Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 856

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 mei 2021
Hierbij stuur ik u de Geannoteerde Agenda van de Energieraad die op
11 juni a.s. onder Portugees voorzitterschap plaatsvindt. Op moment van
schrijven is de verwachting dat deze fysiek in Luxemburg zal plaatsvinden.
De agenda is nog niet formeel vastgesteld. Het is echter zeer
waarschijnlijk dat de Verordening voor een trans-Europees energienetwerk (TEN-E Verordening) besproken zal worden waarvoor de
Europese Commissie op 15 december 2020 een herzieningsvoorstel deed.
Ook zal er hoogstwaarschijnlijk een beleidsdebat over waterstof plaatsvinden op basis van de waterstofstrategie van de Europese Commissie.
Daarnaast zal er naar alle waarschijnlijkheid gesproken worden over de
Renovatiegolf naar aanleiding van de op 14 oktober 2020 gepubliceerde
Europese mededeling voor verduurzaming van de gebouwde omgeving.
Met voorbehoud op de corona-ontwikkelingen zal ik zelf deelnemen aan
deze Energieraad.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
D. Yeşilgöz-Zegerius

kst-21501-33-856
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 856

1

GEANNOTEERDE AGENDA ENERGIERAAD 11 juni 2021
Trans-Europese energienetwerk Verordening
De Raad zal spreken over het herzieningsvoorstel van de Trans-Europese
energienetwerken (TEN-E) dat op 15 december 2020 door de Europese
Commissie is gepresenteerd. Het doel van de bespreking is het vaststellen
van een Algemene Oriëntatie van de Raad op het Commissievoorstel.
Met het voorstel tot herziening van de TEN-E beoogt de Europese
Commissie het grensoverschrijdende trans-Europese energienetwerk
verder te ontwikkelen. De focus ligt daarbij op het verwezenlijken van de
klimaat- en energiedoelstellingen van de Unie voor 2030 en de
doelstelling inzake klimaatneutraliteit voor 2050. De Commissie heeft
voorgesteld om de selectie van grensoverschrijdende energieprojecten
van gemeenschappelijk belang onder de TEN-E verordening met name
van toepassing te laten zijn op elektriciteit (inclusief wind op zee),
waterstof, elektrolyse, CO2 en smart grids.
Uw Kamer heeft over het wijzigingsvoorstel op 12 februari jl. een
BNC-fiche ontvangen (Kamerstuk 22 112, nr. 3051). Afhankelijk van de
verdere voortgang van de onderhandelingen, wordt de inwerkingtreding
van de herziene TEN-E Verordening verwacht op 1 januari 2022.
Inzet Nederland
Het kabinet is van mening dat het wijzigingsvoorstel grotendeels aansluit
op de Nederlandse beleidslijn dat er een duidelijke focus moet komen op
grensoverschrijdende infrastructurele projecten die de CO2-reductie en
integratie van hernieuwbare energie bevorderen in lijn met de Europese
Green Deal.
In dit kader heeft het kabinet tijdens de onderhandelingen gepleit voor de
bevordering van uitrol van een Europese waterstofnetwerk binnen TEN-E,
ook in combinatie met wind op zee. Het kabinet heeft voorts ingezet op
een haalbare duurzaamheidsnorm voor elektrolyse. Een grensoverschrijdend waterstofnetwerk sluit aan bij de Nederlandse ambitie, zoals
uiteengezet in de kabinetsbrief Waterstofvisie (Kamerstuk 32 813, nr. 485),
om zich tot hub in Noordwest-Europa voor mondiale waterstofhandel te
ontwikkelen. Daarnaast heeft het kabinet gepleit voor ombouw van
bestaande gasinfrastructuur voor pure waterstofnetwerken en heeft het
kabinet zich ook sterk gemaakt voor een geïntegreerd energiesysteem.
Ten aanzien van wind op zee heeft het kabinet ingezet op behoud van
regionale planning per zeebekken zoals dat in het voorstel van de
Europese Commissie is opgenomen, maar wel met een beperkte rol voor
de Europese Commissie en de Europese koepelorganisatie voor netbeheerders, waardoor de lidstaten bevoegd blijven ten aanzien van de
planning van de wind op zee-uitrol. Een andere belangrijke inzet van het
kabinet betrof het bevorderen van grensoverschrijdende
CCS-infrastructuur.
Nederland zal deze aandachtspunten wederom in de discussie in de Raad
naar voren brengen. Voor Nederland is het van belang dat de bovenstaande inzet voldoende in de Algemene Oriëntatie (AO) wordt gereflecteerd. Aan de hand van het uiteindelijke compromisvoorstel van het
Voorzitterschap zal Nederland alles afwegende besluiten of er met de AO
kan worden ingestemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 856

2

Indicatie krachtenveld
Het wijzigingsvoorstel is door de lidstaten verwelkomd. Ook het Europees
Parlement heeft het voorstel verwelkomd. Er is een algemene consensus
onder de lidstaten dat door middel van de TEN-E verordening projecten
moeten worden gesteund die bevorderend zijn voor de EU Green Deal en
EU klimaatdoeleinden. Er is echter ook een groep lidstaten die van
mening is dat naast grensoverschrijdende projecten ook nationale
projecten onder de TEN-E moeten komen te vallen. Nederland is samen
met een andere groep lidstaten van mening dat de TEN-E verordening
alleen op grensoverschrijdende projecten van toepassing moet zijn.
Nederland is met een aantal andere lidstaten van mening dat de herziene
TEN-E fossiele infrastructuur, inclusief aardgas, niet meer mag faciliteren
en dat fossiele infrastructuur in principe moet worden uitgesloten van de
herziene TEN-E verordening. Een aantal lidstaten wil dat bestaande
aardgasprojecten in aanbouw ook onder de herziene TEN-E nog tot
afronding gefinancierd onder TEN-E moeten mogen komen. Daarnaast wil
een aantal lidstaten gedurende een transitieperiode onder de TEN-E
verordening ook aanpassingen aan bestaande aardgasinfrastructuur
(retrofitting) toestaan voor het bijmengen van waterstof. Nederland is
hiervan in principe geen voorstander, omdat bijmenging van waterstof
kan leiden tot marktfragmentatie door verschillen in gaskwaliteit tussen
lidstaten, wat de werking van de interne markt voor aardgas kan
verminderen.
Een ander punt van discussie is de voorgestelde elektrolyse-categorie
voor de productie van waterstof, en aan welke duurzaamheidsnorm
projecten in deze categorie zouden moeten voldoen. Een aantal lidstaten
pleit ervoor deze categorie in zijn geheel niet onder de TEN-E op te
nemen, omdat deze als marktactiviteit niet onder de TEN-E verordening
zou passen. Een tweede groep lidstaten pleit voor een verwijzing naar
«low-carbon» waterstof als onderdeel van een duurzaamheidscriterium
voor elektrolyse en een derde groep lidstaten pleit voor een exclusieve
referentie naar hernieuwbare waterstof voor elektrolyse. Nederland pleit
voor een progressieve opbouw van een CO2-norm richting 2027, om
elektrolyseprojecten die aan het elektriciteitsnet zijn gekoppeld ook de
komende jaren ruimte te geven. Dit past het beste bij een grootschalige
uitrol van waterstof en elektrolyse netwerk in Noordwest-Europa.
Ten slotte zijn veel lidstaten voorstander van het schrappen van aparte
regionale plannen voor offshore infrastructuur en willen dat deze
onderdeel worden van de Ten-Year-Network-Development-Plans (TYNDP).
Nederland, net als de meerderheid van de lidstaten, steunt de regionale
samenwerking maar is terughoudend ten aanzien van de vergroting van
de bevoegdheden van de Commissie in het kader van geïntegreerde
offshore netwerkplanning en kostenmethodologie. Om administratieve
lasten te voorkomen steunt Nederland een betere coördinatie van
offshore netwerk development plans met TYNDP.
Beleidsdebat waterstofstrategie
De Raad zal een beleidsdebat houden over waterstof. Sinds de publicatie
vorig jaar in juli van de EU mededeling «A hydrogen strategy for a climate
neutral Europe» is de Europese Commissie trajecten gestart ter implementatie van de nieuwe Europese strategie. Zo wordt gewerkt aan de
herziening van Europese wetgeving zoals verordeningen en richtlijnen op
het terrein van het trans-Europese energienetwerk (TEN-E), hernieuwbare
energie, de gasmarkt en de milieu- en energiestaatssteunkaders. Via deze
trajecten zullen kaders gesteld worden voor de verdere ontwikkeling van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 856

3

de waterstofmarkt in Europa. Tevens is de Europese Commissie samen
met de lidstaten druk bezig om te bepalen welke waterstofprojecten en
initiatieven een status van «belangrijke projecten van Europees gemeenschappelijk belang» (Import Project of European Common Interest, IPCEI)
kunnen krijgen zodat ze eventueel in aanmerking kunnen komen voor
extra ondersteuning. Met deze trajecten wil de Europese Commissie een
belangrijke impuls geven aan de snelle opschaling van de waterstofmarkt
en de doelstelling om 6 GW elektrolyse-capaciteit in 2024 en 40 GW
hernieuwbare geïnstalleerde elektrolyse capaciteit in 2030 te kunnen
behalen.
Inzet Nederland
Nederland zet zich actief in om waterstofproductie op Europees niveau
snel op te schalen en de internationale waterstofmarkt te ontwikkelen,
innovatieve financieringsinstrumenten te ontwerpen, een meer geïntegreerde planning van energie-infrastructuur gericht op systeem integratie
te bewerkstelligen en om een adequaat reguleringskader uit te werken.
In al deze trajecten zet Nederland zich in om, naast hernieuwbare
waterstof, ook CO2-arme waterstof optimaal te gebruiken voor het
reduceren van emissies in onder andere de industrie en de transportsector. In de eerste fase van de marktontwikkeling zal naast hernieuwbare
waterstof ook een groot deel van de waterstofvolumes op een CO2-arme
wijze worden geproduceerd. Daarom zet het kabinet zich in voor een
transitierol voor CO2-arme waterstof in aanvulling op hernieuwbare
waterstof. In dit verband heeft het kabinet specifiek aandacht voor de inzet
en rol van carbon capture and storage (CCS) en carbon capture, utilisation
and storage (CCUS) en voor het decarbonisatieproces van onder andere
de industrie. In het kader van de TEN-E revisie pleit het kabinet ook voor
werkbare CO2-reductieeisen gedurende de levenscyclus van elektrolyseinstallaties voor de productie van waterstof die onder andere rekening
houden met het aandeel hernieuwbare stroom in de elektriciteitsmix van
de afzonderlijke lidstaten. Ook voorstellen en ondersteuning van het
ombouwen van bestaande gasinfrastructuur om een trans-Europees
waterstofnetwerk te ontwikkelen heeft de specifieke aandacht van het
kabinet. Dit is voor het kabinet een belangrijk onderwerp met het oog op
de eventuele ontwikkeling van een waterstofnetwerk door het laagcalorisch netwerk in Nederland om te bouwen. Tijdens de Energieraad zal
Nederland conform bovenstaande inzet interveniëren.
Indicatie krachtenveld
De EU-waterstofstrategie kan rekenen op een grote steun van alle
lidstaten. Er is onder de lidstaten een algemene consensus dat waterstof
een substantiële bijdrage kan leveren aan de verduurzaming van sectoren
als industrie en transport. Meerdere lidstaten zetten zich in voor een
flexibel reguleringskader dat ruimte biedt aan de regionale en nationale
implementatie van hun waterstofstrategieën. Een aantal lidstaten pleit
regelmatig voor een exclusieve ondersteuning van de ontwikkeling van
hernieuwbare waterstof. Dit wordt met name door lidstaten bepleit die nu
al een groot aandeel hernieuwbare stroom in hun elektriciteitsmix kennen.
Ook wordt door sommige lidstaten de nadruk gelegd op de ontwikkeling
van lokale industriële waterstofclusters. Hierdoor achten ze Europese
regulering en de inzet op grensoverschrijdende waterstofnetwerken in
deze initiële fase van de marktontwikkeling minder noodzakelijk. Met deze
posities wordt geprobeerd sturing te geven aan o.a. de herziening van
reguleringsregels voor de gasmarkt en de herziening van staatsteunregels
die voor 2021 gepland staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 856

4

Raadsconclusies Renovatiegolf voor Europa (terrein Minister van
BZK)
De Energieraad zal stemmen over de raadsconclusies «Renovatiegolf voor
Europa» met het doel om deze aan te nemen. De raadsconclusies gaan
over de verduurzaming van de gebouwde omgeving en maatregelen om
het tempo van renovaties van gebouwen in de Europese Unie te verdubbelen tegen 2030 conform de mededeling «Een Renovatiegolf voor
Europa» (hierna de Renovatiegolf). Er wordt aandacht gevraagd voor
extra inzet op renovaties van gebouwen. Dit draagt volgens de Commissie
bij aan het economisch herstel na de coronacrisis en aan een inclusieve,
rechtvaardige transitie naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving in
2050. Energiezuinigheid, duurzame warmte- en koude, uitfasering van
fossiele brandstoffen en circulariteit staan hierbij centraal. Verdere
uitwerking van de aangekondigde voorstellen in de Renovatiegolf wordt
in juli (met name in het emissiehandelssysteem (ETS), de Renewable
Energy Directive (RED) en de Energy Efficiency Directive (EED)) en later dit
jaar (de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD)) verwacht.
Inzet Nederland
Het kabinet is voornemens om in te stemmen met deze raadsconclusies,
omdat zij goed aansluiten bij de huidige Nederlandse beleidsinzet wat
betreft de verduurzaming van de gebouwde omgeving en omdat zij
bijdragen aan het realiseren van de nationale en Europese klimaatdoelen.
Lidstaten behouden daarbij de vrijheid om nationale prioriteiten te stellen
voor de gebouwde omgeving. Allereerst is het kabinet positief over de
aandacht voor een integrale en wijkgerichte aanpak, waarbij ook zaken als
circulaire economie en klimaatadaptatie worden meegenomen. Ten
tweede kijkt het kabinet uit naar de aangekondigde voorstellen ten
aanzien van financiering en regelgeving. Deze worden in de loop van dit
jaar in meer detail uitgewerkt en gepresenteerd. Het is voor Nederland
van belang dat de voorstellen complementair zijn aan staand beleid,
waaronder de afspraken in het Klimaatakkoord (Kamerstuk 32 813,
nr. 193), en dit niet doorkruist. Ruimte voor regionale en nationale
flexibiliteit is volgens het kabinet dan ook noodzakelijk om een succesvolle uitrol van de Renovatiegolf te realiseren, met oog voor haalbaarheid,
betaalbaarheid en draagvlak. Ten slotte is het kabinet positief over de
gekozen formulering op het gebied van ondersteuning van kwetsbare
groepen. Hiermee kunnen lidstaten zelf bepalen hoe huishoudens met een
lager inkomen in woningen met een slechte energieprestatie kunnen
worden ondersteund. Er is in het kabinet continue aandacht voor
evenwichtige inkomensontwikkeling, vanuit de gedachte dat de energietransitie alleen draagvlak kan genieten als deze voor iedereen betaalbaar
is en blijft. Daarom zet Nederland in op een zo kosteneffectief mogelijke
transitie en bijdrage aan de reductie van CO2-uitstoot.
Indicatie krachtenveld
De verwachting is dat alle lidstaten met deze raadsconclusies zullen
instemmen. Er is een algemene consensus dat verduurzaming van de
gebouwde omgeving noodzakelijk is voor het halen van de klimaatdoelen.
Diversenpunten
Verder zal de Europese Commissie de Raad informeren over de voortgang
rondom externe energierelaties. Daarnaast zal de Sloveense delegatie de
Energieraad informeren over het werkprogramma voor haar aankomend
voorzitterschap, zal er worden gesproken over de taxonomie, en zal de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 856

5

Litouwse delegatie toelichting geven over de stand van zaken rond de
aanbevelingen aan de Wit-Russische Ostrovets kerncentrale.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 856

6