Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

32
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister voor Klimaat
en Energie over de vergoedingen die netbeheerders betalen voor duurzaam
opgewekte stroom (ingezonden 10 augustus 2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 23 september
2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3825.
Vraag 1 en 2
Bent u bekend met het feit dat TenneT in 2021 4 miljard euro heeft moeten
uitkeren als vergoeding voor duurzaam opgewekte stroom die het kreeg van
eigenaren van windmolenparken, maar niet op het landelijke netwerk kwijt
kon?1
Kunt u een overzicht geven van de totale kosten die netbeheerders in 2021
hebben gemaakt aan vergoedingen voor duurzaam opgewekte stroom die
men uiteindelijk niet op het landelijke net kwijt kon?
Antwoord 1 en 2
De 4 miljard uit het krantenbericht waarnaar verwezen wordt2, betreft de
kosten die TenneT in 2021 in zowel Nederland en Duitsland heeft gemaakt om
de leveringszekerheid van het elektriciteitsnet te garanderen. De kosten die
TenneT heeft gemaakt voor het oplossen van transportproblemen (redispatchkosten) waren in Nederland in 2021 € 336 miljoen.
Om de leveringszekerheid te waarborgen lost TenneT onder andere transportproblemen op. In deze gevallen is de capaciteit van het net op een bepaald
knelpunt onvoldoende om het geplande transport te laten plaatsvinden. Dan
moet TenneT de opwek of het gebruik van elektriciteit verplaatsen. Dit doet
TenneT door de markt via biedplatformen te vragen om op de ene plek
minder te produceren (of te consumeren) en op een andere plek meer. Met
behulp van deze biedplatformen kiest TenneT de beste en goedkoopste
oplossing voor het transportprobleem, ongeacht de bron van de elektriciteit.
Vraag 3
Heeft u al een beeld van de vergoedingen die netbeheerders in 2022
ongeveer zullen moeten betalen?

1

Website De Telegraaf, 18 maart 2022 (https://www.telegraaf.nl/financieel/478796764/zo-lopenbedrijven-overal-stuk-met-hun-groene-energiedroom).
2
Zo lopen bedrijven overal stuk met hun groene energiedroom | Financieel | Telegraaf.nl

ah-tk-20222023-32
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Tot en met 30 juni 2022 heeft TenneT in Nederland € 188 miljoen uitgegeven
om transportproblemen op te lossen. Gezien de huidige omstandigheden op
de energiemarkt is het voor TenneT niet mogelijk om een vooruitblik te geven
over hoe de redispatchkosten zich de komende tijd gaan ontwikkelen.
Vraag 4
Bent u het ermee eens dat het betalen van deze vergoedingen zonde van het
geld is en beter besteed kan worden aan het uitbreiden van het elektriciteitsnet en het opleiden van technisch personeel?
Antwoord 4
Uiteraard probeert TenneT de kosten voor redispatch zo laag mogelijk te
houden en de noodzaak van redispatch zo veel mogelijk te vermijden. TenneT
sluit vanuit dat oogpunt in beginsel alleen marktpartijen aan waar voldoende
transportcapaciteit voor is. Wanneer onverhoopt toch congestie ontstaat is de
inzet van redispatch een economisch efficiënte manier om met transportschaarste om te gaan. De uitgaven van TenneT voor redispatch gaan niet ten
koste van investeringen en het opleiden van personeel.
Vraag 5 en 6
In welke mate worden deze kosten uiteindelijk aan de burger doorberekend?
Indien deze kosten worden doorberekend of indirect door de burger worden
betaald, hoe vindt u dit uit te leggen, gezien de enorm hoge energieprijzen
van de afgelopen maanden?
Antwoord 5 en 6
De doelmatige kosten die gepaard gaan met redispatch mag TenneT bij haar
afnemers in rekening brengen. Ongeveer 85 tot 90 procent van zijn tarieven
brengt TenneT in rekening bij de regionale netbeheerders, die deze kosten
mogen doorberekenen aan hun klanten (zowel huishoudens als bedrijven).
Dat de nettarieven voor huishoudens gebaseerd zijn op de efficiënte kosten
van netbeheerders, waaronder de kosten voor redispatch, vind ik redelijk. De
ACM stelt de tarieven vast en beoordeelt de doelmatigheid van netbeheerders. De ACM stelt ook de tariefstructuur vast; hierin is vastgelegd hoe de
kosten van het elektriciteitsnet over de afnemers worden verdeeld. De ACM
gebruikt hierbij het uitgangspunt dat de tarieven de werkelijke kosten moeten
weerspiegelen. Zowel de taak van ACM om de tarieven vast te stellen als de
uitgangspunten waaraan de ACM moet voldoen, staan vastgelegd in
Europese regelgeving.
Vraag 7
Bent u het ermee eens dat er in het verleden in onvoldoende mate is
geanticipeerd op de benodigde netverzwaringen? Wat was de rol van uw
voorgangers hierin?
Antwoord 7
Ik stel vast dat de energie-infrastructuur zich afgelopen jaren, ondanks forse
versterkingen door netbeheerders, minder snel heeft ontwikkeld dan de
onverwacht sterk gestegen vraag naar transportcapaciteit. De vraag naar
transportcapaciteit is onlangs sterk toegenomen door de hoge gasprijs
waardoor partijen eerder willen elektrificeren.
Eerder is de kostprijsverlaging bij hernieuwbare energie sneller gegaan dan
verwacht en was er van te voren onvoldoende helder waar hernieuwbare
energieproductie precies zou komen. Dit inzicht was wel nodig voor de
aanpassing van de infrastructuur. Ten slotte was er ook in het klimaatbeleid
sprake van voortschrijdend inzicht, bijvoorbeeld de afstap van laagwaardige
warmte uit biomassa. Dit heeft effect op de benodigde elektriciteitsinfrastructuur.
Vraag 8
Kunt u aangeven of netbeheerders in voldoende mate het net kunnen
verzwaren om grotere problemen en daarmee onnodige kosten in de nabije
toekomst te voorkomen? Indien dit niet het geval is, is het mogelijk om een
stop te zetten op de productie van nieuwe windmolens totdat het probleem
op het net is opgelost?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Op dit moment kunnen netbeheerders niet onmiddellijk in alle gevraagde
transportcapaciteit voorzien, ondanks het fors opvoeren van de investeringen.
Netbeheerders moeten uiteindelijk alle partijen van transportcapaciteit
voorzien. Een specifieke stop voor individuele (wind)projecten lijkt me dan
ook niet wenselijk, wel kijk ik of ik uitbreidingsinvesteringen maatschappelijk
kan prioriteren. Hierover heb ik uw Kamer op 9 september ook geïnformeerd,
Kamerstuk 29 023, nr. 343.
Vraag 9
Indien dit niet mogelijk is, kunt u aangeven of het mogelijk is om bijvoorbeeld producenten van windenergie via een flexibele aansluiting te dwingen
om hun productie tijdelijk af te schakelen zonder daarvoor een vergoeding te
krijgen, zoals wordt gedaan in West-Vlaanderen?3
Antwoord 9
Netbeheerders werken in Nederland ook aan een contract waarbij partijen bij
drukte op het net niet mogen invoeden. Ze dienen hiervoor een voorstel in bij
de ACM om deze zogenoemde non-firm Aansluit en Transport Overeenkomsten mogelijk te maken. Het aangaan van een dergelijk contract zal overigens
altijd op vrijwillige basis zijn.
Vraag 10
Kunt u deze vragen voor het commissiedebat Elektriciteitsnet, energieinfrastructuur en RES van 28 september 2022 beantwoorden?
Antwoord 10
Ja

3

Website De Tijd, 13 juli 2022 (https://www.tijd.be/ondernemen/milieu-energie/west-vlaamsewindenergie-kan-niet-meer-altijd-het-net-op/10401778.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3