Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

146
Vragen van de leden Kuiken en Van den Hul (beiden PvdA) aan de Ministers
van Justitie en Veiligheid en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
seksuele uitbuiting in een jeugdzorginstelling (ingezonden 22 augustus 2018).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 3 oktober 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2017–2018, nr. 3219.
Vraag 1
Kent u het bericht «Meisjes gesloten jeugdzorginstelling Zetten bleken niet
veilig voor loverboys»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In welke fase van het strafproces bevindt de in het bericht genoemde zaak
zich?
Antwoord 2
De eerstvolgende pro-forma zitting in deze zaak staat gepland voor 8 oktober.
Naar verwachting zal de inhoudelijke behandeling van de zaak plaatsvinden
in het voorjaar van 2019. De twee hoofdverdachten zitten in voorlopige
hechtenis.
Vraag 3
Deelt u de mening dat zeker meisjes in jeugdzorginstellingen vanwege hun
kwetsbare positie beschermd zouden moeten worden tegen seksuele
uitbuiting door loverboys? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Ja, die mening deel ik. Het is bekend dat de ronselmethoden van loverboys/
mensenhandelaren vaak gerelateerd zijn aan misbruik van een kwetsbare
psychische, economische dan wel sociale positie van het slachtoffer. Dat
vraagt extra alertheid op de risico’s op (seksuele) uitbuiting.

1

ah-tk-20182019-146
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

AD 21 augustus 2018; https://www.ad.nl/binnenland/meisjes-gesloten-jeugdzorginstellingzetten-bleken-niet-veilig-voor-loverboys~af911a73/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

In sommige gevallen betekent dit ook dat beschermende maatregelen nodig
zijn en worden meisjes in een gesloten instelling geplaatst.
Vraag 4
Zijn u meer signalen bekend over meisjes in jeugdzorginstellingen die
slachtoffer zijn of dreigden te worden van seksuele uitbuiting? Zo ja, waar
bestaan die signalen uit en wat heeft u daar mee gedaan?
Antwoord 4
Jongeren die in een instelling verblijven zijn veelal kwetsbaar en lopen het
risico om slachtoffer te worden van seksuele uitbuiting. Daarom heeft de
Commissie Azough in opdracht van Jeugdzorg Nederland en met ondersteuning van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), in 2015
en 2016 instrumenten ontwikkeld op basis van een actieplan om te komen tot
betere signalering van situaties waarin sprake is van een risico op seksuele
uitbuiting en tot betere behandeling van slachtoffers.
Voor jeugdhulpinstellingen zijn verschillende instrumenten ontwikkeld en
deze zijn in 2017 door het landelijk kennisnetwerk LVB en GGZ-Nederland met
financiële steun van het Ministerie van VWS tevens toepasbaar gemaakt voor
de instellingen die jeugdigen opvangen met LVB problematiek en/of
psychische problemen.
Eind van dit jaar komen de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, de
ministers van Buitenlandse Zaken, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
Volksgezondheid, Welzijn en Sport met een plan van aanpak mensenhandel
waarin extra zal worden ingezet op het nog beter signaleren van en handelen
bij deze problematiek.
Vraag 5
Deelt u de mening dat, aangezien dergelijke meisjes aan de zorg van de
overheid zijn toevertrouwd, op die overheid een zware verantwoordelijkheid
rust om deze meisjes te beschermen? Zo ja, hoe gaat u ervoor zorgen dat die
bescherming wordt verbeterd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Meisjes die gesloten geplaatst worden om te voorkomen dat zij zich aan de
zorg onttrekken of onttrokken worden, verdienen een veilige woon- en
leefomgeving. De instellingen waar deze meisjes verblijven zijn daarvoor
verantwoordelijk en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ziet
vervolgens toe op de kwaliteit van de instellingen voor gesloten jeugdhulp
inclusief of sprake is van een veilig woon en leefklimaat.
Naar aanleiding van de door u aangehaalde berichtgeving heeft de Minister
van VWS contact gehad met de IGJ over de veiligheidssituatie bij de
jeugdhulpinstelling in Zetten, de Heldringstichting. De inspectie heeft samen
met de Inspectie van het Onderwijs, de bestuurder van de Heldringstichting
en de bestuurder van de school op het terrein, verzocht om de signalen
diepgravend te onderzoeken. De inspecties willen geïnformeerd worden over
de feiten en eventuele tekortkomingen in de hulp aan zowel de betreffende
jeugdigen genoemd in bovengenoemde berichtgeving, als de andere
jeugdigen die verblijven binnen de instelling.
De Heldringstichting heeft vervolgens het initiatief genomen voor een
onafhankelijk onderzoek. De inspectie ziet toe op de onafhankelijkheid van de
onderzoekscommissie en stelt eisen aan het onderzoek zoals een volledig
feitenrelaas en diepgaande analyse. Op basis van dit onderzoek zullen de
inspecties beoordelen of en welke verdere vervolgstappen nodig zijn.
De Commissie Azough heeft daarnaast een specifieke handreiking ontwikkeld
voor het contact tussen jeugdhulpinstellingen en de politie. We zien dat er in
regio’s overlegtafels zijn waar politie en zorg casuïstiek bespreken. Dit moet
op grotere schaal van de grond komen. Hieraan zal in het plan van aanpak
mensenhandel aandacht worden besteed.
Vraag 6
Wat is de waarde van de rapportage van de Inspectie van Gezondheidszorg
en Jeugd over loverboy-problematiek als een instelling daarin vrijwel perfect
scoort ten aanzien van preventie en hulpaanbod en er toch sprake is van
seksuele uitbuiting? Acht u het mogelijk dat het beoordelingskader dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Inspectie toepast tekortschiet? Zo ja, waarom en wat gaat u doen om dat te
verbeteren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ik heb op basis van de berichtgeving op dit moment geen reden om te
twijfelen aan het toetsingskader of de wijze waarop de inspectie het toezicht
heeft uitgevoerd.
Het onderzoek dat de Heldringstichting op verzoek van de inspecties uitvoert,
zal moeten uitwijzen wat er gebeurd is. De inspectie zal op basis van het
onderzoek kritisch reflecteren op het toetsingskader en het gebruik daarvan
bij haar onderzoek onder instellingen met gespecialiseerde hulp aan
(vermoedelijke) slachtoffers van loverboys van december 2017.
De inspectie voerde het toezicht bij de jeugdhulpaanbieders uit aan de hand
van haar toetsingskader Verantwoorde Hulp voor Jeugd. 2 Bij de beoordeling
van de kwaliteit van de geboden hulp maakte de inspectie tevens gebruik van
de kernelementen uit het Kwaliteitskader van de commissie Azough 3, waarin
specifieke kwaliteitseisen voor de gespecialiseerde jeugdhulp aan slachtoffers
van loverboys zijn uitgewerkt, zoals de samenwerking met de politie.

2
3

http://toetsingskadervhj.nl
Kwaliteitskader voor jeugdhulporganisaties die gespecialiseerde opvang en hulp bieden aan
meisjesslachtoffers van loverboys/mensenhandel (2015).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3