Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 573

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 augustus 2020
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister voor Medische Zorg en Sport,
het verslag van de informele EU gezondheidsraad van 16 juli a.s. aan.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

kst-21501-31-573
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 573

1

Verslag informele EU gezondheidsraad, 16 juli 2020
Op 16 juli jl. heeft de informele EU gezondheidsraad plaatsgevonden via
videoconferentie. De Ministers van VWS en voor MZS waren vanwege
andere verplichtingen verhinderd om deel te nemen.
Beleidsdebat: geleerde lessen COVID-19 pandemie: versterking van ECDC
Het Duits voorzitterschap agendeerde een discussie over de geleerde
lessen vanuit de COVID-19 pandemie, specifiek ten aanzien van het
Europees Centrum voor Ziektebestrijding en Preventie (ECDC). Het
voorzitterschap verzocht landen om in te gaan op hoe ECDC kan bijdragen
aan de versterking van Europese paraatheid en crisismanagement. Daarbij
legde het Duitse voorzitterschap ook de vraag op tafel of het ECDC en
haar mandaat hier voldoende voor zijn toegerust.
Eurocommissaris Margaritis Schinas (Vice-President; Europese manier
van leven) refereerde kort aan de op 15 juli jl. verschenen Commissiemededeling inzake «Kortetermijnparaatheid van de EU op gezondheidsgebied voor COVID-19-uitbraken». Het kabinet zal uw Kamer zoals te doen
gebruikelijk op korte termijn over haar appreciatie hiervan informeren.
Schinas riep lidstaten op om COVID-19 brandhaarden zoveel mogelijk
regionaal/plaatselijk te adresseren met eventuele plaatselijke lockdownmaatregelen, teneinde de schade tot het economisch verkeer zoveel
mogelijk te mitigeren. Eurocommissaris Stella Kyriakides (gezondheid)
vulde aan dat er nu beter overzicht en inzicht is van het Covid-virus/
pandemie. Dat sterkte haar in de inschatting dat de Europese Unie en
lidstaten nu meer weerbaar zijn voor een onverhoopte tweede golf.
Versterking van nationale zorgstelsels is van het grootste belang.
Kyriakides geeft aan open te staan voor een debat over een groter
Europees mandaat op het vlak van gezondheid.
Diverse lidstaten roepen net als Nederland op tot een bredere, intersectorale, en diepgaande evaluatie over het functioneren van de Europese
Unie gedurende de COVID-19 crisis. Lidstaten zien deze evaluatie
aanvullend op de Commissiemededeling inzake «Kortetermijnparaatheid
van de EU op gezondheidsgebied voor COVID-19-uitbraken». Deze
mededeling heeft immers als doel om lidstaten te ondersteunen in hun
beleid ten aanzien van een tweede golf, maar is (nog) geen evaluatie naar
het functioneren van de Europese Unie. Alle lidstaten gaven aan
versterking van ECDC te steunen. Zij hechten hier aan vanwege de
behoefte aan adequate en vergelijkbare epidemiologische informatie en
risk assessments die als basis kunnen dienen voor de afweging over het
nemen van maatregelen. Lidstaten zijn positief over het opstellen door
ECDC van niet-bindende aanbevelingen. Nederland riep op tot een
gemeenschappelijk afwegingskader met heldere signaalwaarden en
monitoring. Dit zou de samenwerking en communicatie zowel
pan-Europees als regionaal faciliteren. Het is hierbij van belang dat de
Europese coördinatie- en crisisstructuren effectief en helder zijn. Voorts
wilde een groot aantal lidstaten dat de ECDC ook informatie over derde
landen verstrekt en een grotere mondiale rol gaat spelen, in samenwerking met de WHO. Goede samenwerking van ECDC met nationale
publieke gezondheidsinstituten is hierbij van groot belang. Daarnaast
steunden lidstaten investeringen in innovatieve digitale oplossingen als
conctacttraceringsapps en een digitaal data platform. Ook was er bij
enkele lidstaten steun voor het opstellen van een interregionaal Europees
pandemieplan. Lidstaten gaven aan een nadere analyse en onderbouwing
vanuit de Commissie graag tegemoet te zien hoe de behoeften van
lidstaten ten aanzien van ECDC te accommoderen is en op basis hiervan
de discussie over de toereikendheid van het mandaat te willen voeren. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 573

2

Europese Commissie geeft aan voornemens zijn dit nog voor het einde
van het jaar uit te voeren.
Beleidsdebat: Leveringszekerheid geneesmiddelen in de Europese Unie
De Duitse Minister Jens Spahn lichtte toe dat de bestaande zorg over
leveringszekerheid van geneesmiddelen door de ervaringen tijdens de
COVID-19 pandemie meer dan ooit boven aan de agenda staat. Hij vroeg
aandacht voor de invulling van mogelijke maatregelen op het vlak van
leveringszekerheid van geneesmiddelen op zowel de korte als middellange termijn, als onderdeel van de aanstaande EU geneesmiddelenstrategie. Hij benadrukte hierbij vier aandachtspunten, te weten i) het
vergroten van transparantie en informatie-uitwiseling op EU niveau, ii) het
vergroten van de kwaliteit van werkzame stoffen, iii) diversificatie van
waardeketens en iv) het creëren van financiële prikkels voor het behoud
voor en verplaatsing naar de EU van productiefaciliteiten voor werkzame
stoffen van geneesmiddelen.
Eurocommissaris Kyriakides erkende de noodzaak om met de zwaktes in
de waardeketens van geneesmiddelen aan de slag te gaan, als onderdeel
van de EU geneesmiddelenstrategie. De Commissie werkt aan een studie
die hier meer inzicht in moet geven. Zij gaf nadrukkelijk aan de EU
geneesmiddelenstrategie samen met lidstaten te willen vormgeven.
Thema’s die hier een plaats in krijgen liggen bijvoorbeeld op het vlak van
het vergroten van Europese autonomie, het aanpassen van regelgeving
en aandacht voor milieu en veiligheid.
Lidstaten erkennen dat de COVID-19 pandemie de kwetsbaarheden ten
aanzien van leveringszekerheid van geneesmiddelen nog meer aan het
licht heeft gebracht. Zij vroegen aandacht voor het feit dat de EU
geneesmiddelenstrategie 2021–2025 zich moet richten op beschikbaarheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid van geneesmiddelen. Een
groep van 15 lidstaten steunde Nederland bij haar oproep aan de
Europese Commissie om deze holistische strategie nadrukkelijk in
gezamenlijkheid te ontwikkelen en zo concreet mogelijk te maken.
Nederland zette deze visie ook uiteen in een gezamenlijk nonpaper met
andere EER lidstaten en in haar eigen inbreng voor de consultatie
aangaande de Routekaart voor de EU geneesmiddelenstrategie, die ik
bijsluit voor uw informatie1.
Nederland benadrukte dat leveringszekerheid bereikt kan worden door
diversificatie van waardeketens of het aanleggen van (ijzeren) voorraden,
maar ook deels door het versterken van nationale en Europese productie.
Ten aanzien van de EU geneesmiddelenstrategie vraagt Nederland om
een holistische, concrete en op studies en analyse gebaseerde strategie,
die in lijn is met andere EU beleidsthema’s, zoals duurzaamheid,
digitalisering, industriebeleid en het Herstelplan. Zij moet passen bij de
wensen van de eindgebruiker, namelijk zorgprofessionals, patienten en
burgers. Enkele lidstaten riepen nadrukkelijk op om te investeren in het
weer meer terughalen van de productie van (grondstoffen voor) geneesmiddelen naar het Europese continent, terwijl anderen daar wat meer
aarzelend tegenover stonden en opriepen tot een goede analyse van
zwakheden in mondiale waardeketens en het investeren hierin. Lidstaten
spraken waardering uit voor Europese stuurgroep aangaande geneesmiddelentekorten in de context van COVID-19 die door het Europees
Geneesmiddelen Agentschap (EMA) wordt georganiseerd en riepen op tot
meer transparantie en communicatie over geneesmiddelentekorten.
Enkele lidstaten, waaronder Nederland, maakten van de gelegenheid
gebruik om de Europese Commissie te manen tot voortvarendheid
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 573

3

aangaande de onderhandelingen voor de inkoop en ontwikkeling van
COVID-19 vaccins.
Informatiepunt: Digitalisering gezondheidszorg en EU health data space
Het Duitse voorzitterschap lichtte toe tijdens haar voorzitterschap zich in
te willen zetten voor ontwikkeling van de EU health data space. Spahn is
voornemens in december Raadsconclusies over dit thema aan de EU
gezondheidsraad voor te leggen ter goedkeuring.
Informatiepunt: Wereldgezondheidsorganisatie
Spanje vraagt aandacht voor de terugtrekking van de Verenigde Staten uit
de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) met ingang van de zomer van
2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 573

4