1

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022

Moties, toezeggingen & wetgevingsoverzicht

Bijlage nummer
Horend bij

Ons kenmerk
4278883

3
Najaarsbrief georganiseerde, ondermijnende criminaliteit

Inhoudsopgave
1. Moties, toezeggingen en overig
A. Registratieplicht huurmotorvoertuigen – toezegging uit brief van 4 juli
jl. over de aanpak gebruik huurauto’s voor criminele doeleinden
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2021-2022, 29 911, nr. 357)
B. De terbeschikkingstelling aan het onderwijs maatregel – toezegging
uit Commissiedebat georganiseerde criminaliteit, ondermijning en
criminaliteitsbestrijding van 15 juni jl.
C. Voortgang aanpak Outlaw Motorcycle Gangs
D. Motie van de leden Kuik en Michon-Derkzen voor het geven van een
impuls aan slimme beveiligingsoplossingen in het buitengebied
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2021-2022, 35 925, nr. 76)
E. Motie Michon-Derkzen/Mutluer over een gezamenlijke agenda van
NSOC en de RIECs
F. onderwerp intragemeentelijke informatiedeling bij aanpak
ondermijning – toezegging uit brief 13 juli jl.
G. Motie van der Graaf over de Bibob-vragenformulieren overzichtelijker,
concreter en doeltreffender vormgegeven
H. Vier moties over afpakken van crimineel vermogen
I. Anoniem melden door notarissen – toezegging uit Commissiedebat
juridische beroepsgroepen van 6 oktober jl.
2. Wetgevingsoverzicht

1. Moties, toezeggingen en overig
A. Registratieplicht huurmotorvoertuigen
In mijn brief van 4 juli jl. over de aanpak gebruik huurauto’s voor criminele
doeleinden, heb ik toegezegd om hier in de najaarsbrief over de aanpak van
georganiseerde criminaliteit een update over te geven. Die toezegging doe ik bij
deze gestand. De nadere verkenning van een registratieplicht voor huurders en
bestuurders van huurmotorvoertuigen is gestart. De eerste gesprekken met
diverse belanghebbende partijen – onder andere BOVAG en verschillende
deelautobedrijven – zijn gevoerd. Naast de verdiepingsslag ten aanzien van een
registratieplicht wordt ook gekeken naar mogelijke andere oplossingsrichtingen

Pagina 1 van 13

voor hetzelfde doel: crimineel gebruik van huurmotorvoertuigen tegengaan.
Parallel wordt een onderzoek naar de aanpak van criminaliteit in de
autoverhuurbranche in een aantal EU-lidstaten uitgevoerd. Dit onderzoek wordt
eind februari 2023 opgeleverd.
B. De terbeschikkingstelling aan het onderwijs maatregel
In het Commissiedebat georganiseerde criminaliteit, ondermijning en
criminaliteitsbestrijding van 15 juni jl. verzocht het lid Mutluer (PvdA) mij de
terbeschikkingstelling aan het onderwijs maatregel (hierna tbo-maatregel) te
heroverwegen en uw Kamer hier na de zomer over te informeren.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

De tbo-maatregel vindt haar oorsprong in de motie van het lid Marcouch c.s. van
30 november 2010 en is neergelegd in het wetsvoorstel “Wijziging van het
Wetboek van Strafrecht, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op de
expertisecentra en de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met de
invoering van de maatregel terbeschikkingstelling aan onderwijs (tbo-maatregel)”
uit 2014.1, 2 De tbo-maatregel, zoals toegelicht in het wetsvoorstel uit 2014,
verplicht veroordeelden tot het volgen van onderwijs met vervangende
jeugddetentie als stok achter de deur. De maatregel kan worden opgelegd aan
jongeren en jongvolwassenen van 12 tot 23 jaar op wie het jeugdstrafrecht wordt
toegepast. Tbo richt zich met name op jongeren en jongvolwassenen die
(herhaaldelijk) een strafbaar feit hebben gepleegd en geen startkwalificatie
hebben, bij wie tevens de verwachting is dat zij met (enige) dwang te motiveren
zijn aan een bij hen passende vorm van onderwijs deel te nemen.
Het onderwijs speelt een belangrijke rol bij criminaliteitspreventie. Daarom
investeert het kabinet fors in beleid op het snijvlak van preventie en onderwijs. Er
wordt uitvoering gegeven aan een brede preventieaanpak (georganiseerde en
ondermijnende) jeugdcriminaliteit3 waardoor geselecteerde gemeenten de
mogelijkheid krijgen om effectief bewezen (gedrags)interventies zoals ‘Alleen jij
bepaalt wie je bent’ (AJB)4 in kwetsbare wijken toe te passen. Tevens wordt er
nader invulling gegeven aan het programma Vrijheidsbeneming Op Maat (VOM)
dat in de zomer van 2019 is gestart. Passend onderwijs en arbeidstoeleiding
nemen binnen VOM een prominente plek in. De ministeries van OCW en VWS
werken aan een aangescherpte verzuimaanpak gericht op het verlagen van het
aantal onnodig thuiszitters. Door het verbeteren van de verzuimregistratie worden
patronen eerder zichtbaar en kan er tijdig worden ingegrepen. Met deze inzet
verwacht het kabinet jeugdcriminaliteit en recidive te voorkomen door
mogelijkheden te creëren voor jongeren om aansluiting te vinden bij de
samenleving en daarin een volwaardige rol te vervullen.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2010-2011, 32 500 VI, nr. 63.
Staatscourant 2018 nr. 8959, gedateerd 16 februari 2018. Tekst zoals toegezonden aan de
Raad van State.
3
Tweede Kamer, vergaderjaar 2021-2022, 28741, nr. 86.
4
Alleen jij bepaalt wie je bent is een effectief bewezen, door het NJI erkende,
gedragsinterventie die zich ten doel stelt om de ontwikkeling van delinquent en/of
overlastgevend gedrag bij jongeren tussen 12 en 18 jaar te voorkomen. Via sportclinics op
school worden jongeren gestimuleerd om deel te nemen aan een gestructureerde
vrijetijdsbesteding bij geselecteerde sportverenigingen. Uit onderzoek van de Universiteit
van Amsterdam (UvA) blijkt dat deelnemers van AJB tot twee keer minder vaak in contact
komen met de politie en tot drie keer minder vaak veroordeeld worden voor een misdrijf
dan jongeren uit een controlegroep. AJB is tot nu toe ingezet in 31 gemeenten.
1
2

Pagina 2 van 13

Met inachtneming van de inzet van het kabinet op criminaliteitspreventie heb ik
naar aanleiding van het Commissiedebat van 15 juni jl. het voorstel tot invoering
van de tbo-maatregel nog eens bekeken. Het wetsvoorstel is destijds ter
consultatie voorgelegd aan diverse adviesorganen, waaronder de Raad voor de
rechtspraak, de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, de
Onderwijsraad en de Afdeling advisering van de Raad van State.5 De adviezen
waren overwegend kritisch. Zo werd naar voren gebracht dat het niet duidelijk is
wat de toegevoegde waarde is van de tbo-maatregel ten opzichte van reeds
bestaande mogelijkheden om jongeren tot 23 jaar te verplichten onderwijs te
volgen. Tevens werd het onwenselijk geacht dat het onderwijs mede-uitvoerder
wordt van een strafrechtelijke sanctie als de tbo-maatregel. Bovendien werden er
vraagtekens gezet bij de effectiviteit en de uitvoerbaarheid van de tbo-maatregel.
In 2017 is daarom besloten het wetsvoorstel niet verder in procedure te brengen.
Om te inventariseren of er vandaag de dag draagvlak is voor een tbo-maatregel
heb ik overleg gevoerd met het ministerie van OCW en de eerder verkregen
adviezen en het huidige beleid op het snijvlak van preventie en onderwijs
besproken. Op basis van de adviezen is geconcludeerd dat de overwegingen van
destijds nog steeds van toepassing zijn. Er wordt geen meerwaarde gezien in de
invoering van een tbo-maatregel aanvullend op de reeds bestaande
mogelijkheden om criminaliteit en recidive onder jongeren te voorkomen met
behulp van het onderwijs.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

C. Voortgang aanpak Outlaw Motorcycle Gangs
De integrale aanpak van Outlaw Motorcycle Gangs (OMG´s) is mede op verzoek
van de toenmalige minister van Veiligheid en Justitie gestart in 2012. U werd
vanaf dat moment jaarlijks geïnformeerd over de aanpak middels een
voortgangsrapportage opgesteld door het Landelijk Strategisch Overleg integrale
aanpak OMG’s. Het Landelijk Strategisch Overleg (LSO) informeert en adviseert
de Minister van JenV namens de samenwerkende partners die deelnemen aan de
Regionale en Landelijke Informatie- en Expertise Centra (Belastingdienst Directie
MKB en FIOD, politie, Openbaar Ministerie, lokaal bestuur, Koninklijke
Marechaussee) in de aanpak van Outlaw Motorcycle Gangs.
Op advies van het LSO wordt de jaarlijkse voortgangsrapportage integrale aanpak
OMG’s vanaf heden niet meer opgemaakt en gepubliceerd. De
voortgangsrapportage geeft namelijk op gedetailleerde wijze inzicht in de
integrale aanpak van OMG’s in Nederland en heeft een hoog informerend
karakter. Het neveneffect is dat de voortgangsrapportage daarmee ook een
educatief middel is voor OMG’s om geïnformeerd te raken over het beeld (aantal
groepen en subjecten) dat de overheid heeft van de OMG’s, hoe de aanpak is
vormgegeven en welk resultaat de aanpak heeft. De voortgangsrapportage geeft
daarmee een groot tactisch inzicht en voordeel aan de OMG’s, wat een
onwenselijke situatie is. Er zal voortaan op hoofdlijnen worden gerapporteerd over
de OMG-aanpak in het RIEC/LIEC jaarverslag, op eenzelfde wijze als andere
Landelijke Fenomeentafels (LFT´s) die in 2020 zijn ingesteld bij de uitwerking van
het Breed Offensief Tegen Ondermijning (BOTOC). Door voortaan in het
RIEC/LIEC jaarverslag te rapporteren volgt de OMG-aanpak dezelfde
verantwoordingslijn als andere LFT´s. Het LIEC coördineert de landelijke integrale
aanpak van OMG´s en van de overige LFT’s (voor nu nog beperkt tot de LFT

5

Advies, gedateerd 6 november 2014, No.W03.14.0064/II.
Pagina 3 van 13

Ondermijning in de Vastgoedketen; de werkwijze van de OMG-aanpak heeft het
instellen van extra LFT’s geïnspireerd).
D. Motie voor pilot voor impuls aan slimme beveiligingsoplossingen in het
buitengebied
Tijdens de begrotingsbehandeling van november 2021 is door de leden Kuik en
Michon-Derkzen een motie ingediend voor het geven van een impuls aan slimme
beveiligingsoplossingen in het buitengebied middels een pilot vanuit het Platform
Veilig Ondernemen (PVO). Met het PVO Brabant-Zeeland wordt uitvoering
gegeven aan deze motie. Dit jaar inventariseert het genoemde PVO waar
(agrarische) ondernemers in het buitengebied behoefte aan hebben en welke
innovaties en slimme beveiligingsoplossingen hieraan kunnen bijdragen.
Momenteel voeren zij gesprekken met publieke en private partners zoals politie,
gemeenten, RIEC, TNO, agrarische ondernemers, Zuidelijke Land- en
Tuinbouworganisatie (ZLTO), handhavers, Staatsbosbeheer en waterschappen,
waarna uiterlijk in het voorjaar van 2023 een pilot wordt gestart.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

E. Motie Michon-Derkzen/Mutluer over een gezamenlijke agenda van NSOC
en de RIECs
Binnenkort bespreekt de directeur NSOC het actieplan met enkele burgemeesters
en andere lokale partners om te verkennen hoe NSOC en de lokaal bestuurlijke
aanpak elkaar kunnen versterken. In deze verkenning wordt ook de motie van
leden Michon-Derkzen (VVD) en Mutluer (PvdA) betrokken waarin wordt verzocht
om een gezamenlijke agenda van NSOC en de RIEC’s .
F. onderwerp intragemeentelijke informatiedeling bij aanpak ondermijning
In mijn brief van 13 juli jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over een voorgenomen
wijziging van het Model privacy protocol, Handleiding binnengemeentelijke
gegevensuitwisseling ten behoeve van de bestrijding van ondermijning.6 De
aanleiding was mediaberichtgeving en Kamervragen over het feit dat
woonwagenbewoners werden genoemd als personen die een relevant onderdeel
kunnen zijn van een signaal van ondermijning. Aan de hand van het
Mensenrechtelijk Toetsingskader van het College voor de Rechten van de Mens is
breder gekeken naar het protocol.7 Dit heeft geleid tot een aantal wijzigingen. 8
Eén wijziging houdt in dat bij de betreffende indicator de focus niet langer ligt op
specifieke groepen personen (zoals woonwagenbewoners), maar – in algemene
zin – op personen betrokken bij regionale thema’s of handhavingsknelpunten.
Welke dat zijn moet in de praktijk blijken en kan per regio verschillen. Deze
wijziging is in het Strategisch Beraad Ondermijning op 21 september jl.
afgestemd. Hiernaast zijn ook diverse andere indicatoren aangepast, voor zover
die mogelijk een indirect onderscheid maakten tussen Nederlandse en in het
buitenland gevestigde partijen. In beginsel is met name van belang dat als de
herkomst van partijen en/of geldstromen niet of onvoldoende herleidbaar is, dat
een indicatie van ondermijning kan zijn. Dat geldt zowel bij Nederlandse als
buitenlandse partijen. Diverse indicatoren zijn aangepast om dit duidelijker naar
voren te brengen. Ook zijn er een aantal geschrapt, omdat er geen goede
onderbouwing voor handhaving meer bleek te zijn. Gemeenten zullen via het
Tweede Kamer, vergaderjaar 2021-2022, 29911, nr. 361
Tweede Kamer, vergaderjaar 2021-2022, 30 950, nr. 281. Het Mensenrechtelijk
toetsingskader helpt overheidsinstanties te bepalen wanneer risicoprofielen leiden tot directe
of indirecte discriminatie op grond van ras en/of nationaliteit.
8
Model privacy protocol binnengemeentelijke gegevensdeling | Rapport | Rijksoverheid.nl
6
7

Pagina 4 van 13

Centrum voor Criminaliteitspreventie op de hoogte worden gesteld van de
wijzigingen.
G. Motie van der Graaf over de Bibob-vragenformulieren overzichtelijker,
concreter en doeltreffender vormgegeven
In december 2019 heeft het lid van der Graaf een motie ingediend over het
overzichtelijker, concreter en doeltreffender vormgeven van de Bibobvragenformulieren. Tijdens de plenaire behandeling van de 2e tranche
wetswijziging Bibob d.d. 24 maart verzocht het lid Bikker (ChristenUnie) mij uw
Kamer in het najaar te informeren over de uitvoering van deze motie.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

Er is samen met (een afvaardiging van) gemeenten, provincies, RIEC’s en het
Landelijk Bureau Bibob bezien hoe de Bibob-vragenformulieren overzichtelijker,
concreter en doeltreffender vormgegeven kunnen worden. De afstemming
hierover bleek echter complex en heeft daarom meer tijd gevergd dan
aanvankelijk was gedacht. Uiteindelijk heeft dit er toe geleid dat de actualisatie en
vereenvoudiging van de Regeling Bibob-formulieren nu zo goed als gereed is. Het
streven is de geactualiseerde Regeling Bibob-formulieren deze maand voor advies
naar de Autoriteit Persoonsgegevens te sturen. Het traject bevindt zich daarmee
in de afrondende fase.
H. Moties over afpakken van crimineel vermogen
Tijdens het Wetgevingsoverleg Jaarverslag en slotwet Ministerie van Justitie en
Veiligheid 2021 van 22 juni 2022 zijn onderstaande moties ingediend met
betrekking tot afpakken van crimineel vermogen. Deze behandel ik in samenhang
met de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer in het rapport Strafrechtelijk
afpakken van crimineel vermogen9.

36100-VI-11 Motie van de leden Ellian en Michon-Derkzen: Verzoekt
de regering de door de Algemene Rekenkamer genoemde knelpunten
voor het afpakken van criminele geldstromen op te lossen en de
Kamer over de voortgang twee keer per jaar te informeren.

36100-VI-13 Motie van de leden Mutluer en Van Nispen: verzoekt de
regering - met inachtneming van de mate van (in)effectiviteit van het
huidig afpakbeleid - om een onafhankelijk extern onderzoek te laten
houden naar hoe er substantieel meer crimineel vermogen kan worden
afgepakt.

36100-VI-14 Motie van de leden Van Nispen en Michon-Derkzen:
Verzoekt de regering ervoor te zorgen dat er ambitieuze doelstellingen
komen op het gebied van het afpakken van crimineel vermogen,
hierop regie te voeren en de Kamer hierover tweemaal per jaar te
informeren.

36100-VI-15 Motie van de leden Van Nispen en Mutluer: verzoekt de
regering, te laten onderzoeken, bijvoorbeeld door het onlangs
ingestelde NSOC, hoe zo snel als mogelijk uitvoering gegeven kan
worden aan het uitgangspunt dat van strafzaken waarmee geld
verdiend is een afpakzaak gemaakt wordt.
Resultaten van afpakbeleid
Misdaad mag niet lonen. Het afpakken van financiële opbrengsten uit criminele
activiteiten wordt ingezet om de met crimineel vermogen opgebouwde status af te
Algemene Rekenkamer (2022). Strafrechtelijk afpakken van crimineel vermogen: Veel
gezaaid en beperkt geoogst.
9

Pagina 5 van 13

breken, de foute voorbeeldrol teniet te doen door bijvoorbeeld het in beslag
nemen van luxegoederen, oneerlijke concurrentie tegen te gaan en te voorkomen
dat crimineel geld wordt geïnvesteerd. Kortom, het rechtsherstel staat centraal bij
het afpakken van crimineel vermogen. Het is daarom van belang om het succes
van afpakbeleid niet alleen te baseren op het beslag- en incassoresultaat van de
afpakketen. Beslag wordt ook gelegd ten behoeve van benadeelde partijen en
slachtoffers. Dit is beslag dat nooit naar de staatskas vloeit en dus niet in het
incassoresultaat is opgenomen, maar wel is weggenomen van de crimineel.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

Per zaak beoordelen het OM en de opsporingsdiensten welke aanpak naar
verwachting de grootste impact zal hebben, voor slachtoffers (in positieve zin) en
voor verdachten (in negatieve zin). Dit kan ook resulteren in de keuze om geen
ontnemingszaak te starten, maar bijvoorbeeld te focussen op fiscale vorderingen.
Desalniettemin helpen financiële doelstellingen om meer crimineel vermogen te
ontnemen, omdat deze doelstellingen zorgen voor meer aandacht voor
afpakmogelijkheden bij de betrokken ketenpartners. De Algemene Rekenkamer
adviseert mij om realistische doelen te stellen voor de afpakketen. Daarnaast
roepen de leden Van Nispen en Michon-Derkzen in hun motie10 op om ambitieuze
doelstellingen voor afpakken te formuleren. Zeer binnenkort zal ik uw Kamer
informeren over de thema’s en afspraken in de volgende Veiligheidsagenda
(looptijd 2023 t/m 2026) en over de werking ervan. In de nieuwe
Veiligheidsagenda (2023 t/m 2026) worden opnieuw een aantal kwantitatieve en
kwalitatieve doelstellingen opgenomen inzake de aanpak van criminele
geldstromen. Er wordt ingezet op een stijgende lijn van 190 miljoen euro aan
beslag in 2023 naar 220 miljoen euro in 2026. Aan de kwalitatieve kant zal
worden gewerkt aan een landelijke standaard in voorbereidingsdocumenten voor
ondermijningsonderzoeken. Dit moet leiden tot het maken van betere keuzes en
een hogere kwaliteit van het financiële onderzoek. De afspraken zien op politie en
zullen onder gezag van en in nauwe samenwerking met het Openbaar Ministerie
worden uitgevoerd. In een separate brief, die ik vrijwel gelijktijdig met
onderhavige verstuur, informeer ik uw Kamer over alle thema’s en afspraken in
de volgende Veiligheidsagenda (looptijd 2023 t/m 2026).11
Monitor criminele geldstromen
De Algemene Rekenkamer concludeerde in haar rapport over strafrechtelijk
afpakken dat de gehanteerde definities en registraties van de verschillende
ketenpartners niet (altijd) op elkaar aansluiten. Dit bemoeilijkt de monitoring in
de keten. De Algemene Rekenkamer beveelt mij aan om de basis op orde te
brengen, bijvoorbeeld door binnen de keten te werken met een uniform
begrippenkader. Ook uit de recente evaluatie van de FATF komt als aanbeveling
om duidelijke inzichtelijke statistieken over afpakresultaten te gaan bijhouden.
Deze wens wordt tevens door de uw Kamer uitgesproken, meest recentelijk
tijdens het wetgevingsoverleg over de jaarrekening van JenV op 22 juni jl. Een
goede informatiepositie is immers essentieel voor het begrijpen en monitoren van
beleid en voor de verantwoording van beleidskeuzes aan de samenleving en het
parlement.
De afgelopen jaren is geprobeerd een integrale afpakmonitor op te zetten, met
het doel meer inzicht te verkrijgen in integrale afpakresultaten (voortkomende uit
36100-VI-14
De brief waar naar wordt verwezen, is gelijktijdig met deze brief aan de Tweede Kamer
verstuurd.
10
11

Pagina 6 van 13

strafrechtelijke, bestuurlijke en fiscale interventies). In 2022 is gebleken dat deze
opdracht, die oorspronkelijk is vastgelegd in de Veiligheidsagenda 2019-2022,
niet tot de gewenste resultaten leidt. Het genereren van een overzicht van
resultaten van individuele organisaties, die verschillende afbakeningen, definities
en registratiewijzen hanteren, draagt beperkt bij aan het verschaffen van inzicht.
Beschikbare cijfers zijn niet aan elkaar te relateren en het opnemen van deze
cijfers in één overzicht doet juist wel veronderstellen dat deze samenhang
bestaat.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

De behoefte aan statistieken en duiding beperkt zich niet tot afpakresultaten. Ook
ten aanzien van de aanpak van witwassen roepen de Algemene Rekenkamer en
de FATF op om registraties consistent en structureel te verzamelen en waar
mogelijk te delen. Daarom ben ik voornemens om een monitor criminele
geldstromen op te zetten, in samenwerking met het in ieder geval OM, de politie,
de FIOD en het CJIB. Het opzetten van een dergelijke monitor heeft als voordeel
dat het gesprek met en tussen ketenpartners duidelijker en inhoudelijker wordt,
omdat geen discussie bestaat over de herkomst en afbakening van cijfers.
Relevante cijfers kunnen periodiek en uniform worden aangeboden aan de
Tweede Kamer. Omdat de uitvraag voor informatie zich beperkt tot één moment
per jaar, worden de ketenpartners minimaal belast. Een eerste pilotversie van
deze monitor met gegevens over 2021 moet in het voorjaar van 2023 gereed zijn.
Voor relevante statistieken op het terrein van witwassen is dit proces al in gang
gezet in het kader van de eerdergenoemde beleidsagenda aanpak witwassen. In
het najaar van 2023 volgt een monitor criminele geldstromen met gegevens over
2022 en vanaf dat moment wordt de monitor jaarlijks in het najaar gevuld en
gedeeld.
Inzicht in registratie en gedegen monitoring stellen mij tevens in staat om mijn
regiefunctie binnen de afpakketen beter vorm te geven. Zoals ik reeds uitlegde in
de bestuurlijke reactie op het rapport van de Algemene Rekenkamer over
strafrechtelijk afpakken, zijn mijn mogelijkheden om inhoudelijk te sturen op de
afpakketen beperkt. Op basis van monitoring kan wel het gesprek tussen en met
de ketenpartners worden gevoerd over zichtbare trends, waarom bepaalde
ontwikkelingen zich voordoen en of de partners beschikken over de
randvoorwaarden om hun taken uit te voeren en doelen te realiseren. Op deze
wijze wordt vormgegeven aan de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer,
passend bij mijn ministeriële verantwoordelijkheid en binnen de kaders van de
rechtstatelijke beginselen van machtenscheiding.
Knelpunten signaleren
De Algemene Rekenkamer heeft mij in haar rapport over strafrechtelijk afpakken
aanbevolen om de afpakketen op de lange termijn te versterken door structurele
problemen in kaart te brengen en aan te pakken. Deze aanbeveling bezie ik in
samenhang met de moties van de leden Mutluer en Van Nispen om te (laten)
onderzoeken hoe meer crimineel vermogen kan worden afgepakt en hoe van
meer strafzaken een afpakzaak kan worden gemaakt12.
Op 21 november 2022 organiseer ik een expertsessie criminele geldstromen en
ga ik in gesprek met deskundigen uit het werkveld en uit de onderzoekswereld.
Doel van deze sessie is in kaart brengen waar volgens de experts ruimte zit voor
verbetering in de aanpak van criminele geldstromen, waar afpakken onderdeel
12

36100-VI-13; 36100-VI-15
Pagina 7 van 13

van uitmaakt, en welke fenomenen aanvullend onderzoek behoeven. Op basis van
de resultaten van deze expertsessie kan aanvullend onafhankelijk onderzoek
worden gestart naar knelpunten en/of blinde vlekken. Tevens kan op basis van de
uitkomsten van de expertsessie worden bezien of er binnen de keten structurele
problemen bestaan die niet worden opgelost binnen reeds lopende trajecten.
I. Anoniem melden door notarissen
In het Commissiedebat juridische beroepsgroepen van 6 oktober jl. heeft de
minister voor Rechtsbescherming toegezegd voor half november in te gaan op de
vraag van het lid Van Nispen (SP) welke oplossing er is voor het veilig kunnen
melden van ongebruikelijke transacties door notarissen, bijvoorbeeld door deze
anoniem te melden. Hierbij doe ik deze toezegging gestand.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

Met de SP-fractie ben ik van mening dat de veiligheid van melders van
ongebruikelijke transacties belangrijk is. Dat heb ik meermaals benadrukt13 en
dat blijf ik ook nu doen. Het is ook daarom dat er verschillende maatregelen zijn
getroffen om de veiligheid in het meldproces te waarborgen. Zo kan alleen de
Financial Intelligence Unit (FIU)-Nederland meldingen van verrichte of
voorgenomen ongebruikelijke transacties van onder andere notarissen ontvangen
en analyseren. Daaraan zijn strenge veiligheidsvoorschriften en een
geheimhoudingplicht verbonden. Als zo’n melding verdacht wordt verklaard door
het Hoofd van de FIU-Nederland en ter beschikking wordt gesteld aan opsporingsen veiligheidsdiensten, dan wordt alleen de bedrijfs- of kantoornaam van de
melder opgenomen. De naam van de meldende persoon wordt dus niet verstrekt
aan de opsporingsdiensten. Daarnaast is, ter uitvoering van een motie van de
heer Van Nispen14, in 2020 een extra maatregel getroffen: opsporingsdiensten
nemen altijd contact op met de meldende instantie, in het geval het voornemen is
om informatie over een verdacht verklaarde transactie van een kleine
onderneming als bewijs toe te voegen in het strafdossier. Er wordt dan nagegaan
of er voorstelbare of concrete dreigingsrisico’s zijn. Daarbij wordt ook informatie
die bekend is bij de opsporingsdiensten betrokken. Die informatie wordt verstrekt
aan het Openbaar Ministerie. Deze instantie kan zo een goede afweging maken of
er aanleiding is om informatie over de verdacht verklaarde transactie te
anonimiseren in het strafdossier. De politie en de FIOD hebben op mijn verzoek
bericht dat in 2021 geen contact is opgenomen met een kleine, meldingsplichtige
onderneming. Dit omdat er (nog) geen voornemen is geweest om door de FIUNederland verdacht verklaarde transacties van een kleine onderneming toe te
voegen als bewijs in het strafdossier. Verder kunnen melders uiteraard altijd zelf
contact opnemen met de politie bij angst voor dreigingen. Dergelijke signalen
worden zeer serieus opgepakt en ook doorgegeven aan het Openbaar Ministerie.
Het Openbaar Ministerie beschikt reeds over de bevoegdheid om gegevens in het
strafdossier op individuele basis te anonimiseren. Dat is neergelegd in het
Wetboek van Strafvordering. Het Openbaar Ministerie kan daartoe overgaan als
de veiligheid van meldende instantie in het geding is. Het standaard anonimiseren
van gegevens in het strafdossier door het Openbaar Ministerie of het anoniem
melden van ongebruikelijke transacties acht ik niet wenselijk en noodzakelijk.
Transparantie, herleidbaarheid en controle van informatie voor
opsporingsdiensten en het Openbaar Ministerie en ook voor de verdediging van de
Tweede Kamer, vergaderjaar 2021-2022, 29 911, nr. 348, bijlage monitoring betere
waarborgen voor de veiligheid van de melder van een ongebruikelijke transactie.
14
Tweede Kamer, vergaderjaar 2019-2020, 31 753, nr. 212
13

Pagina 8 van 13

verdachte en gerechtelijke instanties is een essentieel uitgangspunt voor ons
rechtsstelsel. Een systeem van het standaard anonimiseren van gegevens draagt
hieraan niet bij.
Op dit moment bezie ik met onder andere het Openbaar Ministerie en de
Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie of er mogelijkheden zijn voor verdere
verbetering van de veiligheid van en het gevoel van veiligheid bij melders. Over
de uitkomst van die besprekingen zal ik uw Kamer nader berichten.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

Pagina 9 van 13

2. Wetgevingsoverzicht
Wetsvoorstel

Korte inhoudsindicatie

Stand van zaken

Gegevensverwerking
samenwerkingsverbanden
(WGS) (35 447)

Doel van het wetsvoorstel is om de
effectiviteit te vergroten van de
integrale aanpak van
georganiseerde criminaliteit, van
risico’s van inbreuken op de
integriteit van het financiële
stelsel, van witwas- of
fraudeconstructies, van complexe
problemen rond personen op het
vlak van zorg en veiligheid, en van
onder meer (andere) ernstige
vormen van criminaliteit. In
aanvulling op de AVG worden een
aantal waarborgen vastgelegd voor
een goede bescherming van de
persoonsgegevens die door deze
samenwerkingsverbanden worden
verwerkt.

Het wetsvoorstel is
aanhangig bij de
Eerste Kamer.

Wijziging artikel 174a
Gemeentewet (36 217)

Het wetsvoorstel voorziet in een
sluitingsbevoegdheid bij het
verstoren van de openbare orde in
verband met het aantreffen van
wapens of beschieten van een
woning.

Het wetsvoorstel is
aanhangig bij de
Tweede Kamer.

Bestuurlijk verbod
ondermijnende
organisaties (35 079)

Initiatiefwetsvoorstel houdende
regels over het bestuursrechtelijk
verbieden van organisaties die een
cultuur van wetteloosheid creëren,
bevorderen of in stand houden.
Het gaat om een
bestuursrechtelijke
verbodsbevoegdheid in aanvulling
op de bestaande civielrechtelijke
regeling in het BW.

Het wetsvoorstel is
aanhangig bij de
Eerste Kamer.

Versterking aanpak
ondermijnende
criminaliteit II
(uitbreiding
mogelijkheden
afpakken)

Het wetsvoorstel bevat enkele
onderwerpen met het oog op de
versterking van het juridische
instrumentarium om crimineel
vermogen af te pakken. Dit betreft
de volgende onderwerpen:
(1) Uitbreiding van de
bestraffingsmogelijkheden
(verhoging boetecategorie en
ruimere mogelijkheid om
ontzetting van de in artikel 28,
eerste lid, onder 1°, 2°, 4° en 5°,
Sr vermelde rechten te kunnen

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

Het
conceptwetsvoorstel
wordt binnenkort
behandeld in de
Ministerraad.
Het onderdeel van de
non conviction based
confiscation (NCBC)
is opgenomen in een
afzonderlijk
wetsvoorstel
confiscatie criminele
goederen (zie
hieronder).

Pagina 10 van 13

uitspreken) van strafbare feiten,
waarvan een ondermijnend effect
naar de samenleving uitgaat;

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning

(2) De mogelijkheid om de
maatregel tot ontneming van
wederrechtelijk verkregen voordeel
hoofdelijk op te leggen;

Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

(3) De toedeling van omvangrijke
en complexe strafzaken aan het
gerecht dat daarvoor het meest
aangewezen is;
(4) Het op verzoek van de
Financiële inlichtingen eenheid
door een bank tijdelijk aanhouden
van de uitvoering van een
financiële transactie om te
voorkomen dat crimineel geld
wordt weggesluisd voordat beslag
kan worden gelegd in het belang
van de strafvordering;
(5) Wijziging van de
wrakingsregelingen in
strafprocesrecht (Sv),
bestuursrecht (Awb) en burgerlijk
recht (Rv).
Confiscatie criminele
goederen

Aanpassing Besluit
videoconferentie

Het wetsvoorstel bevat de
bevoegdheid voor het Openbaar
Ministerie tot het indienen van een
verzoek tot confiscatie (verval aan
de staat) van goederen met een
waarde van tenminste 25.000
euro, die geheel of ten dele
afkomstig zijn van of uit de baten
van enig misdrijf.
Wijziging van het Besluit
videoconferentie, zodat de rechter
zonder instemming van verdachte
of raadsman kan beslissen tot de
toepassing van een
videoconferentie in het bijzondere
belang van de beveiliging van het
vervoer van de verdachte naar en
van de zitting (thans alleen in het
bijzondere belang van beveiliging
van de zitting). Dit vormt
onderdeel van het pakket van
maatregelen m.b.t. berechting en
detentie van verdachten van
georganiseerde criminaliteit, dat in
november 2021 aan de Tweede
Kamer is voorgelegd

Het
conceptwetsvoorstel
wordt binnenkort
behandeld in de
Ministerraad.

Het ontwerpbesluit is
voor advies voorgelegd
aan de Afdeling
advisering van de
Raad van State.

Pagina 11 van 13

(Kamerstukken II 2021/22, 29911,
nr. 339).
Toezeggingen aan
getuigen

Aanpassing Opiumwet in
verband met NPS
(nieuwe psycho actieve
stoffen) (36 159)
VWS & JenV

Plan van aanpak
witwassen
FIN & JenV

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning

In voorbereiding is een beleidsbrief
aan de Tweede Kamer, waarin de
voornemens tot verbetering van de
wettelijke regeling inzake
toezeggingen aan getuigen (ook
wel: de ‘kroongetuigenregeling’)
worden geschetst. Bij de
uitwerking is betrokken het
internationaal vergelijkend
onderzoek naar toezeggingen aan
getuigen in strafzaken in vier
landen. Bij de uitwerking is tevens
betrokken het arrest van de Hoge
Raad in de strafzaak Passage (april
2019).

De beleidsbrief wordt
binnenkort aan de
Tweede Kamer
gezonden.

Het wetsvoorstel van de
staatssecretaris van VWS en de
Minister van JenV voorziet in de
mogelijkheid van strafbaarstelling
van de productie van en de handel
in stofgroepen strafbaar kunnen
worden gesteld, die dienen als
basis voor NPS.

Het wetsvoorstel is
aanhangig bij de
Tweede Kamer.

Het wetvoorstel van de Minister
van Financiën en de Minister van
JenV bevat de volgende
onderwerpen:

Het wetsvoorstel is
aanhangig bij de
Tweede Kamer.

Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

- een verbod op contante
betalingen vanaf 3.000 euro voor
beroeps- of bedrijfsmatig
handelaren in goederen;
- de vereenvoudiging van de
gegevensuitwisseling tussen Wwftinstellingen van dezelfde categorie
bij een hoger risico op witwassen
of terrorismefinanciering ;
- de mogelijkheid van het inrichten
van een gezamenlijke voorziening
door de banken ten behoeve van
het monitoren en melden van
transacties;
- de verduidelijking van het
gebruik van bijzondere categorieën
persoonsgegevens en
persoonsgegevens van
strafrechtelijke aard;
- de verhoogde integriteit van de
trustsector.

Pagina 12 van 13

Transparantie
maatschappelijke
organisaties (35 646)

Aanpassing Penitentiaire
beginselenwet

Het wetvoorstel bevat onder meer
de verplichting om een balans en
een staat van baten en lasten van
stichtingen te deponeren bij de
Kamer van Koophandel. Er is een
Nota van Wijziging in
voorbereiding om n.a.v. de motie
Becker c.s. en de kabinetsreactie
op de POCOB te voorzien in een
handhavingsinstrumentarium. Doel
is om maatschappelijke
organisaties die de democratische
rechtsstaat ondermijnen financieel
te kunnen treffen.

Het wetsvoorstel is
aanhangig bij de
Tweede Kamer.

Het wetsvoorstel verruimt de
mogelijkheden voor de Minister
voor Rechtsbescherming om
beperkingen op te leggen aan
gedetineerden, zoals het verbieden
van bepaalde
communicatiemogelijkheden of
contacten, in het belang van de
openbare orde of veiligheid of ter
voorkoming van ernstige
misdrijven buiten de inrichting.

Een
conceptwetsvoorstel
is in voorbereiding.

Directoraat-Generaal
Ondermijning
DG Ondermijning
Datum
4 november 2022
Ons kenmerk
4278883

Pagina 13 van 13