bedrijfsvoering bij het bedrijfsleven.
Vraag 68
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen verder dat activiteiten
worden opgedeeld in vier typen, waarbij voor typen I en II de algemene
regels zullen volstaan, terwijl een vergunning is vereist voor type III en IV.
Bovendien valt type III onder het gezag van het bestuurscollege en type IV
onder gezag van de Staatssecretaris. Voor type IV is de Inspectie
Leefomgeving en Transport (ILT) aangewezen als toezichthoudende
instantie. Hierbij lezen de leden dat de regelgeving voor dit type inrichtingen (aanvullend) toezicht en handhavingstaken bij bedrijven in
Caribisch Nederland betreft. De regelgeving is beoordeeld als
handhaafbaar, uitvoerbaar en fraudebestendig door de ILT. De uitvoering
van de werkzaamheden betekent een kleine ophoging van de benodigde
inzet (pagina 46). Kan de ILT een bredere taakopvatting toebedeeld
krijgen, breder dan de type IV inrichtingen? Kunnen zij met regelmaat een
onafhankelijke beoordeling doen van de kwaliteit van het toezicht- en
handhavingsbeleid, bijvoorbeeld in aanvulling op artikel 5.5?
Antwoord:
De ILT is gestart met een 0-meting op de eilanden naar het functioneren
van het VTH stelsel. Aan de hand van de vastgelegde nul-situatie worden
aanbevelingen gedaan aan het Openbaar Lichaam en/of de betrokken
bewindspersonen om de uitvoering van de VTH-taken te verbeteren en/of
aanvullende checks and balances in te voeren.
In beginsel is een bevoegdheidsverschuiving eveneens mogelijk.
Vraag 69
Bovendien betekent deze indeling dat voor ongeveer de helft van alle
zestig bedrijven op Bonaire met momenteel een (hinder)vergunningplicht,
de vergunningplicht komt te vervallen, omdat deze onder type II komen te
vallen. Bij hoeveel bedrijven op Saba en Sint-Eustatius zal de vergunningplicht komen te vervallen, graag uitgesplitst per eiland?
Antwoord:
Op Sint-Eustatius zijn op grond van de hinderverordening Sint-Eustatius
alle bedrijven vergunningplichting. Bij inwerkingtreding van het ontwerpbesluit zullen 82 bedrijven onder algemene regels vallen. Ongeveer
8 categorieën van inrichtingen zullen onder de vergunningplicht blijven
vallen.
Op Saba is er een beperkt regelgevend kader voor milieuvergunningen. Er
zal één inrichting onder type IV gebracht worden. Voor Saba is een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

20

fasering voor de inwerkingtreding van het ontwerpbesluit als het gaat om
type III en type I en II inrichtingen.
Vraag 70
Hoeveel van de bedrijven op de eilanden zonder huidige vergunningsplicht zullen straks onder type III en IV vallen? Dit graag uitgesplitst per
eiland.
Antwoord:
Bonaire type III: ongeveer 30 bedrijven.
Bonaire type IV: 4 bedrijven.
Sint Eustatius type III: ongeveer 8 bedrijven.
Sint Eustatius type IV: 2 bedrijven.
Saba type IV: 1 bedrijf
Vraag 71
Onder welk type zal Bonaire Brandstof Terminals komen? En welk type is
Bonaire momenteel?
Antwoord:
Dit is afhankelijk van de hoeveelheid aardolie, aardolieproducten of
koolwaterstoffen BBT zal opslaan. Dat staat nog niet vast. Vanaf 2.500 ton
of meer is dit een type IV inrichting.
Vraag 72
Wordt het met de voorgestelde wijziging makkelijker of moeilijker voor
bedrijven om hun projecten doorgang te laten vinden?
Antwoord:
Er is momenteel een beperkt regelgevend kader voor bedrijfsmatige
activiteiten voor de bescherming van het milieu op de eilanden. Bedrijven
zullen rekening moeten gaan houden met milieuregels bij het uitvoeren
van hun activiteiten deze regels ontbreken momenteel.
Vraag 73
Is het zo dat projecten van bedrijven die vallen in type I en II altijd
doorgang mogen vinden, als ze aan de algemene regels voldoen, zelfs als
dit niet wenselijk is voor natuur en milieu? Zo nee, waarom niet?
Antwoord:
Nee, het bevoegd gezag kan maatwerkvoorschriften stellen.
Vraag 74
Klopt het dat deze activiteiten, als ze voldoen aan de algemene regels, op
geen enkele manier geweigerd kunnen worden?
Antwoord:
Als de activiteit plaatsvindt op een locatie waar dit is toegestaan op grond
van het ruimtelijk ordeningsplan dan kan een activiteit worden toegestaan. Als dit niet het geval is kan de activiteit worden geweigerd. Hierbij
wordt opgemerkt dat de Minister voor VRO werkt aan het opstellen van
een ontwikkelingsprogramma op grond van de wet grondslagen
ruimtelijke ontwikkelingsplanning BES. Deze zal de strategische doelen uit
het NMBP vertalen naar ruimtelijke voorwaarden voor het behoud van
een gezond leefmilieu ondermeer door het veiligstellen van ruimte voor
de natuur. Ik verwijs in dit verband naar artikel 3 van genoemde wet.
Vraag 75
Kan er inzicht gegeven worden in de hoogte van boetes en sanctie bij het
overtreden van de algemene regels, graag uitgesplitst per type?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

21

Antwoord:
Het sanctiemiddel wordt door de interventiematrix bepaald, de hoogte
van de boete niet. Boetes worden in strafrecht door het OM bepaald. De
interventiematrix is opgenomen in de uitvoeringsprogramma’s.
Vraag 76
Hoe wordt geborgd dat boetes effectief en proportioneel zijn zodat
overtreden van de algemene regels wordt voorkomen?
Antwoord:
De bestuurscolleges hebben een sanctiestrategie vastgesteld. Deze wordt
geborgd door de kwaliteitseisen in hoofdstuk 5 van het IAB BES waarbij ik
verwijs naar de monitorings en rapportage verplichtingen op dit punt.
Daarnaast zal dit ook onderdeel uitmaken van het ILT onderzoek waarbij
mogelijk aanbevelingen zullen worden gedaan op dit punt.
Vraag 77
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dat de discussies
die nu plaatsvinden zoals rondom Chogogo en Ocean Oasis, voornamelijk
gaan over natuurvergunningen. De leden willen daarom weten of het
inrichtingen- en activiteitenbesluit BES (IAS-BES) ook van toepassing op
natuurvergunningen (en dus niet alleen de voormalige hinderwetvergunningen)? Zo ja, wat betekent dit voor de verdere voortgang van Chogogo
Resort en mogelijke uitbreiding van King’s Beach? Zo nee, waarom niet?
Zo nee, waarom niet en is de Staatssecretaris van plan het IAS-BES van
toepassing te laten worden op natuurvergunningen? Zo ja, per wanneer?
Antwoord:
Bij het beoordelen van de aanvaardbaarheid van een (bedrijfsmatige)
activiteit in relatie tot de fysieke omgeving kunnen verschillende wettelijke
kaders (tegelijkertijd) van toepassing zijn net als in het systeem in
Europees Nederland. Doorgaans zijn dit milieu, maritiem, natuur en
ruimtelijke ordening regels.
Het IAB BES stelt in bijlage 1 onderdeel 15.4 vast welke horeca inrichtingen onder type III vallen en daarmee een milieuvergunning moeten
aanvragen. Het bevoegd gezag zal moeten beoordelen of een inrichting
hieronder valt waaronder ook bedrijven zoals Chogogo beach resort.
Doorgaans zal in de aanvraag om milieuvergunning alle activiteiten
moeten worden vermeld waaronder ook het voornemen een kunstmatig
strand aan te leggen. Die activiteit is op zichzelf niet gereguleerd binnen
het IAB BES maar het bevoegd gezag kan voorschriften hiervoor
opnemen.
Voor een kunstmatig strand kan een vergunning op grond van de
Natuurverordening Bonaire nodig zijn, want die is verplicht voor
activiteiten die schadelijk kunnen zijn voor de natuur op grond van
artikelen 10 of 16 van de lokale natuurverordening.4
Denkbaar is ook dat het om een kleinere horeca inrichting gaat of om een
horeca inrichting die niet is gelegen in gevoelige gebieden of in bufferzones gevoelig gebied en daarmee op grond van onderdeel 15.3 van
bijlage 1 van het IAB BES onder de algemene regels valt. In de ministeriële regeling zullen bepalingen worden opgenomen over afvloeiend
hemelwater (bijvoorbeeld run-off bij kunstmatige stranden) met het doel
4

EILANDSVERORDENING van 1 september 2008 no. 1, inzake de bescherming en beheer van de
natuur en de daarin voorkomende dier- en plantensoorten, tot wijziging van de Verordening
marien milieu (A.B. 1991, no. 8), tot intrekking van de Natuurbeschermings- en monumentenverordening 1967 (A.B. 1967, no. 7) en tot intrekking van de Verordening schadelijke planten
(A.B. 1991, no. 25) (Eilandsverordening natuurbeheer Bonaire) (overheid.nl)).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

22

te voorkomen dat deze in zee terechtkomt. Ook in deze gevallen zal de
natuurverordening met vergunningplicht voor een kunstmatig strand van
toepassing blijven.
Met dit stelsel wordt het beschermingsniveau voor de leefomgeving,
waaronder de natuur, verbeterd doordat de bestaande, verouderde,
hinderverordening niet meer van toepassing is. Tegelijkertijd vallen de
grotere inrichtingen in heel Caribisch Nederland onder de milieuvergunningplicht waarvoor ook kwaliteitseisen voor de handhaving en een
rapportageverplichting aan de Staatssecretaris van IenW gaan gelden.
Opgemerkt wordt dat de situering van grotere ondernemingen in principe
een onderwerp is dat in lokale ontwikkelingsplannen (bestemmingsplannen) geregeld wordt. In het bestaande Ruimtelijke ontwikkelingsplan
van Bonaire wordt bijvoorbeeld een bebouwingsafstand tot aan de
waterlijn aangehouden van 15 meter. De Minister van VRO bereidt een
duurzaam rijksbeleid voor de ontwikkeling van het gebied van de
openbare lichamen voor. Hierin zal ook een uitspraak worden gedaan over
ruimtelijke voorwaarden voor het veiligstellen van natuurruimte.
Vraag 78
Kan de Staatssecretaris, aan de hand van de evaluatie van Chogogo
Resort «Samen naar Beter», aangeven welke stappen in het proces niet of
anders zouden hebben plaatsgevonden bij toepassing van het IAB BES
voor de natuurvergunning (die vallen nu onder wet grondslagen
natuurbeheer BES) bij de aanleg van kunstmatige stranden, zoals
Chogogo Resort?
Antwoord:
Ik zal de resultaten van het ILT onderzoek afwachten en aan de hand van
de conclusies de kamer hier nader over informeren.
Vraag 79
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen dat met dit ontwerpbesluit getracht wordt om onomkeerbare schade aan bodem en grondwater
te voorkomen, of zoveel mogelijk te beperken. De leden merken op dat er
nog steeds sprake is van dumpen van onbehandeld afval en rioleringswater op zee, alsook dumping van (illegale) vuilstort, met uitstroming van
vervuilende stoffen naar zee. Deze dumpingen zijn zeer nadelig voor het
koraal. Aansluiting op riolering of effectieve behandeling van riool- en
afvalwater is dan ook zeer welkom. Wat valt er onder doelmatig beheer
van afvalstoffen en afvalwater en de doelmatige werking van de
voorziening, zoals genoemd onder de kwaliteitscriteria? En wanneer is er
sprake van schending hiervan?
Antwoord:
Er zijn regels opgenomen voor een doelmatig beheer van afvalstoffen.
Deze regels gaan onder meer over het gescheiden houden van afvalstoffen, de inzameling van afvalstoffen en een verbod op het verbranden,
storten of begraven van afvalstoffen. De regels voor doelmatig beheer van
afvalwater gaan ervan uit dat verontreiniging van het afvalwater zoveel
mogelijk wordt voorkomen en dat schoon afvloeiend hemelwater zoveel
mogelijk wordt teruggebracht in het milieu. Het lozen van ongezuiverd
afvalwater in of op de bodem of op het oppervlaktewaterlichaam is niet
toegestaan. Doelmatige werking van een voorziening betekent dat een
voorziening (bijvoorbeeld een zuiveringsvoorziening) goed wordt
onderhouden en gebruikt. Type I en type II inrichtingen dienen zich te
houden aan de regels opgenomen in de kwaliteitscriteria.
Vraag 80
Is er al duidelijkheid over de invulling van de kwaliteitscriteria?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

23

Antwoord:
Ja, deze staan opgenomen in de concept ministeriële regeling inrichtingen en activiteiten BES. Het ontwerp zal naar verwachting in 2022 of
begin 2023 geconsulteerd worden via internetconsultatie.nl
Vraag 81
Op welke punten zullen de bestuurslasten afnemen?
Antwoord:
Er zullen minder vergunningen worden verleend dan het geval zou zijn als
de Hinderverordening volledig zou zijn geïmplementeerd. Dit betekent
voor een deel een besparing op de bestuurslasten. Maar er zal ook een
toename zijn van de apparaatskosten: door uitbreidingen en wijzigingen
zullen vergunningen in de toekomst moeten worden aangepast.
Daarnaast geldt voor een groot aantal bedrijven een meldingsplicht. Deze
zullen in ontvangst genomen moeten worden. Ook zal proactief gecontroleerd moeten worden om na te gaan of de regels worden nageleefd.
Vraag 82
Kan de Staatssecretaris toezeggen dat zij de rioleringsaansluiting en de
werking ervan zal controleren wanneer deze aangelegd is?
Antwoord:
Ik kan toezeggen de kamer op dit punt te informeren nadat de ILT
aanbevelingen heeft uitgebracht.
Vraag 83
Kan de Staatssecretaris toezeggen te zullen controleren op handhaving,
als blijkt dat er gebreken zijn in de afvalwaterverwerking?
Antwoord:
Ik kan toezeggen de kamer op dit punt te informeren nadat de ILT
aanbevelingen heeft uitgebracht.
Vraag 84
Kan de Staatssecretaris in het geval van Chogogo controleren of het
regenwater daadwerkelijk opgevangen/gefiltreerd wordt, overeenkomstig
hetgeen de Staatssecretaris schrijft: «hemelwater dient op het perceel
opgevangen of gefilterd te worden». Het OLB heeft immers moeite dit te
controleren en te handhaven. STINAPA wordt wel gezien als handhaver,
maar geeft zelf aan niet of onvoldoende te worden geïnformeerd over de
status van MER, aanwijzingen, noch haar rol en verantwoordelijkheden
met betrekking tot handhaving.
Antwoord:
Ik kan toezeggen de kamer op dit punt te informeren nadat de ILT
aanbevelingen heeft uitgebracht.
Vraag 85
Tot slot merken de leden van de Partij voor de Dieren-fractie op dat er
meer aandacht moet gaan naar de vuilstort en uitstroming naar zee en de
negatieve gevolgen daarvan. Zo komen meer ziektes voor in het mariene
leven met het vervuilde water. Is het de Staatssecretaris bekend dat
groene zeeschildpadden worden getroffen door een ziekte, genaamd
fibropapillomatosis (FP), mede als gevolg van vervuiling, die tumoren
veroorzaakt waaraan de schildpad kan overlijden?
Antwoord:
Ja, ik ben bekend met deze ziekte en de gevolgen ervan voor groene
zeeschildpadden. Voor de stortplaats bij Lagun dient een milieuver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

24

gunning (Categorie III IAB BES) te worden aangevraagd. Het nemen van
adequate beheersmaatregelen en het daarmee voldoen aan de milieueisen is ook een onderdeel van het lopende afvalprogramma van Bonaire
maar ik ben het met u eens dat hier extra prioriteit aan gegeven moet
worden. Ik ben met het bestuur overeengekomen dat een herijking
uitgevoerd moet worden van het lopende afvalprogramma
¨Afvalbeheer op Maat¨. In dit programma zal ondermeer aandacht
gegeven worden aan de problematiek bij Lagun. Dit geldt ook voor de
problematiek van illegale afvalstortplaatsen op het eiland. Hiervoor wordt
ook extra capaciteit voor uitgetrokken binnen het lopende programma.
Vraag 86
Volgens de laatste cijfers (2014) kwam deze ziekte voor onder 34% van de
groene zeeschildpadden. Is er recent onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van deze ziekte? Zo ja, wat waren de uitkomsten? Zo nee, is de
Staatssecretaris bereid onderzoek in te stellen?
Antwoord:
Jaarlijks vindt er monitoring van zeeschildpadden plaats op Bonaire,
waarbij de aanwezigheid van deze ziekte onder groene zeeschildpadden
bijgehouden wordt in Lac Baai door de organisatie Sea Turtle Conservation Bonaire. In 2020 kwam de ziekte bij 3.5% van de groene zeeschildpadden voor.
Vraag 87
Kan zij hierbij laten nagaan wat de oorzaken zijn en welke connectie er is
met vuilstort op Bonaire en, ten slotte, welke verantwoordelijkheid de
Staatssecretaris en het openbare lichaam hiervoor dragen?
Antwoord:
Ik zie het belang in van het onderzoeken van de relatie tussen (mariene)
vervuiling, de stortplaats en de aanwezigheid van fibropapillomatosis
onder groene zeeschildpadden. Ik zal in overleg met mijn collega van LNV
laten nagaan of er een mogelijk verband is met de stortplaats Lagun.
BBB-fractie
Vraag 88
Het lid van de BBB-fractie ziet dat er twee reacties ontvangen zijn op de
internetconsultatie. Waren deze twee reacties voldoende of ontbreken er,
aldus de Staatssecretaris, nog reacties?
Antwoord:
Er zijn 2 reacties ontvangen op de internetconsultatie. Er ontbreken geen
reacties wel heeft het Openbaar Lichaam Bonaire na de internetconsultatie een schriftelijke reactie gestuurd. Deze heeft verzocht om in de
toelichting de reikwijdte en onderlinge samenhang van de verschillende
juridische instrumenten nader te duiden. Het besluit is hierop aangepast
door onder meer een verdere uitwerking van hoofdstuk 5. De reacties op
de internetconsultatie hebben ook niet geleid tot aanpassing van het
besluit.
Vraag 89
In de bijgevoegde beslisnota staat in de toelichting onder het kopje
«doelmatige handhaving» dat er minimale eisen zijn gesteld voor de
kwaliteit van de handhaving. In hoeverre zijn de minimale eisen toegespitst op de wensen en behoeften van de inwoners van de BES-eilanden?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

25

Bij het opstellen van de eisen zijn de besturen en de betrokken ambtelijke
diensten waaronder directies Toezicht en Handhaving op de eilanden
betrokken. Hiermee zijn de minimale eisen zoveel mogelijk afgestemd op
de lokale situatie op de eilanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 383, nr. 388

26