~

.

t ra nsport se rv ices

Zijne Excellentie de minister

Gasunie Transport Services B.V.

van Economische Zaken en Klimaat,

Postbus 181

de heer drs. S.A. Blok

9700 AD Groningen

Postbus 20401

Concourslaan 17

2500 EK DEN HAAG

T (050) 521 22 55
E info@gastransport.nl
Handelsregister Groningen 02084889
www .gasunietransportservices.com

Datum

Doorkiesnummer

8 september 2021

+31 50 521 2752

Ons kenmerk

Uw kenmerk

L 21.0423
Onderwerp

Aanvullend advies sluiting productielocaties

Excellentie,
Begin juni 2021 heeft u ans gevraagd om de risico's in kaart te brengen van een potentieel
besluit om vijf van de elf productielocaties van het Groningenveld in april 2022 te sluiten. Via
deze brief adviseren wij u of vanuit het oogpunt van leveringszekerheid het besluit kan
warden genomen om productielocaties te sluiten. In de bijlage van deze brief zijn de
resultaten van onze analyses met betrekking tot de productielocaties in meer detail
weergegeven.

Samenvatting risicoanalyse beschikbaarheid productielocaties
In het door ons in januari 2021 uitgebrachte advies hebben wij, naast ans basisscenario, een
aantal flankerende scenario's doorgerekend. 1 Uit deze berekeningen blijkt dater een aantal
scenario's zijn waarbij er een additioneel beroep op het Groningenveld moet warden gedaan
ten opzichte van het basisscenario. Wij hebben in de huidige analyse gebruik gemaakt van
een van de scenario's uit de gevoeligheidsanalyse van afgelopen januari, namelijk het niet
beschikbaar zijn van de stikstofinstallatie Zuidbroek II in de winter van 2022/2023. Wij
hebben voor dit scenario gekozen omdat het niet tijdig gereedkomen, dan wel niet (volledig)
functioneren van stikstofinstallatie Zuidbroek, het scenario met de grootste impact op de
benodigde Groningenproductie is.
Het gevolg van het niet beschikbaar zijn van stikstofinstallatie Zuidbroek II hebben wij
vastgesteld voor zowel de capaciteit als het volume. Gedurende een pieksituatie zal er een
potentieel tekort van 1,5 miljoen m 3/uur in de winter van 2022/2023 ontstaan. Dit komt
overeen met het gasverbruik van ongeveer 1 miljoen huishoudens in de pieksituatie. Naast
de pieksituatie hebben wij de impact van een scenario waarin er sprake is van uitval van de
grootste bron gedurende een periode van twee weken met een gasvraag die zich eens in de
twintig jaar voordoet berekend. Als wij dit scenario doorrekenen, uitgaande van de sluiting
van 5 van de resterende 11 productielocaties en zonder stikstofinstallatie Zuidbroek II, leidt
dit tot een volumetekort van enige honderden miljoenen kubieke meters en, belangrijker,
een capaciteitstekort gedurende ongeveer 75% van de onderzochte twee weken. Hoewel wij
de kans dat dit scenario zich materialiseert als laag inschatten, zijn de gevolgen voor de
leveringszekerheid significant.

1

Advies leveringszekerheid voor benodigde Groningenvolumes en -capaciteiten gasjaar 2021/2022 en verder, d.d.
29 januari 2021, ans kenmerk L 21.0042

Pagina 1 van 6

Gasunie Transport Services B.V.
Datum : 8 september 2021

Ons kenmerk: L 21.0423

Onderwerp: Aanvullend advies sluiting productielocaties

Zoals u heeft aangegeven heeft het openhouden van de productielocaties in de zomer van
2022 tot gevolg dat er een beperkte additionele productie uit het Groningenveld komt
vanwege de noodzakelijke minimumflow. Echter, door gebruik te maken van de hogere
vulgraad van gasberging Norg, heeft deze aanpassing alleen een beperkte invloed op de
productie van het Groningenveld. In jaren met een warm temperatuurverloop is maximaal
0,4 bcm additionele productie nodig. Het Groningenvolume kan in warmere jaren niet verder
worden verlaagd door een hogere vulgraad van Norg, aangezien het Groningenveld bij dit
temperatuursverloop nagenoeg het gehele jaar op minimumflow staat. Voor de overige jaren
kan, zoals u heeft aangegeven, het resterende additionele volume uit gasberging Norg
samen met eventueel nog ongebruikte stikstofcapaciteit worden gebruikt om gasberging
Grijpskerk te vullen. De benodigde Groningenproductie voor gasjaar 2021/2022 blijft
daarmee 3,9 bcm in een gemiddeld jaar en 7,5 bcm in een koud jaar. De bijbehorende
graaddagenvergelijking wordt in de bijlage weergegeven.
Advies beschikbaarheid productieclusters
Wij adviseren u derhalve om nog geen besluit te nemen over de sluiting van
productielocaties en dit uit te stellen tot de installatie bewezen heeft betrouwbaar te
functioneren. De kans dat de productielocaties in de winter van 2022/2023 nodig zijn wordt
door ons weliswaar als laag ingeschat, echter de gevolgen van de hierboven beschreven
situatie zijn zeer groot met betrekking tot de leveringszekerheid. De gevolgen kunnen zowel
een tekort aan capaciteit als ook een tekort aan volume zijn.
Wij hopen u met deze brief voldoende te hebben geïnf ormeerd over de vanuit
leveringszekerheid gewenste beschikbaarheid van de productielocaties. Wij zullen ons
blijvend inzetten om de reductie van de benodigde Groningenproductie te faciliteren en zijn
beschikbaar voor nadere toelichting.
Hoogachtend,

B.J. Hoevers
Algemeen Directeur

Pagina 2 van 6

Gasunie Transport Services B.V.
Datum : 8 september 2021

Ons kenmerk: L 21.0423

Onderwerp: Aanvullend advies sluiting productielocaties

Bijlage: Risicoanalyse beschikbaarheid productielocaties
In deze analyse maken wij het risico van de sluiting van de productielocaties vanuit
leveringszekerheidsperspectief inzichtelijk. Wij baseren ons hierbij op een inschatting van het
risico, welke wordt gedefinieerd als het product van kans keer gevolg. Wij maken een
inschatting van de kans op een capaciteitstekort en vervolgens kwantificeren wij de gevolgen
van het capaciteitstekort.
De Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) heeft in haar operationele strategie voor
gasjaar 2021/2022 aangegeven dat in april 2022 vijf van de elf productielocaties van het
Groningenveld kunnen worden gesloten.2 Hierbij is de NAM in de capaciteitsbepaling
uitgegaan van het basisscenario uit ons advies van afgelopen januari. Echter, naast het
basisscenario zijn er nog een aantal scenario’s gepresenteerd om een bandbreedte van de
benodigde Groningencapaciteiten en -volumes weer te geven voor de gasjaren 2022/2023 en
verder. Het blijkt dat het niet tijdig gereedkomen dan wel niet (volledig) functioneren van
stikstofinstallatie Zuidbroek het scenario met de grootste impact is op de benodigde
Groningenproductie in gasjaar 2022/2023 en daardoor tot een significant hogere
Groningenproductie zal leiden. Daarom zullen wij dit scenario hanteren om de gevolgen van
het sluiten van de productielocaties in kaart te brengen.
Kans op het niet beschikbaar zijn van de stikstofinstallatie Zuidbroek
Zoals hierboven is beschreven, zijn er twee mogelijkheden waarbij in de winter van
2022/2023 de stikstofinstallatie Zuidbroek II niet beschikbaar is, namelijk dat de
stikstofinstallatie niet gereed is of dat de stikstofinstallatie niet naar behoren functioneert.
Wij achten de kans dat de stikstofinstallatie niet voor oktober 2022 in bedrijf wordt genomen
als laag.3 Daarnaast schatten wij de kans op het niet functioneren van de stikstofinstallatie
ook als laag in. Wij kunnen echter beide op dit moment niet uitsluiten. DNV-GL heeft haar
zorgen geuit in haar validatie van het GTS-advies van februari 2020 en stelde dat nieuwe
installaties een significant hogere storingsfrequentie hebben vanwege “kinderziektes”. 4
Gevolg van een capaciteits- dan wel volumetekort
De gevolgen van het sluiten van de productielocaties in april 2022 voor het scenario
onbeschikbaarheid van stikstofinstallatie Zuidbroek II in gasjaar 2022/2023 wordt in deze
analyse gebruikt. Voor het vaststellen van het capaciteitstekort gebruiken wij de methodiek
die wij tevens in onze jaarlijkse raming gebruiken. Deze methodiek is gebaseerd op de
Europese verordening. Voor het vaststellen van het volumetekort gebruiken wij eveneens de
modellen die wij tijdens onze jaarlijkse raming voor de benodigde Groningenproductie
gebruiken. Daarnaast hebben wij het mogelijke volumetekort vastgesteld aan de hand van
een aantal uitvalsituaties.

2 Operationele strategie voor het gasjaar 2021-2022, d.d. 19 m aart 2021, referentie: EP202003200676
3 Verdere versnelling sluiting Groningenveld m ogelijk, d.d. 16 juni 2021, ons kenmerk L 21.0252

4 Validatie van het GTS advies van 31 januari 2020, d.d. 10 februari 2020, rapport nr.: OGNL.192233.1

Pagina 3 van 6

Gasunie Transport Services B.V.
Datum : 8 september 2021

Ons kenmerk: L 21.0423

Onderwerp: Aanvullend advies sluiting productielocaties

Capaciteitsanalyse
Om een inschatting te maken van de gevolgen van een capaciteitstekort, baseren wij ons op
de Europese verordening gasleveringszekerheid. Hierin worden de lidstaten ertoe verplicht
hun infrastructuur (capaciteit van het gasaanbod ten opzichte van de gasvraag) op een zeker
minimumniveau te houden. Concreet betekent dit dat bij een verstoring van de grootste
afzonderlijke gasinfrastructuur (met deze term uit de verordening wordt de grootste bron
van capaciteit in een land of regio bedoeld) er voldoende resterende capaciteit dient te zijn
om de gaslevering aan de totale L-gasmarkt in stand te houden gedurende een dag met een
uitzonderlijk hoge gasvraag die met een statistische waarschijnlijkheid van eens in de 20
jaar voorkomt. Gezien de afhankelijkheid van Nederland, België, Duitsland en Frankrijk van
L-gas uit Nederland, zijn wij in onze berekeningen uitgegaan van de L-gasvraag in Nederland
en de L-gas export naar België, Duitsland en Frankrijk. Wanneer de productielocaties worden
gesloten en onze stikstofinstallatie Zuidbroek II langdurig niet beschikbaar is, is er een
potentieel tekort van 1,5 miljoen m3/uur in de winter van 2022/2023.
Volumeanalyse zonder uitval van L-gas middelen
De inschatting van het effect van de sluiting van de productielocaties op het te leveren
volume hebben wij op een vergelijkbare manier gedaan als de bepaling van het benodigde
Groningenvolume in onze jaarlijkse raming. Wij hebben hiervoor drie temperatuurprofielen
gebruikt, namelijk een koud (1995/1996), gemiddeld (2011/2012) en een warm gasjaar
(2006/2007). De temperatuurprofielen van deze drie gasjaren hebben wij vertaald naar een
gasvraag op uurbasis. Vervolgens hebben wij het aanbod (minimumflow van Groningen,
inzet van de planmatige hoeveelheid stikstof, inzet van de bergingen en de resterende
hoeveelheid Groningen (bij 6 productielocaties)) ingezet en onderzocht of er mogelijk op enig
moment in de onderzochte gasjaren een tekort optreedt. Het blijkt dat in alle
temperatuurprofielen een tekort optreedt. De volumetekorten zijn echter laag en kunnen
mogelijk met een gewijzigde inzet (anders dan de door onze aangenomen planmatige inzet)
van de seizoensbergingen of door de inzet van de back-up stikstofinstallaties worden
opgelost.
Volumeanalyse met uitval van L-gas middelen
Naast de capaciteits- en volume-analyse zonder uitval hebben wij onderzocht of er bij het
sluiten van de productielocaties wordt voldaan aan de eisen die in 2017 aan het
L-gassysteem zijn gesteld. In 2017 heeft de L-gas risicogroep een aantal scenario’s
doorgerekend in het kader van de Europese verordening “Gasleveringszekerheid”
2017/1938. De resultaten van deze scenario’s zijn in 2017 door ENTSOG gepubliceerd. 5 In de
scenario’s werd voor de L-gas regio een uitval gedurende één dag (zie capaciteitsanalyse) en
twee weken met een statistische waarschijnlijkheid van eens in de twintig jaar beschouwd.
In deze analyse hebben wij aansluiting gezocht bij deze uitvalperioden. Voor deze
statistische waarschijnlijkheid voor de twee weken hebben wij gekeken naar de twee
aaneengesloten weken met de hoogste gasvraag in de afgelopen dertig jaar.
Wederom gaan wij uit van een situatie waarin de productielocaties gesloten zijn en
Zuidbroek II niet beschikbaar is.

5 ENTSOG Union-Wide Security of Supply Sim ulation Report, d.d. 21 november 2017

Pagina 4 van 6

Gasunie Transport Services B.V.
Datum : 8 september 2021

Ons kenmerk: L 21.0423

Onderwerp: Aanvullend advies sluiting productielocaties

De overige uitgangspunten die wij in de deterministische cases hebben gebruikt zijn:
•
Marktvraag en inzet van middelen en methoden op basis van onze basecase, zoals
wij die in onze brief van juni 2021 hebben gehanteerd; 6
•
Periode uitval twee weken: temperatuurverloop gedurende de periode van
27 december 1996 tot en met 9 januari 1997;
•
Stikstofcaverne Heiligerlee aan het begin van de periode voor de helft gevuld;
•
Maximale Groningencapaciteit is 2,4 mln. m3/uur, de capaciteit horende bij het
basisscenario uit ons advies van afgelopen januari; 7
•
Stikstofinstallatie Zuidbroek II niet beschikbaar (met andere woorden de technischedan wel interruptible capaciteit van stikstofinstallatie Zuidbroek is 0 m3/uur) en uitval
van:
o Verschillende baseload stikstofinstallaties (onafhankelijk van elkaar bepaald);
o Gasberging Norg (grootste bron).
De gehanteerde werkwijze is dat eerst de vraag in deze twee weken wordt bepaald. Daarna
wordt de inzet van de verschillende middelen volgens de reguliere manier bepaald.
Vervolgens is één van de middelen uit de berekening van de bovenstaande periode gehaald.
Het tekort dat ontstaat wordt eerst opgevuld door onze back-up middelen (Pernis en
Heiligerlee) en daarna door aanvullende inzet van de bergingen Norg, Alkmaar en
beschikbare cavernes. De resultaten laten zien dat als er vroegtijdig productielocaties
worden gesloten en de stikstofinstallatie Zuidbroek niet beschikbaar is, de uitval van een
seizoensberging of een baseload stikstofinstallatie leidt tot volumetekort van enige
honderden miljoenen kubieke meters en eveneens dat er ongeveer drie kwart van de
onderzochte periode een capaciteitstekort van circa 2 miljoen m3/uur optreedt welke tot
significante problemen met de leveringszekerheid kan leiden. De reden dat het tekort groter
is dan de capaciteit van de stikstofinstallatie komt omdat de stikstofcaverne Heiligerlee
gedurende de onderzochte periode leeg wordt geproduceerd en daardoor geen capaciteit
meer kan leveren.
Potentiële impact openhouden productielocaties op de productie uit het Groningenveld
Door gebruik te maken van het extra werkgasvolume in Norg wordt de impact op het
openhouden van de productielocaties in de zomer van 2022 geminimaliseerd. Als, zoals u
heeft aangegeven, het resterende extra werkgasvolume uit Norg wordt gebruikt voor het
omschakelen van gasberging Grijpskerk, komen wij tot de volgende graaddagenvergelijking:
Groningenvolume [bcm]= {

2,9,
-8,892+0,00706*gd(winter) ,

gd(winter)≤1670
gd(winter)>1670

Groningenvolume = het benodigde Groningenvolume voor gasjaar 2021/2022
gd(winter) = graaddagen oktober t/m maart

6 Verdere versnelling sluiting Groningenveld m ogelijk, d.d. 16 juni 2021, ons kenmerk L 21.0252

7 Advies leveringszekerheid voor benodigde Groningenvolumes en -capaciteiten gasjaar 2021/2022 en verder, d.d.

29 januari 2021, ons kenmerk L 21.0042

Pagina 5 van 6

Gasunie Transport Services B.V.
Datum : 8 september 2021

Ons kenmerk: L 21.0423

Onderwerp: Aanvullend advies sluiting productielocaties

De graaddagenvergelijking komt voor het grootste deel overeen met de graaddagenvergelijking uit onze raming van afgelopen januari. Echter, in de jaren waarin er in de winter
minder dan 1670 graaddagen optreden, zal er een beperkte additionele Groningenproductie
ten opzichte van de graaddagenvergelijking uit januari plaatsvinden van 0,4 bcm. Het
Groningenvolume kan in warmere jaren niet verder worden verlaagd door een hogere
vulgraad van Norg, aangezien het Groningenveld bij dit temperatuursverloop nagenoeg het
gehele jaar op minimumflow staat.
Conclusie
Ondanks dat de kans dat de stikstofinstallatie Zuidbroek niet beschikbaar is als laag wordt
ingeschat, achten wij de gevolgen dusdanig ernstig dat wij het vroegtijdig sluiten van
Groningenproductielocaties afraden. Naast het niet beschikbaar zijn van Zuidbroek, kan zich
één van de andere scenario’s voordoen die wij hebben beschreven in ons advies van
afgelopen januari en een extra beslag leggen op Groningen. Indien de productielocaties
reeds gesloten zijn, treden er dan tekorten op.
Wij adviseren een potentieel besluit over sluiting van de productielocaties die overbodig
worden door de stikstofinstallatie Zuidbroek II uit te stellen totdat de installatie bewezen
heeft betrouwbaar te functioneren. Op het moment dat de installatie heeft aangetoond dat
ze de stikstofcapaciteit met voldoende betrouwbaarheid kan leveren, kan de technische dan
wel back-up capaciteit worden vastgesteld. Eveneens zullen zich geen andere tegenslagen
moeten voordoen in de afbouw van de Groningenproductie, zoals bijvoorbeeld een
significante vertraging in de ombouw in het buitenland of onvoldoende afbouw van de
binnenlandse gasvraag.

Pagina 6 van 6