Ra pp or t
Een onderzoek naar het handelen van het Openbaar Ministerie, het Ministerie van
Justitie en Veiligheid en de politie na het uitbrengen van een rechtshulpverzoek aan
Thailand.

Datum: 11 maart 2019
Rapportnummer: 2019/014

SAMENVATTING
Dit onderzoek richt zich op de wijze waarop het Openbaar Ministerie (OM), het Ministerie
van Justitie en Veiligheid en de Nederlandse politie hebben gehandeld nadat bleek dat
de Thaise autoriteiten niet op het gewenste moment gevolg zouden geven aan de
uitvoering van een rechtshulpverzoek.
Het OM stuurt in 2014 aan de Thaise autoriteiten een rechtshulpverzoek om bepaalde
onderzoekshandelingen te verrichten ten behoeve van een in Nederland lopend
strafrechtelijk onderzoek tegen verzoeker. Om de Thaise autoriteiten tot actie te bewegen
besluit de liaison officier van de Nederlandse politie, na overleg met de betrokken officier
van justitie, om een brief naar de Thaise justitie te sturen. In deze brief wordt de Thai in
overweging gegeven om een eigen strafrechtelijk onderzoek te starten. Daarbij wordt de
echtgenote van verzoeker, die in het rechtshulpverzoek als getuige was vermeld en
tegen wie in Nederland geen strafrechtelijk onderzoek liep, als verdachte genoemd.
Verzoekers worden vervolgens aangehouden en in Thailand tot jarenlange
gevangenisstraffen veroordeeld.
Verzoekers hebben zich tot de Nationale ombudsman gewend omdat zij zich ernstig
benadeeld voelen door het handelen van de Nederlandse overheid. Zij klagen er onder
meer over dat het OM en de politie onzorgvuldig zijn geweest door per brief de Thaise
autoriteiten te verzoeken om een strafrechtelijk onderzoek naar hen in te stellen.
Uit het rapport komt naar voren dat de betrokken Nederlandse instanties, toen duidelijk
werd dat het rechtshulpverzoek door de Thai niet tijdig dreigde te worden uitgevoerd,
onzorgvuldig hebben gehandeld. Zij hebben hun acties niet goed voorbereid en zijn het
perspectief van verzoekers uit het oog verloren. Dat blijkt onder meer uit de manier
waarop is omgegaan met verzoekster. Dat zij in een brief aan de Thai welbewust als
verdachte werd genoemd en in verband werd gebracht met drugs gerelateerde delicten,
heeft voor haar ernstige gevolgen gehad. Die waren voorzienbaar maar hebben in de
besluitvorming geen rol gespeeld.
De Nationale ombudsman vindt dat het OM en de politie verzuimd hebben om vooraf een
reële afweging te maken of de ingezette actie zorgvuldig, effectief en proportioneel was.
De mededelingen van het OM, dat zij niet hadden kunnen voorzien dat de Thaise
overheid een eigen strafrechtelijk onderzoek naar verzoekers zouden instellen en
verzoekers zouden aanhouden, vindt de Nationale ombudsman niet geloofwaardig. De
Nederlandse instanties hebben immers zelf het initiatief genomen de Thai in overweging
te geven een strafrechtelijk onderzoek in te stellen en daartoe informatie te verstrekken.
Dit hebben ze gedaan terwijl zij goed op de hoogte waren van de risico's die een aan
drugs gerelateerd strafrechtelijk onderzoek in Thailand met zich meebrengt.
De Nationale ombudsman is van oordeel dat het vereiste van evenredigheid is
geschonden. De overheidsinstanties hebben onzorgvuldig gehandeld. Zij hebben
verzuimd af te wegen of de gekozen middelen in evenredige verhouding stonden tot het
beoogde doel. De klacht over het handelen van het OM, het Ministerie van Justitie en
Veiligheid en de politie is gegrond.

201708510
Pagina 2/19

BEVINDINGEN
Inleiding
Verzoekers wonen in Thailand. Verzoeker is eigenaar geweest van een aantal
coffeeshops in Nederland. Het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM) deed sinds 2011
strafrechtelijk onderzoek naar zijn zakelijke activiteiten. Het OM verzocht begin juni 2014,
in een rechtshulpverzoek, aan de Thaise autoriteiten om bepaalde onderzoekshandelingen te verrichten ten behoeve van het Nederlandse onderzoek. In een brief van
14 juli 2014 van de liaison officer van de politie werd de Thaise autoriteiten in overweging
gegeven een eigen onderzoek te starten. Kort daarna zijn verzoekers in Thailand
aangehouden en daar beiden veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen. Verzoekers
voelen zich ernstig benadeeld door het optreden van de Nederlandse overheid rondom
dit rechtshulpverzoek aan Thailand. Daarom hebben zij hun klacht hierover aan de
Nationale ombudsman voorgelegd.
Wat is de klacht?
Verzoekers klagen over de wijze van optreden van het OM en de politie (onder wie de
liaison officer te Bangkok) rondom hun aanhouding in Thailand in juli 2014 . Verzoekers
klagen over de manier waarop door deze Nederlandse instanties in het kader van het
rechtshulpverzoek informatie is gedeeld met de Thaise autoriteiten. Met name klagen
verzoekers erover dat het OM en de politie onvoldoende zorgvuldigheid hebben betracht
jegens verzoekers door op 14 juli 2014 per brief aan de Thaise autoriteiten te verzoeken
om te overwegen zelf een strafrechtelijk onderzoek in te stellen tegen verzoekers.
Het onderzoek door de Nationale ombudsman
De Nationale ombudsman begon in september 2016 een oriënterend onderzoek om te
beoordelen of er een rol voor hem is weggelegd. De Nationale ombudsman zag geen
beletsel voor een onderzoek na te hebben vastgesteld dat er geen (straf)rechtelijke
procedures aanhangig waren over dezelfde gedragingen. In maart 2017 startte de
ombudsman officieel zijn onderzoek. De minister van Justitie en Veiligheid stelde zich
daarop op het standpunt dat er sprake was van een met een strafrechtelijke procedure
samenhangende gedraging. Dit betekende volgens het ministerie dat geen medewerking
kon worden verleend aan het onderzoek. In overleg met het ministerie is vastgesteld dat
de samenloopregeling van artikel 9:23 k Awb van toepassing is. Dit betekent dat het aan
de Nationale ombudsman is om te beslissen of hij de klacht in behandeling neemt.
Vanwege de belangen van verzoekers en het gegeven dat in april 2018 in Nederland nog
geen reëel zicht was op de start van een strafrechtelijke procedure tegen verzoeker,
heeft de ombudsman besloten het onderzoek voort te zetten. Daarop is medewerking van
het Ministerie van Justitie en Veiligheid en het OM aan het onderzoek van de
ombudsman toegezegd. Ten behoeve van het onderzoek heeft de ombudsman

201708510
Pagina 3/19

kennisgenomen van door het Ministerie van Justitie en Veiligheid (AIRS) 1 verstrekte
stukken over het rechtshulpverzoek, waaronder interne correspondentie. Daarnaast
hebben de advocaten van verzoekers aan de ombudsman informatie verstrekt, onder
meer over de door hen gevoerde procedures bij de rechtbank in kort geding, het hoger
beroep daarvan en stukken die zijn verkregen na WOB-verzoeken aan het Ministerie van
Justitie en Veiligheid. Ook zijn processen-verbaal verstrekt van de getuigenverklaringen
die zijn afgelegd in het kader van de door verzoekers gevraagde voorlopige
getuigenverhoren. De ombudsman heeft tevens kennisgenomen van de Kamervragen die
zijn gesteld, de antwoorden van de minister van Justitie en Veiligheid en berichtgeving in
de media. In de bijlage is een tijdlijn opgenomen van de belangrijke gebeurtenissen. Ten
aanzien van de interne correspondentie heeft de minister een beroep gedaan op
vertrouwelijkheid. Dat beroep is door de ombudsman gehonoreerd. Dit betekent dat deze
stukken niet aan derden zijn toegestuurd en niet in het openbaar rapport zijn opgenomen.
Wel is deze informatie, voor zover relevant, meegenomen in de beoordeling.
Het concept verslag van bevindingen is aan de advocaten van verzoekers en de
betrokken overheidsinstanties voorgelegd. Hun reacties hebben - waar nodig - geleid tot
aanpassingen van het verslag. Voor een deel zijn de reacties afzonderlijk opgenomen
onder het hoofdstuk "Reacties op het verslag".
Visie ombudsman
Het uitgangspunt van de Nationale ombudsman is dat het perspectief van de burger
geborgd moet worden in alles wat de overheid doet. In dit geval bekijkt de ombudsman
hoe de Nederlandse overheid (in dit geval het OM, de politie en de AIRS) is opgetreden
in haar contacten met buitenlandse overheidsinstanties. Meer specifiek gaat dit
onderzoek over de vraag of de Nederlandse overheidsinstanties in het kader van een
hulpvraag (het rechtshulpverzoek) aan het buitenland, op een behoorlijke manier gebruik
hebben gemaakt van hun bevoegdheden; of zij in de samenwerking met buitenlandse
overheden het perspectief van de burger in acht hebben genomen en of de communicatie
met de betrokkenen transparant en duidelijk is geweest.
De Nationale ombudsman laat hierbij meewegen dat Thailand een land is waarmee geen
rechtshulpverdrag is gesloten en waarvan algemeen bekend is dat het een streng beleid
voert ten aanzien van drugs (gerelateerde) delicten.

1

De AIRS is de Afdeling Internationale aangelegenheden en rechtshulp in strafzaken, van het Ministerie van

Justitie en Veiligheid.

201708510
Pagina 4/19

Wat is er gebeurd?
Inleiding
Sinds enige jaren doet het Nederlandse OM strafrechtelijk onderzoek naar verzoeker en
zijn broer. Onder meer vanwege de verdenking van het op grote schaal telen van en
handelen in hennep en hasjiesj, het medeplegen van witwassen en deelneming aan een
criminele organisatie die tot doel heeft het plegen van drugsdelicten en witwassen. 2
Officier van justitie D. (hierna aangeduid als de officier) heeft de leiding over het
onderzoek.3 Het OM doet onderzoek in Nederland en in verschillende andere landen,
waaronder in Luxemburg, Spanje en Thailand.
In 2012 verzoekt de politie met instemming van de officier aan politieambtenaar E.,
liaison officer4 (hierna te noemen de liaison) in Thailand om de mogelijkheid te verkennen
om beslag te leggen op het vermogen en het onroerend goed van verzoeker in Thailand.
Uit de interne correspondentie5 kan worden afgeleid dat het onderzoeksteam in 2012
informeert naar de mogelijkheden om een rechtshulpverzoek te doen aan Thailand.
Daarbij wordt onder meer vermeld dat rekening moet worden gehouden met het feit dat
Thailand nog steeds een doodstraf voor drugsdelicten hanteert. Verder blijkt uit deze
correspondentie dat onder ogen is gezien dat hoe meer informatie zal worden
opgevraagd waaruit afgeleid kan worden dat sprake is van een criminele organisatie, hoe
groter het risico dat de Thaise autoriteiten zelf een onderzoek willen starten.
In november 2013 geven Nederlandse politieambtenaren in Thailand, in aanwezigheid
van de officier, een Powerpointpresentatie aan de Thaise autoriteiten over het
Nederlandse strafrechtelijke onderzoek naar verzoeker6.

2

Zie rechtshulpverzoek 3 juni 2014.

3

Er is een onderzoeksteam ingesteld: de zaaksofficier heeft de leiding, verder nemen de politierechercheurs, en

hun eventuele vervangers hierin deel.
4

Volgens de reactie van de landelijke eenheid op het verslag van bevindingen is een liaison officer als

verbindingsambtenaar namens de Nederlandse politie en justitie naar het buitenland uitgezonden en is één van
de vijf formele kanalen die in het kader van internationale politiesamenwerking gebruikt wordt om zowel
onderzoeken te laten verrichten in het buitenland als wel informatie te verzamelen en te delen. Het betreft een
taakstelling vanuit de politie met een diplomatieke status die via het Ministerie van Buitenlandse Zaken is
verkregen op basis van het Verdrag van Wenen.
5

Ten aanzien van de interne correspondentie is vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid een beroep

gedaan op vertrouwelijkheid. Bij brief van 5 november 2018 heeft de ombudsman op dit verzoek beslist en het
beroep op vertrouwelijkheid ten aanzien van de interne correspondentie gehonoreerd. Gelet op dit besluit is
vermelding van de specifieke bronnen niet mogelijk.
6

Dit blijkt uit de verklaring van de officier van justitie in het voorlopig getuigenverhoor. Volgens deze verklaring

is onder meer gesproken over de Nederlandse bevindingen en over de mogelijkheden voor samenwerking met
de Thaise autoriteiten.

201708510
Pagina 5/19

Het rechtshulpverzoek aan Thailand
In het voorjaar van 2014 bereidt het onderzoeksteam acties voor, die in de eerste week
van juli 2014 zouden moeten plaatsvinden in Nederland, Spanje, Luxemburg en ook in
Thailand.
Op 24 juni 2014 stuurt het OM, door tussenkomst van AIRS, een rechtshulpverzoek,
gedagtekend op 3 juni 2014, naar Thailand.7 De rechter-commissaris heeft dit verzoek
mede ondertekend, voor zover het zijn bevoegdheden betrof. In dit verzoek staat dat het
onderzoek in Nederland zich richt op het medeplegen van op grote schaal telen van en
handelen in hennep en hasjiesj, medeplegen van witwassen en deelneming aan een
criminele organisatie die tot doel heeft het plegen van drugsdelicten en witwassen.
Daarbij is vermeld dat verzoeker ervan wordt verdacht zich in Thailand onder meer
schuldig te maken aan witwassen en deelneming aan een criminele organisatie 8. Het OM
vraagt aan de Thaise autoriteiten onder meer om informatie te verstrekken, telefoons te
tappen, onderzoek te doen naar bankrekeningen en vermogen, beslag te leggen op deze
banktegoeden en onroerende zaken, de woning en het kantoor van verzoekers te
doorzoeken en verzoekers partner als getuige te horen. Ook vraagt het OM de officier en
enkele Nederlandse politieambtenaren te willen ontvangen en hen toe te staan, waar
mogelijk, bij de uitvoering van het verzoek aanwezig te zijn. Het OM verzoekt niet om
verzoeker en zijn partner aan te houden. Het OM verzoekt te bevorderen dat de
telefoontap actief is op of vóór 1 juli 2014, en de overige acties in Thailand uit te voeren
tussen 21 en 27 juli 2014. Dit omdat het rechtshulpverzoek deel uitmaakt van een
gecoördineerde actie en het de bedoeling is dat deze acties op redelijke termijn
aansluiten op de opsporingsacties in Europa 9.
Op 2 juli 2014 vinden de geplande politieacties in Spanje en in Luxemburg plaats en op
4 juli 2014 in Nederland.
Naar aanleiding van het bericht van de Thaise Attorney-General (hierna AG) dat de Thai
het rechtshulpverzoek in juli 2014 niet (kunnen) uitvoeren, overlegt de liaison met de
Thaise AG.
Daarop bericht de liaison aan de officier dat als Nederland een schriftelijk verzoek zou
doen aan Thailand om zelfstandig strafrechtelijk onderzoek te doen, Thailand het
rechtshulpverzoek versneld zal afhandelen.10

7

Dit blijkt uit de reactie op het verslag van bevindingen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid van 31

januari 2019.
8

Zie tekst rechtshulpverzoek.

9

In het rechtshulpverzoek is vermeld: "Het is voor het onderzoeksteam van belang dat deze telefoontaps vóór

1 juli 2014 operationeel zijn, omdat in de eerste week van de maand juli 2014 in diverse landen in Europa door
politie en justitie opsporingsacties zullen worden uitgevoerd om in dit onderzoek bewijs te verzamelen en beslag
op vermogen te leggen".
10

Dit blijkt uit de verklaringen van de liaison en de officier in het voorlopig getuigenverhoor.

201708510
Pagina 6/19

De assistent van de liaison en de assistente van de Thaise AG stellen vervolgens een
conceptbrief op die wordt voorgelegd aan de officier.
De officier gaat akkoord met de concepttekst11. De officier verklaart daarover dat de
aanhef en het slot van deze brief toen nog niet waren gemaakt en later zijn toegevoegd.
De Nederlandse politie liaison in Thailand heeft de brief getekend en op 14 juli 2014 naar
de Thaise AG gestuurd.
In deze brief verzoekt de liaison om een strafrechtelijk onderzoek in Thailand tegen
verzoekers te overwegen, en om alle nodige procedures te starten onder de Thaise wet.
In deze brief wordt de verdenking zoals die in het rechtshulpverzoek is opgenomen,
herhaald12. Ook staat in deze brief informatie over de drugsdelicten in Nederland. In deze
brief wordt verzoekster als verdachte genoemd (in het rechtshulpverzoek werd zij als
getuige aangeduid). In het slot van de brief wordt verzocht om te overwegen om een
strafrechtelijk onderzoek te starten, en elk relevant onderzoek te doen overeenkomstig
artikel 2013 van de Thaise Strafwet, en om elke nodige procedure te starten naar de
verdachten, onder de Thaise wet:
"I would therefore, Mr. Attorney General, request your kind cooperation and consideration
to initiate a criminal case, conduct any relevant investigation in accordance with article 20
of the Thai Criminal Procedure Code and take all necessary proceeding against the said
suspects under Thai related laws."
De officier verklaart daarover tegenover de rechter-commissaris op 7 september 2016 in
het kader van het voorlopig getuigenverhoor dat de tijd toen begon te dringen. De acties
van 2 en 4 juli genereerden publiciteit en de verdachten kwamen zo op de hoogte dat er
een onderzoek liep. Er ontstond het risico dat potentiele bewijsmiddelen en vermogens
weggemaakt zouden worden. De officier stelt dat hij te horen kreeg dat de uitvoering van
het verzoek bespoedigd kon worden middels een zelfstandig Thais onderzoek waarin
onze (lees: De Nederlandse) verzoeken zouden worden meegenomen.
De officier verklaart: "Ik heb dit voorstel voorgelegd aan de plaatsvervangendhoofdofficier. Ik heb voorgelegd dat de uitvoering van het verzoek vertraging opliep en
het voorstel voorgelegd dat de Thai zelf onderzoek konden doen als wij informatie
zouden overleggen met als doel de uitvoering van het rechtshulpverzoek te bespoedigen.
De parketsecretaris14 heeft het besproken met het Bureau Internationale Rechtshulp
Strafzaken (BIRS)15 van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Hij heeft op mijn
verzoek de rechter-commissaris van dit plan op de hoogte gesteld. De rechter11

Dit heeft de liaison verklaard in het voorlopig getuigenverhoor.

12

Het plegen van drugsdelicten in Nederland, het leiding geven aan een criminele organisatie en in Thailand

witwassen en deelneming aan een criminele organisatie.
13

De liason verwijst naar artikel 20 van de Thai Criminal Procedure Code omdat daarin de Attorney General is

aangewezen als de 'inquiry official' (reactie op het verslag van bevindingen van de secretaris generaal van
31 januari 2019).
14

In de originele tekst staat hier de naam van de parketsecretaris.

15

BIRS betreft een oude aanduiding is thans AIRS.

201708510
Pagina 7/19

commissaris is dus geïnformeerd. Het was niet de rechter-commissaris die op de zaak
zat, maar een rc (rechter-commissaris, No) die hem in de vakantie verving. Ik heb een
afweging gemaakt en een aantal omstandigheden hebben bij mijn beslissing een rol
gespeeld. Ik heb gekeken naar de ernst van de feiten waarvan (verzoeker, No) werd
verdacht: drugshandel, witwassen en deelname criminele organisatie. Het betrof ernstige
verdenkingen van ernstige strafbare feiten gepleegd gedurende een langere periode. Ik
heb verder afgewogen dat het Ministerie van Veiligheid en Justitie 16 was geraadpleegd
en had aangegeven geen bezwaren te hebben. Dit is een belangrijke overweging
geweest. Ik heb verder geprobeerd te bedenken wat de eventuele gevolgen zouden
kunnen zijn. Die gevolgen waren moeilijk in te schatten. Het verzoek om zelfstandig
onderzoek te starten zou kunnen worden afgewezen of worden toegewezen. Of het
eventueel door de Thai te starten onderzoek tot vervolging en bewezenverklaring zou
kunnen leiden, was op voorhand niet of nauwelijks in te schatten. Al deze
omstandigheden bij elkaar – en de toestemming van de plaatsvervangend hoofdofficier –
hebben er toe geleid dat ik heb ingestemd met verzending van de brief. Deze was
noodzakelijk: de acties in Europa hebben plaatsgevonden en er is geen alternatief om in
het bezit te komen van het bewijsmateriaal in Thailand."
Volgens de officier was de brief van 14 juli 2014 nodig omdat er geen alternatief was om
in bezit te komen van het bewijsmateriaal in Thailand.17 De officier verwijst naar de liaison
om het juiste wetsartikel te noemen, hij kent artikel 20 van de Thaise strafwet niet. De
partner van verzoeker is volgens de officier in de brief van 14 juli 2014 als verdachte
genoemd, om de Thaise autoriteiten aanknopingspunten te verschaffen om het
gevraagde strafrechtelijke onderzoek in te stellen. De officier verklaart in het voorlopig
getuigenverhoor hierover: "De zaak is veranderd omdat het rechtshulpverzoek niet tijdig
werd uitgevoerd en om een zelfstandig onderzoek werd verzocht. Dan moet je de Thai
iets in handen geven om dat onderzoek te beginnen, aanknopingspunten verschaffen.
Vandaar dat zij in die brief als verdachte werd aangemerkt." Verder stelt hij dat het niet
ongebruikelijk is dat het buitenland voorstelt zelf een onderzoek te starten om op deze
manier de afwikkeling van een rechtshulpverzoek te bespoedigen.
Het Thaise onderzoek
Twee politieambtenaren van het Nederlandse onderzoeksteam zijn op 19 juli 2014 in
Bangkok om bij de doorzoeking van de woning en bij de verhoren van verzoeker
aanwezig te zijn. Zij krijgen hiervoor echter geen toestemming van de Thaise autoriteiten.
De Thaise autoriteiten willen hen, en de liaison, onder ede verhoren. De
politieambtenaren weten aanvankelijk niet dat de Thaise autoriteiten zelf een onderzoek
zijn gestart. Na overleg met de officier (die ermee instemt dat zij het rechtshulpverzoek
zullen toelichten) leggen de twee politieambtenaren en de liaison op 21 juli 2014 in het
Engels een verklaring af18. Tijdens deze verhoren komt ter sprake dat de Thaise
autoriteiten een strafrechtelijk onderzoek starten tegen verzoeker naar feiten die op grond
van de Thaise wet strafbaar zijn. De politieambtenaren verklaren over het Nederlandse
16

Thans Ministerie van Justitie en Veiligheid.

17

De officier verklaart dit in het voorlopig getuigenverhoor.

18

Dit blijkt uit de verklaringen van de politieambtenaren en de liaison in het voorlopig getuigenverhoor.

201708510
Pagina 8/19

onderzoek en overhandigen documenten over het rechtshulpverzoek en het Nederlandse
strafonderzoek (waaronder financiële informatie, de structuur van de organisatie, en de
strafbare feiten in Nederland)19.
Op 23 juli 2014 doet de Thaise politie een inval in de woning van verzoekers en houden
verzoekers aan.
Uit de interne mailwisseling van de officier met de AIRS en de politie 20 en volgens de
verklaring van de officier in het voorlopig getuigenverhoor was het niet de bedoeling en
was vooraf niet bedacht dat de Thaise autoriteiten zelf verzoekers zouden vervolgen en
hen zouden aanhouden21. Volgens de politieambtenaren en de liaison was het hen niet
duidelijk dat de verklaringen die zij op 21 juli 2014 hadden afgelegd als bewijs zouden
worden gebruikt in het Thaise strafrechtelijke onderzoek. Er is tevoren niet gesproken
over de consequenties die het afleggen van een verklaring mogelijk zouden kunnen
hebben.22
Op 23 juli 2014 informeert de officier de advocaten van verzoeker per e-mail. Hij meldt
daarin onder meer dat de Thaise autoriteiten zelfstandig een onderzoek naar verzoeker
en zijn partner hebben gestart en dat zij zijn aangehouden. Hij geeft daarbij aan dat het
onderzoek deels is gestart op grond van informatie uit het Nederlandse onderzoek. Hij
wijst erop dat de aanhoudingen niet op zijn verzoek hebben plaatsgevonden en stelt dat
er in het rechtshulpverzoek ook niet om is verzocht. Ten slotte stelt de officier dat de op
17 juli 2014 met de advocaten gemaakte afspraak dat verzoeker uitgenodigd zal worden
voor verhoor in het kader van de Nederlandse strafzaak gewoon blijft staan.
De officier verklaart later dat hij verrast was door de aanhouding. Hij is het niet eens met
de stelling dat verzoeker op basis van het rechtshulpverzoek is aangehouden. Volgens
de officier is de aanhouding verricht op basis van eigen onderzoek van de Thaise
autoriteiten. Hij stelt: "Vanaf dat moment is het aan de Thai om te beoordelen of zij iets
kunnen met de informatie, wat zij doen met die informatie en welke acties zij
ondernemen. Daar sta ik buiten. U vraagt mij of alle acties die de Thai ondernemen op
basis van mijn verzoek buiten mijn verantwoordelijkheid vallen. Het Thaise onderzoek
gaat buiten mijn verantwoordelijkheid om. De verantwoordelijkheid voor het strafrechtelijk
onderzoek in Thailand ligt bij het OM in Thailand." 23

19

Dit blijkt uit de verslagen van de verklaringen die de politieambtenaren op 21 juli 2014 hebben afgelegd.

20

Zie noot 5 m.b.t. interne correspondentie.

21

De officier verklaart in het voorlopig getuigenverhoor op 7 september 2016 dat het voor hem niet

voorzienbaar was dat verzoeker zou worden aangehouden en dat hij dit niet bij de Thaise autoriteiten is
nagegaan.
22

De twee politieambtenaren verklaren in het voorlopig getuigenverhoor dat niet vooraf is bedacht of besproken

waarom de Thaise autoriteiten hen willen verhoren en wat de gevolgen van deze verklaringen zouden zijn. Doel
van de reis was ondersteuning van het rechtshulpverzoek, het geven van een toelichting. Nu werd iets
gevraagd waar ze niet op voorbereid waren.
23

Verklaring van de officier in het kader van het voorlopig getuigenverhoor op 7 september 2016.

201708510
Pagina 9/19

De verantwoordelijk hoofdofficier van Justitie verklaart later tegenover Nederlandse
media onder meer: “De Thai hebben onze informatie gebruikt om een zelfstandig
onderzoek naar witwassen te starten. Dat is hun goed recht. Dat is te betreuren vanuit
het licht van (verzoeker, No) gezien en zijn familie. Ik kan nogmaals benadrukken dat dat
nooit onze bedoeling is geweest maar ik kan niet de autoriteiten van een ander land
vertellen wat ze wel of niet mogen doen.24"
Uit interne correspondentie kort voorafgaand aan de start van het Thaise onderzoek blijkt
dat de officier bij de liaison heeft geïnformeerd of het risico bestond dat verzoeker de
doodstraf zou worden opgelegd. De liaison gaf de garantie dat verzoeker geen doodstraf
boven het hoofd hing voor de feiten waarvan hij werd verdacht. Op witwassen staat geen
doodstraf. De officier geeft daarbij aan dat hij deze garantie van belang acht omdat de
Thai hun onderzoek voor een deel op de door Nederland verstrekte informatie starten.
De officier verklaart tegenover de rechter commissaris in het kader van het voorlopig
getuigenverhoor onder meer: "(..) Van tevoren heb ik met mijn team besproken dat het
rechtshulpverzoek op witwassen zou worden toegespitst. Er is later op mijn verzoek wat
meer de nadruk gelegd dat het om witwassen moest gaan, omdat het in Thailand in
hoofdzaak om de verdenking van witwassen ging. Het was lastig een rechtshulpverzoek
op te stellen zonder over drugs te praten. Wij wilden het woord drugs zo veel mogelijk
vermijden met oog op de hoge straffen die daar in Thailand op staan. In de kop van het
rechtshulpverzoek staat ook dat het om witwassen gaat".
Tijdens dit verhoor verklaart de officier verder dat hij niet geïnformeerd heeft naar de in
Thailand te eisen straf. De straf die verzoeker uiteindelijk is opgelegd was voor hem niet
voorzienbaar, aldus de officier.
In september 2014 overlegt de officier (samen met de twee politieambtenaren in
Thailand) met de Thaise autoriteiten over de vraag wie verzoeker moet gaan vervolgen:
Nederland of Thailand. Nederland wil verzoeker zelf vervolgen. De Thaise autoriteiten
gaan hier niet mee akkoord. De voorlopige afspraak wordt gemaakt dat Thailand
verzoeker vervolgt voor witwassen en dat Nederland verzoeker vervolgt voor deelname
aan een criminele organisatie.25 De officier bespreekt deze afspraak in Nederland met
zijn leidinggevende, het Ministerie van Justitie en Veiligheid en BIRS26. Bij brief van 20
januari 2015 aan de Thaise AG, bevestigt de officier de afspraak met de Thai dat de Thai
verzoeker enkel zullen vervolgen voor witwassen van onroerend goed, van gelden en van
andersoortige goederen welke zich op het grondgebied van Thailand bevinden en welke
feiten (deels) op het grondgebied van Thailand zijn gepleegd.
Bij brieven van 25 september 2014 en 8 oktober 2014 verzoekt de Thaise justitie aan
Nederland om informatie (bewijsmateriaal, op grond van documenten) uit de Nederlandse
strafzaak. In november 2014 ontvangt Nederland een officieel rechtshulpverzoek, waarin
de Thaise autoriteiten verzoeken om toestemming te verlenen om de eerder beschikbaar
24

Uit de reportage van Omroep Brabant op 27 juli 2015.

25

Idem.

26

BIRS betreft een oude aanduiding is thans AIRS.

201708510
Pagina 10/19

gestelde informatie uit het Nederlandse onderzoek te mogen gebruiken in het kader van
hun strafzaak.
In de periode tussen mei 2014 en november 2014 maakt verzoeker bezwaar tegen het
bevel van de officier dat aan hem kennisneming van processtukken uit de strafzaak werd
onthouden.
Verder vordert verzoeker in kort geding onder meer dat de Staat een uitleveringsverzoek
doet en stukken overlegt ten aanzien van het rechtshulpverzoek aan Thailand. De
rechtbank wijst deze verzoeken bij uitspraak van 16 december 2014 af en overweegt
onder meer dat de voorzieningenrechter niet met voldoende mate van waarschijnlijkheid
kan vaststellen dat van een causaal verband (tussen de door eiser gestelde
onrechtmatige handelingen van gedaagde en zijn schade) sprake is 27.
Het vonnis van de rechtbank wordt in hoger beroep bekrachtigd. Het hof overweegt in zijn
uitspraak van 23 juni 2015 onder meer dat naar voorlopig oordeel van het hof niet gezegd
kan worden dat de Staat niet in redelijkheid heeft kunnen handelen zoals hij heeft
gedaan28.
De politieambtenaren en de liaison leggen in juni en juli 2015 in het kader van het Thaise
strafrechtelijke onderzoek verklaringen af over het Nederlandse onderzoek.
Verzoeker wordt op 10 november 2015 in Thailand veroordeeld tot 103 jaar
gevangenisstraf waarvan hij 20 jaar effectief moet zitten. Verzoekster wordt in eerste
aanleg in Thailand veroordeeld tot 18 jaar waarvan zij 12 jaar moet ondergaan. Op
2 maart 2017 wordt verzoeker in hoger beroep veroordeeld tot 75 jaar, waarvan hij 20
jaar moet zitten en verzoekster tot 11 jaar waarvan zij 7 jaar en 4 maanden effectief moet
zitten.

27

ECLI:NL:RBDHA:2014:15729.

28

ECLI:NL:GHDHA:2015:1593.

201708510
Pagina 11/19

BIJLAGE29
Tijdlijn
1 november 2011
Voorjaar 2012
23 november 2013
3 juni 2014

14 juli 2014

14/17 juli 2014
21 juli 2014
23 juli 2014
23 en 24 juli 2014
16 september 2014
september 2014

oktober 2014
6 november 2014

13 november 2014
17 november 2014
16 december 2014
16 december 2014
20 januari 2015

21 januari 2015

29

Start strafrechtelijk onderzoek tegen verzoeker;
Departement ontvangt van het OM een concept
rechtshulpverzoek van Nederland aan Thailand;
PowerPointpresentatie door delegatie van Nederlandse OM aan
de Thaise autoriteiten;
Toezending definitief rechtshulpverzoek van het OM aan
Thailand via departement Justitie en Veiligheid en Buitenlandse
Zaken;
Brief van de Nederlandse politieliaison in Thailand aan de
Procureur-Generaal van het OM in Thailand. Daarin wordt de
Thaise autoriteiten in overweging gegeven een eigen onderzoek
te starten;
Mailwisseling tussen de officier en advocaten van verzoeker;
Nederlandse politiefunctionarissen en de liaison leggen onder
ede een verklaring af bij de Thaise aanklager;
Aanhouding verzoeker en zijn Thaise partner;
Mailwisseling tussen de officier en de advocaten van verzoeker
Brief van de officier aan Thaise autoriteiten waarin uitleg wordt
gegeven over het gedoogbeleid;
Mondelinge overeenkomst met Thailand dat verzoeker in
Thailand uitsluitend wordt vervolgd ter zake van witwasdelicten
gepleegd in Thailand;
Mailwisseling tussen verzoekers advocaten en de officier/ AIRS;
Nederlandse staat in kort geding gedagvaard. Gevorderd wordt
onder meer dat de Staat een uitleveringsverzoek doet en stukken
overlegt betreffende het rechtshulpverzoek aan Thailand;
Ontvangst van stukken ter uitvoering van het rechtshulpverzoek
van Nederland aan Thailand;
Ontvangst van een rechtshulpverzoek van Thailand; verzoek van
25 september 2014 en van 8 oktober 2014
Verzending van stukken ter uitvoering van het rechtshulpverzoek
aan Thailand door ministerie van Justitie en Veiligheid;
Uitspraak kort geding ECLI:NL:RBDHA:2014:15729
Brief van het OM aan Procureur-Generaal van het Thaise OM
inzake bevestiging van de in september 2014 gemaakte
afspraken omtrent vervolging;
Toezending van uit Thailand ontvangen stukken door
departement aan het OM;

Deze lijst is vrijwel geheel gebaseerd op de tijdlijn zoals die is opgesteld door het Ministerie van Veiligheid en

Justitie en die is gevoegd bij het besluit van 18 oktober 2017 op het WOB-verzoek.

201708510
Pagina 12/19

30 januari 2015
17 februari 2015
27 mei 2015
22 juni 2015:
juni 2015

23 juni 2015
7 juli 2015
21 juli 2015
10 november 2015
3 maart 2016
17 maart 2016
9 mei 2016
5 september 2016
7 september 2016
17 oktober 2016
19 januari 2017

Antwoordbrief van Procureur-Generaal van het Thaise OM
met daarin akkoord bevestiging afspraken
Toezending aanvullende stukken ter uitvoering van het
rechtshulpverzoek aan Thailand;
Toezending aanvullende stukken aan Thailand;
Toezending aanvullende stukken aan Thailand;
Nederlandse politiefunctionarissen leggen een verklaring af
ten overstaan van de Thaise rechter in het kader van de Thaise
strafzaak tegen verzoeker;
Arrest gerechtshof Den Haag (hoger beroep tegen uitspraak kort
geding; ECLI:NL:GHDHA:2015:1593;
Verhoor van de Nederlandse politieliaison als getuige in de
Thaise strafzaak tegen verzoeker;
Aanvullend rechtshulpverzoek aan Thailand;
Verzoeker wordt in Thailand veroordeeld tot 103 jaar
gevangenisstraf waarvan hij 20 jaar moet ondergaan;
Beschikking rechtbank Den Haag. Rechtbank beveelt een
voorlopig getuigenverhoor van vijf getuigen;
Rechtshulpverzoek Nederland aan Thailand;
Ontvangen stukken van Thailand;
Start voorlopig getuigenverhoor: de liaison, twee
politieambtenaren, de parketsecretaris en de officier;
start vooronderzoek Nationale ombudsman;
brief verzoeker aan De Koning;
Brief minister van Justitie en Veiligheid als antwoord op brief van
verzoeker aan De Koning.

201708510
Pagina 13/19

Reacties op het verslag van bevindingen
Verzoekers:
De advocaten van verzoekers merken op dat de officier, de liaison en de
politieambtenaren niet zijn nagegaan of de brief van 14 juli 2014 en de nadien afgelegde
verklaringen tot aanhouding of vrijheidsbeneming van verzoekers zouden kunnen leiden.
Verder wijzen zij erop dat deze betrokkenen niet zijn nagegaan of het afleggen van
verklaringen en het verstrekken van stukken tot verdere vrijheidsbeneming van
verzoekers zouden kunnen leiden. Evenmin zagen zij aanleiding iets te pogen om de
invrijheidsstelling van verzoekers te bewerkstelligen.
Tot slot wijzen de advocaten op de erbarmelijke detentieomstandigheden waarin
verzoekers verkeren.
Secretaris-generaal van het Ministerie van Justitie en Veiligheid:
Ten aanzien van pagina 3, tweede alinea
De secretaris-generaal geeft aan dat door de beschrijving onder "visie van de Nationale
ombudsman" de indruk kan ontstaan dat sprake is van een eenzijdige belangenafweging.
Het belang van de opsporing en vervolging van (ernstige) strafbare feiten lijkt niet te
worden meegenomen in de oordeelsvorming. Volgens de secretaris generaal betreft het
een zwaarwegend belang dat bij de oordeelsvorming niet kan ontbreken.
Derde alinea
Verder hecht de secretaris generaal eraan op het volgende te wijzen: "Nederland heeft
slechts met een beperkt aantal landen een bilateraal rechtshulpverdrag gesloten. De
samenwerking met landen buiten de Europese Unie vindt in de regel plaats op basis van
multilaterale verdragen. Impliciet kan door deze wijze van formuleren de indruk ontstaan
dat het ontbreken van een bilateraal rechtshulpverdrag met Thailand een probleem is,
maar dat is niet aan de orde".
Vierde alinea:
Ten aanzien van de vierde alinea stelt de secretaris-generaal: "De in de eerste alinea
beschreven voorgeschiedenis is niet volledig, zoals reeds aangegeven bij de
opmerkingen bij de inleiding op pagina 1. In het bijzonder geldt dat ten aanzien van het
Nederlandse onderzoek.
Aangegeven wordt dat het Nederlandse Openbaar Ministerie strafrechtelijk onderzoek
doet naar onder meer verzoeker en zijn broer. Het feit dat het onderzoek zich daarnaast
nog richtte op tientallen andere verdachte natuurlijke en rechtspersonen ontbreekt ten
onrechte".

201708510
Pagina 14/19

In reactie op voetnoot 14 van het verslag (tekst nu opgenomen op blz. 7 tweede alinea):
Niet vermeld wordt dat de officier van justitie in het voorlopig getuigenverhoor ook heeft
gemeld dat de voormalig echtgenote van (naam verzoeker) op basis van de bevindingen
in het Nederlands strafrechtelijk onderzoek als verdachte was aan te merken, maar dat
het OM niet voornemens was om haar in Nederland strafrechtelijk te vervolgen.
In reactie op pagina 9
Eerste alinea
Een belangrijk gegeven, namelijk dat op het justitiële rechtshulpverzoek van Thailand
door Nederland is gereageerd dat de betreffende stukken zijn verstrekt en dat ook
toestemming is verleend voor justitieel gebruik daarvan (althans, dat komt voort uit die
verstrekking) wordt niet genoemd. Echter, het feit dat dit is gebeurd, is van belang voor
een compleet beeld van het feitencomplex. De dag dat AIRS deze stukken naar Thailand
zond, is de dag waarop de voorzieningenrechter de handelwijze van Nederland in dezen
niet onrechtmatig achtte: een belangrijke constatering.
Daarnaast dient opgemerkt te worden dat (verzoeker) ten tijde van het vonnis in eerste
aanleg en ook al geruime tijd daarvoor niet meer gehuwd was met (verzoekster). Er dient
dan ook te staan zijn voormalig echtgenote.

201708510
Pagina 15/19

BEOORDELING
Inleiding
Zoals hiervoor is weergegeven is het uitgangspunt van de Nationale ombudsman dat het
perspectief van de burger geborgd moet worden in alles wat de overheid doet.
In dit onderzoek staat de vraag centraal of de Nederlandse overheidsinstanties bij hun
hulpvraag aan het buitenland op een behoorlijke manier gebruik hebben gemaakt van
hun bevoegdheden. De ombudsman toetst het optreden van deze instanties aan de
normen van de behoorlijkheid, in dit geval het vereiste van evenredigheid. Dit vereiste
houdt in dat de overheid een middel kiest om haar doel te bereiken dat niet onnodig
ingrijpt in het leven van de burger en dat in evenredige verhouding staat tot dat doel.
De ombudsman is zich ervan bewust dat verzoeker en de Nederlandse overheid al jaren
verwikkeld zijn in diverse juridische procedures. Het handelen waar de klacht van
verzoekers op ziet, vond plaats in het kader van een strafrechtelijk onderzoek tegen
verzoeker. Omdat de ombudsman geen gedragingen beoordeelt waarop de rechter
toeziet en rechterlijke beslissingen respecteert, is dit onderzoek beperkt. Het onderzoek
richt zich in het bijzonder op het handelen van de Nederlandse overheid vanaf het
moment dat duidelijk werd dat de Thaise autoriteiten niet binnen de gewenste termijn
uitvoering zouden geven aan het Nederlandse rechtshulpverzoek. Over het
rechtshulpverzoek zelf en de geschillen die onderwerp zijn (geweest) van juridische
procedures, geeft de ombudsman geen oordeel.
Algemeen beeld
De bevindingen leiden tot het beeld dat de betrokken Nederlandse autoriteiten de regie
zijn kwijt geraakt en jegens verzoekers niet zorgvuldig hebben gehandeld toen begin juli
2014 duidelijk werd dat de Thai het rechtshulpverzoek niet op het door het
onderzoeksteam gewenste moment zouden gaan uitvoeren. Dat de acties die vanaf dat
moment zijn uitgevoerd, niet goed voorbereid en doordacht waren en dat het perspectief
van verzoekers daarbij uit het oog is verloren, blijkt onder meer uit het volgende.
Vervolging door de Thai: te verwachten?
De Nederlandse verantwoordelijken blijven volhouden dat het niet de bedoeling was en
dat vooraf niet was bedacht dat de Thaise autoriteiten verzoekers zelf zouden vervolgen
en hen zouden aanhouden. Dit komt de ombudsman ongeloofwaardig voor nu in de brief
van 14 juli 2014 aan de Thaise autoriteiten expliciet gevraagd wordt om tegen verzoeker
en ook zijn partner alle nodige procedures te starten onder de Thaise wet. De informatie
op basis waarvan deze procedures moesten worden gestart, is door deze zelfde
Nederlandse instanties geleverd, te weten in 2013 in de vorm van de
Powerpointpresentatie, het rechtshulpverzoek van juni 2014 en in de brief van 14 juli
2014. Het betreft informatie over de Nederlandse verdenkingen tegen verzoeker die zien
op drugsgerelateerde delicten.

201708510
Pagina 16/19

De verantwoordelijke Nederlandse autoriteiten waren zich terdege bewust van het
strenge beleid van Thailand ten aanzien van drugsdelicten. Uit de stukken blijkt namelijk
dat dit aanvankelijk voor het onderzoeksteam ook een reden was om voorzichtig te zijn.
Bij het verzoek uit 2012 om na te gaan of een rechtshulpverzoek tot de mogelijkheden
behoorde, is vermeld dat rekening moet worden gehouden met het feit dat Thailand nog
steeds een doodstraf voor drugsdelicten hanteert. Verder blijkt uit de verklaringen van de
officier dat de term drugs vermeden moest worden vanwege het strenge klimaat. Om die
reden is - met het oog op de hoge straffen - bij het opstellen van het rechtshulpverzoek
geprobeerd het woord drugs zo veel mogelijk te vermijden. Dit heeft ertoe geleid dat in de
kop van het rechtshulpverzoek is vermeld dat het om witwassen gaat.
In de brief van 14 juli 2014 wordt vervolgens informatie verstrekt over de drugsdelicten
waarvan verzoeker in Nederland werd verdacht en wordt verzoekster als verdachte
genoemd terwijl naar haar geen strafrechtelijk onderzoek in Nederland liep en het ook
niet de bedoeling was daartoe over te gaan. In het slot van de brief worden de Thaise
autoriteiten expliciet verzocht te overwegen een strafrechtelijk onderzoek tegen
verzoekers te starten.
Dat de Nederlandse verantwoordelijken dus wel degelijk verwachten dat de Thai
verzoekers zouden vervolgen, blijkt ook uit het feit dat de officier in antwoord op de vraag
waarom verzoekster in de brief van 14 juli 2014, anders dan in het rechtshulpverzoek, als
verdachte wordt bestempeld, stelt dat zij 'de Thaise autoriteiten iets in handen moesten
geven om het onderzoek te starten.'
Gelet op deze gang van zaken is de mededeling van de verantwoordelijk hoofdofficier
van Justitie dat het nooit de bedoeling is geweest dat de Thai de verstrekte informatie
zouden gebruiken om een zelfstandig onderzoek naar witwassen te starten, volstrekt
ongeloofwaardig.
Aanhouding van verzoekers: te verwachten?
De officier verklaart desgevraagd dat hij verrast was door de aanhouding van verzoekers.
Hij wijst erop dat de aanhouding is verricht op basis van eigen onderzoek van de Thaise
autoriteiten en stelt: (..)"Vanaf dat moment is het aan de Thai om te beoordelen of zij iets
kunnen met de informatie, wat zij doen met die informatie en welke acties zij
ondernemen. Daar sta ik buiten.(...) Het Thaise onderzoek gaat buiten mijn
verantwoordelijkheid om. De verantwoordelijkheid voor het strafrechtelijk onderzoek in
Thailand ligt bij het OM in Thailand." Deze uitlating is moeilijk te plaatsen nu diezelfde
officier kort voorafgaand aan de start van het Thaise onderzoek heeft geïnformeerd of het
risico bestond dat verzoeker de doodstraf zou worden opgelegd. De officier geeft daarbij
aan dat hij daarover zekerheid wilde hebben omdat de Thai hun onderzoek voor een deel
op de door Nederland verstrekte informatie starten. Hieruit blijkt dat de officier wel
degelijk verwachtte dat verzoekers een strenge bestraffing boven het hoofd hing.

201708510
Pagina 17/19

Rol politieambtenaren
Ten slotte blijkt uit het onderzoek dat enkele betrokken Nederlandse politieambtenaren
eind juli 2014 volledig verrast werden door de gang van zaken. Zij reisden naar Thailand
met als doel aanwezig te zijn bij de doorzoeking van de woning van verzoekers en bij de
verhoren van verzoeker. Zij kregen hiervoor geen toestemming van de Thaise autoriteiten
maar werden vervolgens door de Thaise autoriteiten als getuige verhoord. Ze legden een
verklaring af en overhandigen documenten over het rechtshulpverzoek en het
Nederlandse strafonderzoek (waaronder financiële informatie, de structuur van de
organisatie, en de strafbare feiten in Nederland).
Desgevraagd verklaren deze politieambtenaren en de liaison dat het hen niet duidelijk
was dat de verklaringen die zij op 21 juli 2014 hadden afgelegd als bewijs zouden worden
gebruikt in het Thaise strafrechtelijke onderzoek. Er is tevoren niet gesproken over de
consequenties die het afleggen van een verklaring mogelijk zouden kunnen hebben. Uit
deze gang van zaken blijkt dat de betrokken politieambtenaren geen zorgvuldige
afweging hebben gemaakt. Evenmin blijkt dat zij zich op enig moment rekenschap
hebben gegeven van de gevolgen voor verzoekers.
Gevolgen voor verzoekers
Verzoekers zijn eind 2015 in Thailand veroordeeld voor witwassen. Verzoeker kreeg in
eerste aanleg 103 jaar celstraf opgelegd, waarvan hij er 20 zou moeten uitzitten. In 2017
is verzoeker in hoger beroep opnieuw veroordeeld en is aan hem een gevangenisstraf
opgelegd van 75 jaar, waarvan hij 20 jaar moet uitzitten. Verzoekster is in hoger beroep
veroordeeld tot een gevangenisstraf van 11 jaar waarvan zij 7 jaar en 4 maanden
effectief moet zitten.
Verzoekers verblijven in Thailand in de gevangenis onder moeilijke omstandigheden. In
antwoord op Kamervragen over de situatie van verzoekers stelt de minister dat hij goed
bekend is met de medische situatie en de detentieomstandigheden van verzoeker en
bevestigt hij dat Thailand een land is waar de detentieomstandigheden in het algemeen
tekort schieten.
Uit de gang van zaken zoals hiervoor is weergegeven blijkt naar het oordeel van de
Nationale ombudsman dat de Nederlandse overheidsinstanties zich bij de voorbereiding
van het rechtshulpverzoek terdege bewust waren van de (detentie)omstandigheden in
Thailand. Toen duidelijk werd dat het rechtshulpverzoek niet tijdig dreigde te worden
uitgevoerd hebben de instanties geen oog meer gehad voor het perspectief van
verzoekers en hebben zij verzuimd na te gaan of het gekozen middel onevenredig zwaar
zou ingrijpen in het leven van verzoekers. De Nationale ombudsman acht deze gang van
zaken onzorgvuldig.
Positie van verzoekster
Uit de bevindingen blijkt dat in Nederland geen strafrechtelijk onderzoek tegen
verzoekster is ingesteld en dat er ook geen voornemen was daartoe over te gaan. In het
hiervoor genoemde rechtshulpverzoek wordt verzoekster als getuige genoemd. In de

201708510
Pagina 18/19

brief van 14 juli 2014 aan de Thaise autoriteiten wordt verzoekster als verdachte
aangemerkt. Desgevraagd stelt de officier dat de reden om daartoe over te gaan was dat
ze 'de Thaise autoriteiten iets in handen moesten geven om het onderzoek te starten.'
Verzoekster is naar aanleiding van de brief van 14 juli 2014 door de Thaise autoriteiten
als verdachte aangehouden en strafrechtelijk vervolgd. Zij verblijft onder moeilijke
omstandigheden in de gevangenis en ontvangt - anders dan haar Nederlandse
echtgenoot - geen consulaire bijstand omdat zij niet de Nederlandse maar de Thaise
nationaliteit heeft. Om die reden komt zij evenmin op enig moment in aanmerking voor
overdracht van de tenuitvoerlegging van het aan haar opgelegde strafvonnis door
Nederland.
Uit niets blijkt dat de betrokken Nederlandse overheidsfunctionarissen rekening hebben
gehouden met de te verwachten gevolgen van hun handelen voor verzoekster. De enige
reden om verzoekster in de procedure te betrekken was de Thaise autoriteiten ertoe te
bewegen een eigen strafrechtelijk onderzoek tegen verzoeker in te stellen. De
voorzienbare gevolgen voor verzoekster, die door hun toedoen in Thailand in verband
werd gebracht met drugsgerelateerde delicten lijken op geen enkele manier een rol te
hebben gespeeld in de afwegingen van het onderzoeksteam. De ombudsman acht dit
bijzonder onzorgvuldig.

Conclusie
Alles overziend komt de ombudsman tot de conclusie dat de Nederlandse
overheidsinstanties die betrokken waren bij de acties die volgden op het
rechtshulpverzoek aan Thailand onvoldoende oog hebben gehad voor het perspectief
van verzoekers.
De klacht over het handelen van het Openbaar Ministerie, het Ministerie van Justitie en
Veiligheid en de politie na het uitbrengen van een rechtshulpverzoek aan Thailand is
gegrond.

Nationale ombudsman

Reinier van Zutphen

201708510
Pagina 19/19