Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

30 825

Ecologische hoofdstructuur

Nr. 117

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 23 november 2011
De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie inzake de vierde voortgangsrapportage
groot project Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en de voortgangsrapportage Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) (Kamerstuk 30 825,
nr. 111).
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van
22 november 2011. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham
De adjunct-griffier van de commissie,
Peen

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Koopmans, G.P.J. (CDA),
Ham, B. van der (D66), voorzitter, Smeets, P.E.
(PvdA), Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C.
(SP), ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA),
Koppejan, A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV),
Thieme, M.L. (PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G.
(SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E.
(CU), Tongeren, L. van (GL), Ziengs, E. (VVD),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV),
Lodders, W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV),
Dijkgraaf, E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD),
Verhoeven, K. (D66) en Werf, M.C.I. van der
(CDA).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Blanksma-van den Heuvel,
P.J.M.G. (CDA), Koolmees, W. (D66), Dikkers,
S.W. (PvdA), Dekken, T.R. van (PvdA), Irrgang,
E. (SP), Groot, V.A. (PvdA), Holtackers, M.P.M.
(CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV), Ouwehand, E.
(PvdD), Gerven, H.P.J. van (SP), Schouten, C.J.
(CU), Gent, W. van (GL), Leegte, R.W. (VVD), El
Fassed, A. (GL), Mos, R. de (PVV), Taverne, J.
(VVD), Bemmel, J.J.G. van (PVV), Staaij, C.G.
van der (SGP), Houwers, J. (VVD), Veldhoven,
S. van (D66) en Ormel, H.J. (CDA).

kst-30825-117
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 117

1

1
Kan de staatssecretaris de ontbrekende figuur 2 alsnog leveren, waarin de
indicatieve ligging van de EHS op 31 december 2011 wordt weergegeven?
Figuur 2 ontbreekt niet maar er staat een typefout bij de legenda: dit is
een kaart met de indicatieve ligging van de EHS op 31 december 2010 en
niet 2011, zoals nu vermeld staat. De kaart waar u om vraagt is gebaseerd
op realisatie van de EHS in 2011.
2
Kan de staatssecretaris een overzicht geven van de cijfers in 2010 op basis
van de oude definitie (functieverandering opgeteld bij beheer)? En kunt u
dit eveneens doen van de situatie in 2009 op grond van de nieuwe
definitie (functieverandering opgeteld bij inrichting) zodat de Kamer in
staat wordt gesteld zich een oordeel te vormen over de mate van
progressie en de verschillen ten opzichte van vorig jaar?
Vóór Natuurmeting op Kaart 2010 (NOK 2010) was het niet mogelijk om
functieverandering te onderscheiden naar verwerving, inrichting en
beheer. Dankzij NOK 2010 is dit onderscheid wel te maken en is de
informatievoorziening verbeterd. Door de verbeterde methode is
vergelijking met voorgaande jaren niet mogelijk.
3
Waarom zijn de cijfers in de ILG-rapportage niet gebaseerd op de
Natuurmeting op Kaart, zoals was afgesproken met de provincies?
Met het verschijnen van het regeerakkoord in 2010 hebben rijk en
provincies geanticipeerd op de decentralisatie van het natuurbeleid van
rijk naar provincies. Er is voor de ILG-rapportage gekozen om niet een
grote investering te doen in het ombouwen van de meetmethode (PEIL)
naar Natuurmeting op Kaart (NOK).
4
Kan de staatssecretaris ook recentere gegevens over de effecten van EHS
aanleveren? Zo nee, waarom niet?
Nee, er wordt niet vaker gemeten omdat we jaarlijks rapporteren conform
afspraken met de Tweede Kamer.
5
Waarom spreekt de staatssecretaris zich positief uit over de natuurkwaliteit en in het bijzonder vermindering van de milieudruk, terwijl op grond
van dezelfde grafieken bij de 3e voortgangsrapportage nog een grote
inspanning vereist werd van het Rijk en de provincies voor een verbetering van de milieucondities?
In de vierde voortgangsrapportage EHS over 2010 geef ik enerzijds aan
dat 40% van het natuurareaal op land een redelijke tot goede natuurkwaliteit heeft. Anderzijds geef ik aan dat er nog steeds sprake is van een
afname van biodiversiteit in heide en open duingebieden en dat planten
en dieren in agrarisch gebied onder druk staan. Over de vermindering van
milieudruk geef ik aan dat de aanvankelijke daling ervan zich de afgelopen
jaren niet heeft doorgezet. Daarmee is inderdaad nog een grote beleidsinspanning noodzakelijk die ik ook met provincies heb afgesproken in het
Onderhandelingsakkoord decentralisatie natuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 117

2

6
Hoe verhoudt die uitspraak zich tot het feit dat de provincies nagenoeg
geen prestaties over de milieucondities konden leveren? Waarom kon dat
niet?
Uit mijn beschrijving over natuurkwaliteit blijkt dat de natuurkwaliteit nog
niet overal op orde is (zie antwoord op vraag 5). In de ILG rapportage geef
ik redenen voor de achterblijvende realisatie van milieudoelen (pagina 8).
7
Welk beleid omtrent verdroging, vermesting en versnippering (belangrijke
factoren die de milieucondities van natuurgebieden negatief beïnvloeden)
is de verantwoordelijkheid van het Rijk en welke die van de provincies?
Met het decentralisatieakkoord komt de verantwoordelijkheid voor natuur
bij de provincies te liggen, ook de aanpak van verdroging, vermesting en
versnippering van natuurgebieden. De rijksoverheid behoudt ook een rol
en verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld ten aanzien van het generieke
(milieu-)beleid en de Programmatische Aanpak Stikstof. Het ministerie
van IenM zal de knelpunten tussen de EHS en bestaande rijksinfrastructuur wegnemen die vanuit zijn budget in het kader van het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) tot en met 2018 staan geprogrammeerd.
8
Waarom zijn er nog geen gegevens over de agrarische gebieden en
ontbreekt daar een integrale monitoring?
Op dit moment bevindt de monitoring zich in de overgang van
Programma Beheer naar de SNL. In het kader van de decentralisatie wordt
de monitoring verder ingeregeld in overleg tussen de provincies en EL&I.
9
Welke rol en verantwoordelijkheden zijn er neergelegd bij het Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer (SNL) en wat heeft dat tot nu toe
opgeleverd qua monitoring?
De SNL is een provinciale verordening. De gehele verantwoordelijkheid
voor de SNL, inclusief de monitoring, ligt bij de provincies. De monitoring
in de overgang van Programma Beheer en de SNL wordt nu door de
provincies ingeregeld.
10
Waarom voorziet de staatssecretaris de voortgangsrapportage niet van
een totaaloordeel in algemene zin hoe het staat met de verschillende
onderdelen en of het project op koers ligt? (NB: een beleidsoordeel is
meer dan alleen een opsomming van cijfers) Kunt u dat alsnog doen?
Een algemeen oordeel vindt u bij het hoofdstuk samenvatting en
conclusies en een oordeel per onderdeel vindt u in de hoofdstukken 3 tot
en met 8. De reikwijdte van deze oordelen wordt beperkt door de
ILG-systematiek die er op gericht was om provincies in een periode van
zeven jaar, de looptijd van de ILG-bestuursovereenkomst, in de
gelegenheid te stellen om het beschikbare budget uit te geven aan (met
name) de realisatie van de EHS en daarmee behoud en herstel van
biodiversiteit. De EHS-voortgangsrapportage is geen verantwoordingsrapportage, maar maakt gebruik van bestaande informatiestromen om de
jaarlijkse voortgang weer te geven. De midtermreview halverwege en het
einde van de ILG-periode waren de (beoogde) momenten voor evaluatie
en oordeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 117

3

11
Kan de staatssecretaris de Kamer de provinciale accountantsverklaringen
bij de ILG voortgangsrapportage toesturen?
Ja, ik zal deze accountantsverklaringen aan u toesturen.
12
Klopt het dat alleen de financiële voortgangsinformatie van de
ILG-rapportages zijn beoordeeld door een accountant en niet de
niet-financiële beleidsinformatie? Waarom niet?
Ja dat klopt. Het Comité van Toezicht beoordeelt de ILG prestaties en
rapporteert hier binnenkort over. Ik zal u deze rapportage toesturen.
13
Kan de staatssecretaris inzicht geven, bij voorkeur in een tabel, in de
huidige omvang (inclusief onderscheid in de verschillende functies: dus
hoeveel ha. is aangewezen, verworven/gekocht, ingericht en wat nog
resteert) en kwaliteit van EHS-gebieden (natuurkwaliteit/
soortenbescherming/milieudruk) per provincie gekoppeld aan de
beschikbare middelen per provincie?
Ik informeer u als staatssecretaris over de landelijke voortgang van de
EHS. De totale samenhang van de door u gevraagde onderdelen kan ik
niet leveren. Wel kan ik u de provinciale rapportages en / of de rapportage
Natuurmeting op Kaart 2010 sturen waar per provincie de verworven,
ingerichte en in beheer genomen hectares in 2010 worden weergegeven
en de beschikbare middelen daarvoor.
14
Kan een overzicht per provincie worden gegeven van de totale verplichtingen en hoeveel middelen beschikbaar zijn gesteld aan de Provincies en
wat hier mogelijk nog van resteert?
U vraagt naar een uitwerking van het Onderhandelingsakkoord decentralisatie natuur. Ik kan geen overzicht per provincie geven. De provincies
maken binnen de kaders van het onderhandelingsakkoord onderling
afspraken. Zie verder het antwoord bij vraag 16.
15
Deelt de staatssecretaris de constatering dat de status van een groot
project op gespannen voet staat met de afspraken uit het onderhandelingsakkoord natuur?
Ja, dat ben ik met u eens. De controlerende taak ten aanzien van de naar
de provincies te decentraliseren onderdelen van het natuurbeleid, berust
bij Provinciale Staten. Gedeputeerde Staten leggen openbaar politieke
verantwoording af aan de Provinciale Staten. Daarbij is het Rijk onder
meer verantwoordelijk voor een adequate omzetting van de internationale
verplichting in de wettelijke kaders van het Rijk, voor de aanwijzingsbesluiten voor Natura 2000-gebieden en voor een aantal besluiten waarbij
rijksbelangen in het geding zijn. Uw Kamer behoudt ten aanzien van de
resterende rijksverantwoordelijkheid voor het natuurbeleid uiteraard zijn
controlerende taak. Ik denk dat de status «groot project» die uw Kamer
aan de EHS heeft toegekend in het licht van de decentralisatie heroverweging verdient.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 117

4

16
Wat is restant ILG vanaf nu tot 2014 en is dat toereikend om de nieuwe
afspraken uit te voeren?
Het onderhandelingsakkoord spreekt niet over een restant ILG 2011 tot en
met 2013. Wel heb ik met de provincies afspraken gemaakt over de inzet
van resterende ILG middelen ter financiering van beheer en harde
juridische verplichtingen.
17
Welke garantie heeft de Kamer dat het ILG-geld en de gelden uit het
provinciefonds straks aan EHS worden besteed, gezien het feit dat deze
gelden niet geoormerkt worden, maar in een algemene uitkering van het
Provinciefonds terechtkomen?
De verantwoordelijkheid voor de herijkte EHS ligt bij provincies.
Provincies zijn autonoom in de aanwending van de middelen in het
Provinciefonds. De garantie volgt uit het onderhandelingsakkoord natuur.
In het akkoord is afgesproken dat provincies beschikbare middelen gericht
zullen inzetten op het realiseren van de internationale verplichtingen via
afronding van de herijkte EHS en het voeren van adequaat beheer. De
controlerende taak ligt bij Provinciale Staten.
18
Welke openeinderegelingen worden er dichtgeschroeid?
Het gaat hier om de tegemoetkoming in landbouwschade door
beschermde inheemse dieren en eventueel de subsidie voor ganzenfoerageergebieden.
19
Wordt er straks nog inzet gepleegd op onderwerpen als «milieukwaliteit»
en «robuuste verbindingen»? Zo nee, heeft de staatssecretaris dan een
goed beeld van de gevolgen daarvan op de EHS?
Op robuuste verbindingen wordt als gevolg van het regeerakkoord geen
rijksinzet meer gepleegd. Het verbeteren van de milieukwaliteit is
onderdeel van de herijkte EHS. Deze is gekoppeld aan de in het onderhandelingsakkoord opgenomen ontwikkelopgave van 17 000 ha. verwerving/
functieverandering en 40 000 ha. inrichting en aan het beheer van de EHS.
Provincies geven hierbij op basis van het onderhandelingsakkoord
prioriteit aan internationale verplichtingen: Natura 2000/Programmatische
Aanpak Stikstof (PAS), Kaderrichtlijn Water (KRW) en soortenbescherming. Daarnaast is in het akkoord opgenomen dat over hydrologie
nadere afspraken worden gemaakt. In het akkoord is ook de afspraak
opgenomen dat Rijk en provincies een eenvoudige monitoringsystematiek
uitwerken, die niet verder gaat dan de rapportageverplichting van het rijk
aan de Europese Commissie.
20
Hoe gaat de «eenvoudige monitoringssystematiek» eruit zien? Wanneer is
die gereed en wanneer wordt de Kamer erover geïnformeerd?
De provincies en rijk werken nu aan de implementatie van de monitoringssystematiek in het kader van de decentralisatie. Het kenmerk hiervan
is dat alleen de uit hoofde van de internationale rapportages noodzakelijke
gegevens worden verzameld. De gegevens worden gebruikt door EL&I
voor de verplichte rapportages aan de Europese Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 117

5

21
Hoe wil de staatssecretaris de betrouwbaarheid van de toekomstige
rapportage over het natuurbeleid die ze namens het Rijk aan de Europese
Commissie aanbiedt waarborgen, mede gezien het feit dat informatie uit
de huidige EHS voortgangsrapportages aan de Kamer niet is geaccordeerd door een accountant?
De rapportages aan de Europese Commissie zijn en blijven inhoudelijk
van aard en gericht op het monitoren van biodiversiteit. Er is geen sprake
van financiële verantwoording en dus geen accountantsverklaring vereist.
22
Welke instrumenten heeft de staatssecretaris tot zijn beschikking om de
provincies bij teleurstellende resultaten aan te spreken (nu en na de
decentralisatie)?
Indien een provincie taken in medebewind niet naar behoren vervult kan
zij hierop worden aangesproken door het Rijk. Op grond van de Provinciewet heeft het Rijk in het kader van interbestuurlijk toezicht drie
instrumenten tot zijn beschikking om te sturen in de taakvervulling van de
provincies. Het Rijk kan besluiten van een provincie schorsen of vernietigen indien er sprake is van strijd met het recht of het algemeen belang.
Bij taakverwaarlozing door een provincie kan het Rijk «indeplaatstreden»
en zo de naar zijn oordeel benodigde maatregelen treffen. Overeenkomstig de door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties samen met de andere overheden ontwikkelde interventieladder zal
het Rijk voorafgaand aan de inzet van deze instrumenten eerst het overleg
met de betrokken provincie aangaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 825, nr. 117

6