VOORSPRONG IN GEVECHT

INCUBATORS

OVERHEID

BEDRIJVEN
corp./mkb

Wetenschap en technologie maken meer en meer het verschil tussen
winnen en verliezen; kennisontwikkeling en innovatie geven de
doorslag.

Interne & externe
Netwerken &
partners

ONDERWIJS

ACTIELIJN 5 DEFENSIENOTA

We willen…

Een nieuwe voorsprong creëren, zodat Defensie het
vermogen heeft om de oorlog van morgen te winnen.
Defensie onderkent sneller relevante ontwikkelingen
(kansen en bedreigingen) en creëert daarmee
slimmere capaciteiten.

Scherper, sneller, sterker

 Kennis is kunnen: we investeren in extra onderzoek
& het versterken van onze kennisbasis
 Snelheid vanaf start: versterken innovatiecentra &
toepassen innovatiemanagement
 Sterker samen: vergroten samenwerkingen &
ecosysteem, uitbreiden experimenteerfaciliteiten

LANG-CYCLISCH
#R&T gebieden
9 R&T-gebieden definiëren de actuele en
toekomstige kennisbehoefte en verbinden
technologieën met hun militaire context

Partners in vernieuwing

Kennis- en innovatiepartners zijn essentieel voor
onderzoek en innovatie, ook in nieuwe domeinen.
Vanuit de Defensie Industrie Strategie (DIS):
 versterken kennisopbouw;
 bescherming (bijv. investering en strategische
weerbaarheid);
 internationale positionering.

KORT-CYCLISCH
#Innovatiegebieden #Transparant #Focus
9 Innovatiegebieden geven
flexibele focus aan innovatie
#flexibel
door middel van portfolio’s voor innovatieprojecten.

START-UPS

(internationale)
KENNISPARTNERS

R&T Gebieden (1)
Cyber en Elektronische
Oorlogsvoering

Sensorsystemen

Wapensystemen

1. Cyber en Elektronische Oorlogsvoering
De komende jaren zullen vrijwel alle inzetbare
capaciteiten zich opbouwen rond genetwerkte
digitale technologie. Deze connectiviteit vergroot
het aanvalsoppervlak van de capaciteiten in
cyberspace.
Dit R&T-gebied heeft een hoge prioriteit.

Plaformsystemen

Command &
Control

Bescherming

2. Sensorsystemen
Sensoren in het elektromagnetisch-, akoestisch, en
zichtbaar en infrarood spectrum zijn de primaire
waarnemingsmiddelen van Nederlandse defensieeenheden en daardoor onmisbaar. Space, als
onderdeel van dit R&T-gebied, heeft een hoge
prioriteit.

Menselijk presteren,
Mensen & training

Autonome en
onbemande
systemen

Sleuteltechnologieë
n

3. Wapensystemen
Wapensystemen richt zich primair op effectors. Het
effect brengen via wapensystemen is en blijft een
belangrijk instrument voor Defensie. Naast munitie,
kunnen in de toekomst ook innovaties als laser
hiervoor worden ingezet.

VOORBEELD
PROJECTEN
Joint CEMA
Onderzoeksprogramma gericht op het versterken
van het interdisciplinaire, offensieve vermogen van
Defensie in het informatiedomein.
Cyber Security van systemen en platformen
Kennisopbouw over cybersecurity van specifieke
sensor- wapen- en commandovoeringssystemen.
NEWS
Technologieproject waarin een systeem wordt
ontwikkeld dat in een vroeg stadium moet
waarschuwen tegen cyberaanvallen op militaire
netwerken.

Militair gebruik van de Ruimte
Onderzoeksprogramma over de huidige en
toekomstige technieken, technologieën en
concepten voor de ondersteuning van de militaire
operatie.
Misleiding & Signatuurmanagement Land
Onderzoeksprogramma gericht op het reduceren
van waarnemingsmogelijkheden bij (potentiele)
tegenstanders door camouflage en misleiding.

Geautomatiseerde torpedodefensie voor
onderzeeboten Onderzoeksprogramma ten behoeve
van de vervanging van de onderzeeboten over de
benodigde capaciteit voor torpedodefensie.

ACTION
Onderzoek naar het vermogen om middels
akoestische detectie drones op te sporen, te
classificeren en te identificeren en vervolgens
tegenmaatregelen te nemen.

Counter drones met geluid
Haalbaarheidsstudie naar het verstoren van kleine
UAS systemen door het gebruik van een
hoogfrequent geluidscherm.

Protection against directed energy weapons
Onderzoeksprogramma met een focus op
bescherming tegen Directed Energy Weapons, in het
bijzonder laser en elektromagnetische wapens.

R&T Gebieden (2)
Cyber en
Elektronische
Oorlogsvoering

Sensorsystemen

Wapensystemen

4. Platformsystemen
Platformen (schepen, voertuigen, vliegtuigen,
drones e.d.), bemand en in toenemende mate
onbemand, zijn de basis voor ons optreden. Veel
maritieme, land- en luchtsystemen zijn platform
gebonden en geoptimaliseerd om een geïntegreerd
System of Systems te vormen.

Plaformsystemen

Command &
Control

Bescherming

5. Command & Control
Command & Control (C2) brengt sensorsystemen,
informatie, mensen, besluitvorming, en wapen- en
platformsystemen bij elkaar, zodanig dat een
beslissende commandant weloverwogen acties kan
uitvoeren om een missie te volbrengen.

Menselijk presteren,
Mensen & training

Autonome en
onbemande
systemen

Sleuteltechnologieë
n

6. Bescherming
Om onze mensen veilig en beschermd hun werk te
kunnen laten doen, is een uitgebreid scala aan
onderzoeksprogramma's noodzakelijk.

VOORBEELD
PROJECTEN
Operationele inzet en instandhouding F35
Kennisopbouw voor de operationele inzet,
instandhouding en doorontwikkeling van de F-35.

Tactische Datalinks
Opbouw van kennis over technische opbouw van in
systemen geïntegreerde tactische datalinks, het
gebruik ervan en de operationele inbedding.

Adaptief Bewaken & Beveiligen in stedelijk gebied
Ontwikkeling van een nieuw bewaken en beveiligenconcept dat adaptief en flexibel kan inspringen op
constant veranderende dreigingen en locaties.

Energietransitie operationeel materieel
Kennisopbouw ten behoeve van het reduceren van
de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen met
behulp van nieuwe technologieën en
energiebesparing.
ELUVAT
Europees project waarbij een bestaand licht militair
voertuig voorzien wordt van een alternatieve
aandrijflijn met elektrische in-wheel motoren.

Automatiseren van het Inlichtingenproces
Onderzoek naar de mogelijkheden om met
technieken op het gebied van AI automatisch
betekenis te kunnen geven aan data uit
verschillende datastromen.
D-SACT CGI 2
Technologieproject over de rol van vierdimensionale (3D
Geometrie + tijd) informatiesystemen in situationeel
inzicht en militaire besluitvormingsprocessen.

SynBio
Onderzoek naar de mogelijkheden, dreigingen en
toepassingen van synthetische biologie.
Flight Sensing Shirt
Doorontwikkeling van een shirt met ingebouwde
sensoren om de fysiologie van vliegers te kunnen
monitoren, zodat zij zelf interventies kunnen
uitvoeren.

R&T Gebieden (3)
Cyber en
Elektronische
Oorlogsvoering

Sensorsystemen

Wapensystemen

7. Menselijk presteren, Mensen & Training
Dit R&D-gebied richt zich vooral op de menselijke
kant, de mens is immers het belangrijkste kapitaal
van Defensie. Daarbij gaat het om het presteren van
de mens, trainen en opleiden, gezondheid, en
ethische en juridische aspecten van innovatie.

Plaformsystemen

Command &
Control

Bescherming

8. Autonome en onbemande systemen
Kunstmatige intelligentie en autonome systemen
zullen een bepalende rol gaan spelen. In complexe
situaties op het gevechtsveld zullen autonome
systemen superieur worden aan de bestaande
“remotely piloted” systemen, ook gezien de
personeel-extensieve karakter.

Menselijk presteren,
Mensen & training

Autonome en
onbemande
systemen

Sleuteltechnologieë
n

9. Sleuteltechnologieën
In dit R&T-gebied zijn belangrijke
sleuteltechnologieën opgenomen die op meerdere
plekken nodig zijn of kunnen worden ingezet.
Toepassingsgebieden zijn o.a. informatie gestuurd
werken en optreden, materiaaltechnologie voor
nieuw materieel en opleidien en trainen. Deze
sleuteltechnologieën behoren tot de R&Tspeerpunten van Defensie.

VOORBEELD
PROJECTEN
Human systems integration in maritiem
bedrijfsvoeringsontwerp Kennisopbouw op het
gebied van revolutionaire bedrijfsvoerings-,
bemannings-, automatiserings- en
robotiseringsconcepten.
Opleiding en Training binnen een dynamische
operationele context Onderzoek naar de
mogelijkheid om opleiden en trainen binnen
Defensie flexibeler in te richten door middel van
augmented en mixed reality.
SEGARES (HI-PRO’S)
Europees project ter ontwikkeling van een nieuw
online screening instrument waarmee door middel
van serious gaming competenties worden gemeten.

Behavourial Impact of Human and Non-human
Intelligence collaboration Teams Onderzoek naar de
kansen van samenwerking tussen mensen en
onbemande systemen.

ISR at the Edge
Onderzoek naar de toepassing van AI voor het (near)
real-time detecteren en identificeren van objecten
en gebeurtenissen.

KnowOne: slimme en effectieve onbemande
maritieme systemen Kennisopbouw over het
zelfstandig opereren van en samenwerken met
varende onbemande systemen.

Quantum Technology
Onderzoeksprogramma waarin kennis wordt
opgedaan op het gebied van militaire toepassingen
van kwantumtechnologie.

Combat Unmanned Ground Systems
Europees project voor de ontwikkeling van
demonstrators van bewapende, onbemande
systemen.

Composite Boxer Missie Module
Project gericht op het toepassen van
glasvezelversterkte composieten op militaire
voertuigen, beginnend bij de Boxer.

Innovatiegebieden (1)

Focus innovatiegebieden ‘23 in oranje
gezamenlijk > 50%

Inrichting IG
Organisatie

Meer met minder

Relevant materieel

1. Inrichting IG Organisatie
Dit innovatiegebied draagt bij aan de
interoperabiliteit & de inrichting van informatie
gestuurd optreden. Waaronder Command &
Control, logistiek, opleiding en training en
processen binnen bedrijfsvoering
Effect: interoperabel en slagvaardiger

Voorbeelden: ontwikkelen CEMA capaciteit, MAJES,

Menselijk
presteren

Slimme O&T

Multi Domain
optreden

7. Kansrijke technologieën
Het innovatiegebied ‘Kansrijke technologieën’ richt
zich op het koppelvlak tussen lang- en kort-cyclisch
innoveren.
Effect: Verhoogd rendement van kennis,
technologie & innovatie projecten & programma’s
Voorbeelden: MERMAIDS, Amman, LiOnm

Kansrijke
Technologieën

Maatschappelijke
ontwikkelingen

9. Onvoorziene kansen & bedreigingen
Het innovatiegebied geeft de mogelijkheid om
kansgerichte innovatiecapaciteit in te richten voor
onvoorziene kansen en/of bedreigingen die
potentieel impact op defensie hebben.
Effect: Wendbaar & flexibel

Voorbeelden: Nu nog onbekend.

SPRiTE

VOORBEELD
PROJECTEN
Ontwikkelen CEMA capaciteit
Opzet eenheid operationele Cyber & Electro Magnetic
Activities (CEMA) voor inzet in amfibische & speciale
operaties of tijdens antipiraterij & counter drugs-operaties.
Slim scannen
Omzetten van ongestructureerde data in informatie.

SPRiTE

Spatial Rapportage Tool voor Technische Exploitatie

Versnellen en verbeteren van besluitvormingsprocessen
met tool voor zowel huidige als nieuwe vormen van
informatie.

MERMAIDS

Maritime Eco Routing using Metoc-data and AI-Defined
Ships: Een applicatie op de brug van een schip geeft via

data-analyse advies over koers, route & vaart i.r.t.
brandstofreductie
AMMAN
Opzetten van een werkende kwaliteitsmanagementfilosofie
voor 3D-geprinte onderdelen, met focus op
interoperabiliteit (kernonderwerp NAVO).
LiOnm Batterijen
Onderzoek naar reactie van nieuwe accu technologieën
bij inzet en mogelijke schade in operationele omgeving

Onvoorziene kansen
& bedreigingen

?

Innovatiegebieden (2)

Focus innovatiegebieden ‘23 in oranje
gezamenlijk > 50%

Inrichting IG
Organisatie

Meer met minder

Relevant materieel

Menselijk
presteren

Slimme O&T

Multi Domain
optreden

Kansrijke
Technologieën

Maatschappelijke
ontwikkelingen

Onvoorziene kansen
& bedreigingen

2. Meer met minder
Dit innovatiegebied voorziet in de fysieke
verkleining van de logistieke ondersteuning,
reductie van het aantal manoeuvre-militairen en het
reduceren van omgevingsbelasting bij militaire
inzet.

5. Slimme O&T
Dit innovatiegebied richt zich op de nieuwste
ontwikkelingen in opleidings- en
trainingsmethoden en –middelen. Doel is om de
benodigde O&T capaciteit te verkleinen en output
te vergroten.

8. Maatschappelijke ontwikkelingen
Dit innovatiegebied bevat innovaties die gedaan
worden op verschillende maatschappelijke
ontwikkelingen voor zover defensie daarin een rol
speelt.

Effect: Meer met minder

Effect: Efficiënt en hoogwaardig

Voorbeelden: Verduurzamen Paresto, Portable
Solar, Oceans1

Voorbeelden: CUGS, Hull Vane, MDU

Voorbeeld: Morpheus, Onderwater VR training,
AEOLUS Training VR Crew.

Effect: Maatschappelijke betrokkenheid & draagvlak

VOORBEELD
PROJECTEN
Hull Vane
‘Onderwater spoiler’ die brandstofverbruik van schip
significant (15%) reduceert

MORPHEUS
Experiment dat effecten van VR en haptische feedback op
en binnen het O&T-traject onderzoekt.

Duurzaam Paresto
Pilot in afnemen van lokale & regionale producten voor
catering kazernes, ism LNV.

CUGS

Onderwater VR Training
Onderzoekt in hoeverre het mogelijk is om met simulatie
een veiligere en betere trainingsomgeving te realiseren
voor duiker en/of duikleiders

Portable Solar
Verminderen signatuur, omgevingsgeluid en (energie)belasting bij militaire training en inzet, ism TNO

AEOLUS VR training AE crew
VR training in combinatie met een moving base
platform om via simulatie gereedheid en
trainingscapaciteit te vergroten.

Oceans1
Sociale challenge ism onderwijs; waarin
scheepsbemanning uitgedaagd wordt om footprint te
verkleinen

Combat unmanned ground systems

Inzet semi-autonome systemen leidt tot minder personele
capaciteit en (grond) verplaatsing (nextgen ground forces)
.MDU

Modular Deployment Unit
Snel en effectief opbouwen en afbreken van semipermanente werk-leef omgeving, dmv modulair
containersysteem

Innovatiegebieden (3)

Focus innovatiegebieden ‘23 in oranje
gezamenlijk > 50%

Inrichting IG
Organisatie

Meer met minder

Relevant materieel

3. Relevant Materieel
Dit innovatiegebied ‘richt zich op technologisch
hoogwaardig, operationeel relevant materieel met
een hoge inzetbaarheid.
Effect: kwaliteit boven kwantiteit

Voorbeelden: Nederdrone, LMBRG, Locator

Menselijk
presteren

Slimme O&T

Multi Domain
optreden

Kansrijke
Technologieën

Maatschappelijke
ontwikkelingen

Onvoorziene kansen
& bedreigingen

4. Menselijk presteren
Dit innovatiegebied richt zich op gezondheid,
fysieke en cognitieve prestaties, belastbaarheid,
welbevinden, omgaan met techniek op de mens,
etc.

6. Multi-domain optreden
Dit innovatiegebied richt zich op het vermogen om
joint en combined in meerdere domeinen op te
treden.

Effect: Verhogen prestatie en zorg voor personeel

Voorbeelden: CDS SIM, Beproeving Maritieme
bedrijfsvoering, Sim Battle

Voorbeelden: VitalsIQ, Micro Fusion Systeem,
ARMOR
.

Effect: Overstijgend gesynchroniseerd optreden

VOORBEELD
PROJECTEN
Nederdrone
Drone op waterstof, nieuwe capaciteit, autonoom inzetbaar
& ontwikkeling in NL

VITALS IQ
Traumazorg aan het front met wearables die realtime vitale
informatie doorgeven aan first responders en evt
specialisten.

LMBRG

Co-ontwikkeling van lichtgewicht brug met nieuwe
materialen.

Micro Fusion Systeem
Systeem dat de militair maximaal ondersteunt bij dragen
van platen en rugzakken. Combineert alle heupbanden en
belts in een, binnen STRONG uitrusting

Locator
Robuuste locator module waarmee gedropte doorbundels
van 11LMB in het veld opgespoord kunnen worden
zonder GPS

ARMOR Hittemonitoring
Brengt warmtebelasting van iedere militair in beeld en
geeft een vroegtijdig signaal van aan inspanning
gebonden hitteziekte.

Lightweight Modular Bridge

CDS SIM

Cross Domain Security in Modelling and Simulation

Schaalbaar en flexibel inzetbaar High Assurance Cross
Domain Security Platform voor Modellering en Simulatie
toepassingen
Beproeving Maritieme Bedrijfsvoering
opzetten en uitvoeren van een gebruikersevaluatie, waarin
zo veel mogelijk toekomstige systemen en diverse teams
worden inzet.
SIM Battle
Het aansluiten/verbinden van de OPCO Simulatie Battle
Labs tot een Joint CD&E simulatie Battle Lab