Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 233

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juni 2009
Naar aanleiding van het verzoek van de vaste commissie voor Verkeer en
Waterstaat van 14 mei 2009 doe ik u hierbij een brief toekomen over het
sectorale rijverbod in Oostenrijk.
Verzoek van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat
De vaste commissie heeft gevraagd om in te gaan op de knelpunten, die
voor de Nederlandse goederenvervoerder ontstaan (bijvoorbeeld in
verband met de beschikbare capaciteit op het spoor) en aan te geven
welke initiatieven reeds ontplooid zijn of nog ontplooid zullen worden om
deze knelpunten te verkleinen.
Sectoraal rijverbod
Bij de toetreding tot de EU in 1994 heeft Oostenrijk met het zogenaamde
ecopuntensysteem een derogatie gehad op het vrije verkeer van goederen
tot eind 2003. Hierbij werd het aantal transitoritten beperkt. Een vrachtauto moest aan de hand van de Euroklasse per rit ecopunten afrekenen.
Een Lidstaat kreeg per jaar een lager quotum aan ecopunten. Om het
aantal transitoritten te behouden, moest met steeds schonere vrachtwagens gereden worden.
Het sectoraal rijverbod werd bedacht in vervolg op de beëindiging van het
ecopuntensysteem. Het betreft een verbod op het vervoer van bepaalde
categorieën goederen met vrachtwagens over de Brennerroute. Tegen het
plan om een sectoraal rijverbod in te voeren heeft de Europese
Commissie ondersteund door diverse Lidstaten (waaronder Nederland)
beroep ingesteld bij het Hof van Justitie van de EG. Het EG Hof oordeelde
in de zaak C-320/03 dat die specifieke maatregel niet evenredig was. Het
doel van die maatregel was het vervoer te verleggen van de weg naar het
spoor. Gelet op dit doel, hadden de autoriteiten zich onder andere meer
moeten vergewissen van voldoende en passende capaciteit van het spoor
alvorens deze maatregelen te nemen. Daarom kon die maatregel volgens
het Hof niet gerechtvaardigd worden met redenen die verband houden

KST131784
0809tkkst21501-33-233
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 233

1

met de bescherming van de luchtkwaliteit. Het Hof overwoog daarbij dat
de Commissie niet betwistte dat aan de luchtkwaliteit gestelde grenzen
waren overschreden, waarmee de overschrijding voor het Hof vast stond.
Het Hof oordeelde dat in die omstandigheden Oostenrijk gehouden was te
handelen. De in geschil zijnde maatregel kon echter de toets aan de
evenredigheidseis niet doorstaan. Wel bood het Hof een opening om
maatregelen te nemen tegen de overschrijding van de luchtkwaliteitsnormen.
Ondanks bezwaren van de Europese Commissie heeft Tirol opnieuw een
sectoraal rijverbod gedeeltelijk ingevoerd. De Europese Commissie heeft
opnieuw een beroep ingesteld op 21 januari 2009 met de zaak C-28/09.
Knelpunten voor het wegvervoer
Door de economische crisis is het wegvervoer naar en van Italië dusdanig
ingezakt dat er op dit moment geen sprake is van een tekort aan spoorcapaciteit als alternatief voor het wegvervoer. Tot nu toe zijn er geen
klachten van Nederlandse ondernemers ontvangen over onvoldoende
spoorcapaciteit. Wel zou volgens informatie van Duitse en Oostenrijkse
wegvervoerorganisaties sprake zijn van extra uren wachttijd bij de
Brenner Rollende Landstrasse verbinding omdat treinen uit de roulatie
worden gehaald wegens het teruglopende aanbod.
Het sectoraal rijverbod geldt tot nu toe voor producten zoals aarde, bouwstaal en afval. Dat wordt nauwelijks over grote afstanden vervoerd door
Nederlandse vervoerders. Per 1 juli 2009 worden producten zoals marmer,
tegels en bouwstaal aan het rijverbod toegevoegd. Daar zullen vervoerders wel problemen mee hebben. Er moet omgereden worden via Zwitserland of Frankrijk of de vrachtwagens moeten op de Ro-La trein,
hetgeen kosten met zich meebrengt in de vorm van wachttijden en kosten
van de trein. In verband met de afmetingen van de vrachtwagens zal het
niet altijd mogelijk zijn van de Ro-La gebruik te maken. Dit zal zich vooral
voordoen bij het vervoer van voertuigen als deze categorie ook verboden
wordt.
Initiatieven om deze knelpunten te verkleinen
Het sectoraal rijverbod wordt gemotiveerd vanuit metingen naar de luchtkwaliteit in Tirol, waaruit blijkt dat er een overschrijding van de grenswaarden, met name in de NO2 waarden plaats vindt. Oostenrijk moet
maatregelen nemen om de voorgeschreven normen te bereiken, maar het
valt echter op dat de maatregelen selectief gericht zijn op het vrachtverkeer op de A12, dat voor een groot deel uit transiterende buitenlanders
bestaat. Ook wordt een onderscheid gemaakt tussen voertuigen die vooral
voor internationaal vervoer gebruikt worden en distributie vrachtwagens
van Oostenrijkse ondernemers. Voor de lokale wegen wordt niets voorgeschreven, vuile vrachtauto’s mogen dus nog steeds in de dorpen en
steden in Tirol, maar niet meer op de snelweg. Bovendien krijgt lokaal
vervoer ontheffing van het sectoraal rijverbod. Dit lijkt op discriminatie
van buitenlandse vrachtwagens.
Zoals ik bij het AO transportbelemmeringen van 18 maart 2009 (Kamerstuk 29 515, nr.285) heb toegezegd, zal Nederland zich voegen in de
Hofzaak van de Europese Commissie.
Ik heb eerder een brief aan Commissaris Verheugen gestuurd waarin als
argumentatie gegeven is dat Nederland begrip voor de milieuproblematiek heeft en bereid is mee te werken aan een oplossing mits
voldaan wordt aan het principe van non-discriminatie.
Nederland is voorstander van het aanpakken van het probleem bij de
bron. Enerzijds met het uitfaseren van vrachtwagens met de grootste
uitstoot, beginnend met het verbieden van inzet van vrachtwagens van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 233

2

Euroklasse 0 tot en met 2 en anderzijds door het stimuleren van de inzet
van Euro 4 en 5 vrachtwagens.
Het belemmeren van het wegvervoer zonder alternatief is wat mij betreft
een onbegaanbare weg. De problematiek van het transitoverkeer door de
Alpen moet zoveel mogelijk in gezamenlijk verband opgelost worden met
in acht neming van de Europese beginselen van vrij verkeer en de
verplichtingen die voortvloeien uit de luchtkwaliteitsrichtlijnen. Het
transitoprobleem mag niet afgewenteld worden op buurlanden.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-33, nr. 233

3