5
Misstanden in de turnsport
Aan de orde is het debat over misstanden in de turnsport.
De voorzitter:
Aan de orde is het debat over misstanden in de turnsport.
Ik heet de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport van harte welkom, net als de Kamerleden en
expliciet ook de mensen op de publieke tribune, de betrokkenen en de mensen die verder aanwezig zijn, en ik heet
de kijkers thuis welkom. Ik geef allereerst het woord aan
mevrouw Westerveld van GroenLinks voor haar bijdrage.
Zij is ook de eerste aanvraagster van het debat.

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank, voorzitter. Ook dank dat we wat later begonnen. Ik
denk dat het voor veel betrokkenen fijn is om hier aanwezig
te kunnen zijn.
Voorzitter. Wat is de prijs van een gouden medaille? Deze
vraag, die oud-turnster Petra Witjes vorig jaar stelde, zou
wat ons betreft vandaag centraal moeten staan in dit debat.
Dat is een vraag waar de sportwereld, maar ook wij hier en
de staatssecretaris een antwoord op zouden moeten hebben.
Voorzitter. Dat we hier vandaag staan om het over misstanden in de sportwereld te hebben, is dankzij de oud-turnsters
die ook hier op de tribune zitten, dankzij Kim Koumans, die
in de zaal is, en ook dankzij journalist Marco Knippen, die
ook boven aanwezig is. Ik benadruk dat, omdat zij jarenlang
hebben moeten vechten voor erkenning, omdat zij alleen
stonden tegenover de sportwereld en buitenstaanders hun
verhaal niet geloofden. Jarenlang trokken ze aan de bel. Er
zijn rapporten geschreven, er is een boek uitgebracht, maar
in de sportwereld en in navolging daarvan ook in politiek
Den Haag is jarenlang weggekeken en werd er niet ingegrepen. Er werd niet ingegrepen, terwijl kinderen vaak op heel
jonge leeftijd werden vernederd, werden uitgescholden,
moesten doortrainen met blessures, eetstoornissen werden
aangepraat, werden geïsoleerd en werden blootgesteld aan
een keiharde wereld. Zaken waar ze ook op volwassen
leeftijd, nu dus, nog steeds last van hebben.
Voorzitter. Ik ben ook geraakt omdat ik de verhalen van
deze meiden die hier zitten, ken. Ik heb met ze gesproken
en hun verhalen raakten me oprecht. Terecht hebben turnbond KNGU en afgelopen maandag ook NOC*NSF excuses
aangeboden. Dat is meer dan terecht. Het is ook terecht dat
er aan de slag wordt gegaan met de aanbevelingen uit het
rapport Ongelijke leggers. We hebben wel een paar vragen.
De eerste vraag is of de term "grensoverschrijdend gedrag"
de lading wel dekt. Maakt dat het niet te klein, vraag ik de
staatssecretaris met nadruk. Is hier niet gewoon sprake van
kindermishandeling en zouden we dat niet met elkaar hier
moeten uitspreken? Zo ja, welke gevolgen heeft dat dan
voor de rechtspraak? Want als hier sprake is van kindermishandeling — ik durf dat hier wel te zeggen — dan schiet
het tuchtrecht tekort. Had deze zaak niet door een strafrechter behandeld moeten worden, vraag ik de staatssecretaris.
Graag een reactie op dat punt.

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

Voorzitter. Het is ook extra pijnlijk omdat de turnsters die
uiteindelijk de stap hebben gezet om een zaak aan te
spannen, niet goed zijn behandeld door het Instituut
Sportrechtspraak. Veel zaken lopen enorm veel vertraging
op. Gespreksverslagen zijn niet juist behandeld. Terwijl
inmiddels de hele sportwereld en eindelijk wij ook allemaal
erkennen dat zaken in het verleden grandioos zijn misgegaan, lopen veel van de beschuldigden, van de daders nog
vrij rond en hebben sommigen een functie op een andere
plek. Dat druist in tegen mijn gevoel van rechtvaardigheid.
Ik zou de staatssecretaris willen vragen hoe hij daarnaar
kijkt.
Voorzitter. Ik voel me ongemakkelijk over de tegemoetkoming van €5.000. Ik weet dat dit een standaardbedrag is
dat eigenlijk alle slachtoffers krijgen waarbij hun leed is
aangedaan waarbij de overheid heeft toegekeken. Maar
wat is €5.000, zo wil ik hier ook vragen, als je leven is getekend door wat je hebt meegemaakt in je jeugd, als je iedere
dag opstaat met lichamelijke en met psychische klachten?
Hoe staat dit bedrag ook in verhouding met de schikking
die turnbond KNGU in 2016 heeft getroffen met een trainer
vanwege reputatieschade? Diegene kreeg €50.000 voor
reputatieschade en als je slachtoffer bent van mishandeling
en nog elke dag die gevolgen daarvan met je meedraagt,
krijg je €5.000.
Voorzitter. Het is enorm belangrijk dat de vrouwen die het
treft goede hulp krijgen. Ik weet dat er een expertisecentrum
komt, maar gaat dat ook de meiden helpen die hun nek nu
hebben uitgestoken en die vaak al jarenlang ook uit eigen
zak therapieën hebben betaald?
Voorzitter. Wat is de prijs van een gouden medaille? Met
die vraag begon ik en ik rond er ook mee af. We moeten
goed kijken naar wat hier gedaan kan worden en wat de rol
van ons is. Ik wil de staatssecretaris vragen of hij bereid is
om een onderzoek te doen naar alle vormen van sport
waarbij kinderen op jonge leeftijd beginnen en met een
trainer alleen zijn. Wil hij goed kijken naar de financieringsstructuur van de sport? Is die niet te veel gericht op prestaties? Wat gaat de staatssecretaris doen om met de sportwereld te zorgen dat de sport echt veilig wordt?
Voorzitter. Sport zou moeten gaan om plezier hebben en
om samenwerken met elkaar. Prestatie kan daar een heel
mooi onderdeel van uitmaken, maar zou niet een doel op
zich moeten zijn. De prijs die veel sporters nu hebben
betaald, is veel te hoog.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is een interruptie van de heer Heerema van
de VVD.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Een goed betoog. Mevrouw Westerveld heeft een paar
dingen gezegd over strafrecht en tuchtrecht. Ik kan er ontzettend in meevoelen en meeleven dat wij misschien een
stap moeten zetten om te kijken of wij strafrechtelijk niet
veel meer kunnen doen aan de situaties die hebben
plaatsgevonden. Mevrouw Westerveld heeft een aantal
vragen gesteld aan de staatssecretaris. Kan zij misschien
iets meer vertellen — ik geef haar graag die ruimte — over
hoe het strafrecht zou kunnen helpen bij het toekomen aan
rechtvaardigheidsgevoel, wat hier is misgegaan?

13 oktober 2021
TK 11

11-5-1

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik ben blij met deze vraag. Ik vind het zelf ingewikkeld. Kijk
hoe er nu met de turnsters is omgegaan. Kijk hoe zij, onder
wie Kim Koumans, jarenlang aan de bel hebben moeten
trekken. Als je uiteindelijk die stap zet en je bij het ISR
terechtkomt, gaan er zaken mis met gespreksverslagen.
Ook zien we dat sommige zaken maanden- of jarenlang
vertraging oplopen. Dat doet pijn. Dat druist in tegen mijn
gevoel van rechtvaardigheid. Daarom stel ik die vraag. Ik
zou willen voorkomen dat straks iedereen erkent dat zaken
zijn misgegaan en dat dit wel bij het tuchtrecht terechtkomt,
maar dat de daders wegkomen met een tik op de vingers.
Daarom is mijn vraag aan de staatssecretaris of dit niet een
strafrechtzaak is. Als een zaak bij de tuchtrechter komt, zou
de tuchtrechter dan niet veel eerder naar het OM moeten
verwijzen? Zouden zaken niet veel eerder moeten worden
overgedragen, zonder dat je dan van betrokkenen zelf vraagt
om opnieuw via een andere juridische route aan de bel te
trekken? Ik ben dus heel benieuwd hoe de staatssecretaris
dat ziet en of we daar ook de slachtoffers mee kunnen helpen.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik ben heel blij met dit antwoord, want ik denk dat we elkaar
daar goed kunnen vinden. Ik hoop dat de staatssecretaris
ook in die richting zou kunnen antwoorden.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Westerveld. Dan geef ik het woord
aan mevrouw Van der Laan van D66. Het is haar maidenspeech. Zoals te doen gebruikelijk krijgt degene die een
maidenspeech houdt altijd wat meer tijd en mag die persoon niet geïnterrumpeerd worden. Heel veel succes. Het
woord is aan mevrouw Van der Laan van D66. Het is heel
mooi om te zien dat er veel collega's aanwezig zijn.

Mevrouw Van der Laan (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ik ben eigenlijk heel makkelijk uit te
tekenen aan de hand van vier onderwerpen: familie, voetbal,
politiek en onderwijs. Ik ben geboren op Landgoed Keukenhof in Lisse. Daar ben ik opgegroeid in de prachtige Bollenstreek met mijn ouders, mijn broer en mijn zusje, en daar
woon ik nog steeds. Iets dat kenmerkend is voor de Bollenstreek, is dat het hardwerkende, nuchtere mensen zijn. Dat
hebben mijn ouders ook aan mij doorgegeven. Wij brengen
als familie veel tijd door op de voetbal. Daar voetballen
onze zoons en daar voetbal ik zelf ook nog. FC Lisse is dus
mijn club. Voor mij is er bijna niks mooiers dan de geur van
vers gemaaid gras, een zonnetje en weten dat je mag
voetballen.

volgende. "Maar nu komt het punt discriminatie naar voren.
Ik mag volgend seizoen waarschijnlijk niet met mijn maten
naar de landelijke divisie, want wat wil het geval? Ik ben
een meisje dat wel op regionaal niveau bij de jongens mag
voetballen, maar niet op landelijk niveau. Daar beslissen
een paar grijze heren over die mij nog nooit hebben zien
voetballen. Ze laten in een brief doorschemeren dat ik maar
bij een damesvereniging moet gaan voetballen." Dit komt
uit mijn handgeschreven tekst die 26 jaar oud is. Ik had het
in die tijd tegen "de bobo's van de KNVB", zoals ik ze toen
noemde. Ze hadden me daarvoor kort verteld dat meisjes
geen perspectief hadden in het voetbal.
In een vol restaurant aan de boulevard in Noordwijk en later
ook live op Radio 1 hield ik eigenlijk mijn echte maidenspeech. Ik was een 15-jarige Jeanet. In het hol van de leeuw
vocht ik voor een kans om te mogen blijven voetballen met
de jongens. Mijn protest was in niet te misverstane woorden. Ik betichtte de bestuurders van discriminatie en ik
vocht voor gelijkwaardigheid. Dat lukte. Ik kreeg toestemming en na mij volgden vele meisjes. Hierdoor heb ik het
voetballeven van veel meisjes en jongens enigszins kunnen
veranderen.
Voorzitter. Er volgden prachtige jaren van topsport. Voetballen voor het Nederlands team, reizen, Europees voetbal
met mijn club Ter Leede, winnen, verliezen, succes en falen:
het heeft me gevormd tot wie ik nu ben. Maar in die tijd
konden vrouwelijke internationals niet leven van het voetbal, dus ging ik ernaast studeren. Ik dacht toen dat als ik
die lerarenopleiding Nederlands zou gaan doen en als ik
heel netjes Nederlands zou leren praten, ik misschien nog
weleens Studio Sport kon gaan presenteren. Maar goed, ik
werd gegrepen door het onderwijs. Ik heb met heel veel
plezier een kleine achttien jaar lesgegeven op het Fioretti
College. Het allermooiste aan het onderwijs vind ik dat je
je leerlingen kunt meegeven dat ze meer kunnen en meer
aankunnen dan ze zelf denken. Studio Sport is er overigens
niet meer van gekomen. Op mijn 27ste ben ik gestopt met
voetballen op topniveau. Ik was een beetje bevreesd voor
het zwarte gat, dus toen ging ik bestuurskunde studeren.
Zo ben ik de lokale politiek ingerold. Vanaf dat moment
ging ik mij op een andere manier bezighouden met sport.

Op mijn 8ste ben ik begonnen met voetballen. Na een lange
zoektocht van ballet, zwemmen, atletiek en turnen heb ik
uiteindelijk mijn passie gevonden in het voetbal. En dat is
het nog steeds. Ik bleek talentvol. Ik ging met de jongens
voetballen om nog beter te worden en we hadden een heel
leuk team. We pakten het eigenlijk heel praktisch aan. Ik
kleedde me thuis om, of de trainer liet mij me eerst omkleden en liet alle jongens wachten totdat ik klaar was. Dat
ging allemaal prima. Uiteindelijk werden we in 1995 kampioen van de hoofdklasse en zouden we promoveren naar
de derde divisie op landelijk niveau. Uit die tijd citeer ik het

Voorzitter. Ik maak me sterk voor een sport waarin iedereen
zich thuis en veilig voelt, want sport is voor iedereen. Het
politieke zaadje daarvoor is dus in 1995 geplant. Het ontstak
in mij een ontembaar vuur om gelijkwaardigheid na te
streven, niet alleen voor mezelf, maar voor iedereen. Ik wil
Nederland in beweging krijgen voor gelijke rechten en
gelijke kansen. Helaas is dat nog niet voor iedereen weggelegd. Seksisme speelt nog een verdrietige rol in ons land.
Het wordt vrouwen op allerlei manieren moeilijk gemaakt
om zich uit te spreken, op het sportveld, op de werkvloer,
maar ook hier in de politiek. Als Kamerlid heb ik gemerkt
dat als je je mond opendoet, je soms een flinke tackle van
achter krijgt. Open Twitter maar even. Dan zie je dat 10%
van alle tweets aan vrouwelijke politici haat of agressie
bevat. Ik heb het zelf ook ondervonden, met alle reacties
als bijsluiter, als vrouw, als voetbalster en als fulltime werkende moeder. Nou, dat schrikt wel af, terwijl het omgekeerde nodig is. Want ik wil zo graag zo veel mogelijk
vrouwen en meisjes inspireren om te gaan werken of om
meer te gaan werken om zo een bijdrage te leveren aan de
grote maatschappelijke vraagstukken die er op dit moment
zijn, zoals die ongelijkheid in hun portemonnee of de personeelstekorten in het onderwijs, de zorg of de techniek. Er

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Misstanden in de turnsport

11-5-2

is geen elektricien te krijgen. De helft van de Nederlandse
vrouwen is nog financieel afhankelijk van haar partner.
Kortom, er is nog heel veel te doen.

ik kan wel mijn politieke verantwoording nemen. En dat is
wat ik probeer te doen.
Dank u wel.

Voorzitter. Ik strijd voor een gelijk speelveld, want echte
emancipatie gaat ons allemaal aan. Maar dat gelijke speelveld was er niet binnen de turnsport. Geen schijn van kans
hadden de turnsters. Door hun ouders in goed vertrouwen
afgezet bij de trainingen, waar uren getraind werd, vaak
achter afgeplakte ramen. Pijn bestond niet. Je moest dus
doortrainen met gebroken middenvoetsbeentjes. Er werd
doorgeduwd bij lenigheidsoefeningen. Ze werden uitgescholden voor "dikke koe" of aangezet tot afvallen. Negeren,
vernederen, intimideren, fysiek geweld, seksueel geweld,
een turnbond die wegkeek en NOC*NSF dat wegkeek.
Voorzitter, via u zeg ik tegen de turnsters hier op de tribune
of thuis: jullie hadden geen schijn van kans, opgesloten en
opgevreten door het systeem. Dank voor jullie moed, maar
het doet zeer. Het doet zeer.
Voorzitter. Mijn dank gaat uit naar de onderzoekers en de
aandacht die hiervoor gekomen is. Ze hebben in Ongelijke
leggers een aantal aanbevelingen gedaan die ik goed snap.
Het is goed dat er excuses zijn gemaakt door de KNGU en
NOC*NSF en ook dat er gewerkt wordt aan een collectieve
erkenningsregeling. Het allerbelangrijkste vind ik dat sporters misstanden gaan melden. Dat gebeurt te weinig. Dat
lees je in allerlei rapporten: er wordt te weinig gemeld. Dat
kan ook omdat het niet onafhankelijk genoeg kan of omdat
er onduidelijkheid is over waar dat kan. Een veilige en professionele plek waar sporters terechtkunnen, is heel erg
nodig. En daarom pleit ik voor het volledig onafhankelijk
maken van het Centrum Veilige Sport. NOC*NSF wil het,
het rapport Ongelijke leggers beveelt het aan, dus ik vraag
de staatssecretaris: waar wachten we nog op?
Ook de positie van het Instituut Sportrechtspraak moet
duidelijker worden. De keten van melding tot uiteindelijke
tuchtzaak moet glashelder zijn. Wie is waar verantwoordelijk
voor, wat zijn de taken en bevoegdheden? Daarnaast zijn
er allerlei aanbevelingen gedaan over topsportfinanciering,
professioneel toezicht, vergrote grip op trainers en visie op
topsport voor kinderen. Daar kan de politiek zeker iets van
vinden, maar op dit moment moeten we ook eerlijk zijn, en
is sport nog geen publieke taak en is het lastig om overheidsbemoeienis daar rondom vorm te geven. Ik ga graag die
discussie aan en wat mij betreft is dat een discussie rondom
een mogelijke sportwet. Een vraag aan de staatssecretaris:
welke stappen kunt u nu zetten om de sport veiliger te
maken? En ziet u dat een sportwet een rol daarin zou kunnen spelen?
Ik ben bijna aan het eind. We mogen onze ogen niet sluiten.
Er zijn meldingen van grensoverschrijdend gedrag binnen
diverse sporten. Wegkijken is geen optie. Ik wil weten wat
er speelt, sportbreed. En zeggen dat de politiek hier niet
over gaat, vind ik niet voldoende. De meldingen zijn er
onder anderen ook van Kim Koumans, de moedige klokkenluider uit de danswereld. Wat mij betreft doen we met prioriteit voor de danswereld ook een onafhankelijk onderzoek.
Graag een reactie van de staatssecretaris of hij hiertoe
bereid is.
Tot slot, voorzitter. Sport is geweldig en heeft mij alles
gegeven. Maar we constateren vandaag ook dat er een hele
donkere kant aan zit. Ik kan de pijn niet wegnemen, maar

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

(Geroffel op de bankjes)
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van der Laan. Volgens mij heeft u
heel helder gemaakt waarom u in de politiek zit. Heel veel
succes in ons midden.
Ik schors de vergadering even voor een kort moment, zodat
de collega's u kunnen feliciteren. En zoals net het verhaal
van mevrouw Westerveld, kwam uw verhaal volgens mij
behoorlijk binnen. Het is misschien een aparte overgang,
maar het is ook een feestelijk moment, want dit is een
maidenspeech.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de volgende spreker, namelijk de
heer Van Nispen van de SP.

De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel, voorzitter. Allereerst een heel hartelijke felicitatie aan Jeanet van der Laan met haar maidenspeech, met
een mooi persoonlijk verhaal, een inhoudelijk belangrijk
onderwerp, en bevlogen, dus dat is heel erg mooi om te
zien. Want het gaat hier over integriteit en omgangsvormen
in de sport, en die raken Jeanet van der Laan, en die raken
ons inderdaad allemaal.
Uithongering, uitschelden, intimidatie, chantage, isolatie,
doortrainen met blessures, psychisch geweld, gymnastes
die de grond in werden getrapt omdat ze in de ogen van
coaches nooit goed genoeg presteerden, schrijnende verhalen over misstanden in de turnhal. En het gaat niet over
Oost-Europa in de jaren tachtig. Nee, dit gaat over Nederland, eigenlijk tot voor kort. Ongelofelijk.
Ook van mij complimenten aan al diegenen die dit onthuld
hebben, een groot aantal hier vandaag aanwezig: inderdaad
de turnsters, Kim Koumans, journalisten en Kamerleden
die hier hard aan gewerkt hebben. Een paar dingen van
mijn kant. Allereerst moeten we er natuurlijk zijn voor de
slachtoffers, en dat betekent hulp en steun. Het psychische
geweld heeft bij jonge turnsters grote gevolgen. Het leidt
tot een laag zelfvertrouwen en een hoge dosis onzekerheid,
en soms tot gezondheidsproblemen zoals anorexia. De
staatssecretaris vindt ook dat passende psychische zorg
aanwezig moet zijn. De juiste behandeling is cruciaal. Kan
de staatssecretaris hier vandaag toezeggen hierover met
de mensen die dat willen, in gesprek te blijven, om in de
gaten te blijven houden waar zij tegenaan lopen? En hoe
zit het eigenlijk met herstelbemiddelingen en perspectief,
uiteraard alleen voor degenen die er gebruik van willen
maken? Dat is een aanbeveling uit het rapport, maar wat
gebeurt er nu al, en wat doet de staatssecretaris om dit
actief te stimuleren?

13 oktober 2021
TK 11

11-5-3

Het tweede is de financiële component, de tegemoetkoming.
Terecht dat die er komt. Ik sluit me wel aan bij de vragen
die al gesteld zijn door Lisa Westerveld over de hoogte van
het bedrag. En voor mij is niet geheel duidelijk wie deze
schadevergoeding — nou ja, schadevergoeding; het is een
tegemoetkoming — nou precies gaat betalen en aan wie
dit precies toekomt. En hoe werkt dat dan? Moeten mensen
dan nog van alles bewijzen? Hoe laagdrempelig wordt dit
nou precies? Want dat lijkt mij wel van heel erg groot
belang.
Mijn derde vraag is: wat gebeurt er met de daders? Wat
wordt er ondernomen richting hen? Zijn er strafbare feiten
gepleegd? Worden zij gestraft? Zijn er andere normen
overschreden, waarvoor sancties konden worden opgelegd?
Graag een reactie hierop.
Ten vierde: de meldingen die bij de sportbond terechtkwamen, zijn tot 2019 informeel afgedaan. Als dit in de turnsport
kan, dan kan het op meer plekken gebeuren. En dat is helaas
ook zo; dat weten we bijvoorbeeld uit de danswereld. Dat
valt dan deels onder sport en deels onder cultuur. Instanties
zijn versnipperd; waar moet je dan terecht? Dit roept
inderdaad de vraag op: moet er niet één goed, overkoepelend, onafhankelijk meldpunt komen voor misbruik en
andere misstanden? Want vanuit het perspectief van het
slachtoffer gezien maakt het niet uit of jouw bond toevallig
onder sport of onder cultuur valt. Het moet gemeld worden.
Het moet aangepakt worden. Je hebt hulp nodig. Graag
ook hierop een reactie.
Ook in de danswereld zijn dus problemen met grensoverschrijdend gedrag. Het dossier dansmisbruik is door Kim
Koumans aangezwengeld. Dat is dapper. Ik heb daar veel
respect voor. Maar hoe groot en ernstig is het probleem?
Hebben we dat al goed in kaart? Volgens mij moet ook dit
goed, grondig en onafhankelijk worden onderzocht. Graag
een toezegging hierop. Maar een onderzoek neemt niet weg
dat we ook op korte termijn moeten kijken wat we al kunnen
doen. Aan de slag! Ziet de staatssecretaris iets in onder
andere de volgende suggesties: het invoeren van het
vierogenprincipe voor het trainen van jonge dansers, aandacht in de opleiding van dansleraren voor integriteit en
veiligheid, en gratis juridisch advies voor slachtoffers? Dit
is slechts een eerste aftrap; er is wel meer te verzinnen.
Graag een reactie hierop. Laten we niet, als we een onderzoek willen, tot die tijd niet doen wat we al zouden moeten
doen.
Voorzitter, tot slot. Het onderzoek naar de misstanden in
de turnsport is een goede aanzet tot een gezondere turnsport, maar volgens mij moeten we dit niet zien als eindstation, maar slechts als het begin van de noodzakelijke veranderingen, en niet alleen in de turnsport. Maar ik denk dat
de sport dat niet alleen kan. We vragen veel van de verenigingen, de bonden en de koepel. Denk aan verdergaande
professionalisering. Het is terecht dat we dat vragen, bijvoorbeeld om integriteit te waarborgen en problemen te
voorkomen, maar de sport doet volgens mij ook terecht
een beroep op de overheid. De sport kan het niet alleen.
De staatssecretaris zou wat mij betreft wel echt moeten
helpen. Dat vraagt bijvoorbeeld ook financiering. Graag
ook een uitgebreide reactie hierop.

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Nispen. Dan geef ik het woord aan
de heer Heerema van de VVD.

De heer Rudmer Heerema (VVD):
Voorzitter. Als je als kind de droom hebt om het beste uit
jezelf te halen en daar keihard voor wilt trainen, dan heb je
een omgeving nodig die jou daarbij helpt, begeleidt en
ondersteunt. Een veilige omgeving waar je als kind met
veel plezier naartoe gaat, waar je vriendjes voor het leven
maakt en waar je op zijn minst mag verwachten dat trainers
het beste met je voorhebben.
Voorzitter. Maar al jarenlang zijn er aanwijzingen dat bij
een hele generatie turnsters het plezier in de sport volledig
is weggenomen. Intimidatie, fatshaming, uitschelden,
geestelijke mishandeling, fysieke mishandeling, handtastelijkheden en misbruik. Dit zijn geen incidenten, maar het
was een structureel giftige omgeving waar dromen in
nachtmerries veranderden. Voor al dit leed zijn oprechte
excuses op zijn plaats, is erkenning noodzakelijk en moeten
we komen tot hulp, ondersteuning en genoegdoening. De
turnbond heeft al eerder excuses gemaakt en het leed
erkend. Ik ben blij dat NOC*NSF, de sportkoepel, dat nu
ook heeft gedaan. De oprechte excuses, de erkenning en
de materiële en geestelijke hulp zijn voor deze meiden, nu
dames, hard nodig om een stap vooruit te kunnen zetten.
Dat zou de uitkomst van dit debat ook moeten zijn, dat zij
verder kunnen, maar dat ook die mooie turnsport verder
kan, en dat de toekomst er beter uitziet, ondanks de pijn
van het verleden. Dat geldt natuurlijk voor de turnster van
toen, maar ook voor het huidige TeamNL, dat dagelijks te
maken heeft met het verleden van de generatie voor hen.
De financiële erkenning moet wel op tijd en ten volle
terechtkomen bij diegenen voor wie die bedoeld is. Daarom
de vraag aan de staatssecretaris wie de uitvoering en de
uitbetaling op zich gaat nemen. Is dit bedrag een nettobedrag of niet? Als dat niet zo is, kunnen we dan wat leren
van wat er bij letselschadebetalingen mogelijk is?
Voorzitter. We hebben het nu heel specifiek over de misstanden in de turnsport. Daar hebben we terecht veel aandacht
voor. Maar integriteit is geen turnspecifiek probleem. We
lezen en horen dat er ook signalen uit andere takken van
sport komen. Ik wil ervoor waken dat we pas aandacht
krijgen voor een tak van sport als iemand zo dapper is om
naar buiten te treden. We moeten niet volgend zijn, maar
we moeten een beeld van de totale sportsector krijgen. Is
de staatssecretaris dat met ons eens? Het wegkijken door
een sportbond, zoals bij topdanseres Kim Koumans, en de
klokkenluider aan haar lot overlaten terwijl haar dit misbruik
overkomt, is echt onvergeeflijk. Internationaal komen er nu
verhalen uit het vrouwenvoetbal boven water. Maar ook
andere takken van sport hebben hun integriteitsproblemen.
Integriteit is dus geen specifiek turnprobleem, maar misschien wel in omvang omdat juist in de turnwereld het
contact tussen trainers en jonge meisjes veel intensiever
en geslotener was dan in de meeste takken van sport. Als
kind met een droom moet je ervan op aan kunnen dat je
bij een trainer terechtkomt die het beste met je voor heeft,
die helpt jouw droom zo veel mogelijk werkelijkheid te laten
worden. Als ouder moet je erop kunnen vertrouwen dat de
trainer bij wie je je kind achterlaat, het zelfvertrouwen ver-

13 oktober 2021
TK 11

11-5-4

groot en niet verkleint, het plezier in de sport groter maakt
in plaats van kapot, maar dat die vooral een kind geestelijk
en fysiek sterker maakt in plaats van levenslang beschadigt.
Daarom ben ik blij dat juist de turnbond nu werk maakt van
het beter opleiden van trainers om ze pedagogisch beter
voor te bereiden op dat trainerschap. Mijn vraag aan de
staatssecretaris is dan ook: hoe kunnen we de turnbond
helpen met het versterken van het opleiden van trainers en
vooral ook welke mogelijkheden zijn er om ook andere
takken van sport erbij te betrekken? Is er bijvoorbeeld een
mogelijkheid om een basismodule pedagogiek als basisvereiste voor het opleiden van een trainer in te voeren? Is de
staatssecretaris bereid om uit te zoeken wat er nodig is om
dit mogelijk te maken?

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank. Ik ben blij met dit antwoord. Ik snap best wat de heer
Heerema zegt over verantwoordelijkheden en taken. Tegelijkertijd vind ik dat te makkelijk naar de sport wordt gewezen, terwijl dit voor een heel groot deel vrouwen zijn die
ook zijn uitgekomen voor Nederland, voor wie we met
elkaar voor de tv hebben staan juichen als er mooie prestaties behaald werden. Vindt de heer Heerema dan niet dat
het ook een verantwoordelijkheid is van de overheid om te
kijken naar die andere kant, dat er een wereld achter
schuilgaat die je niet ziet als je naar de tv staat te kijken,
maar die we nu wel gehoord hebben van de vrouwen die
hier aanwezig zijn?

Ik wil alle turnsters die de afgelopen jaren zo vaak hun
verhaal hebben moeten vertellen, wat elke keer weer zwaar
en emotioneel was, ontzettend veel sterkte wensen om dit
een plek te geven. Jullie hebben ervoor gevochten en iets
losgemaakt waardoor andere kinderen een veilige omgeving
krijgen en niet beschadigd raken. En daar ben ik jullie
gewoon hartstikke dankbaar voor. Dank je wel.

De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ja, en er is natuurlijk nog veel meer gaande. We hebben
volgens mij hier allemaal al mevrouw Koumans aangehaald.
We kennen de incidenten, de enkele bomen, zoals mevrouw
Van Zanen het misschien zou noemen, in de volleybalwereld, in de voetbalwereld, in de atletiekwereld, in de judowereld en in de zwemwereld. Er is dus veel meer aan de
hand. De vraag is wel of hoe wij als overheid met sport
omgaan, waarbij we de financiering, de structuur, de verantwoording et cetera op afstand hebben staan bij
NOC*NSF en we die dus eigenlijk niet kunnen inzien, wel
de juiste vorm is van hoe wij met sport moeten omgaan.
Ik ben er een voorstander van dat wij als overheid een veel
grotere grip op die sportwereld zouden moeten krijgen.
Daar hoort volgens mij ook de verantwoording voor wat er
gebeurt bij.

De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Westerveld van GroenLinks.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik vind het heel prettig dat de heer Heerema het beschrijft
zoals het is gebeurd. Intimidatie en geestelijke en fysieke
mishandeling, dat zijn allemaal dingen die vreselijk zijn
misgegaan. We hebben het hier vandaag ook over de vraag
wat er nu zou moeten gebeuren, kijkend naar de toekomst
van de sport maar ook kijkend naar wat we hier zouden
kunnen betekenen om ervoor te zorgen dat deze jonge
vrouwen genoegdoening wordt gegeven. Er komt een
erkenning van €5.000. Ik vind dat ongemakkelijk, want geen
enkel bedrag komt tegemoet aan het leed dat hun is aangedaan. Maar is de heer Heerema bereid om met ons te kijken
of we nog meer zouden kunnen doen? Ze hebben bijvoorbeeld jarenlang zelf therapieën moeten betalen. Eigenlijk
is geen enkel bedrag genoeg, maar zouden we niet kunnen
kijken of we op deze manier nog wat meer voor ze kunnen
doen?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik vind het heel goed om die vraag bij de staatssecretaris
neer te leggen. Als je kennisneemt van dat bedrag en je
weet hoe het tot stand is gekomen, waarbij experts hebben
gekeken naar vergelijkbare andere sectoren, dan is dat een
of ander technocratisch besluit geweest om tot die €5.000
te komen. Het is nooit passend voor wat er gebeurd is en
voor het leed dat veroorzaakt is, in verschillende vormen
en in verschillende periodes. Ik vind het wel moeilijk om te
zeggen: wij als overheid zijn systeemverantwoordelijk voor
datgene wat er in de sport is gebeurd. Daarom vind ik het
ook heel goed dat juist de turnbond en NOC*NSF ruimte
op hun begroting hebben gemaakt om tot dit soort betalingen over te kunnen gaan. De laagdrempeligheid, waarover
de heer Van Nispen heeft gesproken, is daarbij volgens mij
een voorwaarde. Als we meer kunnen doen in de hulp en
nazorg voor deze meiden, dames, die het nu betreft, dan
ben ik daar groot voorstander van.

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

De heer Van Nispen (SP):
Ook van mij veel waardering voor het verhaal van de heer
Heerema. Hij is ambitieus op het gebied van sport, maar
zeker ook als het gaat om veiligheid en integriteit. Mijn
vraag gaat even over dat laatste, over die verantwoordelijkheden van overheid, sportvereniging en sportbond. Want
wij hebben natuurlijk ook brieven gekregen, bijvoorbeeld
van de turnbond. De KNGU zegt: wij hebben 900 clubs,
5.000 trainers en duizenden vrijwilligers, en wij moeten
alles doen voor de veilige en integere sport van de toekomst, maar wij kunnen dat niet alleen. Zij doen dus
nadrukkelijk een beroep op de overheid. Maar waar houdt
de verantwoordelijkheid van zo'n vereniging op? Wat zijn
de verantwoordelijkheden van de sportbond, de koepel?
En wanneer betreft het de overheid? Hoe ziet de heer Heerema dat samenspel? En wat vraagt hij dan precies van de
staatssecretaris op dit gebied?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Dat vind ik een ontzettend moeilijke vraag, want ik weet
niet waar die grens van verantwoordelijkheden precies
eindigt en begint. Ik weet wel dat wij als overheid heel goed
kunnen helpen, bijvoorbeeld bij het opleiden van trainers.
Daarvoor kunnen we middelen beschikbaar stellen. We
kunnen ervoor zorgen dat niet alleen trainers in de turnwereld, maar ook trainers bij allerlei andere takken van sport
beter toegerust en pedagogisch beter onderlegd kunnen
beginnen met hun hele belangrijke taak van het in de weer
zijn met jonge kinderen. Als je je kind naar school brengt,
weet je dat je een kind naar school brengt waar een gediplomeerde docent voor de klas staat, die weet hoe je moet
omgaan met een klas vol kinderen. Maar als je naar een

13 oktober 2021
TK 11

11-5-5

willekeurige sportvereniging gaat, weet je niet in hoeverre
de trainer of vrijwilliger die naast het veld staat, onderlegd
is in het omgaan met kinderen. Ik ben dus ook heel erg op
zoek naar hoe wij kunnen helpen. Het klinkt misschien heel
gek, maar het systeem dat we nu hebben in hoe wij met de
financiering van sport omgaan en hoe we daar verantwoording over kunnen krijgen, is suboptimaal om daar goed
inzicht in te krijgen. Een sportwet zou een deel van de
oplossing kunnen zijn, maar ik denk ook aan hoe wij vanuit
het ministerie met bijvoorbeeld sportbonden omgaan. Alles
gaat nu via NOC*NSF. Het zou misschien ook heel goed
kunnen zijn om bepaalde zaken, zoals bijvoorbeeld veiligheid en integriteit, ook direct via sportbonden te organiseren, zodat het kan doorsijpelen naar sportverenigingen.
De heer Van Nispen (SP):
Ik denk dat dit antwoord helemaal waar is. Dat lijkt me
inderdaad ook. We hebben alleen wel het volgende punt.
De heer Heerema weet ook dat we een hele krappe sportbegroting hebben.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Zeker.
De heer Van Nispen (SP):
Stel dat we nu, terecht, ongelofelijk veel aandacht hebben
voor veiligheid en integriteit. Dat gaat natuurlijk boven alles;
daar is geen twijfel over mogelijk. Het punt is alleen wel
dat als wij dat nu volledig gaan vragen van de verenigingen
en de sportbonden en NOC*NSF, het ook kan leiden tot het
wegdrukken van andere ambities, die ook heel belangrijk
zijn, zoals meer jongeren aan het sporten krijgen en meer
aandacht voor sporten voor mensen met een beperking.
Andere ambities kunnen in de verdrukking komen. Nogmaals, veiligheid en integriteit gaan boven alles, maar vindt
de heer Heerema ook dat we dan moeten kijken naar de
omvang van de sportbegroting en naar de financieringsstructuur van de sport, om te voorkomen dat de ene ambitie, die boven alles gaat, de andere ambities weer geheel
weg zou gaan drukken?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Volgens mij kent de heer Van Nispen mij als een voorvechter van het vergroten van de sportbegroting. Dat proberen
we al jaren, en dat lukt ook, jaar op jaar, elke keer een klein
beetje. Voor dit soort onderwerpen zijn gewoon grotere
stappen nodig dan we tot nu toe hebben kunnen zetten. Ik
hoop dat het straks bij de onderhandelingen over een nieuw
regeerakkoord ook wat meer vorm krijgt. Een van de topprioriteiten zou dan die veiligheid en integriteit moeten zijn,
waar door sportbonden en -verenigingen aan gewerkt zou
moeten worden.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Kuiken
van de PvdA.

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Voorzitter. Thuis is het misschien niet helemaal te volgen,
maar je voelt hier echt de emoties in de zaal als er heel
betrokken wordt gesproken over de misstanden in de
turnsport, de misstanden in de danswereld, de misstanden
breed in de sport en cultuur. Mevrouw Van der Laan zei
heel terecht: je bent opgesloten. Eigenlijk al sinds we dit
debat aan het voorbereiden zijn, heb ik een beetje het beeld
in m'n hoofd van een klein meisje in een turnpakje in een
koude kleedkamer: klein, fragiel, iel, alleen, eenzaam en
opgesloten. Dat beeld raak ik niet helemaal kwijt, want dat
is wat het is: een heel klein kind dat op deze manier vernederd en mishandeld wordt. Kinderen worden misbruikt.
Daarom zei mevrouw Westerveld ook heel terecht: er is
geen sprake van "misstanden"; dit is gewoon misbruik en
mishandeling, en zo moeten we het ook noemen. Want wat
heel groots en levensontwrichtend is, moet je ook groots
benoemen. Het is daarom heel goed dat we vandaag dit
debat voeren.
Voorzitter. Ik heb meerdere debatten gedaan, ook over
Jehova's getuigen, sektes en andere zaken, waarin misbruik
een rol speelde. Wat hebben die gemeenschappelijk?
Gesloten werelden, een grote mate van afhankelijkheid van
volwassenen en weinig toezicht vanuit de buitenwereld.
Waar dit speelt, is er kwetsbaarheid en kunnen misbruik en
mishandeling op de loer liggen, of het nou sport-, cultuurof misschien wel muziekverenigingen zijn. Daarom zou ik
graag de oproep willen steunen om tot een onafhankelijk
onderzoek te komen in de brede zin van het woord, om in
dit soort situaties misbruik in het heden en in de toekomst
te stoppen en te voorkomen, want ik denk dat dat nodig is.
Twee. Ik zou ook het pleidooi willen steunen om te gaan
voor onafhankelijk onderzoek, want als je op een bepaalde
manier nog die afhankelijkheid hebt, is jezelf melden, je
uitspreken, opkomen voor je eigen gelijk en je stem laten
horen nooit helemaal veilig. Ik denk dus dat het daarom
belangrijk is dat het onafhankelijk gebeurt. Mevrouw Van
der Laan heeft de oproep daartoe als eerste gedaan, maar
ik denk dat we die breed kunnen steunen.
Voorzitter. Ik vind het ook terecht dat tuchtrecht niet altijd
afdoende is. Ik wil niet zeggen dat strafrecht sneller gaat,
maar soms is misbruik zo ernstig dat je het niet mag, moet
en wil afdoen met alleen tuchtrecht. Als er onderling andere
afspraken worden gemaakt, is het een ander verhaal. Maar
als het zo ernstig is, moet er ook een ander sanctiemechanisme in werking worden gesteld. Daarom zou ik het pleidooi van mevrouw Westerveld ook van harte willen steunen.
Voorzitter. Er zijn vragen gesteld over de financiële compensatie. Wij doen ook de debatten over het misbruik en de
mishandelingen die hebben plaatsgevonden in de jeugdzorg. Ook daar hebben we ongemak over de €5.000. Het
gaat niet om het geld, maar het lijkt net alsof daarmee wordt
gezegd "we geven een aai over de bol, we geven een geldbedrag en daarmee is het klaar", terwijl dat natuurlijk niet
zo is. Wat is de prijs van een gouden medaille? Je offert je
leven op aan de sport. Vervolgens offer je je leven eigenlijk
letterlijk helemaal op, omdat je stilstaat, omdat je psychisch
leed hebt, omdat je iets levenslang met je meedraagt. Dat
kan niet in zo'n standaard geldbedrag worden gevangen.
De SP en GroenLinks zeiden dat. Daar zou ik me bij aan
willen sluiten.

13 oktober 2021
TK 11

11-5-6

Voorzitter. Het gaat dus om onafhankelijk toezicht. Het gaat
om breed kijken, want dit doet zich niet alleen maar voor
in de turnsport of de danswereld. Dit komt op meer terreinen voor. Tuchtrecht is niet afdoende waar strafrecht een
rol zou moeten spelen. Ik denk dat financiële compensatie
ontzettend belangrijk is. Ik hoop dat we dat ook als afsluiter
van dit debat van de staatssecretaris zullen horen.

hulp nodig hebben, nazorg, een behandeling op maat, met
één loket, zoals ook de Adviescommissie Integriteit en
Ethiek benoemt. Komt dit nu goed genoeg van de grond?
Hoeveel ex-turnsters maken er gebruik van en hoeveel nog
niet? Heeft dat een specifieke reden? Is dat omdat het bijvoorbeeld niet passend genoeg is? Klopt het dat er een
einddatum op zit? Graag een reactie van de staatssecretaris.

Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter. Ik spreek de hoop uit dat hier lessen uit getrokken
worden voor de toekomst. Want hoe kan men er nu op
vertrouwen dat het nu anders zal gaan, dat men nu wel zal
acteren? Hoe kun je als ouders je kind met een gerust hart
afzetten voor een training? Ziet de staatssecretaris voor hen
nog een rol in dit geheel?

De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kuiken. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Maeijer van de PVV. Gaat uw gang.

Mevrouw Maeijer (PVV):
Voorzitter, dank u wel. "Je werd object in een strafkamp en
iedere keer beoordeeld en veroordeeld." "Hij schreeuwde
elke training." "Mijn tenen waren gebroken en ik stelde me
vreselijk aan, vond de trainer. Ook de fysio zei niets." "We
moesten heel vaak wegen, soms wel vier keer per dag op
de weegschaal."
Voorzitter. Dit zijn enkele citaten die laten zien hoe een
jonge, gedreven sporter eindigt als slachtoffer van een giftige trainingscultuur. Ik heb dan ook niets dan bewondering
voor de moed en grote vasthoudendheid van de ex-turnsters die een boekje opendeden om ervoor te zorgen dat
de beerput uiteindelijk openging en om te strijden voor
erkenning en veiligheid voor een hele nieuwe generatie
kinderen die zich met passie op de turnsport heeft gestort.
Dank daarvoor.
Voorzitter. Sport is belangrijk. Sport hoort veilig en bovenal
leuk te zijn. Ik ben niet bekend met de turnsport. Ik ben ook
niet bekend met trainingsmethoden die bij topsport horen.
Maar enig gezond verstand vertelt mij wel dat isolatie,
intimidatie, uitsluiting, manipulatie en machtsmisbruik niets,
maar dan ook niets, met sportbeoefening te maken zouden
moeten hebben, ook niet met topsport. Hoewel er van jonge
topsporters verwacht wordt dat ze keihard trainen en proberen hun grenzen te verleggen, mag dat niet tegen elke
prijs, niet op elke manier en natuurlijk ook niet met de
enorme negatieve impact die dat tot op de dag van vandaag
heeft.
Voorzitter. Het rapport Ongelijke leggers toont de aard en
omvang van het grensoverschrijdend gedrag in de gymsport. Dat is niet mis. Ik blijf het dan ook verbazingwekkend
vinden dat men in de sport jarenlang niet zag of niet wilde
zien wat er gebeurde achter de eigen voordeur. Expliciete
excuses, zoals deze week door NOC*NSF aangeboden zijn,
zijn dan ook niet meer dan terecht. Het was op zich jammer
dat dit nog een halfjaar op zich liet wachten. Zoals ook oudturnster Stephanie Tijmes bij Op1 zei: het is misschien wat
laat; het had ook in april kunnen gebeuren, maar ik vind
het wel heel goed.

Voorzitter. Een aantal vragen. Wat is er al in gang gezet om
de turnwereld veiliger te maken voor de huidige sporters?
Wat moet er nog gebeuren aan de hand van de aanbevelingen? Ziet de staatssecretaris hierin een rol voor het ministerie van VWS? Zo ja, welke?
Dan mijn laatste vraag. Zoals te lezen valt in de position
paper van oud-turnster Petra Witjes, ventileert zij haar ernstige twijfels over het functioneren van het Instituut Sportrechtspraak. Ik zou dan ook heel specifiek op dat punt graag
een reactie van de staatssecretaris willen ontvangen.
Voorzitter, tot slot. Turnen is een prachtige sport en het
vertrouwen in die sport moet terug, voor al die jonge
sporters die al dan niet op hoog niveau hun hobby willen
uitoefenen, voor al die mensen die met passie jong talent
trainen en voor iedereen die van de turnsport houdt.
Dank je wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Maeijer. Tot slot geef ik het woord
aan mevrouw Pouw-Verweij van JA21. Gaat uw gang.

Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Dank u wel, voorzitter. Deze bijdrage spreek ik mede
namens het lid Omtzigt uit.
JA21 heeft zich onlangs luid en duidelijk uitgesproken over
de grote waarde van een school als veilige omgeving voor
kinderen. Dat geldt voor elke school, waar die ook staat.
Misstanden beperken zich echter niet tot het onderwijs.
Voorgaande sprekers hebben in alle mogelijke bewoordingen betoogd hoe ongekend en onaanvaardbaar de misstanden die in de turnsport hebben plaatsgevonden, zijn. Voor
een turnhal geldt immers hetzelfde als voor een school:
misstanden zijn onaanvaardbaar. Dat geldt voor elke turnhal, waar die ook staat. De verontwaardiging van deze
Kamer is een gezamenlijke verontwaardiging, die JA21
deelt. Veel sporters hebben zwaar onder misbruik geleden.
Hier is erkenning voor. Herhaling dient te worden voorkomen.

Ook erkenning van verantwoordelijkheid door een financiële
tegemoetkoming aan de groep ex-turnsters is op zijn plaats.
Het is goed dat die stap nu wordt gezet. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer, hoe en voor wie exact deze regeling nu daadwerkelijk gaat gelden? Door een aantal collega's
zijn daar al wat vragen over gesteld; daar sluit ik me graag
bij aan. Veel sporters hebben aangegeven dat zij individuele

Voorzitter, een kleine persoonlijke noot. Ik heb zelf op
behoorlijk hoog niveau gedanst. Ik weet wat het is om te
presteren en om perfectie na te streven. Ik weet ook uit
eigen ervaring wat omgaan met druk betekent. Mijn fractie
vraagt juist op dat punt aandacht voor een evenwichtige
benadering, want het afwijzen van misbruik is iets anders

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Misstanden in de turnsport

11-5-7

dan het afwijzen van prestaties. Het streven naar het voorkómen van misstanden voert op de evenwichtsbalk van
gezonde druk.
Voorzitter. Laten we reëel zijn: topsport beoefenen betekent
druk zetten en omgaan met druk. Topsport betekent aanzetten tot prestaties waarin topsporters zichzelf overstijgen.
Het Nederlandse topsportbeleid krijgt brede steun van deze
Kamer. Op de Olympische Spelen en de Paralympische
Spelen kleurt Nederland trots oranje. De Kuip kolkte afgelopen maandag, toen Oranje Gibraltar van de mat speelde.
Ik citeer de website van de rijksoverheid: "Topsport kan op
veel manieren mensen inspireren en is van grote maatschappelijke waarde. De rijksoverheid ondersteunt de topsport
financieel. Topsporters moeten zich helemaal aan hun sport
kunnen wijden." Dat is officieel beleid.
Dit officiële beleid betekent dat we accepteren dat topsport
grensverleggend is. Topsport doet pijn. Wat wij messcherp
horen te onderscheiden, is pijn die bij presteren hoort en
pijn die het gevolg is van controleren, manipuleren, isoleren
en obsessief trainen. Dat is de pijn van topsport die over
de lichamelijke en psychische conditie en behoefte van de
sporters heen walst. Als we van die evenwichtsbalk af vallen, klappen we hard op de vloer van misbruik.
De misstanden bij het turnen en bij andere sporten benadrukken nog eens hoezeer topsport een goede, sportieve,
maatschappelijke en mentale begeleiding nodig heeft. Een
waterdicht systeem optuigen zal niet werken. Wat naar de
mening van mijn fractie wel werkt, is een diep besef van
verantwoordelijkheid: in de eerste plaats bij ouders en
verzorgers en ook in de eerste plaats bij trainers en bij
iedereen die betrokken is bij het beoefenen van topsport.
Ik zeg twee keer "in de eerste plaats", omdat dit immers een
gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Dit staat voor JA21
voorop. Om ervoor te zorgen dat de grens tussen presteren
en misbruik niet wordt overschreden, kan het goed zijn om
dit onderwerp regelmatig aan de orde te stellen. Een
handreiking kan daarvoor behulpzaam zijn. Mijn fractie zal
daar in de tweede termijn een motie over indienen.
Tot besluit nog een opmerking over het Instituut Sportrechtspraak. In de media klinkt nogal wat kritiek op de wijze
waarop het tuchtrecht functioneert. Een van de oud-turnsters zegt hierover: "Het tuchtsysteem lijkt niet ingericht
voor onze zaken. Daar lopen wij nu tegenaan. Ze probeerden
mijn verhaal over een dagelijkse vorm van terreur terug te
brengen tot een enkel incident." Hoe kijkt de staatssecretaris
hiertegen aan? Vertrouwen in tuchtrechtspraak is onmisbaar
voor het gevoel van recht. En wat deze sporters verdienen,
is dat hun recht wordt gedaan. Ook hierover zullen wij
samen met het lid Omtzigt een motie indienen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Pouw-Verweij. Daarmee zijn wij aan
het einde gekomen van de eerste termijn van de Kamer.
De staatssecretaris heeft aangegeven dat hij ongeveer
twintig minuten nodig heeft om zich voor te bereiden. Ik
schors de vergadering tot 14.40 uur.
De vergadering wordt van 14.17 uur tot 14.42 uur geschorst.

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

De voorzitter:
Aan de orde is het vervolg van het debat over misstanden
in de turnsport. Aan de orde is de termijn van de kant van
het kabinet. Ik geef het woord aan de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter, dank u wel. Vandaag hebben we een belangwekkend debat naar aanleiding van het rapport Ongelijke leggers. Ik vind die titel heel knap gevonden; die dekt volledig
de lading, want het was een ongelijke strijd. Misstanden in
de turnsport.
Om te beginnen wil ik de woordvoerders hartelijk danken
voor de respectvolle manier waarop zij spreken over deze
belangwekkende materie. Volgens mij zijn we het in heel
veel dingen eens, namelijk over de stappen die we moeten
zetten, ook vanuit de verantwoordelijkheid van de overheid.
Daar gaan we het deze middag uiteraard verder over hebben. Complimenten voor de inbreng, in het bijzonder voor
de maidenspeechhouder, mevrouw Van der Laan. Heel
warm hoe zij vanuit haar beleving als ex-topsporter goed
kan invoelen wat mensen bij die misstanden meemaken.
Voorzitter. Ik wil ook de onderzoekers complimenteren voor
het gedegen onderzoek van Verinorm, want dat is natuurlijk
een heel belangrijk ingrediënt om stappen te zetten die
nodig zijn en die we moeten gaan zetten om ervoor te zorgen dat de sport gezonder wordt.
En misschien wel als belangrijkste wil ik respect uitspreken
naar de ex-turnsters, de topsporters die ook voor een deel
hier aanwezig zijn op de tribune. Namens u, voorzitter, wil
ik ze toespreken, ontzettend respectvol, omdat ik het bijzonder vind dat zij het in deze hectische week — maar eigenlijk
al hectische jaren — hebben opgebracht om hier vanmiddag
ook bij te zijn. Het is een beladen onderwerp; het is volgens
mij ook wroeten in een wond. Een deel van de dames heeft
ook televisieoptredens gehad na de excuses van NOC*NSF.
Heel beladen en des te meer respect dat ze het opbrengen
om hier te zijn. Ik hoop eerlijk gezegd dat we de mensen
die hier zijn, maar ook de mensen die meekijken — want
die zullen er ongetwijfeld ook zijn — niet gaan teleurstellen
met de uitkomst.
Voorzitter. Mevrouw Westerveld, de aanvrager van het
debat, vat het zo mooi samen: wat is een gouden medaille
waard? Daar gaat het helemaal om, dat is het hele verhaal.
We hebben hele mooie Olympische Spelen en Paralympische Spelen achter de rug de afgelopen zomer. Ook ik, als
vertegenwoordiger van het kabinet, heb heel veel naar die
sport gekeken. Ik keek voortdurend op mijn mobiel: hoe
zitten wij in de medaillespiegel? Terwijl je ook eigenlijk
weet: jongens, jongens, er zit toch een hele wereld achter.
We hebben allemaal mevrouw Biles gezien met haar verdrietige verhaal, waar de dames op de tribune heel veel in
zullen herkennen.
Kortom, sport zou plezier moeten brengen, maar met de
kennis die we nu hebben, kan het haast niet anders dan dat
je naar een sport als turnen — maar misschien ook naar
veel andere sporten — toch met gemengde gevoelens kijkt:
u moest eens weten hoe ze tot deze prestatie zijn gekomen.
Dat is heel zuur en daar moeten we vanaf. Want sport hoort

13 oktober 2021
TK 11

11-5-8

mooi te zijn, hoort leuk te zijn, daar hoor je plezier in te
hebben en die hoort ons te verbinden.
Dat is niet vanzelfsprekend. Sport heeft schaduwkanten en
dat hebben we vandaag bij de kop. Afschuwelijke, hartverscheurende verhalen, verhalen die niks, maar dan ook niks
met sport te maken hebben. Ik heb die verhalen ook persoonlijk gehoord en gelezen. Ze grijpen mij naar de strot.
Het doet me heel veel pijn als ik de verhalen hoor. Dan denk
ik: sjonge. Een van de woordvoerders zei het ook: dit is niet
het Oostblok in de jaren tachtig, dit is Nederland in de 21e
eeuw.
Ik wil mijn bewondering en respect uitspreken naar de
sporters voor het naar buiten brengen van hun verhaal Daar
hebben ze heel wat voor moeten overwinnen. En als je het
dan naar buiten brengt, krijg je nog te horen: waarom nu
pas? Dat is totaal geen empathie, totaal geen inlevingsvermogen, bij mensen die daar kritiek op hebben.
Ik wil ook de sporters prijzen omdat zij actief meedenken
over oplossingen. Ze hebben position papers geschreven
en punten ingebracht die wij kunnen gebruiken om de
situatie te verbeteren.

gehoord en gelezen. Ik wil namens het kabinet benadrukken
dat grensoverschrijdend gedrag, of erger, absoluut niet
thuishoort in de sport, toen niet, nu niet, nooit niet. Zoals
de nieuwe directeur van de KNGU, Marieke van der Plas,
heel mooi zegt: grenzen verleggen betekent niet grenzen
overschrijden. Dat is het eerste.
Het tweede dat ik wil zeggen, is dat ik me realiseer dat niets
het veroorzaakte leed helemaal weg kan nemen, niets. Ik
kan wel — dat zeg ik in navolging van mevrouw Den Haan;
volgens mij zei zij dat zo mooi — mijn verantwoordelijkheid
nemen. Zij kan dat doen als Tweede Kamerlid en ik als
vertegenwoordiger van het kabinet. Dat wil ik doen. Ik wil
in mijn termijn aangeven wat het kabinet, de overheid, dan
wil doen. Ik noem zeven dingen. Daarmee wil ik niet zeggen
dat ik een wedstrijd ga doen wie de meeste dingen doet,
maar ik noem zeven dingen.
De erkenning komt er, de €5.000 tegemoetkoming. Dat
vraagt een hele organisatie. Het helpen bij de aanvragen,
de uitvoeringsorganisatie, neemt het Rijk, VWS, voor zijn
rekening. De ondersteuning door Slachtofferhulp Nederland
hoort daar ook bij. Dat hele pakket wil het Rijk voor zijn
verantwoording nemen. Dat is één.

Wat mij het meest geraakt heeft, is dat de betreffende
slachtoffers zó jong en zó geïsoleerd dat leed hebben
moeten ondergaan. Zij konden bij niemand terecht. Als ze
al bij hun ouders terechtkonden en die verhaal haalden bij
hun trainer, dan kregen ze dat bij de volgende training wel
eventjes te horen. Een paar quotes: "Toen wij medailles
wonnen, applaudisseerde iedereen, maar toen wij misstanden aan de orde stelden en hulp nodig hadden, keek
iedereen weg, de andere kant op." "Dag in, dag uit werden
we beschadigd, fysiek en mentaal. Tijdens een oefening
viel ik heel hard op mijn hoofd. Ik bleef liggen, maar niemand kwam mij helpen." Bizar. "We waren een soort zombie, we trainden met pijn, we waren uitgeput en toch
moesten we door."

Twee. We willen helpen om betere hulp en nazorg mogelijk
te maken. Daar heb ik ook over gesproken met de turnsters.
Dat is de route die gaat via het UMCG en Slachtofferhulp
Nederland. Dat is een tweede spoor.

Dat trek ik mij erg aan. Als staatssecretaris, maar ook als
vader van vier dochters — zeg ik als een beetje grijzende
meneer — heb ik daar bepaalde beelden bij. Wat goed dat
we dat dan bespreken en dat we serieus naar oplossingen
gaan kijken. Het is belangrijk dat de verhalen openlijk verteld
worden. Dat gebeurt nu gelukkig, maar dan moet er ook
wat mee gebeuren. Dat gebeurt ook. De sport heeft volgens
mij echt het goede voorbeeld gegeven. KNGU deed dat al
vrij snel na de oplevering van het rapport Ongelijke leggers.
NOC*NSF is deze week gelukkig ook met excuses gekomen.
Dat is volgens mij heel, heel erg belangrijk voor de slachtoffers. Dat zijn de excuses.

Vier. Bijdragen aan het opvolgen van andere aanbevelingen
in de sport. Dat is een expliciet punt. In dat rapport staan
natuurlijk allemaal aanbevelingen voor het Rijk. Wij kunnen
daar een verantwoordelijkheid in nemen door zaken beter
te regelen. Dat willen wij helpen faciliteren vanuit de rijksoverheid. Ik noem een paar voorbeelden: preventie, voorlichting over en bewustwording van grensoverschrijdend
gedrag, een pedagogische visie, het aanpakken en opleiden
van trainers en coaches hierin — ik kom straks terug op het
specifieke punt van de heer Heerema hierover — en het
bespreekbaar maken van het onderwerp op sportclubs door
middel van proeftuinen. Kortom, de aanbevelingen die
specifiek zien op een medeverantwoordelijkheid van de
overheid pakken wij serieus op. Daar maken wij ook middelen voor beschikbaar.

We hebben ook de tegemoetkoming van €5.000. Dat is een
tweede gebaar dat de sportsector maakt. Ik ga straks nog
iets verder in op de invulling daarvan. Maar om al gelijk
antwoord te geven op de vraag wie betaalt: dat doet de
sportsector, de KNGU en NOC*NSF samen. Ze doen nog
iets, naast die excuses en die tegemoetkoming. Ze hebben
namelijk een plan van aanpak gemaakt dat eraan moet bijdragen dat de aanbevelingen uit het rapport Ongelijke leggers ook uitgevoerd worden. Het gaat daarin ook over
pedagogisch klimaat, andere cultuur et cetera.

Drie. Het tuchtrecht moet geprofessionaliseerd worden. Als
het gaat om het Instituut Sportrechtspraak wordt Petra
Witjes terecht als autoriteit aangehaald. Zij zegt dat het echt
veel beter kan. Daar gaan we in investeren. Het moet sneller.
Dat betekent dat er extra capaciteit nodig is. Het moet ook
professioneler. Dat is een derde verantwoordelijkheid die
het kabinet op zich neemt door dat ook financieel mogelijk
te maken, want het kost een flinke bak geld om dat goed
op de rit te krijgen.

Vijf. Jaarlijks monitoren wat er gebeurt. Dat is, denk ik, best
een belangrijk punt. Elk jaar willen wij de thermometer erin
stoppen om te kijken of wij de stappen zetten die nodig zijn
om de sportcultuur te verbeteren, niet alleen in de turnsport,
maar ook breder. Jaarlijks gaan wij de opvolging van de
aanbevelingen dus monitoren. Dat koppelen wij uiteraard
terug aan de Kamer. Dan kan heel Nederland daar ook
kennis van nemen. Dat is vijf.

Voorzitter. Tegen de oud-sporters die zich zo vertrapt hebben gevoeld en die nog dagelijks de gevolgen daarvan
dragen, wil ik twee dingen zeggen. Ik heb de verhalen

Zes. Ik werk aan het lopende beleid van het Sportakkoord.
Samen met partijen werk ik aan een positieve sportcultuur.

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Misstanden in de turnsport

11-5-9

Dat is heel breed. Dat was al in gang gezet. Dat doen we
door middel van een projectmatige aanpak voor een positieve sportcultuur bij bonden, de clubkadercoach, de Haltaanpak in de sport, trainingen en meer. Dat doen we via
deelakkoord 6: Topsport die inspireert.
Zeven. Ik wil op de kortst mogelijke termijn starten met een
breed onderzoek naar de topsportcultuur in Nederland. Dat
raakt niet alleen de turnsport. Daar is intensief onderzoek
naar gedaan. Het raakt zeker ook de danssport, die door
bijna alle woordvoerders is genoemd, en andere takken
van sport. Dan gaat het breed om de sportcultuur. Wat voor
cultuur hebben we met elkaar? Dat onderzoek zal worden
uitgevoerd door Verinorm. Zij hebben een naam te verliezen. Ik noem ook het onderzoeksrapport dat hier ter
bespreking voorligt. Ook de Hogeschool van Utrecht wordt
erbij betrokken.
Dat zijn de zeven punten waarop ik stappen wil zetten. Dat
is een toezegging aan de Kamer over het leveren van onze
bijdrage vanuit de rijksoverheid om een en ander te verbeteren. Ik heb nu nog een stuk of zes, zeven losse vragen te
beantwoorden die gesteld zijn door de woordvoerders,
maar ik zie dat de Heerema nu al een vraag wil stellen.
De voorzitter:
Dat klopt, en daarna mevrouw Westerveld. Maar eerst de
heer Heerema, VVD.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik vind het een mooi moment om over deze zeven punten
met elkaar van gedachten te wisselen. Ik heb er twee vragen
over. Mijn eerste vraag gaat over het tweede punt, de
nazorg. Ik denk dat dit heel belangrijk is, juist voor de groep
die hierboven op de tribune zit. Maar het gaat ook breder
om de groep van ongeveer 100 turnsters die nog dagelijks
de naweeën ervaren van wat er is gebeurd en daar ondersteuning en hulp bij nodig hebben door middel van therapieën met EMDR, of hoe je het allemaal mag noemen. Hoe
ziet zo'n nazorg er dan precies uit? Gaat u afspraken maken
met verzekeringsmaatschappijen? Gaat u dat vanuit het
ministerie opzetten? Ik probeer daar even de vinger achter
te krijgen.
Mag ik mijn tweede vraag meteen stellen, of doe ik dat
daarna?
De voorzitter:
Misschien eerst het antwoord op de eerste vraag.
Staatssecretaris Blokhuis:
Voor het overzicht is het misschien handig als ik meteen
op deze vraag inga, voorzitter.
De voorzitter:
Ja. De staatssecretaris.
Staatssecretaris Blokhuis:
Dan pak ik ook gelijk de vraag van mevrouw Maeijer mee.
Die ging over het hulp- en nazorgtraject. Tot wanneer is dat
dan bereikbaar? Zit daar een einddatum op et cetera? Dat

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

is een terechte vraag van de heer Heerema. Wij zijn met
het UMCG bezig met een specifiek spoor voor hoe we
slachtoffers kunnen helpen. U noemt EMDR of andere
behandelmethodes. Ik ben geen professional, dus daar gaan
wij niet over. Er zijn contacten over en er komen behandelgroepen. Het UMCG heeft daar zijn commitment aan
gegeven, om dat specifiek te doen voor de slachtoffers van
deze verschrikkelijke situatie. Dat is het brede spoor. Daarnaast hebben we natuurlijk voor iedereen met een hulpvraag in de ggz of anderszins, de reguliere ggz. Die staat
voor iedereen open. Van belang is dat we een apart spoor
hebben via het UMCG. Hoe komen mensen daar? Dat kan
gewoon via de huisarts, maar een apart loket is sowieso
Slachtofferhulp, waar mensen terechtkunnen met hun
vraag. Slachtofferhulp kan ze dan doorverwijzen naar dit
type hulp en kan sowieso in alle gevallen van grensoverschrijdend gedrag mensen op weg kan helpen naar passende hulp. Ik zie nog wel een vragende blik op het gezicht
van de heer Heerema, dus er komt een vervolgvraag.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ja, want het is heel belangrijk om dit even heel helder en
scherp te krijgen. Als ik het zo goed hoor van de staatssecretaris, betekent dit het volgende voor de afbakening. De
groep dames die voor die schadevergoeding in aanmerking
komt, kan zonder al te veel gedoe in een traject terechtkomen ofwel via het UMCG, ofwel via de ggz. Dat hoeven niet
per se behandelgroepen te zijn, want ik kan mij voorstellen
dat juist ook individuele trajecten gevolgd moeten worden.
Maar het betekent dat dat gewoon geregeld wordt. Dat is
volgens mij belangrijk, want daar is behoefte aan.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik heb al heel veel ggz-debatten gevoerd en "het gewoon
regelen in de ggz" is makkelijker gezegd dan gedaan. Maar
neemt u van mij aan dat we zeker het UMCG-spoor, dat
heel specifiek hierop is toegesneden, zeer serieus oppakken.
Ik heb daar ook over gesproken met de dames, de ex-turnsters. Wij luisteren ook naar hun input. Als zij zeggen "dit
en dat loopt niet lekker", dan gaan wij daarover in gesprek.
Maar dat is een heel specifiek spoor dat toegesneden is op
dit probleem. Daarnaast heb je natuurlijk de reguliere ggz.
Als iemand zegt "ik kan slecht slapen", dan kan die ook naar
de reguliere ggz en hoeft die niet per se naar Groningen of
elders via een heel apart spoor.
De voorzitter:
De heer Heerema heeft nog een andere vraag en daarna
ga ik naar mevrouw Westerveld.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Het tweede punt is voor mij voldoende beantwoord. Dan
heb ik nog een vraag over het zesde punt, dat Sportakkoord.
Dat gaat u nalopen met de medeondertekenaars, neem ik
aan, die ook iets van een veilig sportklimaat vinden. Dan
zou ik twee dingen belangrijk vinden. Eén is dat heel helder
wordt wat de medeondertekenaars van het Sportakkoord
nu daadwerkelijk leveren voor deze situatie, want er staan
heel veel handtekeningen onder dat Sportakkoord. Ik heb
nagevraagd wat iedereen daarop nu precies geleverd heeft
de afgelopen twee, drie jaar. Ik kan immers niet overzien
wat er geleverd wordt. Hier is het dus belangrijk dat er

13 oktober 2021
TK 11

11-5-10

daadwerkelijk geleverd wordt door de ondertekenaars van
het Sportakkoord. Daar heb ik nog een vraag over. U gaat
dat vatten onder deelakkoord zes. Ik vind dat te eng, te smal,
te beperkt, want het betreft niet alleen topsport. Het gaat
ook om talentherkenning en -ontwikkeling. Het gaat ook
om voetballertjes op het veld die uitgescholden worden
door hun trainer, terwijl ze nog helemaal niet met topsport
bezig zijn. Het is dus breder dan alleen topsport. Ik zou u
willen vragen om niet alleen naar deelakkoord zes te kijken
over topsport, waar het voor een deel ook onder past, maar
om ook te kijken bij welke hoofdstukken in het Sportakkoord
het eventueel beter zou passen.
Staatssecretaris Blokhuis:
Wij zijn in gemeen overleg. Dat betekent dat we naar elkaar
luisteren. Ik vind dat de heer Heerema de spijker op zijn kop
slaat. We willen het juist breder zien dan topsport, omdat
we willen dat iedereen leuk en mooi kan sporten. Feit is wel
dat de zaak waar we het nu over hebben — ik wil ook recht
doen aan de dames op de tribune en de mensen die thuis
meekijken — echt gaat over mensen die in de topsport zijn
terechtgekomen via een heel pijnlijke route. Daar vindt het
hart van dit probleem wel plaats, zeg maar. Ik ben het met
de heer Heerema eens als hij zegt: ja, maar het is sportbreed, want ook in de amateursport zullen er misstanden
plaatsvinden. Daar moet je dus ook de verantwoordelijke
actoren in de sportwereld op aan spreken. Ik ben nog maar
kort woordvoerder Sport, zit ik te denken, voorzitter. Bij het
Preventieakkoord over gezond leven, eten, alcohol en roken
informeer ik de Kamer periodiek over de stand van zaken
en ook over wie in charge is en wie zijn commitment en de
gemaakte afspraken nakomt. Ik stel mij voor dat ik in de
aanloop naar het wetgevingsoverleg Sport van dit najaar
een tussenstand geef, met daarin een overzicht van welke
actoren thuis geven en welke niet de afspraken nakomen
die we hebben gemaakt.
De voorzitter:
De heer Heerema tot slot.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ja, voorzitter, tot slot inderdaad. Het is volgens mij en-en,
zowel topsport als eventueel andere hoofdstukken. Want
elke turnster die in de topsport terecht is gekomen, heeft
een lange weg afgelegd, beginnend in dat gymzaaltje om
de hoek, waar de eerste stappen zijn gezet in het systeem
waarin ze terecht zijn gekomen. We moeten dus echt aan
de voorkant zitten en niet alleen kijken naar hoofdstuk zes.
Ik heb het idee dat de staatssecretaris daar positief op
geantwoord heeft, dus dat is erg prettig.

slachtoffers zitten die echt hun nek hebben uitgestoken. Er
wordt nu van alles opgetuigd, waar hopelijk mensen in de
toekomst baat bij hebben, maar waar deze slachtoffers niet
bij geholpen zijn. Dan heb ik het bijvoorbeeld over mensen
die nu — ze zitten daar — nog wekelijks naar de therapeut
moeten, omdat ze bijvoorbeeld lichamelijke klachten of
psychische klachten hebben. Zij zien wel elke keer weer de
rekening, omdat lang niet alle zorg wordt vergoed.
Ik zou de staatssecretaris willen vragen om eens mee te
denken over dit dilemma. Want die €5.000 is natuurlijk fijn.
Het is een tegemoetkoming. Het is ook uitdrukkelijk niet
iets waarvan je kunt zeggen dat het al het leed verzacht.
Het is een tegemoetkoming. Maar het komt eigenlijk nog
lang niet tegemoet, want ze krijgen wel elke keer weer de
rekening in de bus van die therapie waar ze naartoe moeten
vanwege wat hun in hun jeugd is aangedaan.
Staatssecretaris Blokhuis:
Dit is ook een volstrekt terecht punt van mevrouw Westerveld, alleen vind ik het ingewikkeld. Want ik zie het leed bij
de slachtoffers. Ik zie dat zij meer dan gemiddeld aanspraak
moeten maken op fysiotherapie of psychische hulpverlening, en dan moeten ze op een gegeven moment zelf een
deel gaan betalen. Dat snijdt je door je ziel. Tegelijkertijd
vind ik het ook heel ingewikkeld. Ik vind het heel spannend
om in een ander debat tegen een andere groep, die bijvoorbeeld een hoog beroep op de ggz moet doen, te zeggen
dat we hun niet tegemoet kunnen komen ondanks dat zij
ook klachten hebben, terwijl we dat wel doen bij de mensen
over wie we het vandaag hebben.
Ik wil best met mevrouw Westerveld nadenken over de
vraag: hoe kan je daarin stretchen en wat kan je betekenen?
Ik vind ook dat we als landelijke overheid met open ogen
moeten kijken of je dan tegen iedereen kan zeggen dat dat
rechtvaardig is. Mevrouw Westerveld is ook woordvoerder
voor jeugdhulpverlening, jeugd-ggz. Daar lopen duizenden
kinderen die bijvoorbeeld slachtoffer zijn van huiselijk
geweld. Daarvan zou je ook kunnen zeggen: moet je hun
niet ook zo tegemoetkomen dat ze veel minder aan eigen
risico betalen dan anderen? Ik vind het heel naar om te
zeggen, maar ons stelsel is op basis van solidariteit zo
ingericht dat mensen op een gegeven moment een eigen
bijdrage of het eigen risico betalen. Voor mij is de hamvraag
hierbij: voor welke groep maak je daarbij een uitzondering?
Zo'n uitzondering moet je goed kunnen uitleggen aan die
andere groep, die ook ontzettend in de narigheid zit.

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ook wij zijn blij dat er een aantal stappen worden gezet om
te zorgen dat er in de toekomst dingen gaan verbeteren,
maar toch sta ik hier met een best ongemakkelijk gevoel.
Het was ook niet voor niets dat we zojuist even met een
aantal woordvoerders naar boven liepen, waar een aantal

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik zou zeggen: er ligt een 400 pagina's dik rapport. Daarin
wordt uitgelegd wat hier mis is gegaan. Op basis van dat
rapport heeft zowel de turnbond als de sportkoepel excuses
aangeboden. Ik neem aan dat de staatssecretaris ze heeft
gehoord: die bewoordingen afgelopen maandag waren niet
mis. Daar werd heel duidelijk gezegd: wij bij de sportkoepel
hebben jarenlang weggekeken van wat hier is gebeurd. Het
ging om kinderen die eigenlijk hulp nodig hadden. Ik vind
daarom de vergelijking niet helemaal passend, omdat hier
echt sprake is van een groep die duidelijk slachtoffer is
geweest, terwijl de sportwereld, de overheid en eigenlijk
iedereen zat weg te kijken. Dit gebeurde terwijl ook heel
veel van die zaken al heel erg lang wel bekend waren. Er
zijn dus fouten gemaakt. Die worden erkend door de

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

De voorzitter:
Ja. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Westerveld van GroenLinks voor een interruptie.

Misstanden in de turnsport

11-5-11

sportkoepel, door de overheid. Ze staan heel duidelijk in
het rapport van Marjan Olfers beschreven. Ik vind dat daar
een verantwoordelijkheid bij hoort, van de sportwereld,
maar ook van de overheid.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik vind het ook een volstrekt fair punt en ik geef gelijk toe
dat elke vergelijking mank gaat. Maar we hebben ook het
debat gehad over de bevindingen van de commissie-De
Winter, over slachtoffers in de jeugdhulpverlening. Zij zijn
ook vele jaren lang echt mishandeld in de jeugdhulpverlening. Ze zijn verkracht, aangerand, vernederd. Zij kregen
ook die tegemoetkoming van €5.000. En zij hebben ook hele
hoge lasten in verband met ggz-hulpverlening of anderszins.
Wat mij betreft zouden we daar dan veel breder naar moeten kijken. Op basis van welke criteria ga je specifieke uitzonderingsgroepen faciliteren?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Een aantal van de woordvoerders die hier nu aanwezig zijn,
hebben ook het debat over het rapport van de commissieDe Winter gevoerd. Ook toen vond de Kamer al dat die
€5.000 ongemakkelijk was. Ik sprak vorige week met een
aantal slachtoffers, een aantal mannen van iets boven de
50. Zij zijn werkloos en zij hebben eigenlijk vergelijkbare
zaken meegemaakt. Ze zijn gedurende hun hele jeugd
mishandeld. Ook daar vind ik dit bedrag ongemakkelijk.
Laten we die discussie dus maar breder trekken. Ik snap
best dat geen enkel bedrag goed is, dat geen enkel bedrag
het leed verzacht, maar €5.000 voor alles wat is misgegaan
terwijl de overheid daar ook toezicht op had kunnen houden,
blijf ik heel ongemakkelijk vinden, zowel voor slachtoffers
van geweld in de jeugdzorg als voor deze groep.
Staatssecretaris Blokhuis:
Volgens mij is dit geen vraag. Ik kan alleen maar onderschrijven dat dat ongemakkelijk voelt en volgens mij wordt dat
breed gedeeld hier.
De voorzitter:
Ik kijk even. Mevrouw Van der Laan had een signaal gegeven. Gaat dat om een ander punt? Eerst mevrouw Kuiken,
PvdA.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Excuus, ik had het niet gezien.
De voorzitter:
Dat maakt niet uit.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik wil het toch nog even preciezer maken. Het gaat natuurlijk
eigenlijk over institutioneel, met een mooi woord, misbruik
en institutionele mishandeling. Dat is wat er feitelijk aan de
hand is. Een groep vrouwen en mannen die stelselmatig is
vernederd, mishandeld, misbruikt. Dat is juist het verschil
met een individueel slachtoffer in een zedenzaak in de
familiaire sfeer. De staatssecretaris voelt dat. Dat is precies
de discussie die we hebben gehad over geweld in de

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

jeugdzorg. Daarom was die €5.000 ook ongemakkelijk, want
daar zie je blijvende arbeidsongeschiktheid en blijvende
invaliditeit. Dat speelt bij deze dames ook. Ik wijs terwijl ik
"dames" zeg, omdat ze nu op de tribune zitten. Kortom, als
de staatssecretaris dit voelt — ik zeg niet dat het makkelijk
is — wil ik hem concreet vragen hoe hij ernaar gaat kijken
en wanneer we daar terugkoppeling van krijgen, want ik
wil dit punt vastpakken en ik vind dat we hier echt iets mee
moeten.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik zou niks liever willen dan een regeling treffen waarvan
ook de slachtoffers zeggen: hier kunnen we wat mee, hier
kunnen we verder mee en dit leidt er niet toe dat we bij het
inroepen van ggz-hulpverlening, fysiotherapie of andere
typen hulp zelf ook nog een bak geld moeten meebrengen.
Dat ongemak voel ik. Tegelijkertijd hebben we die discussies
vaker gehad. Ik zou die dan veel en veel breder willen aanvliegen en niet specifiek bij dit thema willen benoemen.
Mevrouw Kuiken zegt terecht dat er ook institutioneel
onrecht in de jeugdhulpverlening was, decennialang. Er
zijn kinderen die gewoon tien jaar of langer mishandeld
zijn. Ik wil geen gradaties aanbrengen in verdriet, van "nou,
die heeft nog wel erger verdriet" en "daar valt het nogal
mee". Het is allemaal shit. Eigenlijk moet je breed kijken
hoe je als overheid de verantwoordelijkheid kunt pakken,
zodat je jezelf in de spiegel kan blijven aankijken en kan
zeggen: wij hebben gedaan wat we konden. Het is allemaal
te herleiden tot dat bedrag van €5.000, waarvan wij in onze
wijsheid kennelijk hebben gevonden dat het goed was.
Misschien moeten we die discussie breder aan. Als de
Kamer vindt dat wij dat eens moeten aanzwengelen, is zij
daar volgens mij zelf de baas over. Wat ik doe, is uitvoeren.
Dat doe ik niet als een mak lam, maar conform wat we
hebben afgesproken en wat we bij zeg maar andere typen
ellende hebben georganiseerd.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Het mooie is dat u de staatssecretaris bent.
Staatssecretaris Blokhuis:
Demissionair.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Dat maakt niks uit. Wij kunnen u er dus met een motie toe
oproepen. Mevrouw Westerveld heeft er al een in haar zak
zitten. Op het moment dat u zelf aanvoelt dat we hier
inderdaad eigenlijk breder naar moeten kijken omdat het
stelselmatig misbruik is, mishandeling, waar de overheid
een toezichtrol had moeten spelen, vind ik het gerechtvaardigd dat we daarnaar kijken. Dat we dat niet meteen, van
vandaag op morgen, hebben opgelost, snap ik. Ik zou zeggen: pak die handschoen op, u kunt dat en u mag dat. Want
u bent misschien nog wel een jaar demissionair. Dat weten
we niet. Ook in een volgende kabinet zult u een rol hebben,
zou ik zeggen. Ik zou dus bijna zeggen: alstublieft, pak die
handschoen op en pak het breed op voor de jeugdzorg en
voor de turnsport en de danssport. Het is echt heel hard
nodig.

13 oktober 2021
TK 11

11-5-12

Staatssecretaris Blokhuis:
Ik snap de wens van mevrouw Kuiken heel erg. Sterker nog,
ik ben het in belangrijke mate eens met haar betoog. Ik
vraag me alleen af of we via dit debat die brede discussie
moeten beginnen of dat we dat via een ander veld moeten
doen. We behandelen over twee weken de begroting van
VWS. Ik zou het breder willen invliegen en niet via de route
van dit debat. Ik zou het een beetje apart vinden als we
zeggen: we zien nu dit hier gebeuren. We zagen dat enkele
maanden geleden ook bij het debat over de commissie-De
Winter. Dat is al een jaar geleden, denk ik. Ik vind het een
beetje vreemd om het via dit debat dan opeens helemaal
open te trekken voor alle typen hulpverlening waar het gaat
om die tegemoetkoming van €5.000. Dat vind ik haast een
beetje oneigenlijk. Dan zou ik dat in een breder debat willen
doen.

den wij met z'n allen ook terecht, want het is primair de
verantwoordelijkheid van de sport. Die hebben ook hun
excuus aangeboden en ook de daad bij het woord gevoegd.
Maar ik merk het wel als de Kamer zegt dat €5.000 dé
manier is om er wat aan te doen. Ik denk niet dat het de
enige knop is. We hebben bijvoorbeeld ook het spoor van
hulpverlening en zorg van het UMCG, en er zijn nog andere
dingen. We kunnen tegelijkertijd ook zeggen — dat wil ik
ook benadrukken — dat de slachtoffers van onnoemelijk
grote waarde en betekenis zijn voor alle toekomstige sporters. Die bewijzen zij een enorme dienst door te zorgen voor
een gezondere sportcultuur. Daar hebben zij nu niets aan,
maar het geeft hopelijk voldoening dat toekomstige sporters
daar enorm veel aan hebben. Daar hebben ze nu niets aan,
maar het geeft wel voldoening dat zij weten dat zij daar
toekomstige sporters een enorme dienst mee bewijzen.

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ja, maar of ik de staatssecretaris nu spreek of over twee
weken in eenzelfde debat: het blijft dezelfde zaal met
dezelfde mensen. Dus niks is oneigenlijk. Het komt nu
wederom aan de orde. Maar goed, ik hoor de staatssecretaris zeggen dat hij vindt dat het moet. Hij geeft ook zelf
beredeneerd aan waarom het moet, maar hij durft het nog
niet aan. Nou ja, dan zullen we dat maar door middel van
een Kameruitspraak uitlokken.

De voorzitter:
Mevrouw Van der Laan laat de heer Van Nispen voorgaan.

Staatssecretaris Blokhuis:
Even daarop reagerend. Ik weet niet wat mevrouw Kuiken
bedoelt met "het moet". Ik zeg alleen dat ik begrip heb voor
haar benadering. Ik zeg ook: als de Kamer vindt dat we daar
breder naar moeten kijken, niet alleen naar slachtoffers van
geweld in de turnsport, maar ook in de jeugdhulpverlening
en misschien ook nog wel andere sectoren in de samenleving, dan is dat opdracht voor het kabinet.
De voorzitter:
Tot slot.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Dit is niet een heel politiek debat, en toch speel ik dit hoog
op, omdat dit punt bij dit soort ontzettend emotionele en
beladen kwesties voortdurend terugkomt. Ik heb heel veel
respect voor de inbreng die de staatssecretaris heeft geleverd en voor de toezeggingen die al zijn gedaan. Ik zie ook
dat het hem net zo raakt als het ons raakt. Maar dit moet
hard opgespeeld worden, want deze dames zijn twintig jaar
verder. Ze zijn niet gehoord, er is niet naar hen geluisterd
en feitelijk kunnen we vandaag wederom niets voor hen
regelen. Dit is het énige punt waar we wel wat op kunnen
regelen. Daarom speel ik het ook zo hoog op en daarom
raakt het me ook zo. Dit is de énige echte knop waar we
voor deze slachtoffers aan kunnen draaien. De rest is om
toekomstige slachtoffers te voorkomen.

De heer Van Nispen (SP):
Ik waardeer de betrokkenheid van deze staatssecretaris. Je
kunt merken dat het hem echt raakt. Ja, wie niet? Toch heb
ik met het laatste antwoord wel moeite. Er wordt door de
Kamer gevraagd om te kijken naar de vergoeding van de
zorgkosten die mensen moeten maken als gevolg van hun
trauma, als gevolg van waar wij het over hebben, namelijk
die grote misstanden in de turnsport, al die jaren; inderdaad,
Oost-Europese toestanden in Nederland, tot voor kort
eigenlijk. Dus zo erg is het. We hebben hier dit grote debat.
Geld maakt niet alles goed, absoluut niet. Die €5.000 is ook
maar een bedrag. Dat kan nooit genoeg zijn, maar tegelijkertijd is geen enkel bedrag hoog genoeg. Maar als het
specifiek gaat om mensen die kosten, zorgkosten, maken
als gevolg van dat trauma, dan is de reactie van de staatssecretaris: ik vind dat we dat breder moeten trekken, want
er is nog wel meer onrecht in onze samenleving. Dat zegt
de staatssecretaris eigenlijk: er zijn wel meer groepen die
ten onrechte hun zorgkosten moeten betalen; we moeten
de discussie veel groter maken. Maar wat gebeurt er dan?
Dit duurt dan eindeloos. Het duurt dan heel erg lang. We
moeten dan een hele discussie hebben over ons zorgstelsel.
De SP voert die discussie over zorgkosten en over het
zorgstelsel overigens graag, maar daar bereiken deze
mensen vandaag helemaal niks mee. Want wij kunnen
inderdaad niet heel veel meer voor hen doen. Er zijn verjaringstermijnen in het strafrecht en in het civielrecht. Dat is
ongelofelijk ingewikkeld en hartstikke pijnlijk. Dus wat
hebben wij hun te bieden? Toch in ieder geval dat wij iets
kunnen doen aan de kosten die zij moeten maken als gevolg
van het trauma. Dus laten we het niet zo breed maken en
op de lange baan schuiven, maar echt gewoon kijken wat
we daar vandaag nog extra op te bieden hebben.

Staatssecretaris Blokhuis:
Dat laatste is natuurlijk niet helemaal waar. Het geld is niet
het enige. Bovendien heeft de sportsector verantwoordelijkheid genomen door die tegemoetkoming te bieden, niet de
rijksoverheid. Die gaat wel het flankerende beleid financieren, maar de tegemoetkoming zelf regelt de sport. Dat vin-

Staatssecretaris Blokhuis:
Ik snap dat ook, maar dat gaat mij wel iets te makkelijk. Laat
duidelijk zijn dat ik de slachtoffers van misstanden in de
turnsport álles gun, en zeker een gelukkig leven, dat ze
eindelijk hun leven goed kunnen oppakken. Daar kan geld
een heel belangrijke rol in spelen. Natuurlijk gun ik ze dat.
Tegelijkertijd worden wij hier als rijksoverheid geacht het
algemeen belang te dienen. Als wij zeggen dat wij het
vandaag even gaan fiksen voor deze groep, dan is dat

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Misstanden in de turnsport

11-5-13

hartstikke nobel, maar dan komen er wel allemaal andere
groepen bij ons langs die ook aanspraak hebben gemaakt
op €5.000 om te zeggen: wij niet, hoe zit dat? Ik probeer in
alle redelijkheid en eerlijkheid voor het voetlicht te brengen
dat het geen kwestie is van gelijke monniken, gelijke kappen. Maar er zijn wel vergelijkbare situaties. Ook in andere
situaties zijn er tegemoetkomingen gegeven waarbij we
zeiden: €5.000 is een symbolisch bedrag. De heer Van Nispen kan mij niet euvel duiden dat ik in herinnering roep dat
er veel meer achter vandaan komt. Ik vind het te makkelijk
om te zeggen: we regelen het nu voor deze groep en we
zien wel hoe we het met de rest doen.
De heer Van Nispen (SP):
Nee, dat neem ik de staatssecretaris niet kwalijk, maar ik
vind dit niet te gemakkelijk. Ik vind het juist hartstikke
moeilijk om dit debat te voeren vandaag en om te kijken
wat wij voor deze mensen kunnen regelen. Ik hoop dat de
staatssecretaris begrijpt dat ík moeite heb met het argument
dat er wel meer groepen zijn voor wie het oneerlijk is of dat
er wel meer onrecht is. "We gaan vandaag niet kijken wat
we kunnen doen voor deze groep" kan toch geen argument
zijn? Natuurlijk, voor slachtoffers van misbruik in de
jeugdzorg moeten we het ook regelen. Ik snap ook wel dat
de staatssecretaris dan zegt: dan moeten we kijken naar de
totale budgettaire consequenties et cetera. Dat kan allemaal
zo zijn, maar we zijn hier wel om onrecht op te lossen als
we dat constateren. Dat proberen we hier vandaag. Daarom
doe ik echt een klemmend beroep op de staatssecretaris.
Die €5.000 die mensen krijgen, is maar een bedrag. Maar
als je dat bedrag, dat al heel gering is, moet aanwenden
om de zorgkosten, de behandelingen, te gaan betalen die
het gevolg zijn van het grote trauma vanwege die misstanden waar we het vandaag over hebben, dan is dat wel heel
erg zuur.
Staatssecretaris Blokhuis:
Nogmaals, ik snap de heer Van Nispen echt heel erg goed.
Alleen, precies dezelfde argumenten werden genoemd in
het debat over de commissie-De Winter, over misstanden
in de jeugdhulpverlening. Ook daar lopen dertigers, veertigers met enorme trauma's en enorm hoge zorgkosten ten
gevolge van die mishandelingen. Precies hetzelfde punt
kwam daar aan de orde, namelijk: is €5.000 wel toereikend?
Volgens mij wordt het nu een herhaling van argumenten,
maar ik zou het volstrekt logisch vinden dat je even verder
kijkt dan deze kwetsbare doelgroep als je de legitieme vraag
die de heer Van Nispen hier op tafel legt, stelt en wilt
beantwoorden. Dan moet je ook kijken naar andere doelgroepen die niet in dezelfde maar wel in een vergelijkbare
situatie zitten.

zeggen: over vier jaar zijn er nieuwe verkiezingen; dan is
de verkiezingsuitslag anders en komt er een ander zorgstelsel met lagere zorgkosten? Zo makkelijk gaan we dat
natuurlijk niet spelen.
Staatssecretaris Blokhuis:
Alsjeblieft niet, nee.
De heer Van Nispen (SP):
Nee, alsjeblieft niet. Dus dat doe ik ook niet. Daarom probeer ik het juist klein te maken en niet die grote discussie
te voeren over de oneerlijke zorgkosten in Nederland, maar
juist het debat te voeren over gedupeerden vandaag de
dag.
Staatssecretaris Blokhuis:
Het blijft het uitwisselen van dezelfde argumenten, want
de heer Van Nispen kan niet ontkennen dat het gevolgen
moet hebben op andere terreinen als je dit regelt. Zijn
fractie is daar heel consistent in. Die zegt: haal het eigen
risico van de zorg weg en ga ruimhartiger om met tegemoetkomingen. De meerderheid van de Kamer beslist daar
anders over, in ieder geval bij dat andere debat. Hoe het
vanmiddag afloopt, weet ik niet, maar ik zou het geheel
willen blijven bezien zonder ook maar iemand tekort te
willen doen.
Mevrouw Van der Laan (D66):
Hartstikke goed dat de staatssecretaris aangeeft dat de
overheid ook een rol gaat spelen. Ik wil op een paar aanbevelingen wat nader doorvragen. Hij geeft aan dat de overheid bij hulp en nazorg ook een rol gaat spelen. Maar wat
vindt hij van de rol van de lokale overheid? Gemeentes zijn
primair verantwoordelijk voor de toegang tot ondersteuning, hulp, zorg. Zij moeten weten wat hun inwoners nodig
hebben. Zij zijn verantwoordelijk voor de Participatiewet.
Op welke wijze worden gemeentes hierbij betrokken? Deze
vraag geldt ook voor het werken aan een positieve sportcultuur. Het landelijke sportakkoord is vertaald in een lokaal
sportakkoord. Niet iedere gemeente heeft een lokaal
sportakkoord, maar daar zit nou net de positieve sportcultuur in. Op welke wijze worden zij nou in stelling gebracht?

De heer Van Nispen (SP):
Tot slot. Die vraag hebben wij ons al gesteld als SP. Wij
vinden dat de zorg voor heel veel mensen te duur is en dat
we eigenlijk toe moeten naar een ander zorgstelsel. Maar
ik vind het bijna flauw dat ik dat hier vandaag moet oplepelen, want het gaat vandaag om deze mensen. Wat hebben
zij daar vandaag de dag aan? Ik kan tegen hen toch niet

Staatssecretaris Blokhuis:
Een terechte vraag van mevrouw Van der Laan. Ik zou op
beide positief willen antwoorden. Ik vind met mevrouw Van
der Laan dat gemeenten hier een heel belangrijke rol hebben. Wat betreft het bieden van een kans aan mensen om
aan het werk te komen vanuit de Participatiewet, het geven
van een adequate uitkering of hulpverlening vanuit de Wet
maatschappelijke ondersteuning is de gemeente aan zet.
Op dat eerste punt wil ik mevrouw Van der Laan en daarmee
de hele Kamer toezeggen dat ik in het overleg met de
gemeenten zal onderstrepen dat zij daar ook een verantwoordelijkheid dragen. Ik zal de gemeenten ook vragen om
specifiek naar deze doelgroep te kijken. Als er vragen
komen, mogen betrokkenen niet met een kluitje in het riet
weggestuurd worden. Dat is het eerste aspect. Gemeenten
hebben een eigen verantwoordelijkheid. De gemeenteraad
controleert, maar ik beloof dat ik dit expliciet onder de
aandacht van de gemeenten breng.

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

De voorzitter:
De heer Van Nispen, tot slot.

Misstanden in de turnsport

11-5-14

Dat is één. Waar het gaat om de positieve cultuur en
betrokkenheid bij het Sportakkoord: gelukkig is het merendeel van de gemeenten bezig met een sportakkoord en vele
hebben al een sportakkoord. Als het aan mij ligt, zou er ook
in de nieuwe kabinetsperiode een sport-, beweeg- en preventieakkoord moeten komen waarin afspraken worden
gemaakt met heel veel partijen en zeker ook met gemeenten
over bijvoorbeeld een gezonde sportcultuur, een gezonde
beweegcultuur. In hetzelfde overleg met de gemeenten dat
ik noemde, wil ik dit onder de aandacht brengen. Maar ik
wil deze agenda nog iets verlengen naar een nieuw sportakkoord. Als het aan mij ligt, komt er namelijk een nieuw
akkoord met afspraken over gezond leven, bewegen en
sporten, waarin het commitment van de gemeenten heel
dik onderstreept moet worden. Als ik in de positie ben, doe
ik mijn best om gemeenten hier volop bij te betrekken.
Mevrouw Van der Laan (D66):
Heel fijn om te horen dat de gemeenten in stelling worden
gebracht. Dan graag ook met een zo breed mogelijke blik,
want gemeenten hebben bijvoorbeeld ook armoedegelden.
Zij kunnen bijvoorbeeld wel het gesprek met het zorgkantoor of de woningbouwcorporatie aanjagen, als daarvan
sprake is. Ik vind het heel belangrijk dat zij aan het werk
gaan.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ja. Ik ben zelf wethouder geweest. Gemeenten zeggen: wij
hebben het meeste zicht op individuele situaties; wij staan
het dichtst bij de inwoners. In die zin vind ik het ook volstrekt terecht dat mevrouw Van der Laan een beroep doet
op gemeenten dat ze die verantwoordelijkheid oppakken,
zeker ook ten opzichte van deze doelgroep van slachtoffers
van de misstanden in de turnsport.
Mevrouw Van der Laan (D66):
Ik had nog een vraag over het onderzoek dat u aankondigde:
een breed onderzoek naar de sportcultuur. U weet dat er
een motie klaarligt namens negen partijen. Daarin wordt
opgeroepen om breed onderzoek te doen naar grensoverschrijdend gedrag binnen de sport, maar ook met een prioritering binnen de danswereld. Daar heb ik een paar vragen
over. Dansers zijn al dan niet aangesloten bij een dansbond.
Bestrijkt het onderzoek dat u aankondigt beide werelden?
Hebben we het dan echt over hetzelfde? Dus doet u breed
onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag? Want dat is
wel iets anders dan alleen de sportcultuur.
Staatssecretaris Blokhuis:
Nou, dat laatste valt wat mij betreft wel degelijk onder
sportcultuur. Grensoverschrijdend gedrag maakt deel uit
van een cultuur. Misstanden kunnen ontstaan doordat een
cultuur verrot is, niet gezond is of doordat er geen goede
checks-and-balances zijn, geen goede mechanismen zoals
het vierogenprincipe en alles wat daarbij hoort. Wat mij
betreft is het kijken naar de sportcultuur heel breed en valt
daar wel degelijk ook het verhaal van grensoverschrijdend
gedrag onder. Dat in de eerste plaats.

naar hoe de sportcultuur is. Op de kortst mogelijke termijn
geef ik daartoe de opdracht. Ik stel me voor dat dat niet
exact hetzelfde onderzoek is als dat wat Verinorm heeft
gedaan naar de turnsport, want dat gaat heel erg de diepte
in, naar misstanden per sector. Ik geloof dat we in de sport
77 bonden of zo hebben, dus dat zou dan een heel veelomvattend onderzoek worden. Wel kunnen we kijken bij de
belangrijke sportsectoren hoe de cultuur is en of daar sprake
is van grensoverschrijdend gedrag en wat je daar vervolgens aan kan doen. Ik kan me voorstellen dat in het specifieke geval van de danssport — ik geloof dat de danssport
door alle woordvoerders is genoemd — er aanleiding is,
mede in het licht van de onthullingen van mevrouw Koumans, om daar extra het vergrootglas op te leggen. Daartoe
ben ik ook bereid, maar ik wil wel kijken hoe we dat het
beste kunnen vormgeven. Ik weet niet of mevrouw Van der
Laan dat weet, maar op dit moment wordt er een soort
MeToo-onderzoek gedaan in de danssport. Daar is de Raad
voor Cultuur bij betrokken, dus ook het ministerie van
Onderwijs. We hebben in aanloop naar dit debat ook
geschakeld met het ministerie van Onderwijs. Ik zou wel
willen kijken hoe we het onderzoek, waar de Kamer behoefte
aan heeft en waar volgens mij iedereen behoefte aan heeft,
zo goed mogelijk kunnen inrichten. Ik kan me voorstellen
dat we bij de danssport, in overleg met Onderwijs, met de
Raad voor Cultuur, gelijk de diepte in gaan, dus een meer
diepgaand onderzoek doen, en dat we bij de andere sporten
met dat onderzoek dat ik bedoelde, waar Verinorm in charge
is, meer kijken naar de sportcultuur bij alle sportbonden.
Allebei die onderzoeken zouden volgend jaar dan opgeleverd moeten worden.
De voorzitter:
Mevrouw Van der Laan, tot slot.
Mevrouw Van der Laan (D66):
Begrijp ik nou goed dat dat een toezegging is, om de diepte
in te gaan binnen de danssport?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ja, waarbij ik wel zeg dat ... Nou, laat ik het anders formuleren. Ik weet dat er bewegingen zijn. Door de Raad voor
Cultuur wordt nu onderzoek gedaan naar MeToo-bewegingen in de danssport, en dat kan je breder maken. Ik wil niet
dat er drie onderzoeken naast elkaar lopen, die allemaal
hetzelfde gaan bekijken, of net andere deelaspecten. Ik zou
willen kijken hoe we hier het meest gestroomlijnd onderzoek
naar kunnen doen. Waar het gaat om de danssport, zal het
echt een spaatje dieper moeten, denk ik. Waar het gaat om
dat brede onderzoek van Verinorm en andere, gaat het meer
hoog over: sportcultuur. Ik stel me voor, als ik daar wat
meer scherpte in heb na overleg met Onderwijs, dat ik de
Kamer daarover in de loop van dit najaar informeer. Maar
in die zin een toezegging ... Alle bereidheid om de dingen
te onderzoeken die nodig zijn, ja.
Voorzitter, zal ik nog ingaan op de open vragen die er ...

In de tweede plaats. Ik kan successievelijk de punten
langslopen die ik anders apart zou benoemen. Ik had al
gezegd dat ik een breed onderzoek wil starten naar de sport,

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik ben nog even zoekende wat nou eigenlijk de conclusie
is van het gesprek dat we hier hadden over wat er nu
gedaan kan worden voor de huidige generatie. En ik zou

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Misstanden in de turnsport

11-5-15

de staatssecretaris ook één ding willen meegeven, namelijk
dat het ook moeilijk is om hen te vergelijken met andere
groepen, omdat het wel vrouwen zijn die voor Nederland
uitkwamen. Hij noemde het zelf in zijn inbreng: waar we
met elkaar voor hebben gejuicht. En dat, als dan aan de
andere kant blijkt dat er zaken misgaan, iedereen wegkijkt.
Dus wat is nu de conclusie, even los van de tegemoetkoming, maar ook met alle kosten voor therapieën die ze
hebben? Wat kan de staatssecretaris nou concreet doen?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik zal het niet helemaal herhalen, maar dit zijn de eerste
twee sporen die ik benoemde. Dat is de €5.000 die wordt
betaald door de bonden, waarvoor hulde. En ik vind ook
dat ze daar hun verantwoordelijkheid terecht pakken. Wat
ervoor nodig is om dat te organiseren en de toegang te
regelen et cetera, daarvoor staat VWS aan de lat, de rijksoverheid. Dat kost ook een flinke bak geld, maar dat gaan
wij financieren. Dat gaat uit van het zo snel mogelijk en zo
goed mogelijk regelen van die €5.000, de erkenningsregeling. Dat is het eerste spoor.
Het tweede is zorg en hulpverlening. Ik heb een gesprek
gehad met de turnsters. Daar hebben ze best wel vragen
over, hè: is die route via het UMCG nou de beste; moeten
we steeds naar Groningen, of is dat anderszins te organiseren? Ik wil toezeggen dat we dat zo gestroomlijnd mogelijk
organiseren, zodat ze niet opnieuw op hun tenen moeten
lopen — om nog maar even in het jargon te blijven — om
de hulpverlening te krijgen die zij nodig hebben. De hulp
die nodig is, gaat via de route van het UMCG waar het gaat
om hele specifieke ggz-hulpverlening. Die willen we handen
en voeten geven. Ik wil de Kamer ook informeren, periodiek,
over hoe de vlag erbij hangt. Dat wordt specifiek ingezet
voor deze groep.
In antwoord op de vraag "hoe gaat het dan met het eigen
risico?" et cetera, is het verhaal gewoon: dat gaat zoals dat
in Nederland geregeld is. En als de Kamer zegt: dat moet
anders ... Ik vind dat mevrouw Westerveld wel een punt
heeft. Kijk, ik heb ook gezegd: vergelijkingen gaan altijd
mank. Mensen die in de jeugdhulpverlening slachtoffer zijn
geworden, hebben niet met medailles om hun nek gehangen die ten koste van heel veel bloed, zweet en tranen,
gebroken tenen et cetera tot stand zijn gekomen. In die zin
gaat de vergelijking mank. Maar tegelijkertijd wil ik ook een
lans breken voor die groep, dus ik hoop dat daar ook begrip
voor is.
De voorzitter:
Dank u wel. De staatssecretaris vervolgt zijn betoog om
nog een aantal vragen te beantwoorden.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ja, nog een paar vragen, voorzitter. Ik kom richting het eind
van mijn betoog, hoor. Over de tegemoetkoming is de vraag
gesteld: hoe gaat die werken, wie regelt dat? Nou, as we
speak zijn we in contact met NOC*NSF en de KNGU over
hoe die regeling vorm moet krijgen. Binnen de komende
weken gaan we daar stappen in zetten. Aan welke criteria
moet je voldoen? Daarbij gaan we uiteraard ook uit van de
aanbevelingen uit het rapport van Verinorm, bijvoorbeeld
dat je in de landelijke selectie moet hebben gezeten.

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

Gewoon objectieve normen. Maar aan welke criteria je
precies moet voldoen, dat wordt snel helder. Laagdrempeligheid is daarbij het uitgangspunt. Het zo snel mogelijk
vormgeven van de regeling is een ander uitgangspunt. Het
streven is erop gericht dat we eind van dit jaar helderheid
kunnen bieden over hoe de regeling tot stand komt en die
vervolgens heel snel uitrollen en toegankelijk maken voor
de slachtoffers.
Voorzitter. Dan kom ik bij het punt van het tuchtrecht. Daar
heeft iedereen wel vragen over gesteld, over de verhouding
tussen het tuchtrecht en het strafrecht. Laat ik beginnen
met te zeggen dat ik geen jurist ben, maar er is een grijs
gebied tussen die twee. Het is niet zo dat wat in het tuchtrecht aan de orde komt, niet in het strafrecht aan de orde
mag komen. Het tuchtrecht is een belangrijke route om
zaken aan de orde te stellen. Als daar dan sprake is van
kindermishandeling, zeg ik even in de richting van mevrouw
Westerveld, dan dringt de vraag zich op of je de stap moet
zetten naar het strafrecht. Binnen het ISR is het zo geregeld
dat als het ISR vindt — althans, zo moet het zijn — dat iets
naar het strafrecht moet, zij dat moeten melden bij politie
of justitie. Zo moet het gaan. Dat zeg ik er wel bij, want ik
deel de kritische opmerkingen van Kamerleden. Waarom
duurt het allemaal zo lang? De turnsters worden er ook
knettergek van dat al die procedures in het tuchtrecht bij
het ISR zo lang duren. Kan het niet een tandje professioneler? Ik probeer te betogen dat wij als rijksoverheid in beide
willen investeren: het professioneler maken van het ISR en
de capaciteit vergroten, zodat zaken eerder afgedaan kunnen
worden en mensen niet, nadat ze met hun pijnlijke verhaal
ernaartoe zijn gegaan, ontzettend lang moeten wachten
voordat ze eindelijk wat helderheid hebben.
Voorzitter. Ik ga in op een vraag van de heer Heerema, maar
ik zie wat beweging, dus misschien moet ik even stoppen.
De voorzitter:
Misschien is het goed om eerst de vraag van … Gaat het
over dit punt?
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Het gaat over het vorige punt, dus niet over het antwoord
dat ik waarschijnlijk met betrekking tot de trainersopleidingen ga krijgen. De kwestie van het strafrecht en tuchtrecht
is wel heel heikel voor mijn fractie. Wat wij in deze zaal
volgens mij allemaal willen voorkomen, is dat er een lang
traject bij het tuchtrecht plaatsvindt, zonder een bevredigende uitkomst, waarna eventueel de stap naar het strafrecht gemaakt moet worden, wat een probleem kan opleveren met verjaringstermijnen en überhaupt met het als
slachtoffer vol kunnen houden van het lopen van zo'n traject. Ik hoor de staatssecretaris nu zeggen: "Wij willen daarin
investeren. Wij willen dat daar sneller duidelijkheid over
komt, ook juist in dat grijze gebied tussen tuchtrecht en
strafrecht." Ik wil er graag naartoe dat, als een slachtoffer
zich meldt bij het ISR, na één gesprek duidelijk is of er een
tuchtrechtzaak of een strafrechtzaak gelopen moet worden.
Zo kunnen wij het aan de voorkant zo goed mogelijk regelen
voor een slachtoffer. Is dat wat de staatssecretaris bedoelt?

13 oktober 2021
TK 11

11-5-16

Staatssecretaris Blokhuis:
Dat hoort bij de professionaliseringsslag, maar nogmaals,
ik ben geen jurist. Ik weet niet of met één gesprek getoetst
kan worden of iets strafrecht of tuchtrecht is. Dat weet ik
niet. Ik zou willen dat ik het wist. Hoewel … Ik weet niet;
het is superingewikkeld. Mijn uitgangspunt is dat als
slachtoffers zich melden … Dat zullen ze overigens eerst
bij het meldpunt doen, bij het Centrum Veilige Sport. Als
dat wordt doorgeleid naar tuchtrechtspraak in de sport,
moet er natuurlijk zo snel mogelijk helderheid zijn over de
vraag of je dit in de sfeer van het strafrecht of het civiele
recht aan de orde moet stellen, en niet daar. Dat moet het
uitgangspunt zijn. Dat is ook de achtergrond van waarom
we willen investeren in professionalisering.
De voorzitter:
De heer Heerema, tot slot.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Is het ISR of het Centrum Veilige Sport dan de juiste plek
om dat te doen? We moeten natuurlijk wel zorgen dat de
drempel om te melden laag is en dat het oppakken van wat
er vervolgens moet gebeuren, zo snel mogelijk kan gaan.
Dus ik ben even op zoek naar: hoe regelen we dat dan zo
goed mogelijk?
Staatssecretaris Blokhuis:
Zo snel mogelijk: daar is iedereen het mee eens, ook de
mensen in de sport, maar die zitten ook met de handen in
het haar, vanwege te weinig capaciteit en te weinig professionaliteit. Dat wat betreft de positie van het ISR. Volgens
mij heeft mevrouw Westerveld iets gezegd over de toegang
tot het meldpunt, het Centrum Veilige Sport. Zij heeft de
expliciete wens uitgesproken, overigens in navolging van
de aanbevelingen uit het rapport Ongelijke leggers, dat dit
volstrekt onafhankelijk moet opereren. Wat meldpunten
betreft: wij zijn als overheid breed aan het kijken hoe de
meldpunten in Nederland zijn georganiseerd en wat de
beste route is voor mensen. Je wilt met elkaar een cultuur
waarin mensen makkelijk kunnen melden, zonder bang te
hoeven zijn dat hun melding als een boemerang terug in
hun gezicht knalt. Denk aan repercussies vanuit de sport,
of dat dingen heel makkelijk worden afgewezen, zo van:
"Stel je niet aan. Het is niks en wij gaan er niks mee doen.
We seponeren." Et cetera. Als de wens is dat het onafhankelijk moet worden geregeld, dan wil ik graag beloven aan
de Kamer dat ik daarover in gesprek ga met NOC*NSF —
want van hen is dat meldpunt — met de nadrukkelijke wens
vanuit de Kamer om dit onafhankelijk te regelen. Het is dus
niet ons meldpunt, maar ik wil wel alles wat in mijn vermogen ligt aanwenden om NOC*NSF ertoe te bewegen dat
het zo onafhankelijk mogelijk georganiseerd wordt. Of dat
een totaal andere governance en een totaal andere organisatiestructuur dan nu betekent, daar kan ik niet op vooruitlopen, maar dat zou zomaar de uitkomst kunnen zijn.

noodzakelijk. Ik hoor de staatssecretaris nu zeggen: we gaan
samen met NOC*NSF kijken hoe we het Centrum Veilige
Sport verder vorm kunnen geven. Ik ben nog niet helemaal
gerustgesteld. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat een zaak
die in het strafrecht thuishoort, zo snel mogelijk ook in dat
strafrecht behandeld gaat worden? Daar zullen een aantal
zaken die hier ook vandaag aan de orde zijn geweest, in
thuishoren.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik kan niets meer toevoegen aan wat ik daarover al heb
gezegd. We zitten volstrekt op één lijn qua ambitie. Ik denk
dat de rijksoverheid haar verantwoordelijkheid pakt door
te zeggen: wij investeren in geld om de tuchtrechtspraak
in de sport te professionaliseren en te zorgen dat zaken
sneller worden afgehandeld. Bij dat sneller afhandelen hoort
ook gewoon het tuchtrechtcircuit, in de zin van: ik houd het
binnen het tuchtrecht maar het moet sneller, zodat sporters
niet maanden, zoniet jaren, moeten wachten totdat er een
uitspraak is. Daar hoort ook bij dat je heel snel schakelt, in
de zin van: dit hoort echt bij het strafrecht, ga daarnaartoe.
Dus ik denk dat we daarmee volstrekt op één lijn zitten.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ook hierbij weer de vraag wat dat betekent voor de jonge
vrouwen die nu aan de bel hebben getrokken. Ik volg dit
dossier al een aantal jaren en we hebben ook al een paar
keer vragen gesteld over het ISR. Zij zitten nu in die procedure die echter helemaal stilligt. Ze hebben wel hun verhaal
gedaan, maar het punt is dat het maar voortduurt en dat
er onduidelijkheid blijft. Dat blijft natuurlijk ook in hun hoofd
zitten. Ik zou de staatssecretaris dan ook willen vragen hoe
we ervoor gaan zorgen dat ook zij hierdoor geholpen worden.
Staatssecretaris Blokhuis:
Het meest voor de hand liggende wat de rijksoverheid
vanuit haar verantwoordelijkheid kan doen, is zorgen dat
het ISR professioneler en beter toegerust is en meer mensen
heeft om zaken sneller af te handelen. Ik probeer hier aan
te geven dat we in beide investeren en dat we dus ook onze
verantwoordelijkheid pakken in financiële zin. Daar dragen
wij dus aan bij. Volgens mij kunnen wij dat verder niet
inhoudelijk beïnvloeden. Dit is de optimale handreiking die
wij kunnen doen. Als het aan mij ligt, geldt hierbij: hoe
sneller, hoe liever.
De voorzitter:
Mevrouw Westerveld, tot slot.

De heer Rudmer Heerema (VVD):
Toch nog heel kort en snel: op het moment dat een zaak
niet in het tuchtrecht thuishoort maar in de openbaarheid
in het strafrecht, zodat wij ook kunnen zien wat er gebeurt
bij een slachtofferaangifte en we ook als overheid eventueel
kunnen ingrijpen als dat nodig is, dan is een snelle selectie

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dat antwoord snap ik, maar tegelijkertijd is het ook wel
weer onbevredigend, omdat we ook te maken hebben met
het feit dat het vertrouwen weg is. Als je je verhaal doet,
het gespreksverslag vervolgens niet klopt, je maanden moet
wachten en er onduidelijkheid is, ook over de uitspraak,
dan is mijn vraag of professionalisering wel genoeg is. Moet
er dan 1 miljoen naar het ISR of zou je niet veeleer moeten
zeggen: we gaan het op een andere manier aanpakken en
we gaan zorgen dat het echt een onafhankelijke plek wordt
waar iedereen weer vertrouwen in heeft?

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Misstanden in de turnsport

11-5-17

Staatssecretaris Blokhuis:
Ik had begrepen uit het betoog van mevrouw Westerveld
in eerste termijn dat zij met name kijkt naar de positie van
het Centrum Veilige Sport en dat zij dat onafhankelijk wil
positioneren; o, mevrouw Van der Laan heeft dat gezegd,
sorry. Ik dacht dat mevrouw Westerveld in ieder geval niet
vies was van de gedachte om het Verinormadvies in die zin
over te nemen. Om nou te kijken of het ISR een andere
positie zou moeten krijgen waardoor het dan sneller of
onafhankelijker zou gaan: dat weet ik werkelijk niet. Wij
investeren in professionalisering, in snellere procedures
en in capaciteit. Volgens mij is dat een optimale handreiking. Ik heb net ook al toegezegd ten aanzien van alle aanbevelingen die gedaan worden in het rapport Ongelijke
leggers, dat ik per jaar vanuit het kabinet een tussenstand
zal geven van waar dat toe leidt. Als volgend jaar blijkt dat
het vastloopt en dat het echt een waardeloos verhaal is …
Ja, excuus richting de turnsters, want politiek is soms een
kwestie van heel veel geduld, maar ik doe mijn best om dit
zo snel mogelijk te regelen. We houden ook de vinger aan
de pols of het ISR wel het goede vehikel is of dat we toch
naar iets anders toe moeten.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ook de uitspraak dit weekend in hoger beroep van de
tuchtrechtspraak zegt: schuldig, maar passend binnen de
cultuur die toen gewoon was. Dat voelt niet als recht en
rechtvaardigheid. Dat voelt de staatssecretaris ook, dus dat
hoef ik hem niet te vragen. Maar nog even los van de
positie, die wat mij betreft ook onafhankelijk zou moeten
zijn, denk ik dat het wel belangrijk is om ook te kijken naar
wat die doorlooptijden en uitspraken doen, en wat dat
materieel betekent voor slachtoffers. Want als dit soort
uitspraken de standaard zijn in tuchtrecht, voelt dat niet als
recht en rechtvaardigheid.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ingaand op dat eerste punt, wil ik niet in navolging van een
niet nader te duiden voormalig president van de Verenigde
Staten een mening hebben over juridische uitspraken.
Het tweede punt was: wat doet dat? Ik ben minder juridisch
onderlegd dan mevrouw Kuiken, maar ik kan mij voorstellen
dat wij in onze jaarlijkse rapportages over hoe de zaken
lopen, geanonimiseerd aangeven hoe tuchtrechtzaken lopen
en met welke gevolgen. Ik weet niet of dat kan, want misschien is dat te herleiden tot personen. Maar natuurlijk
moeten we de vinger aan de pols houden: leidt dit er bijvoorbeeld toe dat trainers geschorst worden, of dat verenigingen gaan ingrijpen, of anderszins?
De voorzitter:
Mevrouw Kuiken, afrondend.

Staatssecretaris Blokhuis:
Precies. Tempo!
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Je voelt gewoon aan dat dit beter en anders moet en kan.
Staatssecretaris Blokhuis:
Zeker. Dat kan ik alleen maar onderschrijven. Ik bedoel: je
hebt al een heleboel ellende meegemaakt, en dan heb je
eindelijk de stap gezet naar het tuchtrecht en denk je dat er
wat gaat rollen, maar dan rolt er niks en blijft die bal stilliggen. Dat is verschrikkelijk.
Voorzitter. Ik heb nog een paar zaken. De heer Heerema
vroeg naar het pedagogische klimaat waarin trainers werken. Volgens mij wordt dat door de sport heel goed opgepakt. Het is zo dat de kwalificatie-eisen die aan trainers,
coaches en andere begeleiders worden gesteld, een van
de aandachtspunten is die de sector heeft benoemd als
onderdeel van de gesprekken over professionalisering van
de sector. Dat gebeurt nu al. Er is aandacht voor het pedagogische klimaat. Er zijn veel coaches die daarvoor een
aparte opleiding hebben gehad. Maar het pedagogische
klimaat kan zeker nog wel beter. Het is nog niet zo dat
iedereen die trainer is daarin optimaal geschoold is. Ik kan
wel zeggen dat NOC*NSF nu al werkt aan het doorontwikkelen van de Kwalificatiestructuur Sport, samen met de
onderwijsprofessionals. Daar maakt juist het investeren in
dat pedagogische klimaat een belangrijk deel van uit.
Voorzitter. Dan nog de vraag over de positieve sportcultuur,
die ook door de heer Heerema werd gesteld: integriteit is
geen specifiek turnprobleem, dus moeten we niet een breder beeld hebben van de hele sector? Ik realiseer me nu ik
de vraag zie, dat ik daar al op ben ingegaan. We gaan een
onderzoek starten naar de cultuur in de hele sportsector.
Volgens mij heb ik daarmee de vragen beantwoord, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk nog even naar de heer Heerema. Nee?
Dan zijn we daarmee aan het einde gekomen van de eerste
termijn van de kant van de staatssecretaris. Ik kijk even naar
de Kamer of er behoefte is aan een tweede termijn. Die is
er. Een schorsing van tien minuten vind ik heel erg lang,
maar als we dan afspreken dat we over tien minuten echt
in de zaal zitten, schors ik voor tien minuten en dan gaan
we over naar de tweede termijn van de kant van de Kamer.
Dan is er dus nog de mogelijkheid om een enkele vraag te
stellen of om moties in te dienen. Ik schors de vergadering
voor tien minuten.
De vergadering wordt van 15.41 uur tot 15.49 uur geschorst.

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Dat lijkt me een goede toezegging. Ik kan ook niet beoordelen of dat helemaal anoniem kan. Maar laten we een vorm
zoeken. Het kost nu wat administratieve lasten, maar het
geeft echt een vinger aan de pols. Dat is nodig om dit te
beoordelen, want anders is het gokken. Ik denk dat dit nodig
is. En je hoeft geen jurist te zijn om gewoon met je hart aan
te voelen ...

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

De voorzitter:
Aan de orde is de tweede termijn van de Kamer in het debat
over misstanden in de turnsport. Ik geef allereerst het woord
aan mevrouw Westerveld van GroenLinks.

13 oktober 2021
TK 11

11-5-18

De Kamer,
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Voorzitter. Ik heb drie moties.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de €5.000 niet genoeg is om de extra
zorgkosten te betalen;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat uit het rapport "Ongelijke leggers" blijkt
dat kinderen worden geïsoleerd, gemanipuleerd en uitgescholden, kinderen moeten doortrainen met blessures zoals
botbreuken en met pijn;
van mening dat hier sprake is van kindermishandeling;
verzoekt de regering om de grenzen tussen tucht- en strafrechtpleging te verduidelijken, zodat duidelijk is wie welke
rol heeft;
verzoekt de regering in gesprek te gaan met de betrokken
instanties, zoals het Centrum Veilige Sport, om te onderzoeken hoe deze zaken zo snel mogelijk op de juiste plek
terechtkomen, en de Kamer hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Westerveld, Kuiken, Van Nispen, Van der Laan en Rudmer Heerema.
Zij krijgt nr. 278 (30234).

verzoekt de regering om te onderzoeken of de tegemoetkoming van de commissie-De Winter voor slachtoffers van
de turnsport en het dansen, waar de overheid verantwoordelijkheid had, voldoende is en of deze niet uitgebreid moet
worden met vergoedingen voor zorgkosten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Westerveld, Kuiken
en Van Nispen.
Zij krijgt nr. 279 (30234).
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Voorzitter. Ik heb nog één opmerking.
De voorzitter:
Dank u wel. Gaat uw gang en dan geef ik daarna het woord
aan de heer Heerema. Gaat uw gang. Maakt u uw verhaal
eerst af.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik zou heel erg graag de turnsters die daar zitten, Anouk,
Petra, Stephanie en Danila, ook willen bedanken voor hun
verhaal, dat ze hier zijn en ook voor hun ondersteuning hier.
Het is gewoon ongelofelijk fijn dat ze hierbij zijn.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het nieuwe zorgtraject in samenspraak
met het UMC Groningen voor veel turnsters niet passend
is, omdat ze nu zelf na een jarenlange zoektocht vaak wel
de juiste hulp hebben gevonden;
constaterende dat veel van deze zorg niet of niet volledig
wordt vergoed;
verzoekt de regering om, met terugwerkende kracht, tot
een regeling te komen voor alle zorgkosten die deze groep
oud-sporters maakt en heeft gemaakt als gevolg van
grensoverschrijdend gedrag,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Westerveld, Kuiken
en Van Nispen.

De voorzitter:
Dank u wel. Er is een vraag van de heer Heerema van de
VVD.
De heer Rudmer Heerema (VVD):
Ik had tien minuten schorsing aangevraagd, omdat er nog
best wel wat gedoe over moties was. Nee, "gedoe" is niet
het goede woord. We moesten goed met elkaar afstemmen
om te kijken of we ervoor konden zorgen dat we voor een
flink aantal moties voldoende steun konden vinden. Een
van die uitkomsten was dat GroenLinks en ik overeenstemming hadden over de eerste motie. Dan wil ik er ook wel
graag onder staan, en dat sta ik nog niet. Ik denk dus: bij
dezen geef ik dat even aan.
De voorzitter:
Ik zie dat mevrouw Westerveld ja knikt. Zij schrijft uw naam
onder de motie en dan moet dat goedkomen. Dank u wel,
mevrouw Westerveld.
Dan geef ik het woord aan mevrouw Van der Laan van D66.

Zij krijgt nr. 280 (30234).

Motie

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

13 oktober 2021
TK 11

11-5-19

Mevrouw Van der Laan (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de
beantwoording. Wij hebben twee moties. Ik ben nog niet
helemaal tevreden, dus vandaar.

"Ongelijke leggers", ermee rekening houdend dat een groot
deel van danssporters niet aangesloten is bij een bond,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Laan,
Westerveld, Van Nispen, Kuiken, Rudmer Heerema, Bikker,
Simons, Inge van Dijk en Pouw-Verweij.

De Kamer,

Zij krijgt nr. 282 (30234).

gehoord de beraadslaging,

Dank u wel, mevrouw Van der Laan. Dan geef ik het woord
aan de heer Van Nispen van de SP.

constaterende dat bij verschillende onderzoeken naar
ongewenst gedrag binnen de sport, sporters zelden een
melding doen bij het Centrum Veilige Sport van NOC*NSF;
overwegende dat bij melding doen van ongewenst gedrag
bij een sportbond er sprake kan zijn van belangenverstrengeling, bijvoorbeeld vanwege reputatieschade of omdat
trainers of personeel in dienst kunnen zijn van diezelfde
bond;

De heer Van Nispen (SP):
Ik begin met de motie.

Motie

constaterende dat zowel het rapport "Ongelijke leggers" als
NOC*NSF zelf pleit voor een onafhankelijk Centrum Veilige
Sport;

De Kamer,

verzoekt de regering te bewerkstelligen dat het Centrum
Veilige Sport volledig onafhankelijk wordt;

overwegende dat misstanden in de turnsport hebben geleid
tot het onderzoek "Ongelijke leggers" en dat ook in de
danswereld grensoverschrijdend gedrag voorkomt;

verzoekt de regering om de taken van dit onafhankelijke
centrum opnieuw helder te formuleren, ook ten opzichte
van het Instituut Sportrechtspraak,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Laan,
Westerveld, Van Nispen, Kuiken, Rudmer Heerema, Simons,
Bikker, Inge van Dijk en Pouw-Verweij.
Zij krijgt nr. 281 (30234).

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat verenigingen, sportbonden en NOC*NSF
nadrukkelijk een belangrijke taak hebben om te werken aan
veilige en integere sport om misstanden en grensoverschrijdend gedrag uit te bannen, maar dat uit de sportwereld de
zorg klinkt dat ondersteuning in beleid, wetgeving en
financiën vanuit de overheid daarbij nodig is;
verzoekt de regering in gesprek te gaan met verenigingen,
sportbonden en NOC*NSF over rollen en verantwoordelijkheden rondom integere en veilige sport, te bezien wat de
bijdrage van de rijksoverheid kan zijn in beleidsmatige en
financiële zin, en de Kamer daarover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat dankzij het rapport "Ongelijke leggers"
aan het licht is gekomen dat twee derde deel van oudturnsporters te maken heeft gehad met grensoverschrijdend
gedrag;
overwegende dat dit rapport van grote impact is en zal zijn
op de cultuur binnen de turnsport;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nispen,
Westerveld, Kuiken, Van der Laan en Pouw-Verweij.
Zij krijgt nr. 283 (30234).
De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Ik vind het echt een dure plicht om te kijken wat
we nú kunnen doen. Vandaar ook mijn interruptie over de
zorgkosten en het mede ondertekenen van de motie van
Westerveld en anderen.

verzoekt de regering grensoverschrijdend gedrag binnen
de sport, en met prioriteit binnen de danssport, onafhankelijk te laten onderzoeken met een vergelijkbare opzet als

Dat geldt eigenlijk ook voor de danswereld, want onderzoek
gaat er komen, maar wat kunnen we nú al betekenen? Laten
we bijvoorbeeld ook kijken naar de aanbevelingen die zijn
gedaan in het onderzoek Ongelijke leggers. Zitten daar
aanbevelingen bij die we zo over kunnen nemen in de
danswereld omdat ze ook van toepassing zijn? Denk aan
het meerogenprincipe, denk aan meer aandacht in de

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

constaterende dat er recentelijk tevens meldingen zijn
gemaakt van grensoverschrijdend gedrag binnen de danssport en andere sporten;

Misstanden in de turnsport

11-5-20

opleiding van dansleraren, maar denk bijvoorbeeld ook aan
gratis juridisch advies voor slachtoffers. De vraag dringt
zich ook echt wel op. Er zijn twee bonden, een onder sport
en een onder cultuur. Stel, iemand van wie de bond onder
cultuur valt, overkomt iets en die wil zich melden. Waar kan
die persoon terecht, bij welk onafhankelijk meldpunt? Moet
diegene dan ook naar het Centrum Veilige Sport, terwijl de
dansbond eigenlijk onder cultuur valt? Die vraag zou ik
eigenlijk nog beantwoord willen hebben.
En helemaal tot slot: blijf vooral in gesprek met de mensen
die helaas ervaringsdeskundigen zijn over wat hen bezighoudt en wat er nog voor hen te doen valt.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Heerema
van de VVD.

De heer Rudmer Heerema (VVD):
Voorzitter, dank, en dank vooral aan de staatssecretaris
voor alle beantwoording in de eerste termijn. Het zal je
maar gebeuren dat je nog niet zo lang deze portefeuille
Sport hebt en meteen als eerste dit debat voor ons moet
voeren. Met een commissie die volgens mij goed samenwerkt op het gebied van sport, veel dingen samen oppakt
en waarin het onderscheid coalitie/oppositie heel vaak
dwars door elkaar heen speelt. Dat is erg prettig, zeker op
zo'n onderwerp als dit.
Ik heb geen moties, want ik vind dat de beantwoording door
de staatssecretaris heel helder en duidelijk is geweest. Ik
vertrouw erop dat de inzet zoals hij die heeft aangegeven
goed van de grond komt als het gaat om het Centrum Veilige Sport, als het gaat om het verschil tussen strafrecht en
tuchtrecht en als het gaat om de inzet voor trainers voor
opleidingen en zorgen dat het voor de toekomst beter
gewaarborgd is.
Ik snap ook de moeilijkheid dat, in relatie tot zorg en tot wat
we nú kunnen doen voor de turnsters van toen, in deze
situatie op dit moment het heel nauw luistert wat we wel
kunnen doen, wat we niet kunnen doen en hoe we dat het
beste kunnen regelen. De staatssecretaris is daar heel open
en heel duidelijk over geweest. Ik hoop dat we daar zo veel
mogelijk ruimte kunnen vinden. Dat is wat ik de staatssecretaris zou willen meegeven. Ik kom niet met moties; dat is
volgens mij niet nodig.
Ik wil iedereen danken voor deelname aan dit debat, ook
de turnsters op de tribune. Dank voor jullie komst!
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Heerema. Dat geef ik het woord aan
mevrouw Kuiken van de PvdA.

Mevrouw Kuiken (PvdA):
Voorzitter. Wegkijken, kleinmaken, doofpotten, negeren en
niet erkennen. Wat dat met je doet als slachtoffer is dat je

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

eigenlijk voor de tweede keer slachtoffer wordt: de eerste
keer van het misbruik en de mishandeling zelf en de tweede
keer omdat je niet de erkenning krijgt die je nodig hebt en
verdient.
Voorzitter. Dit debat kan daar niets aan recht doen, maar ik
hoop wel dat er een start wordt gemaakt om een deel van
die erkenning te geven, dat er een start wordt gemaakt om
toekomstige slachtoffers te helpen voorkomen, en dat we,
waar zich gesloten culturen voordoen, hier een start hebben
gemaakt om die open te gooien, om te voorkomen dat door
die geslotenheid en die afhankelijkheid dit soort situaties
zich kunnen voordoen.
Voorzitter. Er moet nog een hoop gebeuren. Dat is ook de
reden dat u bijna onder alle moties mede mijn naam
terugvindt. Dat ga ik niet herhalen. Er is nog wel één punt
dat ik echt nadrukkelijk aan de orde wil stellen, namelijk dat
het zo belangrijk is dat er echt naar die €5.000 wordt gekeken. Niet omdat geld alles oplost, maar als je heden ten
dage nog voortdurend geconfronteerd wordt met zorg- of
invaliditeitskosten, die samenhangen met misbruik en
mishandeling uit het verleden, dan word je elke keer weer
herinnerd aan het leed, en wel dubbelop: omdat je het voelt
in je portemonnee en omdat je er ziek van bent. Dat is
onrecht dat we recht zouden moeten willen breien.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kuiken. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Maeijer van de PVV.

Mevrouw Maeijer (PVV):
Voorzitter. Ik heb geen moties, maar wel nog twee vragen
die volgens mij zijn blijven liggen. Ze zitten, denk ik, een
beetje in het verlengde van de motie die mevrouw Westerveld net indiende over de nazorg en de behandeling op
maat. Ik vroeg in eerste termijn voor hoeveel mensen of
hoeveel oud-turnsters de behandeling die nu geboden
wordt bij het UMCG passend is en voor hoeveel niet. Kan
de staatssecretaris daar iets concreter op ingaan? Wat kan
hij de groep mensen voor wie dit niet passend is, dan nog
wel bieden? Ik vroeg hem ook naar de regeling van behandeling op maat, omdat ik ergens in de stukken zag dat die
eindig is. Ik heb hem daarop in eerste termijn niet horen
ingaan. Misschien kan hij nog even concretiseren of dat zo
is of bevestigen dat het niet zo is.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Maeijer. Dan geef ik tot slot het woord
aan mevrouw Pouw-Verweij van JA21.

Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Voorzitter, dank. Twee moties. Gezien de tijd ga ik snel van
start.

Motie

13 oktober 2021
TK 11

11-5-21

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat bij het tuchtrecht en het Instituut Sportrechtspraak zeer milde, voorwaardelijke straf is uitgedeeld;
verzoekt de regering in overleg te treden met de Gymnastiekbond en te bevorderen dat het tuchtrecht wordt geëvalueerd en voorstellen ter versterking worden gedaan,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Pouw-Verweij en
Omtzigt.
Zij krijgt nr. 284 (30234).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat veel sporters zwaar onder misbruik
hebben geleden, dat hiervoor erkenning is en dat herhaling
dient te worden voorkomen;
constaterende dat controleren, manipuleren, isoleren en
obsessief trainen ongeacht de lichamelijke en psychische
conditie en behoeften, ook misbruik zijn;
overwegende dat het leven van getalenteerde jonge sporters onderwerpen aan het koste wat kost leveren van topprestaties niet bevorderlijk is voor een structuur die de
grenzen scherp afbakent dat misbruik onder geen enkele
omstandigheid aanvaardbaar is;
overwegende dat voor iedere jonge sporter van tijd tot tijd
een weloverwogen afweging nodig is over de vraag in
hoeverre topsport nog de moeite waard is, of dat doorgaan
als misbruik kan worden aangemerkt;
roept de regering op om samen met de sportbonden een
handreiking te ontwerpen met behulp waarvan jonge
sporters samen met hun ouders en/of verzorgers op gezette
tijden bewust kunnen afwegen of doorgaan met topsport
de moeite waard is, of dat tijdig stoppen een situatie van
misbruik voorkomt,

De voorzitter:
Aan de orde is het debat over de misstanden in de turnsport. Ik geef het woord aan de staatssecretaris om zijn
appreciatie te geven over de ingediende moties en om nog
een enkele vraag te beantwoorden.

Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter. Als ik het goed heb gezien, zijn er acht moties
ingediend en drie vragen gesteld. Ik ga daar in die volgorde
ook op in.
De eerste motie is die op stuk nr. 278, van mevrouw Westerveld cum suis. De motie heeft een heleboel ondertekenaars. Zij gaat over grenzen tussen tucht- en strafrecht. Ik
geef de motie graag de appreciatie oordeel Kamer, maar
het zal u niet verbazen dat ik daarbij zeg dat dit primair op
het bordje van JenV ligt. Ik moet daar dus ook over schakelen met Justitie en Veiligheid. Maar als deze motie wordt
aangenomen, komen we terug op de vraag hoe we dit
handen en voeten gaan geven. De motie krijgt oordeel
Kamer.
De moties op stukken nrs. 279 en 280 gaan allebei over
zaken waar we veel interrupties bij hebben gehad. Ik heb
gezegd wat ik gezegd heb. In dat licht bezien wil ik ze allebei
ontraden.
De voorzitter:
De moties op stukken nrs. 279 en 280 worden allebei ontraden.
Staatssecretaris Blokhuis:
De moties op stukken nrs. 279 en 280 worden inderdaad
allebei ontraden.
De motie op stuk nr. 281 wil ik graag als appreciatie oordeel
Kamer geven. Ik herhaal wat ik in de eerste termijn zei: ik
wil het graag bespreken met NOC*NSF, want het is hún
centrum. Maar ik snap de wens, en ik denk dat zij ook
meekijken. Overigens hebben zij zelf al aangegeven dat zij
hier serieus naar willen kijken, dus ik heb er vertrouwen in
dat we er samen uit gaan komen. Ik geef de motie dus
oordeel Kamer.

en gaat over tot de orde van de dag.

De motie op stuk nr. 282 van mevrouw Van der Laan cum
suis geef ik ook oordeel Kamer. Ik ga met de partners in
gesprek en ik verwijs ook wel naar wat ik hierover gezegd
heb in dit debat, zodat zij in die context uitgelegd moet
worden. Dus oordeel Kamer voor de motie op stuk nr. 282.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Pouw-Verweij.

De motie op stuk nr. 283 van de heer Van Nispen cum suis
krijgt wat mij betreft oordeel Kamer.

Zij krijgt nr. 285 (30234).

De vergadering wordt van 16.02 uur tot 16.13 uur geschorst.

Dan de motie op stuk nr. 284 van mevrouw Pouw-Verweij
en de heer Omtzigt. Ik zeg even iets over het dictum richting
mevrouw Pouw-Verweij. In het dictum staat alleen de
gymnastiekbond. Ik denk dat mevrouw Pouw-Verweij het
helemaal niet erg zou vinden als we daar de hele sportsector
van maken, want het is niet iets wat alleen maar de gymnastieksector raakt. Als dat haar goedkeuring kan wegdragen, dan is de appreciatie oordeel Kamer.

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Dank u wel, mevrouw Pouw-Verweij. De staatssecretaris
heeft aangegeven dat hij ongeveer tien minuten nodig heeft
om de moties te kunnen voorzien van een appreciatie en
een enkele vraag te beantwoorden.

Misstanden in de turnsport

11-5-22

De voorzitter:
Mag ik dan aan mevrouw Pouw-Verweij vragen om de motie
aan te passen en opnieuw in te dienen, want dan hebben
we de juiste tekst? Dank u wel.
Staatssecretaris Blokhuis:
Tot slot de motie op stuk nr. 285, ook van mevrouw PouwVerweij. Zijn naam staat er niet onder geschreven, maar
volgens mij is deze motie ook ingediend namens de heer
Omtzigt. Dat is niet zo, hoor ik. Ik moet even scherp blijven.
Die handreiking is een sympathieke gedachte; de motie
krijgt wat mij betreft oordeel Kamer. Dit is wel in lijn met
waar ik al mee bezig ben; ik ben al in gesprek. Maar de
handreiking kan goed helpen. Dit is een goede suggestie,
dus de motie krijgt oordeel Kamer.
Er liggen nog drie vragen. De eerste is van de heer Van
Nispen. Je weet dat er misstanden zijn in de danssport, dus
moet je daar niet ook al de aanbevelingen van Verinorm
gaan inzetten? Ik vind dit lastig, omdat we nog niet exact
in beeld hebben wat er dan mis is. Je kunt op je klompen
aanvoelen dat er misstanden zijn en dat er ingegrepen moet
worden. De vragen die de heer Van Nispen daaraan koppelt,
zijn heel evident. Bij wie moet je je melden als je vooral in
de cultuur bezig bent? Volgens mij hebben we begin
december een wetgevingsoverleg Sport. Ik zou graag in
een schriftelijke reactie terug willen komen op de vraag hoe
we hiermee om kunnen gaan, want blijkbaar is de vraag
heel legitiem.
De heer Van Nispen (SP):
Graag. Dank voor deze toezegging. Het gaat dan dus om
de vraag waar iemand terechtkan als er een misstand is. Is
dat het Centrum Veilige Sport, ook als je dansbond helemaal
niet onder NOC*NSF valt? Maar het gaat ook om de vraag
welke evidente zaken we nú al kunnen doen. Ik zou niet
willen zeggen "voor de zekerheid", want dat is natuurlijk
wel erg makkelijk. Maar wat kunnen we nu al doen als het
gaat om het meerogenprincipe? Wat kunnen we voor
mensen doen in de sfeer van gratis juridische bijstand? Ik
zou het heel erg op prijs stellen als de staatssecretaris heel
serieus naar dat soort zaken zou willen kijken.
Staatssecretaris Blokhuis:
Ja. Daar ga ik op in in de schriftelijke reactie. Ik snap het
punt heel goed. Als je nu al weet dat er verbeteringen
mogelijk zijn, waarom zou je dan wachten? Je weet immers
dat daar een vergelijkbare groep mensen aan het lijden is.

soort gesprekken zouden moeten gaan voeren met allerlei
losse sportverenigingen en dergelijke, want dat zijn er
23.000.
Staatssecretaris Blokhuis:
23.000 … Ik zeg graag toe dat ik de suggestie van de heer
Heerema betrek bij de opzet van de handreiking.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik heb een vraag over mijn motie op stuk nr. 279, waarin
wij vragen of de regering niet eens moet onderzoeken of
die €5.000 genoeg is. Ik vond dat de staatssecretaris een
opening gaf in het debat, want hij zei "tenzij de Kamer
anders besluit". Nu vragen we de Kamer om daar een uitspraak over te doen en dan zegt de staatssecretaris "ontraden". Is het niet veel logischer om te zeggen dat het aan de
Kamer is?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ja, maar bij elke motie geldt natuurlijk dat het aan de Kamer
is. We weten wie de baas is in dit land. Ik heb haar ontraden,
omdat ik geen valse verwachtingen wil wekken. De €5.000
waar we nu van uitgaan, is natuurlijk onderbouwd tot stand
gekomen en ook met de wetenschap dat nooit alle kosten
vergoed kunnen worden. Want ook bij €10.000 of €15.000
zal je nog gaten overhouden. Waar ik zelf een erge hekel
aan heb, is dat je verwachtingen gaat wekken die je niet
kunt waarmaken. De €5.000 is onderbouwd tot stand
gekomen. Maar nogmaals, als de Kamer zegt "het moet wel
onderzocht worden en laten we daar eens breder naar kijken", als daar een meerderheid voor is in het parlement,
dan gaat het kabinet daar natuurlijk mee aan de slag.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Westerveld, tot slot.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ja, voorzitter. De staatssecretaris zegt dat het onderbouwd
tot stand is gekomen. Daar kun je heel erg over van mening
verschillen. Die discussie hebben we natuurlijk ook al een
klein beetje gehad in het debat over de commissie-De
Winter, dus die zal ik hier niet opnieuw gaan voeren. Hier
is natuurlijk gezegd: kijk dan naar een regeling zoals die er
al is voor andere sectoren. Het is dus nog maar de vraag
of je kunt zeggen dat dit onderbouwd tot stand is gekomen.
Ik hoop dat in ieder geval de Kamer deze discussie heeft
gevolgd en straks wijs gaat stemmen.

De heer Rudmer Heerema (VVD):
Als het mag, stel ik nog een vraag over de motie op stuk
nr. 285, in verband met het advies dat ik moet geven aan
mijn fractie. Ik snap dat de handreiking ondersteunend kan
zijn bij de keuze om verantwoord door te gaan. Het moet
wel effectief kunnen zijn. Er is een indiceringsmogelijkheid
voor jonge topsporters. Daarvoor zorgt NOC*NSF in
samenspraak met sportbonden. Dat gaat onder andere via
topsporttalentscholen en CTO. Kan de staatssecretaris dat
ook onderdeel laten zijn van de handreiking? Kunnen we
het op een wijze inzetten waarbij het via dat soort organisaties gebeurt, organisaties die al structuur hebben en
gestructureerd zijn? Ik overzie het namelijk niet als we dit

Staatssecretaris Blokhuis:
Er staan nog twee vragen open, allebei van mevrouw
Maeijer, over de zorg, de nazorg. Voor hoeveel turnsters is
de zorg passend? Dat weten we niet. We weten inderdaad
dat er mensen zijn die zeggen dat het UMCG-traject voor
hen niet het ei van Columbus is. Ik stel me voor dat we dat
ook, als we dat kunnen anonimiseren, in beeld brengen bij
de monitoring. We moeten dan niet alleen dat spoor
bewandelen, maar ondertussen natuurlijk ook in gesprek
zijn met de betrokken turnsters om te kijken of ze wel passende hulpverlening kunnen krijgen. Dat is het eerste punt.
Dan het tweede. Ik dacht dat ik het in een bijzin had gezegd

Tweede Kamer

13 oktober 2021
TK 11

Misstanden in de turnsport

11-5-23

in mijn eerste termijn, maar de regeling is niet eindig. Daar
kan men een beroep op blijven doen.
Voorzitter, volgens mij heb ik daarmee de vragen beantwoord.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
het debat over de misstanden in de turnsport.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
We gaan stemmen over de ingediende moties na het
herfstreces, op dinsdag 26 oktober. Ik dank de staatssecretaris, ik dank de Kamerleden, ik dank de mensen op de
publieke tribune en ik dank natuurlijk expliciet de gasten
die we vandaag hier mochten ontvangen. Heel fijn dat jullie
er waren. Ik dank ook de kijkers thuis.
Ik schors de vergadering tot 18.30 uur en daarna begint het
debat over het niet-indexeren van het basiskinderbijslagbedrag, een heel ander onderwerp.
De vergadering wordt van 16.21 uur tot 18.30 uur geschorst.
Voorzitter: Van der Lee

Tweede Kamer

Misstanden in de turnsport

13 oktober 2021
TK 11

11-5-24