7
Beleidsvisie op filantropie
Aan de orde is het VSO Beleidsvisie op filantropie (32740,
nr. 22).
De voorzitter:
De minister blijft nog even in onze aanwezigheid, want wij
gaan nu over naar het VSO Beleidsvisie op filantropie. Een
tweetal leden heeft gevraagd om spreektijd en een tweetal
leden is aanwezig in de zaal. Ik geef allereerst het woord
aan mevrouw Leijten van de SP voor haar bijdrage. Gaat
uw gang.

Mevrouw Leijten (SP):
Voorzitter. De regering heeft een nieuwe beleidsvisie
gemaakt op filantropie. Dat betekent dat als je geld geeft
aan stichtingen, anbi's, je dat onder andere mag aftrekken
van de belasting. De SP kijkt heel anders aan tegen filantropie dan in de Geefwet is vormgegeven. Die discussie zullen
we vast nog wel uitgebreider gaan voeren. Maar waar wij
naar aanleiding van het schriftelijk overleg heel erg van zijn
geschrokken, is dat witwassen en het voorkomen van
belastingontwijking via deze Geefwet en via de beleidsvisie
op filantropie totaal niet in beeld zijn, terwijl we weten dat
het daar wel kan plaatsvinden. Vandaar de volgende motie
om de beleidsvisie aan te passen.

Dank u wel. De heer Van den Berge heeft zich afgemeld. Ik
geef het woord aan de heer Van Dam van het CDA voor zijn
bijdrage. Gaat uw gang.

De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Filantropie is een belangrijk ding,
niet alleen voor Nederland maar zeker ook voor CDA-leden.
Jaarlijks geven wij 6 miljard aan goede doelen en ik meen
dat bijna de helft van de Nederlanders een vorm van vrijwilligerswerk uitoefent. Dat is niet alleen voor het CDA
belangrijk, maar vast ook voor heel veel stromingen en
bewegingen in ons land.
We hebben naar aanleiding van de schriftelijke ronde nog
twee vragen. In de eerste plaats: vanwege de coronacrisis
zitten veel goede doelen en filantropische instellingen in
zwaar weer. De branchevereniging stelt dat er sprake is van
een verlies aan inkomsten van tussen de 10% en 30%. Is
de minister hiermee bekend? Is hier overleg over met deze
instellingen? En wat betekent dit voor het werk en de uitvoering van deze organisaties?
Dan mijn tweede vraag. Hoe zit het met het reeds eerder
aangekondigde wetsvoorstel over geldstromen uit onveilige
landen? Dat is een van de punten uit het regeerakkoord. De
actualiteit laat zien hoe belangrijk dat is. Graag een reactie
van het kabinet erop.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik schors de vergadering voor een enkel
moment, zodat de minister zich even kan voorbereiden. Er
is één motie ingediend en er zijn een paar vragen gesteld.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

constaterende dat het tegengaan van witwaspraktijken en
belastingontwijking geen onderdeel is van het beleid ten
aanzien van filantropie;

De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

voorts constaterende dat via giften aan anbi's in 2020 naar
verwachting 377 miljoen euro wordt afgetrokken van de
inkomstenbelasting maar dat de regering geen inzicht heeft
in de mate van misbruik hiervan;
van mening dat een regeling van dusdanige omvang
voorzien moet zijn van een deugdelijk antimisbruikbeleid;
verzoekt de regering grondig te onderzoeken hoe groot het
misbruik is van de anbiregeling, op welke manieren misbruik wordt gemaakt en de beleidsvisie op filantropie aan
te vullen met aandacht voor witwaspraktijken en belastingontwijking via de Geefwet,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Leijten. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 23 (32740).

Tweede Kamer

Beleidsvisie op filantropie

Minister Dekker:
Voorzitter. Ik begin met de vraag van de heer Van Dam over
de goede doelen in zwaar weer. Iedereen heeft de impact
gevoeld van deze coronacrisis, ook de goededoelensector.
Wij zijn goed in gesprek met het CBF. Er loopt een onderzoek, uitgevoerd door ik meen de Radboud Universiteit, om
te kijken wat nou de impact is. In eerdere gesprekken met
het CBF hebben wij daar al wat feedback op gehad en een
inkijkje in gehad. Dan zie je best een gevarieerd beeld.
Sommigen varen er heel erg wel bij, omdat er juist in deze
tijd ook heel veel mensen zeggen: ik wil me van mijn goede
kant laten zien en ik wil een bijdrage leveren. Maar er zijn
soms ook kleine goede doelen die echt wel een tikje krijgen.
Die gesprekken lopen dus, evenals het onderzoek, dus de
contacten zijn goed, zo zeg ik in de richting van de heer Van
Dam.
Ook vroeg de heer Van Dam naar een wat minder fijne kant
van giften, met name de giften vanuit het buitenland. Daar
lopen twee specifieke wetsvoorstellen op. Het ene is al een
heel eind en gaat over het transparant maken van buiten-

2 juli 2020
TK 91

91-7-1

landse geldstromen. Dat ligt op dit moment bij de Raad van
State. Ik ben in afwachting van het advies en op basis
daarvan moeten wij kijken hoe wij verdere stappen zetten.
Ik verwacht dat het na de zomer uw kant op komt. Het
andere wetsvoorstel is veel fundamenteler en ingewikkelder.
Dat wordt getrokken door mijn collega Koolmees. Zou je
op basis van reciprociteit kunnen zeggen dat als onvrije
landen bij wijze van spreken niet toestaan dat geld wordt
ontvangen vanuit het buitenland, er dan ook geen geld
vanuit die landen naar Nederland komt? Er is een proeve
van wetgeving in de maak om dat eerst tentatief te toetsen
bij de Raad van State. Dat zal dus pas op een later moment
uw kant op komen.
Tot slot is er één motie, op stuk nr. 23, van mevrouw Leijten.
Ik ontraad deze motie. Niet omdat ik geen vuist wil maken
tegen witwaspraktijken, maar omdat de motie een beetje
lijkt te suggereren alsof dit nou het vehikel is waarlangs
heel veel wordt witgewassen. Daar wil ik het echt weghouden. Er wordt gewerkt met een heel systeem van anbi's.
Vanuit het ministerie van Financiën wordt via de Wwft
ongelooflijk veel gedaan om witwassen te bestrijden. Volgens mij is dat op dit moment voldoende en daarom zal ik
de motie ontraden.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 23 wordt ontraden. Dat roept een vraag
op bij mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik vind het werkelijk idioot. We zijn op de vingers getikt door
de Europese Commissie dat we te weinig doen tegen witwassen. Onze banken hebben hoge boetes gekregen en
schikkingen, omdat ze te weinig doen aan witwassen. We
zijn een financiële draaischijf als land via belastingontwijking en -ontduiking, waar heel veel geld wordt witgewassen.
We hebben een schaduweconomie, waar deze minister het
ook regelmatig over heeft, waarin ook heel veel geld wordt
witgewassen. Als je dan een beleidsvisie op filantropie
maakt vanuit het idee dat we toch goede doelen willen
steunen, dan moet dit daar toch ook een onderdeel van
zijn? Ik laat het aan de regering hoe zij dat vormgeeft, maar
als je dat in al je naïviteit niet doet, dan blaas je vanzelf de
filantropie op, zo houd ik de minister voor.
De voorzitter:
De minister, tot slot.
Minister Dekker:
Ik ben tegen witwassen en ik ben voor een harde aanpak
van de criminaliteit. Maar kijkend naar de filantropische
sector, Rode Kruis, KWF, Jantje Beton, noem het allemaal
maar op, vind ik het echt veel te ver gaan om nou te zeggen:
die zijn een spil in een grote witwasindustrie. Dus wij pakken
witwassen gewoon aan bij de wortel en niet door nu de
filantropische sector in dat licht te plaatsen.
De voorzitter:
Mevrouw Leijten, tot slot.

Tweede Kamer

Beleidsvisie op filantropie

Mevrouw Leijten (SP):
Nederland pakt witwassen helemaal niet aan bij de wortel,
want wij liggen internationaal onder het vergrootglas en
onze banken liggen onder het vergrootglas. In het schriftelijk
overleg heb ik aan de orde gesteld dat heel veel van die
anbi's geen jaarverslagen leveren en deponeren. We hebben
er helemaal geen zicht op of ze überhaupt die anbistatus
wel mogen hebben. We hebben de hele discussie over
ongewenste financiering vanuit het buitenland, die hier ook
onder valt. Als je dan een nieuwe beleidsvisie maakt en
vanuit je naïviteit wegkijkt, dan vind ik dat niet goed. Ik zeg
niet hóe het moet, maar ik zeg: breng de anbi's in kaart
waar mogelijk misbruik kan worden gemaakt. Wij weten
dat dat gebeurt. Breng dat in kaart en zorg dat witwassen
en belastingontwijking een onderdeel zijn van je beleidsvisie, zodat je niet geconfronteerd wordt met schandalen.
Deze minister is gewaarschuwd. Deze minister is gewaarschuwd. Als hij het afwijst, wijst hij het af, maar ik hoop dat
de Kamer wijzer is.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is ook nog een vraag van de heer Van Dam.
Heel kort, alstublieft.
De heer Van Dam (CDA):
Ja, ik zal het kort houden. Ik begrijp het bezwaar van de
minister tegen de motie eigenlijk wel, maar tegelijkertijd
lezen wij in de stukken dat 44.000 anbi's door 18 fte bij de
Belastingdienst gecontroleerd worden. Dus laten we niet
naïef zijn. Ik vroeg mij daarom af of het niet een mogelijkheid zou zijn, wellicht ook in reactie op deze motie, dat de
minister nog eens een nadere brief toezegt over hoe die
controle op die anbi's eruit ziet. Misschien is dat voor
mevrouw Leijten een reden om haar motie aan te houden.
Dan kunnen we misschien op een later moment met wat
meer inhoud daarnaar kijken, want het jeukt bij ons ook wel
een beetje op dit punt.
De voorzitter:
De minister, tot slot.
Minister Dekker:
Dan ga ik proberen u twee toezeggingen te doen. De ene
gaat over de anbi's, maar die liggen op het terrein van collega Vijlbrief. Ik wil hem best vragen of hij nog een brief
wil sturen over wat zij doen, hoe de controle op die anbi's
plaatsvindt en hoe dit daar een onderdeel van is. Volgens
mij is hij best bereid u daar een brief over te sturen.
De tweede is de volgende. Ik hoor mevrouw Leijten een
aantal dingen zeggen, waarvan ik ook denk: dat wil ik graag
geregeld hebben. Denk bijvoorbeeld aan het deponeren
van de jaarrekeningen en het inzichtelijker maken van hoe
het zit met donaties en giften vanuit het buitenland. Dat is
precies het wetsvoorstel waarover ik het net met de heer
Van Dam had. Dat zit eraan te komen. Ik ben eigenlijk op
voorhand al blij met de tentatieve steun die ik voor het
wetsvoorstel hopelijk mag verwachten van de SP.

2 juli 2020
TK 91

91-7-2

De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
deze beraadslaging.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Stemming over deze ene motie gaat vandaag plaatsvinden.
Hoe laat dat wordt, gaan we met elkaar meemaken. Ik wil
de minister en de Kamerleden bedanken voor hun bijdragen.

Tweede Kamer

Beleidsvisie op filantropie

2 juli 2020
TK 91

91-7-3