Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante
behandeling van heroïneafhankelijke patiënten
met heroïne en/of methadon
Medicatieoverzicht moet nog beter

Utrecht, november 2012

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Inhoud

Voorwoord — 5
Samenvatting — 7
1
1.1
1.2
1.3

Inleiding — 9
Aanleiding en belang — 9
Vraagstelling en afbakening — 10
Onderzoeksmethode en toetsingskader — 10

2
2.1
2.2
2.3
2.4

Conclusies — 15
Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling heroineafhankelijke
patiënten — 15
Volledig en actueel medicatieoverzicht nog onvoldoende beschikbaar — 15
Permanente aandacht nodig voor veilige verstrekking van opiaten — 16
Werken aan samenhangend behandel- en kwaliteitsbeleid noodzakelijk — 16

3
3.1
3.2
3.3

Handhaving — 17
Maatregelen — 17
Aanbevelingen — 18
Vervolgacties inspectie — 19

4
4.1
4.1.1
4.1.2
4.1.3
4.1.4

Resultaten — 21
Normen behandelplan — 21
Overzicht scores — 21
Instemming patiënt vrijwel altijd vermeld — 21
Psychiatrische diagnostiek bijna altijd volledig en juist weergegeven — 22
Bij driekwart van de locaties behandeldoelen voldoende uitgebreid en concreet
vermeld — 22
Behandelplannen bij vrijwel alle instellingen actueel — 22
Normen behandeling — 22
Overzicht scores — 22
Bij zes instellingen actueel medicatieoverzicht niet beschikbaar — 23
Behandeling acute en chronische somatische problematiek verbeterd — 23
Behandeling acute of chronische psychiatrische aandoening en psychosociale
problematiek verbeterd — 24
Normen kwaliteitsbeleid — 24
Overzicht scores — 24
Visie op verslaving en behandeling uitgangspunt voor de dagelijkse praktijk — 25
Monitoren van behandeluitkomsten bijna overal geïmplementeerd — 25
Duidelijke kwaliteitsverbetering bij MIP/FONA-meldingen — 25
De klachtenregeling en het sanctieprotocol voldeden — 26
No-show-beleid verbeterd — 26
Meer aandacht voor deskundigheidsbevordering — 26
Professioneel statuut gemeengoed — 26
Normen goed bestuur (governance) — 26
Overzicht scores — 26
Informatievoorziening Raad van Bestuur op orde — 27
Bevoegdheden en verantwoordelijkheden van geneesheer-directeur afdoende
geregeld — 27
Normen Opiumwet — 28
Overzicht scores — 28

4.1.5
4.2
4.2.1
4.2.2
4.2.3
4.2.4
4.3
4.3.1
4.3.2
4.3.3
4.3.4
4.3.5
4.3.6
4.3.7
4.3.8
4.4
4.4.1
4.4.2
4.4.3
4.5
4.5.1

Pagina 3 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

4.5.2
4.5.3

Risico’s bij procedure omgang Opiumwetmiddelen gereduceerd — 28
Meegeefbeleid grotendeels vastgesteld — 29

5

Summary — 31
Literatuurlijst — 33

Bijlage 1
Bijlage 2

Pagina 4 van 36

Lijst van onderzochte verslavingszorglocaties — 34
Toezichtnormen met criteria voor operationaliteit — 35

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Voorwoord

De Inspectie voor de Gezondheidszorg besteedde in 2010 en in 2012 aandacht aan
de ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten die worden behandeld
met heroïne en/of methadon. De grootste groep wordt behandeld met methadon,
veelal in een onderhoudsdosering, en een kleinere groep krijgt naast methadon ook
heroïne op medisch voorschrift. Het gaat om kwetsbare personen met veelal
problemen op verschillende levensgebieden die langdurig van zorg afhankelijk zijn.
In 2010 is thematoezicht uitgevoerd naar deze behandelingen en in 2012 is hieraan
een vervolg gegeven.
De uitkomsten van het inspectieonderzoek zijn overwegend positief. Inspecteurs
waren herhaaldelijk onder de indruk van de motivatie en de grote betrokkenheid
van de behandelaren bij ‘hun’ patiënten. De kwetsbaarheid van de doelgroep vraagt
echter om verdere verbeteringen in de ambulante behandeling voor patiënten die
afhankelijk zijn van opiaten.
Ik wil hier vooral de vereiste aandacht voor geactualiseerde behandelrichtlijnen, het
veilig omgaan met opiaten en het belang van een volledig en betrouwbaar medicatieoverzicht benadrukken. Dit is nodig omdat psychische en lichamelijke aandoeningen
bij deze kwetsbare verslaafde patiënten vaak tegelijkertijd voorkomen, in combinatie
met het gebruik van medicatie en andere (legale of illegale) middelen.
Gelukkig werkt de verslavingszorg voortvarend aan de verbetering van de kwaliteit
van de zorg en wordt hiervoor veel samengewerkt. Zo zijn de bestuurders verenigd
in het Netwerk Verslavingszorg, is er een Platform Eerste Geneeskundigen in de
Verslavingszorg, een Vereniging voor Verslavingsgeneeskunde en een Genootschap
Verslavingsverpleegkunde.
Kortom, de ambulante verslavingszorg maakt werk van professionele ontwikkelingen.
Daarbij hoort naar mijn mening ook de ambitie om op korte termijn de nog
benodigde verbeteringen te realiseren.

Mr. J.W. Weck,
Wnd. Inspecteur-generaal voor de Gezondheidszorg

Pagina 5 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Samenvatting

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) onderzocht tussen augustus en
oktober 2010 aan de hand van vijf onderwerpen de kwaliteit van de ambulante
behandeling van heroïneafhankelijke patiënten die worden behandeld met heroïne
en/of methadon. In mei 2012 gaf de IGZ aan dit onderzoek een vervolg.
De Centrale Commissie Behandeling Heroïneverslaafden (CCBH) stopte per 2011
haar (toezichthoudende) activiteiten. Daarom verzocht het ministerie van VWS de
IGZ om toezicht uit te oefenen op de heroïnebehandeling. Tevens wilde de inspectie
een vervolg geven aan het in 2004 uitgevoerde thematoezicht op de methadonbehandeling, aangezien de inspectie toen een te grote variatie in de kwaliteit
van de methadonbehandeling constateerde. Tot slot was het beleid om speciale
aandacht aan kwetsbare patiëntgroepen te geven reden voor dit thematoezicht
(IGZ-Meerjarenbeleidsplan 2008-2011).
De inspectie onderzocht in hoeverre het behandelplan, de behandeling (waaronder
medicatieoverdracht), het kwaliteitsbeleid en de uitvoering van de Opiumwet
voldeden aan normen voor verantwoorde zorg. De inspectie besteedde ook aandacht
aan de kwaliteit van het bestuur in relatie tot de kwaliteitsbewaking.
Er zijn in Nederland twaalf instellingen die een behandeling bieden met heroïne
en/of methadon.
De inspectie concludeert dat bij elf van de twaalf onderzochte locaties van de
verslavingszorginstellingen de kwaliteit van zorg in 2012 bij alle onderzochte
onderwerpen is gewaarborgd en dat grotendeels of geheel aan de getoetste normen
voor verantwoorde zorg is voldaan. Vrijwel alle in 2010 geconstateerde risico’s
blijken in 2012 te zijn verminderd en dit is met name bij de omgang met Opiumwetmiddelen duidelijk zichtbaar. Permanente aandacht blijft echter nodig voor het veilig
verstrekken van opiaten. Bij één locatie was in 2012 nog steeds sprake van een
verhoogd risico op niet-verantwoorde zorg bij de omgang met Opiumwetmiddelen
en bij een aantal behandelingaspecten. Bij deze instelling (Emergis) legt de
inspectie maatregelen op.
Een opvallend kritisch resultaat uit het onderzoek is dat bij de helft van de
instellingen nog steeds geen actueel en volledig medicatieoverzicht per patiënt
beschikbaar is.
Verbeteringen zijn verder vooral bereikt bij de behandeling bij een acute of
chronische psychiatrische aandoening en bij de aanpak van psychosociale
problematiek. Daarnaast is het kwaliteitsbeleid van instellingen verbeterd. Zo
gebruiken alle verslavingszorginstellingen een vorm van Routine Outcome
Measurement (ROM) voor het volgen van behandeluitkomsten en is er aandacht
voor de ontwikkeling van een veiligheidsmanagementsysteem (VMS). Wel moet er
meer samenhang worden aangebracht tussen het behandelbeleid en het
kwaliteitsbeleid.
De inspectie zal de voortgang van de door de instellingen aangegeven verbeteracties blijven volgen tijdens reguliere toezichtbezoeken en onaangekondigde
bezoeken en met een beoordeling van interne audits die de instellingen de komende
jaren uitvoeren.

Pagina 7 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en belang
Het aantal opiaatgebruikers in Nederland wordt geschat op 17.300 tot 18.100.
1
(in 2002 werd dit aantal geschat op 25.700 tot 39.000 gebruikers). Ongeveer
11.300 personen uit deze groep zijn ingeschreven bij een verslavingszorginstelling
of bij een GGZ-instelling die tevens verslavingszorg biedt. Bijna 10.000 opiaat2
verslaafden zijn ingeschreven bij een methadonprogramma. Een kleinere groep
van ruim 700 gebruikers wordt tevens behandeld met heroïne. In Nederland zijn
twaalf instellingen die een behandeling met heroïne en/of methadon bieden. Bij
ongeveer een kwart van de opiaatverslaafden is sprake van een maatschappelijk
isolement en meervoudige, essentieel verweven problemen op psychisch/
3
psychiatrisch, somatisch en sociaal gebied. Deze langdurig middelenafhankelijke
patiënten vormen bijgevolg een kwetsbare groep.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: inspectie) heeft in 2004 thematoezicht uitgevoerd naar de kwaliteit van de methadonbehandeling. In het rapport
Behandelen met methadon, het kan en moet beter (2005) gaf zij aan dat er een te
grote variatie is in de kwaliteit van de methadonbehandeling op de methadonposten. De medische en psychosociale begeleiding en behandeling was vaak onder
de maat en niet gebaseerd op een visie. Verder liet de betrokkenheid van de Raad
van Bestuur te wensen over, waren behandelplannen onvolledig, was het personeelsbestand beperkt en waren medewerkers onvoldoende geschoold. Ook was de
kwaliteit van de medicatiedistributie gebrekkig en de samenwerking met keten4
partners matig. Deze uitkomst heeft onder andere geleid tot de ontwikkeling door
veldpartijen van de ‘Richtlijn Opiaatonderhoudsbehandeling’ (2005), die is
5
geïmplementeerd als veldnorm. Daarnaast heeft VWS jaarlijks 15 miljoen euro
extra ter beschikking gesteld om de medische en psychosociale behandeling te
verbeteren.
De behandeling van opiaatverslaving door het medisch voorschrijven van heroïne is
mogelijk sinds 1998. De Centrale Commissie Behandeling Heroïneverslaafden (CCBH)
coördineerde sinds 1998 de verstrekking van en de behandeling met heroïne. De
6
behandeling vond plaats in het kader van een medisch-wetenschappelijk onderzoek.
De doelstelling was om de behandeling met heroïne over te laten gaan naar een
(reguliere) farmacotherapeutische behandeling. De aanpassing van het Opiumwet7
besluit die daartoe noodzakelijk was, is per 15 oktober 2009 gerealiseerd. Hierdoor
kan heroïne (in december 2006 als geneesmiddel geregistreerd) worden voorgeschreven aan een selecte groep patiënten die aan de indicatiecriteria voldoet. Door
deze ontwikkeling heeft de heroïnebehandeling een transitie kunnen ondergaan van
medisch-wetenschappelijk onderzoek naar farmacotherapeutische behandeling. Dit
had tot gevolg dat de CCBH haar werkzaamheden per januari 2011 kon stoppen.
In september 2009 heeft de Directeur-Generaal Volksgezondheid van VWS de
8
inspectie verzocht een vorm van toezicht uit te oefenen op de heroïnebehandeling.
Daarnaast was één van de doelstellingen uit het IGZ Meerjarenbeleidsplan 20089
2011 om meer en gerichter aandacht te besteden aan kwetsbare patiëntengroepen.
In de uitwerking van de strategische visie op het toezicht op de GGZ, Sterk van
10
Geest, paste een vervolg van het thematoezicht zoals in 2004 uitgevoerd.
Aangezien na 2009 de behandelingen met heroïne en methadon zijn samengebracht
in een reguliere behandeling van opiaatverslaving, was dit voor de inspectie een
belangrijke reden om specifiek op dit terrein te toetsen of de zorg verantwoord is.
Pagina 9 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

Met dit rapport doet de inspectie verslag van haar onderzoek dat in 2010 en in 2012
is uitgevoerd en van de consequenties voor de onderzochte instellingen.
1.2

Vraagstelling en afbakening
Hoofdvraag
De hoofdvraag van dit onderzoek is: ‘In hoeverre voldoet de ambulante heroïne- en
methadonbehandeling aan heroïneafhankelijke patiënten in de verslavingszorg in
2010 aan de normen voor verantwoorde zorg en welke verbeteringen in de kwaliteit
van de zorg zijn in 2012 gerealiseerd?’
De inspectie heeft hiertoe in de periode augustus tot en met oktober 2010 bij alle
12 verslavingszorginstellingen en GGZ-instellingen met verslavingszorg die heroïne
en/of methadon verstrekken de risico’s op niet-verantwoorde zorg beoordeeld
middels een inspectiebezoek. Van elke instelling bezocht de inspectie één locatie. In
mei 2012 zijn vervolgbezoeken uitgevoerd om te beoordelen of verbeteringen in de
zorg zijn doorgevoerd. Dit rapport gaat in het bijzonder in op de veranderingen in
de kwaliteit van zorg tussen 2010 en 2012.
De inspectie onderzocht de volgende toezichtthema’s:
− Behandelplan.
− Behandeling.
− Kwaliteitsbeleid.
− Goed bestuur (governance) op het gebied van de kwaliteitsbewaking.
− Opiumwet.
De toetsing betrof de zorg aan heroïneafhankelijke patiënten die op het moment
van het onderzoek een behandelingsovereenkomst (WGBO) hadden met een
verslavingszorginstelling of een GGZ-instelling en werden behandeld met heroïne
en/of methadon.
De onderzochte locaties
De instellingen die ambulante verslavingszorg aanbieden doen dat veelal vanuit
verschillende locaties. Negen van de twaalf instellingen verstrekken naast methadon
ook heroïne. Van elke instelling is in dit onderzoek in 2010 één locatie onderzocht
op risico’s op niet-verantwoorde zorg. De inspectiebezoeken zijn toen aangekondigd.
Bij de vervolgbezoeken in mei 2012 is verder per instelling één nog niet eerder
bezochte locatie onaangekondigd bezocht. Zie bijlage 1 voor een lijst van de
bezochte locaties in 2010 en in 2012.

1.3

Onderzoeksmethode en toetsingskader
Toezichtbezoeken 2010
De beoordelingen in 2010 vonden plaats tijdens een aangekondigd locatiebezoek,
uitgevoerd door twee inspecteurs verbonden aan het toezicht op de geestelijke
gezondheidszorg en verslavingszorg.
Het bezoek bestond uit de onderdelen:
1 Het inzien van de beleidsstukken over heroïne- en methadonbehandeling.
2 Een gesprek met het behandelteam van de methadon- (en heroïne-)behandeling:
een verslavingsarts, een (consulterend) psychiater, verpleegkundige(n)
betrokken bij de verstrekking en een hulpverlener op psychosociaal gebied.
3 Het inzien van (elektronische) patiëntendossiers en een bezoek aan de
methadon/heroïneverstrekkingslocatie.
4 Een gesprek met de Raad van Bestuur en de geneesheer-directeur/eerste
geneeskundige.

Pagina 10 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Toetsing en risico-oordeel
De aanbieders van ambulante heroïne- en methadonbehandeling zijn beoordeeld
aan de hand van de vijf toezichtthema’s behandelplan, behandeling, kwaliteitsbeleid, goed bestuur (governance) en Opiumwet. De inspectie heeft voorafgaand
aan de bezoeken een toetsingskader voor deze toezichtthema’s vastgesteld (zie
Toetsingskader). Hierin zijn toezichtnormen opgenomen die zijn gebaseerd op
diverse veldnormen. Zie voor de toezichtnormen bijlage 2.
Bij de beoordeling van de toezichtnormen waren steeds twee kwalificaties mogelijk:
de norm was operationeel (aantoonbaar in gebruik) of niet-operationeel (niet
aantoonbaar in gebruik).
Als de inspectie constateert dat een toezichtnorm (en daarmee de onderliggende
veldnorm) operationeel is, dan gaat zij er vanuit dat er een laag risico op nietverantwoorde zorg bij dit aspect is. Wordt niet aan toezichtnormen voldaan, dan
stelt de inspectie een verhoogd risico op niet-verantwoorde zorg bij het betreffende
aspect vast.
In dit onderzoek heeft de inspectie op grond van de resultaten uit 2010 negentien
toezichtnormen getoetst: behandelplan (4 normen getoetst), behandeling (5 normen
getoetst), kwaliteitsbeleid (8 normen getoetst) en Opiumwet (2 normen getoetst) en
een risicoprofiel per instelling opgesteld.
Een aantal normen was ten tijde van de bezoekronde in 2010 (nog) niet vastgesteld: actueel medicatieoverzicht van het thema behandeling, de normen voor het
monitoren van behandelresultaten en een professioneel statuut van het thema
kwaliteitsbeleid en de normen voor informatievoorziening Raad van Bestuur en
taken en verantwoordelijkheden van de geneesheer-directeur van het thema goed
bestuur (governance). De scores op deze normen zijn daarom toen alleen
geïnventariseerd en niet meegewogen bij het opstellen van het risicoprofiel per
instelling.
In tabel 1 staan de risicocategorieën zoals gebruikt voor bovengenoemde toezichtthema’s (niet voor het thema goed bestuur).
Tabel 1
Indeling risicocategorieën per thema
Behandelplan
Geen tot gering risico

Gering tot matig risico

Matig tot hoog risico

Hoog tot zeer hoog risico

4 toezichtnormen

3 toezichtnormen

2 toezichtnormen

0-1 toezichtnormen

operationeel

operationeel

operationeel

operationeel

Geen tot gering risico

Gering tot matig risico

Matig tot hoog risico

Hoog tot zeer hoog risico

2010: 5 toezicht-

4 toezichtnormen

2-3 toezichtnormen

0-1 toezichtnormen

normen operationeel

operationeel

operationeel

operationeel

Behandeling

2012: 5-6 toezichtnormen operationeel*

* actueel medicatieoverzicht was in 2010 inventariserend en is in 2012 getoetst

Pagina 11 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

Kwaliteitsbeleid
Geen tot gering risico

Gering tot matig risico

Matig tot hoog risico

Hoog tot zeer hoog risico

7-8 toezichtnormen

5-6 toezichtnormen

3-4 toezichtnormen

0-2 toezichtnormen

operationeel

operationeel

operationeel

operationeel

Geen tot gering risico

Gering tot matig risico

Matig tot hoog risico

Hoog tot zeer hoog risico

2 toezichtnormen

Procedure omgaan met

Procedure omgaan met

Procedure omgaan met

operationeel

middelen is operationeel

middelen is operatio-

middelen is niet

en meegeefbeleid is

neel en meegeefbeleid

operationeel

twijfelachtig/niet geheel

is niet operationeel

Opiumwet

operationeel

Deze risicoprofielen vormen de basis voor het handhavingsbeleid van de inspectie
(zie hoofdstuk 3).
Vervolgbezoeken 2012
De vervolgbezoeken in mei 2012 zijn uitgevoerd zonder aankondiging vooraf. De
beoordeling vond plaats door één inspecteur verbonden aan het toezicht op de
geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg en één inspecteur verbonden aan
het toezicht op de Opiumwet.
Deze inspectiebezoeken bestonden uit de volgende onderdelen:
1 Een gesprek met de aanwezige leden van het behandelteam van de methadon(en heroïne-)behandeling.
2 Een bezoek aan de methadon/heroïneverstrekkingslocatie.
3 Het inzien van (elektronische) patiëntendossiers.
Voorafgaand aan de vervolgbezoeken hebben de instellingen in april 2012 een
interne audit op de verschillende locaties uitgevoerd en de inspectie over het
resultaat bericht. Dit gebeurde aan de hand van het toetsingskader dat de inspectie
in 2010 gebruikte bij de eerste locatiebezoeken. Het vervolgbezoek was ook bedoeld
om het resultaat van de interne audits te verifiëren. Hierbij besteedde de inspectie
in het bijzonder aandacht aan normen die in 2010 niet-operationeel waren.
Toetsingskader
De inspectie heeft voor haar toetsingskader gebruikgemaakt van relevante wet- en
regelgeving, namelijk de WGBO, de Kwaliteitswet zorginstellingen, de Wet Bopz, de
Algemene wet bestuursrecht (Awb), de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG), de Geneesmiddelenwet en de Opiumwet. Voor de toezichtnormen over goed bestuur (governance) (situatie in 2010) was de Staat van de
Gezondheidszorg 2009, De vrijblijvendheid voorbij, het uitgangspunt. Voor de toezichtnorm professioneel statuut maakte de inspectie onder andere gebruik van de
richtlijn van de KNMG.
Daarnaast zijn de toezichtnormen voor de heroïne- en methadonbehandeling
gebaseerd op veldnormen uit:
− Stel, van der J. Heroïne op medisch voorschrift. De geschiedenis van een
geneesmiddel in Nederland. Centrale Commissie Behandeling Heroïneverslaafden. Utrecht, 2010.

Pagina 12 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

−
−
−
−
−
−
−

Loth, CA. From Cram Care to Professional Care. Proefschrift, Universiteit van
Amsterdam, 2009.
Heroin-assisted treatment in the Netherlands: History, findings and international
context. European Neuropsychophamacology. (20) Supplement 2, april 2010.
Richtlijn Opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB). Stuurgroep Resultaat Scoren,
GGZ Nederland, 2005.
Manual Heroïne op medisch voorschrift. Centrale Commissie Behandeling
Heroïneverslaafden (CCBH).
Richtlijn Overdracht van medicatiegegevens in de keten, 25 april 2008.
Inspectie voor de Gezondheidszorg. Behandeling met methadon: het kan en
moet beter. Den Haag, 2009.
Inspectie voor de Gezondheidszorg. Toezichtkader Bestuurlijke verantwoordelijkheid voor kwaliteit en veiligheid. April 2011, Den Haag (gebruikt bij het
toezicht in 2012).

Het ontworpen toetsinstrument met toezichtnormen per thema is vooraf ter
beoordeling voorgelegd aan externe deskundigen. Voorafgaand aan de bezoeken
voerde de inspectie een pilotbezoeka uit om de bruikbaarheid van het instrument te
toetsen.

a

Het pilotbezoek is uitgevoerd bij Novadic Kentron in ‘s Hertogenbosch.
Pagina 13 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

2

Conclusies

2.1

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling heroineafhankelijke patiënten
Bij elf van de twaalf onderzochte instellingen is de kwaliteit van de behandelplannen
en van de behandeling gewaarborgd. Tevens zijn bij deze instellingen de randvoorwaarden van het kwaliteitsbeleid in voldoende mate aanwezig en levert de uitvoering van de Opiumwet steeds minder risico’s op voor de patiënt.
Bij één instelling (Emergis) is gebleken dat de risico’s op niet-verantwoorde zorg
onvoldoende zijn aangepakt. Verbetermaatregelen die door de instelling zijn ingezet
hebben nog niet geleid tot voldoende aantoonbare risicoreductie. Dit geldt in het
bijzonder voor de omgang met Opiumwetmiddelen.
De Richtlijn Opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB) die vanaf 2005 van kracht is,
heeft de benodigde structuur gegeven waardoor instellingen de kwaliteit van de
methadonbehandeling konden verbeteren. De Centrale Commissie Behandeling
Heroïneverslaafden (CCBH) heeft de behandeling met heroïne volgens een wetenschappelijk protocol verantwoord in Nederland geïntroduceerd.
Verbeteringen in de zorg aan de groep patiënten die worden behandeld met heroïne
en/of methadon zijn vooral sinds 2010 doorgevoerd. Het risico op niet-verantwoorde
zorg is vooral gereduceerd bij de omgang met Opiumwetmiddelen. Dit toezichtthema woog dan ook zwaar bij de totale weging van het risico op niet-verantwoorde
zorg.
Daarnaast is de kwaliteit van de behandelplannen duidelijk toegenomen. Het is
vanzelfsprekend dat het al dan niet instemmen met het behandelplan wordt
vermeld in de dossiers. Vrijwel alle bezochte locaties doen voldoende diagnostisch
(psychiatrisch) onderzoek, waarvan de uitkomsten adequaat in de dossiers worden
vastgelegd en waarbij tevens behandeldoelen worden geformuleerd. De verbeteringen die zijn doorgevoerd bij de behandelingen hebben vooral betrekking op het
beleid bij acute of chronische psychiatrische aandoeningen en bij de behandeling
van de psychosociale problematiek.
Binnen het kwaliteitsbeleid is steeds meer aandacht voor Routine Outcome
Measurement (ROM), het monitoren van behandeluitkomsten. Ook gebruiken bijna
alle instellingen een adequaat systeem voor het melden van incidenten in de
patiëntenzorg. Alle instellingen beschikken over een afdoende klachtenregeling, een
voldoende patiëntvriendelijk sanctiebeleid en een professioneel statuut.

2.2

Volledig en actueel medicatieoverzicht nog onvoldoende beschikbaar
Bij zes van de twaalf onderzochte verslavingszorglocaties kon men in 2012 niet
beschikken over een actueel en volledig medicatieoverzichtb per patiënt, of was
men niet zeker van de juistheid van de gegevens. Dit is een in het oog springend
resultaat omdat nauwelijks sprake is van een verbetering ten opzichte van de
resultaten uit het toezicht van 2010.
Ten tijde van het onderzoek in 2010 was er nog geen geldende veldnorm voor een
volledig en actueel medicatieoverzicht. Eind 2010 zijn de veldpartijenc tot overeenstemming gekomen over de organisatie van de overdracht van medicatiegegevens
b
c

In een medicatieoverzicht staan alle gebruikte geneesmiddelen (al dan niet op recept) tot tenminste drie
maanden terug, aangevuld met relevante gegevens over het gebruik.
Opstellers van de richtlijn Overdracht van Medicatiegegevens: ActiZ, GGZ Nederland, KNMG, KNMP, LEVV, LHV,
NFU, NHG, Nictiz, NPCF, Verenso, NVZ, NVZA, Orde, V&VN en ZN. De IGZ en VWS zijn de initiatiefnemers en
aanjagers van de richtlijn. Later hebben de FNT, NMT en de VGN zich ook aangesloten.
Pagina 15 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

in de keten. De inspectie handhaaft de norm vanaf 2011 via thematoezicht op
zorgketens. Ook is er in 2011 thematoezicht uitgevoerd op medicatieveiligheid in de
GGZ en in de verslavingszorg. Een compleet en actueel medicatieoverzicht waarover
alle betrokken zorgverleners kunnen beschikken is uiteraard van groot belang voor
de medicatieveiligheid. Zeker in de ambulante verslavingszorg, waar de kwetsbare
patiëntengroep vaak verscheidene geneesmiddelen tegelijk gebruikt en met
verschillende behandelaren uit de zorgketen te maken heeft. Daarnaast gebruikt
deze groep veelal ook nog andere al dan niet illegaal verkregen middelen.
De inspectie constateert dat behandelaren van de onderzochte locaties zich zeer
bewust zijn van de risico’s en deze zoveel mogelijk proberen te beperken. Met
verschillende strategieën probeert men eventuele wijzigingen in medicatievoorschriften (door andere voorschrijvers) toch tijdig vast te stellen. Behandelaren
binnen de verslavingszorglocaties rubriceren echter herhaaldelijk de beschikbare
medicatie-informatie in een elektronisch patiëntendossier (EPD) onvoldoende
eenduidig. Het krijgen van een actueel medicatieoverzicht van een patiënt wordt
daardoor in veel gevallen een tijdrovend en complex proces.
2.3

Permanente aandacht nodig voor veilige verstrekking van opiaten
Bij de toezichtbezoeken zoals in 2010 uitgevoerd bleken vooral risico’s aanwezig bij
het omgaan met Opiumwetmiddelen - in het bijzonder met methadon - door
gebrekkige procedures, het ontbreken van zorgvuldige werkinstructies en onveilige
opslag van opiaten. Tevens was het meegeefbeleid vaak onvoldoende gewaarborgd.
Dit heeft geleid tot extra toezichtbezoeken. In 2012 stelde de inspectie vast dat
instellingen bij deze aspecten veel verbeteringen hebben doorgevoerd, waardoor de
risico’s voor de patiënt aanzienlijk zijn verminderd. Het omgaan met heroïne is altijd
zeer strikt geprotocolleerd geweest, met dagelijkse verstrekkingen en inname/
toediening van de medicatie ter plaatse. Het beleid voor het omgaan met methadon
contrasteerde tot 2012 hiermee. Instellingen die een behandeling aanbieden met
heroïne en/of methadon moeten een permanente alertheid hebben voor de veiligheid van de patiënt en van de medewerkers. Tevens moeten de instellingen een
strikt beleid uitvoeren in het zorgvuldig omgaan met opiaten en in het uitvoeren van
het meegeefbeleid bij methadon.

2.4

Werken aan samenhangend behandel- en kwaliteitsbeleid noodzakelijk
De verbeteringen die in 2012 waren vastgesteld bij de behandelplannen, het
uitvoeren van de behandelingen en het kwaliteitsbeleid moeten de komende jaren
leiden tot samenhangend beleid, zodat verdere risicovermindering op nietverantwoorde zorg voor de patiënten tot stand komt. De Richtlijn Opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB) uit 2005 is hiervoor niet meer voldoende richtinggevend.
Een herziene versie van de RIOB is al langere tijd in ontwikkeling maar nog niet
operationeel. Tevens is een Multidisciplinaire Richtlijn voor de behandeling van
opiaatverslaving in ontwikkeling. Ook deze is nog niet door de beroepsgroepen
vastgesteld. De inspectie verwacht dat beide richtlijnen in samenhang tot een
verdere kwaliteitsverbetering in de zorg voor heroïneafhankelijke patiënten kan
zorgen.

Pagina 16 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

3

Handhaving

3.1

Maatregelen
De inspectie heeft in 2010 en in 2012 per locatie een risicoprofiel vastgesteld op
basis van de resultaten van alle toezichtthema’s die zijn getoetst (in tabel 2 weergegeven). Als niet aan een norm werd voldaan, gaat de inspectie uit van een
verhoogd risico op niet-verantwoorde zorg. Het risicoprofiel vormt de basis van de
maatregelen die de inspectie treft. Deze maatregelen staan hieronder per risicogroep van de betreffende verslavingszorglocaties aangegeven.
Tabel 2
Risicoprofielen per toezichtthema per bezochte instelling in 2010 en in 2012 (twee
verschillende locaties)

Instelling

Arkin

Risico’s op niet-

Risico’s op niet-

Risico’s op niet-

Risico’s op niet-

verantwoorde zorg bij

verantwoorde zorg bij

verantwoorde zorg bij

verantwoorde zorg bij

thema Behandelplan

thema Behandeling

thema Kwaliteitsbeleid

thema Opiumwet

2010

2012

2010

2012

2010

2012

2010

2012

Gering tot

Geen tot

Matig tot

Geen tot

Matig tot

Geen tot

Hoog tot

Geen tot

matig

gering

hoog

gering

hoog

gering

zeer hoog

gering

Bouman

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Hoog tot

Geen tot

GGZ

gering

gering

gering

gering

gering

gering

zeer hoog

gering

Brijder

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Hoog tot

Geen tot

gering

gering

gering

gering

gering

gering

zeer hoog

gering

Gering tot

Gering tot

Hoog tot

Matig tot

Gering tot

Gering tot

Hoog tot

Hoog tot

matig

matig

zeer hoog

hoog

matig

matig

zeer hoog

zeer hoog

GGD

Gering tot

Gering tot

Geen tot

Gering tot

Gering tot

Geen tot

Gering tot

Gering tot

Amsterdam

matig

matig*

gering

matig

matig

gering

matig

matig*

Emergis

Iriszorg

Hoog tot

Gering tot

Gering tot

Geen tot

Gering tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

zeer hoog

matig*

matig

gering

matig

gering

gering

gering

Centrum

Hoog tot

Geen tot

Hoog tot

Geen tot

Matig tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Maliebaan

zeer hoog

gering

zeer hoog

gering

hoog

gering

gering

gering

Mondriaan

Geen tot

Geen tot

Gering tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Hoog tot

Geen tot

gering

gering

matig

gering

gering

gering

zeer hoog

gering

Novadic-

Matig tot

Geen tot

Matig tot

Geen tot

Gering tot

Geen tot

Hoog tot

Geen tot

kentron

hoog

gering

hoog

gering

matig

gering

zeer hoog

gering

Tactus

Matig tot

Geen tot

Gering tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Hoog tot

Geen tot

hoog

gering

matig

gering

gering

gering

zeer hoog

gering

Vincent van

Gering tot

Geen tot

Matig tot

Geen tot

Gering tot

Geen tot

Hoog tot

Gering tot

Gogh

matig

gering

hoog

gering

matig

gering

zeer hoog

matig*

Matig tot

Geen tot

Geen tot

Geen tot

Gering tot

Geen tot

Gering tot

Geen tot

hoog

gering

gering

gering

matig

gering

matig

gering

VNN

* wel aantoonbare verbeteringen doorgevoerd

Pagina 17 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

Bij het inspectieonderzoek in 2010 is bij acht van de twaalf bezochte locaties een
hoog tot zeer hoog risico op niet-verantwoorde zorg vastgesteld bij het voldoen aan
de normen voor het thema Opiumwet.
Dit heeft geleid tot herhaalde inspectiebezoeken om dit toezichtthema gedetailleerder te onderzoeken.
Instellingen hebben vaak al op eigen initiatief een plan van aanpak opgesteld en
uitgevoerd om de risico’s op niet-verantwoorde zorg te verminderen. Bij de vervolgbezoeken in 2012 blijkt het risico aanzienlijk te zijn gereduceerd door een voortvarende aanpak van vrijwel alle instellingen.
Op één locatie (Emergis), waar naar het oordeel van de inspectie het hoge tot zeer
hoge risico op niet-verantwoorde zorg bleef bestaan, intensiveerde de inspectie het
toezicht en legde maatregelen op. Hierbij is meegenomen dat vooral het risico op
niet-verantwoorde zorg bij het omgaan met Opiumwetmiddelen onveranderd hoog
tot zeer hoog bleef. Ook zijn de risico’s op niet-verantwoorde zorg bij de thema’s
behandelplan en kwaliteitsbeleid niet verminderd (gering tot matig is gering tot
matig gebleven) en het risico gerelateerd aan het thema behandeling is onvoldoende
verminderd (van hoog tot zeer hoog naar matig tot hoog).
Voor alle andere instellingen geldt dat de risico’s op niet-verantwoorde zorg zodanig
zijn afgenomen of laag zijn gebleven dat nadere handhaving door de inspectie niet
noodzakelijk is.
In de rapportages van de interne audits, die door alle instellingen zijn uitgevoerd,
trof de inspectie verdere verbeteracties aan. De voortgang van de verbeteringen in
de kwaliteit van de zorg is onderwerp van gesprek bij de reguliere toezichtbezoeken
aan de instellingen.
3.2

Aanbevelingen
1 Aan verslavingszorginstellingen en het Netwerk Verslavingszorg:
Stel de geactualiseerde Richtlijn Opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB) uiterlijk
januari 2013 vast. Van verslavingszorginstellingen verwacht de inspectie dat zij
aan de hand van deze vernieuwde RIOB ook de komende jaren interne audits
zullen uitvoeren. De inspectie vraagt het Netwerk Verslavingszorg dit actief te
stimuleren.
Besteed aandacht aan de verdere ontwikkeling van een veiligheidsmanagementsysteem (VMS) en integraal kwaliteitsbeleid met in het bijzonder aandacht voor
een verdere uitbouw van een sectorbrede Routine Outcome Measurementsysteem (ROM).
2 Aan de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en verslavingszorginstellingen:
Stel de Multidisciplinaire Richtlijn Behandeling Opiaatverslaving uiterlijk januari
2013 vast. Van verslavingszorginstellingen verwacht de inspectie dat zij deze
implementeren en operationaliseren in 2013.
3 Aan verslavingszorginstellingen, GGZ Nederland, de Nederlandse Vereniging voor
Psychiatrie (NVvP), het Platform Eerste Geneeskundigen in de Verslavingszorg
(PEGVZ) en de Vereniging voor Verslavingsgeneeskunde Nederland (VVGN):
Besteed uitdrukkelijk aandacht aan het verder ontwikkelen van een veilig
systeem voor het voorschrijven en verstrekken van medicatie, inclusief de daarbij horende dossiervoering. De inspectie beveelt de instellingen aan de ‘Richtlijn
Overdracht van medicatiegegevens in de keten’ met prioriteit uit te voeren.
Van brancheorganisaties (zoals GGZ Nederland) en beroepsorganisaties (zoals de
NVvP, de PEGVZ en de VVGN) vraagt de inspectie dat zij concrete inspanningen

Pagina 18 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

leveren om naleving van de richtlijn te realiseren. Uiteindelijk moet medicatieveiligheid een onderdeel worden van het veiligheidsmanagementsysteem (VMS)
van de (gehele) instelling.
3.3

Vervolgacties inspectie
De inspectie zal de voortgang van verbeteracties die door de instellingen zijn aangegeven blijven volgen tijdens reguliere toezichtbezoeken. Bij de instelling met een
verhoogd risicoprofiel heeft de inspectie de intensiteit van het toezicht verhoogd.
Daarnaast gaat de inspectie met de in paragraaf 3.2 genoemde partijen in gesprek
over de aanbevelingen.
Het toezicht op de zorg voor heroïneafhankelijke patiënten die worden behandeld
met heroïne en/of methadon wordt de komende jaren voortgezet. De instellingen
wordt gevraagd jaarlijks interne audits uit te voeren aan de hand van toetsingskaders die zijn gebaseerd op veldnormen uit de vigerende richtlijnen. De instellingen
rapporteren de resultaten van deze audits aan de inspectie en deze zal vervolgens
onaangekondigde bezoeken brengen aan de (locaties van) de instellingen. Mochten
de audits of onaangekondigde bezoeken wijzen op niet-verantwoorde zorg, dan zal
de inspectie een handhavingstraject starten.

Pagina 19 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

4

Resultaten

In dit hoofdstuk beschrijft de inspectie de uitkomsten van het onderzoek per
toezichtthema:
1 Behandelplan (4 normen).
2 Behandeling (6 normen, waarvan 1 inventariserend in 2010).
3 Kwaliteitsbeleid (8 normen).
4 Goed bestuur (governance) (2 inventariserende normen).
5 Opiumwet (2 normen).
In bijlage 1 zijn de onderzochte verslavingszorglocaties vermeld. In bijlage 2 zijn de
toezichtnormen met de criteria voor operationaliteit opgenomen.
4.1

Normen behandelplan

4.1.1

Overzicht scores
Bij alle verslavingszorginstellingen ging de inspectie zowel in 2010 als in 2012 op
één van de locaties na in hoeverre de instellingen voldeden aan de normen voor
het verantwoord opstellen en bijstellen van een behandelplan voor de ambulante
heroïneafhankelijke patiënten. De inspectie heeft van vier toezichtnormen beoordeeld
of deze operationeel (aantoonbaar in gebruik) of niet-operationeel (niet aantoonbaar
in gebruik) waren. Tabel 3 geeft per norm weer hoeveel locaties daaraan in 2010 en
in 2012 voldeden en hoeveel niet. In de volgende paragrafen worden de uitkomsten
per norm verder toegelicht.
Tabel 3
Scores toezichtnormen behandelplan (N=12)

Behandelplan

2010
Operationeel

2012
Operationeel

Niet-operationeel

(aantal locaties) (aantal locaties)

(aantal locaties)

(aantal locaties)

8

4

12

0

Diagnostiek

9

3

12

0

Medicamenteuze, soma-

5

7

9

3

9

3

10

2

Instemming behandel-

Niet-operationeel

plan

tische, psychiatrische,
sociale behandeldoelen
en interventies
Actualiteit behandelplannen (< 6 maanden)

4.1.2

Instemming patiënt vrijwel altijd vermeld
In 2010 vermeldden bij acht van de twaalf bezochte locaties de behandelplannen
(bijna) altijd de instemming van de patiënt. Bij locaties die niet aan de norm voldeden, was de instemming in meer dan de helft van de behandelplannen vastgelegd. In 2012 vermeldden de behandelplannen op alle locaties de instemming van
de patiënt.
Pagina 21 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

In 2012 gebruikten meer instellingen een vaste behandelplansystematiek en daarbij
een vast format voor het behandelplan in het Elektronisch Patiënten Dossier (EPD).
Meestal was hierbij de instemming van de patiënt met het behandelplan aan te
vinken en toe te lichten. Papieren dossiers werden bijna niet meer gebruikt.

4.1.3

Psychiatrische diagnostiek bijna altijd volledig en juist weergegeven
In 2010 werd in de behandelplannen bij negen locaties een state of the art
classificatiesysteem voor diagnostiek aangetroffen. In 2012 gaf de behandelaar de
diagnostiek op alle assen van de DSM IV-R aan en actualiseerde/reviseerde deze
tijdig. De diagnostiek werd in het algemeen, na multidisciplinair overleg, onder
verantwoordelijkheid van de hoofdbehandelaar vastgesteld.

4.1.4

Bij driekwart van de locaties behandeldoelen voldoende uitgebreid en concreet
vermeld
In 2010 vermeldden de behandelplannen bij vijf verslavingszorginstellingen de
medicamenteuze, somatische, psychiatrische en sociale behandeldoelen voldoende
uitgebreid en concreet. Bij zeven instellingen was de score niet-operationeel.
In 2012 was de score bij negen instellingen operationeel. De behandeldoelen
werden in toenemende mate volgens een vaste procedure en/of systematiek vastgelegd en multidisciplinair besproken. Verder voerde het behandelteam de triage
systematischer uit. Hierdoor kwamen meer aspecten van de problematiek in beeld,
hetgeen resulteerde in meer behandeldoelen. Bij drie locaties was de score nog nietoperationeel. Bij twee van deze drie locaties waren wel essentiële verbeteringen
doorgevoerd. De derde locatie scoorde een hoog tot zeer hoog risico op nietverantwoorde zorg.

4.1.5

Behandelplannen bij vrijwel alle instellingen actueel
In 2010 werden bij negen locaties (bijna) alle behandelplannen per 6 maanden
geactualiseerd. Bij drie locaties was dit bij meerdere behandelplannen niet het geval.
In 2012 waren bij tien locaties de behandelplannen niet ouder dan 6 maanden, of
was aangegeven dat herziening van het behandelplan na zes maanden niet was
aangewezen. Bij de resterende locaties waren inmiddels wel essentiële verbeteringen
doorgevoerd.

4.2

Normen behandeling

4.2.1

Overzicht scores
De inspectie heeft verder bij alle onderzochte verslavingszorglocaties ook
beoordeeld in hoeverre de behandeling voldoet aan de normen voor verantwoorde
zorg. Zes toezichtnormen werden operationeel (aantoonbaar in gebruik) of nietoperationeel (niet aantoonbaar in gebruik) gescoord. Tabel 4 geeft per norm weer
hoeveel locaties daaraan in 2010 en in 2012 voldeden en hoeveel niet. In de
volgende paragrafen worden de uitkomsten per norm verder toegelicht.

Pagina 22 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Tabel 4
Scores toezichtnormen behandeling (N=12)
Behandeling

2010
Operationeel

Actueel medicatie-

2012
Operationeel

Niet-operationeel

(aantal locaties) (aantal locaties)

Niet-operationeel

(aantal locaties)

(aantal locaties)

4*

8*

6

6

8

4

10

2

9

3

11

1

8

4

12

0

6

6

12

0

8

4

11

1

overzicht (N.B. nog niet
meegewogen in het
risico-oordeel in 2010)
Acute somatische
problemen
Chronische somatische
problemen
Acute psychiatrische
problemen
Chronische
psychiatrische problemen
Psychosociaal beleid

* deze norm is in 2010 minder stringent beoordeeld dan in 2012. De reden is dat de norm in 2010 nog geen
veldnorm was

4.2.2

Bij zes instellingen actueel medicatieoverzicht niet beschikbaar
In een medicatieoverzicht staan alle geneesmiddelen (al dan niet op recept) van een
patiënt tot tenminste drie maanden terug, waaronder de geneesmiddelen die door
andere behandelaren, zoals huisarts of medisch specialist, aan de patiënt worden
voorgeschreven. In dit onderzoek bleek dat een actueel en volledig overzicht in
2012 bij de helft van de bezochte locaties beschikbaar was.
De andere locaties hanteerden soms onvoldoende een eenduidige rubricering van
medicatie-informatie in een EPD. Of er was geen zicht op (veranderingen in) voorschrijfbeleid van andere (externe) behandelaars of hulpverleners. Het goed in beeld
krijgen en houden van de totale medicatiesituatie van een patiënt was daardoor in
veel gevallen een tijdrovend proces van informatie verzamelen en gegevenscontrole.
In 2008 is de conceptrichtlijn medicatieoverdracht tot stand gebracht tussen veldpartijen waarmee overeenstemming is bereikt over de normen waaraan de
organisatie van de medicatieoverdracht in de keten moet voldoen.

Ten tijde van de eerste ronde inspectiebezoeken, in 2010, was de richtlijn
medicatieoverdracht nog niet volledig van kracht. Vanaf 2008 tot januari 2011
heeft het veld de tijd gehad de richtlijn te implementeren. Eind 2010 is de richtlijn
definitief geworden. Daarom is in 2010 alleen de stand van zaken geïnventariseerd
en is in 2012 de norm getoetst en meegewogen bij de risicobepaling.

4.2.3

Behandeling acute en chronische somatische problematiek verbeterd
Bij de acute en chronische somatische zorg is een kwaliteitsverbetering te zien. In
2012 scoorden tien locaties, respectievelijk elf locaties operationeel, terwijl in 2010
acht, respectievelijk negen locaties op beide normen operationeel scoorden. Bij de
Pagina 23 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

twee nog niet-operationeel scorende locaties bij acute somatische problematiek
bleek dat de verpleegkundigen nog onvoldoende adequaat konden reanimeren.
Verder waren de protocollen over acute en chronische somatische problematiek bij
deze twee onderzochte locaties nog te beknopt.
4.2.4

Behandeling acute of chronische psychiatrische aandoening en psychosociale
problematiek verbeterd
De behandeling van een acute of chronische psychiatrische aandoening of psychosociale problematiek was bij deze kwetsbare groep patiënten aanmerkelijk
verbeterd. In 2012 scoorden alle locaties bij de behandeling van een acute of
chronische psychiatrische aandoening operationeel, terwijl in 2010 respectievelijk
acht en zes onderzochte locaties operationeel scoorden. In 2012 scoorden tevens elf
locaties operationeel bij de behandeling van psychosociale problematiek, terwijl in
2010 acht locaties oparationeel scoorden. In 2012 werd psychiatrische problematiek
afdoende herkend, was de behandeling voldoende geprotocolleerd en was de
samenwerking met GGZ-instellingen geïntensiveerd. De samenwerking was vooral
verbeterd bij de Functionele Assertive Community Treatment (FACT)-teams en in
geval van dubbeldiagnostiek (dit is het samengaan van verslavingsproblematiek en
psychiatrische problematiek). Tevens verliep de samenwerking met de crisisdiensten
van GGZ-instellingen beter.
Er was steeds meer geïnvesteerd in een evidence based psychosociaal behandelaanbod, waarvan de Community Reinforment Approach (CRA) het meest effectief
bleek.

Community Reinforment Approach (CRA): In deze van oorsprong Amerikaanse
aanpak staan bekrachtigers centraal: positieve consequenties, zoals sociale steun,
plezierige activiteiten en materiële en symbolische beloningen. CRA stelt haalbare
doelen, door complex doelgedrag te vertalen in kleine stappen. Cruciaal hierbij is de
belonende succeservaring.

4.3

Normen kwaliteitsbeleid

4.3.1

Overzicht scores
Bij de onderzochte verslavingszorglocaties is ook nagegaan in hoeverre zij aan een
aantal randvoorwaarden voor kwaliteitsbeleid voldeden. Acht toezichtnormen
scoorden operationeel (aantoonbaar in gebruik) of niet-operationeel (niet aantoonbaar in gebruik). Tabel 5 geeft per norm weer hoeveel locaties daaraan in 2010 en
in 2012 voldeden en hoeveel niet. In de volgende paragrafen volgt per uitkomst van
de norm een toelichting.

Pagina 24 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Tabel 5
Scores toezichtaspecten kwaliteitsbeleid (N=12)

Kwaliteitsbeleid

2010

2012

Operationeel

Niet-operationeel

Operationeel

(aantal locaties)

(aantal locaties)

(aantal locaties) (aantal locaties)

8

4

11

1

3

9

12

0

MIP/FONA

10

2

12

0

Klachtenregeling

11

1

12

0

Sanctiebeleid

11

1

12

0

No show-beleid

6

6

11

1

Deskundigheids-

8

4

11

1

11

1

12

0

Visie op verslaving en

Niet-operationeel

behandeling
Monitoren behandeluitkomsten

bevordering
Professioneel statuut

4.3.2

Visie op verslaving en behandeling uitgangspunt voor de dagelijkse praktijk
Bij vier van de twaalf locaties was in 2010 een visie op verslaving en behandeling
onvoldoende operationeel. Of de instelling had een visie niet ontwikkeld, of niet
schriftelijk vastgelegd, of deze was onvoldoende bekend bij de medewerkers. In
2012 was een visie op verslaving en behandeling bij elf instellingen vastgesteld. Bij
enkele instellingen was deze echter nog onvoldoende bekend bij de medewerkers.

4.3.3

Monitoren van behandeluitkomsten bijna overal geïmplementeerd
Voor het monitoren van behandeluitkomsten gebruikten de verslavingszorginstellingen in 2012 meetinstrumenten uit de ROM-systematiek (Routine Outcome
Measurement). Een enkele instelling had (gedeelten van) ROM nog niet op alle
locaties geïntroduceerd.

ROM is een methode waarmee GGZ- en verslavingszorginstellingen de geleverde
zorg inzichtelijk maken, evalueren en verbeteren, aan de hand van een keuze uit
mogelijke meetsystematieken per deelprobeem (o.a. MATE, MANSA en HoNOS).
De verslavingszorginstellingen hanteren hierbij de richtlijnen van de Stichting
Benchmark GGZ.
GGZ- en verslavingszorginstellingen (leden van GGZ Nederland), cliëntorganisaties en beroepsverenigingen startten in 2009 het landelijke ROM GGZ
project.

4.3.4

Duidelijke kwaliteitsverbetering bij MIP/FONA-meldingen
Alle instellingen hadden in 2012 een operationele MIP/FONA-commissie. Voor het
melden van incidenten in de patiëntenzorg werd in toenemende mate gebruikgemaakt van een veiligheidsmanagementsysteem (VMS). Hierdoor werden de
Pagina 25 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

gegevens vaker gebruikt om verbeteringen in de patiëntenzorg door te voeren. In
2010 was dit bij tien van de twaalf instellingen het geval.

Het veiligheidsmanagementsysteem, VMS, wordt GGZ-/verslavingszorgbreed
gebruikt om (veiligheids)risico’s te signaleren. Deze worden vervolgens gebruikt
voor het doorvoeren van verbeteringen en het evalueren en aanpassen van beleid.
Eén van de vaste onderdelen is hierbij VIM (Veilig Incidenten Melden). Het melden
van (bijna-)incidenten, het leren hiervan ter reductie van de veiligheidsrisico’s,
vormt hierbij het uitgangspunt.

4.3.5

De klachtenregeling en het sanctieprotocol voldeden
Alle instellingen hadden al geruime tijd een klachtenregeling. In 2012 bleek deze
ook voldoende onder de aandacht te worden gebracht van de patiënten.
Ook bleken alle instellingen in 2012 te beschikken over een sanctieprotocol, waarin
de rechten van de patiënten voldoende werden gerespecteerd: in de praktijk werd
als sanctie de behandeling vaak op een andere locatie voortgezet.

Een sanctieprotocol vermeldt de mogelijke sancties die een patiënt opgelegd
kunnen worden, als deze ernstig of herhaald de huisregels overtreedt. Tijdelijke of
permanente uitsluiting van het behandelprogramma kan een sanctie zijn. In de
huisregels is bijvoorbeeld opgenomen dat ‘rondhangen’ bij het pand en dealen niet
is toegestaan.

4.3.6

No-show-beleid verbeterd
Bij zes van de twaalf onderzochte locaties kon men in 2010 aannemelijk maken dat
bij constatering van no show voldoende snel actie werd ondernomen. Verscheen een
patiënt niet op een afspraak, dan initieerde het behandelteam vervolgens vervolgstappen. De locaties die ‘niet-operationeel’ scoorden, konden de directe opvolging
na het niet-verschijnen van een patiënt op de afspraak niet duidelijk aantonen. In
2012 had het no show beleid bij bijna alle locaties voldoende aandacht van de
medewerkers.

4.3.7

Meer aandacht voor deskundigheidsbevordering
Bij vier van de twaalf onderzochte locaties vond in 2010 scholing onvoldoende
plaats. Soms was het scholingsaanbod op een specifiek aandachtsgebied, zoals
bijvoorbeeld acute somatische problematiek, onvoldoende. Met name het onvoldoende aanbieden van reanimatietrainingen viel hierbij op. Ook werd het volgen van
een scholing te weinig verplicht gesteld.
Het scholingsaanbod bleek in 2012 uitgebreider te zijn, hoewel niet alle medewerkers het aanbod afdoende vonden.

4.3.8

Professioneel statuut gemeengoed
Alle instellingen beschikten over een of andere vorm van een professioneel statuut
waarin de afbakening van taken en verantwoordelijkheden van de verschillende
disciplines was beschreven en dat leidend was voor de praktijkvoering.

4.4

Normen goed bestuur (governance)

4.4.1

Overzicht scores
De inspectie heeft verder van alle onderzochte verslavingszorglocaties beoordeeld
in hoeverre de bestuurlijke verantwoordelijkheid voldoet aan de normen voor

Pagina 26 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

verantwoorde zorg. Twee toezichtnormen werden operationeel (aantoonbaar in
gebruik) of niet-operationeel (niet aantoonbaar in gebruik) gescoord. Tabel 6 geeft
per norm weer hoeveel locaties daaraan in 2010 en in 2012 voldeden en hoeveel
niet. In de volgende paragrafen worden de uitkomsten per norm verder toegelicht.
Tabel 6
Scores toezichtaspecten kwaliteitsbeleid
Goed bestuur /
Governance

2010

Operationeel

Kwaliteit informatie-

2012

Operationeel

Niet-operationeel

(aantal locaties) (aantal locaties)

Niet-operationeel

(aantal locaties)

(aantal locaties)

8

4

12

0

10

1

11

0

voorziening Raad van
Bestuur (N.B. nog niet
meegewogen in het
risico-oordeel in 2010)
N = 12
Verantwoordelijkheden/
bevoegdheden geneesheer-directeur (N.B. nog
niet meegewogen in het
risico-oordeel in 2010)
N = 11

4.4.2

Informatievoorziening Raad van Bestuur op orde
In 2010 scoorden vier instellingen hier niet-operationeel. In 2012 waren alle Raden
van Bestuur of directies aantoonbaar op de hoogte van de kwaliteit van de heroïneen methadonbehandeling. Stuurinformatie, zoals kwartaalrapportages, scores op
prestatie-indicatoren, managementrapportages, interne audits en periodieke overleggen, werd gebruikt voor eventuele bijstelling van het beleid. Bij een enkele
instelling beperkte de governance zich vooral tot de kwaliteit van de medicamenteuze behandeling.

Sinds 1 januari 2006 geldt de Zorgbrede Governancecode voor alle leden van GGZ
Nederland. Deze code geeft regels voor het afleggen van de maatschappelijke
verantwoording door de zorginstelling aan de belanghebbenden van de instelling.
Klagers kunnen een beroep doen op de Governancecommissie van het Scheidsgerecht Gezondheidszorg. Deze geeft vervolgens een niet bindend, maar wel
zwaarwegend advies.

4.4.3

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden van geneesheer-directeur afdoende
geregeld
Bij elf instellingen (GGD Amsterdam heeft geen geneesheer-directeur) bleken in
2012 de uit de Wet Bopz voortvloeiende bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van de geneesheer-directeur geformaliseerd te zijn. In de verslavingszorg betrof dit
in het bijzonder het kwaliteitsbeleid. Hierbij was de positie van geneesheer-directeur
grotendeels ruimer vastgesteld dan in de ‘Standaard geneesheer-directeur’ van de

Pagina 27 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

Nederlandse Vereniging voor geneesheer-directeuren in de psychiatrie. Vaak was de
functie belegd in de lijnorganisatie.
4.5

Normen Opiumwet

4.5.1

Overzicht scores
Bij de onderzochte verslavingszorglocaties is nagegaan in hoeverre werd voldaan
aan normen voor het verantwoord omgaan met Opiumwetmiddelen en het meegeefbeleid.
Twee toezichtnormen werden operationeel (aantoonbaar in gebruik) of nietoperationeel (niet aantoonbaar in gebruik) gescoord. Tabel 7 geeft per norm weer
hoeveel locaties daaraan in 2010 en in 2012 voldeden en hoeveel niet. In de
volgende paragrafen worden de uitkomsten per norm verder toegelicht.
Tabel 7
Scores toezichtnormen Opiumwet (N=12)
Opiumwet

Procedure omgaan

2010

2012

Operationeel

Niet-operationeel

Operationeel

Niet-operationeel

(aantal locaties)

(aantal locaties)

(aantal locaties)

(aantal locaties)

4

8

11

1

5

7

10

2

Opiumwetmiddelen
Meegeefbeleid

4.5.2

Risico’s bij procedure omgang Opiumwetmiddelen gereduceerd
In 2010 scoorden acht locaties op deze norm niet-operationeel. In 2012 scoorden
elf locaties operationeel. De niet-operationeel scorende locatie betrof de instelling
met een hoog tot zeer hoog risico op niet-verantwoorde zorg als eindoordeel van
dit thematoezicht. Wijzigingen in de procedure waren in voorbereiding, maar het
behandelteam moest nog de foutgevoelige oude procedure hanteren.
Na de constatering van het hoge risico bij dit zwaarwegende thema in 2010 zijn
zeven van de twaalf locaties/instellingen opnieuw geïnspecteerd door één of twee
inspecteurs verbonden aan het toezicht op de uitvoering van de Opiumwet. Ook de
locatie/instelling met het in 2012 hoog tot zeer hoog risico op niet-verantwoorde
zorg is toen opnieuw geïnspecteerd.
De volgende tekortkomingen werden hierbij geconstateerd:
− Bij vier van de zeven locaties was de visie van de instelling over het omgaan
met Opiumwetmiddelen niet (schriftelijk) vastgesteld.
− Bij drie locaties ontbrak een algehele procedure over de omgang met Opiumwetmiddelen. Bij de vierde locatie was de procedure wel schriftelijk vastgelegd,
maar onvoldoende bekend bij de medewerkers.
− Bij vijf locaties ontbraken werkinstructies en bij de zesde locatie bleken de werkinstructies onvoldoende bekend.
− Bij drie instellingen voldeed de opslag van de Opiumwetmiddelen niet aan de
eisen van de inspectie.
− Bij drie instellingen was de grootte van de noodvoorraad medicatie niet in overleg met de toezichthoudende apotheker vastgesteld.
Veel instellingen hadden in 2012 de visie van de instelling over het omgaan met
Opiumwetmiddelen inmiddels schriftelijk vastgesteld. Ook waren de procedure

Pagina 28 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

omgang Opiumwetmiddelen en de hieraan verbonden werkinstructies bij veel
instellingen gedetailleerder beschreven en opgenomen in het kwaliteitshandboek.
Daar waar de hoeveelheid van vooral niet op naam van de patiënt gestelde
medicatie omvangrijk was in 2010/2011, stelden de instellingen de grootte hiervan
in 2012 in overleg met de toezichthoudende apotheker vast. In 2012 was de opslag
bij de instellingen ordelijk en overzichtelijk.
Wel trof de inspectie een enkele keer geen rekening-courant-systeem van de
methadonvoorraad aan (dit is een boekhouding waarin door het registreren van de
uitgifte, de hoeveel methadon in voorraad bekend is). Tevens bleek enkele malen
dat het rekening-courant-systeem niet correct was bijgehouden. Daarnaast werd
soms geen administratie bijgehouden van de noodvoorraad medicatie.
In 2012 werd methadon in vloeibare vorm nog slechts bij enkele instellingen aangetroffen. De meeste instellingen gebruikten bij de verstrekking van de medicatie
een baxterverpakking.

Bij een baxterverpakking worden de medicijnen per innamemoment op naam van
de betreffende patiënt verpakt. Alle zakjes zitten hierbij per patiënt aan elkaar.

4.5.3

Meegeefbeleid grotendeels vastgesteld
In 2010 was beleid over het meegeven van methadon aan patiënten bij vijf
instellingen operationeel. Bij zeven instellingen was de score niet-operationeel. In
2012 was het meegeefbeleid bij tien instellingen operationeel. Bij de twee nietoperationeel scorende instellingen waren wel al essentiële verbeteringen doorgevoerd. Het meegeefbeleid was bij de tien operationeel scorende instellingen op één
vaste plaats in het kwaliteitshandboek beschreven. Bij dit beleid werd aandacht
geschonken aan het risico op verhandelen. Daarmee is een meer uniforme werkwijze bij het meegeven van methadon tot stand gekomen.

Pagina 29 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

5

Summary

Between August and October 2010, the Health Care Inspectorate conducted a study
examining the quality of ambulant (out-patient) treatment programmes for heroin
addiction which use heroin and/or methadone. Specific attention was devoted to five
aspects of the process. A follow-up study was conducted in May 2012.
The Inspectorate assumed responsibility for monitoring the quality of addiction care
services in 2011, this being formerly a function of the Centrale Commissie
Behandeling Heroïneverslaafden (Central Committee on the Treatment of Heroin
Addicts). The task is now part of the Inspectorate’s formal remit from the Ministry of
Health, Welfare and Sport.
The Inspectorate conducted the 2010 study and its recent follow-up to ascertain
whether the necessary improvements had been implemented following the general
examination of methadone-based treatment conducted in 2004, when significant
differences in quality were noted. The recent studies were also further to the
Inspectorate’s Long-term Policy Plan 2008-2011, which called for special attention
to be devoted to vulnerable patient groups.
The Inspectorate examined the extent to which treatment plans, the treatment itself
(including the supply and administration of medications), quality policy and
compliance with the provisions of the Opium Act may be said to meet the standards
of ‘responsible’ care. The Inspectorate also examined management processes, with
particular reference to quality management.
There are twelve institutes in the Netherlands which run treatment programmes
based on the administration of heroin itself and/or a synthetic opioid such as
methadone. The Inspectorate visited twelve locations at which such treatment is
provided. Eleven were found to have implemented the necessary controls and
safeguards to ensure that the quality of the aspects examined meets the standards
of responsible care. Almost all risks noted in 2010 have been reduced, with the
handling of substances which are controlled under the Opium Act having been
visibly improved. However, the manner in which opioids are supplied to patients
remains a point for ongoing attention to ensure safe and responsible use. The
Inspectorate found an elevated risk of non-responsible care at one institute –
Emergis – at which shortcomings were noted in several aspects of the treatment
programme, including the supply of controlled substances. The Inspectorate
imposed corrective measures.
One notable negative finding of the study is that fewer than half of the institutes
maintain a complete and up-to-date record of the medication prescribed to each
patient.
Many of the improvements noted relate to the treatment of patients with an acute
or chronic psychiatric disorder, and the overall response to psychosocial problems.
The institutes’ quality policy has also been enhanced. All now apply some form of
Routine Outcome Measurement (ROM) system, and a Safety Management System is
either in place or in development. Nevertheless, further efforts are required to
ensure that treatment adheres to the quality policy to the greatest extent possible.
The Inspectorate will continue to monitor the institutes’ progress in achieving the
required improvements by means of both regular and unannounced inspection
Pagina 31 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

visits. There will also be a full assessment of the internal audits conducted by the
institutes in the years ahead.

Pagina 32 van 36

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Literatuurlijst

1

Trimbos Instituut. Aantal problematische harddruggebruikers in Nederland.
Utrecht, 2011.
2 Stichting Informatie Voorziening Zorg. Landelijk alcohol en drugs informatiesysteem. Kerncijfers verslavingszorg 2011. Houten, augustus 2012.
3 Loth, CA. From Cram Care to Professional Care. Proefschrift, Universiteit van
Amsterdam, 2009.
4 Inspectie voor de Gezondheidszorg. Behandeling met methadon: het kan en
moet beter. Den Haag, april 2005.
5 Richtlijn Opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB). Stuurgroep Resultaat Scoren,
GGZ Nederland 2005.
6 Stel, van der J. Heroïne op medisch voorschrift. De geschiedenis van een
geneesmiddel in Nederland. Centrale Commissie behandeling Heroïneverslaafden. Utrecht, 2010.
7 Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden. Besluit van 18 juli 2009
houdende wijziging van het Opiumwetbesluit in verband met de opname van het
geneesmiddel heroïne cq diamorfine in de bijlage bij dat besluit. Kamerstuk Nr.
348. Den Haag, 2009.
8 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Heroïne- en methadonbehandeling. Brief van de Directeur-Generaal Volksgezondheid. VGP/ADT
2951383. Den Haag, 9 september 2009.
9 Inspectie voor de Gezondheidszorg. Meerjarenbeleidsplan 2008-2011. Voor
gerechtvaardigd vertrouwen in verantwoorde zorg. Den Haag, november 2007.
10 Inspectie voor de Gezondheidszorg. Sterk van Geest, naar herstel van regie.
Effectief IGZ-toezicht op de Geestelijke Gezondheidszorg 2008 – 2011. Den
Haag, maart 2008.

Pagina 33 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

Bijlage 1

Pagina 34 van 36

Lijst van onderzochte verslavingszorglocaties

Instelling

Bezochte locaties in 2010

Bezochte locaties 2012

Bouman GGZ

Rotterdam

Rotterdam

Brijder

Den Haag

Gouda

Centrum Maliebaan

Utrecht

Utrecht

Emergis

Middelburg

Goes

GGD Amsterdam

Amsterdam

Amsterdam

Iriszorg

Arnhem

Nijmegen

Arkin (Mentrum)

Amsterdam

Amsterdam

Mondriaan

Heerlen

Maastricht

Novadic-Kentron

Eindhoven

’s Hertogenbosch

Tactus Verslavingszorg

Enschede

Apeldoorn

Vincent van Gogh

Venlo

Weert

VNN (Verslavingszorg Noord Nederland)

Groningen

Leeuwarden

Risico’s aanzienlijk verminderd bij ambulante behandeling van heroïneafhankelijke patiënten met heroïne en/of
methadon | november 2012

Bijlage 2

Toezichtnormen met criteria voor
operationaliteit

Toezichtthema behandelplan
Toezichtnorm

Operationeel

Instemming behandelplan

Uit het dossier blijkt dat het behandelplan al of niet (gedeeltelijk) overeen
is gekomen met de patiënt.

Diagnostiek

In het behandelplan is de volledige diagnostiek weergegeven en de
diagnostiek is gebaseerd op een classificatiesysteem met voldoende
evidentie.

Behandeldoelen

Medicamenteuze, somatische, psychiatrische en sociale behandeldoelen
zijn geformuleerd en interventies zijn beschreven.

Actualiteit behandelplan

Behandelplannen worden aantoonbaar minimaal eenmaal per half jaar
geëvalueerd en zo nodig bijgesteld.

Toezichtthema behandeling

Actueel medicatieoverzicht

Een actueel (volledig en uniek) medicatieoverzicht is bij elk contact
beschikbaar.

Acute en chronische

Er wordt aantoonbaar geprotocolleerd gehandeld bij acute gezondheids-

somatische problemen

problemen (zoals intoxicatie en insult).
Er is aantoonbaar beleid op het gebied van chronische aandoeningen
(zoals COPD, HIV, Hepatitis A, B, C en infectieziektebestrijding).

Acute en chronische

Er wordt aantoonbaar geprotocolleerd gehandeld indien sprake is van

psychiatrische problemen

acute psychiatrische/psychische problemen zoals een delirant beeld,
suïcidaliteit, psychose.
Er zijn aantoonbaar afspraken over multidisciplinaire samenwerking
(tussen verslavingszorg en GGZ) indien sprake is van comorbide
chronische psychiatrische problematiek.

Psychosociaal beleid

Er is aantoonbaar beleid waaruit blijkt dat (psycho)sociale problemen in
kaart worden gebracht en psychosociale hulpverlening maakt aantoonbaar onderdeel uit van het behandelaanbod.

Pagina 35 van 36

Inspectie voor de Gezondheidszorg

Toezichtthema Kwaliteitsbeleid

Visie

Aan de behandeling met methadon en heroïne ligt een schriftelijk vastgelegde visie ten grondslag, welke sturend is.

Monitoren van

Behandeluitkomsten worden aantoonbaar gemonitord, bijvoorbeeld

behandeluitkomsten

middels Routine Outcome Measurement (ROM).

MIP/FONA

De instelling moet aantoonbaar een regeling hebben om incidenten in de
patiëntenzorg te melden, te evalueren en zo nodig het beleid aan te
passen op basis van aanbevelingen.

Klachtenregeling

De instelling heeft een klachtenregeling die aantoonbaar voldoende
bekend is gemaakt bij de patiënten en aantoonbaar wordt ingezet bij het
kwaliteitsbeleid.

Sanctiebeleid

Sanctiebeleid dient opgesteld te zijn en dusdanig dat dit niet in tegenspraak is met de rechten van de patiënt.

No-show beleid

Er is aantoonbaar beleid hoe gehandeld moet worden bij patiënten die
afspraken niet nakomen.

Deskundigheidsbevordering

Alle medewerkers hebben aantoonbaar voldoende deskundigheidsbevordering ontvangen.

Professioneel statuut

De instelling heeft een schriftelijk, door de Raad van Bestuur vastgesteld,
professioneel statuut.

Thematoezicht Goed bestuur (Governance) / Bestuurlijke
verantwoordelijkheid

Kwaliteitinformatie Raad van

De Raad van Bestuur is geïnformeerd over de kwaliteit van de ambulante

Bestuur

heroïne- en methadonbehandeling en gebruikt deze informatie voor
bijstelling van het beleid.

Bevoegdheden en

De bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de geneesheer-

verantwoordelijkheden van

directeur, zoals bedoeld in de Wet Bopz, ten aanzien van de heroïne en/of

de geneesheer-directeur

methadonbehandeling zijn vastgesteld en vastgelegd in het professioneel
statuut.

Thematoezicht Opiumwet

Procedure omgang

De instelling hanteert aantoonbaar een procedure hoe om te gaan met

Opiumwetmiddelen

middelen die onder de Opiumwet vallen.

Meegeefbeleid

Er dient aantoonbaar een regeling te zijn hoe wordt omgegaan met het

IGZ 12-58

meegeven van medicatie c.q. middelen die onder de Opiumwet vallen.

Pagina 36 van 36