Rijden onder invloed in Nederland in
2006-2019
Ontwikkeling van het alcoholgebruik van automobilisten in
weekendnachten

Datum
Status

Februari 2021
Definitief rapport

Rijden onder invloed in Nederland in
2006-2019
Ontwikkeling van het alcoholgebruik van automobilisten in
weekendnachten

Datum
Status

Februari 2021
Definitief

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Colofon

Uitgegeven door
Uitgevoerd door
Opmaak
Datum
Status

Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat
Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving
I&O Research
RWS Water, Verkeer en Leefomgeving
Februari 2021
Definitief

Pagina 4 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Inhoud

Samenvatting 7
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

Inleiding 10
Het onderzoek ROI 10
Pilot rijden onder invloed van drugs 11
Onderscheid beginnende en ervaren bestuurders 11
Leeswijzer 11
Dankwoord 12

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9

Ontwikkeling overtreders vanaf 2006 tot en met 2019 13
Inleiding 13
Ontwikkeling vanaf 2006 13
Ontwikkeling naar politieregio 13
Ontwikkeling naar geslacht en leeftijd 14
Ontwikkeling naar dag en tijdstip 15
Ontwikkeling naar herkomst 16
Ontwikkeling naar gemeentegrootte 16
Ontwikkeling naar reisafstand 17
Ontwikkeling naar tijdstippen voor 22.00 en na 4.00 uur 17

3
3.1
3.2
3.3

Ontwikkeling beginnende en ervaren bestuurders 18
Inleiding 18
Verlaging van de alcohollimiet 18
Resultaten 2019 18

4
4.1
4.2
4.3

Alcohol en verkeer 22
Inleiding 22
Effect van alcohol 22
Alcohol en verkeersveiligheid 23

5
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5
5.6

Drugs en verkeer 24
Inleiding 24
Aanleiding 24
Doel pilot 24
Uitvoering pilot 24
Resultaten pilot 25
Conclusie 26

Bijlage

A

Onderzoeksverantwoording 27

Bijlage

B

Statistische analyse en tijdreeks 31

Bijlage

C

Overzicht gebieden alcoholcontroles 32

Bijlage

D

Registratieformulier 34

Bijlage

E

Overtreders naar politieregio 35

Bijlage

F

Overtreders naar geslacht en leeftijd 39

Pagina 5 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Pagina 6 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Samenvatting

Het onderzoek
Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving (WVL), voorheen Dienst Verkeer
en Scheepvaart (DVS) voerde van 1999 tot en met 2008 jaarlijks onderzoek uit naar
het rijden onder invloed van alcohol in Nederland. In 2009 is de onderzoeksopzet
geëvalueerd en is besloten het onderzoek uit te besteden aan I&O Research. In
2010 zijn door I&O Research voor het eerst metingen uitgevoerd, de meting van
2019 is de zesde die door I&O Research is uitgevoerd. De opzet is hetzelfde
gebleven als in de periode 1999-2008. De opdrachtgever van het onderzoek is het
Directoraat-Generaal Mobiliteit van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
In deze rapportage wordt – net als in 2015 en 2017 – een weging toegepast naar
politieregio’s en naar voertuigkilometers op vrijdag en zaterdag. Hierbij wordt
gebruik gemaakt van cijfers vanuit het verplaatsingsonderzoek ODiN (Onderweg in
Nederland). Omdat het CBS de oude opzet (OViN) in 2018 aanzienlijk heeft
gewijzigd (nu ODiN), is er een methodebreuk ontstaan. Daarom is er voor het
berekenen van de weegfactor voor de cijfers van 2019 gekozen om een langjarig
gemiddelde te gebruiken. De vergelijkbaarheid met eerdere jaren is hiermee zo
goed mogelijk in stand gehouden.
In samenwerking met de politie worden tweejaarlijks alcoholcontroles uitgevoerd,
verdeeld over de 10 Nederlandse politieregio’s. In 2019 zijn ruim 10.000
blaastesten afgenomen. Dit aantal is ruim voldoende om betrouwbare uitspraken op
vrijwel alle meetniveaus te doen. Waar deze betrouwbaarheid in het geding is,
wordt dit in deze rapportage vermeld. In 2017 was het aantal afgenomen
blaastesten hoger (ruim 13.000). Een verklaring hiervoor is het afnemende aanbod
van automobilisten bij de alcoholcontroles waardoor er gemiddeld minder
gecontroleerde bestuurders per meting zijn.
De metingen bestaan uit een aselecte steekproef van automobilisten die in de nacht
van vrijdag op zaterdag (vrijdagnacht) en van zaterdag op zondag (zaterdagnacht)
tussen 22.00 en 4.00 uur aan het verkeer deelnemen. Iedere automobilist is
verplicht een ademtest af te laten nemen, en wanneer men bij deze ademtest op
straat de alcohollimiet van 0,5‰ (ervaren bestuurder) of 0,2‰ (beginnende
bestuurder) overschrijdt, volgt een ademanalyse test welke zal moeten bepalen of
de bestuurder daadwerkelijk de limiet overschrijdt.
Nationale ontwikkelingen
Vanwege de vergelijkbaarheid met voorgaande jaren wordt eerst het onderscheid
tussen beginnende en ervaren bestuurders losgelaten. De eerstvolgende cijfers in
deze samenvatting hebben betrekking op de totale groep bestuurders met een
Bloed Alcohol Gehalte (BAG) van 0,5‰ of meer. Aan het einde van deze
samenvatting wordt de groep beginnende bestuurders apart behandeld. De
belangrijkste ontwikkeling is dat het percentage overtreders sterk is toegenomen
van 1,4 in 2017 naar 2,3 procent in 2019.

Pagina 7 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Regionale ontwikkelingen
In 2019 zijn in Rotterdam de meeste bestuurders in overtreding. Dit aandeel stijgt
sterk van 1,6 naar 5,5 procent. Ook in Midden-Nederland (van 1,0 naar 2,5 procent)
en Oost-Brabant (van 1,1 naar 2,5 procent) stijgt het aandeel overtreders in 2019
flink. In de overige regio’s blijft het percentage overtreders onder de 2,5 procent.
Ontwikkeling naar geslacht en leeftijd
Door de jaren heen zijn mannen vaker in overtreding dan vrouwen. In 2019 is
2,5 procent van de mannelijke bestuurders in overtreding, dit is sterk toegenomen
in vergelijking met 2017 (1,8 procent). Het aandeel vrouwen stijgt ook: 1,4 procent
is in overtreding in 2019. In 2017 was dit nog 0,9 procent.
Mannen tussen 35 en 49 jaar zijn in 2019 het vaakst in overtreding (3,7 procent).
Dit betekent een stijging van 1,6 procentpunt ten opzichte van 2017. Alleen bij
mannen van 18 tot 24 jaar is het aandeel overtreders gelijk gebleven (1,7 procent).
Vrouwelijke bestuurders tussen de 25 en 34 jaar dronken – net als in 2017 – het
vaakst te veel (2,9 procent). Deze groep kent ook de sterkste stijging. Onder de
vrouwen tussen 50 jaar en ouder daalde het aandeel overtreders sterk (van 0,9
naar 0,2 procent).
Ontwikkeling naar dag en tijdstip
Sinds 2015 zijn bestuurders op zaterdag vaker in overtreding dan op vrijdag. In
2019 zet deze trend door. Op zaterdag is 2,7 procent in overtreding (was
1,7 procent) en op vrijdag 1,9 procent (in 2017 was dit nog 1,2 procent).
Naarmate het tijdstip vordert, zijn er meer bestuurders in overtreding. In 2019 zijn
tussen 2.00 en 4.00 uur de meeste bestuurders in overtreding (3,9 procent). In
2017 gaat het om 2,5 procent (tussen 2.00 en 4.00 uur).
Ontwikkeling naar herkomst
De helft van de overtreders (50 procent) heeft in een horecagelegenheid gedronken.
Dat is 5 procentpunten meer dan in 2017. Ook het aandeel overtreders dat bij
vrienden, kennissen of familie of elders drinkt is toegenomen. Relatief minder
overtreders drinken op werk, in een sportkantine/clubhuis of thuis.
Ontwikkeling naar gemeentegrootte
In 2019 worden de meeste overtredingen in gemeenten van meer dan 100.000
inwoners geconstateerd (2,4 procent). In gemeenten van minder dan 50.000
inwoners en gemeenten tussen de 50.000 en 100.000 is dit respectievelijk 2,1 en
2,0 procent. In alle drie categorieën is het aantal overtreders gestegen ten opzichte
van 2017.
Ontwikkeling naar afstand
Naarmate de afstand die men moet afleggen naar de eindbestemming dichterbij ligt,
wordt er meer gedronken. Onder bestuurders die maximaal 5 kilometer moeten
rijden is het aandeel overtreders 4,4 procent, gevolgd door 3,2 procent onder
bestuurders die tussen de 5 en 10 kilometer afleggen. Onder bestuurders die meer
dan 50 kilometer rijden is het aandeel overtreders 1,1 procent. Ten opzichte van
2017 is het aandeel overtreders op korte afstanden (tot 10 kilometer) hoger. Tussen
10 en 20 kilometer en bij meer dan 50 kilometer is er sprake van een afname
(respectievelijk 0,9 en 0,2 procentpunt).

Pagina 8 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Ontwikkeling beginnende en ervaren bestuurders
Ervaren bestuurders zijn vaker in overtreding dan beginnende bestuurders. In 2019
heeft 2,3 procent van de beginnende bestuurders meer dan 0,2 promille geblazen.
In 2017 was dit nog 2,6 procent. In 2019 blies 1,3 procent van de beginnende
bestuurders meer dan 0,5 promille. Dat was in 2017 1,2 procent.
Onder ervaren bestuurders blies 5,1 procent in 2019 meer dan 0,2 promille. Dat is
0,8 procentpunt hoger dan in 2017.
Pilot rijden onder invloed van drugs
In 2019 is de pilot rijden onder invloed van drugs uitgevoerd, met als doel te leren
en te testen of het mogelijk is (in samenwerking met de politie) een functionerende
combinatiemeting te kunnen organiseren. Het gaat hierbij om het opdoen van
praktische ervaring: welke voor- en nadelen heeft het uitvoeren van
combinatiecontroles? Tegen welke zaken lopen we aan? Wat kan/moet anders?
Vanuit de eerste metingen kan worden geconcludeerd dat het qua praktische
uitvoering goed mogelijk is combinatiemetingen met zowel alcohol als drugs uit te
voeren en aansluiting te zoeken bij controles in het kader van het onderzoek Rijden
onder invloed. Het is niet mogelijk betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de
prevalentie van drugs in het verkeer vanwege het beperkte aantal metingen en
omdat de speekseltesten niet aselect zijn afgenomen bij bestuurders. Het
vaststellen van de prevalentie en valide prevalentieonderzoek door het uitvoeren
van speekseltesten bij bestuurders was dan ook niet het doel van deze pilot.
Conclusies
Het aandeel overtreders stijgt in 2019 naar 2,3 procent. De jaren daarvoor was dit
1,7 procent. Door de jaren heen verschuift het aandeel overtreders van de
landelijke gebieden naar meer stedelijke gebieden. Mannen zijn vaker in overtreding
dan vrouwen, maar de verschillen worden kleiner. Mannen van middelbare leeftijd
zijn het vaakst in overtreding, onder de vrouwen is dit de leeftijdscategorie tussen
de 25 en 34 jaar.

Pagina 9 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

1

Inleiding

1.1

Het onderzoek ROI
Tot en met 2008 heeft de dienst Water, Verkeer en Leefomgeving (WVL), voorheen
Dienst Verkeer en Scheepvaart (DVS) jaarlijks onderzoek uitgevoerd naar het rijden
onder invloed van alcohol tijdens weekendnachten. Hiertoe werden in de periode
van april tot juni en van september tot december verspreid over alle destijds
25 politieregio’s in Nederland metingen uitgevoerd.
In 2009 is de onderzoeksopzet geëvalueerd en is besloten voortaan de
dataverzameling, analyse en rapportage van het onderzoek uit te besteden. In
2010, 2011, 2013, 2015, 2017 en 2019 is het onderzoek uitgevoerd door
I&O Research. In 2012 en 2014 is het onderzoek niet uitgevoerd. Verminderd
budget was hiervoor de voornaamste reden. Verder ook de aanname dat er in een
jaar tijd weinig verandert. Deze rapportage beschrijft het onderzoek dat in 2019 is
uitgevoerd. De resultaten hebben betrekking op de periode 2006 tot en met 2019
en beschrijven het alcoholgebruik in de weekendnachten (vrijdag op zaterdag en
zaterdag op zondag). Omdat het onderzoek teruggaat tot het jaar 1999 zijn in de
bijlagen voor de volledigheid totaalreeksen van 1999 tot en met 2019 opgenomen.
In het hoofdrapport zijn deze omwille van ruimtebesparing weggelaten. Er is
gekozen voor weergave van de jaren 2006 en 2010 tot en met 2019 in hoofdstuk 2.
In hoofdstuk 3 wordt gerapporteerd over de periode 2008-2019. Dit heeft te maken
met het onderscheid tussen beginnende en ervaren bestuurders dat vanaf 2006
wordt gemaakt.
In 2019 en 2020 (samen als meetjaar 2019 aangeduid) zijn in totaal 37 controles
uitgevoerd, verspreid over de 10 politieregio’s. Door de uitbraak van het coronavirus
hebben er in 2020 uiteindelijk een aantal controles minder kunnen plaatsvinden.
Er is gekozen voor minstens één controle in elke politieregio. Per politieregio is een
selectie gemaakt tussen een grotere stad (bijvoorbeeld Leeuwarden) en een
controle in meer landelijk gebied (bijvoorbeeld Drachten). Ten slotte is rekening
gehouden met de bevolkingsopbouw in de regio’s, waardoor er in sommige regio’s
meer controles zijn uitgevoerd dan in andere regio’s. De definitieve indeling kwam
tot stand in nauw overleg tussen Rijkswaterstaat en I&O Research.
Medewerkers van de politie hebben de daadwerkelijke controles bij de bestuurders
verricht. Interviewers van I&O Research noteerden de resultaten van de ademtests
en stelden aanvullende vragen. In totaal zijn er tijdens de controles in 2019 ruim
10.000 bestuurders gecontroleerd. Vanaf 2015 is de afspraak dat er 40 controles
worden uitgevoerd. Dit aantal controles levert voldoende waarnemingen op om
betrouwbare uitspraken over de diverse variabelen in het onderzoek te kunnen
doen.
Het Directoraat-Generaal Mobiliteit van het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat is opdrachtgever van het onderzoek. Zij gebruikt de resultaten voor
voorlichting, monitoring, evaluatie en advies aan de minister. Een uitgebreide
beschrijving van de opzet van het onderzoek is opgenomen in bijlage A.

Pagina 10 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

In deze rapportage wordt – net als in 2015 en 2017 – een weging toegepast naar
politieregio’s en naar voertuigkilometers op vrijdag en zaterdag. Hierbij wordt
gebruik gemaakt van cijfers vanuit het verplaatsingsonderzoek ODiN (Onderweg in
Nederland). Omdat het CBS de oude opzet (OViN) in 2018 aanzienlijk heeft
gewijzigd (nu ODiN), is er een methodebreuk ontstaan.Daarom is er voor het
berekenen van de weegfactor voor gekozen om een langjarig gemiddelde te
gebruiken. De vergelijkbaarheid met eerdere jaren is hiermee zo goed mogelijk in
stand gehouden. De meest recente cijfers zijn per oktober 2020 beschikbaar
gesteld, waardoor oplevering van dit rapport pas nadien kon plaatsvinden.
De resultaten worden gerapporteerd in promillage (‰). Officieel worden deze
echter gemeten in U/gl, het aandeel microgram alcohol per liter bloed. Voor de
duidelijkheid wordt in deze rapportage gebruik gemaakt van het promillage.
1.2

Pilot rijden onder invloed van drugs
In 2019 is de pilot rijden onder invloed van drugs uitgevoerd. Het doel van de pilot
is te bezien in hoeverre het praktisch mogelijk is om in samenwerking met de politie
een functionerende combinatiemeting te kunnen organiseren waarbij metingen voor
drugs worden gekoppeld aan metingen voor rijden onder invloed van alcohol. In
hoofdstuk 5 worden de aanpak en resultaten hiervan beschreven.

1.3

Onderscheid beginnende en ervaren bestuurders
Sinds 1 januari 2006 is de alcohollimiet voor beginnende bestuurders verlaagd van
0,5 naar 0,2‰. Dit betekent dat bestuurders die minder dan vijf jaar het rijbewijs
in bezit hebben sinds die datum ook strafbaar zijn wanneer zij een Bloed Alcohol
Gehalte (BAG) tussen de 0,2 en 0,49 ‰ hebben. De potentiële groep overtreders is
hiermee uitgebreid. Voor de ervaren bestuurders geldt nog altijd de alcohollimiet
van 0,5‰.
Het onderscheid tussen ervaren en beginnende bestuurders wordt in deze
rapportage (hoofdstuk 2) in eerste instantie niet gemaakt. Hierdoor is het mogelijk
om resultaten te vergelijken met de jaren vóór 2006 en om trendanalyses te
maken. Alle bestuurders met een BAG van 0,5‰ of hoger worden in hoofdstuk 2
aangemerkt als overtreder.
In het tweede deel van de rapportage (hoofdstuk 3) is er alsnog onderscheid en zijn
beginnende bestuurders in overtreding wanneer zij een BAG hebben van 0,2‰ of
meer en zijn ervaren bestuurders in overtreding bij 0,5‰ of meer. Tabel 1.1 geeft
het onderscheid tussen overtreders schematisch weer.

Tabel 1.1
Onderscheid tussen ervaren

Beginnende bestuurder

en beginnende bestuurders

Ervaren bestuurder

1.4

0,2 tot 0,49‰

0,5‰ of meer

in overtreding

in overtreding

niet in overtreding

in overtreding

Leeswijzer
Hoofdstuk 2 bespreekt de ontwikkeling van het percentage overtredingen in de
periode 2006-2019. Hierna behandelt hoofdstuk 3 het onderscheid tussen
beginnende en ervaren bestuurders. Hoofdstuk 4 beschrijft de relatie tussen alcohol
en verkeer als het gaat om alcohol gerelateerde verkeersslachtoffers. In hoofdstuk 5
wordt ten slotte ingegaan op de pilot rijden onder invloed van drugs.

Pagina 11 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

1.5

Dankwoord
Rijkswaterstaat en I&O Research danken de betrokken basisteams,
verkeershandhavingsteams en meer in het algemeen de politieregio’s voor de
samenwerking en hun bijdrage aan het project.

Pagina 12 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

2

Ontwikkeling overtreders vanaf 2006 tot en met 2019

2.1

Inleiding
Dit hoofdstuk bespreekt de ontwikkeling van het aantal bestuurders met een Bloed
Alcohol Gehalte (BAG) van 0,5‰ of hoger in de periode 2002-2019. Zoals
aangegeven in de inleiding van deze rapportage is hier nog geen onderscheid tussen
beginnende en ervaren bestuurders. Zodoende spreken we in dit hoofdstuk van een
overtreder wanneer de betreffende bestuurder een BAG van 0,5‰ of hoger heeft.
Beginnende bestuurders met een promillage tussen de 0,2 en 0,49 worden in dit
hoofdstuk niet als overtreder beschouwd.

2.2

Ontwikkeling vanaf 2006
Tabel 2.1 geeft de verdeling van de gecontroleerde automobilisten over vijf
promillageklassen weer. De onderste rij laat het percentage overtreders zien. In
2019 heeft 2,3 procent van alle bestuurders een promillage van 0,5 of hoger. Dit is
een toename van 0,9 procentpunt ten opzichte van 2017. Er is hiermee sprake van
een sterke stijging ten opzichte van 2017. De dalende trend die sinds 2006 is
ingezet, zet hiermee niet verder door.
Het aandeel bestuurders dat nauwelijks gedronken heeft (minder dan 0,2‰) daalt,
naar 95,4 procent van het totaal. Verder valt de stijging van de groep zware
drinkers (1,3‰ of meer) op, van 0,1 procent in 2017 naar 0,3 procent in 2019.
2006

2010

2011

2013

2015

2017

2019

Ontwikkeling bestuurders

minder dan 0,2‰

93,0

94,2

94,6

95,0

95,1

96,1

95,4

(in procenten) naar

0,2 tot 0,49‰

4,2

3,6

3,4

3,3

3,2

2,4

2,4

promillageklasse (2006-

0,5 tot 0,79‰

1,5

1,1

1,0

1,0

0,9

0,8

1,1

2019).

0,8 tot 1,29‰

1,0

0,7

0,7

0,5

0,5

0,5

0,8

1,3‰ of meer

0,4

0,4

0,3

0,2

0,3

0,1

0,3

Overtreders

2,9

2,2

2,0

1,7

1,7

1,4

2,3

Tabel 2.1

2.3

Ontwikkeling naar politieregio
In 2019 worden de meeste overtredingen geconstateerd in de politieregio
Rotterdam (5,5 procent, tabel 2.2). Bovendien er is er ten opzichte van 2017
(1,6 procent) sprake van de grootste stijging. Daarnaast is het aandeel overtreders
ook in Midden-Nederland (van 1,0 naar 2,5 procent) en Oost-Brabant (van 1,1 naar
2,5 procent) relatief sterk gestegen. In de overige regio’s blijft het percentage
overtreders onder de 2,5 procent.

Pagina 13 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Tabel 2.2

2006

2010

2011

2013

2015

2017

2019

Overtreders (in

Amsterdam

2,8

3,8

3,7

2,5

3,2

1,8

2,4

procenten) naar

Den Haag

3,4

3,0

2,5

1,6

0,8

0,9

1,3

politieregio (2006-

Limburg

1,7

1,8

2,2

1,5

1,4

2,0

1,9

2019).

Midden-Nederland

2,6

2,1

1,9

2,1

2,0

1,0

2,5

Noord-Holland

3,3

3,3

2,0

2,0

3,0

1,9

2,3

Noord-Nederland

1,8

1,1

1,3

1,3

1,5

2,0

1,2

Oost-Brabant

3,6

2,6

2,9

2,1

1,5

1,1

2,5

Oost-Nederland

1,9

1,7

1,7

1,4

1,1

1,6

1,9

Rotterdam

4,5

2,4

1,4

0,9

1,6

1,6

5,5

Zeeland en West-Brabant

3,4

1,6

2,1

2,8

1,8

1,7

2,0

Totaal

2,9

2,2

2,0

1,7

1,6

1,4

2,3

2.4

Ontwikkeling naar geslacht en leeftijd
Tijdens de alcoholcontroles zijn de leeftijd en het geslacht van elke gecontroleerde
bestuurder vastgesteld. Door de jaren heen is zo’n twee derde van de
gecontroleerde bestuurders man. Mannen zijn in de afgelopen jaren vaker in
overtreding dan vrouwen, hoewel het verschil wel kleiner wordt. Waar het verschil
tussen mannen en vrouwen in 2002 nog 2,4 procentpunten besloeg, is dit verschil in
2019 afgenomen tot 1,1 procentpunt (figuur 2.1). In 2019 was 2,5 procent van de
mannen in overtreding en 1,4 procent van de vrouwen. Dit betekent dat er sprake is
van een sterke stijging onder mannelijke en vrouwelijke bestuurders in vergelijking
met 2017.

Figuur 2.1
Overtreders (in procenten)
naar geslacht (2006-2019).

Tabel 2.3 toont de resultaten, uitgesplitst naar leeftijd en geslacht. In 2019 hadden
mannen uit de groep tussen 35 en 49 jaar het vaakst te veel gedronken
(3,7 procent). Dit betekent een stijging van 1,6 procentpunt ten opzichte van 2017.
Alleen bij mannen van 18 tot 24 jaar is het aandeel overtreders niet toegenomen.
Vrouwelijke bestuurders tussen de 25 en 34 jaar dronken – net als in 2017 – het
vaakst te veel (2,9 procent). Deze groep kent ook de sterkste stijging ten opzichte
van 2017 (1,4 procent). Onder vrouwen van 50 jaar en ouder daalde het aandeel
overtreders: van 0,9 procent in 2017 naar 0,2 procent in 2019.

Pagina 14 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Tabel 2.3

2006

2010

2011

2013

2015

2017

2019

Overtreders (in procenten)

Mannen

naar geslacht en leeftijd

18 tot 24 jaar

2,3

2,2

1,8

1,1

0,9

1,7

1,7

(2006-2019).

25 tot 34 jaar

3,9

3,0

2,4

2,5

2,6

1,6

2,1

35 tot 49 jaar

4,0

3,3

2,9

2,5

1,8

2,1

3,7

50 jaar en ouder

2,7

1,8

1,8

1,8

2,3

1,7

2,5

Totaal

3,3

2,6

2,3

2,1

2,1

1,8

2,5

18 tot 24 jaar

0,8

0,5

0,6

0,6

0,7

0,2

0,6

25 tot 34 jaar

1,5

1,1

1,6

1,3

1,4

1,4

2,9

35 tot 49 jaar

2,4

2,2

1,8

1,3

1,1

0,9

1,8

50 jaar en ouder

1,7

1,4

1,1

1,1

0,5

0,9

0,2

Totaal

1,7

1,4

1,4

1,1

1,0

0,9

1,4

Vrouwen

2.5

Ontwikkeling naar dag en tijdstip
De alcoholcontroles vonden plaats op vrijdag- en zaterdagnachten. Door de jaren
heen zijn op vrijdagnacht meer overtredingen geconstateerd dan op zaterdagnacht.
In 2015 wordt er voor het eerst van deze trend afgeweken, en zijn er meer
bestuurders op zaterdagnacht in overtreding (figuur 2.2). Dit is ook in 2019 het
geval. Het aandeel overtreders op de vrijdagen stijgt van 1,2 naar 1,9 procent,
waamee de dalende trend op vrijdagen eindigt. Op de zaterdagen is ook een
toename te zien ten opzichte van 2017.

Figuur 2.2
Overtreders (in procenten)
naar dag (2006-2019).

Tabel 2.4 toont de verschillen naar dag en tijdstip vanaf 2006. In totaal worden
tussen 2.00 en 4.00 uur procentueel de meeste overtredingen geconstateerd
(3,9 procent). Het aandeel overtreders op vrijdag tussen 2.00 en 4.00 uur is in 2019
2,1 procent. Dit betekent een stijging van 0,2 procentpunt ten opzichte van 2017.
Tussen 0.00 en 2.00 uur het aandeel overtreders van 1,9 naar 2,6 procent. Ook
tussen 22.00 en 0.00 uur is er sprake van een stijging ten opzichte van 2017 (van
0,8 naar 1,4 procent).
In de vroege uren neemt het overtredingspercentage licht toe (van 0,9 procent in
2017 naar 1,3 procent in 2019). Tussen 0.00 en 2.00 uur is er een toename van
2,6 naar 2,8 procent. Nadat het aandeel overtreders op de zaterdag tussen 2.00 en
4.00 uur in 2017 op het laagste punt van alle onderzoeksjaren lag (3,0 procent)

Pagina 15 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

zien we in 2019 een sterke toename, naar het hoogste niveau van alle
onderzoeksjaren (5,5 procent).
Tabel 2.4

2006

2010

2011

2013

2015

2017

2019

Overtreders (in procenten)

Vrijdag

naar dag en tijdstip (2006-

22.00 - 00.00 uur

2,0

2,0

1,2

1,2

1,1

0,8

1,4

2019).

00.00 - 02.00 uur

3,7

3,0

2,6

1,9

2,1

1,9

2,6

02.00 - 04.00 uur

7,8

4,8

4,6

4,6

3,1

1,9

2,1

22.00 - 00.00 uur

1,6

1,3

1,2

1,3

1,4

0,9

1,3

00.00 - 02.00 uur

2,8

2,2

2,6

1,7

1,3

2,6

2,8

02.00 - 04.00 uur

4,1

3,4

4,6

3,2

3,6

3,0

5,5

22.00 - 00.00 uur

1,8

1,7

1,2

1,3

1,2

0,8

1,4

00.00 - 02.00 uur

3,3

2,6

2,4

1,8

1,8

2,3

2,7

02.00 - 04.00 uur

6,0

4,0

4,1

3,7

3,5

2,5

3,9

Zaterdag

Totaal

2.6

Ontwikkeling naar herkomst
Door de jaren heen hebben de meeste overtreders vooral in een horecagelegenheid
alcohol gedronken (tabel 2.5). In 2019 gaat het om 50 procent. Dat is
5 procentpunten meer dan in 2017. Ook het aandeel overtreders dat bij vrienden,
kennissen of familie drinkt is toegenomen, van 22 naar 25 procent. Het aandeel
overtreders dat op het werk drinkt of in een sportkantine of clubhuis is in beide
gevallen met 4 procentpunten afgenomen.
2006

2010

2011

2013

2015

2017

2019

In café, bar, restaurant of disco

52

43

48

45

53

45

50

In sportkantine of clubhuis

5

4

4

8

3

6

2

Bij vrienden, kennissen of familie

23

26

26

28

22

22

25

Tabel 2.5
Gelegenheid waar
overtreders alcohol
gedronken, in procenten
(gemiddelde 2006-2019).

2.7

Op het werk

5

7

9

7

9

9

5

Thuis

12

14

9

9

9

13

10

Elders

3

6

5

3

4

5

8

Ontwikkeling naar gemeentegrootte
Deze paragraaf beschrijft de ontwikkeling van het percentage overtreders naar
gemeentegrootte. Er worden drie categorieën onderscheiden:
• minder dan 50.000 inwoners;
• tussen de 50.000 en 100.000 inwoners;
• meer dan 100.000 inwoners.
Tabel 2.6 toont dat het aantal overtreders in 2019 in alle drie categorieën
gemeenten is gestegen. In de kleinste gemeenten (2,1 procent in 2019) steeg het
aandeel overtreders met 1,0 procentpunt. In de middelgrote gemeenten
(2,0 procent) is een stijging van 0,9 procentpunt te zien. In gemeenten met meer
dan 100.000 inwoners steeg het aandeel met 0,7 procentpunt naar 2,4 procent.

Pagina 16 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Tabel 2.6

2006

2010

2011

2013

2015

2017

2019

Ontwikkeling overtreders (in

< 50.000 inwoners

2,7

2,1

1,6

1,7

1,1

1,1

2,1

procenten) naar

50.000 - 100.000 inwoners

2,8

2,1

2,0

1,9

2,0

1,1

2,0

gemeentegrootte (2006-

> 100.000 inwoners

3,2

2,6

2,5

1,7

1,8

1,7

2,4

2019).

2.8 Ontwikkeling naar reisafstand
In 2017 is voor het eerst een vraag opgenomen over de af te leggen reisafstand van
de bestuurders. Het gaat dan om de afstand tussen de locatie waar men vandaan
kwam en de eindbestemming, dus niet de controlelocatie. De hypothese is dat
bestuurders die een kortere afstand moeten afleggen, vaker in overtreding zijn. Die
hypothese wordt bevestigd door de resultaten, die zijn te zien in tabel 2.7. Van de
bestuurders die maximaal 5 kilometer moeten rijden is 4,4 procent in overtreding.
Dat is 0,8 procentpunt hoger dan in 2017. In de daaropvolgend categorie (5 tot
10 km) is 3,2 procent in overtreding (0,4 procentpunt hoger dan in 2017). Tussen
10 en 20 kilometer is het aandeel overtreders lager dan in 2017 (van 2,8 naar
1,9 procent). Onder de groep die meer dan 50 kilometer moet rijden naar de
eindbestemming is het overtredingspercentage met 1,1 procent het laagst. Ook dat
is iets lager dan in 2017 (1,3 procent).
0-5 km

Tabel 2.7

5-10 km 10-20 km 20-50 km

>50 km

Ontwikkeling overtreders (in

2017

3,6

2,8

2,8

1,4

1,3

procenten) naar af te leggen

2019

4,4

3,2

1,9

1,5

1,1

reisafstand (2017-2019)

2.9 Ontwikkeling naar tijdstippen voor 22.00 en na 4.00 uur
Regelmatig beginnen controles voor 22.00 uur, en/of lopen ze door tot tijdstippen
na 4.00 uur. De data die in deze tijdsperiode verzameld zijn, worden altijd buiten
beschouwing gelaten. De trend is dat er steeds meer blaastesten in deze periode, en
dan met name voor 22.00 uur worden afgenomen. In 2019 gaat het om 3.740
blaastesten voor 22.00 uur, en 200 blaastesten na 4.00 uur. In totaal dus 3.940. Dit
is een lichte stijging ten opzichte van 2017, toen het om 3.550 blaastesten ging.
Tabel 2.8 toont overzicht van het percentage overtreders op deze tijdstippen. Voor
22.00 uur worden, net als in 2015 en 2017, procentueel gezien de minste
overtredingen geconstateerd: 1,3 procent van het totaal in 2019. In totaal is
2,0 procent van de bestuurders voor 22.00 uur en na 4.00 uur in overtreding.
Tussen 2017 en 2019 is er vooral een grote stijging te zien van het aantal
overtredingen ná 4.00 uur, van 3,4 procent naar 7,0 procent.
Tabel 2.8
Ontwikkeling overtreders (in
procenten) voor 22.00 en
na 4.00 (2015-2019).

2015

Tussen
Voor 22.00 22.00 en 4.00
0,9
1,7

Na 4.00
4,0

Totaal voor 22.00
en na 4.00
1,3

2017

1,0

1,4

3,4

1,3

2019

1,3

2,3

7,0

2,0

Pagina 17 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

3

Ontwikkeling beginnende en ervaren bestuurders

3.1 Inleiding
In dit hoofdstuk staat het onderscheid tussen de groep beginnende en de groep
ervaren bestuurders centraal. De resultaten uit dit hoofdstuk zijn niet vergelijkbaar
met de resultaten uit hoofdstuk 2. In hoofdstuk 2 is een bestuurder als overtreder
aangemerkt als zijn of haar BAG op 0,5‰ of hoger lag, ongeacht of het om een
beginnende of een ervaren bestuurder ging. In dit hoofdstuk wordt onderscheid
gemaakt tussen deze twee ‘typen’ bestuurders, te beginnen met een toelichting op
dit onderscheid in paragraaf 3.2.
3.2 Verlaging van de alcohollimiet
Per 1 januari 2006 is een wetsvoorstel aangenomen waarbij het wettelijk toegestane
alcoholpromillage voor beginnende bestuurders is verlaagd van 0,5 naar 0,2‰.
Onderzoek heeft aangetoond dat beginnende bestuurders relatief vaker betrokken
zijn bij alcoholongevallen dan de meer ervaren bestuurders. Een beginnend
bestuurder heeft korter dan vijf jaar de beschikking over een rijbewijs. Een
mogelijke verklaring voor de hogere betrokkenheid van beginnende bestuurders bij
alcoholongevallen is volgens het SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
Verkeersveiligheid) het gebrek aan ervaring als bestuurder (ook in nuchtere
toestand). Een tweede verklaring is de lagere tolerantie van jongeren (de grootste
groep beginnende bestuurders) voor alcohol dan ouderen. De kans op een ongeval
neemt voor beginnende bestuurders bij een promillage tussen de 0,2 en 0,5
duidelijk toe.
Sinds de wetswijziging zijn de resultaten uit de onderzoeken vanaf 2008 uitgesplitst
naar beginnende en ervaren bestuurders. In dit hoofdstuk wordt deze reeks
aangevuld met de cijfers uit 2019.
3.3 Resultaten 2019
In 2019 is 2,3 procent van de beginnende bestuurders in overtreding, in 2017 was
dit nog 2,6 procent. De meeste van deze beginnende bestuurders bliezen tussen de
0,2 en 0,5 promille (1,0 procent in 2019). Een relatief groot deel, 0,7 procent, blies
tussen de 0,8 en 1,3 promille. Het aandeel zware drinkers (meer dan 1,3 promille)
onder de beginnende bestuurders bedraagt 0,3 procent, een stijging ten opzichte
van 2017.
Onder de ervaren bestuurders is het aandeel overtreders in 2019 gestegen, van 1,6
naar 2,4 procent. Deze stijging komt voor onder alle niveaus van zware drinkers
(tabel 3.1).

Pagina 18 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Tabel 3.1

Promillageklasse

Beginnende bestuurder

Ervaren bestuurder
2015

2017

2019

(beginnend/ervaren, in

Minder dan 0,2‰

97,5

97,2

97,4

97,8

94,4

94,7

95,8

94,8

procenten) naar

Tussen 0,2 en 0,5‰

1,6

1,4

1,4

1,0

3,7

3,5

2,7

2,7

Tussen 0,5 en 0,8‰

0,6

0,8

0,6

0,3

1,1

0,9

0,9

1,2

Tussen 0,8 en 1,3‰

0,2

0,2

0,6

0,7

0,5

0,5

0,5

0,9

Meer dan 1,3‰

0,1

0,3

0,0

0,3

0,2

0,3

0,2

0,3

Meer dan 0,2‰

2,5

2,7

2,6

2,3

5,5

5,2

4,3

5,1

Meer dan 0,5‰

0,9

1,3

1,2

1,3

1,8

1,7

1,6

2,4

Ontwikkeling bestuurders

promillageklasse (20132019).

2013

2015

2017

2019

2013

Resultaten naar politieregio
Een zinvolle vergelijking van het aandeel overtreders per politieregio uitgesplitst
naar beginnende en ervaren bestuurders is vanwege te kleine aantallen overtreders
niet mogelijk.
Resultaten naar geslacht en leeftijd
Het aantal beginnende bestuurders vanaf 25 jaar is relatief klein. Om die reden zijn
de aparte leeftijdscategorieën samengevoegd tot één categorie van beginnende
bestuurders van 25 jaar en ouder.
Tabel 3.2 presenteert het percentage overtreders onder beginnende en ervaren
bestuurders naar leeftijd en geslacht.
Beginnende bestuurders
Mannelijke beginnende bestuurders zijn in 2019 vaker in overtreding (2,7 procent)
dan vrouwen (1,5 procent). In alle meetjaren is dit verschil zichtbaar. Er zijn in
2019 minder mannelijke beginnende bestuurders in overtreding dan in 2017 (daling
van 3,2 naar 2,7 procent). Het aandeel vrouwelijke beginnende bestuurders in
overtreding is vrijwel gelijk aan voorgaande meetjaren.
Ervaren bestuurders
Ook bij de ervaren bestuurders zijn mannen (2,7 procent) vaker in overtreding dan
vrouwen (1,6 procent). Voor beide groepen stijgt het aandeel overtreders ten
opzichte van 2017 vrij sterk. Voor mannen 0,9, voor vrouwen 0,7 procentpunt.
Tabel 3.2

Man

Overtreders (in procenten)
bij beginnende en ervaren
bestuurders naar leeftijd

Beginnend

en geslacht (2013-2019).

Ervaren

Vrouw

Leeftijd

2013

2015

2017

2019

2013

2015

2017

2019

18 - 24

2,5

2,3

2,7

2,5

1,3

1,2

0,8

0,8

25 e.o.

5,7

6,9

5,9

3,3

2,4

3,2

5,5

3,3

totaal

3,0

3,1

3,2

2,7

1,4

1,4

1,6

1,5

18 - 24

2,1

2,2

1,7

1,3

1,1

0,0

0,7

1,0

25 - 34

2,5

2,6

1,5

2,4

1,4

1,2

1,0

3,2

35 - 49

2,4

1,5

2,1

3,7

1,3

1,0

0,9

1,7

50 e.o.

1,7

2,3

1,7

2,5

1,0

0,8

0,8

0,2

totaal

2,2

2,1

1,8

2,7

1,2

0,9

0,9

1,6

Pagina 19 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Resultaten naar dag en tijd
Tabel 3.3 laat zien dat beginnende bestuurders vaker in overtreding zijn op zaterdag
(2,6 procent) dan op vrijdag (2,0 procent). Ook onder ervaren bestuurders zijn er
meer overtreders op zaterdag te vinden (3,0 procent) dan op vrijdag (2,1 procent).
In 2017 was dit beeld voor beide doelgroepen hetzelfde.
Bij de beginnende bestuurders is het aandeel overtreders op vrijdag het grootst aan
het begin van de nacht (2,5 procent) en op zaterdag juist in het laatste tijdsblok,
met 6,9 procent. Ook onder de ervaren bestuurders vinden op zaterdag de meeste
overtredingen laat plaats (6,1 procent). Op vrijdag is tussen 0.00 en 2.00 uur
3,1 procent van de ervaren overtreders staande gehouden.
Tabel 3.3
Overtreders (in procenten)
bij beginnende en ervaren
bestuurders naar dag en tijd

Dag
Vrijdag

(2013-2019).

Zaterdag

Tijd

Beginnend

Ervaren

2013

2015

2017

2019

2013

2015

2017

2019

22.00 - 00.00 uur

1,8

1,5

0,8

2,5

1,4

1,2

0,8

1,6

00.00 - 02.00 uur

2,3

4,4

2,0

1,6

2,0

2,2

2,0

3,1

02.00 - 04.00 uur

3,9

7,8

3,6

0,9

4,8

4,0

2,0

1,5

totaal

2,3

3,1

1,7

2,0

2,0

1,6

1,2

2,1

22.00 - 00.00 uur

1,5

1,6

2,0

1,0

1,4

1,5

0,9

1,3

00.00 - 02.00 uur

3,0

1,7

4,5

1,9

1,7

1,4

2,7

3,2

02.00 - 04.00 uur

4,8

5,4

4,6

6,9

3,8

3,5

3,3

6,1

totaal

2,6

2,5

3,2

2,6

1,8

1,8

1,7

3,0

Resultaten naar herkomst
Zowel beginnende als ervaren bestuurders komen voorafgaand aan hun overtreding
meestal van een horecagelegenheid (tabel 3.4). Voor beginnende bestuurders nam
dit aandeel met 18 procentpunten toe, voor ervaren bestuurders was dat
6 procentpunten. Ook het aandeel dat bij vrienden, kennissen of familie drinkt nam
toe. Ervaren overtreders dronken minder vaak thuis (afname van 13 naar
9 procent). Beginnende overtreders dronken veel minder vaak op werk of elders,
namelijk geheel niet.
Beginnend

Tabel 3.4
Overtreders (in procenten)

Ervaren

2013

2015

2017

2019

2013

2015

2017

2019
53

bij beginnende en ervaren

In café, bar, restaurant of disco

37

51

41

59

48

55

47

bestuurders naar herkomst

In sportkantine of clubhuis

6

2

5

5

8

3

5

3

(2013-2019).

Bij vrienden, kennissen of familie

30

18

21

23

26

23

24

26

Op het werk

9

9

10

0

7

10

9

4

Thuis

12

13

14

14

9

7

13

9

Elders

7

7

10

0

3

3

2

6

Pagina 20 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Resultaten naar afstand
Vanaf 2017 is er een vraag over hoe ver men moest rijden naar de uiteindelijke
eindbestemming (vanaf het vertrekpunt, niet vanaf het punt waar is geblazen).
Uit tabel 3.5 blijkt dat bestuurders die minder ver hoeven te rijden, vaker in
overtreding zijn. Onder beginnende bestuurders die minder dan 5 kilometer hoeven
te rijden is dit aandeel 4,3 procent. Naarmate de afstanden langer zijn, is het
percentage overtreders steeds lager, met uitzondering van 20 tot 50 kilometer
(3,8 procent). In 2017 begingen beginnende bestuurders de meeste overtredingen
bij een afstand van 5 tot 10 kilometer (7,5 procent).
Ook onder de ervaren bestuurders vallen de meeste overtreders in de categorie die
tot 5 kilometer moeten rijden (5,3 procent) en neemt het aandeel af naarmate de
afstand toeneemt. Ook in 2017 vonden de meeste overtredingen tot 5 kilometer
plaats.
Tabel 3.5

Beginnend

Overtreders (in procenten)

2017

2019

2017

Ervaren
2019

bij beginnende en ervaren

0 tot 5 km

4,7

4,3

4,0

5,3

bestuurders naar afstand

5 tot 10 km

7,5

2,9

2,4

3,7

(2017-2019).

10 tot 20 km

2,8

1,5

3,1

2,3

20 tot 50 km

2,2

3,8

1,8

1,7

50 km of meer

0,9

0,6

1,4

0,7

Resultaten naar gemeentegrootte
Tabel 3.6 laat de overtredingspercentages van beginnende en ervaren bestuurders
naar gemeentegrootte zien.
In 2019 zijn onder de beginnende bestuurders de meeste overtredingen
geconstateerd in de gemeenten van 50.000 tot 100.000 inwoners (3,4 procent). Bij
ervaren bestuurders zijn in deze gemeenten juist de minste overtredingen
vastgesteld (2,2 procent). In 2017 nam men zowel onder beginnende als ervaren
bestuurders de meeste overtredingen waar in de gemeenten van 100.000 inwoners
of meer.
Beginnend

Tabel 3.6

Ervaren
2017

2019

bij beginnende en ervaren

Minder dan 50.000 inwoners

2,7

2,0

1,8

0,7

1,8

1,2

1,2

2,5

bestuurders naar

50.000 tot 100.000 inwoners

2,8

4,3

1,9

3,4

2,1

2,1

1,1

2,2

gemeentegrootte (2013-

Meer dan 100.000 inwoners

2,2

2,6

3,0

2,2

1,8

1,9

1,8

2,6

Totaal

2,5

2,7

2,6

2,3

1,9

1,7

1,5

2,5

Overtreders (in procenten)

2019).

2013

2015

2017

2019

2013

2015

Pagina 21 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

4

Alcohol en verkeer

4.1

Inleiding
Dit hoofdstuk bespreekt het effect van alcohol op de mens en het effect (daarvan)
op de verkeersveiligheid.

4.2

Effect van alcohol
Alcohol heeft een verdovend effect op de hersenen. Remmingen vallen weg, het
concentratievermogen en het geheugen verminderen. De zelfoverschatting van het
eigen kunnen neemt toe, terwijl risico’s onderschat worden.
Ook het rijgedrag wordt beïnvloed. Een bestuurder onder invloed van alcohol is
verminderd in staat om de stuurtaak goed uit te voeren, en gaat meer slingeren.
Ook de reactietijd neemt toe. Het gebruik van alcohol in het verkeer zorgt voor een
grotere kans op ongevallen, al vanaf 1 á 2 glazen alcohol.
Figuur 4.1 presenteert de ontwikkeling van de relatieve ongevalkans bij een
toenemende BAG-waarde. De Nederlandse en Europese wetgeving met betrekking
tot het rijden onder invloed is vastgesteld op grond van deze ‘Borkenstein-curve’ uit
1974. Een bestuurder met een promillage van 0,8 heeft een twee keer grotere kans
op een ongeval dan een bestuurder die geen alcohol nuttigt. Voor een ‘zware
drinker’ (vanaf 1,3‰) is de relatieve ongevalkans 6 maal zo groot als voor iemand
die niets heeft gedronken. De relatieve ongevalkans neemt ook steeds sneller toe.
Behalve op de ongevalkans, kan alcoholgebruik ook effect hebben op de ernst van
het letsel. Autobestuurders met meer dan 1,5‰ alcohol in hun bloed hebben bij
een verkeersongeval tot ongeveer 200 maal zoveel kans om het leven te komen dan
nuchtere bestuurders (Borkenstein e.a., 1974).

Figuur 4.1
Relatieve ongevalkans
afgezet tegen BAG-waarde
(in promillages)

Bron: Borkenstein e.a. (1974) in Rijden onder invloed in Nederland (1999-2008), DVS

Pagina 22 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

4.3

Alcohol en verkeersveiligheid
Hoeveel doden en gewonden er door alcohol in het verkeer exact vallen is
onbekend. De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV)
heeft in 2011 op basis van de resultaten van Europees onderzoeksprogramma
(DRUID) een rekenmethode ontwikkeld waarmee (aan de hand van de verdeling van
bestuurders naar promillageklassen) kan worden geschat welk deel van ernstig
verkeersgewonden gerelateerd kan worden aan autobestuurders die onder invloed
waren van alcohol. Dit aandeel moet worden geschat omdat in Nederland niet alle
alcohol gerelateerde ongevallen worden geregistreerd. Ook kent Nederland geen
post mortem onderzoek, waardoor het niet mogelijk is om een exact aantal
verkeersdoden dat gerelateerd is aan alcohol vast te stellen.
Figuur 4.2 geeft een overzicht van de ontwikkeling van het aandeel ernstig gewonde
automobilisten gerelateerd aan alcohol.

Figuur 4.2
Aandeel alcohol
gerelateerde ernstige
verkeersgewonden (19992015)

* De jaren 2009, 2012 en 2014 zijn de gemiddelden van het jaar ervoor en het jaar erna.

Het geschatte aandeel ernstig gewonden gerelateerd aan alcoholgebruik in het
verkeer ligt in 2015 met 17 procent (met een betrouwbaarheidsinterval van
12 procent tot 23 procent) op ongeveer hetzelfde niveau als in 2013 (17 procent
met een betrouwbaarheidsinterval van 11 procent tot 24 procent). Sinds 2015 zijn
hierover geen recente data meer beschikbaar gesteld.

Pagina 23 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

5

Drugs en verkeer

5.1

Inleiding
Dit hoofdstuk bespreekt de resultaten van de pilot rijden onder invloed van drugs.

5.2

Aanleiding
Sinds 2017 is het mogelijk bestuurders te testen op het gebruik van drugs en
verdovende middelen in het verkeer. De politie is bevoegd verkeersdeelnemers te
testen op drugsgebruik door middel van voorselectiemiddelen in de vorm van een
speekseltest of een psychomotorische test (PMT). Met een PMT worden de
psychomotorische functies en oog- en spraakfuncties onderzocht, terwijl de
speekseltest aangeeft of er sporen van drugs in het speeksel zitten. De politieeenheden werken steeds vaker met deze voorselectiemiddelen.
Geruime tijd wordt er reeds onderzoek gedaan naar de prevalentie van het rijden
onder invloed van alcohol in Nederland. In 2017 is het idee ontstaan een pilot uit te
voeren waarbij de fuikcontroles alcohol worden gecombineerd met drugscontroles
door middel van speekseltesten. Dit omdat destijds nog weinig inzicht was in de
praktische mogelijkheden en belemmeringen voor het uitvoeren van dergelijke
combinatiemetingen. De uitkomsten uit de pilot kunnen inzichten bieden voor het
opzetten van een methode voor prevalentieonderzoek naar drugsgebruik in het
verkeer door het afnemen van speekseltesten.

5.3

Doel pilot
Het doel van deze pilot was te bezien in hoeverre metingen voor drugs kunnen
worden uitgevoerd, gekoppeld aan metingen voor rijden onder invloed van alcohol.
Dit met het oog op het ontwerp van een nieuwe meting voor rijden onder invloed
vanaf 2023. Hierbij was met name het opdoen van praktische ervaring van groot
belang: welke voor- en nadelen heeft het uitvoeren van combinatiecontroles? Tegen
welke zaken lopen we aan? Wat kan/moet anders? Tijdens de pilot werd
aangesloten bij in totaal tien reguliere alcoholmetingen. Hierbij werd in ieder geval
bij elke politie-eenheid tenminste één meting uitgevoerd.
Het langere termijndoel is te komen tot een valide methode voor het vaststellen van
prevalentie van drugs in het verkeer. Het meten van prevalentie was tijdens deze
pilot uitdrukkelijk niet de bedoeling, laat staan het kunnen doen van representatieve
uitspraken over de prevalentie van drugs in het verkeer.

5.4

Uitvoering pilot
Speekseltesten in het verkeer
De speekseltest wordt sinds 1 juli 2017 in Nederland ingezet om het gebruik van
drugs vast te stellen bij bestuurders. Een speekselonderzoek bestaat volgens artikel
8 lid 1 van het Besluit Alcohol, drugs en geneesmiddelen in het verkeer uit het door
middel van een speekseltester (meestal een wattenstaafje) afnemen van speeksel in
de mondholte van de bestuurder en het aflezen van het resultaat van de
speekseltester. De speekseltest is slechts een voorlopige indicator. De speekseltest
geeft slechts aan of volgens dat apparaat sporen van drugs in het speeksel
aanwezig zijn. De speekseltester kan niet bepalen welke concentratie van werkzame
stoffen in het lichaam van de bestuurder aanwezig zijn. Dat kan pas worden

Pagina 24 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

vastgesteld aan de hand van het bloedonderzoek. Tijdens de uitvoering van deze
pilot (2019) heeft de politie gebruik gemaakt van speekseltesten als
voorselectiemiddel.
Uitvoering van combinatiecontroles
Uitgangspunt voor de pilot rijden onder invloed van drugs was het houden van
combinatiecontroles: in aanvulling op een ‘reguliere’ alcoholcontrole in
samenwerking met de politie was er een mogelijkheid een speekseltest en een
vragenlijst af te nemen om het drugsgebruik onder automobilisten in kaart te
brengen. Hiervoor werd aangesloten bij de reguliere controles in het kader van
rijden onder invloed van alcohol. Het initiatief voor het selecteren van bestuurders
lag bij de politie. Iedere geselecteerde bestuurder kreeg een alcoholtest. Of men
ook een speekseltest kreeg, was afhankelijk van een beoordeling van het eerste
aanzicht op basis van uiterlijke kenmerken die wijzen op mogelijk gebruik van
drugs. Dit werd geobserveerd en beoordeeld door de politie. Bestuurders werden
hierbij dus niet willekeurig (aselect) gekozen.
Afname van vragenlijst en gespreksprotocol
Tijdens de combinatiemeting werd, na de afname van de speekseltest, een
vragenlijst afgenomen door een interviewer van I&O Research. Deze vragenlijst was
in grote lijnen gelijk aan de al bestaande vragenlijst voor bestuurders die een
blaastest ondergaan. Daarnaast was een vraag toegevoegd over de uitslag van de
speekseltest (positief of negatief) en welk middel gebruikt is indien sprake is van
een positieve test. Naast het afnemen van een vragenlijst onder de bestuurders,
was er een gespreksprotocol voor de veldwerker om de contactpersoon van de
agenten ter plaatse te vragen naar hun ervaringen tijdens de controle en het
gebruik van de speekseltester in het algemeen.
5.5

Resultaten pilot
In de periode maart 2019 tot en met februari 2020 is aangesloten bij tien controles
verspreid over de verschillende regio’s. Deze controles varieerden in omvang wat
betreft het aantal agenten en het aantal uitgevoerde drugsmetingen. Er zijn te
weinig metingen uitgevoerd om betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de
prevalentie van drugs in het verkeer. Dat was ook niet het doel van de pilot. De
metingen geven wel een indicatie voor de opgedane ervaring met een
combinatiemeting. In totaal zijn 21 drugsmetingen uitgevoerd tijdens tien controles
(waarbij in totaal 3.456 alcoholcontroles hebben plaatsgevonden). Bij ongeveer de
helft van de metingen was sprake van een positieve testuitslag. In de meeste
gevallen werden sporen van cannabis (THC) gevonden in het speeksel. Alle
personen waren jonger dan 45 jaar.
Vanuit de opgedane ervaringen tijdens de metingen kan worden gesteld dat
combinatiemetingen goed uitvoerbaar zijn. Voor de praktische uitvoering van het
onderzoek zijn er geen belemmeringen om zowel alcohol als drugs mee te nemen
tijdens een meting. Op basis van visuele kenmerken kunnen bestuurders worden
geselecteerd om naast op alcohol ook op drugsgebruik te worden gecontroleerd.
Anders dan bij alcohol is dit niet aselect, wat wel belangrijk is om gefundeerde
uitspraken over prevalentie te kunnen doen.
Tijdens de uitvoering van de pilot en uit de gesprekken met de contactpersoon van
de agenten kwam naar voren dat de agenten de speekseltester als een goed
detectiemiddel ervaren. Het is gebruiksvriendelijk en praktisch in gebruik. Het biedt

Pagina 25 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

echter niet de mogelijkheid om alle middelen te onderzoeken (bijvoorbeeld lachgas).
Een bijkomend punt is dat het afnemen van een alcoholtest slechts enkele seconden
kost en het afnemen van de speekseltesten vrij veel tijd in beslag neemt (minimaal
tien minuten per test). Na een positieve speekseltest volgt vervolgens een
bloedonderzoek op een andere locatie. In de praktijk worden hierdoor minder
bestuurders gecontroleerd.
Uit het onderzoek is gebleken dat bij de kleinere controles (minder dan tien
agenten) het afnemen van een speekseltest te veel tijd en mankracht kostte en
enkel bij gerede twijfel werd afgenomen. De focus lag in die gevallen in eerste
instantie op alcohol en minder op drugs. Uit gesprekken met de agenten tijdens de
controles kwam daarnaast naar voren dat de test destijds nog niet routinematig
werd uitgevoerd en meer kennis en expertise benodigd was om de speekseltester te
gebruiken.
5.6

Conclusie
Vanuit de opgedane ervaringen uit de metingen kan worden gesteld dat
combinatiemetingen goed uitvoerbaar zijn. Voor de praktische uitvoering van het
onderzoek zijn er geen belemmeringen om zowel alcohol als drugs mee te nemen
tijdens een meting. Wel neemt het meer tijd in beslag dan een alcoholblaastest en
vraagt het meer capaciteit van de politie. Factoren als onvoldoende uitgevoerde
metingen en het niet aselect trekken van de bestuurders maken het niet mogelijk
betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de prevalentie van drugs in het
verkeer. Het vaststellen van de prevalentie en valide prevalentieonderzoek was ook
niet het doel van deze pilot.

5.7

Aanbevelingen
De eerste metingen bieden een indicatie over de praktische uitvoering en ervaringen
met combinatiemetingen. Om een valide methode voor betrouwbaar
prevalentieonderzoek van drugs in het verkeer te kunnen vaststellen is nader
onderzoek noodzakelijk.
Een speekseltest is een voorselectiemiddel om de aanwezigheid van drugs in het
speeksel aan te tonen, de vraag is of het ook geschikt is als instrument bij breed
onderzoek naar de prevalentie van drugs in het verkeer. Denk aan de benodigde tijd
voor het afnemen van een test, het voorkomen van aselectheid en het
vervolgonderzoek dat nodig is om te komen tot vaststelling van drugsgebruik. De
bevindingen uit de pilot worden meegenomen bij het vormgeven van een onderzoek
naar de prevalentie van drugs in het verkeer.

Pagina 26 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Bijlage

A

Onderzoeksverantwoording

A1 Doel van het onderzoek
Het doel van dit onderzoek is het inzichtelijk maken van de ontwikkelingen in het
gebruik van alcohol door bestuurders van motorvoertuigen (excl. rijbewijs AM) in
weekendnachten. Hiertoe zijn in 2019 metingen verricht tijdens alcoholcontroles
door de politie, verdeeld over heel Nederland.
De resultaten van dit onderzoek worden gebruikt voor de ontwikkeling van beleid en
activiteiten en interventies op zowel regionaal als landelijk niveau. Op basis van
statistische analyses zijn relaties gelegd tussen alcoholgebruik en persoons- en
locatiekenmerken (leeftijd, geslacht, gemeentegrootte etc.), en zijn zodoende de
belangrijkste (trendmatige) ontwikkelingen van het alcoholgebruik in kaart
gebracht.
A2 Onderzoeksopzet
Van september 2018 tot en met maart 2019 zijn metingen uitgevoerd tijdens
alcoholcontroles in elk van de 10 politieregio’s in Nederland.
Voor een optimale spreiding is het de bedoeling dat in alle 10 politieregio’s minimaal
twee controles worden gehouden, waarvan één op vrijdag en één op zaterdag. Het
aantal controles per regio hangt af van de grootte van het gebied. In 2019 zijn in
totaal 37 metingen verricht.
Aan één controle nemen 10 tot 20 agenten van een bepaald district in een bepaalde
politieregio deel. Per avond worden 4 tot 6 locaties bezocht, gedurende 45 tot 90
minuten. De locaties van de metingen zijn doorgaans vastgesteld. Ook in 2019 is
getracht hier aan vast te houden. Echter, bij gewijzigde verkeerssituaties of
veranderingen in het verkeersaanbod is er in sommige gevallen besloten om
soortgelijke locaties te bezoeken (ook volgens een vooraf vastgestelde lijst), of
locaties in een andere volgorde te bezoeken. De trend is dat de oude lijsten van
locaties steeds vaker niet meer bruikbaar zijn. In overleg wordt er dan of vooraf
naar alternatieven gezocht, of dit gebeurt tijdens de controles, op initiatief van de
politie.
Metingen die begonnen voor 22.00 uur, en/of doorgingen tot na 4.00 uur zijn buiten
beschouwing gelaten in de cijfers, met uitzondering van paragraaf 2.9.
Steekproef
De steekproef bestaat uit alle bestuurders die in de nacht van vrijdag op zaterdag
en zaterdag op zondag aan het verkeer deelnemen. Het grootste gedeelte van de
metingen vindt plaats tussen 22.00 en 4.00 uur, maar sommige controles zijn
eerder van start gegaan en/of later geëindigd. Alle bestuurders die worden staande
gehouden zijn verplicht een ademtest af te laten nemen. Dit rapport beschrijft de
resultaten uit deze ademtests.
De ademtest op straat is een voorselectie. Een ervaren bestuurder die 0,75‰ of
meer blaast moet - met een tussenpoos van minimaal 20 minuten - een meting aan
het ademanalyseapparaat laten uitvoeren. Tijdens de controles in 2019 was in veel

Pagina 27 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

gevallen deze apparatuur aanwezig in een zogeheten ‘alcohol-bus’. In de andere
gevallen werden de bestuurders meegenomen naar het politiebureau.
Bij een uitslag van 0,5‰ of meer bij de tweede test wordt een proces-verbaal
opgemaakt of werden andere maatregelen genomen.
Voor beginnende bestuurders (bestuurders met het rijbewijs minder dan 5 jaar in
het bezit) werd bij de ademtest op straat een toegestane limiet van 0,4‰
gehanteerd. Na de ademanalyse in de alcohol-bus of op het politiebureau wordt een
bestuurder aangehouden bij een uitslag van 0,2‰ of hoger.
Door de jaren heen is tot 2013 een minimum aantal van 20.000 gecontroleerde
bestuurders nagestreefd, een aantal dat voldoende hoog is om een representatief
beeld van het Rijden onder invloed in Nederland te krijgen. Tabel A1 presenteert
een overzicht van het aantal metingen (controlenachten) en gecontroleerde
bestuurders per jaar.
Tabel A1
gecontroleerde bestuurders

Jaar
1999

Aantal metingen
64

Aantal gecontroleerde bestuurders
27.096

(1999 - 2019)

2000

56

27.404

2001

62

27.852

2002

58

29.979

2003

58

27.970

2004

63

31.426

2005

66

29.178

2006

71

29.355

2007

62

28.844

2008

64

26.377

2010

59

23.439

2011

56

24.906

2013

55

26.882

2015

39

16.103

2017

40

13.352

2019

37

10.886

Totaal aantal metingen en

Werkzaamheden voor, tijdens en na de alcoholcontroles
In overleg tussen I&O Research en de politieregio’s zijn afspraken gemaakt over het
organiseren van alcoholcontroles. Soms werden controles speciaal georganiseerd, in
andere gevallen werd door I&O Research aangesloten bij een al geplande controle.
Per controle waren steeds één coördinator en vier interviewers van I&O Research
aanwezig. Zo’n twee weken voor de alcoholcontrole werd door de coördinator
contact gezocht met de politie om concrete afspraken te maken rondom tijden,
verzamelen, locaties et cetera. Per mail zijn deze afspraken bevestigd en zijn
ingeplande interviewers verder geïnformeerd.
Op de avond van de alcoholcontrole is gestart met een kennismaking en briefing op
het politiebureau, waarna gezamenlijk naar de eerste locatie werd gereden. Op elke
locatie zijn door de politie alle bestuurders staande gehouden voor de ademtest.

Pagina 28 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Vervolgens stelden medewerkers van I&O Research een aantal vragen aan de
bestuurder en noteerden vervolgens de volgende gegevens op het
registratieformulier (zie bijlage E):
•
voertuig (auto, motor, vrachtwagen);
•
geslacht;
•
aantal inzittenden;
•
leeftijd;
•
uitslag van de ademtest op straat in ‰;
•
beginnersrijbewijs (ja of nee);
•
afstand tot eindbestemming (0-5, 5-10, 10-20, 20-50, >50 km);
•
plek waar alcohol gedronken is (wanneer het promillage > 0,0).
Alcoholtester
De metingen zijn verricht met ademtesters van het merk Dräger, met het type
Alcotest 7510. De apparaten zijn zo ingesteld dat zij numerieke waarden met twee
decimalen presenteren, het daadwerkelijk gemeten alcoholpromillage.
De werking van het apparaat is hetzelfde als wanneer gewerkt wordt met de
gebruikelijke indeling P (passeren), A (alert), P/A (alert voor beginnend bestuurder)
en F (fail). Door het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) is een verklaring
afgegeven dat tijdens deze alcoholcontroles de apparaten met numerieke aflezing
gebruikt konden worden. Deze ontheffing is bijgesloten bij elk proces-verbaal dat is
opgemaakt.
Dataverwerking
Elke veldwerker kreeg een iPad-mini mee, waarop een speciaal voor dit onderzoek
ontwikkelde app is ontwikkeld. Hierdoor zijn de papieren registratieformulieren in
principe niet meer nodig. Wel zijn deze altijd meegenomen als back-up. Op basis
van de op de iPads verzamelde gegevens is een SPSS-databestand gemaakt.
Vervolgens zijn de gegevens uit 2019 toegevoegd aan de reeks voorgaande jaren en
zijn de weegfactoren toegevoegd.
Weging
In overleg met de SWOV is sinds 2015 gekozen voor twee nieuwe weegfactoren. De
redenen hiervoor zijn de wijziging van het aantal politieregio’s vanaf 2013 en de
opzet van de weging naar dag en tijd.
Als eerste is er een weegfactor berekend op het aantal gecontroleerde bestuurders
per regio, gebaseerd op het inwonertal van de betreffende politieregio. De ene regio
is immers dichter bevolkt dan de andere regio, terwijl in elke regio wel ongeveer
een gelijk aantal bestuurders is gecontroleerd. De gegevens zijn dus wel
representatief voor de afzonderlijke regio’s, maar wanneer een landelijk cijfer wordt
berekend moeten de dichtbevolkte gebieden zwaarder meetellen dan dunbevolkte
gebieden. Zodoende zijn de resultaten herwogen naar het inwonertal per
politieregio.
In dit onderzoek zijn resultaten gepresenteerd als zijnde die van een gemiddelde
weekendnacht. Dit suggereert een evenredige verdeling naar voertuigkilometers
over de vrijdag- en zaterdagnacht. Hiervan is geen sprake, waardoor het risico
bestaat dat resultaten van nachten waarin meer bestuurders die gecontroleerd zijn
overgewaardeerd worden. Daarom is een weegfactor berekend aan de hand van de
verdeling van het aantal voertuigkilometers naar weekendnacht over klassen van
twee uur tussen 22:00 en 4:00 uur. Hierbij wordt gebruik gemaakt van cijfers

Pagina 29 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

vanuit het ODiN. Omdat het CBS de opzet van het verplaatsingsonderzoek (OViN) in
2018 aanzienlijk heeft gewijzigd (nu ODiN), is er een methodebreuk ontstaan. Voor
het berekenen van de weegfactor is er daarom voor gekozen om een langjarig
gemiddelde te gebruiken.

Pagina 30 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Bijlage

B

Statistische analyse en tijdreeks

Statistische toetsing
In deze rapportage worden steeds uitkomsten van verschillende jaren met elkaar
vergeleken. Verondersteld wordt dat gevonden verschillen niet op toeval berusten.
Bij een betrouwbaarheidsmarge van 95 procent is de kans op een toevallig verschil
kleiner dan 5 procent als:
het percentage in jaar 1 minus de betrouwbaarheidsmarge groter of gelijk is aan het
percentage in jaar 2 plus de betrouwbaarheidsmarge,
en als:
het percentage in jaar 2 minus de betrouwbaarheidsmarge groter of gelijk is aan het
percentage in jaar 1 plus de betrouwbaarheidsmarge.
Bij een significant verschil tussen twee jaren kan gezegd worden dat de populatie
waaruit de steekproeven afkomstig zijn, van elkaar verschillen. Of een bepaald
verschil significant is, hangt ook af van de steekproefgrootte.
Trendanalyse
Een trendanalyse bestudeert de ontwikkeling van het percentage overtreders over
meerdere jaren. Figuur B1 bevat het percentage bestuurders tussen 2005 en 2019,
en met behulp van exponentiële regressie is er een trendlijn getrokken.
Figuur B1
Trendanalyse (2005-2019)

Pagina 31 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Bijlage

C

Overzicht gebieden alcoholcontroles

Provincie

Politieregio

Gebied

Groningen

Noord-Nederland

Groningen

Friesland

Noord-Nederland

Drachten

Drenthe

Noord-Nederland

Emmen

Overijssel

Oost-Nederland

Deventer

Overijssel

Oost-Nederland

Enschede

Gelderland

Oost-Nederland

Arnhem

Gelderland

Oost-Nederland

Nijmegen

Gelderland

Midden-Nederland

Scherpenzeel

Gelderland

Midden-Nederland

Ewijk

Flevoland

Midden-Nederland

Almere

Utrecht

Midden-Nederland

Utrecht

Noord-Holland

Noord-Holland

Alkmaar

Noord-Holland

Noord-Holland

Heerhugowaard

Noord-Holland

Noord-Holland

Purmerend

Noord-Holland

Noord-Holland

Haarlem / IJmond

Noord-Holland

Amsterdam

Amsterdam

Noord-Holland

Amsterdam

Amsterdam-Centrum

Zuid-Holland

Den Haag

Den Haag

Zuid-Holland

Den Haag

Leiden

Zuid-Holland

Rotterdam

Rotterdam

Noord-Brabant

Zeeland en West-Brabant

Breda

Noord-Brabant

Zeeland en West-Brabant

Bergen op Zoom

Noord-Brabant

Zeeland en West-Brabant

Rijen

Noord-Brabant

Zeeland en West-Brabant

Waalwijk

Noord-Brabant

Oost-Brabant

Den Bosch

Noord-Brabant

Oost-Brabant

Oss

Noord-Brabant

Oost-Brabant

Eindhoven

Noord-Brabant

Oost-Brabant

Helmond

Pagina 32 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Provincie

Politieregio

Gebied

Limburg

Limburg

Venlo

Limburg

Limburg

Roermond

Limburg

Limburg

Kerkrade

Limburg

Limburg

Valkenburg

Pagina 33 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Bijlage

D

Registratieformulier

Pagina 34 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Bijlage

E

Overtreders naar politieregio
< 0,2‰

Amsterdam

Den Haag

Rotterdam

0,2 - 0,5‰ 0,5 - 0,8‰ 0,8 - 1,3‰

> 1,3‰

1999

86,9%

6,0%

4,4%

1,3%

1,3%

2000

85,6%

7,6%

3,9%

2,1%

0,8%

2001

88,4%

6,8%

2,4%

2,0%

0,3%

2002

89,4%

5,4%

2,6%

2,4%

0,2%

2003

89,5%

6,0%

3,0%

0,9%

0,6%

2004

93,3%

3,4%

1,9%

1,2%

0,1%

2005

92,4%

4,9%

1,6%

0,8%

0,3%

2006

91,0%

6,0%

1,6%

1,3%

0,2%

2007

90,7%

4,2%

2,3%

2,6%

0,1%

2008

92,1%

4,2%

0,8%

1,5%

1,4%

2010

92,4%

3,6%

2,2%

0,7%

1,1%

2011

89,4%

6,9%

1,8%

1,6%

0,2%

2013

92,0%

5,6%

1,2%

0,8%

0,4%

2015

91,7%

5,8%

1,9%

0,6%

*

2015

94,1%

3,7%

0,4%

1,8%

*

2019

96,4%

1,2%

0,4%

2,0%

*

1999

87,0%

7,6%

2,6%

1,9%

0,8%

2000

88,6%

6,1%

2,7%

1,8%

0,8%

2001

88,6%

6,4%

2,4%

1,6%

1,1%

2002

89,8%

5,8%

2,5%

1,2%

0,7%

2003

90,6%

5,0%

2,4%

1,4%

0,7%

2004

90,8%

5,8%

1,9%

1,0%

0,5%

2005

90,7%

6,1%

1,7%

0,9%

0,6%

2006

91,0%

5,4%

2,1%

1,1%

0,4%

2007

91,2%

5,3%

2,0%

1,3%

0,3%

2008

92,6%

4,6%

1,6%

0,9%

0,3%

2010

91,5%

5,4%

1,6%

1,1%

0,4%

2011

93,7%

3,9%

1,3%

0,8%

0,3%

2013

94,3%

4,0%

0,9%

0,6%

0,1%

2015

97,0%

2,2%

0,4%

0,4%

*

2017

96,5%

2,6%

0,4%

0,5%

*

2019

96,5%

2,2%

0,9%

0,4%

*

1999

90,3%

5,5%

2,1%

1,1%

1,0%

2000

90,0%

5,5%

2,7%

1,3%

0,4%

2001

90,1%

5,1%

2,6%

1,7%

0,5%

2002

90,2%

4,7%

2,9%

1,8%

0,4%

2003

90,7%

4,4%

3,0%

1,6%

0,3%

2004

90,0%

4,6%

3,2%

1,7%

0,5%

2005

90,5%

5,6%

1,9%

1,4%

0,6%

2006

91,2%

4,1%

2,6%

1,5%

0,6%

2007

91,8%

4,5%

2,0%

1,5%

0,3%

2008

92,9%

3,6%

1,8%

1,3%

0,5%

2010

93,1%

4,1%

1,6%

0,9%

0,2%

2011

95,1%

3,5%

0,9%

0,3%

0,1%

2013

96,2%

2,9%

0,7%

0,2%

*

Pagina 35 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Noord-Nederland

Oost-Nederland

Midden-Nederland

2015

96,5%

2,3%

0,6%

0,5%

0,1%

2017

95,4%

2,9%

1,1%

0,3%

0,3%

2019

91,9%

2,6%

2,5%

1,7%

1,3%

1999

94,2%

3,5%

1,4%

0,6%

0,3%

2000

94,1%

3,5%

1,3%

0,6%

0,5%

2001

94,6%

3,4%

1,3%

0,6%

0,2%

2002

94,5%

3,4%

1,3%

0,5%

0,3%

2003

94,3%

3,7%

1,1%

0,6%

0,3%

2004

95,2%

2,8%

1,1%

0,5%

0,3%

2005

96,0%

2,6%

0,8%

0,4%

0,3%

2006

95,0%

3,1%

0,8%

0,5%

0,5%

2007

95,7%

2,8%

0,8%

0,3%

0,4%

2008

95,3%

2,9%

1,0%

0,4%

0,4%

2010

96,2%

2,6%

0,6%

0,3%

0,3%

2011

95,9%

2,8%

0,6%

0,4%

0,2%

2013

96,7%

2,0%

0,7%

0,3%

0,3%

2015

96,0%

2,6%

0,9%

0,3%

0,2%

2017

96,8%

1,8%

0,9%

0,5%

*

2019

96,9%

1,9%

0,9%

0,2%

0,2%

1999

92,6%

4,2%

1,8%

1,1%

0,4%

2000

92,8%

4,2%

1,8%

0,9%

0,3%

2001

92,3%

4,6%

2,0%

0,7%

0,3%

2002

93,2%

4,0%

1,6%

0,8%

0,4%

2003

93,7%

3,7%

1,3%

0,8%

0,4%

2004

94,0%

3,9%

1,1%

0,6%

0,4%

2005

95,1%

3,1%

0,9%

0,5%

0,4%

2006

94,7%

3,3%

1,0%

0,7%

0,2%

2007

95,2%

2,7%

1,1%

0,8%

0,2%

2008

95,4%

3,1%

0,6%

0,6%

0,3%

2010

94,9%

3,4%

0,8%

0,6%

0,3%

2011

95,2%

3,1%

0,8%

0,5%

0,4%

2013

95,7%

2,9%

0,9%

0,4%

0,1%

2015

95,7%

3,3%

0,4%

0,3%

0,3%

2017

95,8%

2,9%

0,8%

0,5%

*

2019

95,3%

2,8%

0,7%

0,7%

0,5%

1999

90,3%

5,2%

2,3%

1,6%

0,6%

2000

89,6%

5,5%

2,8%

1,6%

0,6%

2001

89,2%

5,8%

3,1%

1,3%

0,7%

2002

90,3%

5,1%

2,6%

1,5%

0,6%

2003

90,9%

4,8%

2,3%

1,2%

0,7%

2004

92,4%

4,2%

1,7%

0,8%

0,7%

2005

92,5%

4,6%

1,5%

0,8%

0,7%

2006

93,5%

3,8%

1,4%

1,0%

0,4%

2007

93,3%

3,7%

1,4%

1,1%

0,5%

2008

93,5%

3,8%

1,5%

0,8%

0,3%

2010

94,3%

3,6%

1,1%

0,7%

0,3%

2011

95,1%

3,0%

0,9%

0,7%

0,3%

Pagina 36 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Noord-Holland

Oost-Brabant

Limburg

2013

94,9%

3,0%

1,2%

0,7%

0,2%

2015

95,4%

3,0%

1,0%

0,5%

0,1%

2017

96,6%

2,5%

0,3%

0,5%

0,2%

2019

94,5%

3,0%

1,3%

0,9%

0,2%

1999

87,5%

7,1%

2,9%

1,5%

1,0%

2000

89,3%

6,1%

2,8%

1,1%

0,7%

2001

88,7%

6,2%

3,0%

1,5%

0,6%

2002

90,1%

5,6%

2,2%

1,8%

0,4%

2003

89,6%

5,8%

2,7%

1,5%

0,5%

2004

89,9%

5,8%

2,2%

1,3%

0,9%

2005

91,8%

5,0%

1,7%

1,0%

0,5%

2006

91,9%

4,9%

1,8%

1,2%

0,2%

2007

91,8%

5,0%

1,8%

0,9%

0,5%

2008

92,0%

4,2%

1,8%

1,6%

0,4%

2010

92,8%

3,7%

1,6%

1,2%

0,7%

2011

94,0%

4,0%

0,8%

0,9%

0,3%

2013

93,9%

4,1%

1,0%

0,8%

0,2%

2015

92,7%

4,3%

1,6%

1,0%

0,4%

2017

96,3%

2,3%

1,0%

0,2%

0,2%

2019

93,7%

4,0%

1,3%

0,9%

0,1%

1999

92,0%

4,8%

1,3%

1,3%

0,6%

2000

92,0%

4,4%

2,2%

0,8%

0,6%

2001

91,4%

4,2%

2,4%

1,3%

0,7%

2002

89,4%

4,7%

3,3%

1,6%

0,9%

2003

91,4%

4,2%

2,6%

1,1%

0,7%

2004

92,2%

4,2%

2,0%

1,0%

0,5%

2005

93,1%

4,1%

1,6%

0,8%

0,5%

2006

90,8%

5,5%

1,7%

1,5%

0,5%

2007

91,9%

5,2%

1,4%

0,9%

0,6%

2008

92,5%

4,5%

1,3%

1,1%

0,5%

2010

93,5%

3,9%

1,2%

0,7%

0,7%

2011

94,2%

3,0%

1,5%

0,9%

0,5%

2013

95,3%

2,5%

1,2%

0,6%

0,4%

2015

95,9%

2,4%

1,0%

0,5%

0,2%

2017

96,5%

2,1%

0,6%

0,5%

0,3%

2019

94,8%

2,7%

0,9%

1,1%

0,5%

1999

92,3%

4,1%

2,2%

1,0%

0,4%

2000

92,0%

4,1%

2,4%

1,2%

0,3%

2001

92,7%

3,6%

2,0%

1,3%

0,4%

2002

92,4%

4,0%

1,9%

1,3%

0,4%

2003

93,1%

3,8%

1,6%

1,0%

0,6%

2004

94,4%

3,0%

1,5%

0,6%

0,5%

2005

94,7%

3,3%

1,2%

0,6%

0,3%

2006

95,2%

3,0%

0,6%

0,7%

0,5%

2007

95,4%

2,5%

1,2%

0,5%

0,4%

2008

94,0%

3,3%

1,1%

1,0%

0,6%

2010

95,7%

2,5%

0,7%

0,8%

0,3%

Pagina 37 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Zeeland en West-Brabant

2011

95,2%

2,6%

1,1%

0,7%

0,4%

2013

95,8%

2,7%

0,9%

0,5%

0,1%

2015

97,0%

1,5%

0,7%

0,6%

0,2%

2017

97,0%

1,0%

1,4%

0,3%

0,2%

1999

89,2%

5,9%

2,7%

1,6%

0,7%

2000

89,6%

5,7%

2,6%

1,4%

0,8%

2001

91,3%

5,2%

1,8%

1,0%

0,8%

2002

90,5%

5,4%

2,4%

0,9%

0,7%

2003

92,1%

4,9%

1,6%

1,1%

0,3%

2004

91,3%

5,2%

1,9%

0,9%

0,7%

2005

92,4%

4,5%

1,2%

0,8%

1,0%

2006

91,4%

5,0%

1,9%

1,1%

0,6%

2007

92,8%

4,5%

1,6%

0,7%

0,4%

2008

92,1%

4,3%

1,9%

1,0%

0,6%

2010

94,9%

3,6%

0,8%

0,4%

0,3%

2011

94,0%

3,8%

1,2%

0,9%

0,1%

2013

93,0%

4,1%

1,8%

0,8%

0,2%

2015

95,2%

3,3%

0,8%

0,5%

0,2%

2017

96,1%

2,2%

1,1%

0,5%

0,1%

2019

96,6%

1,5%

0,6%

0,9%

0,3%

Pagina 38 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

Bijlage

F

Overtreders naar geslacht en leeftijd
Mannen
18 – 24 jaar

25 – 34 jaar

35 – 49 jaar

< 0,2‰

0,2 - 0,5‰

1999

92,1%

4,2%

0,5 - 0,8‰ 0,8 - 1,3‰
2,0%

1,1%

> 1,3‰
0,6%

2000

92,3%

3,8%

2,3%

1,1%

0,5%

2001

91,5%

5,0%

2,1%

1,0%

0,4%

2002

92,5%

3,8%

2,2%

1,3%

0,2%

2003

93,4%

3,8%

1,9%

0,7%

0,2%

2004

93,8%

3,7%

1,5%

0,6%

0,4%

2005

94,0%

3,6%

1,4%

0,7%

0,3%

2006

94,7%

3,0%

1,1%

0,9%

0,3%

2007

95,1%

2,5%

1,1%

1,1%

0,2%

2008

95,1%

2,5%

0,9%

1,0%

0,5%

2010

95,0%

2,8%

1,0%

0,7%

0,5%

2011

95,6%

2,6%

0,9%

0,6%

0,3%

2013

97,2%

1,7%

0,8%

0,2%

0,1%

2015

97,9%

1,4%

0,5%

0,2%

*

2017

97,7%

0,9%

0,6%

0,7%

0.0%

2019

96,8%

1,4%

0,5%

1,0%

0,3%

1999

88,9%

6,1%

2,5%

1,8%

0,7%

2000

88,7%

6,1%

3,3%

1,4%

0,6%

2001

89,4%

5,6%

2,7%

1,5%

0,8%

2002

89,8%

5,4%

2,3%

1,6%

0,8%

2003

90,4%

4,8%

2,3%

1,6%

0,8%

2004

90,9%

4,5%

2,6%

1,3%

0,7%

2005

92,4%

4,1%

1,5%

1,2%

0,9%

2006

91,1%

5,0%

2,0%

1,3%

0,7%

2007

92,3%

4,2%

1,9%

1,1%

0,5%

2008

92,0%

4,5%

1,7%

1,1%

0,8%

2010

93,0%

4,0%

1,2%

1,1%

0,6%

2011

93,6%

3,9%

1,4%

0,7%

0,4%

2013

93,9%

3,5%

1,5%

0,8%

0,2%

2015

94,3%

3,5%

1,1%

0,5%

0,6%

2017

95,1%

3,5%

0,8%

0,5%

0,1%

2019

95,3%

2,6%

0,8%

1,0%

0,3%

1999

88,3%

6,4%

2,5%

1,5%

1,2%

2000

88,6%

6,4%

2,5%

1,6%

0,9%

2001

89,0%

5,5%

3,0%

1,6%

1,0%

2002

89,0%

5,4%

3,1%

1,9%

0,6%

2003

89,8%

5,3%

2,8%

1,3%

0,7%

2004

90,3%

5,0%

2,4%

1,4%

0,9%

2005

91,2%

5,5%

1,7%

0,9%

0,7%

2006

91,1%

4,9%

1,9%

1,6%

0,5%

2007

91,7%

4,2%

2,0%

1,5%

0,7%

2008

91,9%

4,4%

1,7%

1,3%

0,7%

2010

92,2%

4,5%

1,5%

1,1%

0,7%

2011

92,7%

4,4%

1,6%

0,9%

0,4%

2013

93,0%

4,5%

1,5%

0,8%

0,3%

Pagina 39 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

50 jaar en ouder

2015

94,4%

3,6%

1,0%

0,9%

0,1%

2017

95,2%

3,0%

0,9%

0,6%

0,2%

2019

93,2%

3,1%

2,1%

0,7%

0,9%

1999

89,1%

6,6%

2,6%

1,3%

0,4%

2000

89,3%

6,2%

2,8%

1,3%

0,4%

2001

88,7%

6,7%

2,7%

1,5%

0,5%

2002

89,8%

6,0%

2,6%

1,2%

0,4%

2003

89,8%

6,2%

2,4%

1,3%

0,4%

2004

90,7%

6,0%

1,9%

0,9%

0,5%

2005

92,0%

5,4%

1,5%

0,6%

0,5%

2006

92,4%

4,9%

1,7%

0,7%

0,3%

2007

92,0%

5,4%

1,7%

0,7%

0,2%

2008

91,9%

5,2%

1,7%

0,9%

0,4%

2010

93,4%

4,8%

1,0%

0,5%

0,3%

2011

92,9%

5,2%

0,7%

0,8%

0,3%

2013

93,4%

4,8%

1,0%

0,6%

0,2%

2015

94,4%

3,6%

1,2%

0,5%

0,2%

2017

95,4%

3,1%

1,0%

0,5%

0,1%

2019

93,6%

3,9%

1,4%

0,9%

0,2%

1999

96,6%

2,4%

0,8%

0,2%

0,1%

2000

97,9%

1,4%

0,5%

0,1%

0,1%

2001

96,7%

2,3%

0,6%

0,5%

*

2002

97,3%

1,9%

0,4%

0,2%

0,1%

2003

97,8%

1,6%

0,5%

0,1%

*

2004

97,4%

1,6%

0,7%

0,0%

0,2%

2005

97,2%

2,0%

0,4%

0,2%

0,1%

2006

96,7%

2,5%

0,5%

0,2%

0,1%

2007

97,5%

1,7%

0,5%

0,2%

0,2%

2008

98,2%

1,1%

0,5%

0,2%

*

2010

98,1%

1,4%

0,3%

0,2%

*

2011

98,1%

1,3%

0,3%

0,4%

*

2013

98,7%

0,7%

0,4%

0,1%

0,1%

2015

98,9%

0,5%

*

0,3%

0,4%

2017

98,2%

1,5%

0,2%

0,2%

*

2019

99,0%

0,4%

0,2%

0,2%

0,2%

1999

94,2%

3,1%

1,6%

0,7%

0,5%

2000

95,2%

3,4%

0,7%

0,6%

0,1%

2001

95,1%

2,8%

1,2%

0,8%

0,2%

2002

95,4%

2,6%

1,2%

0,6%

0,2%

2003

95,4%

2,6%

1,2%

0,5%

0,3%

2004

95,6%

2,7%

0,8%

0,7%

0,2%

2005

96,3%

2,3%

0,4%

0,8%

0,2%

2006

95,8%

2,7%

0,8%

0,5%

0,2%

2007

94,8%

3,7%

1,0%

0,5%

0,1%

2008

96,5%

2,3%

0,7%

0,3%

0,2%

2010

97,2%

1,7%

0,7%

0,4%

0,0%

Vrouwen
18 – 24 jaar

25 – 34 jaar

Pagina 40 van 41

Rijden onder invloed in Nederland in 2006-2019 – december 2020

35 – 49 jaar

50 jaar en ouder

2011

96,7%

1,8%

0,8%

0,7%

0,1%

2013

96,2%

2,5%

0,8%

0,4%

0,2%

2015

96,7%

1,9%

0,7%

0,5%

0,2%

2017

97,1%

1,4%

0,7%

0,5%

0,2%

2019
1999

94,5%

2,5%

1,2%

1,6%

0,2%

92,6%

4,5%

1,8%

0,8%

0,3%

2000

92,0%

4,7%

2,1%

0,8%

0,4%

2001

93,4%

3,7%

1,7%

0,9%

0,3%

2002

92,3%

4,4%

2,2%

0,7%

0,5%

2003

93,5%

3,5%

1,9%

0,9%

0,2%

2004

94,6%

3,4%

1,2%

0,5%

0,2%

2005

94,9%

3,2%

1,2%

0,4%

0,3%

2006

93,9%

3,6%

1,4%

0,9%

0,2%

2007

95,5%

2,4%

1,2%

0,8%

0,1%

2008

94,9%

3,2%

0,7%

1,0%

0,2%

2010

94,2%

3,6%

1,5%

0,4%

0,2%

2011

95,8%

2,4%

1,1%

0,6%

0,2%

2013

96,0%

2,7%

0,7%

0,4%

0,2%

2015

96,0%

3,0%

0,5%

0,4%

0,1%

2017

96,9%

2,0%

0,9%

0,2%

*

2019

96,0%

2,3%

1,2%

0,4%

0,2%

1999

93,7%

3,0%

1,7%

1,1%

0,5%

2000

93,2%

4,5%

0,8%

1,0%

0,5%

2001

93,6%

5,0%

0,7%

0,7%

2002

92,6%

4,8%

1,4%

1,0%

0,2%

2003

95,2%

3,3%

0,6%

0,6%

0,3%

2004

95,0%

3,7%

0,7%

0,6%

0,0%

2005

94,4%

4,3%

0,7%

0,4%

0,2%

2006

93,5%

4,9%

1,2%

0,3%

0,1%

2007

92,8%

5,3%

1,0%

0,9%

0,1%

2008

93,4%

4,6%

1,2%

0,6%

0,1%

2010

95,4%

3,2%

1,0%

0,3%

0,2%

2011

96,4%

2,5%

0,7%

0,4%

0,1%

2013

96,4%

2,6%

0,5%

0,6%

0,0%

2015

95,5%

3,6%

0,8%

0,1%

*

2017

96,1%

2,9%

0,7%

0,2%

0,1%

2019

97,6%

2,2%

*

0,2%

*

Pagina 41 van 41