Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

30 175

Besluit luchtkwaliteit 2005

Nr. 59

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 oktober 2008
Naar aanleiding van het Algemeen Overleg op 3 juli 2008 over fiscale
vergroening (31 492, nr. 3) informeer ik u mede namens de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat en de staatssecretaris van Financiën over
de voortgang van de subsidiëring van roetfilters en over de stand van
zaken ten aanzien van het opzetten van een sloopregeling voor personenen/of bestelauto’s met een dieselmotor.
Hiermee geef ik vervolg aan de toezegging van de staatssecretaris van
Financiën tijdens het bovengenoemde overleg (TK 2008–2009, 31 492,
nr. 3). De informatie over de subsidiëring van roetfilters plaats ik in de
bredere context van voertuiggerichte stimuleringmaatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit, waartoe – naast de subsidies voor retrofit roetfilters op vrachtwagens en bussen, affabriek filters voor taxi’s en bestelwagens en de fiscale stimulering van affabriek roetfilters op
personenwagens – ook de subsidies voor Euro 5 en EEV vrachtwagens
behoren.

FES-middelen voor verkeersmaatregelen ter verbetering van de
luchtkwaliteit
In 2005 heeft het kabinet de inspanningen voor de verbetering van de
luchtkwaliteit verhoogd. Er was immers op veel plaatsen binnen de
bebouwde kom sprake van overschrijding van grenswaarden voor stikstofoxiden en fijn stof. Het was duidelijk dat Nederland zonder aanvullende
maatregelen niet zou kunnen voldoen aan de nieuwe Europese Richtlijn
Luchtkwaliteit en ook niet in aanmerking zou komen voor derogatie. Deze
overschrijding is niet alleen uit het oogpunt van volksgezondheid onwenselijk, maar vormt ook een belemmering voor de economische ontwikkeling van ons land.
Mijn ambtsvoorganger heeft daarom ingezet op generieke maatregelen
gericht op voertuigtechniek, en op een aanvullend beleidskader voor
lokale maatregelen.
Het beleidskader voor lokale maatregelen kreeg vorm in het Nationaal

KST123102
0809tkkst30175-59
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 175, nr. 59

1

Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit, (NSL, TK 2007–2008 Kamerstuk 2007–2008, 30 175, nrs. 55–56), waarop ik hier niet verder inga.
Voor de generieke op voertuigtechniek gerichte maatregelen is in 2005
vanuit het FES een bedrag van € 300 miljoen ter beschikking gesteld.
Hiervan is € 240 miljoen op de begroting van VROM beschikbaar
gekomen en € 12 mln op die van Verkeer en Waterstaat ten behoeve van
de montage van roetfilters op OV-bussen. Daarnaast is € 48 miljoen
ingezet voor fiscale stimulering (compensatie van gederfde belastinginkomsten). Het huidige kabinet heeft de genoemde € 240 miljoen aangevuld met € 52 miljoen, zodat in totaal € 292 miljoen beschikbaar is
gekomen op de VROM-begroting, voor verkeersmaatregelen in de periode
2006–2011.

Stimuleringssubsidies verkeersmaatregelen luchtkwaliteit
Van de hiervoor genoemde € 292 miljoen op de VROM-begroting is voor
uitvoeringskosten in de periode 2006-[2010/2011] een bedrag van € 11,7
miljoen begroot (4% van het totaal), zodat het totale subsidiebudget
€ 280,3 miljoen bedraagt. Vanaf 2006 zijn bij het ministerie van VROM de
volgende stimuleringsregelingen van kracht geworden:
• de regeling voor de montage van retrofit roetfilters op vrachtwagens
en toerbussen; de regeling is in werking getreden op 1 oktober 2006;
• de regeling voor de aanschaf van vrachtwagens en bussen die voldoen
aan de Euro 5-norm of de scherpere EEV-norm (EEV = enhanced environmentally friendly verhicle); de regeling is in werking getreden op
1 oktober 2006;
• de regeling voor de aanschaf van nieuwe taxi’s en bestelwagens met
affabriek roetfilter; de regeling is in werking getreden op 1 april 2006;
• de regeling voor de montage van retrofit roetfilters op personen- en
bestelauto’s; de regeling is in werking getreden op 1 juli 2006;
• de regeling voor de montage van roetfilters op bestaande en nieuwe
mobiele werktuigen is op 1 januari 2008 in werking getreden.
Ook de volgende stimuleringsmaatregelen buiten de VROM-begroting zijn
relevant:
• in de periode januari 2005 t/m september 2006 heeft via de milieuinvesteringsaftrek (MIA) fiscale stimulering plaatsgevonden van de
aanschaf van Euro 4- en Euro 5 vrachtwagens en toerbussen.
Vanaf 1 oktober 2006 is deze fiscale regeling omgezet in de bovengenoemde subsidieregeling voor Euro 5 en EEV bussen en vrachtwagens;
• het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft in de periode april 2006juli 2007 de montage van retrofitroetfilters gesubsidieerd op bussen
die worden ingezet in het openbaar vervoer;
• het ministerie van Financiën heeft in de periode 1 juni 2005 t/m
31 maart 2008 de aanschaf van personenauto’s met affabriek roetfilter
fiscaal gestimuleerd door middel van een korting van € 600 op de
BPM;
• vanaf 1 april 2008 is voor nieuwe dieselpersonenauto’s een fijnstofdifferentiatie opgenomen in de BPM.
Bovenvermelde stimuleringsmaatregelen zijn goed aangeslagen.
Het ministerie van VROM heeft het project Verkeersmaatregelen Luchtkwaliteit gestart en daarbij de uitvoering van het stimuleringsbeleid aan
SenterNovem opgedragen. Bij het project werden partijen aan zowel de
aanbodzijde als de vraagzijde betrokken met het oog op acties die nodig
zijn om het stimuleringsbeleid op gang te brengen en efficiënt uit te
voeren. Met de RDW werden daarbij afspraken gemaakt ten aanzien van
benodigde typegoedkeuringen, registratie en monitoring.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 175, nr. 59

2

Dankzij de inzet van het Rijk en de inspanningen van aanbieders in de
markt (autofabrikanten, fabrikanten van roetfilters, importeurs en dealers)
heeft het aanbod van emissieverminderende technologie een impuls
gekregen. Bovendien heeft de communicatiecampagne «Een schonere
lucht komt niet uit de hemel vallen» bewustwording bevorderd en een
handelingsperspectief voor partijen aan de vraagzijde geboden. Hierbij
denk ik met name aan partijen als de ANWB, leasemaatschappijen en
wagenparkbeheerders.
Het NSL-beleid voor milieuzones, waarbij marktpartijen en andere overheden zijn betrokken, gaf een extra impuls aan genoemde stimuleringsmaatregelen.
Hoewel aldus een markt tot stand is gekomen die een bijdrage aan de
verbetering van de luchtkwaliteit kan bieden, is er wel sprake van marktimperfecties. Een voorbeeld hiervan is dat vooral voor de personenauto’s
en lichte bestelwagens die in grote volumes op de markt zijn gekomen,
retrofit roetfilters beschikbaar zijn, terwijl voor types met lagere resp.
uitzonderlijk lage verkoopcijfers retrofit roetfilters vaak niet of nauwelijks
beschikbaar zijn. Hoewel in de communicatie hierop wordt gewezen, leidt
dit in een aantal gevallen tot teleurgestelde automobilisten.
In de hierna volgende tabel wordt aangegeven hoe de bij VROM voor de
bovengenoemde subsidiemaatregelen beschikbare middelen tot heden
zijn besteed en in hoeverre daardoor de eertijds gestelde doelen zijn
gerealiseerd.
Tabel: Verantwoording bestede middelen op VROM-begroting voor stimulering roetfilters en Euro 5/EEV vrachtwagens en bussen
Regeling (startdatum)

Beschikbaar gesteld
budget tot 15/8/2008

Toegezegde en
betaalde subsidies in
de periode v.a. in
werking treden tot
1/8/2008

Aantal voertuigen in
periode v.a. in werking
treden tot 1/8/2008

Doelstellingen, zoals
beoordeeld door het
MNP

Retrofit vrachtwagens/bussen
(1/10/2006)

€ 150 mln

€ 128,5 mln

21 893

Euro 5/EEV vrachtwagens en bussen
(1/10/2006)

€ 37 mln

€ 30,9 mln

15 287 (Euro 5);
785 (EEV)

Affabriek roetfilters taxi’s/
bestelauto’s (1/4/2006)

€ 13 mln

€ 12,4 mln

2 153 (taxi’s);
22 494 (bestelwagens)

Retrofit roetfilters personen- en
bestelauto’s (1/7/2006)

€ 50 mln

€ 34,6 mln

73 346

Roetfilters mobiele werktuigen
(1/1/2008)

€ 7 mln

€ 0,09 mln

40 werktuigen

eind 2007: 8 000
voertuigen;
eind 2010: 16 000
voertuigen
verkoop 2007: 7 000
voertuigen; jaarlijkse
verkoop 2008–2009:
11 000 voertuigen
eind 2007: 28 800
voertuigen; v.a. 2009:
100% van de voertuigen
(= ca 65 000 voertuigen)
eind 2007: 40 000
voertuigen;
eind 2010: 120 000
voertuigen
eind 2010: 5% van de
betreffende mobiele
werktuigen

Totaal

€ 257 mln

€ 206,5 mln

Het totaal van de door het ministerie van VROM voor subsidiëring ingezette middelen bedraagt medio augustus 2008 € 257 miljoen. Bijgevolg
resteert voor de periode tot en met 2010 nog € 23,3 miljoen.
Zoals door de tabel wordt geïllustreerd, zijn de volgende opmerkingen
over het verloop van de door het ministerie van VROM uitgevoerde
stimuleringsmaatregelen te maken:
• met de regeling voor retrofit roetfilters op vrachtwagens en bussen
worden de eertijds geformuleerde doelstellingen overtroffen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 175, nr. 59

3

•
•

•

•

de uitvoering van de regeling voor Euro 5- en EEV-vrachtwagens en
bussen verloopt conform de doelstelling;
met de regeling voor taxi’s en bestelwagens met affabriek roetfilter
worden de beleidsdoelen niet gehaald. Medio 2008 is ca 80% van de
nieuwe taxi’s en 20% van de nieuwe bestelwagens voorzien van een
affabriek roetfilter. In overleg met de sector wordt de aanpak momenteel geëvalueerd. De resultaten worden meegenomen bij de beleidsintensivering waartoe het kabinet in juli 2008 besloten heeft. Daarnaast
wordt een convenant met betrokken partijen voorbereid om de volledige overgang naar bestelwagens met affabriek roetfilters te versnellen;
met de uitvoering van de regeling voor retrofit roetfilters op personenen bestelauto’s worden tot heden de doelstellingen ruimschoots gerealiseerd. Er is onzekerheid of in de komende 2 jaar het animo onverminderd blijft;
de regeling voor de stimulering van roetfilters op mobiele werktuigen
is aarzelend op gang gekomen. Momenteel wordt bezien hoe het
enthousiasme bij de doelgroep kan worden vergroot.

Bij de subsidieregeling ter stimulering van de montage van retrofit roetfilters op bussen voor het openbaar vervoer in de periode april 2006 – juli
2007 heeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat ten behoeve van ruim
1300 voertuigen in totaal ongeveer € 9,5 miljoen subsidie verstrekt. Na
sluiting van de regeling van VenW is de regeling voor zwaar transport van
VROM opengesteld voor OV bussen. In verband hiermee is het overgebleven geld van de regeling van VenW is de VROM-begroting overgeheveld. Voorts is in de laatste twee jaar door eisen aan het materieel van
decentrale overheden in de aanbestedingen van regionaal OV vooruitgang geboekt in vernieuwing van het materieel.
Met de BPM-korting voor personenauto’s met affabriek roetfilters is het
voor eind 2007 gestelde doel van 70% gerealiseerd: sinds juni 2005 is het
percentage affabriek roetfilters op personenwagens gestegen van 8% naar
71% in december 2007. Mede onder invloed van de fijnstofdifferentiatie in
de BPM is sinds 1 april 2008 het percentage roetfilters verder gestegen tot
95% in het tweede kwartaal van 2008. Het in 2005 bij de besluitvorming
over reductie van verkeersemissies met het oog op de luchtkwaliteit
beoogde doel voor 2009, affabriek roetfilters op 100% van nieuwe
personenauto’s, lijkt nagenoeg realiseerbaar.

Stand van zaken t.a.v. een sloopregeling voor personen- en bestelauto’s
Zoals het kabinet in zijn brief over het kabinetsstandpunt «milieuzonering
bestelauto’s en sloopregeling» (kamerstuk 31 305, nr. 37) heeft aangegeven, stelt het zich op het standpunt dat voor een sloopregeling geen
rijksmiddelen worden aangewend, maar dat het aan de autobranche is om
tot een adequate sloopregeling te komen. Daarbij kan een dergelijke regeling gefinancierd worden uit het fonds van Autorecycling Nederland
(ARN), waarin de door de kopers van personen- en bestelauto’s betaalde
verwijderingsbijdragen zijn ondergebracht. Als gevolg van het feit dat de
afgelopen jaren veel minder auto’s zijn gesloopt dan ten tijde van de
instelling van dit fonds werd verwacht, ten gunste van de doorverkoop
naar het buitenland, is er in dit fonds cumulatie van financiële middelen
ontstaan. Momenteel heeft dit fonds een omvang van 160 miljoen euro.
Gezien deze situatie, en het feit dat deze door de (bestel)autokopers opgebrachte middelen in het fonds destijds zijn geoormerkt voor een verantwoorde sloop van oude (bestel)auto’s, is het ministerie van VROM met de
deelnemers (waaronder de RAI Vereniging) van dit fonds in gesprek
getreden over de mogelijkheden voor een sloopregeling, te betalen uit dit
fonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 175, nr. 59

4

Deze gesprekken zijn momenteel nog gaande. De autobranche heeft
daarbij al wel aangegeven bereid te zijn een sloopregeling op te zetten en
daarvoor vanuit het ARN-fonds te willen bijdragen. Er is op dit moment
echter nog geen duidelijkheid over de omvang van de financiële ruimte
die hiervoor in het ARN-fonds aanwezig is. De hoogte van het aan te
houden vermogen van ARN houdt ook verband met de investeringen die
moeten worden gedaan voor een nieuwe PST-fabriek1 en de risico’s die
met een dergelijke fabriek gelopen worden. Dit punt wordt in overleg met
mijn ministerie zo snel mogelijk opgehelderd.
De autobranche laat ondertussen uitwerken hoe een sloopregeling er
procedureel uit moet zien. Daarmee wordt een noodzakelijke stap gezet
naar de realisatie en start van de sloopregeling. Gezien de gemeentelijke
plannen voor milieuzonering voor bestelauto’s en de gesprekken met het
bedrijfsleven om hierover tot een convenant te komen, alsmede de
recente politieke discussie rondom milieuzonering voor personenauto’s,
heeft het de voorkeur van het kabinet om een sloopregeling in belangrijke
mate te richten op de bestelauto. Ook over dit punt zal ik de gesprekken
met de autobranche de komende tijd intensief voortzetten.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer

1

PST = post-shredder techniek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 175, nr. 59

5