6
Vragenuur: Vragen Kerstens
Vragen van het lid Kerstens aan de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht "Geen
beschut werk grove aantasting sociaal akkoord" .

De heer Kerstens (PvdA):
Voorzitter. Op 1 januari aanstaande treedt de Participatiewet
in werking. Die wet beoogt mensen die net als u en ik, in,
met en door hun werk vooruit willen komen in hun leven
maar daar net even wat meer, of een hoop meer, hulp bij
nodig hebben, die hulp ook te geven. Door niet langer het
stempeltje dat mensen hebben, doorslaggevend te laten
zijn — WSW, Wajong of bijstandsgerechtigd — maar wie
iemand is, wat iemand kan, wat iemand wil en wat er nodig
is om daar te komen.
Om de Participatiewet te laten werken, is door het kabinet
vorig jaar, onder meer in het sociaal akkoord, met vakbonden en werkgevers de afspraak gemaakt dat er de komende
jaren in het bedrijfsleven en bij de overheid ten minste
125.000 extra plekken bij komen voor mensen met een
beperking. Dat betekent minstens 125 keer salaris in plaats
van een uitkering, meer structuur in je leven, sociale contacten, jezelf ontwikkelen, meedoen en ertoe doen. Daarnaast heeft het kabinet gemeentes geld gegeven voor 30.000
beschutte werkplekken voor mensen die niet op de
arbeidsmarkt terechtkunnen. Dat zijn plekken voor mensen
over wie het UWV besluit dat ze op beschut werk zijn aangewezen. Het is werk waar, zo is steeds gecommuniceerd,
een salaris tegenover staat.
Vorige week wezen Cedris, de organisatie van sociale
werkplaatsen, en de FNV erop dat niet alle gemeentes dat
geld gebruiken om beschut werk in te vullen op de manier
die in het regeerakkoord en in het sociaal akkoord is aangegeven, en ook niet zoals het aan de orde is geweest tijdens
de wetsbehandeling hier, toen het regelmatig over dit
onderwerp ging. In Utrecht bijvoorbeeld worden mensen
anders dan bedoeld, niet doorverwezen naar het UWV en
worden geen beschutwerkplekken met het daarbij behorende salaris ingericht. In plaats daarvan komen mensen
in aanmerking voor dagbesteding of vrijwilligerswerk. Los
van het feit dat er ook dan sprake is van zinvolle activiteiten,
zijn die wel zonder cao, zonder loon en zonder pensioenopbouw. Gemeenten hebben ruimte voor de invulling en de
uitvoering van de Participatiewet, en zij moeten die ook
hebben opdat zij rekening kunnen houden met de lokale
en plaatselijke omstandigheden, maar als die ruimte zo
wordt opgerekt dat niet meer wordt gehandeld in lijn met
de letter en de strekking van de afspraken, moet er worden
ingegrepen.
Wat vindt de staatssecretaris van het feit dat er geen
beschut werk wordt aangeboden aan mensen en dat hun
zo een cao, een salaris en een pensioen wordt onthouden?
Is zij net als ik van mening dat dit niet in lijn is met het
regeerakkoord?

Wat zal de staatssecretaris hieraan doen? Gaat zij bijvoorbeeld in gesprek met de gemeenten die het betreft, om hen
te herinneren aan de afspraken?

Staatssecretaris Klijnsma:
Voorzitter. Het moet helder zijn dat gemeenten verplicht
zijn om in een verordening hun beleid voor beschut werk
vast te stellen. Daarin wordt aangegeven hoe de gemeente
mensen voor beschut werk selecteert, hoe de omvang van
beschut werk wordt bepaald en hoe de voorziening wordt
vormgegeven. Het toezicht daarop is natuurlijk primair een
taak van de lokale democratie. Voorafgaand aan de
besluitvorming in de gemeenteraad, moet het beleid ook
worden afgestemd met de cliëntenorganisaties. Als
gemeenten andere passende voorzieningen aanbieden aan
mensen die ondersteuning nodig hebben waardoor zij
kunnen participeren, is dat op zichzelf in lijn met de doelstelling van de Participatiewet.
Tegen het al dan niet inzetten van de voorziening beschut
werk is bezwaar en beroep mogelijk. In dat geval beoordeelt
de rechter of het college de verordening en de wet goed
uitvoert.
Gemeenten zitten nog volop in de besluitvormingsfase en
het beeld van de wijze waarop zij op 1 januari 2015 invulling
geven aan beschut werk is nog verre van compleet. Zij
hebben tot 1 juli 2015 de tijd om hun verordeningen vast
te stellen.
Wij volgen de ontwikkelingen van het aantal mensen dat
in een SW-bedrijf werkt in relatie tot de instroom in de
nieuwe voorziening beschut werk op de voet. Ik heb aan
de Kamer toegezegd dat wij dit nauwgezet zullen volgen.
Bij de financiering houden wij rekening met de inzet van
30.000 beschutwerkplekken in de structurele situatie.
In antwoord op de concrete vragen wijs ik erop dat helder
zal zijn dat ik van mening ben dat iedere gemeente in de
verordening netjes het beleid voor beschut werk moet
vastleggen. Als dit niet wordt gedaan , is dat niet conform
de wetgeving die wij hier hebben gemaakt. Ik ben daarom
niet van mening dat het sociaal akkoord wordt opengebroken. Wij doen het gewoon netjes zoals het hier is afgesproken.
De heer Kerstens (PvdA):
Dank aan de staatssecretaris die hier nog eens herhaalt dat
gemeenten met beschut werk aan de slag moeten. Ik heb
niettemin toch nog een paar vervolgvragen.
Zowel in het regeerakkoord als in het sociaal akkoord als
in debatten die wij hier hebben gevoerd over de totstandkoming van de Participatiewet, is steeds, ook als het om de
financiering ging van 30.000 plekken beschut werk,
gesproken over beschut werk met een cao, een salaris en
een pensioenopbouw. Is de staatssecretaris het daarmee
eens?

Is de staatssecretaris het daarnaast met FNV-voorzitter Ton
Heerts eens dat er sprake is van het openbreken van het
sociaal akkoord en dat ook dat niet de bedoeling kan zijn?

Cedris, de organisatie van sociale werkplaatsen, heeft
berekeningen laten zien waaruit blijkt dat het aanbieden
van beschut werk zoals wij dat hebben bedoeld, bovendien
ook nog eens goedkoper is dan bijvoorbeeld het aanbieden
van dagbesteding. Is de staatssecretaris het eens met de

Tweede Kamer

28 oktober 2014
TK 16

Vragenuur: Vragen Kerstens

16-6-1

berekeningen van Cedris dat gemeenten er ook om die
reden verstandig aan doen om beschut werk aan te bieden
zoals wij dat hebben afgesproken?
Staatssecretaris Klijnsma:
Beschut werk strekt er uiteraard toe dat mensen onder cao
kunnen gaan werken en dat zij daardoor een salaris krijgen
op basis van een wettelijk minimumloon en natuurlijk ook
een pensioenvoorziening. Bij de doorrekening van Cedris
hangt het ervan af hoeveel dagdelen mensen gebruik kunnen maken van dagbesteding. Cedris, maar ook Divosa,
heeft netjes voorgerekend dat het niet bepaald verstandig
is als gemeenten mensen deze voorziening niet bieden. Dat
mag heel helder zijn.
De heer Kerstens (PvdA):
Ik dank de staatssecretaris ervoor dat zij niet achterover
gaat leunen, maar zo nodig zal herinneren aan de afspraken
in het regeerakkoord en in het sociaal akkoord. Dat heeft
zij een tijdje geleden ook gedaan, toen een wethouder in
Enschede dacht dat je mensen geen bijstandsuitkering hoeft
te geven, maar ze wel kunt vragen om hun pensioen op te
eten. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris zo nodig hierover
een serieus gesprek aangaat met gemeenten die zich niet
meer weten te herinneren wat in het regeerakkoord of in
het sociaal akkoord is afgesproken.
Staatssecretaris Klijnsma:
Dank u wel.
Mevrouw Karabulut (SP):
Wat we hier zien, is huichelachtige politiek. Met instemming
van de Partij van de Arbeid, de gedoogpartijen en de VVD
is een bezuiniging van bijna 2 miljard doorgevoerd op het
werk en inkomen van arbeidsgehandicapten. Daarover
hebben wij een discussie gehad. Er is een voorstel van
mevrouw Voortman en van mij in stemming gebracht om
ervoor te zorgen dat er ten minste 30.000 beschutte werkplekken verplicht door de gemeenten gerealiseerd moeten
worden. De Partij van de Arbeid heeft daar tegen gestemd,
omdat zij voor de beleidsvrijheid was die de gemeenten
volgens de staatssecretaris hebben. Mijn vraag is of de
staatssecretaris ervoor gaat zorgen dat er inderdaad een
minimumaantal van 30.000 gerealiseerd wordt. Dan wordt
dat voorstel van ons alsnog overgenomen. Of blijft zij erbij
dat er beleidsvrijheid is? Dan wil ik de vervolgacties van de
Partij van de Arbeid nog weleens zien.
Staatssecretaris Klijnsma:
In antwoord op de vragen van de heer Kerstens heb ik reeds
gezegd dat gemeenten verplicht zijn om in een verordening
een beleid voor beschut werk vast te leggen, met alles erop
en eraan. Als gemeenten dat verzuimen, dan waag ik daar
een telefoontje aan, dat mag helder zijn. Wij hebben altijd
gezegd dat door het Rijk, dus door ons met z'n allen, de
financiële middelen worden gefourneerd om aan het eind
van de rit in de structurele situatie 30.000 plekken beschut
werk te kunnen realiseren en dat doen we ook. Er is dus
geld voor 30.000 plekken en we gaan ervan uit dat die er
ook zullen komen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Kerstens

Mevrouw Voortman (GroenLinks):
In de wet is vastgelegd dat er beleid op het gebied van
beschut werk moet komen, maar als een gemeente er onder
druk van de bezuinigingen voor kiest om dat op een andere
manier in te vullen, dan staan we als Rijk met lege handen.
Dat betekent dat wat wij in de wet hebben vastgelegd,
eigenlijk een heel zachte belofte was, terwijl er in het sociaal
akkoord hardere afspraken zijn gemaakt. Is de staatssecretaris bereid om de Participatiewet aan te passen en
gemeenten in staat te stellen om wel degelijk beschut werk
te realiseren, door daarvoor middelen te verschaffen?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik hoef de Participatiewet niet aan te passen, want het is
heel helder welke instrumenten gemeenten allemaal hebben
om mensen naar werk te kunnen begeleiden. Een van de
instrumenten is beschut werk, voor degenen die echt niet
op een andere manier aan de slag kunnen komen. Dat
beschutte werk dient iedere gemeente netjes in een verordening te regelen, dus de Participatiewet hoeft niet aangepast te worden. Ik benut dit debat wel om de gemeenten
nogmaals te melden dat die verordeningen ordentelijk
geslagen dienen te worden en dat het beschut werk daarin
echt verankerd moet zijn.
De heer Van Weyenberg (D66):
D66 vindt het hartstikke belangrijk dat mensen die deze
plekken nodig hebben, ze ook krijgen. De heer Kerstens
sprak grote woorden over bepaalde gemeenten die zich
niet aan de regels houden. Ik heb begrepen van de staatssecretaris dat er geen sprake van is dat men zich niet aan
de regels houdt. Is zij bereid om nog eens heel goed op
papier te zetten, zowel voor de gemeenten als voor de
Kamer, wat nu wel of niet mag? Ik vind het onprettig dat
gemeenten allerlei zaken worden verweten die daarna door
de staatssecretaris moeten worden ontkracht.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik dank de heer Van Weyenberg voor deze opmerking, die
mij de mogelijkheid geeft om in de verzamelbrief die ik van
tijd tot tijd naar alle gemeenten in Nederland stuur, nog
eens heel helder op te schrijven dat van hen wordt verwacht
dat zij het fenomeen beschut werk in de verordening
opnemen. Ik zal er ook bij vertellen wat dan precies daaronder verstaan wordt. Dus dank.
De voorzitter:
Dank voor uw antwoorden en uw komst naar de Kamer. Ik
hoop dat u nog even wilt blijven zitten voor de stemmingen.
Staatssecretaris Klijnsma:
Met liefde.

28 oktober 2014
TK 16

16-6-2