Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1628
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu over het tariefsysteem op het spoor (ingezonden
18 februari 2013).
Mededeling van staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu)
(ontvangen 18 maart 2013).
Vraag 1
Kent u het bericht «Ruzie treinprijs naar kookpunt»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Vindt u het als concessieverlener voor het hoofdrailnet acceptabel dat
reizigers tussen Lelystad en Zwolle, uitgaande van een jaartrajectkaart, zo’n
400 euro meer moeten betalen dan reizigers op even lange trajecten elders in
het land, terwijl het om reizen binnen dezelfde vervoerconcessie gaat?
Antwoord 2
Als je heel strikt het tarief van elk traject zou bepalen aan de hand van de
lengte in kilometers, leidt dat voor de reizigers tot problemen en verwarring
in situaties waar ze een reis kunnen maken via verschillende routes (zie mijn
antwoord op Vraag 2 van de leden De Boer en Lodders, kenmerk IenM/BSK2013/27375). Bovendien zouden er dan reizigers zijn die zich benadeeld
zouden kunnen voelen doordat «hun» traject via een omweg loopt en ze dus
«onnodige» kilometers afleggen en moeten betalen.
Voor de reizigers tussen bijvoorbeeld Groningen en de Randstad biedt dit
systeem de vrijheid om te kiezen voor het oude traject via de Veluwe of via
het nieuwe traject via de Hanzelijn. Ongeacht zijn keuze betaalt de reiziger nu
hetzelfde.
Gelet op dit alles vind ik het huidige tariefsysteem van NS acceptabel.

1

ah-tk-20122013-1628
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

De Stentor, 5 februari 2013, http://www.destentor.nl/regio/lelystad/ruzie-treinprijs-naarkookpunt-1.3647627

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Waarom is deze door u in het algemeen overleg Vervoerconcessie Hoofdrailnet d.d. 13 december 2012 genoemde «fout» in de tarieven op de Hanzelijn
nog niet hersteld?2 Klopt het dat NS nog steeds achter de gekozen tarieven
op de Hanzelijn staat? Bent u bereid er bij NS op aan te dringen dat er alsnog
een snelle oplossing komt, met name voor de forenzen en scholieren op de
Hanzelijn?
Antwoord 3
Ik heb in het genoemde algemeen overleg inderdaad gesproken over een fout
in het systeem van NS, die hersteld zou worden. Dat is ook gebeurd. Het ging
namelijk niet over de aanpassing van de tarieven op de Hanzelijn, maar over
het feit dat reizen via de Hanzelijn aanvankelijk nog niet in de Reisplanner
waren opgenomen. In de Reisplanner van NS kan je als reiziger zien op welke
tijden en via welke route(s) je een reis kan maken, en wat dat kost. Mensen
plannen soms al een aantal weken vooraf een reis. Wie op een vroeg
moment een reis plande van bijvoorbeeld Zwolle naar Lelystad, verwachtte al
een reisadvies te krijgen via de Hanzelijn. Maar zolang die niet in het
Reisplanner-systeem zat, was het advies een reis via Amersfoort. De reis leek
daardoor langer en duurder dan hij in werkelijkheid zou moeten zijn. Deze
fout heeft NS hersteld door de Hanzelijn vóór 9 december correct in de
Reisplanner op te nemen.
Het klopt dat NS nog steeds achter de gekozen tarieven op de Hanzelijn staat.
Forenzen en scholieren die voorheen gebruik maakten van de bus, kunnen
duurder uit zijn nu ze met de trein reizen. Dat heeft er onder meer mee te
maken dat de bus andere tarieven kent dan de trein en dat de provincie
bovendien de busvervoerder subsidieerde om scholieren korting te geven,
wat het prijsverschil nog groter maakte.
Vraag 4
Bent u er mee bekend dat er ook andere trajecten zijn waar in verband met
het «kloppend» maken van de tarieven op parallelle trajecten fors meer
tariefeenheden worden gerekend dan het feitelijke aantal kilometers, zoals
tussen Breukelen en Woerden, waar 19 tariefeenheden voor 12 kilometer
worden gerekend, wat aanzienlijk hoger is dan tussen Haarlem en Amsterdam Sloterdijk (15 tariefeenheden voor 14 km)?
Antwoord 4
Ja. Er zijn inderdaad meer gevallen waar op parallelle trajecten waarvan het
feitelijke aantal kilometers verschilt, maar het aantal tariefeenheden gelijk is.
Voor een beschrijving van de reden waarom dit zo is, verwijs ik u naar mijn
antwoord op Vraag 2 van de leden De Boer en Lodders.
Vraag 5
Bent u er mee bekend dat een treinkaartje Kampen-Zuid–Den Haag Centraal
duurder is dan een treinkaartje Zwolle–Den Haag Centraal, terwijl laatstgenoemde rit langer is en zelfs langs Kampen-Zuid gaat?
Antwoord 5
Ja. De prijs van beide kaartjes wordt berekend op basis van de kortste route
gerekend in tariefeenheden (zie mijn antwoord op Vraag 2 van de leden De
Boer en Lodders). Voor de verbinding Kampen-Zuid–Den Haag Centraal loopt
de kortste route via Schiphol (150 tariefeenheden), voor de verbinding
Zwolle–Den Haag Centraal loopt de kortste route via Utrecht (147 tariefeenheden).
Het is reizigers vanuit Kampen-Zuid toegestaan om zowel over de route via
Zwolle, Lelystad en Schiphol als via Zwolle en Utrecht naar Den Haag
Centraal te reizen. Ook vanuit Zwolle mag men zowel via de Hanzelijn als via
Utrecht reizen.

2

Zie Kamerstuk 29 984, nr. 378 (Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 13 december
2012, inzake Vervoersconcessie Hoofdrailnet)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u ermee bekend dat ook de reisplanner van NS zich geen raad weet met
het ingewikkelde systeem van tariefeenheden en met de volgende prijzen
komt voor exact dezelfde treinreis (enkele reis, vol tarief):
Groningen–Amsterdam Centraal, € 23,80;
Groningen–Amsterdam Centraal via Lelystad, € 30,40;
Groningen–Amsterdam Centraal via Dronten, € 32,50;
Groningen–Amsterdam Centraal via Kampen Zuid, € 33,40?
Antwoord 6
Ik ben bekend met de genoemde bedragen.
Met een kaartje van Groningen naar Amsterdam Centraal à € 23,80 mag de
reiziger via Lelystad, Dronten en Kampen-Zuid reizen. Het is dus niet nodig
om in de Reisplanner en de automaat een via-station op te geven. Als je dat
toch doet, gaan de reisplanner en de automaat er vanuit dat het twee
separate reizen betreft waarvan de prijzen worden opgeteld. De reiziger
profiteert dan niet optimaal van de degressie in het NS-tarief en betaalt als
het ware voor twee kaartjes dus twee keer het opstaptarief. Dit verklaart
waarom de «via-reizen» duurder zijn.
Voor wie met de OV-chipkaart reist, geldt dat als je binnen 35 minuten uit- en
weer incheckt, niet opnieuw een opstaptarief in rekening wordt gebracht en
als je reist bij NS ook het voordeel van de doorgaande degressie geldt. Het
«via-probleem» doet zich hierbij dus niet voor.
Vraag 7
Bent u er mee bekend dat de kaartautomaten van NS voor een treinkaartje
Hengelo–Arnhem de keuze geven tussen de route via Deventer en de kortere
en goedkopere route via de regionale spoorlijn Hengelo–Zutphen, maar dat
dit niet gebeurt voor de langere reis Enschede–Nijmegen over dezelfde
corridor? Bent u ermee bekend dat reizigers op dit traject, als ze dit niet
weten, hierdoor moeten betalen voor de langere route via Deventer en dus
duurder uit zijn dan als ze een «via» kaartje zouden kopen? Waarom rekent
NS in dit soort situaties niet standaard het tarief volgens de kortste route?
Antwoord 7
Ja. Een dergelijke situatie doet zich op meer stations voor. De software van
de kaartautomaten kan dit op dit moment niet oplossen. Om te voorkomen
dat reizigers te veel betalen, melden stickers op de automaten op de
relevante stations al een aantal jaren expliciet dat er een routekeuze mogelijk
is. Dit betreft de automaten nabij de trajecten Zutphen-Hengelo, DordrechtGeldermalsen en Tiel-Arnhem. Mijn ambtsvoorganger heeft uw Kamer
hierover in maart 2008 geïnformeerd (Aanhangsel van de Handelingen
nummer 1676).
Met de OV Chipkaart betaalt de reiziger de route die hij daadwerkelijk reist.
Wanneer de reiziger bijvoorbeeld kiest voor de route met NS en Syntus, en
dus uitcheckt bij NS en incheckt bij Syntus, betaalt hij automatisch ook de
route via Syntus.
Vraag 8
Bent u er mee bekend dat voor een treinreis tussen Naarden-Bussum en
Almere Muziekwijk evenveel tariefeenheden gelden als voor een reis tussen
Almere Centrum en Bussum-Zuid?
Antwoord 8
Ja. NS heeft op diverse plaatsen het aantal tariefeenheden tussen twee
stations op nul gezet. Dat betekent dat de reiziger de flexibiliteit heeft om per
afzonderlijke reis een in- en uitstapstation te kiezen zonder dat dit tarifaire
consequenties heeft.
Dit geldt voor de stations Naarden-Bussum en Bussum Zuid en voor de
stations Almere Centrum en Almere Muziekwijk, waardoor het in de vraag
genoemde feit zich voordoet, maar ook bijvoorbeeld voor de stations Den
Haag Centraal en Den Haag Hollands Spoor.
Ik vind het positief dat deze handelwijze van NS de reizigers gemak en
keuzevrijheid biedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Vraag 9
Bent u er mee bekend dat NS voor reizen tot acht tariefeenheden hetzelfde
tarief rekent, waardoor met name hele korte reizen van twee tariefeenheden
zoals Haarlem-Overveen en Amsterdam Muiderpoort-Amsterdam Amstel
verhoudingsgewijs duur zijn?
Antwoord 9
Ja. NS berekent inderdaad altijd een minimum tarief van acht tariefeenheden.
Verder zijn de tarieven degressief: de laatste tariefeenheden van je reis zijn
goedkoper dan de eerste. Dit alles leidt ertoe dat korte reizen inderdaad
relatief duurder zijn dan lange reizen. Of anders geformuleerd: lange reizen
zijn relatief goedkoper dan korte reizen.
Vraag 10
Deelt u op grond van alle genoemde voorbeelden de mening dat het huidige
tariefsysteem, dat gebaseerd is op de zogenoemde tariefeenhedenkaart van
NS, niet eenduidig is, niet transparant is en niet uit te leggen is aan reizigers?
Deelt u de mening dat hierdoor het spoorproduct voor groepen reizigers niet
zo aantrekkelijk is als zou kunnen?
Antwoord 10
Het systeem van tariefeenheden en van het gelijktrekken van het aantal
tariefeenheden op parallelle routes biedt de reizigers keuzevrijheid en
gebruiksvriendelijkheid, maar maakt het systeem minder eenduidig.
Andersom: een 100% eenduidig systeem kan de keuzevrijheid van en de
gebruiksvriendelijkheid voor de reiziger beperken. In mijn Antwoorden 2, 5 en
8 heb ik toegelicht dat het huidige systeem wel degelijk voordelen biedt voor
de reizigers.
Vraag 11
Bent u nog steeds van mening dat u als concessieverlener geen voorwaarden
moet stellen aan de tariefstructuur van NS, zoals u stelde in reactie op de
aangehouden motie-Dik-Faber3, die vraagt afspraken te maken over de
introductie van een nieuw, eerlijk en voor reizigers transparant tariefsysteem?
Antwoord 11
Ja.
Vraag 12
Bent u alsnog bereid in de nieuwe vervoerconcessie voor het hoofdrailnet
overeen te komen dat er een tariefsysteem komt waarin de tarieven zijn
gebaseerd op basis van het aantal kilometers volgens de kortste route?
Antwoord 12
Nee. Ik zie geen aanleiding mijn beleid op dit punt aan te passen.

3

Zie Kamerstuk 29 984, nr. 354 (Motie-Dik-Faber c.s. d.d. 20 december 2012 over een nieuw,
eerlijk en voor reizigers transparant tariefsysteem)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4