1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

22 718

OVSE-Assemblée

AE/ Nr. 45

VERSLAG VAN DE HERFSTVERGADERING
Vastgesteld 19 december 2019
1. Inleiding
Van 4 tot en met 6 oktober 2019 vond in Marrakesh, Marokko de
18e herfstbijeenkomst plaats van de parlementaire assemblee van de
Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (verder OVSE
PA).1 Zo’n 190 parlementsleden uit 50 landen kwamen bijeen voor de
conferentie dat als thema had «Promoting Security Across the
Euro-Mediterranean Region: The Role of the OSCE and its Partners».
Naast de opening werd in drie sessies gesproken over diverse onderwerpen die spelen in de Euro-Mediterrane regio. Voorafgaand aan de
conferentie vond een mediterraan forum plaats met als thema de
noord-zuid samenwerkingsmodellen en economische connectiviteit in de
Euro-Mediterrane regio. Dit forum werd speciaal georganiseerd voor de
parlementsleden uit de Mediterrane landen om onderwerpen te
bespreken die hen direct aangaan, zoals migratie en de terug opname van
vluchtelingen. Het Nederlandse parlement werd in Marrakesh vertegenwoordigd door de Tweede Kamerleden Van den Bosch (VVD, delegatieleider), Van Toorenburg (CDA) en Bouali (D66) en het Eerste Kamerlid
Karimi (GroenLinks). De delegatie werd goed ontvangen en ondersteund
door ambassadeur Bonis en de ambassade.
Verloop van de vergaderingen
Tijdens de opening van de parlementaire conferentie op vrijdagmiddag
4 oktober spraken onder meer de OVSE PA president Tsereteli, president
van het Marokkaanse Hogerhuis, de heer Benchamach en de heer Samadi,
Secretary of State van Marokko, inzake hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. De heer Tsereteli stelde in zijn openingsspeech dat het
bijeenkomen in Marokko de waarde bewijst die de OVSE PA hecht aan
mediterrane samenwerking en aan de onderlinge verbondenheid van de
regio’s. Het is een historische aangelegenheid, deze herfstsessie,
aangezien Marokko voor het eerst een OVSE PA sessie organiseert, het de
1

kst-22718-45
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

De belangrijkste documenten en toespraken van deze herfstbijeenkomst zijn te vinden op de
website van de OVSE PA: https://www.oscepa.org/meetings/autumn-meetings/previousautumn-meeting.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 22 718, nr. 45

1

eerste sessie is voor de parlementaire assemblee in een OVSE partnerland
en de assemblee ook voor het eerst in Afrika vergadert. Volgens Tsereteli
kan de aanpak van migratie, terrorisme, klimaatverandering of economische duurzame ontwikkeling niet zonder regionale en internationale
samenwerking. De heer Benchamach onderstreepte de noodzaak tot het
aanpakken van de oorzaken van de spanningen en dreigingen voor de
hele regio. Volgens hem hebben de Mediterrane landen dezelfde
uitdagingen, inclusief de dreiging van terrorisme en haatspeech.
De eerste sessie ging over de OVSE en Afrikaanse regionale samenwerking inzake innovatie en het uitwisselen van goede praktijken. Deze
sessie kende voordrachten van de president van de Afrikaanse Parlementaire Unie, de heer Sakande en president van de Guelmin-Oued Noun
regio in Marokko. Deze laatste spreker focuste op de recente ontwikkelingen in Marokko en de Noord-Afrikaanse regio inclusief economische en
sociale ontwikkeling. Als eerste vrouwelijk verkozen Marokkaanse
regionaal leider ging ze ook in op gender gerelateerde zaken. De sessie
werd voorgezeten door de Amerikaanse vice-president van de OVSE PA,
de heer Wicker.
In de sessie op 5 oktober over de uitdagingen van klimaatverandering en
migratie werden speeches gegeven door de Speaker van de economische
gemeenschap van West Afrikaanse staten (ECOWAS), de heer Lo,
mevrouw Botella van het IOM en de heer Ernst, vertegenwoordiger van de
OVSE Economische en Milieu-activiteiten (OCEEA). De heer Ernst stelde
dat klimaatverandering een multiplier van bedreigingen is die van invloed
is op waterveiligheid, extreem weer en ontwrichtende economieën.
Klimaatverandering heeft een impact op alle drie dimensies van de OVSE:
politiek-militair, economische-milieu en de menselijke dimensie. Op vraag
van het lid Karimi over het leren van de resultaten van de milieu en
economische projecten van de OCEEA en de connectie met klimaat en
veiligheid, zegde hij een verdiepende sessie toe tijdens de Winterbijeenkomst van de OVSE PA in Wenen in februari 2020. OVSE PA vice-president
mevrouw De Sena uit Portugal zat deze sessie voor.
De derde sessie, op 6 oktober, stond in het teken van de strijd tegen
intolerantie en discriminatie gebaseerd op religie of geloof. Voordrachten
werden gegeven door de heer Belkebir, directeur van het studie en
onderzoekscentrum inzake waarden, Mohammedia League of Moroccan
Ulama en door ambassadeur Paçaci, vertegenwoordiger van de OVSE
Chairperson-in-Office inzake strijd tegen intolerantie en discriminatie
tegen moslims. De sessie werd geleid door de Noorse vice-president van
de OVSE PA, mevrouw Henriksen. Parlementsleden onderstreepten in de
discussie het belang van het proactief uitspreken tegen intolerantie en van
de invloed van onderwijs in het bijdragen aan respect en het bestrijden
van intolerantie.
Mediterraan Forum
De parlementaire conferentie werd voorafgegaan aan een Mediterraan
forum op vrijdagochtend 4 oktober. Sprekers tijdens dit forum waren de
speciaal vertegenwoordiger namens de OVSE PA, de heer Allizard uit
Frankrijk, de Griekse Minister van rurale ontwikkeling en voedsel, de heer
Voridis en ambassadeur Hasani, voorzitter van de OVSE contact groep
met de Mediterrane partners voor samenwerking. Allizard opende het
forum met te stellen dat Marokko een belangrijke partner is in het
controleren van de migratie, in het bijzonder nu de route via Marokko naar
Spanje populair is geworden. Ook merkte hij op dat veiligheid en
terrorismebestrijding steeds belangrijker zijn geworden in het NoordAfrikaanse beleid van Europese landen. OVSE-landen hebben een

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 22 718, nr. 45

2

gevestigd belang in het begrijpen en aanpakken van veiligheidsdreigingen
en daarmee in samenwerking met Noord-Afrikaanse landen. Ook besprak
hij de inspanningen van China om infrastructuur aan te leggen waarbij
verschillende regio’s met elkaar worden verbonden, inclusief de
Mediterrane regio. Hij pleitte voor een gezamenlijke strategische visie
waarbij tevens informatie wordt uitgewisseld over de projecten die China
uitvoert. Veel parlementsleden stipten het onderwerp van migratie aan.
Het lid Van Toorenburg benadrukte in de discussie het belang van meer
samenwerking met de landen van herkomst, waaronder Marokko, inzake
de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers. Zij merkte op dat de
aanwezigen hierin een gezamenlijke verplichting hebben. Zij wilde dit juist
hier in Marrakesh benadrukken, waar vorig jaar het migratiepact is
aangenomen.
Standing Committee
In de Standing Committee op 5 oktober, waaraan delegatieleider Van den
Bosch namens Nederland deelnam, werd teruggeblikt op de activiteiten
van de assemblee. In het onderdeel internationale politiek werd de Turkse
delegatie stevig aangesproken door de Cyprioten, met bijval van de
Fransen en Italianen. Het ging om het recente Turkse besluit om opnieuw
een boorschip naar de Middellandse Zee bij Cyprus te sturen. Cyprus ziet
dit als een schending van de soevereiniteit en internationaal recht. Ook
werd stilgestaan bij procedurele zaken van de assemblee, waaronder de
kwestie die door de Russische delegatie was geagendeerd, namelijk het
hebben van een quorum bij stemmingen over de slotverklaring. Dit staat
niet duidelijk omschreven in het statuut. Dit en overige procedurele
kwesties komen terug op de Winterbijeenkomst in het voorjaar van 2020.
Ad hoc commissie
Op 5 oktober kwam de ad hoc commissie migratie bijeen. Mevrouw
Karimi nam als waarnemer deel aan dit overleg. Volgens Karimi werd
stilgestaan bij de uitdagingen van Marokko in het omgaan met internationale migratie. Zo is Marokko in de afgelopen jaren een belangrijk
bestemmingsland geworden voor migranten uit Afrika bezuiden de
Sahara en investeert het land in economische activiteiten in deze regio om
migratie te verminderen.
Bilateraal gesprek
Op zaterdag 5 oktober spraken de leden Van Toorenburg, Bouali en Van
den Bosch met het hoofd van de Marokkaanse delegatie, de heer El
Bakouri en plaatsvervangend delegatieleider, de heer El Hamss. Volgens
Van Toorenburg was het een constructief gesprek over een breed aantal
thema’s, waarbij van Nederlandse zijde de nadruk lag op de samenwerking met Marokko in brede zin en in het bijzonder op terugname van
illegale en uitgeprocedeerde asielzoekers, migratie alsook de inzet op
economische samenwerking en internationale handel. Dit eerste gesprek
zal worden vervolgd op verschillende niveaus, omdat er onderwerpen zijn
van gemeenschappelijk belang maar ook gevoelige onderwerpen waar
beide landen anders tegenaan kunnen kijken. De collega’s uit Marokko
hebben toegezegd binnenkort met een voorstel te komen om met de
Nederlandse collega’s over de thema’s verder te praten. Van Toorenburg
sprak de hoop uit dat er resultaten worden geboekt. Een eerste opvolging
kan het Tweede Kamer Commissiebezoek zijn dat op initiatief van de heer

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 22 718, nr. 45

3

Bouali naar Marokko gaat, in het voorjaar van 2020. Ook zegde het lid
Bouali in het gesprek toe Minister Kaag te vragen naar Marokko te komen
met een handelsmissie.
De voorzitter van de delegatie,
Van den Bosch
De griffier van de delegatie,
Bakker-de Jong

Staten-Generaal, vergaderjaar 2019–2020, 22 718, nr. 45

4