Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

595
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Staatssecretaris van Financiën over
het tarief in box 3 in 2020 en mogelijke schending van het eerste protocol van
het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM), dat gaat over het recht op ongestoord genot
van eigendom (ingezonden 22 oktober 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 1 november 2019).
Vraag 1
Klopt het dat de effectieve belasting over vermogen in de eerste en tweede
schijf van box 3 in 2020 0,54% en 1,27% bedraagt?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met de uitspraak van de Hoge Raad dat er sprake is van
schending van het eerste protocol van het EVRM als het nominaal zonder
(veel) risico’s haalbare rendement op een bezitting/investering/belegging
lager is dan de effectieve belasting over vermogen [in 2020 0,54% en 1,27%]
in het betreffende jaar?
Antwoord 2
Ik ben bekend met de arresten van de Hoge Raad van 14 juni 2019 over de
vermogensrendementsheffing in box 31, die zien op de vermogensrendementsheffing in de jaren 2013 en 2014 en dus niet op het jaar 2020. De Hoge
Raad concludeert dat mede gelet op het toepasselijke tarief de heffing van
box 3 op stelselniveau een schending van artikel 1 van het Eerste Protocol bij
het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (EP EVRM) vormt indien het nominaal zonder (veel)
risico’s gemiddeld haalbare rendement voor de jaren 2013 en 2014 lager is
dan 1,2%.

1

ah-tk-20192020-595
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:816; HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:911; HR 14 juni 2019,
ECLI:NL:HR:2019:912; HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:817; HR 14 juni 2019,
ECLI:NL:HR:2019:948 en HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:949.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u bekend met het advies van de parlementair advocaat van oktober 2019
dat het aan de staat is om vast te stellen of het in 2013 en 2014 mogelijk was
zonder (veel) risico’s een rendement van 1,2% [het toen algemeen geldende
tarief] te halen en dus vast te stellen of aan het eerste protocol van het EVRM
voldaan is en indien er een schending was, over te gaan tot rechtsherstel?
Antwoord 3
Ik ben bekend met het advies van de parlementair advocaat van 14 oktober
2019 over de arresten van de Hoge Raad over de vermogensrendementsheffing in box 3.2 De Hoge Raad overweegt dat het aan de wetgever is om te
voorzien in een eventueel rechtstekort op stelselniveau, omdat er op
stelselniveau keuzes moeten worden gemaakt. Het kabinet onderzoekt of een
dergelijke schending van artikel 1 EP EVRM door het box 3-stelsel zoals dat
gold tot 2017 zich voordoet en zal hierover een eigen advies inwinnen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het veel beter is om van te voren een (verdere)
schending van het EVRM te voorkomen?
Antwoord 4
Ik deel de mening dat schending van internationale verdragen dient te
worden voorkomen. Daarbij merk ik op dat de Hoge Raad en de parlementair
advocaat niet hebben vastgesteld dat de box 3-heffing op stelselniveau een
schending van artikel 1 EP EVRM vormt voor de jaren 2013 en 2014. De Hoge
Raad heeft vastgesteld wanneer er wel sprake zou kunnen zijn van een
dergelijke schending, namelijk als het nominaal zonder (veel) risico’s
gemiddeld haalbare rendement voor de jaren 2013 en 2014 lager is dan 1,2%.
Vraag 5, 6 en 7
Deelt u de mening dat het noodzakelijk is om voor vaststelling van het
Belastingplan 2020 vast te stellen of er naar verwachting sprake zal zijn van
schending van het EVRM in het belastingjaar 2020 met de gekozen belastingpercentages en dat het voorkomen van een schending ver te prefereren is
boven rechtsherstel achteraf?
Heeft u juridisch advies (intern of via bijvoorbeeld de landsadvocaat)
gevraagd over de vraag of de voorgestelde tarieven in box 3 in 2020 naar
verwachting een schending zijn van het EVRM? Zo ja, kunt u alle adviezen
met de Kamer delen? Zo nee, wilt u dan alsnog een gezaghebbend advies
over deze kwestie vragen en voor het eerste wetgevingsoverleg over het
pakket Belastingplan 2020 op 28 oktober 2019 aan de Kamer voorleggen?
Leveren de gekozen tarieven in box 3 over 2020 naar verwachting een
schending op van het eerste protocol van het EVRM? Wilt u deze zaak in heel
precieze juridische bewoordingen beantwoorden, aangezien we later
veelvuldig naar dit antwoord zullen verwijzen?
Antwoord 5, 6 en 7
Het in 2020 geldende stelsel is hetzelfde als het stelsel dat vanaf 2017 geldt.
Vanaf toen wordt uitgegaan van een aan de omvang van het vermogen
gekoppelde gemiddelde vermogensmix, waarbij de forfaitaire rendementen
jaarlijks worden geactualiseerd. Sinds 2018 wordt voor het rendement over
het aan het spaardeel toegerekende gedeelte van de grondslag gebruik
gemaakt van actuelere cijfers en is het heffingvrije vermogen verhoogd.
Hoewel het inherent is aan dit stelsel dat het vrijwel nooit exact aansluit bij
het rendement van de individuele belastingplichtige, sluit het stelsel door
bovengenoemde wijzigingen sinds 2017 wel beter aan op het gemiddelde
werkelijke rendement. In antwoord op uw vragen hierover bij het wetgevingsoverleg over het pakket Belastingplan 2020 van 28 oktober, licht ik nader toe
welke stappen dit kabinet en het vorige kabinet hebben gezet naar een betere
aansluiting van de vermogensrendementsheffing bij het werkelijke rendement. Zoals bekend lopen er massaalbezwaarprocedures over de box
3-heffing in de jaren 2017 en 2018. In deze procedures neem ik het standpunt

2

Kamerstuk 32 140, nr. 61, bijlage 2019D41388.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

in dat de box 3-heffing die geldt vanaf 2017 op stelselniveau niet strijdig is
met artikel 1 EP EVRM. Het is nu aan de rechter om hierover te oordelen.
Vraag 8 en 9
Kunt u een lijst geven van alle (interne en externe, inclusief de landsadvocaat) adviezen die sinds 2010 (mede) uitgebracht zijn over de vraag of de box
3-tarieven mogelijk een schending van het eerste protocol van het EVRM
opleveren?
Herinnert u zich de toezegging uit 2016 dat er wellicht meer informatie zou
komen over juridische risico’s en dat die dan met de Kamer gedeeld zouden
worden? Is er tussen 2016 en nu meer informatie gekomen over de juridische
risico’s van box 3 en kunt u die met de Kamer delen?3
Antwoord 8 en 9
Mijn ambtsvoorganger heeft tijdens een algemeen overleg over de voortgangsrapportage «Heffing box 3 op basis van werkelijk rendement»4
inderdaad toegezegd om meer informatie te verschaffen over eventuele
juridische risico’s van het box 3-stelsel zoals dat met ingang van 2017 geldt.
Hij heeft deze toezegging gestand gedaan door hier in het «Keuzedocument
box 3» op in te gaan.5 De conclusie op pagina 71 van dat document luidt:
«Hoewel nooit kan worden uitgesloten dat de Hoge Raad in een specifiek
geval oordeelt dat sprake is van een individuele buitensporige last, is gelet op
het voorgaande niet te verwachten dat het systeem 2017 in het algemeen
strijd op zal leveren met het recht op eigendom. Er zijn, net als bij elk
forfaitair systeem grofheden, maar per saldo is het systeem realistischer
geworden, beter toegesneden op de «gemiddelde» werkelijkheid en wordt het
veronderstelde rendement ook nog eens jaarlijks bijgesteld. Zo heeft de
wetgever uitvoering gegeven aan zijn wens om de heffing gemiddeld beter te
laten aansluiten bij de werkelijkheid.»
Vraag 10
Kunt u deze vragen een voor een beantwoorden en wel voor het eerste
wetgevingsoverleg over het pakket Belastingplan 2020 op 28 oktober 2019
(waarvoor volgens de Nota naar aanleiding van het verslag nog een brief
over box 3 komt)?
Antwoord 10
Het is niet mogelijk gebleken om deze vragen voor 28 oktober te beantwoorden. De brief over box 3 waarnaar wordt verwezen in de nota naar aanleiding
van het verslag over het pakket Belastingplan 2020 is tegelijkertijd met die
nota verzonden naar uw Kamer.6

3

Kamerstuk 34 552, nr. 28.
Bijlage bij Kamerstuk 34 552, nr. 6.
5
Bijlage bij Kamerstuk 34 552, nr. 83.
6
Kamerstuk 35 302, nr. 17.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3