Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 904

Wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet
1998, tot versterking van de werking van de
gasmarkt, verbetering van de
voorzieningszekerheid en houdende regels met
betrekking tot de voorrang van duurzame
elektriciteit, alsmede enkele andere wijzigingen
in deze wetten

Nr. 41

GEWIJZIGD AMENDEMENT VAN HET LID ZIJLSTRA TER
VERVANGING VAN DAT GEDRUKT ONDER NR. 26
Ontvangen 26 januari 2010
De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:
In artikel I, onderdeel X, artikel 66d, vervalt het tweede lid.
Toelichting
Het Wetsvoorstel verbetering gasmarkt voorziet in de toevoeging van
artikel 66d aan de Gaswet. In dit artikel is voor de verkoper van gas de
verplichting opgenomen om de overname van de programmaverantwoordelijkheid separaat van de verkoop van gas aan de koper aan te bieden.
Daarbij is het de verkoper van gas niet toegestaan te eisen dat de koper
van gas de programmaverantwoordelijkheid overdraagt (artikel 66d, lid 1,
sub b van de Gaswet). Dit verbod geldt echter niet indien de koper van
gas met de verkoper van gas is overeengekomen dat de hoeveelheid te
kopen gas wordt bepaald door de feitelijke onttrekking van gas aan het
gastransportnet op één of meer aansluitingen (artikel 66d, lid 2 Gaswet).
Dit zijn de zogenaamde exclusieve «all-in contracten» (transport, gas en
flexibiliteit), zoals die vaak worden aangeboden door de partij zoals
genoemd in artikel 54 van de gaswet.
De uitzonderingen in artikel 66d, lid 2 zorgt ervoor dat de keuzevrijheid
van afnemers wordt beperkt en dat de huidige dominante positie van
GasTerra in stand wordt gehouden, dan wel wordt verstrekt. Het behouden van de PV biedt voor GasTerra aanzienlijke waarde. In de Memorie
van Toelichting staat dat deze uitzondering (de opeisbaarheid van de
programmaverantwoordelijkheid) de huidige, veel bestaande praktijk,
waarbij gas niet kan worden doorverkocht, in stand wordt gehouden. Het
laten voortbestaan van de huidige situatie zorgt ervoor dat concurrentie
voor leveranciers aan kleinverbruikers niet echt van de grond komt. Het
overgrote deel van deze leveranciers koopt in bij GasTerra en biedt dus
gas aan onder dezelfde voorwaarden. Een leverancier kan niet een keer
gas doorverkopen of goedkoper elders inkopen in dit systeem. De
mogelijkheid om door handig te handelen voordeel aan de klant te bieden
is dus beperkt.
Bovendien is de uitzondering in artikel 66d, lid 2 niet in lijn met de motie
Crone c.s. die de regering verzocht heeft om de liquiditeit en de transpa-

KST140212
0910tkkst31904-41
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 904, nr. 41

1

rantie van gasmarkt (TTF) te versterken. Het volume op de TTF is de
laatste jaren gegroeid, maar de mate van verhandelbaarheid van gas is
gedaald. Ook de NMa geeft in haar jaarlijkse marktmonitor aan dat op de
gasmarkt meeste energieleveranciers voor de inkoop van gas alleen
terecht kunnen bij Gasterra (tegen de voorwaarden van Gasterra).
Hierdoor zijn er volgens de NMa nog onvoldoende mogelijkheden voor
concurrentie tussen de leveranciers. Met name nieuwe toetreders kunnen
moeilijk een marktaandeel verwerven.
De Nederlandse regering mag geen maatregelen nemen die in strijd zijn
met de regels van het EG-Verdrag, met name de mededingingsregels. Er
zijn goede argumenten om te stellen dat artikel 66d, lid 2 van de Gaswet
kwalificeren als een bijzonder recht in de zin van artikel 86, lid 1, EG-Verdrag. Het voorgestelde artikel 66d, lid 2 van de Gaswet houden namelijk
een wettelijke maatregel in, die bescherming biedt aan een klein aantal
gasleveranciers, dat in staat is gas op basis van flexibele contracten aan te
bieden. Door dit bijzondere recht raakt GasTerra in de positie haar
machtspositie op de markt voor het aanbieden van flexibiliteit te gebruiken om ook een sterke positie te verkrijgen op de (toekomstige) markt
voor het aanbieden van programmaverantwoordelijkheid. Artikel 66d, lid
2, Gaswet zet GasTerra er aldus toe aan gebruik te maken van haar
machtspositie. Bovendien leidt artikel 66d, lid 2, Gaswet ertoe dat de
leveranciers van gas door middel van flexibele contracten ertoe aangezet
worden in strijd met het kartelverbod van artikel 81, lid 1, EG-Verdrag te
handelen doordat het overdragen van de programmaverantwoordelijkheid afnemers, beperken in de doorverkoop van gas aan andere
partijen.Dit betekent dat het voorgestelde artikel 66d, lid 2, Gaswet in
strijd is met artikel 86, lid 1, EG-Verdrag en dus niet in stand kan blijven.
Door het schrappen van artikel 66d, lid 2 wordt de voortzetting van de
huidige praktijk géén automatisme en zal de keuzevrijheid en de marktwerking op de gasmarkt worden versterkt. Pas dan wordt de gasmarkt
echt versterkt. Nu lopen er wel leveringen over TTF, maar die kunnen niet
worden doorverkocht, waardoor de gasmarkt er niet bij gebaat is. Door
het schrappen van lid 2 van artikel 66d wordt de vrijheid voor afnemers
vergroot. Zij kunnen er nog steeds voor kiezen om de programmaverantwoordelijkheid over te dragen. Sterker nog, veel partijen, zoals middenen kleinbedrijven zullen dat graag willen doen, zodat zij hun gaslevering
zo snel en simpel mogelijk kunnen afhandelen. Andere partijen zullen
echter graag de vrijheid willen hebben om soms iets door te verkopen, of
iets extra in te kopen via TTF. Met hun verschillende leveranciers van gas
kunnen zij dan afspraken maken over de bandbreedte van afname. Of zij
kunnen standaardproducten op TTF kopen, waarmee zij zelf een eigen
portfolio kunnen samenstellen. Het schrappen van artikel 66d:2 biedt
daarmee meer ruimte om te gaan handelen en zal daarmee TTF kunnen
versterken.
Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 904, nr. 41

2