Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1628
Vragen van het lid Boucke (D66) aan de Staatssecretaris van Economische
Zaken en Klimaat en de Ministers van Infrastructuur en Waterstaat en
Landbouw, Natuur en voedselkwaliteit over het bericht «Mogelijk grote rol
voor zonne-energie op de Noordzee» (ingezonden 1 december 2021).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie), mede namens de Minister
voor Natuur en Stikstof en de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
(ontvangen 9 februari 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 994.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Mogelijk grote rol voor zonne-energie op de
Noordzee»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met het onderzoek van TNO naar zonnepanelen op de
Noordzee? Op welke wijze bent u hierbij betrokken?
Antwoord 2
TNO doet in samenwerking met Nederlandse bedrijven onderzoek naar
technische, economische en maatschappelijke haalbaarheid van zonneenergie op zee. Behalve de samenwerking met het bedrijf Bluewater
waarnaar het NOS-artikel refereert, gaat het bijvoorbeeld ook om samenwerking met het bedrijf Oceans of Energy en het bedrijf SolarDuck. De overheid
stimuleert en faciliteert deze samenwerkingen door middel van subsidieregelingen vanuit het Topsectorenbeleid en de subsidieregelingen HER+ en DEI+.
Vraag 3
In hoeverre sluit dit TNO-onderzoek aan bij de Routekaart Zon op water,
waarin de kansen en risico’s van zonne-energie op water in beeld is
gebracht?

1

ah-tk-20212022-1628
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

NOS, 29 november 2021; https://nos.nl/artikel/2407490-mogelijk-grote-rol-voor-zonne-energieop-de-noordzee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De routekaart zon op water2 stelt: «we faciliteren de ontwikkeling van zon op
zee in de innovatiefase en nemen waar mogelijk en zinvol belemmeringen
weg, (...)». Het onderzoek van TNO draagt bij aan dat eerste, de ontwikkeling
van zon op zee in de innovatiefase. Daarnaast benoemt de routekaart de
noodzaak voor meer ecologische kennis. Het onderzoek van TNO gaat ook
daar op in.
Vraag 4
In hoeverre is het plaatsen van zonnepanelen op de Noordzee (specifiek
tussen windmolens gepositioneerd) meegenomen in de Routekaart Zon op
water?
Antwoord 4
De routekaart zon op water gaat over kleine binnenwateren, grote binnenwateren en over de Noordzee. In de routekaart wordt ook aangegeven: «Als er
kansen zijn op de Noordzee, dan liggen deze in de windparken, (...)».
Vraag 5
Wat zijn de algemene bevindingen van proefprojecten aan zonne-energie op
water op het gebied van schone energieopwekking en natuureffecten?
Antwoord 5
Er is nog veel onbekend over de ecologische effecten van zon op water.
Daarom wordt hier onderzoek naar gedaan. Deltares heeft bijvoorbeeld in
opdracht van de Topsector Energie een meetmethodologie uitgewerkt.3 Op
die manier kunnen toekomstige ecologische onderzoeken met elkaar worden
vergeleken.
De onderzoeken tot nu toe richten zich op zon op binnenwater. Er zijn nog
geen pilotprojecten op zee op een schaalgrootte waarvan enig effect
verwacht kan worden.
Vraag 6
Welke proefprojecten zijn reeds uitgevoerd in vergelijkbare omstandigheden
als plaatsing op de Noordzee (te midden van windmolens)?
Antwoord 6
Er zijn geen proefprojecten bekend waarbij zonnepanelen te midden van
windmolens zijn geplaatst. Het bedrijf Oceans of Energy heeft wel een pilot
op de Noordzee van 50kW. Dat komt overeen met een oppervlak van
ongeveer 50 m2. Gegeven het experimentele karakter wordt dit in de buurt
van de kust gedaan. Dit project heeft subsidie gekregen uit de DEI+-regeling.
Vraag 7
Is het bekend in hoeverre de plaatsing van zonnepanelen op de Noordzee
effect heeft op het lichtinval, de temperatuur en daarmee de leefwereld van
de onderzeese flora en fauna?
Antwoord 7
Nee, dat is op dit moment nog niet bekend. Daarom geeft de routekaart zon
op water aan dat dit een van de belangrijkste onderwerpen is waarover meer
bekend moet zijn voordat zon op zee daadwerkelijk een optie is. Op dit
moment is er nog geen duidelijkheid of en vanaf welke schaalgrootte er
positieve en of negatieve meetbare effecten kunnen zijn. Naast de kennis over
de directe effecten van zon op zee op natuur, zal onderzoek moeten plaatsvinden naar de cumulatie van effecten van al het menselijk gebruik omdat dit in
het geheel inpasbaar moet zijn binnen de draagkracht het Noordzee
ecosysteem.

2
3

Kamerstuk 32 813, nr. 665 van 2 februari 2021
https://www.topsectorenergie.nl/tki-urban-energy/kennisbank/kennis-hernieuwbareelektriciteitsopwekking/ecologisch-meetadvies-zon

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 8
Wat doet u om de ontwikkeling van zonne-energieopwekking op de Noordzee
op zo een wijze te stimuleren dat de natuur wordt beschermd?
Antwoord 8
De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) bereidt
in opdracht van de ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en
Economische Zaken en Klimaat een onderzoeksprogramma voor naar de
ecologische effecten van zon op water. Hierin worden ook de effecten voor
zon op zee meegenomen. De intentie is modelmatig onderzoek te doen naar
zon op zee bij gebrek aan grote pilots op zee.
Bij de pilots die op de Noordzee plaatsvinden dragen wij zorg dat er
ecologisch onderzoek plaatsvindt. De komende jaren is de schaal van deze
pilots nog beperkt. Wellicht wordt in 2023 een pilot van 1 MW gerealiseerd
door het bedrijf Oceans of Energy. Dat is een oppervlak van ca. 100 bij
100 meter. Rijkswaterstaat is als vergunningverlener betrokken bij dat
onderzoek en is voornemens Oceans of Energy te ondersteunen bij het doen
van ecologisch onderzoek door het plaatsen van een extra boei waar
metingen worden gedaan die als referentiewaarde kunnen dienen.
Wanneer op termijn sprake zou zijn van zon op zee binnen een windpark,
wordt vanuit de dimensionering van de energie-infrastructuur om de
opgewekte energie aan land te brengen, rekening gehouden met een gebruik
van maximaal 20% van de ruimte tussen de windmolens voor zon op zee. Dit
lijkt ook een goed vertrekpunt voor de uit te voeren natuurstudies. De
daadwerkelijke uitvoerbaarheid, vergunbaarheid en wenselijkheid hiervan
moet blijken uit nader onderzoek en de daarop volgende integrale belangenafweging.
Vraag 9
In hoeverre is het mogelijkheid om een tender in te richten waarbij windenergie op zee wordt gecombineerd met zonne-energie (vergelijkbaar met
tendermodellen voor de combinatie van wind op zee en waterstofproductie)?
Antwoord 9
Dat is mogelijk. De insteek tot nu toe is om vanuit de gewenste ontwikkeling
criteria te formuleren die technologieneutraal zijn, bijvoorbeeld op het gebied
van het leveringsprofiel en om daarnaast barrières voor zon op zee weg te
nemen, dit laatste zoals geschetst in de routekaart zon op water. Op die
manier wordt zon op zee ingezet wanneer het de best beschikbare technologie is om het gewenste effect te sorteren.
Vraag 10
Bent u bereid om in gesprek te gaan met zowel de natuurorganisaties als de
energie-ontwikkelaars om de kansen en risico’s van de zonne-energie op de
Noordzee te bespreken?
Antwoord 10
Ja, ik wil dat doen middels het inschakelen van het Noordzeeoverleg voor de
hoofdlijnen en via de Community of Practice Noordzee voor de details. Zonne
energie op zee vormt nog geen specifiek onderdeel van het Noordzeeakkoord
maar is wel onderdeel van de duurzame transitieopgave, en zo ook opgenomen in het ontwerp Programma Noordzee voor 2022–2027.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3