2019D43763

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft enkele vragen en
opmerkingen over de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van 10 oktober 2019 over het ontwerpbesluit houdende
Wijziging van het Bouwbesluit 2012 en van enkele andere besluiten inzake
de implementatie van de tweede herziening van de richtlijn energieprestatie gebouwen. (Kamerstuk 32 757, nr. 156).
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
De griffier van de commissie,
Roovers

nds-tk-2019D43763

1

Wijziging van het Bouwbesluit 2012 en van enkele
andere besluiten inzake de implementatie van de
tweede herziening van de richtlijn energieprestatie
gebouwen (Kamerstuk 32 757, nr. 156)
I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Wijziging van het Bouwbesluit 2012 en van enkele andere
besluiten inzake de implementatie van de tweede herziening van de
richtlijn energieprestatie gebouwen. Zij hebben nog enkele vragen
De leden van de VVD-fractie zien dat inzake het aanscherpen van
bestaande eisen de betaalbaarheid voor gebouweigenaren één van de
randvoorwaarden is. Deze leden willen graag weten hoe deze «betaalbaarheid» is gedefinieerd en hoe deze randvoorwaarde in verhouding
staat tot de aangescherpte eisen.
De leden van de VVD-fractie zien dat voor de definitie van een «ingrijpende renovatie» wordt verwezen naar het tweede artikel van de herziene
richtlijn energieprestatie gebouwen. Zij vragen hoe dit precies is gedefinieerd, aangezien dit artikel in de richtlijn twee opties voor de lidstaat
geeft. De leden van de VVD-fractie vragen hierbij welke specifieke definitie
is omgezet naar nationale wetgeving en waarom in de voorgenomen
wijziging van het Bouwbesluit 2012 niet naar die specifieke definitie is
verwezen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat zelfregulerende apparatuur wordt
verplicht, waarmee de temperatuur per verblijfsgebied of verblijfsruimte
kan worden gereguleerd. Deze leden merken op dat in de nota van
toelichting zowel over een kamer, een zone, als een thermisch gebied
wordt gesproken. Zij vragen om een nadere toelichting wat binnen de
definitie van een verblijfsgebied of verblijfsruimte valt en hoe dit in de
praktijk wordt vastgesteld. Voorts lezen de leden van de VVD-fractie in het
voorgenomen artikel 6.55a, zesde lid, van het Bouwbesluit 2012 dat de
verplichting vervalt wanneer de zelfregulerende apparatuur meer dan 20%
van de kosten van het technisch bouwsysteem bedraagt. Deze leden
vragen hierbij om een nadere toelichting waarom voor deze grens
gekozen is en in welke orde van bedragen deze kosten gemiddeld vallen
om voor de uitzondering in aanmerking te komen.
De leden van de VVD-fractie vragen waar het voorstel voor een keuringstermijn van vier jaar op gebaseerd is in het voorgenomen artikel 6.61 van
het Bouwbesluit 2012. Welke eisen gaan hierbij gelden voor de kwalificatie
van deskundigen en hoe hangt dit samen met de aangekondigde
wettelijke certificering van werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties?
De leden van de VVD-fractie lezen in het beoogde artikel 6.64 van het
Bouwbesluit 2012 en in de beoogde artikelen 3.146 en 4.160d van het
Besluit bouwwerken leefomgeving dat de systemen «in staat moeten» zijn
tot een aantal eisen, waaronder interoperabiliteit met andere technische
systemen. Deze leden wijzen erop dat in de herziene richtlijn energieprestatie gebouwen de term «kunnen» gehanteerd wordt. Zij menen dat de
term «in staat moeten» verstrekkender is, waardoor de eis op bijvoorbeeld
interoperabiliteit van technische systemen praktisch onbedoelde
implicaties kan hebben. Zij vragen om een nadere toelichting op de
strekking van de beoogde artikelen en indien nodig een technische
aanpassing in de voorgenomen besluiten.

2

De leden van de VVD-fractie vragen om een nadere toelichting op de
reikwijde van de voorgenomen artikelen 4.160a en 4.160b van het Besluit
bouwwerken leefomgeving. Specifiek zien zij graag nader toegelicht of
deze voorgenomen artikelen van toepassing zijn op alle bestaande
bouwwerken onder het Besluit bouwwerken leefomgeving en hoe die
reikwijdte zich verhoudt tot de eisen in de herziene richtlijn energieprestatie gebouwen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de nieuwe systeemeisen met de
sector uitgewerkt worden in vrijwillige kwaliteitssystemen en andere
sectorspecifieke richtlijnen. Deze leden vragen hierbij een nadere
toelichting hoe deze vrijwillige invulling vorm krijgt en hoe dit zich
verhoudt tot de kwalificatie eisen die aan deskundigen worden gesteld.
De leden van de VVD-fractie lezen dat geen gebruik gemaakt wordt van de
uitzonderingsmogelijkheden voor systeemeisen, omdat de verwachting is
dat de eisen in alle gevallen haalbaar zijn. Zij merken hierbij op dat
regelgeving met enige regelmaat onvoorziene gevolgen blijkt te hebben.
Zij vragen om een nadere toelichting op basis waarvan de aanname
gedaan is dat de eisen in alle gevallen haalbaar zijn, welke zekerheidsmarge daarbij gehanteerd is en waarom het logisch is om zelfs niet voor
een geconditioneerde uitzonderingsgrond voor bijzondere gevallen te
kiezen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat geen gebruik wordt gemaakt van de
mogelijkheid voor uitstel van bouwaanvragen tot 10 maart 2021. Zij
vragen om een nadere toelichting op de stelling dat hiervoor geen
noodzaak gebleken is en in hoeverre overleg heeft plaatsgevonden met de
sector over deze stelling. Voorts vragen deze leden wat de implicatie van
het afzien van deze uitzonderingsmogelijkheid is voor de vraag of
bedrijven en particulieren voldoende tijd hebben om zich voor te bereiden
op de nieuwe regelgeving.
De leden van de VVD-fractie lezen dat geen gebruik gemaakt wordt van de
uitzonderingsmogelijkheden voor het installeren van GACS wanneer dit
technisch en economisch niet haalbaar is, omdat de verwachting is dat de
eisen in alle gevallen haalbaar zijn. Deze leden vragen om een nadere
toelichting op basis waarvan de aanname gedaan is dat de eisen in alle
gevallen technisch en economisch haalbaar zijn, welke zekerheidsmarge
daarbij gehanteerd is en waarom het logisch is zelfs niet voor een
geconditioneerde uitzonderingsgrond voor bijzondere gevallen te kiezen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat geen gebruik wordt gemaakt van de
mogelijkheden om het midden- en kleinbedrijf (mkb) uit te zonderen van
de verplichting voor laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. Deze
leden vragen om een heldere toelichting op basis waarvan deze opvallende afweging is gemaakt. Ook willen zij een toelichting of en wanneer
deze keuze expliciet is besproken met vertegenwoordigers van het mkb.
Daarnaast willen zij weten of er voor het mkb voldoende subsidie- en
financieringsmogelijkheden zijn om de extra investeringen die hiervoor
nodig zijn te doen. Wederom vragen deze leden waarom bij deze
uitzonderingsgrond niet voor een geconditioneerde invulling is gekozen
voor bijzondere gevallen. Tot slot vragen deze leden waarom niet is
gekozen voor een invulling door middel van verleiding in plaats van
verplichting, bijvoorbeeld door te faciliteren dat mkb’ers extra inkomsten
kunnen genereren via een laadpaal op hun parkeerterrein.

3

De leden van de VVD-fractie lezen dat de uitwerking van de energieprestatiebepalingsmethode wordt opgenomen in andere, nader vorm te geven,
wijzigingsregelgeving. Deze leden vragen wanneer de regering deze
wijzigingsregelgeving in voorhang naar de Tweede Kamer stuurt.
De leden van de VVD-fractie lezen ook dat de MKB-toets niet kon worden
uitgevoerd. Zij vragen zich af of dat alsnog gedaan kan worden. Als dat
niet kan, vragen deze leden zich af welke ruimte er is om EPBD III later in
te voeren.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de wijziging van het Bouwbesluit 2012 en van enkele andere besluiten
inzake de implementatie van de tweede herziening van de richtlijn
energieprestatie gebouwen. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie staan positief tegenover het opnemen van
een verplichting om de energieprestatie van technische bouwsystemen te
documenteren en overhandigen aan de gebouweigenaar omdat daarmee
de informatiepositie van de eigenaar van het gebouw wordt verbeterd.
De leden van de CDA-fractie zien dat de richtlijn de verplichting bevat om
bij nieuwe woningen zelfregulerende apparatuur te installeren die de
temperatuur in elke kamer regelt. Dat zal extra kosten met zich
meebrengen zodat het wenselijke is om ook een vrijstelling van deze
verplichting op te nemen. Graag vernemen zij waarom gekozen is voor
een vrijstelling indien de meerkosten voor het aanbrengen van zelfregulerende apparatuur meer dan 20% van de totale installatiekosten zijn.
De leden van de CDA-fractie waarderen het dat de bepalingen met
betrekking tot laadinfrastructuur niet strenger zijn dan de EU-richtlijn
voorschrijft.
De leden van de CDA-fractie vragen of het mogelijk is dat uitstel wordt
gegeven voor bouwaanvragen tot 10 maart 2021. Voor vergunningsaanvragen die rond de transpositiedeadline ingediend zullen worden geldt
immers dat de ontwerpen momenteel gemaakt worden. Een overgangsperiode van een jaar is dan ook wenselijk, zo menen zij.
De leden van de CDA-fractie delen de visie om een verplichte monitoring
van installaties in woongebouwen en de smart readiness indicator (SRI)
niet verplicht te stellen. Dat zal immers tot extra lasten leiden voor
gebouweigenaren zonder dat daar duidelijke voordelen tegenover staan.
De leden van de CDA-fractie vernemen graag of bij het bepalen van het
potentieel van energiebesparing, de kosteneffectieve energiebesparende
technieken verplicht gesteld gaan worden via de Erkende Maatregelenlijsten Informatieplicht Energiebesparing (EML).
De leden van de D66-fractie constateren dat de EPBD III voorschrijft dat
wanneer bouwsystemen die nieuw worden geïnstalleerd of vervangen,
vergezeld gaan van documentatie over de energieprestatie van de
betreffende installatie. Kan de regering nader duiden op welke wijze deze
documentatie ingepast wordt in het woningdossier dat volgens de WkbB
voor iedere woning beschikbaar moet komen bij oplevering?
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering beoogt invulling te
geven aan de langetermijn renovatiestrategie op basis van de plannen uit
het Regeerakkoord en het Klimaatakkoord. Deze leden vragen of de
regering nader kan duiden of voor deze strategie slechts wordt geput uit
bestaande voorstellen uit het Klimaatakkoord en het Regeerakkoord, of

4

dat hier ook andere maatregelen worden betrokken? Zij vragen tot slot of
deze strategie met de Kamer wordt gedeeld voordat deze met de
Commissie wordt gedeeld?
De leden van de D66-fractie vernemen dat de Unieregelgeving voor de
smart readiness indicator nog niet is vastgesteld, en dat implementatie
optioneel is. Zij vragen de regering wat de Nederlandse inzet op dit thema
zal zijn en op welke termijn de regering eventueel tot implementatie over
streeft te gaan?
De leden van de D66-fractie lezen dat volgens het lastenonderzoek de
lasten met betrekking tot Energieprestatie en systeemeisen voor
technische bouwsystemen naar aanleiding van het voorstel eenmalig en
structureel stijgen voor burgers en bedrijven. Deze leden vragen de
regering of zij nader kan uiteenzetten op welke wijze is getracht deze
lastenverzwaring zo laag mogelijk te houden? Zij vragen de regering tot
slot of zij uiteen kan zetten op welke wijze een goede uitvoering van deze
werkzaamheden wordt geborgd en gemonitord?
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met interesse kennisgenomen van de voorgenomen wijziging van het Bouwbesluit. Zij hebben
hierover nog enkele specifieke vragen aan de regering.
De aan het woord zijnde leden constateren dat er normen worden gesteld
voor het aantal laadpalen voor elektrische voertuigen. Deze leden zijn hier
blij mee. Zij zouden echter liever een ambitieuzere norm hiervoor zien. Zij
willen de regering vragen om nader toe te lichten hoe de normen die nu
in het Bouwbesluit worden opgenomen tot stand zijn gekomen en of de
regering mogelijkheden ziet om de normen aan te passen? En zo nee,
waarom is de regering hiertoe niet bereid? Kan nader worden aangegeven
hoe de normen in het Bouwbesluit zich verhouden tot de cijfermatige
ontwikkelingen in de markt van elektrisch vervoer?
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van de wijziging van
het Bouwbesluit 2012 en van enkele andere besluiten inzake de implementatie van de tweede herziening van de richtlijn energieprestatie
gebouwen. Hieronder zullen zij vragen stellen over verschillende
onduidelijkheden.
Systeemeisen voor technische bouwsystemen
De leden van de SP-fractie vragen welke eisen precies in ons land gelden
voor de ventilatie van woningen, en of deze afwijken van Europese
richtlijnen.
Ook vragen de leden van de SP-fractie of de eisen die nu worden gesteld
voldoende zijn met het oog op de verduurzamingsslag die gemaakt gaat
worden en waar isolatie een groot onderdeel van is. Goede isolatie
behoeft ook goede ventilatie om een gezond binnenklimaat te kunnen
hebben. De leden van de SP-fractie vragen naar de wet- en regelgeving
hierover.
Waarom kiest de regering ervoor om de eisen uit te laten werken door de
sector zelf, vragen de leden van de SP-fractie. Hoe wordt voorkomen dat
er sprake is van een slager die zijn eigen vlees keurt?

5

Zelfregulerende apparatuur voor reguleren temperatuur
De leden van de SP-fractie lezen dat het verplicht wordt om bij nieuwe
woningen zelfregulerende apparatuur te installeren die de temperatuur in
elke kamer of zone regelt. De leden van de SP-fractie vragen wat er onder
een «zone» wordt verstaan.
Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie wat deze verplichting in de
praktijk betekent en welke kosten voor bewoners daarmee gemoeid zijn.
Wanneer huishoudens van het gas af gaan en bijvoorbeeld kiezen voor
andere verwarmingssystemen zijn zij dan verplicht om per kamer een
zelfregulering van de warmte te (laten) installeren? De leden van de
SP-fractie vragen om een uitgebreidere toelichting wat de onderhavige
verplichting betekent:
– in een kantorenpand dat wordt verbouwd, en welke kosten hier
gemiddeld mee zijn gemoeid;
– in een bestaande eengezinswoning in de koopsector die van het gas af
wil of moet, en welke kosten hier gemiddeld mee zijn gemoeid;
– in een sociale huurwoning, welke kosten hier gemiddeld mee zijn
gemoeid en voor wiens rekening deze kosten komen.
De leden van de SP-fractie lezen dat eigenaren van gebouwen die op
stadsverwarming zijn aangesloten zelfregulerende apparatuur moeten
installeren als de aflever-set moet worden vervangen. De leden van de
SP-fractie willen graag weten hoe lang de levensduur is van een
aflever-set in verband met vervanging en welke kosten er gemoeid zijn
met de zelfregulerende apparatuur.
Laadinfrastructuur elektrisch vervoer
De leden van de SP-fractie lezen dat bij nieuwe gebouwen en gebouwen
die ingrijpend worden gerenoveerd laadinfrastructuur moet worden
aangelegd. De vraag is wat wordt verstaan onder een «ingrijpende
renovatie»? Hoe wordt voorkomen dat ontwikkelaars of gemeenten onder
de verplichting van laadinfrastructuur uit kunnen komen door een
renovatie wel grootschalig aan te pakken maar niet ingrijpend te noemen?
De leden van de SP-fractie willen graag nadere uitleg hierover.
Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie waarom er een uitzondering
gemaakt wordt als de kosten voor de laadinfrastructuur meer dan 7% van
de kosten van de renovatie zijn. Geldt dit ook voor het midden- en
kleinbedrijf, aangezien de regering geen uitzondering wil maken voor het
MKB hoewel dit volgens de EU-richtlijn wel kan. Kan dit worden toegelicht, zo vragen de leden van de SP-fractie.
De leden van de SP-fractie vragen of het mogelijk zal zijn om elektrisch
vervoer overal in Nederland en in Europa op te kunnen laden. Sluiten de
systemen nu en in de toekomst op elkaar aan, zodat er geen problemen
(zullen) zijn voor het opladen? Zo nee waarom niet? Daarnaast vragen de
leden van de SP-fractie of de laadinfrastructuur open is en zal blijven.
Keuringen
De grens voor verplichte keuringen voor verwarmings- en airconditioningsystemen verschuift van 20 en 12 kW naar 70kW. Dat roept bij de leden
van de SP-fractie de vraag op waarom voor deze versoepeling wordt
gekozen. Juist oudere apparatuur heeft een lagere kW en is in de praktijk
minder betrouwbaar. Kan de regering haar keuze daarom toelichten?

6

De leden van de SP-fractie vinden het goed dat keuringen niet meer alleen
van toepassing zijn op stookinstallaties maar op alle verwarmingssystemen. Deze leden hebben echter wel de vraag wie keurt en hoe vaak deze
keuringen plaats moeten vinden. Daarnaast luidt de vraag in hoeverre het
verplicht is voor alle verwarmings-, airconditioning- en ventilatiesystemen?
De leden van de SP-fractie pleiten al jaren voor een periodieke keuring
van wooninstallaties zoals verwarmingssystemen. Is de regering bereid
een vorm van een periodieke keuring op te nemen in het Bouwbesluit,
vragen de leden van de SP-fractie.
Energieprestatiebepalingsmethode
Hoe zullen de energielabels eruit komen te zien en zijn deze dan meer
betrouwbaar dan de huidige, zo vragen de leden van de SP-fractie.
Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie wanneer de Kamer verder
geïnformeerd wordt over de nieuwe regelgeving hierover.
Financiële gevolgen
De leden van de SP-fractie hebben zorgen over de kosten die deze
wijziging in het Bouwbesluit met zich meebrengen voor gewone
huishoudens. De kosten voor huishoudens door eisen aan zelfregulerende
apparatuur zijn tussen de 36 en 48 miljoen euro structureel. De leden van
de SP-fractie vragen of deze kosten kunnen worden gedekt uit het
aangekondigde Warmtefonds, en zo nee waarom niet?
Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie of de regering het rechtvaardig vindt dat de kosten voor burgers stijgen en voor bedrijven dalen.
Kan de regering toelichten waarom hiervoor is gekozen en waarom de
regering dit niet omdraait?

7