2017D33798

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over de voortgang van het Besluit subsidiering sloop- en ombouwkosten
pelsdierhouderij (Kamerstuk 30 826, nr. 49).
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Konings

nds-tk-2017D33798

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD- en
CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUniefractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Antwoord / Reactie van de Minister

2
2
3
3
4
5
7
7

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD- en
CDA-fracties
De leden van de VVD- en CDA-fracties hebben kennisgenomen van de
brief over het Besluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij (Kamerstuk 30 826, nr. 49). Hierover hebben deze leden nog vragen.
De leden van de VVD- en CDA-fracties stellen vast dat de initiatiefnemers
van de wetgeving ter onderbouwing van hun wetsvoorstel hebben
aangegeven dat de pensioenopbouw in de waarde van de bedrijven zou
zitten. Met een novelle is de tijdshorizon verschoven waarbij is aangegeven dat er zo meer tijd zou zijn voor een andere oriëntatie op activiteiten op dezelfde plek. Uit de wetsgeschiedenis maken deze leden op dat
verondersteld werd dat de plek zelf wel beschikbaar blijft voor vervangende economische activiteiten. Deze leden hebben bij de wetsbehandeling al aangegeven dat de verkoop van een agrarisch bedrijf belangrijk
is voor de pensioenvoorziening van de betreffende ondernemer. Zij
constateren echter dat de betreffende bedrijven onverkoopbaar zijn. Er
treedt dus een enorme kapitaalsvernietiging op. In diverse gemeenten
waar nertsenhouders zijn gevestigd is het door de herziening van
bestemmingsplannen buitengebied niet meer mogelijk om bijvoorbeeld
over te schakelen naar een geitenhouderij of een pluimvee- of varkensbedrijf als alternatief. Daarnaast heeft de provincie Noord-Brabant de
ontwikkeling helemaal op slot gezet van agrarische bedrijven (pelsdierhouderij is daarbij bijvoorbeeld uitgesloten van de salderingsregeling)
waardoor voor de pelsdierhouderij geen tot zeer weinig alternatieven zijn.
Ook kennen de leden van de VVD- en CDA-fracties een praktijksituatie
waar men zou willen omschakelen naar recreatie, maar waar door de
PAS-regelgeving herbestemming niet mogelijk is. Kan de Minister
aangeven hoe pelsdierhouders hun onroerend goed om kunnen zetten
naar een vervangende economische activiteit? Wat is de Minister
voornemens voor deze ondernemers te gaan doen nu zij niet in staat
gesteld worden hun bedrijf af te bouwen conform hetgeen hen is
voorgehouden bij de wetsbehandeling?
De leden van de VVD- en CDA-fracties vragen daarnaast of het nieuwe
beleid van de provincie Noord-Brabant voor emissiearme systemen voor
bedrijven gevolgen heeft voor de pelsdierhouderij. Als dit het geval is,
heeft dit tot gevolg dat deze bedrijven investeringen moeten doen die niet
terugverdiend kunnen worden en daarmee eigenlijk gedwongen worden
om eerder te stoppen met hun bedrijf dan wat de wet voorschrijft en
waarmee de wet rekening houdt?
Als deze leden kijken naar de wetsgeschiedenis valt op de maken dat de
initiatiefnemers ervan uitgingen dat de sector haar investeringen terug

2

zou verdienen. Kan de Minister aangeven of deze veronderstelling op dit
moment uitkomt?
De leden van de VVD- en CDA-fracties constateren dat er op basis van
rapporten van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) een schade van
€ 480 miljoen (2007) en € 509 miljoen (2008) voor de Nederlandse
pelsdierhouders was berekend. Daarnaast is in het PWC-rapport van
13 augustus 2015 betreffende de Wet verbod pelsdierhouderij (reactie op
memorie van antwoord) vastgesteld dat de economische schade veel
hoger is (meer dan € 1 miljard) dan berekend in de eerder genoemde
LEI-rapportage.
Kan de Minister toelichten hoe de vergoeding voor sloop en / of ombouw
in verhouding staat tot de actuele waarde van de gebouwen, vragen de
leden van de VVD- en CDA-fracties. Waarop is het maximumbedrag en het
maximumpercentage gebaseerd? Kan de Minister inzichtelijk maken of
nertsenhouders de sloop en ombouwkosten wel kunnen betalen? Waarom
heeft het aantal locaties dat er is, zoals beschreven in de LEI-rapportage
«Naar een sloop- en ombouwregeling» een effect op het bepalen van een
redelijke tegemoetkoming? Een redelijke tegemoetkoming zou toch niet
afhankelijk moeten zijn van het aantal locaties?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie nemen met veel belangstelling kennis van de
brief over de voortgang van het Besluit subsidiering sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij en hebben hierover enkele vragen.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre de pelsdierhouderijen
rekening hadden kunnen houden met en zich hadden kunnen voorbereiden op de inwerkingtreding van de Wet verbod pelsdierhouderij. Kan
de Minister daarbij een overzicht geven van de ontwikkelingen in dit
dossier, wetende dat de Kamer zich reeds in 1999 in meerderheid heeft
uitgesproken tegen een verdere voortzetting van nertsenhouderijen
middels de motie Swildens-Rozendaal c.s. (Kamerstuk 26 200 XIV, nr. 63)?
De leden van de D66-fractie staan al jarenlang positief tegenover de Wet
verbod pelsdierhouderij. Deze leden zijn dan ook verheugd over het
besluit om het besluit nu voort te zetten. Kan de Minister aangeven
wanneer de procedure tot vaststelling en inwerkingtreding van het besluit
naar verwachting afgerond zal zijn?
De leden van de D66-fractie wijzen erop dat de looptijd van een steunmaatregel op grond van de richtsnoeren maximaal zeven jaar mag
bedragen. De flankerende maatregel betreffende de subsidiëring van
pelsdierhouders die willen stoppen, eindigt daarmee in 2024. Kan de
Minister de garantie geven dat de juridische verplichting ten aanzien van
het flankerend beleid daadwerkelijk eindigt in 2024?
Tot slot erkennen de leden van de D66-fractie dat het verbod op de
pelsdierhouderij vooral een ethische afweging is, daarbij in acht nemend
het dierenwelzijn. Niet alle buitenlandse pelsdierhouders zullen de norm
halen die de Nederlandse overheid stelt aan het dierenwelzijn. Is de
Minister naar aanleiding van dit dossier voornemens zich in te spannen
voor een Europees verbod op pelsdierhouderijen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben verheugd kennisgenomen van het
voornemen om het Besluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten

3

pelsdierhouderij verder in procedure te brengen. Deze leden zijn van
mening dat het ethisch onacceptabel is om miljoenen dieren te vergassen
wanneer er voldoende alternatieven voor het dragen van bont aanwezig
zijn. Zij hopen dat de subsidieregeling, die helaas juridisch noodzakelijk
blijkt, een succesvolle bijdrage zal leveren aan het beëindigen van deze
praktijk.
De leden van de SP-fractie hebben voorts nog enkele vragen aan de
Minister. Op welke termijn kan de Kamer het definitieve besluit tegemoet
zien? Hoeveel bedrijven hebben gebruik gemaakt van de overgangsregeling? Hoe vaak hebben de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) en het Openbaar Ministerie (OM) de afgelopen jaren controles
uitgevoerd bij pelsdierhouderijen en hoe vaak zijn er sancties opgelegd
voor overtredingen van de Wet verbod pelsdierhouderij?
Kan de Minister inzichtelijk maken hoeveel nieuwe stallen er sinds het
ingaan van de overgangsregeling in januari 2013 (al dan niet illegaal) zijn
aangevraagd, gebouwd of uitgebreid, vragen de leden van de SP-fractie.
Deze leden zijn daarnaast benieuwd of er gevallen bekend zijn waarbij
bedrijven meer dieren houden dan in hun administratie is verwerkt. Kan
de Minister toezeggen dat bedrijven die de regels overtreden worden
uitgesloten van de subsidieregeling? Kan de Minister bevestigen dat voor
bedrijfsuitbreiding van na 2013 sowieso geen sloop- en ombouwkosten
kunnen worden vergoed?
Tot slot spreken deze leden de wens uit dat tot het definitieve verbod in
2024 strikt wordt gehandhaafd ten aanzien van het welzijn van de dieren
in de bontindustrie, indien nodig met behulp van cameratoezicht.
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennisgenomen van
de kabinetsbrief over de voortgang van het Besluit subsidiering sloop- en
ombouwkosten pelsdierhouderij. Deze leden hechten aan een goed
toekomstperspectief voor de familie- en gezinsbedrijven die moeten
omschakelen naar een andere bedrijfstak en een eerlijke regeling voor
ondernemers die hun bedrijf moeten beëindigen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie wijzen op de lastige positie
van pelsdierhouders, vanwege de onzekere internationale markt en de
zeer krappe marges. Zij zijn vaak niet in staat om sloop of ombouw van
hun bedrijf te kunnen financieren. Deze leden vragen waarom de
sloopregeling niet de reguliere financiële normbedragen voor sloop
hanteert, maar slechts de helft. Klopt het dat de besluitvorming is
gebaseerd op de zeven goede jaren van productie en niet van het
gemiddelde? Bovendien laten eerder onderzoek van het LEI en recenter
onderzoek van PWC zien dat de gemiddelde schadebedragen per bedrijf
hoger zijn dan de schadebedragen in de sloopregeling. Wat is de reactie
van de Minister op deze onderzoeken? Leidt dit tot nieuwe inzichten
inzake de hoogte van de schadevergoeding?
De leden van de fractie van de ChristenUnie zien dat de periode van
omschakeling naar een andere bedrijfssector een belangrijk knelpunt is
voor ondernemers, omdat zij in deze periode inkomsten missen. Erkent de
Minister dat hier een knelpunt is? Ziet de Minister een oplossing voor dit
probleem?
Wat moeten nertsenhouders doen die voor de keuze staan om reguliere
investeringen in hun bedrijf te doen, bijvoorbeeld de vervanging van een
deel van de kooien, vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie.
Geen investering betekent dat een deel van het bedrijf wordt gesloten en

4

er minder inkomsten zijn voor het gezinsbedrijf. Wel investeren betekent
dat het bedrijf langs de bank moet en de investering moet zien terug te
verdienen in het perspectief van sluiting per 2024. Is de Minister bereid in
overleg te gaan met banken, nu die terughoudender worden in financiering? Welke rol kunnen banken spelen in omvorming van de bedrijfsvoering?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de Minister mogelijkheden
ziet om nertsenhouders tegemoet te komen die door minder deelnemers
aanlopen tegen hogere kosten voor hun coöperatieve voerfabriek en
(buitenlandse) vaccinfabriek.
Tevens vragen deze leden of de Minister bekend is met de problemen op
de arbeidsmarkt. Signaleert de Minister ook dat het moeilijker is om
personeel te behouden en te werven met een verbod in 2024 in zicht? Zo
ja, is zij bereid om met de sector in overleg te gaan over oplossingen?
D leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het klopt dat er grote
verschillen zijn tussen gemeenten in het meedenken en begeleiden van
nertsenhouders over de toekomst van een nieuwe bedrijfsvoering op de
huidige of nieuwe locatie. Is zij bereid om in overleg te gaan met de sector
en de Vereniging Nederlandse Gemeenten over de rol van de gemeente
bij het toekomstperspectief van de betrokken bedrijven?
Tevens vragen deze leden of de Minister bereid is om in gesprek te gaan
met de sector over het toekomstperspectief voor individuele ondernemers. Wat vindt de Minister van de volgende uitspraak van een
nertsenhouder: «Ik hoef geen zak met geld, maar wil een eerlijke kans»?
Wat vindt de Minister van de suggestie om samen met de sector een
adviseur aan te stellen voor de betreffende ondernemers?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de brief over het besluit tot voortzetting van de procedure tot vaststelling
en inwerkingtreding van het Besluit subsidiering sloop- en ombouwkosten
pelsdierhouderij.
Zoals bekend willen de leden van de Partij voor de Dieren-fractie dat er zo
snel mogelijk een einde komt aan de nertsenfokkerij. Daarbij is iedere
verdere vertraging zeer onwenselijk. Het is dus goed dat dit onderdeel van
de wet die de pelsdierhouderij in Nederland per 1 januari 2024 verbiedt,
wordt uitgevoerd.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben vernomen dat op
vrijdag 17 november jongstleden bleek dat ook de allerlaatste rechter tot
wie de nertsenfokkers zich hadden gewend, het Europese Hof, van
mening is dat de nertsenhouders voldoende rechtsbescherming hebben
gehad. Het door de Eerste en Tweede Kamer aangenomen verbod op de
pelsdierhouderij in Nederland, per 1 januari 2024, is dus onherroepelijk en
definitief. Deze leden zijn daar zeer verheugd over en roepen het kabinet
op werk te maken van de afbouw van de nertsenfokkerij in Nederland.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie maken zich grote zorgen over
illegale uitbreidingen van pelsdierbedrijven en vinden dat strikt moet
worden gehandhaafd. Deelt u deze mening? De Minister schreef eerder
dat bij een inspectieronde door de NVWA in 2016 bleek dat bij bijna een
derde van de onderzochte bedrijven sprake was van een overschrijding
van het aantal toegestane nertsen. Wat was de omvang van deze illegale
uitbreidingen? Met hoeveel fokteven waren de onderzochte bedrijven

5

uitgebreid? Heeft het OM strafvervolging ingesteld tegen de 20
overtreders of gaat het OM dit nog doen? Zo niet, waarom niet? Zo ja, wat
is de stand van vervolging? Op welke manier zijn de processen-verbaal
die destijds zijn opgemaakt, gebruikt bij het vervolgtoezicht? Deelt de
Minister de mening dat deze bedrijven sowieso in overtreding waren en
bestraft dienen te worden, ook als bij de hercontrole is gebleken dat het
aantal nertsen weer is teruggebracht? Zo nee, dan ontvangen deze leden
graag een toelichting. Zijn de overige (circa 85) bedrijven inmiddels ook
geïnspecteerd? Zo nee, is de Minister bereid hier alsnog opdracht voor te
geven? Hoe staat het met het beloofde wetsvoorstel dat het mogelijk
maakt om met bestuursrechtelijke herstelsancties naleving van het verbod
af te dwingen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Minister inzicht
kan geven in de nulmeting van het aantal nertsen per bedrijf die is
uitgevoerd vóór het nertsenfokverbod van kracht werd. Kan de Minister
per bedrijf de toegestane aantallen nertsen uit de nulmeting weergeven,
met daarbij per bedrijf het aantal nertsen dat zij voor deze winter hebben
opgegeven op het «Meldformulier doden van nertsen»?
Is de Minister bereid om in overleg te treden met decentrale overheden
om gezamenlijk op te treden tegen illegale uitbreidingen, ook wanneer
deze onder het mom van verhuizingen zijn? Zo nee, dan ontvangen de
leden van de Partij voor de Dieren-fractie graag een toelichting.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn van mening dat illegale
uitbreidingen zwaar moeten worden bestraft. Het kan en mag niet zo zijn
dat nertsenfokkers de komende zes jaar met illegale trucs nog zoveel
mogelijk geld verdienen met de verkoop van de extra pelzen en
vervolgens met subsidie stoppen met hun bedrijf. Is de Minister bereid er
zorg voor te dragen dat bij gevallen van dierenmishandeling en illegale
uitbreidingen een bedrijf direct kan worden gesloten? Zo nee, dan
ontvangen deze leden graag een toelichting.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie maken zich in bredere zin
ernstige zorgen over het toezicht op deze sector. Er zijn nog zo’n 150
nertsenfokkerijen in Nederland, waar jaarlijks bijna zes miljoen nertsen
worden vergast. Er zijn alarmerende signalen dat er sprake is van
misstanden en van dierenmishandeling, zowel bij de huisvesting van
nertsen als bij het doden van de nertsen. Het bewijs hiervoor werd
geleverd door undercoverbeelden. Dat dit aan het licht is gekomen, is te
danken aan dierenbeschermingsorganisaties en niet aan de toezichthouder. Waar sprake is van dermate veel dierenleed, zijn streng toezicht
en hoge straffen geboden. Deze leden hebben hierover dan ook enkele
vragen.
Deelt de Minister de mening dat een boete van € 2.500,– zoals is opgelegd
aan een nertsenfokker in Alphen a/d Rijn wegens dierenmishandeling
onbegrijpelijk laag is, gezien de grootte van de omzet van dergelijke
bedrijven?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen hoeveel controles de
NVWA in 2017 heeft uitgevoerd bij deze 150 nertsenfokkers. Hoeveel
overtredingen zijn hierbij geconstateerd, wat is de aard hiervan en wat zijn
de opgelegde maatregelen hierbij geweest? Hoe zal het toezicht de
komende jaren worden vormgegeven, in het bijzonder tijdens de
maanden november en december waarin de vergassingen plaatsvinden?
Zal de uitbreiding van de capaciteit bij de NVWA ook worden ingezet in
deze sector?

6

Nertsenfokkerijen zijn feitelijk slachthuizen, vanwege de vergassing door
de fokkers zelf op de fokkerijen. Is de Minister bereid om ook op deze
slachtplekken camera’s te plaatsen, zodat elk bedrijf nauwgezet gecontroleerd kan worden? Zo nee, waarom niet?
Tot slot merken de leden van de Partij voor de Dieren op dat het van groot
belang is zo snel mogelijk te komen tot een algeheel Europees verbod op
de pelsdierhouderij en de productie van bont. Deze leden wijzen op de
motie van het lid Ouwehand (Kamerstuk 30 826, nr. 21) die in 2009 al is
aangenomen. Kan de Minister toezeggen dat zij zich conform de motie
sterk maakt voor een Europees verbod op de nertsenfokkerij en wat de
stand van zaken is met betrekking tot de uitvoering van deze motie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben enkele vragen over het in procedure
brengen van het Besluit subsidiëring sloop- en ombouwkosten pelsdierhouderij.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de voorliggende regeling
alleen een gedeeltelijke compensatie bevat van kosten voor sloop en
ombouw van stallen. Een vergoeding voor vermogensverlies en inkomstenderving blijft achterwege. Bedrijven die door omstandigheden
verkocht moeten worden, zijn onverkoopbaar, waardoor schrijnende
situaties ontstaan. Daarbij komt dat de prijzen voor nertsenhuiden sterk
zijn gedaald en investeringen veel minder snel terugverdiend kunnen
worden. Is de veronderstelling juist dat de verwachte financiële schade
door de gekelderde omzet groter is dan vooraf ingeschat en dat investeringen niet terugverdiend kunnen worden? Is de veronderstelling juist dat
de subsidie voor sloop en ombouw bij lange na niet de investeringskosten
dekt?
Veel medewerkers in de pelsdierhouderij zoeken werk in andere sectoren,
omdat hier door het goede economische tijd relatief veel vacatures zijn, zo
hebben de leden van de SGP-fractie vernomen. Dat maakt het voor
pelsdierhouders lastig om hun bedrijf op een goede manier voor te zetten.
Het blijkt in de praktijk ook lastig te zijn om over te schakelen naar een
andere bedrijfstak. De kosten zijn hoog en de mogelijkheden beperkt. Is de
veronderstelling juist dat bedrijven door het vertrek van personeel en het
afhaken van toeleveranciers gedwongen zullen zijn om eerder de deuren
te sluiten dan de overgangstermijn toelaat? Deelt de Minister de mening
dat het voor pelsdierhouders steeds lastiger wordt om hier op een goede
manier uit te komen?
De leden van de SGP-fractie horen graag of de Minister, gelet op het
voorgaande, bereid is in overleg met de sector het voorgelegde Besluit te
heroverwegen voor een meer adequate tegemoetkoming te zorgen dan
wel de invoering van het verbod op te schorten.
II Antwoord / Reactie van de Minister

7