Veiligheid op gezinslocaties in beeld

Januari 2023

Voorwoord

Alle leerlingen moeten zich veilig１ kunnen voelen en onderwijs kunnen volgen.
Veiligheid is een primaire behoefte. Als kinderen en jongeren zich niet veilig voelen,
staat dat hun ontwikkeling in de weg. Onderwijs is een noodzakelijke voorwaarde
voor kinderen en jongen om zich te kunnen ontwikkelen tot volwaardige burgers.
Voor kinderen en jongeren die verblijven op gezinslocaties (asielzoekerscentra voor
uitgeprocedeerde gezinnen) zijn veiligheid en onderwijs geen vanzelfsprekendheid.
Dat is de conclusie van dit onderzoek. Scholen en besturen doen hun uiterste best
om hun leerlingen een relatief stabiele schoolomgeving te bieden. De leerlingen
groeien echter op in een onveilige omgeving, ondanks de inzet van alle betrokkenen.
Deze kinderen zijn toevertrouwd aan de Staat der Nederlanden. De Staat dient
derhalve zorg te dragen voor een veilige omgeving voor deze kinderen. Tevens dient
de Staat ervoor te zorgen dat alle kinderen, ook de leerplichtige kinderen van
gezinslocaties, naar school kunnen. Bij de oudere kinderen is de toegang tot
onderwijs niet altijd goed geregeld. Dat schaadt de ontwikkeling van leerlingen.
Hierdoor en door de veelvuldige verhuizingen van de gezinnen, kunnen scholen de
ononderbroken ontwikkeling van hun leerlingen niet altijd garanderen.
Gezinnen blijven vaak geen weken in gezinslocaties, maar jaren. Dat is de realiteit.
Het onderwijs voor deze groep leerlingen moet vanuit een realistische verblijfsduur
vorm krijgen. Gezien de vaak lange verblijfsduur zijn toegang tot onderwijs, het
waarborgen van veiligheid en een ononderbroken ontwikkeling extra belangrijk.
Toegang van kinderen en jongeren tot onderwijs dient leidend te zijn in de
asielopvang.
Vanuit onze rol als toezichthouder – en met het oog op het maatschappelijk belang
dat jeugdige nieuwkomers, ongeacht de status van hun ouders, moeten kunnen
opgroeien tot volwaardige burgers, in welk land hun toekomst zich ook mag
bevinden – brengen wij de problematiek van deze kinderen en jongeren onder de
aandacht, om bij te dragen aan een verbetering van hun situatie. Velen delen de
zorgen die wij hebben over de huidige situatie van de kinderen in de gezinslocaties.
Wij hopen dat dit rapport verbindend kan werken en partners, die zijn betrokken bij
de kinderen en jongeren in de gezinslocaties, samenbrengt om actie te ondernemen
gericht op verbetering van de omstandigheden van deze kinderen.

Utrecht, januari 2023
Alida Oppers
Inspecteur-generaal van het onderwijs

１

Zie voor wat wij verstaan onder ‘veiligheid’: https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/sociale-veiligheid

INHOUD

Voorwoord 2
1

Samenvatting 4

2

Inleiding 7

3

Doel en onderzoeksvragen 8

4

Aanpak van het onderzoek 9

5
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5

Resultaten 11
Vooraf 11
Bevindingen over veiligheid van kinderen 11
Bevindingen over onderwijs en de ononderbroken ontwikkeling van kinderen 12
Bevindingen over samenwerking tussen ketenpartners 16
Bevindingen over de context: verblijf en asielketen 16

6

Conclusies 19

7

Aanbevelingen 21

8
8.1
8.2

Bijlagen 23
Bijlage 1 23
Bijlage 2 27

1

Samenvatting

De Inspectie van het Onderwijs voerde in oktober en november 2022 onderzoeken
uit op de 5 gezinslocaties van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Wij
onderzochten of de kinderen en jongeren die hier wonen een ononderbroken
ontwikkeling (kunnen) doormaken en of hun veiligheid en hun toegang tot onderwijs
kunnen worden gewaarborgd. Gezinslocaties (glo) zijn asielzoekerscentra waar
uitgeprocedeerde gezinnen verblijven. Gezinnen verblijven vaak geen weken maar
jaren op deze locaties. Het is daarom van groot belang dat kinderen en jongeren die
op een gezinslocatie verblijven, toegang hebben tot onderwijs en dat hun veiligheid
en een ononderbroken ontwikkeling worden gewaarborgd.
Het doel van dit onderzoek is:

zicht krijgen op de veiligheid van leerlingen in de glo-scholen;

zicht krijgen op de invloed van de ervaren veiligheid van leerlingen op de
ononderbroken ontwikkeling.
De volgende onderzoeksvragen geven richting aan ons onderzoek2:

In welke mate voelen leerlingen op glo-scholen en leerlingen die verblijven in
een glo zich veilig?

Welke factoren binnen de scholen of de omgeving van de school bevorderen of
belemmeren de veiligheid van leerlingen?

Staan alle kinderen en jongeren op een glo ingeschreven bij een school en
bezoeken ze deze?

Welke factoren bevorderen de toegang tot onderwijs, of staan deze toegang in
de weg? En zien we hier verschillen tussen primair onderwijs, voortgezet
onderwijs en speciaal onderwijs?
Om een antwoord te krijgen op deze onderzoeksvragen bezochten we 5 scholen
voor primair onderwijs op of nabij de 5 COA-gezinslocaties die ons land kent. We
spraken daar met onder meer schoolleiders, docenten, leerlingen, medewerkers en
ketenpartners.
Over de veiligheid van leerlingen en factoren die bijdragen aan hun veiligheid of
deze belemmeren, constateren wij het volgende:
Scholen en besturen doen hun uiterste best om hun leerlingen een relatief stabiele
schoolomgeving te bieden, waar zij zich veilig voelen en zich kunnen ontwikkelen.
De scholen voldoen wat dat betreft aan de wettelijke vereisten van art. 4c WPO. De
leerlingen groeien echter op in een onveilige omgeving, ondanks de inzet van alle
betrokkenen.
Wij onderschrijven de eerdere bevindingen van de Inspectie Veiligheid en Justitie en
de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.3 Voor een te groot aantal
nieuwkomerskinderen kan de Nederlandse overheid onvoldoende de veiligheid en
mogelijkheid om zich optimaal te kunnen ontwikkelen, waarborgen.

2 Let op: met dit onderzoek willen wij zicht krijgen op de veiligheid en de ononderbroken ontwikkeling van
leerlingen. Wij spreken in dit onderzoek geen oordelen uit. Niet op schoolniveau, niet op bestuursniveau en ook
niet over instellingen buiten de scholen. Wij zijn daarbij als toezichthouder vanzelfsprekend gehouden aan de
onderwijswetgeving die toeziet op de wettelijke verplichtingen die scholen en besturen gelden. Dit onderzoek
belicht de bevorderende en belemmerende factoren rond de onderwijsvoorziening aan kinderen en jongeren die
op een glo-locatie verblijven. In dat licht moeten de wettelijke vereisten die wij vermelden dan ook worden
bezien.
3

Kinderen in de asielopvang | Brief | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl)
Pagina 4 van 28

De vraag of kinderen en jongeren die op de glo-locaties wonen en het voortgezet of
speciaal onderwijs bezoeken veilig zijn op hun scholen, kunnen we binnen de
reikwijdte van dit onderzoek niet beantwoorden. We bezochten hun scholen niet.
Maar we stellen wel vast dat ook zij opgroeien in dezelfde structureel onveilige
omgeving.
Scholen zijn verplicht leerlingen een veilig schoolklimaat te bieden, dat in
overeenstemming is met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat (art. 4c
WPO). Glo-scholen geven aan dat ze wel willen, maar niet kunnen voldoen aan hun
wettelijke burgerschapsopdracht. Dat komt omdat met de huidige wet- en
regelgeving de uitgeprocedeerde ouders van deze leerlingen niet (volledig) in onze
samenleving kunnen meedoen. Leerlingen op glo-scholen leven mede daarom op
afstand van onze maatschappij. Door hun in de praktijk niet kortdurend maar
langdurend verblijf op de opvanglocatie zijn leerlingen die op een gezinslocatie
verblijven daarbij niet vrij, en ook niet gelijkwaardig aan andere burgers in de
samenleving. Scholen geven aan dat het moeilijk is om leerlingen respect bij te
brengen voor de basiswaarden van de democratische rechtsstaat, als zij geen
aanspraak lijken te kunnen maken op ten minste 2 van deze basiswaarden: vrijheid
en gelijkwaardigheid.
Over de factoren die toegang tot onderwijs belemmeren of bevorderen constateren
wij het volgende:
Kinderen en jongeren die op (wisselende) COA-gezinslocaties wonen, missen (te)
veel onderwijstijd bij de overgang van de ene naar de andere school. Er zijn (te)
veel leerlingen die te vaak van school (moeten) wisselen. Dit schaadt hun cognitieve
en sociaal-emotionele ontwikkeling. Dat geldt in nog hogere mate als kinderen niet
naar school kunnen, omdat er een wachtlijst is. Dit komt vooral voor in het
voorgezet onderwijs, waar de capaciteit van de internationale schakelklassen (isk)
tekortschiet. Ook is er te weinig aanbod voor leerlingen van 16+ die ‘te oud’ zijn
voor een isk, maar vaak niet toelaatbaar worden geacht op het mbo. Hierdoor
krijgen kinderen en jongeren die op (wisselende) COA-gezinslocaties wonen, niet de
gelegenheid om een ononderbroken ontwikkeling door te maken.
Basisscholen op COA-gezinslocaties en hun besturen kunnen niet altijd voldoen aan
hun zorgplicht passend onderwijs (art. 8.9 tweede lid WPO), omdat de juiste
ondersteuning voor de leerlingen niet altijd toegankelijk is voor nieuwkomers met
extra ondersteuningsbehoeften. Schoolleiders geven aan dat de tijdelijke
verblijfsduur en onzekerheid over de toekomst in Nederland soms als argument
worden gebruikt om deze leerlingen geen toelaatbaarheidsverklaring te geven voor
het speciaal (basis)onderwijs. Daarnaast wordt de uitvoering van de zorgplicht
passend onderwijs belemmerd, doordat bij verplaatsingen geen rekening wordt
gehouden met al ingerichte ondersteuningstrajecten. De procedure voor het
verkrijgen van extra ondersteuning moet bij verhuizing geregeld opnieuw doorlopen
worden.
In de gesprekken met de verschillende betrokkenen kwamen aanbevelingen voor
verbetering en mogelijke oplossingsrichtingen ter sprake. Wij onderkennen dat de
ruimte voor aanpassingen in de asielketen beperkt zijn. Daarom is het des te
belangrijker om de zaken die hierin wél veranderbaar zijn aan te pakken.
Stel het belang van kinderen meer centraal

Het belang van kinderen moet meer centraal staan in de asielprocedures en in
de asielzoekerscentra. Kinderen die in de asielprocedures zitten, zijn kwetsbaar.
Hun veiligheid en kansen op een goede ontwikkeling zouden centraal moeten
Pagina 5 van 28

staan, zeker op de gezinslocaties. Wij zagen bij de bezoeken aan de glo’s, dat de
persoonlijke betrokkenheid van de partners in de asielketen verschil maakt: hoe
meer wordt gedacht vanuit het belang van het kind, hoe beter dat is.
Ga uit van een realistische verblijfsduur

Gezinnen blijven vaak geen weken in gezinslocaties, maar jaren. Dit is de
realiteit die we onder ogen moeten zien. Dit betekent dat voor kinderen in de
gezinslocaties de realistische verblijfsduur het uitgangspunt moet zijn. Het
onderwijs voor deze groep leerlingen moet ook vanuit dat perspectief vorm
krijgen. Gezien de lange verblijfsduur zijn toegang tot onderwijs, waarborgen
van veiligheid en een ononderbroken ontwikkeling extra belangrijk.
Verhelder afspraken, verantwoordelijkheden, overlegstructuren

In de communicatie tussen alle betrokkenen bij de asielprocedures en -opvang
(COA, gemeente, onderwijs, GGD, GZA, dagbesteding et cetera) moet het
belang van kinderen voorop staan: hoe kan hun veiligheid en (ononderbroken)
ontwikkeling worden gewaarborgd? Dit vraagt om duidelijke afspraken over de
uitwisseling van informatie en het hanteren van de AVG; om duidelijke
overlegstructuren, het duidelijk omschrijven van verantwoordelijkheden van
ketenpartners en zorgen dat deze bij iedereen bekend zijn en worden nageleefd.
Voorkom onnodige verhuizingen

Hoe langer kinderen verblijven in de asielopvang, hoe vaker ze in de praktijk
verhuizen. De vele verhuizingen zijn niet in het belang van kinderen. Dit schaadt
hun doorgaande ontwikkeling. Onnodige verhuizingen dienen zo veel mogelijk te
worden vermeden.
Houd kinderen in beeld

Het is noodzakelijk dat scholen, gemeenten inclusief de leerplichtambtenaren en
het COA afspraken maken over de toegang tot onderwijs na een verhuizing. Het
komt geregeld voor dat verplaatsingen worden uitgevoerd vóórdat er een
nieuwe school is voor de kinderen. Leidend bij deze afspraken zou een zo snel
mogelijke toegang tot onderwijs moeten zijn. Het is daarnaast van belang dat er
op geaggregeerd niveau zicht is op de aard en omvang van schooluitval, zodat
kan worden bijgestuurd en kan worden bevorderd dat kinderen en jongeren snel
weer naar school gaan.
Verhelder positie van nieuwkomers binnen passend onderwijs

Voor zowel het samenwerkingsverband als de glo-scholen is het van belang te
weten dat nieuwkomers met extra ondersteuningsbehoeften, net als andere
leerlingen, gebruik moeten kunnen maken van de voorzieningen voor extra
ondersteuning, ongeacht hun status of verblijfsduur. De zorgplicht passend
onderwijs die schoolbesturen hebben, geldt ook voor nieuwkomers met een
extra ondersteuningsbehoefte. Aan te raden is dat samenwerkingsverbanden
binnen de afspraken over extra ondersteuning rekening houden met – en
anticiperen op – de situatie van de groep nieuwkomers in glo-locaties. In ons
toezicht moeten wij hier ook extra alert op zijn.

Pagina 6 van 28

2

Inleiding

De situatie van kinderen uit gezinnen, die zijn uitgeprocedeerd en verblijven in
gezinslocaties (glo, terugkeerlocatie), leidt al enige tijd tot zorg. Een
geweldsincident4 op een van de glo’s, waarbij zowel de mogelijke dader als het
slachtoffer een kind was, leidde tot een brandbrief van burgemeesters uit de
betreffende gemeenten aan het kabinet. Dit incident stond niet op zichzelf. De
veiligheidssituatie op de glo’s staat onder druk, zeggen de burgemeesters. Dit komt
door de verstopping in de asielketen en het huisvesten van verschillende groepen
asielzoekers op deze locaties.
Het incident en de brief van de burgemeesters vormden voor de Inspectie van het
Onderwijs (hierna inspectie) de aanleiding om onderzoek te doen naar de
veiligheidssituatie van kinderen op de glo’s. Kinderen die op een glo verblijven, zijn
leerplichtig en dienen toegang te hebben tot onderwijs. De scholen waar deze
kinderen onderwijs krijgen, hebben een zorgplicht voor de sociale veiligheid (art. 4c
WPO; art. 3.40, eerste en tweede lid WVO 2020; art. 5a WEC). Tevens dragen zij
zorg voor de ononderbroken sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van
leerlingen (art. 8 WPO; art. 1.4, tweede lid WVO 2020; art. 11, eerste en tweede lid
WEC). Ten slotte is er een zorgplicht voor de ontwikkeling van maatschappelijke
competenties en het bijbrengen van respect en kennis van de basiswaarden van de
democratische rechtsstaat (art. 8, derde lid WPO; art. 2.2, tweede lid WVO en art.
11, vierde lid WEC). In dit onderzoek gaan we na in hoeverre de toegang tot
onderwijs is gewaarborgd en scholen de veiligheid en ononderbroken ontwikkeling
van deze leerlingen kunnen waarborgen.
Ontwikkeling, veiligheid, opvoeding en onderwijs beïnvloeden elkaar en worden elk
ook weer beïnvloed door de thuissituatie en woonomgeving van kinderen en
jongeren. Dit geldt zeker ook voor kinderen en jongeren in gezinslocaties. Hoewel
onze focus in dit onderzoek ligt op onderwijs en veiligheid in de school, zijn er veel
andere onderwerpen aan de orde gekomen, zoals asielprocedures, jeugdhulp,
gezondheidszorg en woonsituatie. De invloed van deze aspecten op onderwijs en
veiligheid van kinderen en jongeren is groot. In het rapport hebben we daarom ook
deze aspecten meegenomen, hoewel ze buiten het toezichtgebied van de Inspectie
van het Onderwijs liggen.

4 Het betreft een mishandeling van een 5-jarige jongen en mogelijke betrokkenheid van een 11-jarige. De kleuter is
als gevolg van de mishandeling in coma geraakt en in het ziekenhuis opgenomen. Beelden van de kleuter zijn na
het incident breed gedeeld onder bewoners van de glo.
Pagina 7 van 28

3

Doel en onderzoeksvragen

Context gezinslocaties
Het onderzoek heeft betrekking op een specifieke groep nieuwkomersvoorzieningen,
namelijk de scholen behorend bij de gezinslocaties (glo’s). Uitgeprocedeerde
gezinnen met minderjarige kinderen verhuizen naar een gezinslocatie als zij hun
vertrek niet binnen 12 weken kunnen organiseren en geen ander onderdak hebben.
Gezinnen met minderjarige kinderen en zonder recht op opvang krijgen in de glo’s
onderdak, zolang minderjarige kinderen deel uitmaken van het gezin én er een
humanitaire noodsituatie ontstaat als er geen onderdak wordt geboden. De gezinnen
verblijven daar tot hun terugkeer naar het land van herkomst of naar het land waar
zij eerder een asielaanvraag gedaan hebben. Soms verhuizen ze ook weer terug
naar Ter Apel of een regulier asielzoekerscentrum (azc), als ze opnieuw bezwaar
aantekenen tegen hun uitzetting. De voorzieningen en huisregels van de glo zijn
sober en streng. Volwassen bewoners moeten zich dagelijks, behalve in het
weekend, melden bij het COA. Het is de bedoeling dat de gezinnen Nederland zo
snel mogelijk verlaten.5
Het doel van het onderzoek op de gezinslocaties is:

zicht krijgen op de veiligheid van leerlingen in de glo-scholen (art. 4c WPO; art.
3.40 WVO 2020 en art. 5a WEC);

zicht krijgen op de invloed van de ervaren veiligheid van leerlingen op de
ononderbroken ontwikkeling (art. 8 WPO; art. 1.4, tweede lid WVO 2020; art.
11, eerste lid WEC).
De volgende onderzoeksvragen geven richting aan ons onderzoek:6

In welke mate voelen leerlingen op glo-scholen en leerlingen die verblijven in
een glo zich veilig?

Welke factoren binnen de scholen of de omgeving van de school bevorderen of
belemmeren de veiligheid van leerlingen?

Staan alle kinderen en jongeren op een glo ingeschreven bij een school en
bezoeken ze deze?

Welke factoren bevorderen de toegang tot onderwijs of staan deze toegang in de
weg? En zien we hier verschillen tussen primair onderwijs, voortgezet onderwijs
en speciaal onderwijs?

5 Zie: https://www.coa.nl/nl/opvanglocaties-voor-terugkeer
6 Let op: met dit onderzoek willen wij zicht krijgen op de veiligheid en de ononderbroken ontwikkeling van
leerlingen. Wij spreken in dit onderzoek geen oordelen uit. Niet op schoolniveau, niet op bestuursniveau en ook
niet over instellingen buiten de scholen. Wij zijn daarbij als toezichthouder vanzelfsprekend gehouden aan de
onderwijswetgeving die toeziet op de wettelijke verplichtingen die voor scholen en besturen gelden, Dit
onderzoek belicht de bevorderende en belemmerende factoren rond de onderwijsvoorziening aan kinderen en
jongeren die op een glo-locatie verblijven. In dat licht moeten de wettelijke vereisten die wij vermelden dan ook
worden bezien.
Pagina 8 van 28

4

Aanpak van het onderzoek

Voorafgaand aan het onderzoek hebben wij de bij de inspectie beschikbare gegevens
over veiligheid bij nieuwkomersvoorzieningen in het funderend onderwijs
geanalyseerd. De resultaten hiervan staan in bijlage 1.
Het onderzoek betreft bezoeken aan de 5 gezinslocaties in Amersfoort, Burgum,
Emmen, Gilze en Katwijk aan Zee en gesprekken met diverse betrokkenen bij
kinderen en jongeren die in de gezinslocaties verblijven.
Activiteiten voorafgaand aan de bezoeken

uitwerken van het rooster locatiebezoek;

uitwerken van de leidraden voor gesprekken;

uitwerken van de vragenlijst voor leraren.
Activiteiten tijdens de bezoeken
Door de korte voorbereidingstijd en de situatie-specifieke omstandigheden zijn de
bezoeken qua inhoud vergelijkbaar, maar niet identiek. De bezoeken vonden,
afhankelijk van de mogelijkheden, op één of meerdere dagen plaats. Veelal was dit
op de locatie of de school zelf, maar een enkele keer gebeurde dit via gesprekken
per telefoon of online.
Vaste onderdelen van het locatiebezoek zijn:

gesprekken op de school met:
o de directeur/locatieleider, intern begeleider, soms in aanwezigheid van
(een vertegenwoordiger van) het bestuur;
o (een deel van) de leraren;
o 5 à 6 leerlingen uit de midden- of bovenbouw.

rondleiding op de school door een medewerker van de school;

rondleiding op de gezinslocatie door een COA-medewerker of medewerker van
de school;

gesprek met een locatieleider/manager van het COA met onderwijs in de
portefeuille;

gesprekken met diverse ketenpartners die betrokken zijn bij de school. De
scholen hebben hiervoor de namen en organisatie(s) voorgedragen.

uitzetten van een vragenlijst onder onderwijspersoneel over hun
veiligheidsbeleving en die van de leerlingen.
Activiteiten na de bezoeken
Van de verschillende gesprekken zijn gespreksverslagen gemaakt. Uit deze
verslagen hebben wij vervolgens de steeds terugkerende thema’s gehaald.
Daarnaast hebben we bekeken welke verschillen tussen de gezinslocaties bestaan en
wat dat betekent voor veiligheid en onderwijs. Van de resultaten van de door het
onderwijspersoneel ingevulde vragenlijsten, hebben we een analyse gemaakt van
opvallende zaken over veiligheid van leraren en leerlingen. Dit is overigens geen
statistische onderbouwing, maar geeft wel een beeld van de problematiek die het
personeel ervaart.
Scholen van leerlingen in het voortgezet en (voortgezet) speciaal onderwijs zijn niet
betrokken in dit onderzoek. Het betreft een grote verscheidenheid aan scholen per
glo-locatie en het was daardoor niet op korte termijn te organiseren. De
onderzoekers betreuren dat, want het zicht op welke scholen dit betreft en op de
Pagina 9 van 28

kwetsbare leerlingen die de scholen bezoeken is beperkt. We weten niet hoe zij zich
ontwikkelen, of ze naar school gaan en of ze veilig zijn. Dit is zorgelijk.

Pagina 10 van 28

5

5.1

Resultaten

Vooraf
In de periode van half oktober tot half november 2022 hebben wij de 5
gezinslocaties (glo’s) en de bijbehorende basisscholen bezocht. De meeste leerlingen
in de basisschoolleeftijd bezoeken de azc-school op het terrein of in de buurt van de
glo. Er is op het terrein geen aanbod voor voortgezet onderwijs (vo) en (voortgezet)
speciaal onderwijs (vso). Als leerlingen in de vo-leeftijd naar school gaan, bezoeken
zij de internationale schakelklas (isk) in de regio, of gaan ze naar het reguliere
voortgezet onderwijs of voortgezet speciaal onderwijs in de omgeving van de
locatie.
Ontwikkeling, veiligheid, opvoeding en onderwijs beïnvloeden elkaar en worden elk
ook weer beïnvloed door de thuissituatie en woonomgeving van kinderen en
jongeren. Dit geldt zeker ook voor kinderen en jongeren in gezinslocaties. Hoewel
onze focus in dit onderzoek ligt op onderwijs en veiligheid in de school, zijn er veel
andere onderwerpen aan de orde gekomen, zoals asielprocedures, jeugdhulp,
gezondheidszorg en woonsituatie. De invloed van deze aspecten op het onderwijs en
de veiligheid van kinderen en jongeren is groot. In het rapport hebben we daarom
ook deze aspecten meegenomen, hoewel deze buiten het toezichtgebied van de
Inspectie van het Onderwijs liggen.
Hieronder beschrijven we de steeds terugkerende thema’s uit de gespreksverslagen.
Daarnaast omschrijven we verschillen en overeenkomsten die tussen de
gezinslocaties bestaan, en wat de invloed is van het verblijf op de locatie voor de
veiligheid en de toegang tot onderwijs. We schetsen onze bevindingen over de
ervaren veiligheid van kinderen. Vervolgens besteden we aandacht aan het
onderwijs dat zij al dan niet ontvangen, en de uitdagingen waarvoor de
onderwijsaanbieders zich geplaatst zien. Daarbij trachten we de wijze waarop
ketenpartners rond de opvang en begeleiding van kinderen en jongeren zijn
vormgegeven, te beschrijven. Tot slot besteden we aandacht aan de
woonomstandigheden van kinderen en jongeren in een glo.

5.2

Bevindingen over veiligheid van kinderen
Leerlingen basisonderwijs voelen zich op school veilig maar daarbuiten minder
Wij startten dit onderzoek op basis van de gegevens uit de vragenlijsten voor
nieuwkomersvoorzieningen, waarin ook gevraagd wordt naar de resultaten van de
Monitor Sociale Veiligheid (zie bijlage 1). Hieruit blijkt dat kinderen zich veelal veilig
voelen op de glo-school, maar dat er wel verschillen tussen de scholen zijn. Als
leerlingen zich onveilig voelen, is dit volgens gegevens uit de vragenlijsten voor een
deel toe te schrijven aan de omgeving buiten de school: de gezinslocatie.
We gingen in dit onderzoek daarom uit van de hypothese dat leerlingen op school
veilig zijn en dat de onveiligheid die zij ervaren, van buiten de school naar binnen
komt. Ons onderzoek bevestigt deze hypothese. We hebben geen aanwijzingen om
te veronderstellen dat de situatie op de school aanleiding zou geven voor gevoelens
van onveiligheid bij leerlingen. Leraren en schoolleiders geven aan dat voor hen het
creëren van een omgeving waarin de leerlingen zich veilig voelen centraal staat. De
leerlingen vertellen ons dat ze zich veilig voelen op school. Voor hun woonomgeving
Pagina 11 van 28

geldt dat in veel mindere mate. Leraren en kinderen vertellen ons dat vakanties op
de glo-scholen niet worden verwelkomd. Leerlingen zijn liever op school dan thuis.
Leerkrachten, begeleiders en kinderen noemen in dit verband ook de activiteiten die
naschools door vrijwilligersorganisaties op de locatie worden aangeboden. Deze zijn
samen met school een welkome afleiding van de dagelijkse problematiek.
Schoolleiding, leerkrachten en ondersteuners op de glo-scholen zijn zeer betrokken
bij het onderwijs en de leerlingen. Zij maken vaak bewust een keuze om met deze
doelgroep te werken en zijn gemotiveerd om zichzelf op dit gebied professioneel zo
goed mogelijk toe te rusten. Op alle 5 basisscholen is een deel van het personeel
getraind in traumasensitief lesgeven.
Leraren vertellen ons dat zij het resultaat van de Monitor Sociale Veiligheid
herkennen, omdat zij zelf ook zien dat de omgeving waarin de kinderen opgroeien
niet veilig is (zie 5.5 Bevindingen over de context). Zij ervaren elke dag wat het
gevolg daarvan is voor hun leerlingen. Ze vertellen ons dat veel van hun leerlingen
enerzijds een enorme veerkracht tonen, maar anderzijds vaak last hebben van een
extreem laag zelfbeeld. Ze kunnen emotioneel en fysiek vrijwel onaangedaan lijken
voor wat zich in hun omgeving afspeelt, vertellen onze gesprekspartners. Maar
tegelijkertijd kampen de leerlingen met psychosociale en psychosomatische
problemen, zoals bedplassen, buikpijn en hoofdpijn. Vermoeid door het slechte
slapen, of als reactie op ervaren spanning, vallen ze geregeld in slaap tijdens de les.
Kinderen komen aangedaan naar school als ze getuige waren van een uitzetting en
vertellen ons welke indruk dit op hen maakt. In de locatie Katwijk, waar het eerder
gemelde incident heeft plaatsgevonden, vertellen kinderen in de leeftijd tussen 8 en
11 jaar dat zij hun leefomgeving onveilig vinden. In andere gesprekken vertellen
leerlingen dat ze hun leven als zwaar ervaren. In de vragenlijsten die wij tijdens het
onderzoek hebben afgenomen, geeft het onderwijzend personeel aan dat daarnaast
vooral het plotselinge vertrek van kinderen grote impact heeft op de
veiligheidsbeleving van de leerlingen en ook voor henzelf moeilijk is. Er is vaak geen
afscheid mogelijk.
Op een aantal scholen melden leraren dat ze de toegenomen onrust op de
gezinslocaties en de gevolgen van de verstopte asielketen (zie 5.5 Bevindingen over
de context) ook terugzien in de klas. Ze zien meer ruzies tussen kinderen onderling,
meer incidenten. De ruzies op de woonlocatie zetten zich daarmee regelmatig voort
op de scholen. Op andere scholen is dat niet het geval.
Slecht zicht op leerlingen in de vo-leeftijd
Een geaggregeerd beeld van de schoolgang van leerlingen en hun gevoel van
veiligheid na de basisschoolleeftijd is er niet. Op gemeentelijk niveau is dit zicht
wisselend aanwezig, op regionaal en landelijk niveau ontbreekt dit beeld volledig. Dit
levert veiligheidsrisico’s op voor jongeren in een kwetsbare leeftijd. Naast
veiligheidsrisico’s zien we ook consequenties voor hun cognitieve ontwikkeling. Deze
beschrijven wij in de paragrafen 5.3.

5.3

Bevindingen over onderwijs en de ononderbroken ontwikkeling van
kinderen
Leefomstandigheden niet passend voor kinderen
Al onze gesprekspartners zijn het erover eens dat de omstandigheden waaronder de
kinderen op gezinslocaties leven, niet passend zijn voor kinderen. Door de lange
verblijfsduur ondervinden ze gedurende langere tijd de negatieve effecten van een
Pagina 12 van 28

zeer sobere, soms onveilige thuissituatie. Daarnaast zijn er de dreiging van
uitzetting, uitsluiting van de Nederlandse samenleving en een gebrek aan
perspectief. Voor sommigen, met name de oudere kinderen, kan dit zorgen voor een
gebrek aan motivatie om te leren. Ze gaan ervan uit dat dit zinloos is. Ze kunnen
immers ‘toch niet blijven’, zeggen ze. Daarnaast horen we dat er leerlingen zijn die
met hun gezin met onbekende bestemming vertrekken. Kinderen zijn zich er al op
jonge leeftijd van bewust, dat zij na hun achttiende geen toekomst hebben in
Nederland en dat wat voor de meeste andere mensen in Nederland geldt, niet voor
hen geldt. Zij vertellen ons dat ze zouden willen dat hun ouders, net als andere
ouders, (betaald) werk zouden kunnen doen. Leraren vertellen ons dat leerlingen
zich letterlijk waardeloos voelen.
Omdat er geen geaggregeerd beeld is van de ontwikkeling die kinderen op deze
basisscholen doormaken, kan niet worden vastgesteld in welke mate deze
omstandigheden leerlingen schaden in hun ontwikkeling. Maar alle partijen zijn het
erover eens dat de leefomstandigheden schadelijk zijn voor de ontwikkeling van de
leerlingen. Op alle locaties kunnen leerkrachten dit met voorbeelden uit de praktijk
illustreren. Bijvoorbeeld het verhaal van de leerling die eerder een
praktijkschooladvies kreeg, maar toch uitstroomde naar een havo-vwo-school toen
hij een verblijfsstatus had gekregen aan het eind van groep 7. De docenten die we
spreken, zeggen allen dat, als er perspectief is voor kinderen, ze onverwachte
stappen maken. Samenvattend kan worden gesteld dat de Nederlandse overheid
deze leerlingen onvoldoende kan beschermen tegen de negatieve invloeden vanuit
de omgeving.
Verplaatsingen schaden de ononderbroken ontwikkeling van de leerling
Het volgen en verslagleggen van vorderingen lukt wel binnen de setting van de
eigen school. Maar bij verplaatsing of verhuizing van een leerling, vindt uitwisseling
van die gegevens tussen scholen lang niet altijd plaats. Dat komt omdat vaak niet
duidelijk is waar de leerling vervolgens naar school zal gaan. Waar bij reguliere
verhuizingen de schoolwisseling meestal van tevoren wordt geregeld, gebeurt het
hier in vrijwel alle gevallen nadat de verplaatsing of verhuizing heeft
plaatsgevonden. Pas als de leerling een nieuwe school heeft gevonden, wordt
contact gelegd met de voorafgaande school. Verplaatsing leidt geregeld tot een
onderbreking van de onderwijsloopbaan van ettelijke weken, soms zelfs maanden.
Pas bij een nieuwe schoolinschrijving kan een leerling op de huidige school worden
uitgeschreven en kan er een (eventueel warme) overdracht plaatsvinden. Niet alle
ontvangende scholen vragen echter bij de glo-scholen gegevens op.
Ter illustratie voegen we een geanonimiseerd feitenrelaas toe van een voorgenomen
schoolwisseling als gevolg van een verhuizing. Het betreft hier een verhuizing
vanwege een statusverlening en het toekennen van een woning aan het gezin van
de betreffende leerling M. (zie bijlage 2).
Ervan uitgaande dat veel kinderen al in de basisschoolleeftijd meerdere malen
verhuizen, en iedere verhuizing een breuk betekent in hun ontwikkeling, kunnen we
vaststellen dat hier niet wordt voldaan aan artikel 8 WPO. Dit is deels het gevolg van
de huidige asielprocedures. Verandering in asielstatus leidt veelal tot een verhuizing
naar een ander centrum. Het is belangrijk dat er zicht komt op de aard en omvang
van deze onderbrekingen. Niemand weet hoeveel onderwijstijd kinderen als gevolg
van verhuizingen mislopen, en wat de betekenis daarvan is voor hun latere
ontwikkeling. In de vragenlijsten die zijn ingevuld door het onderwijzend personeel,
geven de leraren aan dat de vele overplaatsingen een negatief effect hebben op de
leerresultaten in het algemeen en op burgerschapsvorming in het bijzonder.
Het begrip ‘gewoon’ krijgt een andere invulling
Pagina 13 van 28

Indien mogelijk wordt binnen de school (extra) ondersteuning geboden. Er zijn
echter zoveel kinderen met problemen, dat voor leraren de grens van wat ze
‘normaal’ vinden, veel hoger ligt dan in het reguliere basisonderwijs. Dat geldt zowel
voor cognitieve als voor sociaal-emotionele problemen. Leraren signaleren
problemen daardoor in vergelijking met het basisonderwijs relatief laat. Er zijn dus
leerlingen die (extra) ondersteuning missen omdat ze niet opvallen tussen leerlingen
met nog ernstigere problemen.
Realiseren passend onderwijs bemoeilijkt
We constateren dat de plaatsing in het speciaal (basis)onderwijs en daarmee het
passend onderwijs voor deze doelgroep moeilijk te realiseren is. Gevolg daarvan is
dat de scholen die wij bezochten ook onderwijs bieden aan leerlingen die binnen het
reguliere basisonderwijs niet op hun plaats zijn. Dit heeft te maken met de vele
verplaatsingen en de soms moeizame samenwerking met sommige ketenpartners
(met name de opstelling van sommige samenwerkingsverbanden). We zien hier
overigens wel flinke verschillen tussen samenwerkingsverbanden. Het ene
samenwerkingsverband beschouwt de leerlingen van de gezinslocaties als behorend
tot hun doelgroep en ondersteunt de leraren intensief, terwijl het andere
samenwerkingsverband, volgens onze gesprekspartners, de korte verblijfsduur als
een reden ziet om geen procedures voor speciaal (basis)onderwijs of arrangementen
op te starten. Soms weten scholen ook niet dat hun leerlingen recht hebben op extra
ondersteuning vanuit het samenwerkingsverband, als dat nodig is. Een
belemmerende factor is eveneens dat afgesproken ondersteuningstrajecten op ieder
moment kunnen worden doorkruist, als een gezin wordt verplaatst. Ondersteuning
en zorg voor een leerling kunnen niet altijd meegenomen worden naar een nieuwe
locatie die in een andere gemeente ligt. De gevolgen die een verplaatsing kan
hebben voor de toegang tot speciaal basisonderwijs of zorg, spelen bij het al dan
niet uitstellen van een verplaatsing nooit een rol.
Discontinuïteit in de zorg
Bewoners van de gezinslocaties kunnen met gezondheidsvragen terecht bij de GGD
en GZA (gezondheidszorg asielzoekers). Deze instanties zijn op het terrein aanwezig
of dicht bij de glo gevestigd. Sinds de transitie in de jeugdzorg is de gemeente
verantwoordelijk voor de jeugdhulp aan de kinderen in het azc. De toegang tot de
jeugdhulp is volgens onze gesprekspartners lastig. Als leraren leerlingen aanmelden
voor hulpverleningstrajecten, worden ze geconfronteerd met wachtlijsten en lange
procedures, terwijl het dan meestal om zeer ernstige problematiek gaat. Onze
gesprekspartners ervaren het als frustrerend en inefficiënt dat eenmaal gestarte
hulpverleningstrajecten niet kunnen worden overgedragen wanneer kinderen
verhuizen naar een andere gemeente. Het gehele aanvraagtraject moet opnieuw
worden doorlopen. Continuïteit in de zorg is door de vele verhuizingen een
probleem.
In- en uitschrijven is administratief belastend
We zien dat de verplaatsingen, en de daarmee samenhangende in- en
uitschrijvingen van leerlingen, voor de meeste glo-scholen een grote administratieve
belasting betekenen. De scholen zijn onevenredig veel tijd kwijt met hun
leerlingenadministratie omdat veel tijd nodig is om te (proberen te) achterhalen
waar leerlingen terechtkomen en omdat scholen aan veel verschillende scholen
leerlingen moeten overgedragen. Tegelijkertijd ontvangen scholen leerlingen uit
verschillende regio’s en van uiteenlopende scholen. Ter illustratie: op één van de
scholen liet de schoolleider ons zien dat in het schooljaar 2021-2022 meer dan 100
leerlingen waren ingeschreven dan wel uitgeschreven. Minder dan 40 leerlingen
hadden het hele jaar ingeschreven gestaan.

Pagina 14 van 28

Overgang naar voortgezet onderwijs voor ouders lastig
In de regel moeten ouders voor kinderen na de basisschool zelf een school
uitzoeken. We horen dat dit grote problemen oplevert. De meeste basisscholen,
maar niet alle, ondersteunen ouders bij de inschrijving op een middelbare school. Zij
zien dat niet alle ouders goed in staat zijn om aan hun taak ten aanzien van de
leerplicht te voldoen. Dat is deels gelegen in handelingsonbekwaamheid van deze
ouders, deels het gevolg van de uitzichtloosheid van hun situatie, en deels ook in de
onduidelijke communicatie rond het proces van inschrijving, zeker als het een
verhuizing betreft. Op één school gaf de leiding aan de indruk te hebben, dat ouders
die scholen zoeken zonder ondersteuning minder gemakkelijk toegang krijgen tot
het vo dan ouders die deze ondersteuning wél krijgen. We zien een verschil tussen
locaties: in de ondersteuning die ouders krijgen van ketenpartners bij de
schoolovergang, en in de betrokkenheid van die ketenpartners bij dit proces. Ook de
inzet van de leerplichtambtenaar, de samenwerking tussen scholen, COA en
leerplicht, en de mate waarin de leerplichtambtenaar zicht heeft en houdt op de
schoolgang van deze leerlingen, variëren per locatie en regio.
Voortgezet onderwijs: zicht op omvang problematiek ontbreekt, signalen
zorgwekkend
De situatie voor leerlingen in het voortgezet onderwijs lijkt nog zorgwekkender dan
die in het primair onderwijs. In het vo ontbreekt een geaggregeerd beeld van de
ononderbroken ontwikkeling van de leerling volledig. Eigenlijk weet geen van de
betrokken partijen zeker of leerplichtige vo-leerlingen na een verhuizing
daadwerkelijk naar school gaan. Ook hier ligt de eindverantwoordelijkheid voor
schoolinschrijving bij de ouders. De opdracht is echter complex: welke scholen zijn
er in de regio? Welke school heeft plaats? Hoe is de school bereikbaar? Welke school
sluit het best aan bij het onderwijs dat de leerling tot dan toe heeft genoten? Het is
de taak van het COA om ouders aan te spreken op hun verantwoordelijkheid van
schoolinschrijving. In de regel gebeurt dit wel, maar niet altijd gaat dat gepaard met
ondersteuning of een controle of de kinderen daadwerkelijk zijn ingeschreven. Ook
zijn er vaak wachtlijsten op scholen, of zijn scholen soms huiverig om deze
leerlingen op te nemen. Er zijn geen vaste afspraken tussen scholen onderling,
tussen scholen en gemeenten en tussen gemeentelijke leerplichtinstanties om deze
overgangen te monitoren of te faciliteren. De manier waarop scholen absenties van
verhuizende leerlingen registreren, varieert. We zien bijvoorbeeld dat scholen
leerlingen die verplaatst zijn, of met onbekende bestemming zijn vertrokken, soms
wel en soms niet als ‘absent’ melden. In sommige gemeenten is er wel gereguleerd
overleg of uitwisseling van gegevens tussen de leerplichtambtenaar en het COA, in
andere gemeenten is dat niet het geval. In theorie zouden bij leerplicht de verhuisde
leerlingen in beeld moeten komen. In de praktijk is dat niet het geval, of kost het
tijd voordat het gebeurt en leerplicht op de melding kan acteren.
Iedereen die wij spraken over de invloed van verplaatsingen op de ononderbroken
ontwikkeling van vo-leerlingen, geeft aan dat elke verplaatsing leidt tot lesuitval van
minimaal (in een zeer gering aantal gevallen) 3 weken. Meestal is er echter een
verlies van onderwijs van 6 weken tot 3 maanden, en soms nog langer. De
leerlingen die wij spraken, vertelden ons daarbij dat het vaak niet lukt om een
school te vinden, die aansluit bij hun (voor)opleiding. Zo spraken we een meisje dat
al jaren in Nederland verbleef. Ze sprak accentloos Nederlands, maar had na haar
laatste verhuizing een jaar lang onderwijs op de dichtstbijzijnde isk gevolgd, omdat
er geen school was die haar wilde aannemen. Ook vernamen we dat het moeilijk is
voor vo-leerlingen om gemotiveerd te blijven. Ze weten immers dat het
onderwijsaanbod ophoudt als ze 18 jaar zijn en hebben geen toekomstbeeld om
naartoe te werken.

Pagina 15 van 28

Tot slot hoorden wij dat er te weinig aanbod voor leerlingen van 16+. Zij worden
vaak gezien als ‘te oud’ voor een isk, maar ook vaak niet toelaatbaar geacht voor
het mbo.
Burgerschap lastige opdracht
Glo-scholen willen wel, maar kunnen niet voldoen aan hun wettelijke
burgerschapsopdracht (om sociale cohesie, actief burgerschap en respect voor de
basiswaarden van de democratische rechtsstaat te bevorderen). Dat komt omdat
met de huidige wet- en regelgeving de uitgeprocedeerde ouders van deze leerlingen
niet (volledig) in onze samenleving kunnen meedoen. Leerlingen op glo-scholen
leven daarom op afstand van de Nederlandse maatschappij, hoezeer scholen ook
trachten om verbinding tot stand te brengen. Door hun vaak langdurige verblijf in de
opvanglocatie zijn leerlingen op glo-scholen niet vrij, en ook niet gelijkwaardig aan
andere burgers in de samenleving. Scholen geven aan dat het moeilijk is om
leerlingen respect bij te brengen voor de basiswaarden van de democratische
rechtsstaat, als hun leerlingen geen aanspraak lijken te kunnen maken op ten
minste 2 van deze basiswaarden: vrijheid en gelijkwaardigheid.
Leerlingen verwoorden dit zelf ook, met: ‘Niemand luistert naar ons’, en: ‘Waarom
kunnen onze ouders niet werken?’, of: ‘Ik wil gewoon een leven als andere kinderen
in Nederland’ (zie ook: 5.5. Bevindingen over de context). Het onderwijzend
personeel onderstreept dit in de vragenlijsten. Daarin is aangegeven dat het
onderwijzen van burgerschap ook lastig is, omdat leerlingen soms weinig begrip
hebben voor elkaars cultuur, geloof en etnische afkomst. Dit maakt
burgerschapsonderwijs extra relevant voor deze scholen.

5.4

Bevindingen over samenwerking tussen ketenpartners
Belang van uitwisseling en eenduidig optreden van ketenpartners
Er is verschil in de mate waarin medewerkers of managers van COA-locaties zich
betrokken voelen bij, of verantwoordelijk voelen voor, het toeleiden van kinderen en
ouders naar het onderwijs. Op de ene locatie wordt meer verwacht van de
zelfredzaamheid van de ouders dan op de andere. Wij signaleren dat de opstelling
van ketenpartners en de mate van betrokkenheid van individuele hulpverleners of
ambtenaren hierbij, aantoonbaar verschil kan maken.
Wij bemerken ook verschillen in de mate waarin ketenpartners informatie delen met
de scholen en omgaan met de AVG-wetgeving. Bij de ene gezinslocatie wordt
bijvoorbeeld door COA-medewerkers de AVG strikt aangehouden, met als gevolg dat
weinig tot geen informatie over incidenten en de afwikkeling, of voor scholen
relevante informatie vanuit overleggen tussen COA en GGD, wordt doorgegeven aan
de scholen. Dan is het voor scholen erg lastig om rekening te houden met eventuele
trauma’s van kinderen of met onveilige situaties waarmee kinderen geconfronteerd
zijn. Bij andere glo’s wordt – waar nodig – informatie gedeeld om het welzijn van de
kinderen te bevorderen.

5.5

Bevindingen over de context: verblijf en asielketen
Verblijf in gezinslocaties is vaak langdurig
Gezinnen verblijven vaak langdurig op de gezinslocaties. Uit gegevens van 2019
blijkt dat 60% van de gezinnen die in 2019 op de gezinslocaties verbleef, langer dan

Pagina 16 van 28

3 jaar in Nederland was en 35% van deze groep zelfs langer dan 5 jaar7. In de
huidige situatie, waarin de asielprocedures langer duren dan in 2019, is de
verblijfsduur naar alle waarschijnlijkheid nog verder toegenomen. Recente gegevens
zijn voor ons niet beschikbaar.
Sobere opvang
Uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen verhuizen naar een
gezinslocatie, als zij hun vertrek niet binnen 12 weken kunnen organiseren en geen
ander onderdak hebben. Gezinnen met minderjarige kinderen zonder recht op
opvang krijgen in de glo’s onderdak, zolang minderjarige kinderen deel uitmaken
van het gezin én er een humanitaire noodsituatie ontstaat als er geen onderdak
wordt geboden. Het is de bedoeling dat de gezinnen Nederland zo snel mogelijk
verlaten. Gezinnen op een glo wonen in een sobere opvang. Dat betekent dat de
gezinnen zeer klein behuisd zijn, en sanitair en/of kookgelegenheid veelal delen. Op
alle locaties wonen mensen dicht op elkaar. De meeste glo’s staan buiten de
bebouwde kom. Er zijn verschillen in de staat van onderhoud en in de inrichting van
de buitenruimte. Een belangrijke overeenkomst is dat het overal gehorig is. Leraren
en hulpverleners vertelden ons dat kinderen slecht slapen, onder meer door de
geluidsoverlast.
De locaties zijn niet bedoeld voor een langdurig verblijf. Toch verblijven gezinnen er,
zoals vermeld, geregeld vele jaren. Sommige schoolgaande kinderen zijn in de glo
geboren. Zij hebben jarenlang te maken met deze sobere en belastende
omstandigheden. Bewoners van een glo mogen geen betaald werk verrichten. Er is
weinig interactie met mensen buiten de glo.
Kinderen verhuizen in de regel veel
De reden van een verplaatsing heeft veelal te maken met de inrichting van de
procedure die door de ouder(s) van de kinderen wordt doorlopen. Als bijvoorbeeld
bezwaar tegen uitspraken wordt aangetekend, is een gezin formeel niet meer
uitgeprocedeerd en gaat het daarom terug naar Ter Apel. Als dan opnieuw een
afwijzing volgt, verhuist het gezin weer terug naar de glo waar het in eerste
instantie verbleef. Onze gesprekspartners geven aan dat de reden achter
aangekondigde verplaatsingen niet altijd duidelijk is. Verplaatsingen worden meestal
op korte termijn aangekondigd.
We spreken tijdens ons onderzoek ook kinderen die hun hele leven op dezelfde glo
wonen. Zij zijn op een glo-locatie geboren. De meeste kinderen zijn meerdere malen
verhuisd. 5, 6 of 7 keer is voor 9- of 10-jarige kinderen geen uitzondering.
Door al de verplaatsingen kunnen kinderen moeilijk stabiele relaties opbouwen met
leeftijdsgenoten. Vriendjes en vriendinnetjes verdwijnen soms vrijwel
onaangekondigd. Alle kinderen geven in de gesprekken aan, dat ze hier last van
hebben. Onze gesprekspartners geven ook aan, dat ze de indruk hebben dat de
huidige vertraging rond plaatsing van statushouders en de grote toeloop van
nieuwkomers nog meer verplaatsingen tot heeft gevolg heeft, met negatieve
gevolgen voor kinderen en jongeren.
Grote risico’s veiligheid door veranderende samenstelling bewoners
Naast het grote aantal verplaatsingen, zien onze gesprekspartners de laatste jaren
ook dat de samenstelling van bewoners verandert. De bewonersgroep was tot circa
2021 vrij stabiel. Er woonden op een glo alleen gezinnen waarvan de ouders waren
uitgeprocedeerd. Leraren en hulpverleners geven aan, dat dit voor kinderen geen
ideale setting is om in op te groeien. De situatie is de laatste tijd verslechterd. Dat
7 Rapport Onderzoekscommissie Langdurig verblijvende vreemdelingen zonder bestendig verblijfsrecht
(2019). Den Haag: Rijksoverheid.
Pagina 17 van 28

komt enerzijds omdat er meer verplaatsingen zijn, de locaties vol zijn en de situatie
dus onrustiger is. Anderzijds komt dit omdat op een aantal glo’s niet alleen
uitgeprocedeerde gezinnen meer wonen. Op sommige locaties worden vanwege de
asielcrisis, nu ook gezinnen geplaatst die op een huis wachten, of alleenstaande
asielzoekers zoals Begeleide Minderjarige Asielzoekers (BAMA) in Gilze. Een aantal
van onze gesprekspartners op deze locatie delen serieuze zorgen over de veiligheid
van met name de laatste groep. Zij signaleren risico’s op misbruik van met name de
meisjes die op deze locatie verblijven. Wij hebben van deze signalen kennisgenomen
en delen de zorg van de hulpverleners. Ook op de andere locaties bestaan zorgen
over de veiligheid van kinderen en jongeren. De mate van ervaren veiligheid en het
toezicht op de leefomgeving varieert enigszins per locatie. Met name in Gilze en
Katwijk beoordelen wij deze leefomstandigheden, kijkend vanuit onze
onderwijservaring, met het oog op veiligheid, als zorgelijk. Dit is onder andere te
wijten aan de gedeelde ruimtes, het gebrekkige overzicht dat er op sommige
plaatsen is en de uiteenlopende en wisselende samenstelling van de bewoners.
Kinderen lopen door de bovengeschetste ontwikkelingen nu (nog) meer risico’s dan
voorheen, zeggen onze gesprekspartners.
Kinderen hebben te maken met angst
Alle kinderen en leraren vertellen ons dat uitzettingen kinderen veel angst aanjagen.
Kinderen en jongeren die langdurig op een glo verblijven, leven jarenlang met deze
angst. We horen tijdens het onderzoek van situaties waarin bewoners – ook
kinderen – de spanning en uitzichtloosheid van de situatie niet meer aankunnen en
zelfmoord plegen.
De uitzettingen vinden plaats tussen 6 en 7 uur in de ochtend en vinden niet zelden
onder verzet plaats. Er wordt dan hoorbaar hard geschreeuwd en gegild. Er is zeer
weinig tijd of gelegenheid om schaarse bezittingen te pakken of mee te nemen.
Leraren vertelden ons dat het voorkomt dat leerlingen daarom met 2 paar kleren of
meerdere onderbroeken aan slapen. Uitzettingen komen onverwacht en worden dus
ook op de school zelden van tevoren aangekondigd. Soms informeert de COAlocatieleiding de school in het dagelijks overleg in de ochtend. Zo is men op de
hoogte als de school aanvangt. Dergelijk overleg vindt niet op alle locaties plaats.
Op locaties waar regulier overleg is tussen het COA en de school, kan de school
beter inspelen op de actuele omstandigheden (waaronder incidenten) en kan de
school kinderen daardoor beter begeleiden en opvangen dan op locaties waar dat
overleg niet plaatsvindt.
Een deel van de uitgeprocedeerde gezinnen wacht hun uitzetting niet af en vertrekt
met onbekende bestemming. Kinderen leven volgens leraren in sommige gevallen
een tijdlang met een geheim: ze weten al dat ze gaan vertrekken. Dit belast
kinderen. De gezinnen én de kinderen van deze gezinnen raken uit beeld. In welke
omstandigheden deze gezinnen verblijven, is onduidelijk. Zij verdwijnen volgens
onze gesprekspartners in de illegaliteit, met een groot risico op slechte
woonomstandigheden, uitbuiting en mensenhandel.

Pagina 18 van 28

6

Conclusies

Gezien de in de praktijk vaak lange verblijfsduur van kinderen en jongeren in de
gezinslocaties zijn toegang tot onderwijs, waarborgen van hun veiligheid en een
ononderbroken ontwikkeling extra belangrijk. Medewerkers en schoolleiding op COAgezinslocaties doen hun uiterste best om een veilige omgeving te creëren voor de
leerlingen. De scholen voldoen wat dat betreft aan de wettelijke vereisten van art.
4c WPO. De leerlingen groeien echter op in een onveilige omgeving, ondanks de
inzet van alle betrokkenen.
Gezinnen verblijven vaak langdurig op de gezinslocaties. Dat betekent echter niet
dat ze niet verhuizen of wisselen van locatie. Kinderen en jongeren die op
wisselende COA-gezinslocaties wonen, kunnen daardoor geen ononderbroken
ontwikkeling doormaken. Daar hebben zij volgens art. 8 WPO; art. 1.4 tweede lid
WVO 2020; art. 11, eerste lid WEC wel recht op. Er zijn te veel leerlingen die te
vaak van school moeten wisselen. Ook missen leerlingen te veel onderwijstijd bij de
overgang van de ene naar de andere school. Dat schaadt hun cognitieve en sociaalemotionele ontwikkeling. Dit geldt in nog hogere mate als kinderen niet naar school
kunnen omdat er een wachtlijst is. Dit komt vooral voor in het voorgezet onderwijs,
waar de capaciteit van de internationale schakelklassen tekortschiet. Tot slot is er te
weinig aanbod voor leerlingen van 16+ die ‘te oud’ zijn voor een isk, maar vaak niet
toelaatbaar worden geacht op het mbo.
Basisscholen op COA-gezinslocaties en hun besturen kunnen niet altijd voldoen aan
hun zorgplicht passend onderwijs (art. 8.9 tweede lid WPO) omdat de juiste
ondersteuning voor de leerlingen niet altijd toegankelijk is voor nieuwkomers met
extra ondersteuningsbehoeften. De tijdelijke verblijfsduur en onzekerheid over de
toekomst in Nederland worden, volgens onze gesprekspartners, soms als argument
gebruikt om deze leerlingen geen toelaatbaarheidsverklaring te geven voor het
speciaal (basis)onderwijs. Daarnaast wordt de uitvoering van de zorgplicht passend
onderwijs belemmerd, doordat bij verplaatsingen geen rekening wordt gehouden
met al ingerichte ondersteuningstrajecten. De procedure voor verkrijgen van extra
ondersteuning moet bij een verhuizing geregeld opnieuw doorlopen worden.
Geen van de scholen op de gezinslocatie kan voldoen aan de wettelijke
verplichtingen omtrent het burgerschapsonderwijs en een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Deze
verplichting hangt samen met de voor scholen wettelijk vereiste inspanning om te
zorgen voor een veilig schoolklimaat. Scholen geven aan dat het moeilijk is om
leerlingen respect bij te brengen voor basiswaarden van de democratische
rechtsstaat, als zij geen aanspraak lijken te kunnen maken op ten minste 2 van deze
basiswaarden: vrijheid en gelijkwaardigheid. Ook komen zij nauwelijks met
Nederlandse staatsburgers in contact.
Door de vele wisselingen van school en de bestaande wachtlijsten, is het daarbij
lastig om een ononderbroken leerontwikkeling op burgerschapsgebied te doorlopen.
Dit geldt overigens ook voor de andere basisvaardigheden, te weten taal en
rekenen/wiskunde.
Het zicht op de precieze omvang van de bovengeschetste problematiek ontbreekt
omdat:

Pagina 19 van 28






we geen gegevens hebben over de mate waarin de leefomstandigheden van
jongeren en kinderen van invloed zijn op de kansen om hun maximale
leercapaciteit te benutten;
er geen zicht is op de vraag of alle (met name vo-)leerlingen die op COAgezinslocaties wonen, onderwijs volgen;
er op geen enkel niveau (bestuurlijk, gemeentelijk, regionaal of landelijk)
gericht informatie wordt verzameld over hoeveel leerlingen onderwijstijd missen
door onderwijswisselingen en om hoeveel onderwijstijd het gaat.

De grootste belemmeringen voor de ononderbroken ontwikkeling van deze
leerlingen zijn:

de onveiligheid van de leefomgeving;

de belasting die de leefsituatie voor kinderen en jongeren met zich meebrengt;

de uitzichtloosheid van de situatie voor ouders en hun kinderen;

de langdurige asielprocedure en het daarmee samenhangende langdurige
verblijf op gezinslocaties;

veel verplaatsingen/verhuizingen;

een voortdurende angst voor uitzetting;

de grote afstand die kinderen ervaren tot de Nederlandse samenleving.
We zien op de bezochte locaties positieve resultaten voor een ononderbroken
ontwikkeling, toegang tot onderwijs en een veilig schoolklimaat bij de volgende
interventies:

gezamenlijke bereidheid van alle ketenpartners om het kind en zijn of haar
toegang tot onderwijs centraal te stellen;

beperken of vermijden van (onnodige) verhuisbewegingen;

inrichten en onderhouden van reguliere gezamenlijke overlegstructuren;

gemeentelijke ondersteuning om de toegang tot onderwijs te garanderen;

kindgerichte begeleiding van gezinnen na toekenning van de verblijfsstatus en
een huis, gericht op toegang tot onderwijs, en actief stimuleren van
ouderbetrokkenheid;

investeren in professionalisering en ondersteuning van leerkrachten van COAgezinslocaties;

delen van expertise op dit vlak, binnen de regio en tussen po, vo en so.

Pagina 20 van 28

7

Aanbevelingen

In de gesprekken met de verschillende betrokkenen kwamen aanbevelingen voor
verbetering en mogelijke oplossingsrichtingen ter sprake. Wat kan op de kortere of
langere termijn worden ondernomen om de onderwijs- en veiligheidssituatie voor de
kinderen te verbeteren? Wij onderkennen dat de ruimte voor aanpassingen in de
asielketen beperkt zijn. Daarom is het des te belangrijker om de zaken die hierin wel
veranderbaar zijn, aan te pakken.
Stel het belang van kinderen meer centraal
Het belang van kinderen moet meer centraal staan in de asielprocedures en in de
asielzoekerscentra. Kinderen die in de asielprocedures zitten, zijn kwetsbaar. Hun
veiligheid en kansen op een goede ontwikkeling zouden centraal moeten staan,
zeker op de gezinslocaties. Wij zagen bij de bezoeken aan de glo’s, dat de
persoonlijke betrokkenheid van de partners in de asielketen verschil maakt: hoe
meer wordt gedacht vanuit het belang van het kind, hoe beter dat is.
Ga uit van een realistische verblijfsduur
Gezinnen blijven vaak geen weken in gezinslocaties, maar jaren. Dit is de realiteit
die we onder ogen moeten zien. Dit betekent dat voor kinderen in de gezinslocaties
een realistische verblijfsduur het uitgangspunt moet zijn. Het onderwijs voor deze
groep leerlingen moet ook vanuit dat perspectief vorm krijgen. Gezien de lange
verblijfsduur zijn toegang tot onderwijs, waarborgen van veiligheid en een
ononderbroken ontwikkeling extra belangrijk.
Verhelder afspraken, verantwoordelijkheden en overlegstructuren
In de communicatie tussen alle betrokkenen bij de asielprocedures en -opvang
(COA, gemeente, onderwijs, GGD, GZA, dagbesteding et cetera) moet het belang
van kinderen voorop staan: hoe kan hun veiligheid en (ononderbroken) ontwikkeling
worden gewaarborgd?
Dit vraagt om:

duidelijke afspraken over de uitwisseling van informatie en het hanteren van de
AVG;

duidelijke overlegstructuren;

het duidelijk omschrijven van verantwoordelijkheden van ketenpartners, zorgen
dat deze bij iedereen bekend zijn en worden nageleefd.
Voorkom onnodige verhuizingen
Hoe langer kinderen verblijven in de asielopvang, hoe vaker ze in de praktijk
verhuizen. De vele verhuizingen zijn niet in het belang van kinderen. Dit schaadt
hun doorgaande ontwikkeling. Onnodige verhuizingen dienen zo veel mogelijk te
worden vermeden.
Houd kinderen in beeld
Het komt geregeld voor dat verplaatsingen worden uitgevoerd vóórdat er een
nieuwe school is. Het is noodzakelijk dat scholen, gemeenten, inclusief leerplicht, en
COA hierover afspraken maken. Leidend hierbij is een zo snel mogelijke toegang tot
onderwijs. Het is daarnaast van belang dat er op geaggregeerd niveau zicht is op de
aard en omvang van schooluitval, zodat kan worden bijgestuurd en kan worden
bevorderd dat kinderen en jongeren weer naar school gaan.
Verhelder positie van nieuwkomers binnen passend onderwijs
Pagina 21 van 28

Voor zowel het samenwerkingsverband als de glo-scholen is het van belang te weten
dat nieuwkomers met extra ondersteuningsbehoeften – net als andere leerlingen –
gebruik moeten kunnen maken van de voorzieningen voor extra ondersteuning,
ongeacht hun status of verblijfsduur. De zorgplicht passend onderwijs die
schoolbesturen hebben, geldt ook voor nieuwkomers met een extra
ondersteuningsbehoefte. Aan te raden is dat samenwerkingsverbanden binnen de
afspraken over extra ondersteuning rekening houden met. en anticiperen op, de
situatie van de groep nieuwkomers in glo-locaties. In ons toezicht moeten wij hier
ook extra alert op zijn.

Pagina 22 van 28

8

Bijlagen

8.1

Bijlage 1
Resultaten voorafgaande verkenning veiligheidssituatie
nieuwkomersonderwijs
We hebben de bij de Inspectie van het Onderwijs beschikbare gegevens over de
veiligheid van nieuwkomersleerlingen in kaart gebracht, om te bepalen of we ons op
de totale groep nieuwkomers of op specifieke subgroepen zouden moeten richten.
Activiteiten:

de actuele stand van zaken bepalen rond aantallen nieuwkomersvoorzieningen
vanuit ons eigen registratiebestand;

het selecteren en analyseren van signalen over nieuwkomersvoorzieningen
vanuit de vastgelegde signalen;

het analyseren van de vragen, gericht op de Monitor Sociale Veiligheid, in de
vragenlijsten nieuwkomers po en vo (2022). Deze vragenlijsten worden ingevuld
door nieuwkomersvoorzieningen type 1 en 2, azc-scholen respectievelijk grotere
en/of min of meer zelfstandige nieuwkomersvoorzieningen (po) en de eerste
opvang anderstaligen (vo).

Kengetallen
94 nieuwkomersvoorzieningen in po, 109 in vo.
Per 1 september 2022 zijn er volgens gegevens van de inspectie:

32 azc-scholen, waarvan 4 glo-scholen;

62 grotere en/of min of meer zelfstandige nieuwkomersvoorzieningen,
waaronder 1 glo-school;

109 internationale schakelklassen (isk)/eerste opvang anderstaligen (eoa).

Signalen
Als we conclusies trekken over signalen over het nieuwkomersonderwijs, moeten we
er rekening mee houden dat ouders de inspectie niet weten te vinden.
In het primair, voortgezet en speciaal onderwijs zijn geen signalen bekend over
(on)veiligheid op azc-scholen. Er zijn wel signalen over wachtlijsten: kinderen van
azc’s voor wie er geen plaats op een school is. Deze signalen worden besproken in
het overleg tussen OCW, COA en LOWAN-po en -vo. De inspectie sluit hierbij
geregeld of op afroep aan.
Een aparte categorie nieuwkomers vormen de alleenstaande minderjarige
vreemdelingen (AMV). Deze jongeren zijn in het voortgezet onderwijs te vinden,
maar soms ook – vanwege een strafbaar feit – in een justitiële jeugdinrichting (JJI),
waar een school voor voortgezet speciaal onderwijs het onderwijs verzorgt. Eind
2017 vroeg een cluster-2 school aandacht voor de problematiek om adequaat
onderwijs te verzorgen voor dove vluchtelingen. Het is niet bekend hoe de actuele
situatie is.

Pagina 23 van 28

Van scholen (via gesprekken met ouders, leerlingen, leraren, intern
begeleiders/zorgcoördinatoren en directies/locatieleiding) vernemen wij dat voor
leerlingen van azc-scholen de school vaak wordt gezien als een veilige en
voorspelbare plek in een verder onrustige en soms ook onveilige omgeving.

Monitor Sociale Veiligheid
Primair onderwijs
Meeste nieuwkomersleerlingen voelen zich veilig
Uit de vragenlijsten voor nieuwkomers 2022, ingevuld door 82 van de 85
nieuwkomersvoorzieningen type 1 en 2, komt naar voren dat de meeste leerlingen
in nieuwkomersvoorzieningen zich veilig voelen. Van de bevraagde
nieuwkomersvoorzieningen heeft 87% (71 scholen) de sociale veiligheid in beeld
gebracht, of had men plannen om die nog in het schooljaar 2021-2022 in beeld te
brengen. Bij 2.027 leerlingen is de veiligheidsmonitor al afgenomen. Van deze
leerlingen gaf 96% aan dat ze zich op school veilig voelen. Van de 71 scholen heeft
76% maatregelen genomen naar aanleiding van de meting sociale veiligheid. De
meest gekozen maatregelen betreffen het voeren van gesprekken met de groep of
met individuen, het inzetten van gedragsregels, een andere methode en het inzetten
op ouderbetrokkenheid.
Beeld veiligheid glo-scholen wisselend
We hebben de data uit de sociale veiligheidsmonitor nader bestudeerd voor type 1-,
type 2- en glo-scholen. Hieruit blijkt dat leerlingen van de 5 glo-scholen (veel) vaker
aangeven dat zij zich onveilig voelen dan leerlingen van de overige
nieuwkomersvoorzieningen (zie tabel 1). Uitgesplitst naar de 5 glo-scholen zien we
dat ook binnen deze groep het beeld uiteenloopt. Op één glo-school voelt meer dan
de helft van de leerlingen zich niet veilig. Op een andere glo-school, waar relatief
veel leerlingen zich niet veilig voelen (25%) is sprake van een erg klein aantal
leerlingen. De resultaten worden hierdoor vertekend. Op de overige 3 locaties lijken
kinderen zich redelijk veilig te voelen.

Tabel 1. Monitor Sociale Veiligheid 2022, po
NK
type

Aantal
scholen
5

Aantal scholen
waar leerlingen
MSV zelf invullen
5

Percentage scholen
waar leerlingen
MSV zelf invullen
100

Aantal scholen
dat maatregelen
heeft genomen
5

Percentage scholen
dat maatregelen
heeft genomen
100

Gemiddelde
percentage leerlingen
dat zich onveilig voelt
20,47

GLO
Type
1
Type
2

23

18

78,26

14

60,87

3,51

44

33

75

31

69,77

4,19

Pagina 24 van 28

Gem
leerling

Glo

MSV

Zelf

ingevuld,

ingevuld

Onveilig

Duiding

aantal
leerlingen
Glo 1

69

ja

6 (9%)

Momentopname
Buitenspel

Glo 2

8

ja

2 (25%)

Omgeving van azc is onveilig.
De vragenlijst is te talig.

Glo 3

35

ja

19

Woonomstandigheden op het

(54%)

azc, kinderen voelen zich op
school veilig (zeggen de
leerlingen).

Glo 4

27

ja

0 (0%)

Bij wisselmomenten (afspraken
gemaakt)
Vaak ‘ik weet niet’ ingevuld.

Glo 5

43

ja

3 (7%)

Over het algemeen voelen de
kinderen zich veilig op school.
Extra aandacht bij binnenkomst
en bij wisseling van lessen

Vrije situatie en omgeving oorzaak van onveiligheid
Uit de vragenlijsten die zijn ingevuld door de glo-scholen, blijkt dat een gevoel van
onveiligheid deels wordt veroorzaakt door een onprettige, instabiele omgeving.
Scholen noemen als verklaring voor antwoorden die duiden op onveiligheid: de
taligheid van de afgenomen Monitor Sociale Veiligheid (1x), of dat het om een
momentopname gaat (1x), maar daarnaast wordt aangegeven dat de omgeving van
het azc onveilig is (2x) of dat vrije situaties als buitenspel en wisselmomenten (3x)
onveilig voelen voor leerlingen.
Voortgezet onderwijs
In het voorgezet onderwijs, op de eerste opvang anderstaligen, voelen de meeste
leerlingen zich veilig. Het percentage leerlingen dat de vragenlijst heeft ingevuld op
de eerste opvang anderstaligen is 45%. Het percentage dat aangeeft zich onveilig te
voelen is met 6,5% iets hoger dan in het primair onderwijs, maar nog steeds een
stuk lager dan op de glo’s. Daarbij is het belangrijk om mee te nemen dat de reden
waarom een leerling zich onveilig voelt, verschillend kan worden geïnterpreteerd.
Spelen er bijvoorbeeld andere aspecten dan de school mee? Heeft de leerling de
vragenlijst goed begrepen? Ging het om een momentopname? Tijdens onze
(kwaliteits)onderzoeken horen we bijna altijd dat leerlingen het fijn vinden op school
en zich juist op school veilig voelen.
Monitoring behoeft verbetering
Ongeveer twee derde van de eerste opvang anderstaligen (eoa) nam in het
schooljaar 2021-2022 een monitor voor sociale veiligheid af bij hun leerlingen. Een
derde deel van de eoa’s monitort daarmee niet de sociale veiligheid en de
bestendiging van de uitstromende leerlingen; dit moet verbeteren. Monitorgegevens
geven eoa’s inzicht in de mate waarin zij leerlingen succesvol voorbereiden op het
vervolgonderwijs en in de mate waarin leerlingen zich veilig voelen8.

Tabel 2. Monitor Sociale Veiligheid 2022, vo

8

Staat van het Onderwijs 2022, p. 110
Pagina 25 van 28

NK
type

N

Vo
eoa

69

Aantal
scholen
waar
leer‐
lingen
MSV
zelf
invullen
55

Percentage
scholen
waar
leerlingen
MSV zelf
invullen

Aantal
scholen
dat
maatregel
en heeft
genomen

Percentage
scholen dat
maatregele
n heeft
genomen

Gemiddelde
percentage
leerlingen
dat zich
onveilig
voelt

Gemiddeld
percentage
leerlingen dat
is bevraagd in
de MSV

79,71

38

55,07

6,51

45,83

So
Voor zover bekend zijn er geen specifieke gegevens bekend van vluchtelingkinderen
die naar het speciaal onderwijs gaan. De aantallen zijn kleiner dan in het primair
onderwijs. Deze leerlingen worden ondergebracht op verschillende (soms ook
reguliere) scholen die opvang verzorgen.

Conclusie
Uit de vragenlijsten blijkt dat veel leerlingen van nieuwkomersvoorzieningen in het
primair en voortgezet onderwijs, die de Monitor Sociale Veiligheid hebben ingevuld,
aangeven zich veilig te voelen op school. De glo-scholen wijken hier deels in
negatieve zin van af. De omgeving lijkt negatief van invloed op het gevoel van
veiligheid van deze leerlingen. In het verdere onderzoek richten wij ons specifiek op
de veiligheid van leerlingen van de gezinslocaties.

Pagina 26 van 28

8.2

Bijlage 2
Feitenrelaas van een intern begeleider van een glo-school bij verhuizing
van leerling M.
08-072022

M. heeft afscheid genomen op school Y.
Hij gaat de eerste week van de zomervakantie verhuizen. Hij is hier al weken mee bezig. Hij
kwam begin juni al vragen naar het formulier voor de nieuwe school. Ik heb zijn gegevens
ingevuld en dit aan hem gegeven. Er is meerdere malen aangegeven dat ouders snel een
school moeten zoeken in verband met de vakantie.

23-082022

De leerplichtambtenaar is via de mail op de hoogte gebracht van de verhuizing van M.

Rond
12-92022

Gebeld door een directeur van een school in L. M. is daar geweest. Directeur maakt zich
zorgen. Kan hem niet plaatsen. Geeft aan geen passend onderwijsaanbod te hebben. Heeft het
over een taalklas in V. Vraagt zich af wie dit gezin gaat helpen hiermee (hulpverlening?).

12-102022

Er belt een intern begeleider van een school in L. Zij zegt dat wij volgens haar nog de zorgplicht
hebben voor dit jongetje. Zij wil weten waar hij eventueel geplaatst kan worden. Zij denkt aan
de isk.

17-102022

Er is nogmaals een mail naar de leerplichtambtenaar gestuurd. We uiten onze zorgen dat er
nog steeds geen nieuwe school bekend is voor M. Leerplichtambtenaar geeft aan dat A.,
leerplichtambtenaar in L. hiermee bezig is.

17-102022

Bericht van leerplichtambtenaar van de gemeente L. Er is geprobeerd telefonisch contact op te
nemen. We kregen hem niet te pakken. Mail gestuurd.

18-102022

Leerplichtambtenaar van gemeente L. gesproken. Die heeft geen oplossing. Ik krijg
telefoonnummer van M. van het absoluut verzuimteam van het samenwerkingsverband. Zij is
telefonisch niet bereikbaar. Met A. afgesproken dat hij op de hoogte wordt gehouden.

19-102022

Telefonisch contact gehad met M.G. die aangeeft niet de juiste persoon te zijn, omdat zij van
het vo is. Maar gaat wel meedenken. Vraagt als eerste om de gegevens van M. We hebben
hierover contact opgenomen met de familie. We hebben M. aan de telefoon. Hij geeft aan dat
het niet goed gaat, want hij kan nog steeds niet naar school. We krijgen toestemming om de
gegevens te delen en hebben die verstuurd naar M. In de mail bespreken we ook de optie van
de isk. Het is in het belang van M. dat hij zo snel mogelijk naar school kan. Als het in L. niet lukt
om een passende plek in het po te vinden dan maar in het vo. M. wordt in januari 12 jaar. Ons
oorspronkelijke advies is wel een groep 7 en/of 8 in het po. Dat is de groep waar hij bij ons zou
starten na de zomervakantie.

18-102022

Er komt een mail binnen van de onderwijsspecialist X. Passend onderwijs van stichting P. Het
is een onduidelijk bericht en we reageren niet direct.

21-102022

X. neemt telefonisch contact op. We verbazen ons over de gang zaken in gemeente L. We
worden het niet eens.

31-102022

School en gemeente L. worden het niet eens over wat er van een stamschool verwacht mag
worden. Er is ook onenigheid over de vergoeding van het taxivervoer van en naar school. Op 8
november start de leerling weer bij de stamschool. School moet de aanvraag van een
taxivergoeding van de ouders overnemen.

08-112022

M. is (weer) gestart bij school Y.

Pagina 27 van 28

Colofon
Inspectie van het Onderwijs
Postbus 2730 | 3500 GS Utrecht
www.onderwijsinspectie.nl
Een exemplaar van deze publicatie is te downloaden van de website van de
Inspectie van het Onderwijs: www.onderwijsinspectie.nl.
© Inspectie van het Onderwijs | Januari 2023

Pagina 28 van 28