Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 593

Wijziging van de Wet publieke gezondheid
vanwege het opnemen daarin van een
gemeentelijke taak om prenataal huisbezoek te
verrichten

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 5 november 2020
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave

blz.

Algemeen

1

1.
2.

1

3.
4.
5.
6.
7.
8.

Aanleiding
Gemeentelijke taak voor aanbieden prenataal huisbezoek
Nadere duiding van het begrip «kwetsbaar»
Prenataal huisbezoek als onderdeel van de keten
Delen van informatie en privacybescherming
Caribisch Nederland
Uitvoeringskosten en gevolgen voor de regeldruk
Consultatie

3
3
4
5
6
6
8

ALGEMEEN
1. Aanleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij vinden het een goede zaak dat gemeenten de
taak krijgen om een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere
vrouwen en/of gezinnen in een kwetsbare situatie in hun gemeente en dat
deze taak opdragen wordt aan de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Deze
leden hebben wel nog enkele vragen.

kst-35593-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

1

De leden van de VVD-fractie lezen in het voorstel dat niet iedere gemeente
actief inzet op prenatale zorg voor zwangere vrouwen en/of gezinnen in
een kwetsbare situatie, terwijl dat zo belangrijk kan zijn. Kan de regering
verklaren waarom het draagvlak kennelijk niet overal aanwezig is?
Waarom wordt er gekozen om deze regeling bij wet vast te leggen? Draagt
dit niet bij aan een verdere versnippering van het wettelijk kader voor het
aanbod van jeugdgezondheidszorg en -hulp?
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de wijziging
van de Wet publieke gezondheid vanwege het opnemen daarin van een
gemeentelijke taak om prenataal huisbezoek te verrichten. Deze leden
hebben hier enkele vragen bij.
Genoemde leden vragen of de regering kan schetsen wat er bij een
prenataal huisbezoek ongeveer gedaan wordt. Klopt het dat de randvoorwaarden en de handreikingen hiervoor nog worden uitgewerkt? Wanneer
zullen deze wel klaar zijn?
De leden van de CDA-fractie vragen of de prenatale huisbezoeken in alle
gevallen altijd vrijwillig zullen zijn, en dat er ook geen indirecte druk zal
zijn op zwangere vrouwen en/of gezinnen om hieraan mee te werken.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de beoogde
wijziging van de Wet publieke gezondheid. Deze leden delen de opvatting
van de regering dat het tijdig signaleren van en optreden tegen risicofactoren, die de ontwikkeling van het kind op vroege en latere leeftijd op
negatieve wijze beïnvloeden, van belang is om de gezondheid van het
kind rond de geboorte en in de jaren daarna te waarborgen en indien
noodzakelijk te bevorderen. Deze leden hebben nog een aantal vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van de Wet publieke gezondheid. Deze leden hebben
naar aanleiding hiervan onderstaande opmerkingen en vragen.
Aandacht voor de eerste 1.000 dagen van het kind is van belang en de
aandacht voor preventie is toe te juichen, zo menen genoemde leden. Een
dergelijk individueel aanbod kan ondersteunend werken.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden hechten veel waarde
aan tijdige en juiste zorg en ondersteuning tijdens de zwangerschap, om
een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind te bevorderen en het
ontstaan van gezondheids- en ontwikkelingsrisico’s voor het kind te
beperken. Genoemde leden constateren dat prenatale zorg juist voor
zwangere vrouwen en/of gezinnen in een kwetsbare situatie problematisch is. Een prenataal huisbezoek bij ouders in kwetsbare situaties draagt
eraan bij dat tijdige hulp en ondersteuning wordt ontvangen. De leden
van de ChristenUnie-fractie zijn dan ook verheugd dat er nu een wetsvoorstel voorligt dat beoogt deze doelgroep toch tijdig de juiste zorg en
ondersteuning te bieden door gemeenten de taak te geven om een
prenataal huisbezoek aan te bieden aan deze doelgroep.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel
om door middel van de Wet publieke gezondheid (Wpg) gemeenten de
taak te geven een zogenaamd «prenataal huisbezoek» aan te bieden aan
zwangere vrouwen en/of gezinnen in een kwetsbare situatie. Genoemde
leden onderstrepen graag de waarde en het belang van stabiele gezinnen.
Het klassieke gezin is hoe men het ook bekijkt, als vanouds en waar ook
ter wereld, dé pijler en belangrijkste levenskring van de hele maatschappij. Waar gezinnen floreren, bloeien mannen en vrouwen en
kinderen op!
De leden van de SGP-fractie zijn het daarom van harte met de regering
eens dat het belangrijk is dat kinderen zich in een stabiele gezinssituatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

2

goed kunnen ontwikkelen. Deze leden zien in dat het soms nodig kan zijn
om zelfs vóór de geboorte van het kind hulp en ondersteuning aan te
bieden. Het is goed dat de regering oog heeft voor de omstandigheden
waaraan een «ongeboren kind» bloot kan staan.
Tegelijkertijd hechten de leden van de SGP-fractie eraan te benadrukken
dat de zorg voor en opvoeding van kinderen de verantwoordelijkheid is
van de ouders. De inzet van prenataal huisbezoek vraagt daarom om grote
zorgvuldigheid. Genoemde leden maken daarom graag van de gelegenheid gebruik om de regering enkele vragen te stellen over het
wetsvoorstel.
2. Gemeentelijke taak voor aanbieden prenataal huisbezoek
De regering geeft aan dat gemeenten expliciet de deeltaak krijgen om de
omvang van de doelgroep zwangere vrouwen en/of gezinnen in een
kwetsbare situatie in hun gemeente in kaart te brengen. Hiertoe kan een
gemeente onder andere gebruik maken van metadata, perinatale
kerngegevens of plattegronden met gezondheidsachterstanden. De leden
van de CDA-fractie vragen of deze gegevens alleen worden gebruikt om
de omvang van de doelgroep in kaart te brengen, of ook om daadwerkelijk
de doelgroep te bereiken. Wordt hiermee niet het risico gelopen dat de
wijk waarin men woont bepaalt of men door de gemeente als kwetsbare
wordt bestempeld? Hoe wordt voorkomen dat zwangere vrouwen en/of
gezinnen onterecht als kwetsbaar worden bestempeld?
De leden van de D66-fractie zien het belang van de mogelijkheid tot
aanbieden van een prenataal huisbezoek om (sociaaleconomische)
risicofactoren die van negatieve invloed kunnen zijn op de gezondheid
van het kind in een vroeg en later stadium te signaleren. Deze leden zijn
van mening dat, in lijn met de visie van het wetsvoorstel, prenatale
huisbezoeken te allen tijde vrijwillig moeten zijn en blijven. Deze leden
vragen de regering daarom of en zo ja op welke wijze het vrijwillige
karakter van deze huisbezoeken gewaarborgd wordt. Zij dringen er bij de
regering op aan ook tijdens de voorlichting door de verloskundig
zorgverlener en vervolgens de betreffende JGZ-organisatie aan de
zwangere en/of het gezin dit vrijwillige karakter van prenatale huisbezoeken te benadrukken.
De leden van de SGP-fractie vragen of de regering kan verduidelijken
wat een prenataal huisbezoek precies inhoudt. Wat is het doel van zo’n
huisbezoek? Waarover spreekt de hulpverlener met de vrouw/ouders? Is
het voldragen of beëindigen van de zwangerschap ook een mogelijk
gespreksonderwerp?
Klopt het dat van een prenataal huisbezoek alleen sprake kan zijn wanneer
een vrouw zwanger is? Kan, met andere woorden, de relatie tot het Nu
Niet Zwanger-traject worden uiteengezet?
Kan worden aangegeven waarin een prenataal huisbezoek precies
verschilt van prenatale voorlichting (artikel 2, lid 2, onder h)?
De leden van de SGP-fractie vragen de regering te bevestigen dat het
uitgesloten is dat er sprake kan zijn van gedwongen prenataal bezoek. Hoe
denkt de regering te voorkomen dat er toch sprake zal zijn van dwang of
drang op ouders om een dergelijk huisbezoek toe te staan?
3. Nadere duiding van het begrip «kwetsbaar»
De memorie van toelichting geeft een definitie van «kwetsbare situatie»
zoals die wordt gehanteerd in Rotterdam. De leden van de VVD-fractie
zijn benieuwd of er in het land ook andere definities worden gebruikt en
zo ja, waarom de regering de Rotterdamse definitie heeft opgenomen. Is
dit als handvat bedoeld? Zou het niet verstandig zijn een eenduidig kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

3

neer te leggen, zeker nu het een wetswijziging betreft? Indien dit niet
wenselijk wordt geacht, hoe kan de regering dan borgen dat gemeenten
en ook zorginstanties van elkaar leren om zo goed en zo vroeg mogelijk te
signaleren of sprake is van kwetsbare zwangere vrouwen en/of gezinnen?
De leden van de CDA-fractie vragen of gemeenten een gezamenlijke
definitie van het begrip «kwetsbaar» zullen hanteren, of dat hier per
gemeente anders mee omgegaan zal worden.
De regering geeft als voorbeeld de definitie van de gemeente Rotterdam
en de afdeling Verloskunde & Gynaecologie van het Erasmus MC.
Genoemde leden vragen wat de regering van deze ruime definitie vindt.
Zijn hiermee alle beschermende en risicofactoren ondervangen? Hoe
staan de diverse geconsulteerde partijen tegenover deze definitie?
De leden van de D66-fractie begrijpen de motieven die het gebruik van
het begrip «kwetsbaar» ondersteunen. Echter, deze leden vrezen dat juist
de rekbaarheid van het begrip «kwetsbaar» in de praktijk tot onduidelijkheden zal leiden. Deze leden zijn van mening dat de aanwezigheid van
concrete criteria praktische onduidelijkheden voor verloskundig zorgverleners en betrokken partijen zullen wegnemen. Genoemde leden vragen
de regering daarom of zij tot een concrete afbakening van het begrip wil
komen door een aantal criteria op te stellen die op een risicovolle situatie
wijzen.
De leden van de SGP-fractie vragen of de regering kan aangeven
waarom er niet voor gekozen is om het begrip kwetsbaar op wetsniveau
of in de memorie van toelichting te definiëren.
Wat wordt er in de Rotterdamse definitie bedoeld met «Denk hierbij aan
(...) gezinssamenstelling en opvoeding (...)»?
Erkent de regering dat, mede doordat er sprake is van een vage definitie
van het begrip «kwetsbaar», er met dit wetsvoorstel gemakkelijk stigmatisering van bepaalde bevolkingsgroepen kan optreden? Hoe wil de
regering dit tegengaan?
Denkt de regering dat gemeenten met de nogal korte passage in de
memorie van toelichting over het begrip «kwetsbaarheid» genoeg
handvatten hebben om de kaders op te stellen voor de prenatale
huisbezoeken?
Erkent de regering dat wel sprake is van gradaties in «kwetsbare
situaties»? Bijvoorbeeld, een drugsverslaving levert vermoedelijk een veel
kwetsbaarder situatie op dan «slechts» lage sociaaleconomische status.
Hoe is dit in het wetsvoorstel verdisconteerd?
4. Prenataal huisbezoek als onderdeel van de keten
De leden van de D66-fractie delen de opvatting dat samenwerking
tussen JGZ-organisaties, gemeente en geboortezorg essentieel is om
risicofactoren en sociaaleconomische problematiek op te sporen.
Genoemde leden hebben wel vraagtekens bij de praktische haalbaarheid
van deze signalering. Het is mogelijk dat gezinnen waarbinnen overmatig
en problematisch alcoholgebruik voorkomt niet bekend zijn bij de
gemeente en/of JGZ-organisaties. Dit geldt mogelijk des te meer voor
situaties betreffende huiselijk geweld. Deze leden vragen in hoeverre dit
wetsvoorstel voorziet in de tijdige signalering van dergelijke problematiek,
hoe de ernst van deze problematiek uiteindelijk gemeten wordt en of (en
hoe) hier rekening mee is gehouden.
De leden van de D66-fractie hebben daarnaast nog een vraag over de
invulling van de zorg die professionals aan zwangere vrouwen en/of
gezinnen kunnen bieden. Worden gemeenten en betrokken organisaties
van informatie voorzien aangaande mogelijkheden en in te zetten hulp
vanuit het sociaal domein, en zo ja, op welke manier worden zij geïnfor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

4

meerd over de concrete handvatten die zij tot hun beschikking hebben ter
begeleiding en ondersteuning van de zwangere en/of haar gezin? Deze
leden vragen de regering welke rol de betreffende bewindspersoon voor
zichzelf ziet weggelegd om de samenwerking tussen de verschillende
betrokken organisaties te faciliteren.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering kennis heeft genomen
van de toelichting op de Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA)
van het preventieprogramma «Nu Niet Zwanger».1 Deze leden vragen of
de regering de financiële en maatschappelijke baten van het NNZ-programma blijkens de MKBA in overweging neemt bij de uitvoering van het
voorliggend wetsvoorstel. Deze leden vragen tot slot of de regering bereid
is de conclusies en aanbevelingen van de MKBA over te nemen en wat
deze betekenen voor de continuering van het NNZ-programma in het licht
van het voorliggend wetsvoorstel.
In het wetsvoorstel wordt de vrijwilligheid van het huisbezoek benadrukt.
De leden van de SP-fractie begrijpen deze keuze, maar zij vragen naar de
kans dat juist de ouders in de meest kwetsbare situaties een dergelijk
huisbezoek niet zullen aanvragen. Dwang zal negatief kunnen werken qua
draagvlak. Maar hoe worden juist de kinderen die geboren worden in/uit
de meest kwetsbare situaties dan geholpen met dit aanbod? Vindt hier
monitoring op plaats?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat het wetsvoorstel
een uitwerking is van de aanpak en de uitkomsten van het Landelijke
actieprogramma Kansrijke Start en dat voor de uitvoering van het
prenataal huisbezoek lokale samenwerking tussen gemeente, verloskundige zorg en jeugdgezondheidszorg nodig is. In veel gemeenten zijn in
het kader van Kansrijke Start deze lokale coalities gevormd. Genoemde
leden vragen de regering hoe de geleerde lessen uit het actieprogramma
voldoende gedeeld worden met alle gemeenten, zodat gemeenten, en
zeker de niet-deelnemende gemeenten aan het actieprogramma, optimaal
kunnen leren van elkaar.
5. Delen van informatie en privacybescherming
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat het recht op privacy te
allen tijde gewaarborgd dient te zijn. Zo ook met betrekking tot informatie
over de sociaaleconomische omstandigheden waarin een gezin zich
bevindt en de daarbij behorende persoonlijke situatie. Genoemde leden
vragen of, en zo ja wanneer, er van de verloskundig zorgverlener verwacht
wordt dat hij of zij aan de bel trekt bij zeer slechte leefomstandigheden
van het gezin en daarmee van het kind. Aangezien de zorgverlener een
louter adviserende rol bekleedt, kan een dergelijke situatie tot onduidelijkheid aan de kant van de zorgverlener leiden, zo veronderstellen deze
leden. De leden van de D66-fractie vragen daarom of de regering bereid is
criteria op te stellen aan de hand waarvan de zorgverlener in uitzonderlijke gevallen over kan gaan tot informatieverschaffing aan de JGZ. Voorts
vragen deze leden welke implicaties het doorspelen van informatie door
zorgverleners aan de JGZ zal hebben voor het vrijwillige karakter van
prenatale huisbezoeken.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat na raadpleging
van de Autoriteit Persoonsgegevens de toestemming van de zwangere
aan de verloskundig zorgverlener om zich aan te laten melden bij een
JGZ-organisatie veranderd is in de advisering van de zorgverlener aan de
zwangere om contact op te nemen met de JGZ-organisatie. De Autoriteit
Persoonsgegevens heeft dit geadviseerd vanwege de afhankelijkheid en
1

https://www.nunietzwanger.nl/nieuws/1829–2/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

5

kwetsbaarheid van de zwangere/het gezin. Deze leden kunnen zich goed
vinden in deze wijziging, maar vragen zich sterk af of deze wijziging geen
enorme impact heeft op de effectiviteit van het wetsvoorstel. Kan de
regering daarop reflecteren? Heeft de regering zicht op de opvolging van
dit advies, vanuit bijvoorbeeld de ervaringen in het actieprogramma
Kansrijke Start?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de verloskundige de zwangere
vrouw en/of het gezin in een kwetsbare situatie adviseert contact op te
nemen met de desbetreffende aanbieder van jeugdgezondheidszorg (JGZ)
voor een prenataal huisbezoek. Vervolgens is het de bedoeling dat de
zwangere zelf contact opneemt met de JGZ-organisatie. Dit is een cruciaal
moment, waar de memorie van toelichting helaas zeer summier op
ingaat. Kan de regering dit nader toelichten? Is het zo dat er slechts een
advies zal zijn van de verloskundige richting de vrouw/het gezin en er dan
geen contact zal zijn tussen de verloskundige en de desbetreffende
JGZ-uitvoerder? Klopt het dat er dus op deze manier geen sprake is van
gegevensuitwisseling? Hoe verhoudt zich dit tot de opmerkingen in
paragraaf 4, waar staat dat het essentieel is dat alle betrokkenen rondom
de zwangere vrouw samenwerken en er een gezamenlijk inzicht moet zijn
voor wie een prenataal huisbezoek nodig is? De regering wil dat er lokaal
afspraken worden gemaakt over hoe informatie wordt gedeeld (p. 3), en
ook uit de consultatie blijkt dat de veldpartijen graag goede en intensieve
samenwerking zien: «Geboortezorg en JGZ-professionals dienen
huisbezoeken op elkaar af te stemmen en af te spreken met welk doel, in
overleg met de ouders» (p. 6).
Als er toch sprake zal zijn van gegevensuitwisseling, willen de leden van
de SGP-fractie graag nadere toelichting hoe dit precies wordt vormgegeven.
6. Caribisch Nederland
De regering schrijft dat op ieder eiland de JGZ anders is georganiseerd,
waardoor gekeken zal moeten worden naar de mogelijkheden van de
uitvoering van deze nieuwe taak. Er zullen aparte kaders en handreikingen
moeten worden opgesteld. De leden van de CDA-fractie vragen waarom
dit niet geregeld is voordat dit wetsvoorstel behandeld wordt. Deze leden
vragen daarnaast waarom er geen percentages zijn van het aantal te
vroeg geboren kinderen of kinderen met een te laag geboortegewicht op
de eilanden. Aangezien hier niets van bekend is, hoe wordt dan de hoogte
van de bekostiging hiervan bepaald?
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering ervoor kiest om
de prenatale huisbezoeken op de eilanden in eerste instantie te bekostigen
vanuit een tijdelijke regeling publieke gezondheid voor Caribisch
Nederland. Om welke bedragen gaat het in deze regeling? Waarom wordt
de bekostiging niet structureel geregeld, nu dit ook voor de eilanden een
wettelijke taak wordt?
7. Uitvoeringskosten en gevolgen voor de regeldruk
De leden van de VVD-fractie begrijpen uit de memorie van toelichting
dat de regering met het indienen van deze wetswijziging beoogt € 5,3
miljoen aan het gemeentefonds toe te voegen teneinde een benodigde
(doel)uitkering aan gemeenten te doen. Hoe worden deze uitgaven
gedekt?
Genoemde leden hebben voorts een vraag over de verwachting van het
aantal huisbezoeken dat zal gaan plaatsvinden. De regering lijkt ervan uit
te gaan dat bij alle 28.050 zwangerschappen waar dit wordt geadviseerd,
daadwerkelijk een huisbezoek wordt afgelegd. Dat zou betekenen dat alle
vrouwen het advies van hun verloskundige zullen overnemen om contact

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

6

op te nemen met een JGZ-organisatie voor een prenataal huisbezoek. Is
dat een juiste en realistische veronderstelling?
De leden van de VVD-fractie vragen daarnaast welke vorm de huisbezoeken zullen gaan krijgen. In de kostenberekening wordt uitgegaan van
één bezoek van 2,5 uur, maar paragraaf 8.1 van de memorie van
toelichting stelt dat bij urgente risicofactoren niet kan worden volstaan
met slechts één huisbezoek. Kan hieruit opgemaakt worden dat de
financiering die de regering ter beschikking stelt aan gemeenten is
gebaseerd op een enkel huisbezoek per geval, terwijl in de praktijk wordt
verwacht dat een enkel huisbezoek niet in alle gevallen zal volstaan?
Wat zijn in dat geval de te verwachten financiële gevolgen voor de
gemeenten? In dit verband doen deze leden de suggestie om niet pas na
vier jaar, zoals dat nu is beschreven in de memorie van toelichting, het
onderhavige wetsvoorstel kwalitatief en kwantitatief te evalueren. Is de
regering bereid al in een eerder stadium te bezien of de gemeentelijke
budgetten toereikend zijn om een effectieve invulling te geven aan het
verrichten van prenataal huisbezoek?
De regering rekent met 16,5% van de 170.000 geboortes in Nederland
waarbij sprake is van te vroeg geboren of met een laag geboortegewicht.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven of dit
internationaal gezien een hoog of laag percentage is. Kan de regering
aangeven wat de percentages in andere Europese landen zijn?
Omgerekend zou het hier gaan om 28.050 gezinnen waarin sprake is van
vroeggeboorte en/of laag geboortegewicht. Genoemde leden vragen of de
regering van mening is dat in al deze gevallen sprake is van een gezin in
een kwetsbare situatie.
De regering geeft aan dat met Binnenlandse Zaken en de VNG is
afgesproken dat het wetsvoorstel zowel op de korte als op de lange
termijn geëvalueerd zal worden. De leden van de CDA-fractie vragen op
welke termijn deze evaluaties zullen plaatsvinden.
Deze leden vragen welke punten mee zullen worden genomen in de
evaluatie. Wat zijn de doelstellingen van dit wetsvoorstel? Wanneer is het
wetsvoorstel voldoende doeltreffend en welke doelmatigheid wordt
nagestreefd?
De leden van de D66-fractie lezen dat bij de berekening van het
benodigde budget sprake is van een aantal aannames. Om die reden geeft
de regering te kennen dat ze met Binnenlandse Zaken en de VNG
afspraken heeft gemaakt over de evaluatie van het wetsvoorstel op zowel
de korte als lange termijn. Deze leden vragen welke instantie(s) deze
evaluaties gaat uitvoeren en of de regering concrete data aangaande het
begin van de evaluaties en daarnaast de resultaten ervan met de Kamer
wil delen.
Tot slot constateren de leden van de D66-fractie dat nergens concreet in
het voorstel ingegaan wordt op de doelstellingen van het wetsvoorstel en
wanneer het wetsvoorstel zijn doelstelling behaald zou hebben. In het
licht van het vorige vragen genoemde leden de regering een uitgebreide
beschouwing te geven over de doelstellingen, doeltreffendheid en
doelmatigheid die zij met het voorliggend wetsvoorstel nastreeft, zoals
aangegeven in artikel 3, lid 1, sub a, van de Comptabiliteitswet.
Voor de huisbezoeken wordt € 5,3 miljoen op jaarbasis toegevoegd aan
het gemeentefonds. De leden van de SP-fractie betwijfelen of dit
voldoende budget is, mede gezien de hoeveelheid kansarme wijken in
Nederland. Kan hier uitgebreider inzicht in worden gegeven? Daarnaast
vragen deze leden of gemeenten geld uit dit potje kunnen halen om iets
anders te bekostigen, zoals tekorten in de jeugdzorg/Wmo. Klopt het dat
het budget geoormerkt wordt voor deze taak?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

7

Voor elk prenataal huisbezoek is nu € 190 begroot. De leden van de
SP-fractie vragen om een verduidelijking wat hier precies binnenvalt.
Vallen bijvoorbeeld reiskosten, administratie en contacten met ketenpartners binnen deze € 190? Genoemde leden betwijfelen ten zeerste of
dit bedrag voldoende is, omdat niet altijd binnen één huisbezoek duidelijk
is waar de problematiek zit en er vaak nog een tweede huisbezoek nodig
zal zijn. Kan hier nogmaals op worden ingegaan? Daarnaast zal één
huisbezoek gemiddeld 2,5 uur duren. De leden van de SP-fractie vragen
naar een nadere onderbouwing van deze tijdsduur. Begrijpelijkerwijs is er
dan ander vervolgaanbod al beschikbaar, hoe wordt hiernaar verwezen en
hoe wordt dit gemonitord?
Bij de berekening van het benodigde budget is men uitgegaan van het
gegeven dat «vroeggeboorte en/of laag geboortegewicht» internationaal
als maat voor een goede start van kinderen wordt gezien. Dit percentage
(16,5%) vormt dan ook de basis voor de berekening en is afgezet tegen het
aantal geboortes per jaar (circa 170.000). Dit betekent dat in 28.050
gezinnen sprake is van vroeggeboorte en/of een laag geboortegewicht.
Aan deze gezinnen kan een prenataal huisbezoek worden geadviseerd
door de verloskundigen. Maar in bepaalde gebieden in Nederland ligt dit
percentage hoger dan de landelijke 16,5%. In de praktijk betekent dit dus
dat er in die regio’s meer prenatale huisbezoeken gedaan zullen worden
dan datgene wat de overheid aangeeft, zo concluderen genoemde leden.
Volgens deze leden betekent dit dus dat de kosten voor individuele
gemeenten verschillend zullen uitpakken. Kan aangegeven worden
wanneer de verdeelsleutel precies bekend zal zijn?
Is het correct dat de prenatale huisbezoeken worden aangekondigd in de
decembercirculaire, maar de daadwerkelijke omvang van het budget pas
in de meicirculaire zal komen? Wetende dat de ingangsdatum op 1 juli
2021 ligt zien de leden van de SP-fractie hierin krapte in de tijd ook
aangezien in die periode nog overleg tussen de JGZ en gemeenten zal
moeten plaatsvinden. Genoemde leden vragen dan ook om een nadere
toelichting op de haalbaarheid van het voorgenomen tijdpad.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de uitvoeringskosten berekend zijn op basis van de omvang van de doelgroep, waarbij
een generiek percentage van het aantal geboorten per jaar wordt
genomen. Tegelijk constateren deze leden dat onderdeel van dit
wetsvoorstel is dat gemeenten de taak krijgen de omvang van de
doelgroep te bepalen. Het ligt dan in de lijn der verwachting dat het
benodigde budget na enkele jaren beter in te schatten is dan nu het geval
is. Genoemde leden zijn van mening dat een toegezegde kwantitatieve en
kwalitatieve evaluatie na vier jaar in dat licht te lang op zich laat wachten.
Hoe kijkt de regering aan tegen een evaluatie na twee jaar, zodat op dat
moment ook het budget voor de uitvoering herijkt kan worden?
8. Consultatie
De leden van de VVD-fractie verbazen zich over de reactie op de in de
consultatie door het College Perinatale Zorg (CPZ), de Koninklijke
Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) en de Patiëntenfederatie Nederland gegeven reactie dat de stem van zwangere vrouwen niet
is meegenomen in de consultatie. De regering stelt immers dat die stem
juist via het CPZ, waarin de Patiëntenfederatie Nederland deelneemt,
gehoord zou zijn. Ziet de regering bij nader inzien hierin reden om alsnog
gehoor te geven aan die suggestie? Is de regering het, tot slot, met deze
leden eens dat bij het opstellen of wijzigen van wetten en beleid altijd het
oor gegeven dient te worden aan de mensen over wie het gaat?
De regering schrijft onder andere dat de Patiëntenfederatie vragen stelt
over hoe de privacy van de zwangere is geborgd. De regering schrijft in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

8

antwoord hierop dat hangende het wetsvoorstel met de Patiëntenfederatie hierover zal worden overlegd. De leden van de CDA-fractie vragen
waarom dat niet is gebeurd voordat dit wetsvoorstel is ingediend.
Wanneer vindt het overleg met de Patiëntenfederatie plaats?
De Autoriteit Persoonsgegevens stelt dat er geen wettelijke grondslag
voor de verloskundig zorgverlener is om zwangeren in een kwetsbare
situatie bij de JGZ-organisatie aan te melden voor een prenataal
huisbezoek. De regering heeft daarop de «aanmelding» vervangen door
«advisering». De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering er
niet voor heeft gekozen om een wettelijke grondslag in het wetsvoorstel
op te nemen.
De leden van de SP-fractie vragen of nader aangegeven kan worden wie
precies het huisbezoek uitvoert en of het wellicht voor de hand ligt deze
JGZ-taak bij de GGD onder te brengen.
De leden van de SGP-fractie lezen dat in overleg met partijen een aantal
randvoorwaarden is geïnventariseerd dat hangende het wetsvoorstel met
partijen wordt uitgewerkt. Een deel van deze voorwaarden zal op landelijk
niveau worden ingevuld zoals een handreiking. Is deze handreiking al
beschikbaar en zou deze voorafgaand aan de parlementaire behandeling
met de Kamer kunnen worden gedeeld?
Genoemde leden lezen dat momenteel door verschillende experts wordt
gewerkt aan het meetbaar maken van het begrip «kwetsbaar». Is hierover
al meer bekend en hoe wil de regering dit bij de verdere behandeling van
het wetsvoorstel betrekken?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de regering met de VNG heeft
afgesproken om het onderhavige wetsvoorstel na circa vier jaar kwalitatief
en kwantitatief te zullen evalueren. Genoemde leden vragen waarom in
het voorstel van wet dan geen evaluatiebepaling is opgenomen.
De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Lodders
De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,
Clemens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 593, nr. 5

9