4
Vragenuur: Vragen Voordewind
Vragen van het lid Voordewind aan de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het
bericht dat Syrische kinderen in Turkse kledingfabrieken
aan het werk zijn gezet.

De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter. Syrische kinderen die zijn gevlucht voor de oorlog in hun land, worden in Turkije aan het werk gezet om
kleding te maken voor westerse bedrijven, voor westerse
kledingmerken. Kinderen worden uitgebuit en werken onder
zware, soms gevaarlijke omstandigheden. Die harde werkelijkheid zagen we gisteren in een uitzending van de BBC
over vluchtelingen die onze kleren maken. Ik vraag de
minister: hoe cynisch moet het worden? Het is verschrikkelijk dat deze kwetsbare groep gevluchte Syriërs nu in Turkije
in moderne slavernij terechtkomt. Tijdens mijn eigen
werkbezoek in Turkije in de afgelopen zomer heb ik verschillende Syrische en Irakese families gesproken waarvan de
kinderen aan het werk moesten omdat die families geen
inkomen hadden om het onderdak te betalen. In mei van
dit jaar berichtte Human Rights Watch ook al dat Syrische
vluchtelingenkinderen in Turkije massaal aan het werk
werden gezet. Minstens een half miljoen Syrische kinderen
in Turkije gaan niet naar school, zo zei UNICEF afgelopen
zomer tegen mij in Turkije.
Dit roept bij mij de volgende vragen op. Is de minister
bereid om de genoemde bedrijven die in Nederland actief
zijn, zoals Marks & Spencer en Zara, direct aan te spreken?
Is de minister bereid om de bedrijven die in het Nederlandse
kledingconvenant zitten, aan te sporen om onmiddellijk
extra controles en onderzoek uit te voeren bij hun Turkse
toeleveranciers? Kan het Nationaal Contactpunt hier ook
voor worden ingeschakeld? Een bedrijf als Zara heeft het
kledingconvenant nog niet ondertekend. Gaat de minister
de druk nu opvoeren om ook dat bedrijf dit convenant te
laten ondertekenen?

besproken. Er is binnenkort een gezamenlijk economisch
comité tussen Turkije en Nederland. Ik ga de mogelijkheden
onderzoeken om in de marge daarvan een rondetafel te
organiseren met de grote kledingmerken, met mijn Turkse
counterpart en met wie hij aan zijn zijde zou willen zien
vanuit Turkije. Dat zeg ik de heer Voordewind dus heel
graag toe.
Ik wil mijn Turkse collega ook bellen over deze specifieke
zaak en hem het voorstel doen dat ik net deed. Ik wil hem
ook voorstellen om te bezien of het mogelijk is dat hij en ik
samen een bezoek gaan brengen aan de regio waar we nu
al een aantal keren dit soort uitwassen hebben gezien. Dat
doe ik niet met de illusie dat een bezoek van twee ministers
alles oplost, maar wel in de wetenschap dat de zaken vaak
sneller verbeteren wanneer er politieke aandacht en politieke druk zijn dan wanneer je die achterwege laat.
Nederland heeft nu ook een samenwerking met de Fair
Wear Foundation. Die gaat voorlichting geven in Turkije
aan Syrische vluchtelingen over arbeidsrechten. Die heeft
ook een klachtenlijn geopend. Men kan daar natuurlijk in
het Arabisch terecht, want de vluchtelingen spreken Arabisch.
Ik ben ook bereid om de bedrijven aan te spreken. Dat kan
zijn in het kader van het convenant dat we hebben, maar
ook in het kader van andere samenwerkingsverbanden.
Voor zover mij nu bekend is, zeggen de bedrijven dat zij
niet weten dat dit gebeurt. Het lijkt me goed om daar een
gesprek met hen over te hebben, in welk verband dan ook.
Zara is voornemens om het convenant te ondertekenen.
We zijn regelmatig met Zara in gesprek. Het is dus werk in
uitvoering, maar we zetten er nog even een paar tanden
bij.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Het is goed om te horen dat de minister dit heel serieus
neemt, ook al zijn het maar enkele signalen. Als dit namelijk
het topje van de ijsberg is, geeft het alle aanleiding om dit
ook te bespreken binnen het Nederlandse textielconvenant.
Ik ben blij om te horen dat ook Zara nu uiteindelijk het textielconvenant gaat tekenen. Dat is in ieder geval goed
nieuws.

Minister Ploumen:
Voorzitter. Ik dank de heer Voordewind voor zijn opmerkingen en vragen. Degenen die de uitzending of de berichten
hebben gevolgd, zullen net zo geshockeerd zijn als de heer
Voordewind; ook ik ben dat.

Ik kom op de klachtencommissies et cetera. Ja, de kinderen
kunnen wel een klacht indienen, maar als ze geen geld
hebben voor de reiskosten om naar school te gaan, omdat
de scholen te ver weg zitten of omdat ze zelf in de uithoeken
van de grote steden zitten, dan kunnen ze gewoon niet naar
school. Dat is ook een probleem dat ik met UNICEF heb
besproken.

De situatie in Turkije is, zoals de heer Voordewind schetst,
dat er 2,6 miljoen Syrische vluchtelingen zijn. Nederland
heeft zich er zeer voor ingezet om ervoor te zorgen dat
vluchtelingen werkvergunningen krijgen, zodat ze in de
formele sector werkzaam kunnen zijn. Nederlandse bedrijven hebben een aantal van hun vacatures ook opengesteld
voor Syrische vluchtelingen, omdat het duidelijk is — dat
blijkt ook uit wat de heer Voordewind zegt — dat mensen
natuurlijk wel een inkomen moeten en willen hebben om
zo zelf voor hun kinderen te kunnen zorgen, hen naar school
te kunnen sturen en hen niet uit werken te hoeven sturen.

Er zijn inderdaad enkele werkvergunningen afgegeven. Ik
geloof dat het er nu 2.000 zijn op een vluchtelingenaantal
van 2,7 miljoen. Ik houd dus nog een keer het pleidooi om
niet de werkgevers de werkvergunningen te laten aanvragen. We hebben namelijk begrepen dat daar het probleem
zit. Eigenlijk zou de overheid die werkvergunningen moeten
afgegeven, in ieder geval aan de Syrische en de Irakese
vluchtelingen, zodat zij niet onder de arbeidsnormen van
de ILO terechtkomen. Kan de minister daar nog op reageren?

We doen een aantal dingen. Ik heb onlangs, een paar weken
geleden, contact gehad met mijn Turkse evenknie over dit
onderwerp. We hebben dat ook in Shanghai tijdens de G20

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Voordewind

25 oktober 2016
TK 13

13-4-1

Minister Ploumen:
Ik zal zeker graag de mogelijkheden onderzoeken om te
bevorderen dat in Turkije sneller en in grotere hoeveelheden
werkvergunningen afgeven worden. De heer Voordewind
schetst overigens de situatie heel precies. Het gaat om 2,7
miljoen vluchtelingen. De druk op de voorzieningen en op
de economie is in Turkije dus echt groot. Dat wil niet zeggen
dat men het niet zou moeten doen, maar ik vraag daar wel
begrip voor. De heer Voordewind weet hoe ingewikkeld het
soms al in ons land is. Hij kan zich dus voorstellen hoe het
met die aantallen in Turkije gaat. Maar ik zeg de heer
Voordewind graag toe dat we daarover in gesprek blijven
met de Turkse overheid. Ik kan me ook voorstellen dat ik
een geschikt moment zoek om in een Kamerbrief terug te
rapporteren waar we staan.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Nogmaals: het gaat niet over het afgeven van werkvergunningen door werkgevers, maar door de overheid zelf,
waardoor men aan de slag kan en in ieder geval in het eigen
onderhoud kan voorzien.
Ten slotte ga ik in op de Turkse kinderen zelf. We weten dat
nog steeds ongeveer de helft van de agrarische werknemers
minderjarig is. Daar heeft de minister eerder ook flink aandacht voor gevraagd, ook bij de Turkse regering; dat weet
ik. Ondanks die aandacht is er echter nog een grote stijgende lijn te zien bij de katoenplantages en noem maar op.
Dat betreft seizoensarbeid, waarbij gezinnen hun kinderen
gewoon meenemen. Is de minister bereid om dit verder
aan de kaak te stellen, mogelijk met de Europese collega's,
binnen de Europese Unie maar ook binnen de OESO? De
OESO moet hierop toezien en is nu ook bezig om de ILOnormen ten aanzien van de confectie en de textiel te specificeren. Dit om de Turkse regering misschien niet de wacht
aan te zeggen, maar wel verder te helpen om de inspecties
op orde te krijgen en de kinderen uit de krochten van die
fabriekjes te halen en ze naar school te laten gaan.

De heer Van Laar (PvdA):
Het lijkt er toch op dat de uitbuiting en de kinderarbeid in
Turkije alleen maar toenemen. Dat horen wij ook van kledingbedrijven. Het is bijzonder zorgelijk dat de kinderarbeid
nu in de laatste schakel is gevonden, bij het strijken, dus
vlak voordat de kleding naar Europa verzonden wordt. Dat
stond een jongen van 15 jaar te doen. Dat is het allerlaatste
stapje. Kledingbedrijven zeggen altijd: het is moeilijk, het
zit ver weg en we kunnen het niet zien. Maar dit hadden ze
toch moeten zien? Hoe kan het dat bedrijven dit niet zien?
En wat kan de minister doen zodat er op Europees niveau
voor gezorgd wordt dat deze kleding niet meer in onze
schappen belandt? Het maakt niet uit waar die kleding
vandaan komt.
Minister Ploumen:
Het is duidelijk dat bedrijven daar gewoon verantwoordelijk
voor zijn, hoe lang hun keten ook is en op welk punt in de
keten er ook zorgen zijn. In de afgelopen periode zijn
bedrijven zich ook steeds meer bewust geworden van die
verantwoordelijkheid, en zijn ze samenwerkingen aangegaan om misstanden tegen te gaan. Hoe dit kan gebeuren
en hoe zij er zelf tegen aankijken, weet ik niet. Ik mag aannemen dat ze het afkeuren, maar de vraag is inderdaad:
hadden ze het kunnen weten? Ze hadden het moeten weten,
vind ik, maar hadden ze het kunnen weten? Het is goed om
daarover het gesprek aan te gaan, ook binnen het convenant. Dat ben ik zeer met de heer Van Laar eens.
De voorzitter:
Dank u wel.

Minister Ploumen:
Mijn indruk is dat de Turkse overheid er alles aan doet om
kinderarbeid tegen te gaan. We werken ook samen met de
Turkse regering. De ILO doet dat ook. Het is ook steeds een
onderwerp van gesprek met de Turkse regering. Ik stel me
voor dat ik dit ook bespreek met mijn collega, en samen
met hem bekijk of we bijvoorbeeld de OESO kunnen
inschakelen. We kunnen bekijken op welke manier de Turkse
overheid zich gesteund weet in het aanpakken van kinderarbeid. Want ook daar wil men dat niet.
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter, tot slot. Ik heb een rapport gemaakt van mijn
bezoek aan Turkije, dat ik graag wil aanbieden aan de
minister voor Ontwikkelingssamenwerking.
De voorzitter:
Dat is goed. Dank u wel.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Voordewind

25 oktober 2016
TK 13

13-4-2