Voor 2023 en 2024 zouden we ook de optie kunnen inbouwen dat de

belastingplichtige in het aangiftesysteem zelf het werkelijk rendement kan
aangeven Tot en met 2022 kan alleen de inspecteur dit invoeren Verschil is dat
vanaf 2023 de inspecteur niet meer automatisch kijkt naar de werkelijk
rendement gegevens Toezicht hierop vindt slechts risicogericht plaats Wij kunnen
dit ook niet ondersteunen met VIA

Het enige wat eventueei zou kunnen is het

introduceren van uitworpregels ais er sprake is van een bepaalde marge
situaties

pre 2023 en

contragegevens

na

2023

In aiie

beschikt de Belastingdienst niet over alle

wat toezicht beiemmerd

Dit is een opiossing

die maakbaar is in

f

L

4

de systemen
Het kunnen invuiien in de aangifte van het werkelijk rendement maakt het

toegankelijker voor de belastingplichtige
Voor genoemde oplossingen is stechts gekeken naar technische maakbaarheid

Of

het ook past binnen het portfolio en ten koste van welke staande werkpakketen
het gaat moet nog worden onderzocht We kunnen dus nog geen uitspraak doen
over

de haalbaarheid

Informatle die niet openbaar gemaakt kan worden

Niet van toepassing

Ar
pc

Pagina 2S van 25

1470831

00003

m

Ministerie van Financien

Directie Algemene
TER BESLISSING

Fiscale Politiek

Aan

de minister
de staatssecretaris van Financien
de staatssecretaris van Financien

Fiscaiiteit en Beiastingdienst
Toesiagen en Douane
Persoonsgegevens

nota

Conceptmemo Vierhoek 28 1 arrest HR box 3

Datum
26 januari 2022
Notanummer

Aanleiding
In deze nota vragen we uw akkoord met verzending van stukken naar de poiitieke
Vierhoek van 28 januari
Daarnaast ontvangt u nadere informatie over de termijn van 4 februari

de forfaits

Bijiagen
Conceptstukken Vierhoek

vermogensbeiasting enkeie dekkingsopties en
effecten
in
box
2
Tot
siot bevat de nota achtergrondinformatie over de
anticipatie
van
box
3
en
informatie
over de doorwerking naar toesiagen en
samensteiiing
andere regeilngen
Het externe advies over de interpretatie van werkeiijk rendement is naar
verwachting vrijdag gereed
en

de tegenbewijsregeiing

2022 0000028107

een

Vervoigproces
•
Vrijdag 28 1 poiitieke vierhoek
Dinsdag 1 2 poiitieke vierhoek
•
•

Voor4 2

debat TK

Vrijdag 4 2

MR

Beslispunten
Bent u akkoord met verzending van bijgevoegde stukken
waarin staat

Poiitieke vierhoek

naar

met een zwarte balk

de poiitieke Vierhoek

Advies
U wordt geadviseerd akkoord te gaan met verzending van de stukken naar de

poiitieke Vierhoek Zonder uw

minister en stas F

B

akkoord kunnen wij de

stukken niet versturen

Kern

Vierhoek
•

Het memo voor de Vierhoek is aangepast naar aanleiding van de ambtelijke

vierhoek
•

Inhoudelijk zijn de wijzigingen beperkt
Op verzoek van met name AZ is afgesproken de concrete dekkingsopties nog
niet in de eerste vierhoek te agenderen Wei zijn de uitgangspunten voor
dekking opgenomen waaronder het gelijktijdig besluiten over herstel en
dekking gezien het inhoudelijke verband en de budgettaire verbondenheid

Pagina 1 van 16

1537296

00004

Informatie openstaande vragen

meer

informatie in de toelichting

4 februari
•

Nader uitgezocht is wat de consequenties kunnen zijn als de wetteliike termiln
februari voor de collectieve uitspraak wordt overschreden De
Beiastingdienst verbeurt een dwangsom vanaf 14 dagen na de ontvangst van
een ingebrekesteiling
De dwangsom loopt op gedurende 42 dagen en
maximaal
€ 1 442 per bezwaar of per belastingplichtige
bedraagt uiteindelijk

van 4

dat is interpretatie
•

Daarnaast kunnen

belanghebbenden beroep instellen bij de rechter wegens
bet niet tijdig doen van uitspraak Ais de rechter dit beroep honoreert draagt
de rechter de inspecteur op om alsnog uitspraak te doen

Daarbij kan de

rechter de Beiastingdienst veroordelen in de proceskosten of de

beianghebbende een schadevergoeding toekennen
Herstet forfaits en tegenbewijsregeiing
•

De hoogte van forfaits per vermogenscategorie voor het geautomatiseerde

deei van het rechtsherstel moet nader worden bepaaid

Daarbij kunnen ook
bijvoorbeeld om het beroep
de
beheersbaar
te
maken
Het is niet mogeiijk de
op
tegenbewijsregeiing
na 4

februari

politieke keuzes gemaakt worden

forfaits te differentieren naar de omvang van het totale vermogen in box 3
Het forfait voor bijvoorbeeld sparen zal dus voor mensen met een groot

vermogen hetzeifde zijn als voor mensen met een kiein vermogen
•

Het geautomatiseerde deei van het rechtsherstel zal naar verwachting niet
voor alle

belastingplichtigen bezwaarmakers tot rechtsherstel leiden Daarom
Hiervoor worden verschillende opties
in
met
uitgewerkt
samenhang
opties voor de forfaits
is een teaenbewilsreaelina nodig

VermogensbelBsting
•

Per wanneer een vermoaensbelastina maakbaar is wordt nog uitgezocht
Volgens het huidige beeld zou een vermogensbelasting op de leest van box 3
technisch maakbaar zijn per 2024 De haalbaarheid en uitvoerbaarheid
moeten nog getoetst worden en dat kan consequenties hebben voor het

tijdpad Dat hangt onder meer af van inpassing in het IV portfolio De huidige
IV systematiek van de forfaitaire rendementsheffing zou dan worden
aangepast en benut voor een vermogensbelasting in de inkomensheffing De
vermogensbelasting zou dan worden opgenomen in de aangifte en aanslag
inkomstenbelasting waar nu de heffing van box 3 is opgenomen Dat
betekent dat er naast een vermogensbelasting niet ook een
vermogensrendementsheffing kan blijven bestaan Hierin is een progressief
tarief niet op korte termijn maakbaar
•

Omdat de huidige IV systematiek wordt gebruikt betekent dit dat het

inkomens

en vermogensbegrip door elkaar gaan lopen
Hetzeifde bedrag
wordt in delen van de belasting als inkomen gehanteerd en in andere delen

als vermogen

De vraag is of dit juridisch houdbaar en uitlegbaar is voor

belastingplichtigen
•

Onderzocht wordt of doorwerking naar inkomen kan worden geknipt en per
wanneer

Daarnaast is het de vraag welke consequenties de doorwerking van

de vermogensbelasting naar o a

t

verzamelinkomen heffingskortingen en
verliesverrekening heeft en hoe deze belasting internationaal uitwerkt
Een progressieve vermogensbelasting is naar verwachting niet eerder dan
2025 maakbaar De vraag is per wanneer deze belasting aangesloten kan
worden op de inningssystemen

Pagina 2 van 16

1537296

00004

•

Of een

vorm

wanneer

van

vermogensbelasting daadwerkelijk uitvoerbaar is en per

kan pas met een uitvoeringstoets worden bepaald

Daarvoor dient

allereerst duidelijk te zijn hoe deze vermogensbelasting eruit zou moeten
zien
•

•

•

Het is onzeker of een vermogensbeiasting in deze vorm niet ook strijdig zai
zijn met het EVRM Mogeiijk is om strijdigheid te vermijden of een
samenioopregeiing zoais de 68
regel die bestond in de vermogensbeiasting
voor 2001
Die regei hieid in dat de beiastingpiichtige vermogensbeiasting
terugkreeg voor zover de gezamenlijke inkomstenbeiasting en
vermogensbelasting meer bedroeg dan 68 van het inkomen Dat is de
komende jaren naar verwachting niet te realiseren
Het aantal landen dat een vermogensbelasting heeft is de afgelopen jaren
sterk afgenomen In Europa zijn er nog slechts enkele landen over Spanje
Noorwegen en Zwitserland Omdat de belasting in Zwitserland sterk verschilt
over de kantons deelstaten
is een rechtsvergelijking ingewikkeld Frankrijk
heeft de vermogensbelasting in 2018 afgeschaft en vervangen door een
belasting op onroerende zaken Zowel Spanje als Noorwegen en Frankrijk tot
2018 belasten vermogen niet enkel in de vermogensbelasting werkelijke
vermogensinkomsten worden belast in de inkomstenbeiasting dan wel in de
vermogenswinstbelastlng Het tarief is doorgaans laag toptarief rond de 1
en de verschillende landen kennen kenden een hoog heffingsvrij vermogen
Spanje en Frankrijk rond de€ 1 min Noorwegen ca € 140 000
Meer verfijnde varianten van een vermogensbelasting bijvoorbeeld met ook
het vermogen in andere boxen vragen een veel langere voorbereidingstijd
Van box 2 vermogen is de werkelijke waarde vaak niet bekend Een
vrijstelling voor ondernemingsvermogen in box 2 is niet mogeiijk omdat in de
Vpb geen vermogensetikettering wordt gedaan Bij de BOR overigens wel
waar

het leldt tot veel discussie

Dekking
•

Voor de dekking zijn enkele aanvullende opties bekeken

Verhoging van het
punt 2 2 miljoen euro
Een vermogensbelasting van 1
extra op
op Het huidige forfait is 2 35
vermogens boven de 1 miljoen euro levert zo n 0 6 miljard euro per jaar op
Voor tariefwijzigingen in box 2 geldt dat wijzigingen van het tarief
gedragseffecten kunnen uitlokken Deze gedragseffecten leiden tot het in de
tijd verschuiven van de opbrengst en in totaal tot minder opbrengst
Dit zijn bestaande knoppen die per 2023 gewijzigd zouden kunnen worden
eigenwoningforfait vanaf € 1 110 000 levert per 0 05

•

•

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 3 van 16

1537296

00004

Toelichting intern Financien niet naar de vierhoek
Inhoudsopgave
1
Consequenties overschrijden termijn 4 februari
2
Vermogensbelasting
a
Juridische houdbaarheid vermogensbelasting
b
Vermogensbelasting in andere landen
c
Vrijstelling ondernemingsvermogen box 2
3
Dekking
a
Villabelasting
b
vermogensbelasting
c
Anticipatie effecten box 2
4
Achtergrondinformatie samenstelling box 3
5
Doorwerking naar toeslagen en andere regelingen

Pagina 4 van 16

1537296

00004

1

1

Consequenties overschrijden termijn 4 februari
De collectieve uitspraak is de eind beslissing in de massaai
bezwaarprocedures Deze uitspraak dient ten minste een weergave van het
arrest van de Hoge Raad te bevatten Daarnaast dient de eind beslissing te
berusten op een deugdeiijke motivering die in de coiiectieve uitspraak
vermeid wordt Voor een deugdeiijke motivering is in elk geval nodig dat de
collectieve uitspraak de uitleg van het begrip werkelijk rendement bevat
Onzeker is of het ook nodig is om aan te geven op welke wijze de inspecteur
dit werkelijk rendement gaat bepalen
De wet bepaalt dat de collectieve uitspraak uiterlijk op 4 februari gelijktijdig in
de Staatscourant en op de website van de Belastingdienst gepubliceerd moet
worden Als de collectieve uitspraak niet tijdig gedaan wordt of geen
deugdeiijke motivering bevat zijn er ten minste 2 risico s
De inspecteur verbeurt een dwangsom
o
De termijn waarover de dwangsom loopt vangt aan 14 dagen na de
ontvangst van een ingebrekestelling dat wil zeggen op zijn vroegst op
21 februari
o

2

De dwangsom loopt op gedurende 42 dagen en bedraagt uiteindelijk

maximaal € 1 442 op zijn vroegst op 4 april
Afhankelijk van de
uitleg van de wet is dit per bezwaar als iedere belanghebbende de
inspecteur in gebreke stelt en de maximale dwangsom verbeurd wordt
circa € 260 min
of per uitspraak € 1 442 eventueel maal 4 voor het
aantal belastingjaren
Belanghebbenden stappen naar de rechter wegens het niet tijdig beslissen op
bezwaar
Naast het in gebreke stellen van de inspecteur kunnen
belanghebbenden beroep instellen bij de rechter wegens het niet tijdig
doen van uitspraak Als de rechter dit beroep honoreert draagt de
rechter de inspecteur op om alsnog uitspraak te doen
o
Daarbij kan de rechter de inspecteur veroordelen in de proceskosten
of de belanghebbende een schadevergoeding toekennen
De hiervoor geschetste risico s zijn hetzelfde bij een niet tijdige collectieve
uitspraak en bij een gebrekkig gemotiveerde collectieve uitspraak Zij zijn
echter het grootst als op 4 februari geen collectieve uitspraak gedaan wordt
en nemen af naar mate wel op 4 februari collectieve uitspraak gedaan wordt
en daarin meer gezegd wordt over de uitleg van het begrip werkelijk
rendement en de wijze waarop de inspecteur dit bepaalt
Naast de genoemde risico s kan de inspecteur de aanslagen waarop de
collectieve uitspraak ziet pas verminderen als de uitleg van het begrip
werkelijk rendement en de wijze van het bepalen daarvan duidelijk zijn De
termijn voor het verminderen van deze aanslagen is 6 maanden na de
collectieve uitspraak in beginsel uiterlijk op 4 augustus
Bij het
overschrijding van deze termijn hebben belanghebbenden geen juridische
opties hoewel niet uit te sluiten valt dat zij zullen proberen om de
overschrijding toch aan de rechter voor te leggen
o

Pagina 3 van 16

1537296

00004

2

a

Vermogensbelasting
Juridische houdbaarheid vermogensbelasting

tP^rsoonsgegeve|merkt op dat een vermogensbelasting juridisch beter verdedigbaar
is dan de vermogensrendementsheffing omdat deze in tegenstelling tot een
forfaitaire behandeling niet voor een ongelijke behandeling van gelijke

gevallen zorgti
Als vermogensbelasting is box 3 grondrechtelijk veel beter verdedigbaar
voor een

want

vermogensbelasting is bet Individuele netto vermogen het relevante

objectieve en nondiscriminatoire criterium Als vermogensbelasting is box 3 2017
anders dan als inkomstenbelasting niet intrinsiek discriminerend en privilegierend
omdat de doelsteliing van een inkomstenbelasting en een vermogensbeiasting

verschillend zijn en de vraag of een belastingmaatregel discrimineert beoordeeld
moet warden in het licht van doel

strekking en effect van de maatregel Als box 3
een progressieve
dan
Is
het
discrimlnatleverbod
niet meer In geding maar
vermogensbelasting
alleen nog het eigendomsgrondrecht
beschouwd wordt als wat het wezenlijk is

•

Ten aanzien van het eigendomsrecht geldt

kort gezegd

vermogensbelasting waarbij belastingplichtigen
strijd kan zijn met het EVRM
Vermogensbelasting met samenlooobeoalino

interen

de vraag of een
op hun vermogen in

waarschiinliik vereniabaar met

EVRM
•

Voor 2001 kende Nederland een vermogensbelasting en een

inkomstenbelasting die het directe inkomen uit vermogen dividend rente
belastte De vermogensbelasting kende een samenloopbepaling zover de
vermogensbelasting samen met de inkomstenbelasting meer bedroeg dan
68

•

•

•

eerder

80

van

het totale belastbare inkomen werd de

vermogensbelasting teruggegeven Gedachte hierachter is dat het redelijk
geacht werd dat een belastingplichtige na betaling van vermogensbelasting en
inkomstenbelasting nog over enig besteedbaar inkomen beschikt
Het EHRM heeft geoordeeld dat een Franse vermogensbelasting met een
^
soortgelijke 85
regeling niet in strijd was met het EVRM
Dit impliceert dat een vermogensbelasting die met een dergelijke bepaling
wordt vormgegeven in principe verenigbaar is met het EVRM
Bij een vermogensbelasting die in de plaats komt van het huidige box 3 is er
geen sprake meer van een belast inkomen uit vermogen Het is de vraag of
een samenloopbepaling dan logisch is Dit zou er immers toe leiden dat een
belastingplichtige met arbeidsinkomen en enkel spaargeld wel
vermogensbelasting betaalt maar een belastingplichtige met enkel inkomen
uit vermogen niet

•

Een samenloopbepaling die ook rekening houdt met inkomen uit vermogen

maakt de belasting complexer en daarmee mogelijk minder geschikt als

noodoplossing

1

ECLI NL HR 2021 1047

2

EHRC 2008 48

EHRM 04 01 2008

25834 05

27815 05

| Sdu
Pagina 6 van 16

1537296

00004

Vermoaensbelastina zander samenlooDbeoalina

meer furidische vraaatekens

Als een vermogensbelasting zonder samenloopbepaling zoals hierboven

•

beschreven wordt ingevoerd

zijn er meer vraagtekens bij de juridische

houdbaarheid
A G Niessen merkte in een conclusie over het stelsel van box 3 voor 2017

op3
10 34

Uit de arresten Imbert de Tremioltes Gall N K M

en

R Sz

van het

EHRM is daarenboven af te leiden dat belastingheffing die ieidt tot het
interen op vermogen

en aldus

confiscatoir is

gecombineerd met andere

factoren disproportioneel kan zijn
10 35 De hier vermetde gegevens laten echter ook zien dat er niet een
harde regel bestaat ten aanzien van de maximaal toelaatbare

belastingdruk op vermogensinkomsten
10 36 Alles in ogenschouw nemend lijkt een heffing die hoger is dan de
aan

het vermogen te ontlenen baten

vermogenswinst

a

dan niet in de vorm van

en aldus een confiscatoir karakter heeft

in strijd te

kunnen komen met artikel 1 EP
•

De HR heeft deze conclusie overigens niet gevoigd

•

De vraag of een vermogensbelasting in strijd komt met het EVRM zal
afhankelijk zijn van de motivering en vormgeving Daarbij zal een hoge
vrijstelling en een laag tarief de juridische houdbaarheid verbeteren omdat
dan minder snel sprake zal zijn van een buitensporige last voor een
belastingplichtige zie ook hierna over de vormgeving van buitenlandse
vermogensbelastingen
In de hierboven aangehaalde Franse zaak werd door het EHRM de Franse
woonbelasting en grondbelasting buiten beschouwing gelaten omdat deze niet
worden geheven naar het inkomen
Door het EHRM wordt niet gemotiveerd
waarom hetzelfde niet geldt voor de vermogenbelasting Mogelijk speelt het
daarbij een rol dat de Franse vermogensbelasting gold als aanvullende heffing
op de Franse heffing op inkomen uit vermogen en dat de koppeling tussen
vermogensbelasting en inkomstenbelasting door de Franse wetgever zelf is
aangebracht
In dit verband kan ook gewezen worden op de Nederlandse OZB waarbij ook
niet het criterium wordt gehanteerd dat de verschuldigde OZB niet hoger mag
zijn dan het inkomen van de Belastingplichtige uit de onroerende zaak
Mogelijk is een vermogensbelasting die enkel het vermogen beoogt de

•

•

belasten en niet

indirect

het inkomen uit vermogen of aanvullend op een

belasting op inkomen uit vermogen vergelijkbaar met de OZB en de hierboven
genoemde Franse belastingen

3
4

«

ECLI NL HR 2016 1129
en excluant la taxe d habitation et la taxe fonciere qui ne reposent pas

sur un

assujettissennent en termes de revenu
Pagina 7 van 16

1537296

00004

b

Vermogensbelasting andere landen

eerdere inventarisatie uit 2020

Het aantal landen dat wel een vermogensbelasting heeft is de afgelopen jaren
sterk afgenomen

In Europa zijn er nog slechts enkele landen over

Spanje

De vermogensbelasting in Frankrijk is in 2018
Noorwegen
afgeschaft Omdat de belasting in Zwitserland sterk verschilt over de kantons zal
en

Zwitserland

alleen gefocust worden op de andere drie

De vermogensbelastingen worden in de
navolgende paragrafen uitgebreider behandeld Hierbij is het belangrijk om te
bezien of en hoe vermogensinkomsten in de inkomstenbelasting worden
betrokken

Zowel Frankrijk Spanje als Noorwegen belasten vermogen niet enkel in de
vermogensbelasting werkelijke vermogensinkomsten worden belast in de
inkomstenbelasting dan wel in de vermogenswinstbelasting De
vermogensbelasting is in zekere zin daarom een extra heffing voor de
vermogenden Dit is ook te merken aan de hoogte van de tarieven welke over
het algemeen rond de 1
liggen Spanje en Frankrijk hebben daarnaast hoge
een
vrijstellingen bijna
miljoen waardoor een groot deel van de bevolking
uberhaupt niet in aanraking komt met de vermogensbelasting Doordat werkelijke
inkomsten worden belast in combinatie met hoge vrijstellingen en lage tarieven
is het weliswaar mogelijk dat cumulatie van vermogens en inkomstenbelasting
optreedt maar zal niet snel een buitensporige last voor de belastingplichtige
ontstaan Met name bij grote inkomens zal het vermogen gedeeltelijk belegd zijn
in ofwel beleggingen ofwel vastgoed Flet is onwaarschijnlijk dat een
miljoenenvermogen uit een type vermogen bestaat en helemaal geen inkomen
genereert Dit is ook het uitgangspunt dat we bij de huidige box 3 systematiek
hanteren
De situatie in Nederland is anders dan in de genoemde landen

Immers

in de

hiervoor genoemde landen worden vermogensinkomsten belast in een

inkomstenbelasting vermogenswinstbelasting en wordt vermogen belast in de
vermogensbelasting De bedoeling voor Nederland zou zijn om een
vermogensbelasting op vermogen in te voeren in plaats van een
inkomstenbelasting op vermogensinkomsten hetgeen een fundamenteel verschil
is

Frankrijk
Per 1 januari 2018 is een nieuwe wet in werking getreden die de

vermogensbelasting terzake van roerende goederen heeft afgeschaft De
vermogensbelasting is daarmee omgedoopt tot Franse
onroerendgoedvermogensbelasting en geldt voor in Frankrijk gelegen onroerende
goederen onafhankelijk van de vraag waar de eigenaar van die onroerende
goederen zijn fiscale woonplaats heeft Onder onroerende zaken vallen ook
aandelen in vennootschappen die in direct onroerend goed in Frankrijk bezitten
Onroerende goederen die worden aangewend voor de exploitatie van een
commerciele onderneming worden niet meegerekend voor de berekening van de
belastbare grondslag van de Franse vermogensbelasting
De vrijstellingen van de oude vermogensbelasting zijn wel hetzelfde gebleven

de waarde van de hoofdwoning mag 30
worden afgetrokken en alvorens
belasting wordt geheven moet eerst een drempel van € 1 300 000 worden
overschreden Wordt die drempel overschreden dan wordt 0 5
belasting
geheven over het meerdere van € 800 000 Dit tarief loopt in stapjes op tot een

van

Pagina S van 16

1537296

00004

tarief van 1 5

voor het vermogen boven de € 10 miljoen
De drempel van €
1 300 000 geldt voor de belastingplichtige zijn echtgenoot en minderjarige

kinderen tezamen
De aftrekbaarheid van leningen is wel ingeperkt zo mag de hoofdsom van een
lening die aan het einde van de iooptijd in een keer kan worden afgeiost niet
meervoiiedig worden afgetrokken Op een dergeiijke iening wordt een fictief en
lineair aflossingsschema van toepassing geacht afhankeiijk van de iooptijd van de
lening
Naast de afschaffing van de vermogensbeiasting voor roerende zaken is een viak

tarief ingevoerd op inkomsten uit roerende aoederen zoais inkomsten uit
aandelen

verkoopwinst en dividend obiigaties en spaarrekeningen De
inkomstenbeiasting ziet dus niet op inkomsten uit onroerende goederen en dus
ook niet voor dividenden uit aandeien in onroerendezaaklichamen

Verkoopwinsten van onroerend goed wordt beiast met een
vermogenswinstbeiasting Huurinkomsten worden beiast afhankeiijk van de
hoogte van de inkomsten en de duur van de verhuur Vanaf een bepaalde
hoeveelheid aan opbrengsten moet de belastingplichtige een bedrijfsvorm
oprichten omdat hij dan wordt gezien als professioneel verhuurder
Spanje
Spanje kent een inkomstenbeiasting waarin reguliere inkomsten uit arbeid en
pensioen progressief worden beiast Ook ondernemersinkomen en inkomsten uit
vastgoed zoais huur vallen onder de reguliere inkomsten
Daarnaast kent Spanje een vermogensbeiasting waarbij het tarief en de
vrijstellingen afhangen van de deelstaten Indien zij geen eigen tarieven
aanhouden zijn de algemene nationale Spaanse tarieven van toepassing Deze
voor een belastbaar vermogen tot € 167 129 naar
lopen in stapjes op van 0 20
2 5
voor vermogen boven de € 10 695 996 Voor het vermogen geldt een
algemene vrijstelling van € 700 000 en een extra vrijstelling voor de eigen woning
van € 300 000
De berekening van de vermogensbeiasting is gebaseerd op de
totale waarde van de activa verminderd met bijbehorende schulden en
verplichtingen Het gaat hier om onroerende zaken maar ook zaken als
banktegoeden aandelen levensverzekeringen kunst boten juwelen en
intellectuele eigendomsrechten
Naast een inkomsten en een vermogensbeiasting heeft Spanje ook nog een
vermogenswinstbeiasting waarbij belasting wordt geheven over rendement
rente dividend en verkoopwinsten over OG aandelen kunst en boten Hierbij
geldt als uitgangspunt de verkoopprijs minus de aankoopprijs en kosten Voor
deze belasting geldt een uitzondering voor de eigen woning en voor 65 plussers
Het tarief hierop is ook progressief varierend van 19
voor een vermogenswinst
tot € 6 000 tot 23

voor vermogenswinsten

boven de € 50 000 Aangezien de

peildatum voor de vermogensbeiasting op 31 december ligt zal bij verkoop in een
jaar geen dubbele heffing optreden
Noorwegen
De inkomstenbeiasting in Noorwegen komt in twee vormen Als eerste is er de
over alle categorieen inkomen
Dit tarief geldt dus
general income tax van 22
voor arbeidsinkomen maar ook voor kapitaalinkomen zoais rente dividend en
verhuurinkomsten Kosten en verliezen zijn hierbij aftrekbaar Bovenop de
general tax is er een progressieve bracket tax op personal income voornamelijk
voor inkomen uit arbeid als salaris en pensioenen Uitzonderingen van de

Pagina 9 van 16

1537296

00004

inkomstenbelasting vormen onder meer de verkoopinkomsten op de eigen woning
en voor dividend geidt een vrijsteiiing ter hoogte van het risicovrije rendement
Naast de inkomstenbeiasting bestaat een vermogensbeiasting Hiertoe moeten
onder andere banktegoeden aandeien obiigaties onroerend goed motor en
pieziervaartuigen etc worden opgegeven tegen de marktwaarde Schuiden zijn
over het aigemeen aftrekbaar en de waarde voor OG wordt tegen een fractie van
de werkeiijke waarde opgenomen Het tarief bedraagt 0 7
voor bezittingen
boven de NOK 1 500 000 ± € 136 000
af te dragen aan de gemeente en
daarboven een tarief van 0 15

dragen

aan

voor vermogen boven de NOK 1 500 000 af te
de Staat Voor partners wordt de vrijsteiiing verdubbeid

Pagina 10 van 16

1537296

00004

Vermogensbelasting met vermogen uit box 2 en een vrijstelling voor
ondernemingsvermogen
•
Voor bv s is
anders dan bij IB ondernemingen
bij wet bepaald dat de bv
wordt
met
een
geacht
zijn gehele vermogen
onderneming te drijven Dit
betekent dat voor de heffing van vennootschapsbelasting
vermogensbestandsdelen niet worden geetiketteerd als beleggings of
ondernemingsvermogen
Eventuele maatregelen die toezien op bet reiatief zwaarder of eerder beiasten
van beieggingsvermogen ten opzichte van ondernemingsvermogen in box 2
zijn compiex gaan gepaard met veei administratieve iasten en met een grote
uitvoeringsiast voor de Beiastingdienst Omdat bet onderscheid nu niet boeft
te worden gemaakt en bet vermogen niet is geetiketteerd dient bij bv s aisnog
te worden geetiketteerd Dit is eigeniijk niet uitvoerbaar zeker niet binnen
een afzienbaar aantai jaren
Bij de vermogensoverdrachten in de sfeer van bedrijfsopvoiging wordt wei
onderscbeid gemaakt tussen beieggings en ondernemingsvermogen zoais in
de bedrijfsopvoigingsregeiing BOR en de DSR Onderscbeid maken tussen
beieggingsvermogen en ondernemingsvermogen is bijzonder iastig en er
vinden in praktijk zeer veei discussies piaats omdat beiastingpiicbtigen er een
beiang bij hebben om zoveei mogeiijk vermogen ais ondernemingsvermogen
c

•

•

te etiketteren

Pagina 11 van 16

1537296

00004

3

Dekking

VMIabelasting
Verhoging van het eigenwoningforfait vanaf € 1 110 000 levert per 0 05
2 2 miljoen euro op Het huidige forfait is 2 35
a

b

Vermogensbelasting
Een vermogensbelasting van 1

•

punt

op vermogens boven het huidige heffingvrije

vermogen van ~€50 000 levert ongeveer 3 5 miljard euro per jaarop Dat
bedrag schaalt naar rato van het tarief
Een topvermogensbelasting van 1

•

van

extra

levert zo n 0 6 miljard euro per jaar op

euro

op vermogens boven de 1 miljoen
Ook dit bedrag schaalt naar rato

het tarief

Bovenstaande twee getallen kunnen gecombineerd worden

•

Dus een

op vermogens tussen de € 50 000
het
meerdere
vanaf
€ 1 miljoen levert 4 1 miljard
op

progressieve vermogensbelasting van 1
en €

1 miljoen en 2

per jaar op

3 5 miljard plus 0 6 miljard

Cijfers zijn eerste inzicht Gedragseffecten kunnen optreden als het tarief veel
gaat verschillen van het huidige box 3 die zijn niet meegenomen
N B een progressieve vermogensbelasting is naar verwachting niet eerder
maakbaar dan in 2025

Box 2

c

anticipatie effect

Uit Bouwstenen voor een beter Belastingstelsel

•

2

Antfcipatie op

tijdelijke tariefswijzigingen

Min

Fin

2020

eidt tot belastingderving

De mogelijkheid van een dga om inkomen over de tijd te schuiven bestaat niet voor werknemers of
IB ondernemers
een

Op zichzelf levert dit reeds een voordeel op voor de ab houder omdat hiermee

zekere mate van belastlngplanning mogelijk is

aan wanneer

Dit voordeel neemt een aanvullende dimensie

de wetgever wijzigingen aanbrengt in het belastingstelsei

ware over een

optie

op het genieten van inkomen

dit aantrekkelijk maakt

De dga beschikt als het

die hij kan uitoefenen wanneer stelselwijziging

Bij de tijdelijke verlaging van het tarief in box 2 in 2014 ontvingen ab

houders ruim € 8 miljard meer dividend dan gemlddeld over 2015 en 2016 zie figuur 4 6 Omdat
dit bedrag tegen het verlaagde tarief

22

werd belast en niet tegen het reguliere tarief 25

leverde dit inkomen in box 2 circa € 230 miljoen minder belastinginkomsten op

Een vergelijkbare

piek in uitdeelgedrag In reactle op tariefswijzigingen en dus een soortgelijke belastingderving is
zichtbaar in 2007 en in 2014 Bij steiselwijzigingen vertaalt de unieke mogeiijkheld van de dga om
inkomen over de tijd te schuiven tot gedeelteiijke afstel van belastinghefflng Een vergelijkbare
mogelijkheid om te antidperen op steiselwijzigingen bestaat niet voor Inkomen in box 1 of box 3

Pagina 12 van 16

1537296

00004

Figuur 4 6 Grondslag en opbrengst box 2

in miljoen €

en

aantal belastingplichtigen

18 000

14D 0Q0

16 000

120 000

14 000
100 000
12 000

10 000

80 000

8 000

60 000

6 000
40 000

4 000
20 000

2 000

0

0
2007

ZOOS

ZOOS

ZOIO

2011

2012

2013

Z014

2015

2016

2017

Jaar
■ grondslag box 2

•

min

■ opbrengst

■ aantal [schaal rechts

Als praktijkvoorbeeld van het effect van antidpatie is er de situatie in 2019
artikel uit Economische Statistische Berichten

ESB

Ondernemers anticiperen op verhogin^ box 2 tarief
anmcrtelljk bctanghouders licbben in 2019 sterk geaiiticipecrd op
dc vcrhoging per 2020 van het belastingtarief in box 2 zo bJijkt
nit de aangifregegevens van de dividendb clasting Dit onderstreept
eens te meer ket idee dat
wiiisniitkermgen aan aanmerkclijk belanghou
tiers dc ticIa_sriii^ron LslagvcKjr box 2 sterk liscaaj bcpaald zjjn
De figiuir toont de ontwikfccling van het dividend waarvoor het staii
ciaardtarief
dc dividcndbclasting gcldt Hicrondcr vallen vrijwcl allc
divideiiduicJccrLiigai door bvs aan huii aanmcrkdijk bclaiighoLiders
Door naar het standaardtarief te kijken wordt er geschoond voor de

A

van

Dividend belast tefen standaardtarief

dividendbelasting
Uil^ekeerd bed rag in mlljarden eiB ar s

35 1
3a

25

Ovengc

GEDRAG

grotc bedragen waarop bijzondere vituaties
toepassing
zijn zaals deelnemingsdividendcn cn dividenduitkeringen aan bniten
landse aandeelhondets Op deze manier laten de dividenduitkeringeit
door bv s zLcb goed vcrgebjten met die door ondcmcmingen met andere
soms zeer

van

rccboivormciv met name nv’s
Uit het Bouwstenenonderzoefc van het Ministerie van Finanden is al dui

ddijk geworden dat bet vermogen
aanincrkelijk bclan^ouders met
400 iniljard euro vccl grotcr is daji tot nog toe uit de statistieken bleek
Door het niet uitkeren van winsten wordt belastingbetaling uitgesteld
Winstuitkeringen worden opgespaard voor jaren waarin het tarief in
box 2 tijdelijk verlaagd is ziehtbaar in de figuur voor de jaren 2007 en
2014 Naar nu blijkt heeft dit gedrag zich herhaald in 2019 vooraitlo
pend op de tariefsverhoging pet 2020 Het effect wordt verstetkt door de
Wet excessief lenen bij eigen vennooCichap die over enkele jaren ingaat
waardoor aanmerkclijk beianghouders die geld van dc eigen bv hebben
geleend nu tx k dividend laten uitkeren
van

Een deel van de stijging van de dividenduitkeringeii wordt veroorzaakt
2a

door hugcrc bcdrijfswinsten

flv

\

1o

2004 2CXJ5 20062007200820092010 20U 2012 2013 2DH 2o15 2016 20l7 20l8 2019

BeJasilngdienrt bewerking Mmisferi

blauwe hjn

Uit

gEiande van dezelfde wins^oci als bij bvs bedraagt het anticipatic effect
circa 13 6 miljard euro meer uitgekeetd dividend in 2019 Dit zorgt voor
een

Data

aangezien ook de dividenduitkeringen bij

andere ondememingen dan bvs sterk zijn gestegen

5

von

F nancren | ESB

eenmalige bela stingopbrcngst in box 2 van 3 4 miljard euro w aarvan

2 0 miljard euro al bctaald is als voorhefling in de dividcndbclasting hi de

komende jaren worden de belastingopbrengsten juist gedempt door dit
anticipatie effect Theodoor de Jong M iniste ne van F in anricn
■

Pagina 13 van 16

1537296

00004

•

Voor onze ramingen maken we een zo goed mogelijke inschatting van de

anticipatie waarbij zowel 2014 als 2019 als input gediend hebben

afgestemd
•

Dit is

met het CPB

Merk op dat anticipatie vooral een naar voren halen of uitstel van
beiastingbetaling is In de naming wordt ermee gerekend dat in de vijf jaren
na het jaar van anticipatie het effect gecompenseerd wordt in navenant
hogere of lagere winstuitkeringen Er resteert een relatief beperkte opbrengst
door de verdisconteerde waarde van het naar voren haien van

beiastingopbrengsten

Pagina 14 van 16

1537296

00004

4

Achtergrondinformatie samenstelling box 3

In label 1 en 2 is weergegeven hoeveel belastingplichtigen spaargeld

aandelen

effecten

of onroerend goed hebben opgegeven en hoe groot dit

obligaties
vermogensdeel is Doordat een beiastingplichtige tegeiijk zowei spaargeid als
effecten ais onroerend goed kan bezitten teiien de aantaiien op tot meer dan het
totaai van 2 9 miijoen belastingpiichtigen De bedragen teiien wei op tot hettotaai
vermogen in box 3 van ca 480 mid

Tabel 1

Aantaiien aangiftes met spaargeld effecten en onroerend goed

in 2017

waarbij de hoeveelheid spaargeld effecten en onroerend goed tussen de

000

x 1

aangegeven waardes ligt
2017 aantaiien aangiftes

per categorie

x 1

€ 50 000

€ 100 000

€ 500 000

€ 1 min

50 000 €100 000

€ 500 000

€ 1 min

€ 2 5 min min

€

000}

Spaargeld

1 318

888

Effecten

713

Onroerend goed

209

Tabel 2

€2 5

Totaai

588

30

6

1

2 832

152

157

29

12

4

1 066

143

229

28

12

3

624^

De totals hoeveelheid spaargeld effecten en onroerend goed in box 3 in

2017 met een waarde zoals aangegeven
€

€50 000

€100 000

2017 bezit per categorie

50 000

€100 000

€500 000

Spaargeld

€32 mid

Effecten
Onroerend goed

€500 000 C 1 min

Clmln

€2 5

€2 5 min

min

€9 mid

Totaai

€G3mld

€106 mid

€20 mid

€6 mid €236 mid

€11 mid

€11 mid

€34 mid

€20 mid

€ 18 mid € 30 mid € 124 mid

€5 mid

€11 mid

€ 48 mid

€ 19 mid

€ 17 mid € 20 mid € 120 mld^

In tabel 3 zijn de 2 9

miijoen belastingplichtigen onderverdeeld naar combinaties
vermogenscategorieen Hierbij is aangesloten bij de feitelijke aangiftes en zijn
partners die zelf geen aangifte hebben gedaan niet meegeteld

van

Tabel 1

Aantaiien aangiftes

x

1 000

met totaai box 3 vermogen tussen de

aangegeven waardes en niet nul bezit bij de beleggingscategorleen zoals
aangegeven
€

Aantaiien

aangiftes 2017
1 000

Alleen spaar

x

€
50 000

€100 000

€ 1

100 000

€

min

e

500 000

€ 2 5

2 5

€

500 000

€ 1 min

min

min

Totaai

441

462

242

5

1

0

1 151

schuld

14

16

9

0

0

0

40

Spaar en beleg
Spaar beleg en

238

420

523

63

23

5

1 272

Spaar

en

schuld

r

€ 50 000

54

108

156

31

15

5

369

Alleen beleg

4

7

12

1

0

0

25

BeLeg en schuld

3

4

5

1

0

0

13

755

1 018

947

101

39

10

2 869

Totaai

1

Pagina 13 van 16

1537296

00004

5

Doorwerking naar toeslagen en andere regelingen
Het arrest heeft ook doorwerking naar de toesiagen
De hoogte van een toeslag is onder andere afhankelijk van het
verzamelinkomen

Dat is hettotale inkomen uit box 1

2 en 3

Het arrest ieidt ertoe dat de inkomsten uit box 3 bij een deei van de burgers
naar

beneden wordt bijgesteld en daarmee dus ook het verzamelinkomen

In de wet

Awir

is geregeld dat Toeslagen verplicht is om binnen acht weken

de hoogte van de toeslag ter herzien

bijgesteld door de Belastingdienst

bij te stellen

nadat het inkomen is

De toeslaggerechtigde hoeft hiervoor geen

verzoek in te dienen
Naar verwachting gaat het om relatief weinig toeslaggerechtigden

Mensen

met een hoog vermogen hebben minder vaak toeslagen

Dit komt onder andere door de vermogensgrenzen in de huurtoeslag de
zorgtoeslag en het kindgebonden budget Bij een vermogen boven die grens
bestaat er geen recht op toeslag Voor de kinderopvangtoeslag geldt geen

vermogensgrens Zie onderstaande tabel voor de vermogensgrenzen in 2018
voor

personen met en zonder toeslagpartner

De gevolgen van de doorwerking

naar toeslagen
indicatie van aantallen
budgettaire gevolgen en gevolgen voor de uitvoering worden op dit moment

onderzocht
Ook wordt nog onderzocht welke gevolgen het arrest heeft voor andere

regelingen die afhankelijk zijn van iemands inkomen
i
Toeslag 2018
ermogensgrens persoon \ ermogensgrens persoon
Huurtoeslag
Zorqtoeslaq
Kindgebonden budget
Kinderopvangtoeslag
•

zonder toeslagpartner

met toeslagpartner

e 30 000

e 60 000

e 113 415

£ 143 415

E 113 415

£ 143 415

geen vermogensgrens

geen vermogensgrens

Het opnieuw vaststellen van de hoogte van het box 3 inkomen kan via het

verzamelinkomen ook invioed hebben op andere regelingen

Dit is onder meer

het geval voor de ouderenkorting en voor toeslagen Voor de ouderenkorting
betekent dit een stijging

van ca 200
400 miljoen
afhankelijk van de variant van
herstel Deze wordt automatisch verwerkt in de aangepaste aangifte Bij de
toeslagen lijkt de doorwerking beperkt tot 30 60 miljoen euro extra
uitgaven cumulatief
Qua verdeling over de toeslagen ongeveer de helfl van het effect zorgtoeslag
is Ongeveer 10
kindgebonden budget en ongeveer 40
kinderopvangtoeslag allemaal wat grof afgerond
Deze berekening is op basis van compensatie voor iedereen Berekeningen
voor alleen degenen die een claim ingediend hebben doen we met behulp van
aangifte data maar voor die specifieke groep hebben we nog niet naar de
doorwerking op toeslagen gekeken
Aantal huishoudens met een hogere toeslag op basis van een nieuwe
simulatie Bij de zorgtoeslag zou het gaan om grofweg 93 000 huishoudens
met een hogere toeslag Daarbij zitten ongeveer 4 000 huishoudens die eerst
geen recht hadden op zorgtoeslag en dat nu wel zouden hebben Het
gemiddelde bedrag aan extra zorgtoeslag per huishouden is op basis van deze
cijfers ongeveer € 50
Bij het kindgebonden budget zou het gaat om grofweg 23 000 huishoudens en
bij de kinderopvangtoeslag om 13 000 huishoudens

euro

•

•

•

•

dus budgettaire derving

cumulatief voor de jaren 2017 t m 2021

Pagina 16 van 16

1537296

00004

I

Ministerie van Financien

Directie Algemene
TERINFOAMATIE

Fiscale Pofitiek

Aan

de minister

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Scenario s en conceptuitspraak arrest HR box 3

Datum
28 januari 2022

Notanummer

Aanleiding
Deze verzamelnota gaat in op drie verschillende onderwerpen Ten eerste

informeren we u over de huidige stand van denken over verschillende scenario s
het rechtsherstel

voor

massaal bezwaar

Daarnaast gaan we in op de inhoud van de uitspraak op

waarvan een

is aangepast aan het

eerste

2022 0000033748

Bijiagen
1
Conceptuitspraak
2

Advies landsadvocaat

concept is bijgevoegd De inhoud van de uitspraak

advies van de Landsadvocaat Ten slotte vindt u bij

deze nota een tweede advies van de Landsadvocaat over het ambtshalve
verminderen
Voor u

\

voor de

U ontvangt separaat een nota ter voorbereiding op het TK debat

minister

is deze nota ter achtergrond Maandag ontvangt u de advisering
politieke vierhoek op dinsdag

N B

Deze nota is onder grote tijdsdruk tot stand gekomen met de huidige stand

van

kennis

Grondige toetsing was vanwege het tijdpad niet mogelijk

Kern
A Scenario s voor herstel

forfaits en tegenbewijs
Uitgangspunt voor het rechtsherstel is een opiossing waarbij met gebruikmaking
van
evt nieuwe^ forfaits zoveel mogelijk geautomatiseerde verwerking van
bezwaren en aanslagen kan plaatsvinden Hieronder leggen wij verschillende
varianten voor de vormgeving aan u voor Over de invulling van het begrip
werkelilk rendement alleen direct rgqdement_Q£ nnk on gerealiseerde
vermooenswinstenl en over de reikwijdte van de doelgroep alle
belastingplichtigen of enkel degenen die bezwaar hebben gemaakt is extern
advies gevraagd Enkele aspecten zoals de vormgeving van het heffingsvrij
vermogen onderzoeken we nog Nadere uitwerking zal nodig zijn om varianten

op uitvoerbaarheid te toetsen

Belangrijke nieuwe informatie in deze notitie zijn de uitvoeringsgevolgen van een
tegenbewijsregeiing Deze gevolgen zijn met een eerste kwantitatieve schatting in
kaart gebracht en staan uitgebreid beschreven in de toeiichting
Voor de vormgeving van het herstel zien wij op dit moment vier hoofdvarianten

die hieronder worden toegelicht

Pagina 1 van 15

1386257

00005

Vergelijking

Variant 1

Variant 2

Variant 3

Variant 4

Werkelijke mix

Werkelijke mix

Aileen spaargeld

Alles terug

Ja

Niet zeker

Ja

1 min

ex

Conform arrest HR

Ja

maar

discriminatie naar
vermogen
kwetsbaar

Budgettair lastenkant

€ 10 4 mid

€ 10 8 mid

Spaardersen

Spaarders en

incl

tegenbewijs excl
uitvoeringskosten en evt

j^

€6 lmld

^

€ 21 7 mid

overige gevolgen

uitgavenkant
Wie profiteert

beleggerj
Inschattingaantallen

_

Aileen spaarders

Spaarders en
beleggers

beleggers

^

1 000 000

800 000

N v t

N v t

600

500

N v t

N v t

Niet maakbaar

Maakbaar

Maakbaar

Maakbaar

Niet uitvoerbaar

Niet uitvoerbaar

_tegenbewijs
Minimale

uitvoeringsbelasting

tegenbewijs als
percentage totale

jaarlijkse

toezichtcapacit^t IH
Maakbaarheid systemen
IH

Voorlopig
uitvoeringsoordeel
1

Naderte

onderzoeken

r

iNaderte
I onderzoeken

Forfaitair rendement op basis van de werkeiiike vermogensmix met

teaenbewiisreqeling

Voor hoae vermoaens boven 1 milioen euro per defrnitie een

tegenbewiisreaeling
•

Per vermogensbestanddeel wordt een forfaitair rendement vastgesteld dat
macro

aansiuit op de totale werkeiijk behaalde rendementen in dat jaar voor

dat vermogensbestanddeei
•

Dit forfaitair rendement wordt vergeieken met het eerder aangegeven

voordeel uit sparen en beleggen

•

•

•

De voor de belastingpiichtige meest
voordeiige uitkomst wordt gehanteerd Als de belastingpiichtige een nog
lager werkeiijk rendement heeft dan gehanteerd bij het automatische herstel
kan hij dat met een tegenbewijsregeling aantonen
Voor hoge vermogens boven de € 0 5 of l min heeft u gevraagd deze
1 methodiek niet automatisch toe te passen maar altijd te vragen om
I tegenbewijs om een eventueel lager werkeiijk rendement aan te tonen
Het is in de systemen van de Belastingdienst echter niet maakbaar om
Belastingplichtigen met een hoog vermogen uit te zonderen van de
aangepaste berekeningsmethode
Als deze variant voor alle belastingplichtigen wordt toegepast en de forfaits
worden gebaseerd op het totale rendement direct en indirect
kost deze
optie aan de lastenkant cumulatief circa € 10 4 mid voor de jaren 2017
2021 inclusief kosten van de tegenbewijsregeling In dit bedrag en de
dervingen die hieronder zijn genoemd zijn de uitvoeringskosten en eventuele

Pagina 2 van 15

1386257

00005

andere kosten aan de uitgavenkant

dwangsommen Immateriele
schadevergoedingen niet inbegrepen
2
•

Conform variant 1

zonder apart regime voor hope vermoaens

Als deze variant voor alle belastingplichtigen wordt toegepast en de forfaits
worden gebaseerd op een ruime uitleg van werkeiijk rendennent

ongerealiseerde vernnogenswinsten

en

veriiezen

circa C 10 8 mid voor de jaren 2017 2021

inclusief

kost deze optie cumulatief

inciusief kosten van de

tegenbewijsregeling Qua budgettair beslag is een groot deel van deze
derving toe te rekenen aan beleggingsvermogen al varieert dit per jaar
afhankelijk van de rendementen in dat jaar
•

Naar verwachting hebben 800 000 belastingpiichtigen een
van

extra

voordeel

€ 100 of meer ais zij gebruik maken van de tegenbewijsregeling

Het

aantal dat daadwerkeiijk gebruik maakt is zeer onzeker en zou ook twee keer
zo
•

hoog kunnen uitpakken

Een eerste inschatting is dat het verwerken van deze verzoeken de
van de totale
Belastingdienst minimaai 1 600 000 uur ofwet 500
beschikbare toezichtscapaciteit voor 1 jaar kost Dit leidt tot de voorlopige

conclusie dat deze variant niet uitvoerbaar is

N B In deze notitie wordt nog
niet ingegaan op de extra belastingderving als gevolg van verdringing van

b v
•

toezichtstaken

lager vaststellen van het forfaitair rendement vermindert

Het ruimhartiger

het aantal belastingplichtigen dat voordeel zou hebben bij een

tegenbewijsregeling maar vergroot het budgettair besiag omdat ook
belastingplichtigen met hoge rendementen hiervan profiteren Dit vergroot
daarmee ook de overcompensatie aanzieniijk Zo is het mogelijk het
verwachte aantal beroepen op de tegenbewijsregeling terug te brengen tot ca
100 000 maar loopt de budgettaire derving daardoor op tot ca € 16 mid In
deze variant wordt met een rendement op onroerend goed gerekend dat 4
procentpunt lager ligt dan gemiddeid en een rendement op effecten dat 8
procentpunt lager ligt dan gemiddeid Beleggers worden in dit geval sterk
bevoordeeld t o v
3
•

spaarders

Aanoassen forfaitair rendement soaaraeld zonder teaenbewiisreaelina

Alleen het spaargeld van belastingplichtigen
of spaartegoed

wordt hersteld

Voor

geld dat is opgegeven als bank
het daadwerkeiijk aangehouden

spaargeld wordt een lager forfaitair rendement gehanteerd

•

De overige
vermogensbestanddelen worden beiast tegen het bestaande tarief voor
in 2018
In deze variant
beleggingsvermogen in box 3 bijvoorbeeld 5 35
wordt ook de werkelijke vermogensmix gehanteerd Er wordt niet meer
uitgegaan van een fictieve verdeling
Deze variant ieidt tot een cumuiatieve derving in de jaren 2017 2021 van
circa € 6 1 mid

•

Niet alle belastingplichtigen met een lager werkeiijk rendement dan het op

basis van het geldende stelsel forfaitair berekende rendement wordt volledig
herstel geboden voor dat verschil

Dit wijkt af van het rechtsherstel dat de HR

in de beoordeelde casus heeft geboden en zal mogelijk tot nieuwe procedures

leiden

Ook dit legt naar verwachting veel beslag op de capaciteit vaTTde

Belastingdienst
•

De impact hiervan moet nog nader in kaart worden gebracht

Dit herstel kan worden gepresenteerd als eerste stap om

spaargeld rechtsherstel te bieden

waarbij

u

mensen

met

nader wilt procederen over de

uitleg van werkeiijk rendement ten aanzien van beleggingsvermogen

Pagina 3 van 15

1386257

00005

4

De box 3 heffina oeheel terugoeven
De verschuldigde belasting in box 3 de jaren 2017 2021 wordt voor alle

belastingplichtigen op nihil gezet
Deze optie kost cumulatief circa € 21 7 mid voor de jaren 2017 2021
Voordeel van deze optie is dat deze voor de Belastingdienst tot minder
arbeidsintensief werk leidt in de vorm van tegenbewijs of juridische
procedures en daarmee het best uitvoerbaar is En er geen risico op klachen
is van betrokken belastingplichtigen
Nadeel is de hogere budgettaire derving die terecht komt bij
belastingplichtigen met goed renderend beleggingsvermogen Naar
verwachting is dat maatschappelijk en politiek lastig uit te leggen

Conceptuitspraak 4 februari
Op 4 februari as zal de collectieve uitspraak op massaal bezwaar moeten worden
gepubliceerd in de Staatscourant en op de site van de Belastingdienst Een
concept daarvan is bijgevoegd Medio voloende week zal moeten worden besloten
B

of de uitspraak ook aeldt voor 2019 en 2020

C

tweede

Advies van de Landsadvocaat

Volgens de Landsadvocaat is het afwijzen van verzoeken om ambtshalve
vermindering van onherroepelijk vaststaande aanslagen op grond van art 45aa
letter b URIB juridisch houdbaar De Minister Staatssecretaris van Financien
heeft evenwel de bevoegdheld om anders te bepalen Het advies noemt een
aantal argumenten die bij deze politiek bestuurlijke afweging een rol zouden
kunnen spelen

Pagina 4 van 15

1386257

00005

Toelichting
A Scenario s voor herstel forfaits en tegenbewijs

We splitsen de derving aan de lastenkant uit naar belastingjaar Deze kosten zijn
indusief tegenbewijsregeling

bij varianten 1 en 2

De kosten voor 2022 zijn zeer

onzeker en daarom nu nog niet meegenomen

Variant 1

Variant 2

Variant 3

Variant 4

€ 1 8 mid

€ 1 9 mid

€ 1 5 mid

€4 7 mid

€JA rnid
5J ij3 mid
■^€2 ^ld

^ 3^5 mid
€~1 3 mid

€

l^mld

€ 4 4 mid

€ 34 mid

€1^ mid

~~T4 1 mld~

2021

€ 1 0 mid

€ 1 0 mid

14 mid

Totaal

€10 4 mid

| C 4 2 mid

€ 10 8 mid

€ 6 1 mid

Kosten
per jaar

2017
~

2018

2019
2020

1

€ 1 2 mid

j

j € ^3_m|d
i

€21 7 mid

Forfaitair rendement op basis van de werkelMke vermoqensmix met

tecenbewiisreaeiinQ

•

Voor hone vermoaens per definitie een teaenbewilsreaelina

Een belangrijk nadeei van het generiek verminderen van de aanslag op
basis van nieuwe forfaits is dat sprake zal zijn overcompensatie

ook

beiastingplichtigen die in werkelijkheid hoge rendementen hebben
behaald profiteren hiervan Door een lagere beiasting op basis van nieuwe
f forfaits niet automatisch te verlenen bij hoge vermogens kan dit effect
’

I iets worden verkleind

•

Het is in de systemen van de Belastingdienst echter niet mogeiijk om dit

onderscheid naar de hoogte van het vermogen in te bouwen

Het is

nameiijk niet mogeiijk om op basis van delioogte van het vermogen een
andere berekeningsmethbde v’ooTbox 3 toe te passen

Het Is ook onzeker

of een juridisch houdbare rechtvaardiging kan worden gevonden voor de

verschillende behandeiing enkei op basis van de hoogte van het
•

vermogen
Om overcompensatie

bij vermogende beieggers

te voorkomen kan

variant 3 worden overwogen
•

Onderstaande tabel geeft de herstetbetalingen aan belastingpiichtigen met
verschillende vermogens en verschillende vermogenssamenstellingen
weer voor het jaar 2018

als percentage van de betaalde box 3 beiasting

Hieruit valt af te leiden dat bij beiastingplichtigen met bijvoorbeeld zowel
van de aangifte als
spaar als beleggingsvermogen gemiddeld circa 84
herstelbedrag wordt uitgekeerd Voor beiastingplichtigen met enkei

spaargeld is dat gemiddeld circa 96

Ook is een tabel opgenomen met

het aantal aangiftes waarvoor herstel wordt verleend
•

In 2018 daalden aandelenmarkten

beleggingsrendement van 5 35

terwiji in box 3 een
Ook beieggers

werd gerekend

profiteren daarom sterk van deze variant

Pagina 5 van 15

1386257

00005

Percentages herstelbedrag van
box 3 belasting Variant 1

€100 000

i Alleen spaar

€ 100 000

€ 1 min

€lmln

Totaal

95

97

93

96

en schuld

100

100

100

100

Spaar en beleg

80

82

88

84

55

57

72

66

50

50

60

53

100

67

67

68

83

78

80

79

Spaar

Spaar beleg

en schuld

Alleen beleg

Beleg en scjiuId
Totaal

Aantal aangiftes met

herstel 2018

x 1

€100 000

000

€ 100 000

€lmln

€ 1 min

Totaal

Alleen spaar

717

263

1

980

Spaar^e^n schuld
Spaar en beleg

22

10

0

32

460

576

28

1 064

95

133

17

246

Spaar beleg en schuld
Alleen beleg

9

12

0

22

Beleg en schuld

5

5

0

11

Totaal

1 308

1 000

47

2 355

Paging 6 van 15

1386257

00005

2

Conform variant 1

zonder apart regime voor hoae vernnoaens

Met deze variant wordt het arrest van de Hoge Raad ruim uitqeleqd

•

Nadeel is dat dit resulteert in een hoae budaettaire derving die voor een

deel het gevolg is van uitkeringen aan belastingplichtigen met

hoogrenderend vermogen
Er zal nog worden onderzocht of het mogelijk en juridisch houdbaar is om
alleen rechtsherstel te verienen
naar aanleiding van aangeleverd

•

indien de belastingplichtige
tegenbewijs voor individuele belastingjaren
cumulatief over de jaren 2017 2020 minder rendement heeft behaald dan
volgens de forfaitaire berekening Voordeel kan zijn dat het rechtvaardiger
is en minder mensen mogelijk een beroep zuiien doen op het tegenbewijs
Naar verwachting is dit echter lastig te implementeren omdat de
belastingaanslag per jaar wordt opgelegd
Het beeld is vergelijkbaar met de vorige variant Onderstaande tabel geeft

•

de herstelbetalingen aan belastingplichtigen met verschillende vermogens
verschillende vermogenssamenstellingen weer voor het jaar 2018 als
percentage van de betaalde box 3 belasting
In 2018 daalden aandelenmarkten terwiji in box 3 een
werd gerekend Ook beleggers
beleggingsrendement van 5 35
en

•

profiteren daarom sterk van deze variant

Percentages herstelbedrag
van box 3

belasting Variant 2

€100 000

Alleen spaar

€ 100 000

Cl min

€lmln

Totaal

95

97

93

96

en schuld

100

100

100

100

Spaar en beleg

80

82

91

85

Spaar beleg en schuld

55

57

76

69

Alleen beleg

50

50

67

55

100

67

80

71

83

78

83

80

Spaar

Beleg en^chuld
Totaal

Aantal aangiftes met

herstel 2018

x 1

€ 100 000

000

€ 100 000

€ 1 min

€ 1 min

Totaal

Alleen spaar

717

263

1

980

Spaar en schuld

22

10

0

32

Spaar en beleg

460

576

29

1 065

95

133

18

247

Alleen beleg

9

12

0

22

Beleg en schuld

5

5

0

11

Totaal

1 308

1 000

49

2 357

Spaar beleg en schuld

Pagina 7 van 15

1386257

00005

3

Aanpassen forfaitair rendement spaaraeld zonder teoenbewilsrecielina
dat zijn
Vrijwel alle belastingplichtigen met spaargeld krijgen geld terug
vrijwel alle box 3 belastingplichtigen De enige uitzondering betreft
belastingplichtigen met zeer hoge vermogens en verhoudingsgewijs
weinig spaargeld wanneer in het forfaitaire stelsel een hoger aandeel
spaargeld is verondersteld in de totaie vermogensmix
Onderstaande tabel geeft de herstelbetaiingen aan belastingplichtigen met
•

•

verschillende vermogens en verschillende vermogenssamenstellingen
als percentage van de betaalde box 3 belasting

het jaar 2018

weer voor

In 2018 daalden aandelenmarkten

terwiji in box 3 een
Dat blijft zo alleen
spaarders profiteren van deze variant ledereen met alleen spaargeld
profiteert

•

werd gerekend

beleggingsrendement van 5 35

Percentages herstelbedrag
belasting 2018

van box 3

i Alleen spaar

i^aar^scMc[
I Spaar

en

€ 1 min

€ 1 min

95

97

93

100

100

100

94

48

30

18

27

24

8

7

7

0

0

0

0

€100 000

Variant 3

beleg

I Spaar beleg en schutd
I Alleen beleg
I

Beleg en schuld

I Totaal
’•‘Kornt niet uit op 100

Totaal
96

0

0

0

0

65

34

13

27

vanwege afronding

Aantal aangiftes met
herstel 2018

€ 100 000

€100 000

x 1 000

€ 100 000

€1 min

€lmln

Totaal

Alleen spaaj

717

263

i

980

Spaar en schuld

25

10

0

35

Spaar en beleg

410

408

18

836

72

44

6

122

Alleen beleg

1

0

0

1

Beleg en schuld

1

0

0

1

Totaal

1 226

725

25

1 976

Spaar beleg en schuld

•

Rechtvaardiging voor deze variant kan mogelijk worden gevonden in het
inherente verschil tussen spaargeld en beleggingsvermogen Bij spaargeld
aangehouden in euro s ontbreken voiatiele vermogensresultaten
waardoor het werkelijke rendement voorspelbaar en relatief eenvoudig
kenbaar is

■

De Hoge Raad merkt op dat het huidige stelsel een verhoudingsgewijs
zware financiele iast verbindt aan de k iuze om rtiet over te gaan tot het
risicoVbl

beieggerTviJii Verinogen

Door ae

netting te oaseren op het

werkeiijk aaTTgehouden spaargeld wordt dit bezwaar weggenomen

Pagina 8 van 15

1386257

00005

•

•

•
•

•

Bij beleggingsvermogen zullen de rendementen per jaar en per
belastingplichtige meer varieren Het arrest roept bovendien ten aanzien
van beleggingsvermogen vragen op die niet of minder gelden voor
spaargeld moet on gerealiseerd indirect rendement ook worden belast
hoe om te gaan met verliezen in het ene jaar en winsten in het andere
jaar
Bovendien is bij beleggingen van belang datde situatie op peildatum
flink kan afwiiken van het in dat iaar behaalde rendement Bijvoorbeeid
omdat vlak na de peildatum afstand is gedaan van een bepaalde
vermogenstitel Bij de hersteloperatie is geen informatie over vermogens
anders dan op peildatum 1 jan beschikbaar
Overwogen kan worden om over deze vragen verder te procederen
Daarmee kan deze optie worden gepresenteerd als eerste stap waarbij in
ieder geval voor spaargeld een opiossing wordt geboden en waarbij
aanvullende rechtsvragen over de behandeling van beleggingsvermogen
aan de rechter zullen worden voorgelegd
Een grote groep belastingplichtigen heeft uitgaande van het totale
rendement een lager werkelijk rendement dan op basis van de nieuwe
forfaits berekend

In 2018 alleen ai gaat dit om 800 000
belastingplichtigen Een deal van deze groep zal mogelijk via procedures
proberen rechtsherstel af te dwingen Op het moment dat zij in het gelijk
worden gesteld betekent dit niet alleen een extra budgettaire derving
maar ook een extra uitvoeringslast

Houdbaarheid niet opnemen tegenbewijsregeling
•

De HR oordeelt dat sprake is van schending van het EVRM voor degenen
die door het forfaitaire steisel worden beiast naar een hoger

berekend
•

forfaitair

rendement dan zij daadwerkelijk behaald hebben

Het niet bieden van de mogelijkheid tot tegenbewijs staat op gespannen
voet met de

•

rechtsregel uit het arrest van de Hoge Raad
Belastingplichtigen die deelnemen aan de massaalbezwaarprocedures
kunnen tegen de besiissing op bezwaar in beroep

Geiet op het arrest van
de HR is het aannemelijk dat rechters in volgende procedures de heffing
zuilen baseren op het werkelijk genoten rendement
•

Belastingplichtigen die geen bezwaar hebben gemaakt kunnen in bezwaar
gaan tegen een eventuele ambtshalve vermindering of kunnen zelf een

ambtshalve vermindering aanvragen
•

Mogeiijk kan het bieden van rechtsherstel in ieder geval in de vorm van
lagere forfaits voor spaargeld rechters terughoudender maken in het
bieden van aanvullend rechtsherstel in het bijzonder wanneer dit wordt
gecombineerd met het perspectief op een nieuw steisel voor het belasten
van vermogen of vermogensinkomsten
Het zou echter ook aangemerkt
kunnen worden als het niet toepassen van het arrest van de HR

•

De drempel om juridische procedures te voeren zal hoger zijn dan een

gefaciliteerde tegenbewijsregeling Daardoor zullen mogelijk minder
belastingpiichtigen hiervoor kiezen dan voor een tegenbewijsregeling

Pagina 9 van 15

1386257

00005

Uitvoeringsgevolgen tegenbewijsregeling herstel box 3
Bij een praktische benadering met forfaits is de optie verkend dat
belastingplichtigen via een tegenbewijsregeling alsnog volgens hun persoonlijke

werkelijke rendement belast worden Eerder is u gemeld dat voiledig handmatige
verwerking van het arrest door voor iedereen die daar recht op heeft het werkelijk
rendement toe te passen niet uitvoerbaar is In dit dee van de notitie gaan we
verder in op de uitvoeringsgevolgen van een tegenbewijsregeling Het betreft hier
eerst kwantitatieve inschattingen op basis van

handmatige verwerking

Kern
Voor Variant 2 scbatten in dat orde grootte SOO OOO keer een beroep
wordt gedaan op een tegenbewijsregeling

over

2017 t

m

2021

Dat

aantal is erg onzeker en zou ook twee keer zo groot kunnen blijken
De gemiddelde behandeltijd voor een verzoek om toepassing van de

tegenbewijsregeling is kan oplopen tot 8 uur afhankelijk van de manier
van toezicht en het aanleveren van bewijsstukken
De huidige inschatting
van experts bij een minimale controle op de aangeleverde informatie is
2 uur behandeltijd per verzoek
De totale beschikbare toezichtcapaciteit per jaar wordt ingeschat op
200 000 uur voor particulieren en 137 000 uur voor MKB Daarmee is de
totale toezichtcapaciteit 337 000 uur
Het verwerken van 800 000 verzoeken met een gemiddelde
verwerkingstijd van 2 uur kost de Belastingdienst 1 600 000 uur Dit
vereist dus zo n 500 Vb van de totale toezichtcapaciteit voor 1 jaar
In de optimale situatie zonder externe versterking duurt de verwerking
van de tegenbewijsverzoeken 5 jaar
Deze uren komen overeen met zo n
1280 FTE een jaar lang De wettelijke termijn voor het behandelen van
een tegenbewijsverzoek zal bovendien aanzienlijk korter zijn dan een
jaar
Als al deze capaciteit wordt ingezet betekent dit dat verder vijf jaar geen
enkel toezicht meer kan plaatsvinden in de IH
Deze informatie leidt tot de onvermijdelijke voorlopige conclusie dat zo n

massale tegenbewijsregeling niet uitvoerbaar is
Deze analyse is geen uitvoeringstoets
een

Bij een eventueel concreet plan zal
grondige uitvoeringstoets moeten plaatsvinden om definitieve

conclusies te trekken

De uitgewerkte variant voor tegenbewijs
Ter indicatie is voor deze notitie Variant 2 uitgewerkt Voor Variant 1 zijn er nog
wat meer verzoeken voor een tegenbewijsregeling en daarmee gepaard

gaande
Uitganspunt bij de berekeningen is dat de Belastingdienst
eerst op basis van forfaitaire rendementen per vermogenstitet rechtsherstel biedt
We gaan daarbij uit van het totale rendement inclusief waardeontwikkeling van
aandeten en vastgoed Per vermogenscomponent op het aangifteformulier nemen
we als forfaitair rendement een schatting van
het gemiddelde netto

uitvoeringsproblemen

rendement^

^

Er wordt nog nader onderzocht welke gemiddelde netto rendementen van de
verschillende vermogenstitels op het aangifteformulier het beste aansluiten bij de

werkelijkheid deze en andere ramingen kunnen daarom in de toekomst nog
enigszins wijzigen

Pagina 10 van 15

1386257

00005