Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

27 428

Beleidsnota Biotechnologie

Nr. 127

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 november 2008
Bij het algemeen overleg over biotechnologie van 2 oktober jl. (kamerstuk
27 428, nr. 118) heb ik toegezegd dat de Tweede Kamer op de hoogte
gehouden wordt van de keuzes en mogelijkheden die voorliggen ten
aanzien van het Nederlands standpunt in de informele groep onder voorzitterschap van de Europese Commissie. Ook heb ik toegezegd om de
Nederlandse inzet in de op Franse initiatief opgerichte ad-hoc Raadswerkgroep aan de Tweede Kamer te sturen. Met deze brief wil ik invulling
geven aan beide toezeggingen door u mede namens de minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit te informeren over de stand van
zaken en het Nederlands standpunt in de discussie over genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) die momenteel in de EU loopt, naar aanleiding van initiatieven van zowel het Franse voorzitterschap als de Europese
Commissie.

Lopende EU discussie
De afgelopen jaren is bij diverse Europese Landbouw- en Milieuraden
gediscussieerd over het Europese beleid met betrekking tot genetisch
gemodificeerde organismen. Bij diverse lidstaten heerst onvrede over de
toelating van ggo’s tot de EU markt. Over de achtergronden van deze
onvrede bent u in maart 2006 geïnformeerd (Kamerstukken 21501–08, nr.
217). Het Franse voorzitterschap heeft mede naar aanleiding van deze
voortdurende onvrede besloten prioriteit te geven aan de behandeling
van dit onderwerp. Daartoe is een ad-hoc Raadswerkgroep opgericht die
het mandaat heeft gekregen om voorbereidingen te treffen voor de
bespreking van dit onderwerp in de Milieuraden van oktober en december
2008. Bij de decemberraad hoopt het Voorzitterschap Raadsconclusies aan
te nemen over dit onderwerp. Overigens zullen de Raadsconclusies
ingaan op mogelijke verbeteringen van de uitvoering van de bestaande
regels voor ggo’s. De regels zelf staan niet ter discussie.

KST124699
0809tkkst27428-127
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 428, nr. 127

1

De Europese Commissie heeft besloten een informele groep op te richten,
met daarin één vertegenwoordiger per lidstaat, die op meer politiek
niveau de stand van zaken, problemen en mogelijke oplossingen rond dit
onderwerp bespreekt. In deze groep wordt onder voorzitterschap van de
Commissie gesproken over de politieke, maatschappelijke en economische consequenties van het beleid voor ggo’s. Ook gaat het om
vertrouwen bij het publiek, waarvoor meer nodig kan zijn dan alleen een
zorgvuldige wetenschappelijke onderbouwing van de veiligheid. Het voorzitterschap en de Commissie benadrukken dat er goede samenwerking is
tussen de twee groepen en dat de uitkomsten zullen worden afgestemd.

Nederlandse inzet
Bij het algemeen overleg van 2 oktober jl. werd aan mij gevraagd aan te
geven wat mijn inzet namens Nederland is met betrekking tot vijf punten
in de discussie:
1. hoe de milieurisicobeoordeling voor ggo’s verder kan worden verbeterd,
2. hoe omgaan met socio-economische en maatschappelijke aspecten
van ggo’s,
3. hoe de wetenschappelijke samenwerking met de EFSA verbeterd kan
worden,
4. vragen rond drempelwaarden voor etikettering van zaaizaad en
5. hoe om te gaan met kwetsbare gebieden.
Met betrekking tot deze vijf punten is de Nederlandse inzet als volgt:

1. Milieurisicobeoordeling
De huidige milieurisicobeoordeling biedt voldoende waarborgen voor de
veiligheid voor mens en milieu en Nederland ziet geen noodzaak tot extra
waarborgen. Wel zal Nederland constructief meedenken aan het verder
verbeteren van uitvoering van de milieurisicoanalyse en de procedures
daaromheen. Dit kan helpen de procedures te stroomlijnen en de transparantie te verbeteren.

2. Sociaal-economische criteria
Nederland vindt de sociaal-economische en andere maatschappelijke
aspecten van ggo’s belangrijk. Nederland kan zich voorstellen dat het al of
niet toelaten van bepaalde ggo’s op de EU markt sociaal-economische
effecten kan hebben. Daarbij zou er aandacht moeten zijn voor de veronderstelde milieuvoordelen van het gebruik van ggo’s, bijvoorbeeld een
mogelijke vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Ook
kunnen er bijvoorbeeld sociaal-economische effecten zijn voor biologische teelt en voor producenten in (ontwikkelings) landen die ggo
producten willen produceren. Het kabinet constateert dat de mogelijkheid
voor lidstaten al bestaat om op nationaal niveau co-existentie maatregelen te treffen om mogelijk nadelige economische effecten van de teelt
van ggo gewassen tegen te gaan, mits deze maatregelen voldoen aan de
richtsnoeren van de EC met betrekking tot co-existentie (2003/556).
Nederland vindt dat sociaal-economische gevolgen van de uitvoering van
het EU ggo beleid voor de handel in en import van grondstoffen in deze
discussie moeten worden meegenomen. Het huidige beleid leidt tot
handelsproblemen. Bij handelspartners van de EU kunnen veilig
bevonden ggo’s worden geteeld die in de EU (nog) niet zijn toegelaten.
Die ggo’s kunnen onbedoeld in zeer kleine hoeveelheden terecht komen in
handelspartijen die de EU importeert. Dit is echter niet toegestaan. Voor
niet in de EU toegelaten ggo’s geldt een nultolerantie. Deze partijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 428, nr. 127

2

moeten worden teruggestuurd. Dit kan de concurrentiepositie van de
Europese diervoeder- en levensmiddelenindustrie schaden. De Europese
Commissie heeft een «technische oplossing» aangekondigd voor het
knelpunt van de nultolerantie. Nederland dringt er bij de Europese
Commissie op aan om snel met een voorstel hiervoor te komen.
Nederland vindt het onwenselijk om de sociaal-maatschappelijke voor- en
nadelen van een specifiek ggo bij elke individuele toelating af te wegen.
Dit zou tot een verdere vertraging van de toelatingsprocedure leiden.
Bovendien lijkt het onmogelijk om binnen de grenzen van de WTO daadwerkelijk rekening te houden met de uitkomst van zo’n afweging. Nederland ziet daarom meer in het (eventueel per dossier) verzamelen van
informatie over sociaal-economische aspecten van ggo’s. Hierbij zouden
zowel aanvragers als lidstaten zelf informatie kunnen aandragen. Na
verloop van tijd zouden de verzamelde positieve en negatieve sociaaleconomische aspecten in beschouwing kunnen worden genomen. Indien
aspecten op sociaal-economisch terrein worden gevonden kan geëvalueerd worden welke gevolgen deze zouden moeten hebben voor het EU
beleid voor ggo’s. Daarbij blijft de randvoorwaarde van conformiteit met
de WTO en communautair recht van groot belang.

3. Wetenschappelijke samenwerking met EFSA
Het werk dat EFSA tot op heden heeft afgeleverd is van goede kwaliteit.
De centrale rol van EFSA evenals de onafhankelijkheid en expertise van de
EFSA panelleden staat niet ter discussie. Onlangs heeft ook de Europese
Commissie haar vertrouwen uitgesproken in de hoge kwaliteit van de
wetenschappelijke advisering door EFSA. Nederland is blij met de in 2006
ingezette verbeteringen in de werkwijze van EFSA, waardoor de lidstaten
beter inzicht krijgen in wat EFSA doet met de commentaren van de
lidstaten. Nederland is ook tevreden over de samenwerking met EFSA.
Nederland constateert dat er een grote hoeveelheid aanvragen op behandeling wacht. De indruk is dat EFSA moeite heeft al deze dossiers tijdig te
behandelen. Nederland zal met de lidstaten en de Commissie bespreken
of een uitbreiding van het EFSA secretariaat wenselijk is. De wetenschappelijke expertise van de EFSA is goed. Daar waar EFSA constateert
bepaalde expertise onvoldoende in huis te hebben, kan de EFSA ad-hoc
expertise inroepen.

4. Drempelwaarden voor ggo zaaizaad
Op dit moment hanteren verschillende lidstaten in de praktijk uiteenlopende drempelwaarden voor de etikettering van zaaizaad in het geval van
onbedoelde aanwezigheid van in de EU toegelaten ggo’s. Nederland vindt
dit onwenselijk, omdat het tot handelsproblemen kan leiden. Daarom is
Nederland voorstander van de vaststelling van drempelwaarden op EU
niveau. Die drempelwaarden moeten zo laag mogelijk, maar realistisch en
werkbaar zijn. Ook moeten ze rekening houden met de eigenschappen van
het gewas in kwestie en de bestaande drempelwaarden voor etikettering
van eindproducten. De studie die de Europese Commissie momenteel
uitvoert naar de gevolgen van het instellen van bepaalde drempelwaarden
kan uitsluitsel geven over welke drempelwaarden realistisch en economisch haalbaar zijn. Nederland hoopt dat deze studie snel wordt afgerond
en vervolgens mede op basis van de resultaten ervan, spoedig besluitvorming over de drempelwaarden kan plaatsvinden.

5. Kwetsbare gebieden
Nederland denkt dat de huidige toelatingsprocedure voldoende ruimte
biedt om ook rekening te houden met eventuele extra kwetsbare

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 428, nr. 127

3

gebieden. Indien de technisch-wetenschappelijke milieurisicobeoordeling
bijvoorbeeld uitwijst dat bepaalde gebieden extra kwetsbaar zijn voor de
potentiële negatieve effecten van het ggo in kwestie, kunnen risicomanagementmaatregelen, zoals een monitoringsysteem (rond kwetsbare
gebieden) in de meeste gevallen een afdoende mechanisme bieden om
eventuele onverwachte effecten tijdig te identificeren en zonodig verdere
preventieve maatregelen te nemen. Indien dit niet werkbaar lijkt, zouden
deze gebieden zelfs kunnen worden uitgesloten van de reikwijdte van de
betreffende toelating. Daarnaast constateert Nederland dat er ook andere
juridische instrumenten zijn die toezien op bescherming en herstel van
kwetsbare gebieden, zoals de habitatrichtlijn en de milieuaansprakelijkheidsrichtlijn. Het is onwenselijk om overlap te veroorzaken met de
bestaande regelingen. Met deze kanttekeningen is Nederland bereid mee
te denken met andere lidstaten over oplossingen voor de problemen die
zij ervaren.
Het Franse voorzitterschap is voornemens in de Milieuraad van december
raadsconclusies aan te nemen. Uiteraard kunnen deze raadsconclusies
alsmede de verdere verloop van de discussie aan de orde komen bij het
Algemeen Overleg dat ik met uw Kamer zal voeren over de Milieuraad van
december 2008.
Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 428, nr. 127

4