Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1150

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 januari 2018
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de brief van 17 januari 2019
over de geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad van 28 januari
2019 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1148).
De vragen en opmerkingen zijn op 23 januari 2019 aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voorgelegd. Bij brief van 24 januari
2019 zijn de vragen, die geagendeerd zijn voor de Landbouw- en
Visserijraad van 28 januari 2019 en die betrekking hebben op de vergadering van het SCoPAFF, beantwoord. De overige vragen zullen op een
later tijdstip worden beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
Adjunct-griffier van de commissie,
Konings

kst-21501-32-1150
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

1

Inhoudsopgave
I

II
III

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
GroenLinks-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor
de Dieren-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Antwoord / Reactie van de Minister
Volledige agenda

2
2
5
6
7
7
9
10
18

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brieven die
geagendeerd staan voor het schriftelijk overleg ter voorbereiding op de
Landbouw- en Visserijraad van 28 januari 2019. Deze leden hebben
hierover de volgende vragen.
In de geannoteerde agenda lezen de leden van de VVD-fractie dat er
tijdens de Raad gesproken zal worden over de voortgang van de
onderhandelingen over de verordening inzake de Nationaal Strategische
Plannen binnen het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB).
Tegelijkertijd lezen deze leden dat er nog geen discussiedocumenten
beschikbaar zijn. Zij constateren dat dit niet bijdraagt aan een goede
voorbereiding van de Kamer om vooraf de juiste punten mee te geven. De
leden van de VVD-fractie onderschrijven de lijn (op basis van de
beschikbare informatie) van de Minister om te zoeken naar een passende
en meer realistischere benadering, waarbij deze leden willen benadrukken
dat de termijnen van rapporteren ook daadwerkelijk iets moeten
bijdragen. Zij vragen of een jaarlijkse rapportage van toegevoegde waarde
kan zijn. Zij vragen voorts een toelichting van de Minister en een nadere
duiding van de administratieve lasten die een jaarlijkse rapportage met
zich meebrengt.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister van mening is dat de
discussie over de groene architectuur te weinig voortgang boekt. Voor
deze leden is het belangrijk dat er een flexibel kader is, maar tegelijkertijd
het gelijke speelveld niet uit het oog wordt verloren. Ook merken zij op dat
op dit punt (wat overigens geldt voor het gehele GLB) de vereenvoudiging
niet uit het oog verloren mag worden. Graag horen zij van de Minister
(zeker voordat er overeenstemming wordt bereikt) op welke manier
geborgd is dat het gelijke speelveld in Europa voldoende is meegewogen
en op welke manier er invulling is gegeven aan de vereenvoudiging van
het GLB.
In het algemeen constateren de leden van de VVD-fractie dat er nog te
weinig concrete voorstellen zijn gedaan om de vereenvoudiging van het
GLB vorm te geven. Graag ontvangen deze leden op dit punt een
uitgebreide reactie van de Minister.
De leden van de VVD-fractie constateren dat er te weinig richting is
gegeven aan de agendering van het Eiwitrapport van de Europese
Commissie om hier concrete vragen over te stellen. Deelt de Minister deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

2

mening? Kan de Minister aangeven op welke manier zij de Kamer beter
gaat betrekken bij dit soort gedachtewisselingen?
Eerder hebben de leden van de VVD-fractie de Minister gevraagd een
actievere opstelling bij de aanpak van de antibioticaresistentie. Deze leden
willen nogmaals benadrukken dat dit, ook internationaal, een belangrijk
onderwerp is. Het is belangrijk voor de humane gezondheidszorg en
uiteraard ook voor de diergezondheid. Nederland heeft de afgelopen jaren
forse stappen gezet in de aanpak van de antibioticaresistentie. Deze leden
zijn van mening dat de Minister een actieve rol en bijdrage zou moeten
leveren bij de oprichting van het internationaal centrum Antibioticaresistentie. Is de Minister bereid om een actievere bijdrage te leveren (in plaats
van het met belangstelling aanhoren van de bijdrage van Denemarken) en
samen met Denemarken dit onderwerp te trekken? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie bedanken de Minister voor de informatie over
de thematische bespreking inzet nieuwe prestatiemodel, algemene
doelstellingen en de positie van de boer in de keten. De doelstelling in de
herziening GLB, zoals opgenomen in de informatieparagraaf, staat deze
leden aan, temeer omdat de eerste hoofddoelstelling daadwerkelijk over
landbouw, de boeren (en de positie in de keten), voedselkwaliteit en
technologie (innovatie) gaat. Dat is in de communicatie wel eens anders
geweest. De leden van de VVD-fractie vragen de Minister een nadere
duiding te geven over de Commissievoorstellen en de minimumeisen die
moeten worden nageleefd. Kan de Minister aangeven of er al besluitvorming en/of overeenstemming heeft plaatsgevonden over deze
minimumeisen? Zo nee, kan de Minister aangeven wanneer hierover
gesproken zal worden? De leden van de VVD-fractie maken zich over een
aantal doelstellingen/minimumeisen zorgen.
De leden van de VVD-fractie zijn positief over de voortgang van de aanpak
voor het voorkomen van oneerlijke handelspraktijken. Het is goed dat er
daadwerkelijk stappen worden gezet. Kan de Minister aangeven wanneer
de stukken en de bijbehorende appreciatie naar de Kamer wordt
gezonden? Met de voorgestelde aanpak van oneerlijke handelspraktijken
zijn we er volgens deze leden nog niet. Zij constateren dat de positie van
de boer in de keten nog onderbelicht is gebleven. Boeren hebben nog
steeds te maken met eenzijdig opgelegde eisen die bovenwettelijk zijn en
waarvoor geen vergoeding wordt gegeven. Niet voor niets is in het
regeerakkoord opgenomen dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM)
erop gaat toezien dat boeren hogere prijzen ontvangen van afnemers die
bovenwettelijke eisen stellen, bijvoorbeeld op het gebied van
duurzaamheid en dierenwelzijn. Kan de Minister aangeven welke
maatregelen op Europees niveau moeten worden genomen zodat de ACM
hiermee aan de slag kan gaan? Kan de Minister aangeven of hierover al
gesproken wordt? Kan de Minister aangeven welke stappen zij nationaal
heeft gezet om ACM de tools te geven die ook daadwerkelijk nodig zijn
om dit punt uit het regeerakkoord inhoud te geven?
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het standpunt
van de Minister over de geharmoniseerde risico-indicator voor duurzaam
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Deze leden hebben nog een
aantal vragen over dit instrument. Zij zijn van mening dat het onvoldoende duidelijk is wat de impact van deze geharmoniseerde risicoindicator is. Kan de Minister aangeven wat de achtergrond van deze
indicator is? Waarom, wanneer en door wie is het initiatief tot deze
indicator genomen? Op welke wijze is deze indicator ontwikkeld? Op
welke manier zijn de verschillende betrokkenen en de belanghebbenden
vanuit de sector betrokken bij de ontwikkeling van de indicator? En
wanneer en op welke wijze zijn zij uitgenodigd om input te geven? Kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

3

Minister aangeven voor welke doelgroep deze indicator is ontwikkeld?
Sluit deze indicator aan bij de Nederlandse benadering van Integrated
Pest Management (IPM) en de systeemaanpak? Zo ja, waaruit blijkt dit?
Het lijkt dat de indicator veel meer gericht is op specifieke stoffen terwijl
Nederland juist inzet op een teeltbrede benadering. Graag ontvangen de
leden van de VVD-fractie een uitgebreide toelichting.
De leden van de VVD-fractie hebben vernomen dat het besluit over de
geharmoniseerde risico-indicator staat geagendeerd voor de vergadering
van het Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feed
(SCoPAFF). Kan de Minister een uitgebreide toelichting geven waarom
een besluit met deze strekking in een ambtelijke werkgroep geagendeerd
staat? Kan de Minister aangeven wanneer de Raad over dit onderwerp
spreekt?
In de brief over de voorgenomen Nederlandse standpunten inzake de
onderwerpen die mogelijk ter stemming worden voorgelegd aan het
eerstvolgende SCoPAFF over regelgeving inzake gewasbeschermingsmiddelen lezen de leden van de VVD-fractie voorts dat de Nederlandse
delegatie voornemens is om in te stemmen met het voorstel van de
Europese Commissie om de werkzame stof chloorprofam niet langer toe
te staan. Deze leden verbazen zich over deze stellingname. Het College
voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb)
zag mogelijkheden voor een veilig gebruik. Echter, de Europese
Commissie zag om procedurele redenen onvoldoende mogelijkheden om
het voorstel tot niet-verlenging te wijzigen. Kan de Minister hierop een
uitgebreide toelichting geven? Wat vindt de Minister van deze bureaucratie en het op deze manier belemmeren van boeren en tuinders die
afhankelijk zijn van deze werkzame stof? Vindt de Minister het acceptabel
dat om procedurele redenen zo een vergaand besluit wordt genomen?
Kan de Minister aangeven welk alternatief er voor de telers is?
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie of de Minister een uitgebreide
toelichting kan geven op de aangekondigde maatregel dat de machines
om mest uit te rijden voorzien moeten worden van een GPS-systeem.
Waar komt deze maatregel vandaan, wat is de onderbouwing van deze
maatregel en wat zijn de gevolgen voor de administratieve lasten en
lastenverzwaring voor de boer? Wat is de beoogde opbrengst van deze
maatregel?
De leden van de VVD-fractie hebben ook vragen over de pulsvisserij. Deze
leden merken op dat enkele dagen geleden bleek dat geen verder
onderzoek gedaan zal worden naar mogelijke fraude inzake de Nederlandse pulsvisserij, omdat geen tekortkomingen aan het licht zijn
gekomen.1 Wat de leden van de VVD-fractie betreft, moet de Minister dit
actief uitdragen bij andere lidstaten, ook met het oog op de onderhandelingen over het wel of niet toestaan van de pulstechniek. Kan de Minister
toezeggen dat zij dit specifieke punt zal meenemen in de discussie
rondom de pulsvisserij? Indien zij dit niet kan toezeggen, waarom niet?
Deelt de Minister de mening dat er nu al veel te lang onduidelijkheid is
voor Nederlandse vissers met betrekking tot deze techniek en dat snel een
oplossing gevonden moet worden? Wanneer verwacht de Minister een
uitkomst van de discussie? Kan zij daarnaast een indruk geven van de
inspanningen die de afgelopen maanden in Europa zijn geweest om een
goede uitkomst voor de Nederlandse vissers na te streven?

1

https://www.nu.nl/economie/5692718/geen-eu-onderzoek-fraude-nederlandse-pulsvisserij.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

4

De leden van de VVD-fractie zien de onzekerheid rondom de brexit
voortduren, ook voor Nederlandse boeren, tuinders en vissers. Eerder
hebben de leden van de VVD-fractie vragen gesteld over de voorbereiding
van Nederlandse boeren, tuinders, vissers en andere ondernemers op
verschillende scenario’s. Wat de leden van de VVD-fractie betreft ligt hier
een rol voor de ondernemers zelf, maar ook voor de overheid. In de brief
die de Kamer vorige week van de Minister van Buitenlandse Zaken
ontving (Kamerstuk 23 987, nr. 304) stond dat er aanvullende campagnes
komen. Kan de Minister aangeven hoe deze campagnes eruit zien en of
deze ook specifiek ingaan op ondernemers in de Nederlandse agri- en
foodsector? Daarnaast roepen de leden van de VVD-fractie de Minister op
echt aan de slag te gaan met extra keuringspersoneel bij douane en
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Kan de Minister
aangeven wat de stand van zaken is en deelt zij de mening dat Nederlandse ondernemers in de agri- en foodsector zeer grote nadelen kunnen
ondervinden van een niet toereikende voorbereiding op diverse scenario’s
rondom de brexit?
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie voor welke teelten het niet
langer toelaten van de stof ethoprophos gevolgen zal hebben en wat die
gevolgen zijn. Zijn alternatieven mogelijk? Zo ja, welke? Zo nee, op welke
wijze wil de Minister er in overleg met de sector voor zorgen dat alternatieven zo snel mogelijk voor handen komen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de Landbouw- en Visserijraad op 28 januari 2019 en
aanverwante onderwerpen. Hierover hebben deze leden nog vragen.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat onafhankelijke, wetenschappelijke adviezen van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid
(EFSA) en het Ctgb gevolgd moeten worden ten aanzien van de toelating
van stoffen en middelen. Deze adviezen liggen in eerste instantie voor op
ambtelijk niveau en deze leden zien bij die eerste afstemming op
Europees niveau geen rol voor de Kamer, mede omdat de Kamer niet
toegerust is om zich te buigen over deze technische adviezen en de
opvolging daarvan. Hoe kijkt de Minister hiernaar? Deelt de Minister de
mening dat de focus van de Minister en de Kamer zou moeten liggen op
het regelgevend kader voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en niet op de toelating van elke individuele stof en middel? Zo ja,
wil zij met voorstellen komen om hieraan tegemoet te komen?
De leden van de CDA-fractie constateren dat het Oostenrijks voorzitterschap aan de lidstaten heeft gevraagd wat zij vinden van de huidige
ontwikkelingen van het goedkeurings- en machtigingssysteem op
EU-niveau en wat volgens de lidstaten de gevolgen zijn voor de Europese
landbouw en landbouwers van de niet-goedkeuring van bepaalde
werkzame stoffen. Deze leden vragen de Minister hoe zij heeft gereageerd
op dit verzoek. Komt zij hierbij ook op voor een gelijkspeelveld en welk
thema een rode lijn is in het regeerakkoord? Ten aanzien van het gelijk
speelveld zijn schriftelijke vragen gesteld over de toelating van
neonicotinoïden-coating op suikerbietenzaad in andere Europese
lidstaten.2 Wanneer worden deze beantwoord? Deelt de Minister de
mening dat de omstandigheden in Vlaanderen en Nederland zeer
vergelijkbaar zijn en dat daarmee ook de toelating vergelijkbaar zou
2

Schriftelijke vragen van de leden Lodders (VVD) en Von Martels (CDA) over de problematische
situatie in de suikerbietenteelt na het wegvallen van het gebruik van neonicotinoïden,
ingezonden op 19 december 2018 (2018Z24313).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

5

moeten zijn? Kan de Minister aangeven of over de toelating van deze
zaadcoating voor de suikerbietenteelt gesproken is met de sector en het
Ctgb? Als deze zaadcoating niet alsnog wordt toegelaten, is de Minister
dan wel bereid om te bekijken of dit verbod dit jaar leidt tot een hogere
milieubelasting en hogere kosten voor telers? Daarnaast komt in het
rapport «Chemical hazards in our food: EU food safety policy protects us
but faces challenges» van de Europese Rekenkamer naar voren dat de
EFSA meer financiële armslag behoeft. Hoe denkt de Minister daarover, zo
vragen de leden van de CDA-fractie.
De leden van de CDA-fractie hebben daarnaast vragen over het toekomstige GLB. Deze leden zijn groot voorstander van het verruimen van de
mogelijkheden voor samenwerking tussen landbouwers. Hoe wil de
Minister het voorstel van de Europese Commissie precies veranderd zien
op dit punt, zo vragen zij. Gaat de Minister ervoor pleiten dat activiteiten
van producentenorganisaties zoals afspraken over productie en prijzen en
van brancheorganisaties over verduurzaming en prijzen uitdrukkelijk
worden toegestaan?
Ten aanzien van de aanpak van oneerlijke handelspraktijken vragen de
leden van de CDA-fractie of het politieke akkoord gedeeld kan worden met
de Kamer en of de Minister voornemens is om striktere regelgeving te
gaan invoeren dan wordt voorgesteld in de richtlijn.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister naar de voortgang ten
aanzien van de toelating van de puls.
De leden van de CDA-fractie vragen om een update met betrekking tot de
uitvoering van het fosfaatreductieplan en het fosfaatrechtenstelsel. Deze
leden vragen met name naar de stand van zaken van de afhandeling van
beschikkingen en knelgevallen, bezwaren, afhandeling verzoeken
individueel disproportionele last en opvolging rechterlijke uitspraken.
De leden van de CDA-fractie waren zeer verbaasd over het verplichten van
GPS bij transport van alle mest. Hoeveel gaat dit wel niet kosten en voor
wie? Zal hierdoor een agrariër die zelf zijn mest uitrijdt opeens fors
moeten investeren in een nieuwe giertank? Kan de Minister verduidelijken
wat voor onderzoek zij doet naar het digitaal en realtime verantwoorden
van het vervoeren van mest en hoe hierbij kosten en inkomensgevolgen
worden meegenomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 17 en 18 december 2019.
Deze leden zijn verheugd om kennis te nemen van het feit dat veel
lidstaten pleiten voor een hogere milieu- en klimaatambitie in het nieuwe
GLB. Daarnaast vernemen deze leden dat enkele lidstaten pleiten voor een
verdere vereenvoudiging van de uitvoering van het GLB. Hoewel de leden
van de GroenLinks-fractie een vereenvoudiging in principe positief zouden
vinden met betrekking tot bepaalde elementen van het GLB, betwijfelen zij
of verdere vereenvoudiging wel samen gaat met een hoge milieu- en
klimaatambitie. Kan de Minister concreet toelichten hoe zij deze twee
ontwikkelingen gezamenlijk voor zich ziet?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn erg benieuwd naar de uitwerking
van het prestatiemodel, ten aanzien waarvan deze leden hebben
vernomen dat er een discussie zal plaatsvinden over de «mogelijke
vergroening». Kan de Minister toelichten om wat voor vergroeningsmaatregelen het gaat? Deze leden hechten veel belang aan de vergroening van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

6

het GLB en hopen daarom ook dat de Minister zich daarvoor hard zal
maken. Kan de Minister te kennen geven op welke manier zij dat gaat
doen?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn erg verheugd dat de Europese
Commissie actie onderneemt om gehoor te geven aan het burgerinitiatief
«Verbied glyfosaat en bescherm mens en milieu tegen giftige bestrijdingsmiddelen». Deze leden zijn gezien het recente nieuws over de sterke link
tussen de EFSA en bedrijven in de biotechnologie en chemische industrie
blij met het initiatief om van de EFSA een transparante organisatie te
maken. Deze leden maken zich daarom des te meer zorgen over de
Nederlandse positie dat het van belang is dat vertrouwelijkheid van
onderzoek behouden moet blijven om geen afbreuk te doen aan eventuele
bedrijfsgeheimen. Kan de Minister aangeven of zij zich desalniettemin
hard gaat maken voor een zo sterk mogelijke transparantie van de EFSA?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn daarnaast zeer teleurgesteld dat
de Europese Commissie geen gehoor heeft gegeven aan de oproep van
burgers om glyfosaat (Round Up) te verbieden. Deze leden hechten veel
belang aan dit verbod en zijn daarom zeer verheugd met het Franse
voorbeeld waar de rechter de verkoop van het product heeft verboden.
Wat vindt de Minister van het Franse verbod en is zij bereid het Franse
voorbeeld te volgen?
Tot slot zijn de leden van de GroenLinks-fractie bezorgd over het bericht
van de Europese Rekenkamer dat de EFSA haar werk niet goed kan doen,
omdat zij te veel werk heeft aan het controleren van chemicaliën. Het
gevolg hiervan is dat er niet voldoende capaciteit is om voedselveiligheid
met betrekking tot onder meer enzymen, voedselaroma’s en additieven
goed te controleren. De leden van de GroenLinks-fractie vinden dit een
zeer zorgelijke ontwikkeling en vragen daarom aan de Minister hoe zij zich
in gaat zetten om dit te verbeteren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de voorlopige
agenda van de Landbouw- en Visserijraad van 28 januari 2019 en de
Nederlandse standpunten in deze. Zij hebben hierover geen bijzondere
opmerkingen. Deze leden zijn wel verontrustende berichten ter ore
gekomen, dat in Griekenland de pelsdierhouderij een grote groei
doormaakt, mede door financiële steun vanuit zowel het GLB (plattelandsfonds) als de structuurfondsen van de EU. Zij zijn van mening dat het zeer
onwenselijk is dat Europese middelen hiervoor worden aangewend en
vragen de Minister of zij bereid is zich hier in de Raad en andere relevante
Europese platforms tegen uit te spreken.
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de PvdD-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de Landbouw- en Visserijraad op 28 januari 2019 en
aanverwante onderwerpen.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren maken zich zorgen om
de gang van zaken rond het Beeguidance document van EFSA en hebben
hierover enkele vragen. Kan de Minister de Kamer laten weten hoe de
discussie tot nu toe is verlopen en wat daarin (steeds) de opstelling van
Nederland is geweest? Is het oorspronkelijke voorstel in de loop der tijd
gewijzigd? Zo ja, hoe? Hoe heeft Nederland zich daar steeds over
opgesteld? Wat is het voorstel dat nu op tafel ligt tijdens de SCoPAFF-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

7

vergadering? Hoe verhoudt dit zich tot het oorspronkelijke voorstel van de
EFSA? Wat is de huidige positie van Nederland ten opzichte van het
voorstel en hoe zit dat met de andere lidstaten? Wanneer worden de
stemmingen over dit voorstel verwacht?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben tevens vragen
over de deal die de Europese Commissie wil gaan sluiten met Oekraïne
over het associatieverdrag. Deze leden hebben al voor het sluiten van het
Oekraïneverdrag gewaarschuwd dat dit de deur open zet voor de import
van Oekraïense goederen die gepaard gaan met ernstig dierenleed,
milieuschade en soms kinderarbeid. Nu er een fout in het associatieverdrag blijkt te zitten waardoor er onbeperkt kippenborstvlees naar de
Europese Unie kan worden geëxporteerd, en hier gretig gebruik van wordt
gemaakt door vleeskippengigant MHP, wil de Europese Commissie
volgens berichten in de media in ruil voor het herstellen van de fout het
quotum voor de import van kippenvlees verruimen. Klopt dit? Kan de
Minister toelichten hoe het voorstel van de Europese Commissie richting
Oekraïne eruit ziet of zal zien? Hoe beoordeelt de Minister dit voorstel
voor quotumverruiming? Wat is de positie van andere lidstaten op dit
punt?
Voorts hebben de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen
over het besluit van Frankrijk om het middel Round Up te verbieden
Vorige week besloot de Franse rechtbank om de verkoop van Round Up te
verbieden, omdat het middel vanuit het voorzorgsbeginsel niet had
moeten worden toegelaten. De Kamer heeft zich op verzoek van deze
leden bij herhaling uitgesproken voor een nationaal verbod op een aantal
middelen die in Europa zijn toegelaten. Dit zou volgens het kabinet niet
mogelijk zijn. Nu heeft de Franse rechtbank bevestigd dat het wel degelijk
mogelijk is om met een beroep op het voorzorgsbeginsel nationaal een
verbod in te stellen op een middel dat in Europees verband is toegelaten.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben gevraagd om
een kabinetsappreciatie van de uitspraak van de Franse rechtbank.
Wanneer zal de Minister deze aan de Kamer sturen?
Ten aanzien van de toelating van werkzame stoffen hebben de leden van
de Partij voor de Dieren-fractie de volgende inbreng. Voorafgaand aan de
vorige SCoPAFF-vergadering heeft een Kamermeerderheid de Minister
middels een motie van deze leden opgeroepen tegen een voorstel van de
Europese Commissie te stemmen over de automatische verlenging van de
toelating van een groot aantal pesticiden, terwijl de voorgeschreven
wetenschappelijke veiligheidstoets niet heeft plaatsgevonden (Kamerstuk
21 501-32, nr. 1145). Zij vragen de Minister hoe de stemming hierover is
verlopen.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben ook vragen
over kooihuisvesting. Deze leden vinden het onbestaanbaar dat er in de
Europese veehouderij nog honderden miljoenen dieren een groot deel
van hun leven worden opgesloten in kooien, waaronder 211 miljoen
legkippen. Zij willen een einde aan alle kooihuisvesting van dieren. Per
2021 wordt huisvesting van leghennen in verrijkte kooien verboden. Hier
moeten in Nederland nu nog 6,2 miljoen leghennen hun leven in slijten.
Koloniekooien blijven echter nog wel toegestaan, terwijl deze op geen
enkele manier tegemoet komen aan de natuurlijke behoeften van kippen.
Is de Minister bereid zich in te zetten voor een verbod op koloniekooien,
zowel nationaal als binnen Europa? Is de Minister bereid om zich in te
zetten op een versnelde afbouw van de verrijkte kooi in Nederland?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

8

Tot slot vernamen de leden van de Partij voor de Dieren-fractie dat de
Europese Commissie voornemens is een tweede Europees Reference
Centre in te stellen, waarbij de nadruk ligt op (het welzijn van) pelsdieren.
Een groot aantal lidstaten heeft al een verbod ingesteld of aangekondigd
op de pelsdierfokkerij. De oprichting van een dergelijk centrum zou deze
ontwikkelingen en een verdere uitrol in andere lidstaten mogelijk kunnen
remmen. Deelt de Minister deze zorg? Is de Minister bereid zich uit te
spreken tegen de oprichting van dit centrum? Is de Minister bereid haar
pleidooi voor een Europees verbod op de pelsdierhouderij te herhalen,
zoals de Kamer via een motie heeft gevraagd (Kamerstuk 30 826, nr. 21)?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van onder meer de
geannoteerde agenda voor de komende Landbouw- en Visserijraad. Deze
leden willen haar nog enkele vragen voorleggen.
Onderzoek wijst uit dat de handelsovereenkomst van de Europese Unie
met Canada (CETA) ruimte laat voor import van producten op basis van
gewassen waarvan het dna aangepast is met behulp van de techniek
Crispr-Cas. Voedselproducenten zijn niet verplicht te vermelden dat
Crispr-Cas is toegepast. Er zijn ook geen geschikte laboratoriumanalyses
beschikbaar om dit te detecteren. De leden van de SGP-fractie constateren
dat de Europese Unie enerzijds toepassing van Crispr-Cas in de plantenteelt onder het strenge regime ten aanzien van genetisch gemodificeerde
organismen (ggo’s) blijft scharen, maar anderzijds ruim baan geeft voor
import van buitenlandse producten waarbij Crispr-Cas toegepast wordt.
Deze leden constateren een ongelijk speelveld. Is de Minister bereid dit
aan te kaarten?
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over het voorgestelde
prestatiemodel in de Verordening over de strategische plannen. De
Europese Commissie stelt voor om andere beleidsinstrumenten dan de
GLB-interventies te betrekken bij de monitoring van resultaatindicatoren.
Deze leden vrezen oneigenlijke interferentie van de (goedkeuring van)
strategische plannen en het GLB met nationaal milieubeleid. Zij willen
voorkomen dat strategische plannen afgewezen worden, omdat de
Europese Commissie nationaal (milieu)beleid buitenom het GLB onvoldoende vindt. Zij horen graag hoe de Minister hier tegenaan kijkt. Is het de
inzet van de Minister om oneigenlijke interferentie te voorkomen en
toepassing van resultaatindicatoren sec te koppelen aan de inzet van
GLB-instrumenten?
De Minister zal tijdens de Landbouw- en Visserijraad pleiten voor een
flexibel kader met betrekking tot de groene architectuur van de eerste
pijler. De leden van de SGP-fractie delen haar inzet. Ook zij vinden de
verzwaarde vergroeningseisen niet passen. Deze leden horen graag hoe
andere lidstaten zich opstellen ten aanzien van deze vergroeningseisen en
de genoemde groene architectuur. Zet de Minister ook in op versoepeling
van de vergroeningseisen, zoals ruimte voor alternatieven voor gewasrotatie, geen verbod op het scheuren van blijvend grasland in Natura
2000-gebieden, het meetellen van landschapselementen en een werkbare
eis met betrekking tot bodembedekking in de winterperiode?
De leden van de SGP-fractie waarderen de inzet van de Minister op meer
mogelijkheden voor samenwerking in producenten- en brancheorganisaties en voor verduidelijking van de uitzonderingen op het mededingingsrecht. Zet zij daarbij ook in op een uitzondering voor producentenorganisaties om prijsafspraken en andere mededinging beperkende
afspraken te maken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

9

De leden van de SGP-fractie constateren dat het Ctgb nog mogelijkheden
ziet voor veilig gebruik van de werkzame stof chloorprofam in de teelt van
sla en uien. Desondanks wil Nederland instemmen met het voorstel voor
niet-verlenging, alleen vanwege procedurele redenen. Waarom kiest de
Minister niet voor een tegenstem op basis van de inhoud?
II Antwoord / Reactie van de Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brieven die
geagendeerd staan voor het schriftelijk overleg ter voorbereiding op de
Landbouw- en Visserijraad van 28 januari 2019. Deze leden hebben
hierover de volgende vragen.
In de geannoteerde agenda lezen de leden van de VVD-fractie dat er
tijdens de Raad gesproken zal worden over de voortgang van de
onderhandelingen over de verordening inzake de Nationaal Strategische
Plannen binnen het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB).
Tegelijkertijd lezen deze leden dat er nog geen discussiedocumenten
beschikbaar zijn. Zij constateren dat dit niet bijdraagt aan een goede
voorbereiding van de Kamer om vooraf de juiste punten mee te geven. De
leden van de VVD-fractie onderschrijven de lijn (op basis van de
beschikbare informatie) van de Minister om te zoeken naar een passende
en meer realistischere benadering, waarbij deze leden willen benadrukken
dat de termijnen van rapporteren ook daadwerkelijk iets moeten
bijdragen. Zij vragen of een jaarlijkse rapportage van toegevoegde waarde
kan zijn. Zij vragen voorts een toelichting van de Minister en een nadere
duiding van de administratieve lasten die een jaarlijkse rapportage met
zich meebrengt.
Ten aanzien van het jaarlijks rapporteren door lidstaten aan de Europese
Commissie over de voortgang van hun strategische plannen uiterlijk
15 februari meld ik u het volgende. Voor het overgrote gedeelte is de
procedure hetzelfde als in de huidige periode. Nieuw is de systematiek
van rapporteren op basis van output- en resultaat-indicatoren. Dit hangt
samen met het nieuwe prestatiemodel en is volgens RVO.nl haalbaar. De
datum van 15 februari is Europees vastgelegd in het Financieel reglement.
Daarvan kan niet worden afgeweken. Ik wijs erop dat deze gegevens
GLB-betalingen betreffen van het vorige financieel jaar en derhalve in het
jaar daarvoor door boeren en begunstigden zijn aangevraagd. Daarnaast
maakt een jaarlijkse rapportage het mogelijk om de voortgang van de
nationale strategische plannen goed te monitoren en eventuele
benodigde aanpassingen in strategische plannen zo snel mogelijk door te
voeren.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister van mening is dat de
discussie over de groene architectuur te weinig voortgang boekt. Voor
deze leden is het belangrijk dat er een flexibel kader is, maar tegelijkertijd
het gelijke speelveld niet uit het oog wordt verloren. Ook merken zij op dat
op dit punt (wat overigens geldt voor het gehele GLB) de vereenvoudiging
niet uit het oog verloren mag worden. Graag horen zij van de Minister
(zeker voordat er overeenstemming wordt bereikt) op welke manier
geborgd is dat het gelijke speelveld in Europa voldoende is meegewogen
en op welke manier er invulling is gegeven aan de vereenvoudiging van
het GLB.
Vereenvoudiging van het GLB, zowel voor boeren en begunstigden als
voor het administratieve systeem, is één van de hoofddoelen voor de
komende herziening van het GLB. Eén van de instrumenten om vereen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

10

voudiging te realiseren ligt in het nieuwe prestatiemodel dat de Europese
Commissie voorstelt en dat niet langer primair gebaseerd is op uniforme
Europese regels voor boeren en begunstigden, maar op Europese kaders
en doelstellingen waarbinnen lidstaten keuzes kunnen maken passend bij
hun nationale situatie. Ik steun die aanpak en hecht daarbij ook aan een
gelijk speelveld in de EU. Een gelijk speelveld is in mijn ogen overigens
niet synoniem met een gelijk steunniveau voor iedere boer in de EU maar
refereert vooral aan het belang dat alle LS gehouden zijn dezelfde
spelregels te hanteren voor het verlenen van steun.
In het algemeen constateren de leden van de VVD-fractie dat er nog te
weinig concrete voorstellen zijn gedaan om de vereenvoudiging van het
GLB vorm te geven. Graag ontvangen deze leden op dit punt een
uitgebreide reactie van de Minister.
Nederland heeft in de discussie de nodige vereenvoudigingsvoorstellen
ingebracht. Deze zijn eerder met de Kamer gedeeld. Zo pleit ik ervoor om
de controle- en sanctievoorschriften te schrappen en de opzet daarvan
aan de lidstaten te laten op voorwaarde dat de controles zekerheid bieden
dat het foutenpercentage van de GLB-uitgaven onder de 2% blijft en de
sancties proportioneel, voldoende afschrikwekkend en effectief zijn. Ook
noem ik het schrappen van Europese definities en het beperken van de
conditionaliteit om ruimte te maken om doelgerichte betalingen met
eco-regelingen te faciliteren. Mijn inzet is om hiermee de toekomstige
maatregelen beter te kunnen afstemmen op de boerenpraktijk en op
specifieke (regionale) opgaven en behoeften. Bovendien wil ik hiermee de
vaak als gecompliceerd ervaren aanvraagprocedures en uitvoeringsprocessen bij RVO vereenvoudigen.
De leden van de VVD-fractie constateren dat er te weinig richting is
gegeven aan de agendering van het Eiwitrapport van de Europese
Commissie om hier concrete vragen over te stellen. Deelt de Minister deze
mening? Kan de Minister aangeven op welke manier zij de Kamer beter
gaat betrekken bij dit soort gedachtewisselingen?
Het eiwitrapport van de Europese Commissie is op 23 november jl.
gepubliceerd. Ik heb uw Kamer hier in de Geannoteerde Agenda voor de
Raad over geïnformeerd (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1148). De komende
periode ga ik aan de slag om de Nederlandse uitwerking hiervan concreet
te maken. Ik betrek dit ook bij de uitwerking van de LNV-visie. In het kader
van dat traject zal ik uw Kamer bij de uitwerking betrekken.
Eerder hebben de leden van de VVD-fractie de Minister gevraagd een
actievere opstelling bij de aanpak van de antibioticaresistentie. Deze leden
willen nogmaals benadrukken dat dit, ook internationaal, een belangrijk
onderwerp is. Het is belangrijk voor de humane gezondheidszorg en
uiteraard ook voor de diergezondheid. Nederland heeft de afgelopen jaren
forse stappen gezet in de aanpak van de antibioticaresistentie. Deze leden
zijn van mening dat de Minister een actieve rol en bijdrage zou moeten
leveren bij de oprichting van het internationaal centrum Antibioticaresistentie. Is de Minister bereid om een actievere bijdrage te leveren (in plaats
van het met belangstelling aanhoren van de bijdrage van Denemarken) en
samen met Denemarken dit onderwerp te trekken? Zo nee, waarom niet?
Antibioticaresistentie vormt een risico voor de volks- en diergezondheid.
De internationale aanpak van antibioticaresistentie is een prioriteit voor
mij en voor de Minister van medische zorg en sport. Ik sta dan ook positief
tegenover initiatieven die bijdragen aan de internationale aanpak van
antibioticaresistentie. Daarom zal ik ook met belangstelling luisteren naar
de toelichting van mijn Deense collega over het op te richten kennis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

11

centrum. Het centrum zal een rol spelen bij de vertaling van (bestaande)
kennis over antibioticaresistentie in beleidsmaatregelen. Op dit moment is
niet bekend hoe het Deense initiatief zich verhoudt tot gelijksoortige
kennisinitiatieven van de Europese Commissie, de Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO). Het is van belang
dat deze initiatieven goed op elkaar afgestemd worden, zodat ze elkaar
kunnen versterken.
Overigens draagt Nederland reeds actief bij aan diverse (internationale)
programma’s op het gebied van antibioticaresistentie. Nederland
ondersteunt programma’s van het International Livestock Research
Institute (ILRI). In de notitie die Denemarken geagendeerd heeft, wordt het
ILRI genoemd als een van de kennisleverende partners van het op te
richten Deense kenniscentrum.
De leden van de VVD-fractie bedanken de Minister voor de informatie over
de thematische bespreking inzet nieuwe prestatiemodel, algemene
doelstellingen en de positie van de boer in de keten. De doelstelling in de
herziening GLB, zoals opgenomen in de informatieparagraaf, staat deze
leden aan, temeer omdat de eerste hoofddoelstelling daadwerkelijk over
landbouw, de boeren (en de positie in de keten), voedselkwaliteit en
technologie (innovatie) gaat. Dat is in de communicatie wel eens anders
geweest. De leden van de VVD-fractie vragen de Minister een nadere
duiding te geven over de Commissievoorstellen en de minimumeisen die
moeten worden nageleefd. Kan de Minister aangeven of er al besluitvorming en/of overeenstemming heeft plaatsgevonden over deze
minimumeisen? Zo nee, kan de Minister aangeven wanneer hierover
gesproken zal worden? De leden van de VVD-fractie maken zich over een
aantal doelstellingen/minimumeisen zorgen.
Het betreft de doelstellingen en minimumeisen die zijn verwoord in de
Commissievoorstellen van 1 juni 2018. Over deze voorstellen, en daarmee
ook over de genoemde minimumeisen, wordt in deze periode continue
gesproken in de Raadswerkgroepen, het Speciaal Comité Landbouw en de
Landbouw- en Visserijraad. Op geen enkel van deze punten is al overeenstemming bereikt, de verkennende besprekingen zijn nog in volle gang.
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het standpunt
van de Minister over de geharmoniseerde risico-indicator voor duurzaam
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Deze leden hebben nog een
aantal vragen over dit instrument. Zij zijn van mening dat het onvoldoende duidelijk is wat de impact van deze geharmoniseerde risicoindicator is. Kan de Minister aangeven wat de achtergrond van deze
indicator is? Waarom, wanneer en door wie is het initiatief tot deze
indicator genomen? Op welke wijze is deze indicator ontwikkeld? Op
welke manier zijn de verschillende betrokkenen en de belanghebbenden
vanuit de sector betrokken bij de ontwikkeling van de indicator? En
wanneer en op welke wijze zijn zij uitgenodigd om input te geven? Kan de
Minister aangeven voor welke doelgroep deze indicator is ontwikkeld?
Sluit deze indicator aan bij de Nederlandse benadering van Integrated
Pest Management (IPM) en de systeemaanpak? Zo ja, waaruit blijkt dit?
Het lijkt dat de indicator veel meer gericht is op specifieke stoffen terwijl
Nederland juist inzet op een teeltbrede benadering. Graag ontvangen de
leden van de VVD-fractie een uitgebreide toelichting.
De ontwikkeling en vaststelling van een geharmoniseerde risico-indicator
is een vereiste uit de richtlijn voor duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen (EG 2009/128). De Europese Commissie heeft het initiatief
genomen voor de ontwikkeling van de richtlijn. Stakeholders zijn door de
Europese Commissie in de gelegenheid gesteld om te reageren. Input van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

12

lidstaten verliep via de SCoPAFF en de Commissie-werkgroep voor
duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
De risico-indicator laat zien of er een trend of verschuiving optreedt in het
type gewasbeschermingsmiddelen dat wordt gebruikt. Vanuit het
minimaliseren van risico’s is het wenselijk dat, indien gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn om plagen, ziekten en onkruiden te beheersen,
bij voorkeur laagrisico stoffen worden gebruikt en zo min mogelijk stoffen
met een hoog risicoprofiel. De indicator laat zien of dit ook gebeurt. De
indicator heeft daarmee geen directe impact op de toepasser van
gewasbeschermingsmiddelen maar kan wel aanleiding zijn voor de
overheid om beleid aan te passen.
In de richtlijn is opgenomen dat de risico-indicator gebaseerd dient te zijn
op betrouwbare statistische gegevens over gewasbeschermingsmiddelen
en algemeen toepasbaar in alle lidstaten. Deze vereiste maakt het lastig
om goed aan te sluiten bij Nederlandse benadering van IPM en de
systeemaanpak. Dat kenmerkt zich immers, ook binnen Nederland, tot een
teelt- en regio specifieke aanpak. De risico-indicator sluit wel goed aan bij
het Nederlands beleid om bij voorkeur laagrisicostoffen in te zetten.
De leden van de VVD-fractie hebben vernomen dat het besluit over de
geharmoniseerde risico-indicator staat geagendeerd voor de vergadering
van het Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feed
(SCoPAFF). Kan de Minister een uitgebreide toelichting geven waarom
een besluit met deze strekking in een ambtelijke werkgroep geagendeerd
staat? Kan de Minister aangeven wanneer de Raad over dit onderwerp
spreekt?
Het regelgevend kader, zoals verordeningen en richtlijnen, wordt in de
Raad besproken. Het vaststellen van de geharmoniseerde risico-indicator
is een uitwerking van artikel 15 van de richtlijn over duurzaam gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen (EG 2009/128). De richtlijn zelf geeft aan dat
besluitvorming plaats vindt via het SCoPAFF.
In de brief over de voorgenomen Nederlandse standpunten inzake de
onderwerpen die mogelijk ter stemming worden voorgelegd aan het
eerstvolgende SCoPAFF over regelgeving inzake gewasbeschermingsmiddelen lezen de leden van de VVD-fractie voorts dat de Nederlandse
delegatie voornemens is om in te stemmen met het voorstel van de
Europese Commissie om de werkzame stof chloorprofam niet langer toe
te staan. Deze leden verbazen zich over deze stellingname. Het College
voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb)
zag mogelijkheden voor een veilig gebruik. Echter, de Europese
Commissie zag om procedurele redenen onvoldoende mogelijkheden om
het voorstel tot niet-verlenging te wijzigen. Kan de Minister hierop een
uitgebreide toelichting geven? Wat vindt de Minister van deze bureaucratie en het op deze manier belemmeren van boeren en tuinders die
afhankelijk zijn van deze werkzame stof? Vindt de Minister het acceptabel
dat om procedurele redenen zo een vergaand besluit wordt genomen?
Kan de Minister aangeven welk alternatief er voor de telers is?
Ik heb uw Kamer in december geïnformeerd (Kamerstuk 27 858, nr. 436)
dat ik, op advies van het Ctgb, voornemens was niet akkoord te gaan met
het voorstel van de Europese Commissie om de goedkeuring van
chloorprofam niet te verlengen. Begin januari heeft nader overleg
plaatsgevonden tussen Ctgb, EFSA en Europese Commissie om tot
overeenstemming te komen. Het Ctgb heeft hierbij aangegeven dat het,
ondanks ontbrekende residugegevens, nog mogelijkheden zag voor veilig
gebruik in de teelt van sla en uien. De EC heeft echter aangegeven dat een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

13

analyse van het Ctgb niet in de plaats kan komen van ontbrekende
gegevens in het dossier, wat een verantwoordelijkheid is van de toelatinghouder. Daarnaast kunnen nieuwe gegevens niet meer op het eind van het
besluitvormingsproces worden aangeleverd. De EC ziet daarom onvoldoende mogelijkheden om het voorstel voor niet-verlenging te wijzigen.
De aanvrager is immers verantwoordelijk voor het aanleveren van een
compleet dossier waaruit moet blijken dat een veilig gebruik van een
werkbare stof mogelijk is. Dat was hier niet het geval. Hierdoor kan het
eventueel verlengen van de goedkeuring van chloorprofam een precedentwerking hebben waardoor het juridisch mogelijk wordt om onvolledige dossiers aan te leveren.
Het Ctgb accepteert deze zienswijze en adviseert mij nu positief over het
voorstel. Gezien de motie van het lid De Groot (Kamerstuk 21 501-32, nr.
1143) om consensus op dit onderwerp te krijgen, zal ik het advies van het
Ctgb overnemen en instemmen met het Commissievoorstel.
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie voor welke teelten het niet
langer toelaten van de stof ethoprophos gevolgen zal hebben en wat die
gevolgen zijn. Zijn alternatieven mogelijk? Zo ja, welke? Zo nee, op welke
wijze wil de Minister er in overleg met de sector voor zorgen dat alternatieven zo snel mogelijk voor handen komen?
Ethoprophos is als werkzame stof opgenomen in gewasbeschermingsmiddelen die in Nederland in de teelt van aardappelen, vaste plantenteelt,
bloembollen en snijbloemen zijn toegelaten voor de bestrijding van
insecten en aaltjes. Het voorstel is om de goedkeuring niet te verlengen,
met name vanwege risico’s voor de gezondheid (genotoxiciteit). Bij de
beoordeling van risico’s voor mens, dier en milieu wordt de beschikbaarheid van alternatieve maatregelen of werkzame stoffen niet meegenomen in de besluitvorming. Het is in eerste instantie aan de sector en de
toelatingshouders om te bezien of alternatieven nodig zijn en of deze voor
handen kunnen komen. Wel ben ik in overleg met de sector over een
toekomstvisie gewasbescherming en een daaruit volgend uitvoeringsprogramma. Hierin is ook aandacht voor alternatieven.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Ten aanzien van het gelijk speelveld zijn schriftelijke vragen gesteld over
de toelating van neonicotinoïden-coating op suikerbietenzaad in andere
Europese lidstaten. Wanneer worden deze beantwoord?
Ik zal uw Kamer op korte termijn informeren over de inhoud van deze
adviezen en mijn beslissing op het verzoek tot tijdelijke vrijstelling van een
neonicotinoide-houdend middel in de teelt van suikerbieten.
De leden van de CDA-fractie hebben daarnaast vragen over het toekomstige GLB. Deze leden zijn groot voorstander van het verruimen van de
mogelijkheden voor samenwerking tussen landbouwers. Hoe wil de
Minister het voorstel van de commissie precies veranderd zien op dit
punt, zo vragen zij? Gaat de Minister ervoor pleitten dat activiteiten van
producentenorganisaties zoals afspraken over productie en prijzen en van
brancheorganisaties over verduurzaming en prijzen uitdrukkelijk worden
toegestaan?
Om samenwerking tussen landbouwers te stimuleren is allereerst meer
duidelijkheid nodig over de mededingingsregels. Het Witlof-Arrest3 heeft
expliciet duidelijk gemaakt dat afspraken over productie en prijzen binnen
3

HvJ EU, 14 november 2017, C-671/15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

14

een erkende producentenorganisatie die als doel heeft de productie van
haar leden op de markt te brengen zijn toegestaan, mits deze afspraken
niet bindend zijn voor de afzet van producten buiten de producentenorganisatie om. Ik pleit ervoor om de betrokken bepalingen in de
GMO-verordening te verduidelijken conform dit arrest.
Samenwerking in brancheorganisaties (BO) kan verder bijdragen aan
verduurzaming en redelijke vergoedingen voor duurzaamheidsinspanningen van de primaire producent. Om te zorgen dat BO’s activiteiten
kunnen ontplooien op het gebied van verduurzaming zet ik in op
verruiming van de doelen waarvoor brancheorganisaties kunnen worden
erkend. Om redelijke vergoedingen voor verduurzaming te realiseren
pleiten we daarnaast voor uitbreiding van de mogelijkheid van BO’s om
contractuele clausules op te stellen. In het huidige GLB hebben BO’s de
mogelijkheid om standaardcontracten en waardeverdelingsclausules op te
stellen. Ik zou graag zien dat BO’s ook de mogelijkheid wordt geboden
contracten en clausules op te stellen over de redelijke compensatie voor
inspanningen om te voldoen aan bovenwettelijke eisen gerelateerd aan
dierenwelzijn, diergezondheid, milieu en klimaat. Het gebruik van deze
contracten is in eerste instantie niet verplicht, maar biedt leveranciers in
onderhandelingen een hulpmiddel.
Tenslotte pleit ik voor de mogelijkheid dat ook brancheorganisaties steun
kunnen ontvangen voor operationele programma’s waarmee zij kunnen
bijdragen aan verduurzaming.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 17 en 18 december. Deze
leden zijn verheugd om kennis te nemen van het feit dat veel lidstaten
pleiten voor een hogere milieu en klimaatambitie in het nieuwe GLB.
Daarnaast vernemen deze leden enkele lidstaten pleiten voor een verdere
vereenvoudiging van de uitvoering van het GLB. Hoewel de leden van de
GroenLinks-fractie een vereenvoudiging in principe positief zouden
vinden met betrekking tot bepaalde elementen van het GLB, betwijfelen zij
of verdere vereenvoudiging wel samen gaat met een hoge- en milieuambitie. Kan de regering concreet toelichten hoe zij deze twee ontwikkelingen gezamenlijk voor zich ziet?
Vereenvoudiging van het GLB is één van de hoofddoelen voor de
komende herziening van het GLB, om zowel de administratieve lasten
voor boeren en andere begunstigden, als de uitvoeringslasten voor
overheden terug te dringen. Dit betekent dat met name ingezet moet
worden op robuuste maatregelen en ook versnippering van maatregelen
vermeden moet worden. Een voorbeeld van zo’n robuuste aanpak is het
werken met collectieven in het agrarisch natuur- en landschapsbeheer,
waar boeren door onderlinge samenwerking niet alleen een grotere
effectiviteit voor natuur en landschap realiseren, maar ook een aanzienlijke besparing op de uitvoeringskosten. Daarmee is dit een mooi
voorbeeld ter inspiratie van maatregelen waarbij vereenvoudiging
samengaat met hoge milieuambities.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn erg benieuwd naar de uitwerking
van het prestatiemodel, waarbij deze leden hebben vernomen dat er een
discussie zal plaatsvinden over de «mogelijke vergroening». Kan de
regering toelichten om wat voor vergroeningsmaatregelen het gaat? De
leden hechten veel belang aan de vergroening van het GLB en hopen
daarom ook dat de regering zich daarvoor hard zal maken. Kan de
regering te kennen geven op welke manier zij dat gaat doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

15

Het door de Europese Commissie voorgestelde prestatiemodel voor het
toekomstige GLB richt zich op alle doelen van het GLB en legt daarbij
inderdaad een nadruk op de groene aspecten. Het gaat daarbij om de
subdoelen onder letters d, e en f van artikel 6 van het voorstel voor de
verordening voor het strategisch GLB-plan. In artikel 92 van het voorstel
staat dat de lidstaten onder het toekomstige GLB een grotere bijdrage aan
de genoemde subdoelen moeten leveren dan aan de corresponderende
doelen onder het huidige GLB. Nederland zal zich hard maken dat de
Commissie in haar initiële beoordeling van de nationale strategische
plannen van de EU-lidstaten erop zal toezien dat deze daadwerkelijk
bijdragen aan doelen voor klimaat en leefomgeving. Ook bij het opstellen
van het Nederlandse Nationaal Strategisch Plan wil ik hierop inzetten door
gebruik te maken van doelgerichte betalingen op het gebied van klimaat
en leefomgeving. Ik denk daarbij met name aan betalingen aan boeren en
begunstigen (al dan niet via collectieven) via eco-regelingen, naast het
bestaande agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Het jaarlijks monitoren
van de voortgang van het strategisch plan op basis van indicatoren is
daarbij een goed hulpmiddel en in de Europese discussie zal ik dit aspect
nadrukkelijk meenemen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de PvdD-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de Landbouw- en Visserijraad op 28 januari 2019 en
aanverwante onderwerpen.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren maken zich zorgen om
de gang van zaken rond het Beeguidance document van EFSA en hebben
hierover enkele vragen. Kan de Minister de Kamer laten weten hoe de
discussie tot nu toe is verlopen en wat daarin (steeds) de opstelling van
Nederland is geweest? Is het oorspronkelijke voorstel in de loop der tijd
gewijzigd? Zo ja, hoe? Hoe heeft Nederland zich daar steeds over
opgesteld? Wat is het voorstel dat nu op tafel ligt tijdens de SCoPAFFvergadering? Hoe verhoudt dit zich tot het oorspronkelijke voorstel van de
EFSA? Wat is de huidige positie van Nederland ten opzichte van het
voorstel en hoe zit dat met de andere lidstaten? Wanneer worden de
stemmingen over dit voorstel verwacht?
De Europese Commissie is momenteel in overleg met lidstaten om het
concept guidance document voor bijen om te zetten in een door de EU
vastgesteld richtsnoer. Met een vastgesteld richtsnoer komt overeenstemming over de eisen die aan studies over de risico’s voor bijen worden
gesteld en is de beoordelingswijze geharmoniseerd in alle lidstaten.
Nederland is daarom voorstander van een vastgesteld richtsnoer en levert
hier een actieve bijdrage aan. Inhoudelijk is er nog niets veranderd aan
het voorstel van de Europese Commissie. Er wordt aan gedacht om
onderdelen van de concept guidance gefaseerd in te voeren. Wanneer er
een concreet voorstel door de Europese Commissie aan de lidstaten
wordt voorgelegd, zal ik uw Kamer hierover informeren. Besluitvorming
zal op zijn vroegst in maart 2019 plaatsvinden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van onder meer de
geannoteerde agenda voor de komende Landbouw- en Visserijraad. Deze
leden willen haar nog enkele vragen voorleggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

16

De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over het voorgestelde
prestatiemodel in de Verordening over de strategische plannen. De
Europese Commissie stelt voor om andere beleidsinstrumenten dan de
GLB-interventies te betrekken bij de monitoring van resultaatindicatoren.
Deze leden vrezen oneigenlijke interferentie van de (goedkeuring van)
strategische plannen en het GLB met nationaal milieubeleid. Zij willen
voorkomen dat strategische plannen afgewezen worden, omdat de
Europese Commissie nationaal (milieu)beleid buitenom het GLB onvoldoende vindt. Zij horen graag hoe de Minister hier tegenaan kijkt. Is het de
inzet van de Minister om oneigenlijke interferentie te voorkomen en
toepassing van resultaatindicatoren sec te koppelen aan de inzet van
GLB-instrumenten?
De goedkeuring door de Commissie van de nationaal strategische
plannen betreft de inzet die de lidstaten kiezen om met GLB-middelen de
GLB-doelen te realiseren. Bij deze goedkeuring is een beoordeling van het
nationale milieubeleid niet aan de orde. De resultaatindicatoren dienen
vervolgens om die inzet gedurende de GLB-periode te monitoren. De
resultaatindicatoren zijn sterk gericht op GLB-subsidies. Ik zie daarom ook
niet direct het gevaar dat met de resultaatindicatoren een oordeel zal
worden geveld over het nationale milieubeleid.
De Minister zal tijdens de Landbouw- en Visserijraad pleiten voor een
flexibel kader met betrekking tot de groene architectuur van de eerste
pijler. De leden van de SGP-fractie delen haar inzet. Ook zij vinden de
verzwaarde vergroeningseisen niet passen. Deze leden horen graag hoe
andere lidstaten zich opstellen ten aanzien van deze vergroeningseisen en
de genoemde groene architectuur. Zet de Minister ook in op versoepeling
van de vergroeningseisen, zoals ruimte voor alternatieven voor gewasrotatie, geen verbod op het scheuren van blijvend grasland in Natura
2000-gebieden, het meetellen van landschapselementen en een werkbare
eis met betrekking tot bodembedekking in de winterperiode?
Ik zet mij in voor ruimte voor alternatieven en versoepeling van de
conditionaliteit, en wel om daarmee ruimte te scheppen voor het belonen
van boeren voor maatschappelijke diensten op het gebied van bijvoorbeeld leefomgeving en klimaat. Zeker in de besprekingen van het
EU-voorstel over de kaders van het nationaal strategisch plan streef ik
naar ruimte zodat we de gewenste doelen zo effectief mogelijk kunnen
bereiken, met maatregelen die passen bij onze specifieke nationale of
regionale situaties.
De leden van de SGP-fractie waarderen de inzet van de Minister op meer
mogelijkheden voor samenwerking in producenten- en brancheorganisaties en voor verduidelijking van de uitzonderingen op het mededingingsrecht. Zet zij daarbij ook in op een uitzondering voor producentenorganisaties om prijsafspraken en andere mededinging beperkende
afspraken te maken?
Ik verwijs naar mijn antwoord op de vraag van de leden van de
CDA-fractie.
De leden van de SGP-fractie constateren dat het College Toelating
Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (Ctgb) nog mogelijkheden ziet
voor veilig gebruik van de werkzame stof chloorprofam in de teelt van sla
en uien. Desondanks wil Nederland instemmen met het voorstel voor
niet-verlenging, alleen vanwege procedurele redenen. Waarom kiest de
Minister niet voor een tegenstem op basis van de inhoud?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

17

Ik verwijs naar mijn antwoord op de vraag van de leden van de
VVD-fractie.
III Volledige agenda
Geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad van 28 januari
2019. Kamerstuk 21 501-32, nr. 1148 – Brief regering d.d. 17-01-2019,
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten.
Verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 17 en 18 december
2018. Kamerstuk 21 501-32, nr. 1147 – Brief regering d.d. 17-01-2019,
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten.
Voorgenomen Nederlandse standpunten inzake de agendapunten
die mogelijk ter stemming worden voor gelegd aan het
Permanent Comittee Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF).
Kamerstuk 27 858, nr. 436 – Brief regering d.d. 11-12-2018, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten.
Kabinetsappreciatie van het voorstel van de Europese Commissie
voor de directe betalingen en plattelandsontwikkeling met het
oog op het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
vanaf 2021. Kamerstuk 28 625, nr. 263 – Brief regering d.d. 14-01-2019,
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten.
Voorgenomen Nederlandse standpunten inzake de onderwerpen
die mogelijk ter stemming worden voorgelegd aan het eerstvolgende Standing Comittee Plants, Animals, Food and Feed
(SCoPAFF) over regelgeving gewasbeschermingsmiddelen.
Kamerstuk 27 858, nr. 439- Brief regering d.d. 23-01-2019, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, C.J. Schouten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1150

18