PLITIE

Onderwerp
Wijziging van de Wegenver
keerswet 1994 en het Wetboek
van Strafrecht in verband met
strafbaarstelling van zeer gevaarlijk rijgedrag zonder gevolgen en verhoging van de straf
maxima van enkele ernstige ver
keersdelicten met het oog op
versterking van de verkeers
handhaving (aanscherping straf
rechtelijke aansprakelijkheid
ernstige verkeersdelïcten)

Aan: Ministerie van Justitie en Veiligheid

Postbus 20301
2500 EH Den Haag

Organtsatleonderdeel

Geachte heer Grapperhaus,

Korpsstaf

WRZONDEII 2 4 MEI
Behandeld door
Juridische Zaken
Functie

Telefoon

E-mail
post.tiz@politie.nl
Ons kenmerk
2018-0013537
Uw kenmerk

In afschrift aan

Datum
18 mei 2018
Bijtage(n)
0
Pagina
1

www.politie.ni

LVIU

Met belangstelling heb ik kennis genomen van het met uw brief van 7 maart ji. ter con
sultatie aangeboden concept wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en
het Wetboek van Strafrecht in verband met strafbaarstelling van zeer gevaarlijk rijge
drag zonder gevolgen en verhoging van de strafmaxima van enkele emstige verkeers
delicten met het oog op versterking van de verkeershandhaving. Het wetsvoorstel sterkt
ertoe de strafrechtelijke handhaving van emstige verkeersdelicten te versterken. Hiertoe
worden strafmaxima van verschillende bestaande verkeersdelicten verhoogd, en het
nieuwe delict (zeer gevaarlijk rijgedrag zonder gevolgen) geïntroduceerd.
Het conceptwetsvoorstel geeft mij aanleiding tot een aantal opmerkingen en aanbevelin
gen. Hierna zal ik allereerst ingaan op de genoemde nieuwe strafbaarstelling van zeer
gevaarlijk rijgedrag zonder gevolgen. Vervolgens komt de verhoging van de strafmaxima van met name art. 7 WVW aan de orde, waarbij ik ervoor zal pleiten om dit de
lict in bepaalde omstandigheden aan te merken als een “VH-feit”. Ik sluit mijn reactie af
met een aantal redactionele opmerkingen.
Nieuwe strafbaarstelling zeer gevaarlijk rijgedrag zonder gevolgen
Ik verwelkom de introductie van de nieuwe strafbaarstelling van zeer gevaarlijk rijgedrag
dat, door louter toeval, zonder gevolgen is gebleven. Daarmee wordt een niet te rechtvaardigen gat in de Wegenverkeerswet weggenomen. Tegelijkertijd heb ik zorg over
de handhaafbaarheid van het voorgestelde artikel 5a.
Ten eerste is het de vraag of het delictsbestanddeel opzet bij veel van de genoemde
gedragingen onder a tlm 1 niet tot handhavingsprobemen voor de politie en bewijspro
blemen bij de rechter gaat leiden. In de conceptmemorie van toelichting wordt hierover
gesteld: Als is komen vast te staan dat betrokkene een of meer van de omschreven
verkeersovertredingen heeft begaan waardoor zeer gevaarlijke situaties zijn ontstaan en
bijgevolg door betrokkene onaanvaardbare risico’s zijn genomen, levert dat gedrag wel
haast per definitie het opzettelijk in ernstige mate schenden van de verkeersregels op.
Hieruit volgt dat de opzet gericht moet zijn op het in emstige mate schenden van ver
keersregels. Als de verdachte verklaart uit onoplettendheid te hebben gehandeld, rijst
de vraag op welke wijze aannemelijk gemaakt kan worden dat niettemin sprake is van
(voorwaardelijke) opzet. Bovendien kan ook bij onoplettendheid of onzorgvuldigheid de
gedraging tot gevolg hebben dat een levensgevaarlijke situatie ontstaat. Te overwegen
valt daarom mijns inziens om het delictsbestanddeel opzettelijk te schrappen, dan wel
een culpose variant van het strafbare feit in de wet op te nemen met een lagere strafbe
dreiging.

« waakzaam en dienstbaar »

PLITI E

•

C’

Onderwerp
Wijziging van de Wegenver
keerswet 1 g94 en het Wetboek
van Strafrecht in verband met
strafbaarstelling van zeer ge
vaarlijk rijgedrag zonder gevol
gen en verhoging van de straf
maxima van enkele ernstige verkeersdelicteri met het oog op
versterking van de verkeers
handhaving (aanscherping straf
rechtelijke aansprakelijkheid
ernstige verkeersdelicten)
Datum
18mei2018
Pagina
2 van 3

Ten tweede vraag ik aandacht voor het feit dat de in art. 5a genoemde gedragingen ook
via de Wet Mulder afgedaan kunnen worden. In de praktijk zal daarom de vraag beant
woord moeten worden wanneer een (of meerdere) gedragingen via de Wet Mulder moe
ten worden afgedaan, en wanneer in plaats daarvan overgegaan kan worden tot het op
maken van een proces-verbaal wegens overtreding van het nieuwe art. 5a WVW. Bo
vendien zijn soortgelijke gedragingen in de verschillende regelingen afwijkend geformu
leerd: zo spreekt het RVV over zo veel mogelijk rechts houden, terwijl in het voorge
stelde art. 5a wordt gesproken over onvoldoende rechts houden”, waarbij niet wordt
toegelicht of geobjectiveerd wanneer sprake is van onvoldoende. Ook bij de gedraging
in ernstige mate overschrijden van de (...) maximumsnelheid ontbreken aanknopings
punten voor de praktijk bij de beantwoording van de vraag wanneer hiervan sprake is.
Nu de wetgever weinig richting geeft is het mijns inziens nog maar de vraag of, zoals de
conceptmemorie van toelichting aangeeft (blz. 8) in duidelijk meer gevallen veroordeling
wegens roekeloos rijgedrag zal volgen.
Gelet op bovenstaande twee punten geef ik in overweging een tweetal algemene nor
men in de wet op te nemen, te weten een culpoze en een doleuze variant, waarbij tel
kens door schending van verkeersregels gemeen gevaar is te duchten voor anderen.
Daarbij zou mijns inziens bovendien niet vereist moeten worden dat de verkeersregels
in ernstige mate geschonden zijn, tenzij in de wet of toelichting wordt aangegeven
wanneer daarvan, in objectieve termen, sprake is.
Indien wordt vastgehouden aan een limitatieve opsomming van gedragingen in art. 5a,
treed ik graag nader in overleg over welke gedragingen hierbij opgenomen moeten wor
den, nu de voorgestelde opsomming mij op punten onvolledig lijkt.
Verlaten plaats ongeval
In de beleidsreactie op het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen naar ernstige
verkeersdelicten (Kamerstukken II 2016/17, 29398, nr. 567, blz. 7) heeft uw ambtsvoor
ganger rondom het delict verlaten plaats ongeval het volgende aangegeven:
Ten aanzien van ernstige gevallen van doorrijden na een ongeval, met letsel of erger
tot gevolg, (artikel 7 WVW 94) wil ik mogelijk maken dat de politie meer opsporingsbe
voegdheden buiten heterdaad ter beschikking heeft.
In het conceptwetsvoorstel is weliswaar een verhoging opgenomen van het strafmaxi
mum van het delict verlaten plaats ongeval (art. 7 WVW), van de huidige 3 maanden
naar 1 jaar gevangenisstraf, maar er worden in het voorliggende conceptwetsvoorstel
geen voorstellen gedaan voor uitbreiding van opsporingsbevoegdheden. Noch is in de
conceptmemorie van toelichting aangegeven waarom hiervan, in weerwil van de geci
teerde kamerbnef, is afgezien.
In de praktijk blijkt het al jaren soms onmogelijk te zijn om het opsporingsonderzoek in
deze zaken voortvarend uit te voeren. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat art. 7
WVW niet is aangemerkt als feit waarvoor, conform art. 67 Wetboek van Strafvordering
(WvSv), voorlopige hechtenis is toegelaten. Hierdoor is het bijvoorbeeld niet mogelijk
over te gaan tot aanhouding buiten heterdaad, buiten heterdaad inbeslagneming van
het voertuig of bepaalde opsponngsbevoegdheden in te zetten die kunnen leiden tot
identificatie van een verdachte, zoals het opvragen van mastgegevens. In situaties
waarin een ongeval is veroorzaakt waarbij sprake is van letsel of dodelijke afloop, kan
de verdenking van overtreding van art. 6 W’W onder omstandigheden wél leiden tot de
inzet van deze bevoegdheden. Dat is echter niet in alle gevallen mogelijk, nu hiervoor is
vereist dat het vermoeden bestaat dat het ongeval is veroorzaakt door roekeloosheid of
rijden onder invloed. Direct na het ongeval waarbij de veroorzaker is weggereden be
staan soms geen indicaties dat van een van deze omstandigheden sprake zou kunnen

« waakzaam en dienstbaar »

1 TIE
Onderwerp
Wijziging van de Wegenver
keerswet 1994 en het Wetboek
van Strafrecht in verband met
strafbaarstelling van zeer ge
vaarlijk rijgedrag zonder gevol
gen en verhoging van de straf
maxima van enkele ernslige ver
keersdelicten met het oog op
versterking van de verkeers
handhaving (aanscherping straf
rechtelijke aansprakelijkheid
ernstige verl<eersdelicten)

zijn. In gevallen waarin alleen duidelijk is dat er sprake is van een letsel/overlijden en
een weggereden veroorzaker, zou mijns inziens te rechtvaardigen zijn dat aanhouding
buiten heterdaad, inbeslagneming en het vorderen van gegevens mogelijk wordt ge
maakt. Dit zou bereikt kunnen worden door verdenking van art. 6 W’AN in combinatie
met verdenking van art. 7 WVW in art. 67, eerste lid onder c WvSv aan te merken als
feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Ik pleit er dan ook voor dit (alsnog)
in
het voorliggende wetsvoorstel op te nemen.
Redactionele opmerkingen
Tot slot vraag k uw aandacht voor de volgende redactionele opmerkingen:
Het nieuwe art. 5a richt zich in de voorgestelde formulering tot een ieder.
Gelet op de opsomming van gedragingen zou overwogen kunnen worden
dit te wijziging naar bestuurder.
In Artikel 1, onderdeel E wordt de nieuwe strafbedreiging voor overtreding
van de artikelen 5 en 107 WVW voorgesteld. Ten onrechte wordt daarbij
gesproken over een geldboete van de tweede categorie. Dit moet zijn: de
derde categorie.
In Artikel II van het voorliggende conceptwetsvoorstel wordt voorgesteld
een nieuw 5e onderdeel toe te voegen aan art. 43b Wetboek van Straf
recht. Dat artikel kent echter reeds een 5e onderdeel. Bedoeld zal zijn om
een 6e onderdeel toe te voegen.
In het Overzicht voorgestelde wijzigingen in de conceptmemorie van toe
lichting wordt op meerdere plekken gesproken over voorlopige hechtenis,
terwijl hechtenis bedoeld zal zijn.
-

Datum
18mei2018

-

Pagina
3 van 3

-

-

Hoogachtend,

E.S.M. Akerboom
korpschef

« waakzaam en dienstbaar »