Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 023

Voorzienings- en leveringszekerheid energie

Nr. 217

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2017
Meerdere gelegenheden heb ik uw Kamer geïnformeerd over de voorgenomen nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Rilland en Tilburg
(project Zuid-West 380 kV Oost). Deze verbinding is nodig om knelpunten
in de transportcapaciteit tussen Zeeland en de landelijke ring, in het
onderhoud van de 380 kV-verbinding Rilland-Geertruidenberg en in het
Brabantse 150 kV-hoogspanningsnetwerk op te lossen. Het project wordt
ruimtelijke ingepast met de Rijkscoördinatieregeling. Met deze brief
informeer ik uw Kamer over het voorkeursalternatief (VKA) dat ik
voornemens ben op te nemen in het ontwerp-inpassingsplan voor deze
hoogspanningsverbinding.
Proces
Het proces om te komen tot een goede ruimtelijke inpassing van de
nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Rilland en Tilburg is in
2009 begonnen. Tussen 2009 en 2011 zijn een startnotitie, richtlijnen en
een milieueffectrapportage opgesteld. Op basis van deze informatie is in
april 2011 een VKA vastgesteld. Dit was een tracé in het noorden van het
zoekgebied, waarbij de bestaande en nieuwe 380 kV-verbindingen op
delen van het tracé gecombineerd werden in één mast. In augustus 2014
hebben de Minister van Infrastructuur en Milieu en ik dat VKA tussen
Roosendaal/Borchwerf en Tilburg uit 2011 heroverwogen, omdat uit
onderzoek van TenneT bleek dat op basis van voortschrijdend technisch
inzicht de combinatie van twee 380 kV-hoogspanningsverbindingen op
één mast in de landelijke ring risico’s voor de leveringszekerheid zou
opleveren. Dit is onwenselijk. Zonder combinatie van twee 380
kV-verbindingen op één mast was dit tracé niet meer ruimtelijk inpasbaar.
Bij gebrek aan een alternatief in het noorden van het zoekgebied, is
besloten het voorgenomen tracé vanaf Roosendaal/Borchwerf naar
Tilburg te wijzigen in een zuidelijker gelegen tracé.
Dit leidde tot onrust in delen van de regio en daarom heb ik in 2015
besloten de mogelijkheid te bieden om met alternatieven te komen. De

kst-29023-217
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 023, nr. 217

1

regio heeft hier gehoor aan gegeven en diverse, goed onderbouwde
alternatieven aangedragen die meegenomen zijn in het milieuonderzoek.
In intensief overleg met de indieners van de diverse alternatieven zijn de
tracés geoptimaliseerd en zijn oplossingen voor plaatselijke knelpunten
gevonden. Dit heeft onder meer geleid tot varianten op het oorspronkelijke noordelijke tracé, die dit tracé toch ruimtelijk inpasbaar maken. Ik heb
waardering voor eenieders inzet in dit proces, dat geleid heeft tot het
onderzoeken van meer mogelijkheden die aansluiten bij de ruimtelijke
wensen en behoeftes in de regio.
Op 31 maart jl. heeft TenneT een integrale effectenanalyse opgeleverd1,
waarin de effecten van de verschillende alternatieven en varianten op
milieu, kosten en nettechniek in kaart zijn gebracht. Vervolgens heb ik aan
de samenwerkende overheden van West- en Midden-Brabant gevraagd
om alle alternatieven en varianten te toetsen op lokale gevolgen en een
integraal advies te geven. Op 1 juni jl. hebben de samenwerkende
overheden mij hun advies overhandigd. Zij pleiten unaniem voor een
tracé in het noorden van het zoekgebied.
Keuze voor het voorkeursalternatief
Ik ben voornemens het tracé waarvoor de samenwerkende overheden hun
voorkeur hebben uitgesproken, vast te leggen in een ontwerp-inpassingsplan. Het voorgenomen tracé loopt vanaf Rilland via Woensdrecht en
Roosendaal-Borchwerf naar Standdaarbuiten en vervolgens via Zevenbergschenhoek en Hooge Zwaluwe naar Geertruidenberg. Hierna loopt
het tracé richting ’s-Gravenmoer en via de bosroute bij Huis ter Heide naar
het nieuw aan te leggen 380 kV-station op de locatie De Spinder ten
noorden van Tilburg. Als bijlage is een overzichtskaart van het voorgenomen tracé toegevoegd2.
Het VKA bevat vier varianten op het basisalternatief dat in de Integrale
effectenanalyse wordt aangeduid als alternatief Paars:
1. De variant Woensdrecht ligt deels ondergronds bij de Brabantse Wal
vanwege verschillende knelpunten bij Woensdrecht (onder andere
Natura 2000 en effecten op landschap);
2. De variant Westzijde A17 bundelt met de A17 aan de westzijde
daarvan in plaats van aan de oostzijde. Dit heeft landschappelijke
voordelen en ontziet gevoelige bestemmingen;
3. De variant Biesbosch-Hooge Zwaluwe bundelt tussen Moerdijk en
Geertruidenberg met de bestaande 380 kV-verbinding aan de
zuidzijde in plaats van aan de noordzijde. Hierdoor wordt een kruising
met de bestaande 380 kV-verbinding voorkomen en wordt voorkomen dat Oud-Drimmelen tussen twee hoogspanningsverbindingen in
komt te liggen;
4. De variant Bosroute is opgenomen om te voorkomen dat de
woningen bij De Moer ingesloten raken tussen de nieuwe en de
bestaande verbinding. Zowel de bestaande als de nieuwe 380
kV-verbinding komen in het noordoosten van natuurgebied Huis ter
Heide te liggen.
Bij de keuze voor een tracé worden de effecten van de verschillende
alternatieven en varianten op omgeving, milieu, kosten en nettechniek
integraal gewogen.
Normaal gesproken worden verschillende tracéalternatieven afgezet tegen
het Meest Milieuvriendelijk Alternatief (MMA). Het bleek in dit project
echter niet mogelijk om een eenduidig MMA vast te stellen, omdat de
1
2

http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/zuid-west-380-kv-oost-rilland-tilburg
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 023, nr. 217

2

scores op de milieueffecten dermate uiteen lopen dat er niet één tracé is
vast te stellen dat op alle milieucriteria goed scoort. Er zijn wel thematische MMA’s vastgesteld voor leefomgevingskwaliteit, landschap en
natuur. Nu een integraal MMA ontbreekt, vergelijk ik de milieueffecten,
kosten en nettechnische effecten van het voorkeurstracé van de samenwerkende overheden (hierna: het meest gedragen tracé) met de effecten
van andere tracéalternatieven.
Milieuaspecten
Voor de tracékeuze zijn de milieuaspecten leefomgevingskwaliteit,
landschap en cultuurhistorie en natuur het meest maatgevend omdat de
nieuwe hoogspanningsverbinding voor deze milieuaspecten de meeste
permanente effecten veroorzaakt, die daarbij niet of slechts deels beperkt
kunnen worden.
Op leefomgevingskwaliteit scoort het meest gedragen tracé goed op vrij
te spelen gevoelige bestemmingen. Door te combineren met de nieuwe
380 kV-verbinding kunnen bestaande 150 kV-verbindingen worden
afgebroken. Daarmee ligt een aanzienlijk aantal woningen straks niet
langer in een magneetveldzone. De twee zuidelijke tracéalternatieven
scoren op dit punt nog beter, maar niet als de vrij te spelen gevoelige
bestemmingen bij Breda buiten beschouwing worden gelaten. Ik doe dat,
omdat de gemeente Breda gebruik wil maken van de Verkabelingsregeling
(onderdeel van het wetsvoorstel Voortgang energietransitie, dat
momenteel aanhangig is bij uw Kamer (Kamerstuk 34 627)) om deze
sowieso vrij te spelen. Voor wat betreft het aantal (nieuwe) gevoelige
bestemmingen in de magneetveldzone van de nieuwe hoogspanningsverbinding scoort het meest gedragen tracé minder goed dan sommige
andere tracéalternatieven. De zogenoemde vrije tracés, die niet bundelen
of combineren met bestaande infrastructuur, scoren op dit punt beter.
Deze tracés zijn echter nieuwe doorsnijdingen en scoren daardoor minder
goed op landschap en natuur.
Het meest gedragen tracé scoort gemiddeld op natuur ten opzichte van
andere tracés. Het effect op draadslachtoffers is voor het thema natuur het
meest maatgevende criterium. Er is een vereenvoudigde passende
beoordeling uitgevoerd om de gevolgen op draadslachtoffers in en nabij
Natura 2000-gebieden in kaart te brengen. Hieruit volgt dat de gevolgen
voor draadslachtoffers geen belemmeringen vormen voor de vergunbaarheid van het meest gedragen tracé. Het meest gedragen tracé leidt tot
een beperkt oppervlakteverlies van Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk
Brabant- en Natuurnetwerk Nederland-gebieden. Een belangrijk deel van
deze effecten kan bij optimalisatie van het tracé echter gemitigeerd en
waar noodzakelijk deels gecompenseerd worden.
Het meest gedragen tracé scoort zeer goed op landschap en cultuurhistorie, omdat het zo min mogelijk open landschap doorsnijdt. Daarnaast
sluit dit tracé goed aan bij de principes uit het Derde Structuurschema
Elektriciteitsvoorziening (SEV III): het combineert over vrijwel de gehele
lengte met bestaande 150 kV-hoogspanningsverbindingen en het bundelt
voor een groot gedeelte met de bestaande 380 kV-verbinding en gedeeltelijk ook met andere bovenregionale infrastructuur, zoals de A17. De
bestaande 150 kV-verbindingen waarmee wordt gecombineerd, worden
afgebroken.
Kosten en nettechniek
Op het onderdeel kosten heeft TenneT aangegeven dat het meest
gedragen tracé gemiddeld scoort op kosten. Ook geeft TenneT aan dat,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 023, nr. 217

3

alhoewel er verschillen in complexiteit zijn, alle onderzochte alternatieven
en varianten technisch mogelijk zijn. Daarmee is nettechniek geen
onderscheidend criterium bij de keuze voor een VKA.
Conclusie
Het meest gedragen tracé scoort zeer goed tot gemiddeld op de maatgevende milieuthema’s landschap en cultuurhistorie en natuur, en minder
goed op het thema leefomgeving. Ik realiseer me dat het landschap sterk
verbonden is met hoe bewoners hun omgeving ervaren. Ik constateer dat
de belanghebbende gemeenten en de provincie dit aspect zwaar hebben
laten wegen in hun gezamenlijke keuze om zoveel als mogelijk het open
landschap te behouden. Nu het resultaat van die keuze kan rekenen op
breed bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak neem ik, alles afwegende,
het advies van de samenwerkende overheden over.
Aanvullende maatregelen
Om de ruimtelijke aanvaardbaarheid van het VKA te vergroten neem ik
een aantal aanvullende maatregelen, in lijn met het advies van de
samenwerkende overheden.
Ik heb begrip voor de ruimtelijke druk die de gemeente Geertruidenberg
ervaart bij de inpassing van de nieuwe 380 kV-verbinding. Deze gemeente
is ruimtelijk zwaar belast met veel energie-infrastructuur. Om deze druk te
verminderen zal ik TenneT verzoeken het gedeelte van de 150
kV-verbinding Geertruidenberg-Waalwijk dat door de kernen van
Geertruidenberg en Raamsdonkveer loopt te verkabelen.
Nu ik niet kies voor een zuidelijk VKA, wordt de 150 kV-verbinding in de
Bredase wijk Haagse Beemden niet afgebroken als gevolg van de
inpassing van de nieuwe 380 kV-verbinding. Deze verbinding valt, net als
die in de Bredase wijk Wisselaar, onder de Verkabelingsregeling die is
opgenomen in het wetsvoorstel Voortgang energietransitie, dat
momenteel aanhangig is bij uw Kamer (Kamerstuk 34 627). Op verzoek
van de gemeente Breda krijgt deze verbinding de status van pilot,
waarmee wordt ingezet op spoedige realisatie van verkabeling zodra dit
wetsvoorstel wet is geworden en in werking is getreden.
Verder zal TenneT vanwege de ruimtelijke druk op Moerdijk in samenwerking met de gemeente en de provincie een planstudie uitvoeren om te
onderzoeken op welke wijze tracéoptimalisaties van de nieuwe 380
kV-verbinding bij kunnen dragen aan het verlichten van de ruimtelijke
druk. Deze planstudie wordt opgepakt in samenhang met de planstudie
windturbine-locaties Windpark A16 in de provincie Noord- Brabant.
Vervolg
Parallel aan het informeren van uw Kamer informeer ik omwonenden per
brief over de keuze voor het VKA. Ook zal er een nieuwsbrief verschijnen.
Na de zomer zal ik, in samenwerking met TenneT en de samenwerkende
overheden, inloopbijeenkomsten op verschillende plekken in de regio
organiseren. Het voorgenomen tracé wordt de komende jaren in meer
detail uitgewerkt, zodat exacte mastposities bepaald kunnen worden. Dit
wordt in nauw overleg met grondeigenaren en andere belanghebbenden
gedaan. In de aanloop naar het vastleggen van het VKA in een rijksinpassingsplan zal ik te zijner tijd samen met de Minister van Infrastructuur en
Milieu een voorbereidingsbesluit nemen, waarmee de gronden voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 023, nr. 217

4

hoogspanningsverbinding zullen worden gereserveerd. TenneT bereidt de
milieuonderzoeken voor die noodzakelijk zijn om vergunningen aan te
vragen.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 023, nr. 217

5