Voedseltransitie: volop kansen
Karine Hoenderdos, diëtist en journalist, auteur van ‘Diabetes type 2? Maak jezelf
beter’ en ‘Eet meer! Lekker in je vel met PuurGezond’. (www.puurgezond.nl)
Position paper tbv hoorzitting/rondetafeldiscussie ‘Voedsel Duurzame en gezonde
keuzes voor consumptie’ dd 5 april 2018
We kunnen natuurlijk zeggen dat het bedroefd gesteld is met voeding in Nederland
(en eerlijk gezegd: dat is ook zo). Het voedselsysteem geeft een zware druk op het
milieu, er is veel voedselverspilling, er is sprake van een obesogene voedselomgeving, consumenten eten niet gezond en de kosten van de gezondheidszorg
rijzen de pan uit door de opmars van leefstijlgerelateerde aandoeningen.
Cijfers?
-

Er zijn 1,2 miljoen Nederlanders met diabetes mellitus

-

Er zijn 740.000 Nederlanders met coronaire hartziekten

-

Bijna de helft van de volwassen Nederlanders (49,2%) heeft overgewicht

-

Slechts 5% van de Nederlanders eet voldoende groenten, slechts 5-10% eet
voldoende fruit

-

In 2016 is ruim 96 miljard euro uitgegeven aan zorg

-

De hoeveelheid voedselverspilling in 2015 ligt tussen 1,7 en 2,5 miljoen ton

Een beetje minder suiker helpt niet
Treurig stemmende cijfers. Maar er zijn veel kansen voor verbetering. Een
voedseltransitie, met de juiste investeringen in gezonde voeding en in een duurzaam
voedselsysteem, zullen de kosten voor gezondheidszorg en de belasting voor het
milieu flink doen dalen.
Het werkt daarbij niet om pleisters op zere wonden te plakken en ook niet om
duurzame projecten met een hoog knuffelgehalte te omarmen. We gaan de voeding
in Nederland niet redden met een beetje minder zout of suiker in fabrieksproducten.
En ook niet met een verdwaalde schooltuin of een biologisch foodtruckfestival. Er zijn
structurele hervormingen nodig, het liefst positief ingestoken. En dat kan, want
gelukkig is voeding voor vrijwel alle mensen óók een bron van vreugde en genot.

Stap 1: pak de obesogene omgeving aan
De eerste stap is het reguleren van de obesogene omgeving. Verbieden van
kidsmarketing, werken aan een gezond aanbod op school, op het werk, in de zorg,
reguleren van het fastfoodaanbod in de stad, verminderen van de invloed van de
voedingsmiddelenindustrie op voedingsonderzoek.
Stap 2: voed de volgende generatie
De kinderen van nu zijn de diabetespatiënten van de toekomst. Of niet: als ze nú
leren hoe lekker gezond eten is, zullen ze die kennis behouden voor zichzelf en voor
de volgende generatie. Laten we kijken naar de goede voorbeelden in het buitenland,
zoals de schoollunches en de schooldiëtist in Japan. Een schooltuin voor élke scholier
in Nederland is elke euro dubbel en dwars waard.
Stap 3: bereik de consument
Onbewerkte voedingsmiddelen zijn in het algemeen gezonder én duurzamer. Maar
veel mensen weten niet hoe een maaltijd te bereiden zonder pakjes, zakjes en kanten-klaarproducten. Geef de consument eenvoudige, goedkope recepten en tips voor
het voorkomen van verspilling. Verlos ook de voedingsvoorlichting van het
nutritionistische juk. Natuurlijk zijn de Richtlijnen goede voeding een uitstekende
basis, maar zet het complete voedingspatroon en het genieten van gezond eten en
zelf koken centraal. Goed voorbeeld zijn de Braziliaanse voedingsrichtlijnen.
Verder bereik je de consument in zijn portemonnee. Een taks op ongezonde
producten werkt. Richt je daarbij niet op een taks op ingrediënten (zoals suiker,
verzadigd vet of zout), maar hef juist belasting op de ultraprocessed foods, de
producten met een lage nutritionele waarde en een negatief effect op de gezondheid.
Maar… een lagere prijs voor groenten en fruit heeft mogelijk hetzelfde effect, is
positiever ingestoken en biedt meer gezondheidsvoordelen.
Stap 4: investeer in voedingszorg
Als zoveel ziektes te maken hebben met leefstijl, waarom is de diëtist dan niet het
vanzelfsprekend én stralend middelpunt van elke behandeling? Nu worden patiënten
afgescheept met een schamele 3 uur dieetzorg in de basisverzekering, en moeten
diëtisten in instellingen vechten om hun formatieplaatsen te behouden. Voor elke €
1,- die wordt besteed aan dieetadvisering van deze patiënten krijgt de maatschappij
netto € 14,- tot € 63,- terug.