Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2701
Vragen van het lid Mohandis (PvdA) aan de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het bericht «En weer is een muziekschool failliet
gegaan. Wie kan er nog naar muziekles?» (ingezonden 7 april 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 25 mei 2023).
Vraag 1
Ben u bekend met het bericht «En weer is een muziekschool failliet gegaan.
Wie kan er nog naar muziekles?» uit de NRC?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het er mee eens dat het kwalijk is dat het kunstencentrum Scala failliet
is, en er straks 1.400 kinderen uit Drenthe geen muziek-, theater-, dans- of
tekenles meer krijgen? Bent u het er mee eens dat door deze situatie de
toegankelijkheid van het kunstonderwijs in het geding komt?
Antwoord 2
Ik vind dat ieder kind zich cultureel moet kunnen ontwikkelen, zowel op
school als daarbuiten. Dit begint vaak op de basisschool, waar kunstzinnige
oriëntatie één van de negen leergebieden is. Via deze weg komt elk kind in
aanraking met kunst en cultuur. Het cultuureducatiebeleid heeft zich de
afgelopen jaren met name gericht op het versterken van deze binnenschoolse
cultuureducatie via verschillende instrumenten, zoals het programma
Cultuureducatie met Kwaliteit en de CJP cultuurkaart in het voortgezet
onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.
Ondanks deze inzet zijn de aandachtspunten die beschreven worden in het
artikel in NRC, herkenbaar. In mijn brief «De kracht van creativiteit»2 wordt
beschreven dat de voorzieningen voor amateurkunstbeoefening kwetsbaar
zijn. Dat vind ik zorgelijk en het heeft mijn aandacht.

1

NRC, d.d. 5 april 2023, «En weer is een muziekschool failliet gegaan. Wie kan er nog naar
muziekles?»,https://www.nrc.nl/nieuws/2023/04/05/en-weer-is-een-muziekschool-failliet-gegaanwie-kan-er-nog-naar-muziekles-a4161369
2
Kamerstuk 32 820, nr. 482 (Nieuwe visie cultuurbeleid | Tweede Kamer der Staten-Generaal)

ah-tk-20222023-2701
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe rijmt u dit met het voornemen uit het coalitieakkoord om cultuur
toegankelijk te maken voor iedereen, onder andere door een goede regionale
spreiding in heel Nederland? Is hier niet een systeem van voorzieningen voor
nodig zoals een kunstencentrum?
Antwoord 3
Het financieren van de kunstencentra en muziekscholen, zoals Scala, betreft
een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Ik werk nauw samen met gemeenten
en provincies als het gaat om de infrastructuur voor kunst- en cultuurbeoefening in Nederland. Ook daar is deze kwetsbaarheid en de toegankelijkheid
van het kunstonderwijs een onderwerp van gesprek. Samen met IPO en VNG
ben ik bezig met het opzetten van het Nationaal Akkoord Amateurkunsten.
Met middelen uit mijn brief «De kracht van creativiteit» is het Fonds voor
Cultuurparticipatie op dit moment een regeling aan het voorbereiden om de
samenwerking tussen koepels, provinciale en gemeentelijke amateurkunstinstellingen te versterken, en daarmee de infrastructuur voor kunst- en
cultuurbeoefening. Het akkoord en de versterking van de infrastructuur zijn in
lijn met de aanbevelingen uit het BMC-rapport Revitalisering Amateurkunsten3. Daarnaast evalueer ik het cultuureducatiebeleid dit jaar, en daarin heeft
de gemeentelijke verantwoordelijkheid mijn speciale aandacht.
Vraag 4
Hoe zou u de vraag uit het artikel «[{] kan een muziekschool of kunstencentrum eigenlijk wel zonder subsidie?» beantwoorden?
Antwoord 4
Naast gemeentelijk gesubsidieerde muziekscholen en kunstencentra bestaat
er een particulier circuit waar leerlingen terecht kunnen die een instrument
willen leren bespelen. De wijze waarop de lokale infrastructuur wordt
ondersteund is een gemeentelijke aangelegenheid. Tegelijkertijd zie ik dat die
lokale infrastructuur onder druk staat en dat daar kwetsbaarheden zijn. Dit
heeft de komende periode mijn aandacht, zie ook de beantwoording van
vraag 3.
Vraag 5
Hoe kijkt u aan tegen de initiatieven in België (gesubsidieerde muziekles
tijdens naschoolse opvang), Noorwegen (aanwezigheid kunsteducatiecentrum
in elke gemeente wettelijk voorgeschreven) en Luxemburg (gratis toegang tot
muziekles verplicht voor elke scholier) zoals benoemd in het artikel?
Antwoord 5
In de ontwikkeling van het cultuureducatie- en participatiebeleid hebben we
zeker aandacht voor internationale inspirerende voorbeelden. De voorbeelden
die u noemt zijn interessante manieren om de toegankelijkheid tot kunst en
cultuur te vergroten. Daarnaast wordt er dit jaar een Framework for arts and
culture education ontwikkeld door de UNESCO lidstaten. Nederland is hier
ook bij betrokken en zal bijdragen aan het framework. Tegelijkertijd is dit een
mooi moment om ons te laten inspireren door goede voorbeelden uit andere
UNESCO lidstaten.
Vraag 6
Bent u het er mee eens dat wettelijke verankering van kunstonderwijs een
optie kan zijn om het voortbestaan en de toegankelijkheid er van veilig te
stellen, zoals dat ook gebeurt met bibliotheken? Hoe kijkt u er naar dat zowel
provinciale als gemeentelijke ambtenaren roepen om deze wettelijke
verankering zoals blijkt uit onderzoeken van het Landelijk Kennisinstituut
Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA)4?

3

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/09/13/rapport-revitalisering-van-deamateurkunst
4
https://www.lkca.nl/publicatie/monitor-gemeentelijk-beleid-cultuureducatie-encultuurparticipatie/ en https://www.lkca.nl/publicatie/onderzoek-provinciaal-beleid/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het cultuureducatiebeleid van de afgelopen 10 jaar wordt op dit moment
geëvalueerd. Daarna kijken we vooruit naar wat wenselijk is voor de
toekomst. De samenwerking met en verantwoordelijkheid van gemeenten en
provincies heeft hierbij mijn speciale aandacht. Hierover ben ik met gemeenten en provincies in gesprek. Wettelijke verankering is een van de mogelijke
scenario’s, maar het is te vroeg om hier nu al uitspraken over te doen.
Vraag 7
Hoe reflecteert u op de kritiek in het artikel dat het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap wil afdwingen dat de cultuursector divers en inclusief
is, maar dat de cultuursector zegt daar weinig aan te kunnen doen, als er
beleid wordt gemaakt waardoor cultuur alleen toegankelijk is voor de rijken?
Antwoord 7
Ik vind dat iedereen toegang moet hebben tot cultuur, als deelnemer en als
maker. Ik sta voor een culturele sector in al zijn uitingsvormen waar voor
iedereen een aansprekend aanbod is. De Code Diversiteit en Inclusie (code
D&I) is hierin een belangrijk instrument. De code D&I is een gedragscode
voor en door de culturele sector. De code D&I richt zich op diversiteit in brede
zin en benoemt 4 P’s waarop je kan werken aan diversiteit en inclusie:
personeel, partners, programma en publiek.
Ik begrijp dat het aannemen van divers personeel in de grote orkesten en
concours een uitdaging kan zijn, gezien de beperkte diversiteit van studenten
die afstuderen aan de conservatoria. De keten van talentontwikkeling begint
wanneer kinderen voor het eerst in aanraking komen met cultuur. Dat gebeurt
veelal op de basisschool. Daarom is het binnenschoolse cultuureducatiebeleid
er op gericht om álle kinderen die kans te geven. De Minister voor primair en
voortgezet onderwijs is daarnaast het programma School en Omgeving
gestart. Dit heeft als doel ook buitenschoolse cultuureducatie te stimuleren,
juist voor kinderen voor wie dat van huis uit niet vanzelfsprekend is.
Daarnaast kunnen ouders via het Jeugdfonds Sport & Cultuur een bijdrage
voor cultuur- en sportlessen aanvragen. Op die manier stimuleer ik dat elk
kind de kans krijgt zich te ontwikkelen tot cellist, acteur of schrijver. In 2023 is
op verzoek van de leden Mohandis, Westerveld en Kwint5 het fonds
opgehoogd met € 250.000 om cultuurdeelname voor kinderen toereikend te
faciliteren.
De kunstvakopleidingen hebben daarnaast verschillende mogelijkheden om
een diverse populatie aan nieuwe studenten aan te trekken. Dat begint al bij
de voorlichtingsdagen waarin het belangrijk is om een diverse groep
toekomstige studenten aan te spreken. Maar ook hebben opleidingen de taak
om te zorgen dat iedereen zich veilig en geïncludeerd voelt binnen de
opleiding en zijn talent kan ontwikkelen. Daarbij kunnen opleidingen
natuurlijk ook kijken naar de inrichting van hun onderwijsprogramma.
Mijn beleid omtrent het bevorderen van diversiteit en inclusie richt zich naast
de interne organisatie, ook op het bereiken van een breder publiek. In de
code D&I staan verschillende manieren en voorbeelden uit de sector
genoemd om een breder publiek te bereiken. Denk in dit geval bijvoorbeeld
aan het bieden van korting voor mensen met een minimuminkomen
(publiek), partnerschappen aangaan met scholen waar kinderen niet altijd van
huis uit in aanraking komen met kunst en cultuur (partners) of het vormgeven
van de programmering op een manier die aansluit bij de doelgroep die je
probeert te bereiken (programma). Ik verwacht niet dat alle instellingen op
alle vlakken alles doen, maar verwacht wel van elke instelling dat zij in ieder
geval íets doen.
Hiermee stimuleer ik een samenleving waarin iedereen cultuur kan ervaren.
Vraag 8
Bent u het er mee eens dat het kwalijk is dat docenten aangeven noodgedwongen zzp’er te zijn geworden? En dan de daaruit volgende financiële
risico’s nu bij hen liggen? Hoe denkt u in de toekomst aan voldoende
docenten en begeleiders voor cultuur te komen als het zo onaantrekkelijk is in
de sector te werken?
5

Kamerstuk 36200-VIII-25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Uit gegevens van het CBS blijkt dat in de periode 2017/2019 zo’n 60 procent
van de werkenden in de culturele sector werkzaam was als zelfstandige6. Dat
is aanzienlijk hoger dan gemiddeld in de werkzame beroepsbevolking. Het
werken als zzp’er behoort een eigen keuze te zijn. Het kabinet wil de balans
herstellen als het gaat om het werken met zelfstandigen en als zelfstandige.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft daarom op 3 april
2023 de Kamer een brief gestuurd met een uitgebreid pakket aan arbeidsmarktmaatregelen om dat te bewerkstelligen.7 Ik ben van mening dat het
belangrijk is dat we ons er voor inspannen om werken in de culturele en
creatieve sector zo aantrekkelijk mogelijk te maken. In dat kader ondersteun ik
ook het programma fairPACCT dat zich richt op het verbeteren van de
arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken voor werkenden in de culturele
en creatieve sector. Met het formeren van ketentafels voor deelsectoren
worden werkverleners, werkenden en andere partners in de keten uitgenodigd om concrete afspraken te maken over fair practice en in het bijzonder
fair pay. Eén tafel richt zich specifiek op professionals in kunsteducatie en
amateurkunst. Ik verwacht de Kamer voor de zomer een brief over de
arbeidsmarkt in de culturele en creatieve sector te sturen met de laatste stand
van zaken over het programma.
Vraag 9
Uit de monitor amateurkunst8 die LKCA driejaarlijks uitvoert blijkt dat 42%
van de Nederlandse bevolking cultureel en creatief actief is, die doen dat wel
steeds vaker individueel; hoe kijkt u aan tegen afnemende infrastructuur en
de maatschappelijke betekenis van samen cultuur beoefenen?
Antwoord 9
Zoals ik ook in vraag 4 benoem, zie ik dat er veel verschillende manier zijn
waarop kinderen, jongeren en volwassenen cultuur beoefenen. Die keuzevrijheid juich ik toe. Samen cultuur beoefenen vindt niet in alle gevallen plaats
binnen de structuur van een vereniging. Denk bijvoorbeeld aan de communities binnen het informele circuit van de urban arts. Via het Fonds voor
Cultuurparticipatie stimuleer ik allerlei vormen van gezamenlijke- én
individuele cultuurbeoefening, bijvoorbeeld middels de regeling «Samen
Cultuur Maken». Want samen cultuur maken verbindt mensen, versterkt hun
veerkracht en stimuleert persoonlijke ontwikkeling. Samen cultuur maken
heeft voordelen voor het individu en voor de samenleving als geheel.
Zoals ik ook in vraag 4 benoem, zie ik dat er veel verschillende manier zijn
waarop kinderen, jongeren en volwassenen cultuur beoefenen. Die keuzevrijheid juich ik toe. Samen cultuur beoefenen vindt niet in alle gevallen plaats
binnen de structuur van een vereniging. Denk bijvoorbeeld aan de communities binnen het informele circuit van de urban arts. Via het Fonds voor
Cultuurparticipatie stimuleer ik allerlei vormen van gezamenlijke- én
individuele cultuurbeoefening, bijvoorbeeld middels de regeling «Samen
Cultuur Maken». Want samen cultuur maken verbindt mensen, versterkt hun
veerkracht en stimuleert persoonlijke ontwikkeling. Samen cultuur maken
heeft voordelen voor het individu en voor de samenleving als geheel.
Tegelijkertijd moet iedereen die aan cultuurbeoefening wíl doen bij een
vereniging of andere organisatie, daar toegang toe hebben ongeacht
woonplaats of inkomen. Zie ook mijn antwoorden bij vraag 3, 4 en 6.

6

«Monitor Kunstenaars en andere werkenden met een creatief beroep», 2021, www.cbs.nl
«Voortgang uitwerking arbeidsmarktpakket», 3 april 2023 (Kamerstukken 29544–1176)
8
https://www.lkca.nl/publicatie/monitor-amateurkunst-2021/
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4