Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

25 087

Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

Nr. 321

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 oktober 2023
Met deze brief doe ik uw Kamer verslag van mijn werkbezoek aan de
Verenigde Staten van 10 tot en met 15 september 2023. Hier heb ik een
bezoek gebracht aan Washington, New York en Houston. In Washington
heb ik gesproken met onderdelen van de overheid: het Amerikaanse
Ministerie van financiën («Treasury»), medewerkers van de Taxpayer
Advocate Service, de Amerikaanse belastingdienst, onafhankelijke
adviseurs van het Amerikaanse Congres, de Joint Committee on Taxation
en medewerkers van zowel Democratische als Republikeinse Congresleden. Ook heb ik gesproken met medewerkers van het IMF en de
Wereldbank. In New York heb ik gesproken met onder andere de VN en de
permanente vertegenwoordiger van Nigeria bij de VN. Tot slot heb ik in
zowel New York als Houston deelgenomen aan verschillende rondetafels
met het bedrijfsleven. Met de gesprekspartners is gesproken over de
herziening van het internationaal belastingsysteem, toeval-Amerikanen,
fiscale rechtshulp, VN-belastingbeleid, fiscale vergroening en het
(Nederlandse) vestigingsklimaat. Hieronder volgt per onderwerp een
reflectie van de gesprekken en inzichten die ik heb opgedaan.
Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA)
Tijdens het bezoek aan Washington heb ik in gesprekken met Treasury,
medewerkers van congresleden, de Amerikaanse Belastingdienst (IRS),
Joint Comittee on Taxation en de Taxpayer Advocate Service aandacht
gevraagd voor toeval-Amerikanen. Daarbij heb ik aangegeven dat we blij
zijn met de nadere richtlijnen die de VS gepubliceerd heeft, maar dat het
belangrijk is om tot een permanente oplossing te komen voor Nederlandse banken en toeval-Amerikanen.1 Ik vond het bemoedigend om te
horen dat alle gesprekspartners bekend zijn met de problemen die
toeval-Amerikanen ondervinden. Treasury en IRS gaven bovendien aan
dat er wordt gekeken naar mogelijke oplossingen. Omdat Treasury het
1

kst-25087-321
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Voor meer informatie over dit onderwerp verwijs ik graag naar de Vijfde voortgangsbrief
FATCA van 20 maart 2023: Kamerstukken II 25 087, nr. 315.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 321

1

niet mogelijk acht om toeval-Amerikanen te definiëren, onderzoeken de
VS of «low risk accounts» kunnen worden uitgebreid. De IRS analyseert
de komende maanden of inkomende rapportages uitbreiding van deze
categorie rechtvaardigen. Nederland zal bilateraal en samen met andere
Europese landen in gesprek blijven met de VS en zich blijven inzetten om
tot een structurele oplossing te komen voor zowel oude als nieuwe
bankrekeningen. Indien zich op dit terrein nieuwe ontwikkelingen
voordoen, zal ik de Kamer informeren.
Fiscale rechtshulp
De Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen en Douane en ik zijn bezig
met het opzetten van laagdrempelige onafhankelijke rechtshulp voor
belastingen en toeslagen. Voor meer informatie over dit onderwerp
verwijs ik u naar mijn brief van 1 juni jl.2 In de Verenigde Staten is de
Taxpayer Advocate Service een onafhankelijke organisatie binnen de IRS
die de belangen van belastingplichtigen behartigt in relatie tot de IRS. Ik
heb met hen gesproken om kennis en ervaring op te doen over hun
werkwijze. Hierbij lag de focus op het verkrijgen van inzicht in de voor- en
nadelen van het feit dat de Taxpayer Advocate Service is ondergebracht
bij de IRS, hoe systeemkritiek is georganiseerd, in hoeverre er betrokkenheid is bij het maken van beleid en in hoeverre er betrokkenheid is bij
het geven van trainingen aan de IRS.
De Taxpayer Advocate Service is organisatorisch ondergebracht bij de
IRS. Dat heeft als voordeel dat informatie over belastingplichtigen
eenvoudig gedeeld kan worden. Binnen de IRS opereert de Taxpayer
Advocate Service onafhankelijk. Medewerkers hebben een ander
emailadres en ander kantoor. De Taxpayer Advocate Service kan bepaalde
besluiten uitvaardigen, maar de DG Belastingdienst heeft een veto (dat in
de praktijk nauwelijks wordt ingezet). De Taxpayer Advocate Service levert
systeemkritiek, die onder andere direct wordt gerapporteerd aan het
Amerikaanse Congres over knelpunten bij de IRS. Ook indien de DG
Belastingdienst een veto zou uitspreken, wordt dit aan het Congres
medegedeeld. De Taxpayer Advocate Service zit aan tafel wanneer er
uitvoeringsbesluiten worden gemaakt en komt daarbij op voor de
belangen van de goedwillende belastingbetaler. Ook geeft de Taxpayer
Advocate Service ook trainingen aan de IRS. Medewerkers van de IRS
moeten ieder jaar een door de Taxpayer Advocate Service ontworpen
training volgen, waarin hun servicegerichtheid wordt getoetst.
Herziening internationaal belastingsysteem (Pijler 1 en 2)
De herziening van het internationale belastingsysteem is in gesprekken
met Treasury, medewerkers van Democratische en Republikeinse
congresleden, Joint Comittee on Taxation, IMF, Wereldbank en bedrijven
aan bod gekomen.
Pijler 1
Bij Treasury heb ik benadrukt dat het van belang is om de Multilateral
Convention van Bedrag A (verdeling heffingsrechten) spoedig af te
ronden en een akkoord te bereiken ten aanzien van Bedrag B (vereenvoudiging vaststelling van de beloning – winst – voor marketing- en verkoopactiviteiten). Het uitblijven van een akkoord zou ertoe kunnen leiden dat
landen unilaterale maatregelen gaan nemen, zoals digitale dienstenbelastingen. Uit de gesprekken werd duidelijk dat de VS van mening zijn dat er
de afgelopen periode veel progressie geboekt is, maar dat er ook nog veel
2

Kamerstuk 31 066, nr. 1240.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 321

2

werk moet gebeuren. Er leven bovendien zorgen over de complexiteit van
de regelgeving. Het Joint Committee on Taxation, het IMF, de Wereldbank
en het bedrijfsleven gaven aan zorgen te hebben over de enorme
complexiteit van Pijler 1 regels. Met name voor ontwikkelingslanden is dit
een groot aandachtspunt. Grote complexiteit van regelgeving betekent dat
veel van de schaarse capaciteit bij zowel wetgevers als uitvoeringsdiensten moet worden ingezet voor de implementatie en uitvoering van
deze regelgeving. Ik herken deze zorgen omtrent de complexiteit. Het is
ook altijd de Nederlandse inzet geweest te streven naar zo min mogelijk
complexiteit, indachtig de uitvoering door zowel de Belastingdienst als de
belastingplichtigen.
Pijler 2
In de vele gesprekken heb ik aangegeven dat Nederland reeds een
wetsvoorstel heeft ingediend en dat de Belastingdienst zich zorgvuldig
aan het voorbereiden is voor de uitvoering van de Pijler 2 regels. Zo heeft
de Belastingdienst veel kundig personeel geworven en verzorgt de
Belastingdienst al trainingen. Dit alles met het doel dat de Pijler 2 regels
goed worden toegepast door alle belastingplichtigen. Het IMF en de
Wereldbank vroegen om aandacht voor de implementatie van de Pijler 2
regels door ontwikkelingslanden.
Fiscale vergroening
In de gesprekken met Treasury, IRS, Joint Committee on Taxation,
economen, professoren en bedrijven over fiscale vergroening is van
gedachten gewisseld over het verschil in aanpak van de VS en EU. De VS
leggen middels de Inflation Reduction Act (IRA) de nadruk op subsidie –
via tax credits – en in de EU is voor een meer gedifferentieerde werkwijze
gekozen, een combinatie van normeren, beprijzen en subsidiëren. Ik heb
aangegeven dat het goed is dat de VS middels de IRA stappen heeft gezet
die bijdragen aan het behalen van de CO2-reductie doelstellingen doordat
investeringen in groene technologieën worden gestimuleerd. Bedrijven
gaven aan dat de IRA aantrekkelijk is voor bedrijven, omdat relatief snel
geld beschikbaar is indien aan de voorwaarden wordt voldaan. Tegelijk
zijn details van de tax credits nog niet altijd duidelijk. Bovendien is ook
voor de overheid nog niet duidelijk hoeveel de IRA gaat kosten. Er is
immers geen plafond. In gesprekken met economen werd bevestigd dat
het meer gedifferentieerde Europese en Nederlandse beleid waarbij voor
een combinatie van normeren, beprijzen en subsidiëren is gekozen,
economisch efficiënter is.
Nederlandse vestigingsklimaat
In New York en Houston ben ik in gesprek gegaan met bedrijven en
fiscalisten om te luisteren wat de ervaringen of eventuele aandachtspunten zijn ten aanzien van het Nederlandse vestigingsklimaat. Hierbij
werd vaak gerefereerd aan de Kamerbrief over het investeringsklimaat
van Minister van Economische Zaken en Klimaat en mij3. Bedrijven gaven
aan dat er veel wijzigingen hebben plaatsgevonden in Nederlandse
wetgeving en dat zij graag stabiliteit zien. Ook benoemden zij dat
sommige (Europese) subsidies voor groene technologie onduidelijk zijn
en minder makkelijk aan te vragen dan tax credits van de IRA. Tegelijk
wordt erg gewaardeerd dat Nederland snel duidelijkheid heeft gegeven
over de implementatie van Pijler 2, door al vroeg een internetconsultatie
te zijn gestart. Ook wordt erg gewaardeerd dat de Nederlandse Belasting-

3

Kamerstuk 32 637, nr. 513.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 321

3

dienst zich goed voorbereidt op Pijler 2 en dat de Belastingdienst in zijn
algemeenheid zeer benaderbaar is.
VN belastingbeleid
Tijdens de gesprekken met de Verenigde Naties (VN) en de permanent
vertegenwoordiger van Nigeria bij de VN lag de focus op het recentelijk
gepubliceerde VN rapport – dat is opgesteld naar aanleiding van een
resolutie van Nigeria – waarin wordt gepleit voor meer inclusiviteit in de
internationale fiscale samenwerking.4 In het rapport wordt gesteld dat de
inclusiviteit van het huidige stelsel van internationale fiscale samenwerking te wensen overlaat. Ontwikkelingslanden zouden volgens het
rapport te weinig mogelijkheden hebben om de agenda te bepalen.
Daarnaast acht het rapport het tempo van regelgeving hoog en stelt het
rapport dat het proces niet transparant zou zijn. Volgens het rapport is de
uiteindelijke wetgeving te complex voor ontwikkelingslanden om goed uit
te kunnen voeren. Dit zou ertoe leiden dat de baten van de hervormingen
voor ontwikkelingslanden niet opwegen tegen de kosten.
In de gesprekken bij de VN werd duidelijk dat het niet de intentie van de
VN is om overlappend werk te doen – met het Inclusive Framework – of
een concurrerende standaard te maken. Ik heb aangegeven dat het van
belang is dat alle landen zich gehoord voelen bij het zetten van de agenda,
bij het uitwisselen van argumenten, in het beslissingsproces en bij de
implementatie van maatregelen. Uiteraard moet bij het ontwerpen van die
maatregelen met de belangen van alle deelnemende landen op een
evenwichtige manier rekening worden gehouden. Daarbij moet zeker het
belang van, vooral de armste, ontwikkelingslanden goed voor ogen
gehouden worden. Waar het effectief is om de VN daarin een rol te laten
spelen zal Nederland dat steunen. Het is echter belangrijk om te
voorkomen dat dubbel werk ontstaat. Waar hetzelfde resultaat bereikt kan
worden door verbeteringen aan te brengen in het proces binnen het
Inclusive Framework dat wordt ondersteund door de OESO heeft dit
daarom de voorkeur. Zie voor een uitgebreide weergave van het kabinetsstandpunt ook de Kamerbrief over de VN resolutie van 5 december jl.5
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

4

Report of the Secretary-General: Promotion of inclusive and effective international tax
cooperation at the United Nations.
5
Kamerstuk 26 150, nr. 204.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 321

4