Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

30 597

Toekomst AWBZ

Nr. 100

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 2 september 2009
In de algemene commissie voor Jeugd en Gezin1, bestond er bij enkele
fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen aan de
minister voor Jeugd en Gezin en de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brief van 27 januari 2009 inzake de aanbieding
rapport Taskforce Linschoten (Kamerstuk 30 597, nr. 48).
De op 6 maart 2009 toegezonden vragen zijn met de door de minister en
de staatssecretaris bij brief van 1 september 2009 toegezonden
antwoorden hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de algemene commissie,
Heijnen
Adjunct-griffier van de algemene commissie,
Sjerp

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Dijsselbloem
(PvdA), C
q örüz (CDA), Gerkens (SP), ondervoorzitter, Sterk (CDA), Van Miltenburg (VVD), Van
Dijken (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA),
Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA), Teeven
(VVD), Wolbert (PvdA), Voordewind (CU),
Zijlstra (VVD), Bouchibti (PvdA), Langkamp
(SP), Ouwehand (PvdD), Agema (PVV), Leijten
(SP), Dibi (GL), Heijnen (PvdA), voorzitter, Van
Toorenburg (CDA), Uitslag (CDA) en Vacature
(SP).
Plv. leden: Vacature (SGP), Heerts (PvdA),
Omtzigt (CDA), Kant (SP), Blanksma-van den
Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Eijsink
(PvdA), Meeuwis (VVD), Biskop (CDA), Van der
Ham (D66), De Pater-van der Meer (CDA),
Verdonk (Verdonk), Bouwmeester (PvdA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU),
Schippers (VVD), Timmer (PvdA), Gesthuizen
(SP), Vacature (PvdD), Bosma (PVV), De Wit
(SP), Azough (GL), Arib (PvdA), De Vries
(CDA), Van Dijk (CDA) en Karabulut (SP).

KST134209
0809tkkst30597-100
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

1

Inhoudsopgave

blz.

I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

2

II.

Reactie van de minister en de staatssecretaris

12

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
– Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling de kabinetsreactie
gelezen op het rapport van de Taskforce Linschoten. De Taskforce komt
met een aantal maatregelen die met name gericht zijn op het afstemmen
van de «instrumenten». Maar naast de instrumenten gaat het hier ook om
het overbruggen van een verschil in cultuur tussen de Bureaus Jeugdzorg
(BJZ), ook onderling, en het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Hierover
wordt niet gesproken, zowel niet in het rapport van de Taskforce alsook
niet in de kabinetsreactie op dit rapport. Deze leden vragen of deze eenzijdige instrumentele aanpak het resultaat zal opleveren dat wordt verwacht.
Op welke wijze worden de mensen die met de instrumenten moeten
werken meegenomen in dit proces?
De Taskforce doet in het rapport een drietal korteen een drietal langetermijnadviezen. De minister en de staatssecretaris nemen deze ter harte.
Maar hoe ziet het plan van aanpak eruit: wie, wat en wanneer? Wat is de
termijn waarin dit plan van aanpak verschijnt? Genoemde leden hechten
veel belang aan duidelijkheid naar het veld over dit traject.
De minister en de staatssecretaris geven aan het «BSA screeningsinstrument» zo snel mogelijk te willen invoeren. Dit instrument is een
helder handvat bij de indicatiestelling en de verdeling naar aanspraken,
AWBZ of jeugdzorg. Hoe verhoudt dit korte termijn advies zich met het
lange termijn advies dat de Taskforce doet (advies 1) om de indicatiestelling en alle zorg voor jeugdigen met een IQ tussen de 70 en 85 over te
hevelen van de AWBZ naar het jeugdzorgdomein?
Met waardering lezen de leden van de CDA-fractie dat het CIZ en BJZ
dezelfde indicatie-instrumenten gaan hanteren. De informatiesystemen
van de instanties zullen zo snel mogelijk op elkaar worden aangesloten.
Wat doet dit met de «integrale contextuele werkwijze» en aanpak die BJZ
voorstaat ten opzichte van de «dossiermatige werkwijze» die het CIZ voorstaat? Tevens vragen deze leden wat dit voor consequenties heeft voor de
«registratiedruk» van de professionals en de mate van bureaucratie.
De minister en de staatssecretaris onderzoeken op dit moment welke
wijze van geüniformeerde beleidsregels, definities en werkprocessen in
wetten en regelgeving moeten worden vastgelegd. Deze leden juichen
duidelijkheid van harte toe. Daarnaast vragen zij in het kader van
«beroeps(z)eer» of er voldoende ruimte blijft voor de professional om
eigen afwegingen te kunnen maken en te mogen blijven maken. Immers
niet alles is in protocollen en werkwijzen vast te leggen. Het is goed dat de
beleidsregels AWBZ door het CIZ en BJZ toepasbaar worden gemaakt
voor de jeugd. Wat wordt hiermee precies bedoeld, betekent dit dat er op
een integrale wijze wordt geïndiceerd?
Voorts wordt onderzocht of de beschikbare BIG-geregistreerde professionals in staat zijn om aan de nieuwe vraag te voldoen. Deze staan sympathiek tegen over de beschrijvende diagnose. Maar wie stelt deze diagnose
op en is dit tevens de diagnose die de basis vormt voor het latere zorgc.q. ondersteuningsplan zodat geen dubbel werk hoeft te worden gedaan?
Hoe zit dat bij instellingen die deze deskundigheid (vaak behandelaars)
moeten inschakelen. Hoe en binnen welke termijn wordt de beschrijvende
diagnose geïmplementeerd? Tevens vragen genoemde leden of tijdens dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

2

onderzoek de mate van professionalisering binnen de jeugdzorg kan
worden meegenomen.
Het kabinet steunt het advies om een beter toegesneden aanbod in de
GGZ te ontwikkelen voor kinderen met psychiatrische stoornissen. Maar
hoe zit het met die kinderen die langdurig (langer dan één jaar psychiatrisch ziek zijn) psychiatrische stoornissen hebben. Is hier voldoende
aanbod voor?
Het CIZ dient aan de AWBZ-pakketbeheerder het College voor zorgverzekeringen (CVZ) advies te vragen als het niet tegemoet wil komen aan
een bezwaar tegen een indicatiebesluit. Een belangrijk doel hiervan is het
signaleren van problemen in de uitvoering. Op basis van voortschrijdend
inzicht kunnen beleidsregels en werkinstructies dan worden aangescherpt.
Een dergelijke procedure bestaat niet voor de jeugdzorg. De Taskforce
adviseert in het kader van de borging van kwaliteitsverbetering en uniformiteit een dergelijke procedure eveneens voor de jeugdzorg op te zetten.
De Taskforce pleit voor een wetswijziging. Graag vernemen de leden van
de CDA-fractie een reactie op dit onderdeel van het advies.
Het kabinet zegt in haar brief niets over de onduidelijkheid in het kader
van de verantwoordelijkheidsverdeling. Terwijl daar naar het idee van
deze leden juist de schoen wringt. Heeft het kabinet zicht op wat daarvoor
de oplossing is op de lange termijn? Het kabinet zegt een onderzoek te
doen naar de duidelijke splitsing van de drie domeinen, BJZ, AWBZ en
Zorgverzekeringwet. Wanneer worden de uitkomsten van dit onderzoek
verwacht en aan de Kamer verzonden?
De leden van de CDA-fractie pleiten voor een duidelijke afbakening tussen
de verschillende aanspraken. De Taskforce geeft aan dat er een afbakening
wordt gemaakt met een IQ van 85 als bovengrens terwijl in andere WestEuropese landen die IQ-grens wordt vastgesteld op 70. Nederland loopt
hiermee uit de pas in vergelijking met andere West-Europese landen.
Graag vernemen deze leden een reactie hierop.
De staatsecretaris neemt de noties, die de Taskforce doet in haar rapport
over het persoonsgeboden budget (PGB), mee in de discussie met de
Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en de Kamer over dit onderwerp.
Het lijkt erop dat met dit advies het gehele PGB als mogelijkheid van BJZ
om te indiceren verdwijnt. Is dit de bedoeling en op welke wijze wordt de
keuzevrijheid van de zorgvrager geborgd?
– Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het rapport
«Verkeerd verbonden: naar houdbare voorzieningen voor jeugdigen met
LVG en GGZ problematiek». Deze leden vinden het positief dat het rapport
in zo’n korte tijd tot stand is gekomen. Wel vinden zij de reactie van het
kabinet op dit rapport erg mager. Er blijft veel onduidelijk, een aantal
aanbevelingen worden door het kabinet overgenomen en een aantal
andere aanbevelingen worden niet of nauwelijks besproken of aan het
veld overgelaten. De leden van de PvdA-fractie zullen daarom dit schriftelijk overleg vooral gebruiken «als een eerste ronde» om meer duidelijkheid te krijgen op een aantal punten.
Het kabinet wil dat er meer duidelijkheid komt met betrekking tot de vraag
welke voorzieningen er openstaan voor jeugdigen met een licht verstandelijke handicap (LVG). De afbakening tussen de AWBZ en de Wet op de
jeugdzorg (Wjz) is niet helder. Het kabinet is voorstander van de invoering
van het LVG-protocol. Genoemde leden begrijpen de wens om voor jeugdigen met een licht verstandelijke handicap te komen tot een uniform
stelsel. In het advies wordt op een betere afbakening voor de groep
kinderen tussen de 70 en 85 IQ voorgesteld. Het instrument Beoordeling
Sociaal Aanpassingsvermogen (BSA) speelt hierbij een belangrijker rol.
Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) doet op dit moment nog onderzoek
naar de betrouwbaarheid en validiteit van dit instrument uit 2007. Op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

3

welke wijze wordt er in het protocol rekening gehouden met wijzigingen
in de definitieve versie van het BSA? De Taskforce stelt echter vast dat de
invoering van het LVG-protocol niet de beste oplossing is voor het
probleem op de lange termijn. Zij stellen dat het moeilijk is om bij meervoudige problematiek aan de voorkant een perfecte keuze te maken voor
de gewenste kolom. De Taskforce stelt voor om de oplossing te zoeken in
het eventueel samenvoegen van domeinen. Zij stellen voor om de
IQ-grens op 70 vast te stellen. Een reactie van het kabinet op dit voorstel
lijkt te ontbreken. Kan worden aangegeven hoe het kabinet dit advies
beoordeelt, waarom een IQ-grens van 70? Is het kabinet van mening dat
kinderen met meervoudige problemen en een IQ beter geholpen zijn
wanneer zij alleen onder de Wet op de jeugdzorg (Wjz) komen te vallen?
Genoemde leden willen graag een uitgebreide reactie op dit punt. Hoe
beoordeelt het kabinet de kritiek uit het veld dat veel meer kinderen met
een IQ boven de 70, behoefte hebben aan specialistische AWBZ-hulp? Het
gaat hier met name om de kinderen met meervoudige problemen, zij
hebben behoefte hebben aan specialistische orthopedagogische hulp.
Hoe wordt voorkomen dat deze kinderen tussen wal en schip raken?
Genoemde leden willen graag een reactie op dit punt.
Met de invoering van de Wjz was het oorspronkelijk de bedoeling dat de
indicatiestelling voor de LVG-doelgroep zou verlopen via Bureau Jeugdzorg. In de praktijk is dat niet gerealiseerd. Slechts 15 procent van de
jeugdigen met een LVG-problematiek, die op dit moment in aanmerking
komen voor AWBZ-hulp, melden zich eerst bij BJZ. Vijfentachtig procent
van de jeugdigen komen via MEE rechtstreeks bij het CIZ. De leden van de
PvdA-fractie willen weten hoe de bewindslpersonen hierin staan. Welk
standpunt gaat de minister hierover innemen bij de evaluatie van de Wet
op de jeugdzorg?
De tweede opdracht aan de Taskfoce was het uniformeren van de
uitvoeringspraktijk van de indicatiestelling. Het had de voorkeur om deze
uniformering te laten plaatsvinden door de AWBZ-beleidsregels van
toepassing te verklaren op de indicaties van de Bureaus Jeugdzorg voor
AWBZ-zorg. De keuze voor een bepaalde vorm van zorg (AWBZ of jeugdzorg) is vaak niet helder en kan worden ingegeven door meer praktische
argumenten. Het CIZ indiceert bijvoorbeeld jongeren (LVG) met een IQ
tussen 50 en 85. BJZ heeft als hoofdtaak het indiceren van zorg voor jeugdigen met een opvoed/opgroei probleem. Daarnaast indiceren zij ook voor
AWBZ gefinancierde hulp voor jeugdigen met een langdurige GGZ problematiek. Bij deze tweede groep kiezen de ouders vaak voor een persoonsgebonden budget (PGB) waarmee begeleiding wordt bekostigd. Het is
vaak onduidelijk waarom voor een bepaalde vorm van zorg wordt
gekozen. Meestal wordt het PGB-verzoek van ouders gevolgd. Ook zijn er
vaak verschillende interpretaties van de problematiek mogelijk. Dit laatste
doet zich met name voor bij jeugdigen met een meervoudige problematiek die bij BJZ aankloppen. Zij hebben bijvoorbeeld een laag IQ of
psychiatrische problemen en – mede daardoor – ernstige problemen op
school en in het gezin. Kortom, de keuze voor de jeugdzorg kolom, AWBZ
kolom en/of de Zorgverzekeringswet kolom is in voorkomende gevallen
niet uitsluitend op basis van elkaar uitsluitende gronden te maken. De
keuze is afhankelijk van verschillende factoren en interpretatie van regels.
Daarnaast wordt er door professionals rekening gehouden met de
beschikbaarheid van hulp. Is het gevraagde zorgaanbod in de praktijk wel
beschikbaar of zijn er lange wachtlijsten? Ook wordt er in de praktijk rekening gehouden met de vraag of er wel voldoende budget is in een
bepaalde kolom. Het ontbreken van budget in een bepaalde kolom kan in
de praktijk ook een reden zijn om te kiezen voor een alternatieve financiering en daarmee kolom. Tenslotte maakt ook het feit dat er al vroeg in het
indicatietraject inhoudelijke keuzes gemaakt moeten worden voor een
bepaalde financieringskolom het er niet makkelijker en helderder op.
De leden van de PvdA-fractie zijn voor uniformering van de indicatiestel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

4

ling. Het systeem waarin gewerkt wordt met meerdere poorten werkt niet
goed. De procedures voor indicatiestelling bij BJZ en het CIZ verschillen
inhoudelijk en procedureel. De eerste stap naar meer uniformiteit is al
gezet. Per 1 januari 2009 zijn alle Bureaus Jeugdzorg verplicht gesteld om
te werken met de AWBZ-beleidsregels. De leden van de PvdA-fractie zijn,
met de Taskforce, van mening dat dit onvoldoende. Er is behoefte aan
meer bindende afspraken. Er moet één begrippenkader, één uniforme
werkwijze en één landelijke gegevensopbouw voor AWBZ indicatiestellingen komen. Alleen dan kan de uniformering van de AWBZ-indicatie
slagen. Het kabinet onderschrijft deze conclusie maar voegt daaraan toe
dat op dit moment onderzocht wordt hoe dit vorm gegeven kan worden.
Kan het kabinet aangeven op welke termijn de Kamer de resultaten van
dit onderzoek kan verwachten? De Bureaus Jeugdzorg hebben pas eind
2008 de voorgestelde nieuwe beleidsregels en werkinstructies van het CIZ
ontvangen. De leden van de PvdA-fractie willen dat er eind 2009 een gezamenlijke evaluatie komt. In 2010 moeten de definitieve instructies van
kracht worden. Graag een reactie van het kabinet op dit verzoek.
Ook met betrekking tot de gegevensuitwisseling tussen zorgkantoren en
BJZ is veel verbetering mogelijk. De minister en staatssecretaris stellen in
hun brief terecht vast dat de informatiesystemen van BJZ en de zorgkantoren zo snel mogelijk op elkaar worden aangesloten. Zij verbinden
hier echter geen termijn aan. De koppeling tussen het Informatiesysteem
Jeugdzorg (IJ) en het AWBZ-brede zorgregistratie (AZR) is een randvoorwaarde voor goede samenwerking. Uit een haalbaarheidstudie is
gebleken dat een koppeling tussen IJ en AZR technisch mogelijk is in
9 maanden voor 26 000 euro. Deze leden willen dat dit verzoek per
1 oktober 2009 gerealiseerd gaat worden. Graag een reactie op dit voorstel.
Op dit moment is er nog geen sprake van integraal indiceren tussen zorg
en onderwijs. De indicatiestelling bij het speciaal onderwijs verloopt nog
via te veel kanalen. BJZ, CIZ, MEE, de zorgaanbieder en het Regionaal
Expertise Centrum (REC) spelen elk hun eigen rol. In 2007 is het kader van
integraal indiceren ingevoerd. Deze leden willen weten wat de stand van
zaken is met betrekking tot de invoering van het Kader Integraal Indiceren
(2007) en wanneer is het integraal indiceren in alle regio’s gerealiseerd?
De derde taak voor de Taskforce heeft betrekking op de aanscherping van
het begrip «psychiatrische aanpak» in de Wjz. In de praktijk zijn er veel
ouders van kinderen met psychische problemen die kiezen voor een PGB
in plaats van zorg in natura als zij een indicatie hebben voor begeleiding.
Dit wordt overigens niet zelden ingegeven doordat de functie begeleiding
bij de GGZ-instellingen nauwelijks verkrijgbaar is. Zorginstellingen waar
de jeugdigen in behandeling waren (67 procent) familie of vrienden en
particuliere zorginstellingen wijzen/adviseren ouders steeds vaker om een
PGB aan te vragen. In 2007 leidde dit tot een toename van 17 procent in 1
jaar. Naast het kostenbeheersingaspect waren er nog andere redenen om
eens kritisch te kijken naar de enorme toename van het aantal PGB’s. Als
er een PGB wordt toegekend op basis van een «psychiatrische aandoening» dan ontbreekt vaak de koppeling met het zorgplan. Ook, zo schrijft
de Taskforce, stimuleert deze handelswijze niet dat er door de zorgaanbieders een adequaat zorgaanbod wordt ontwikkeld voor functiebegeleiding. Tenslotte waarschuwt de Taskforce er voor dat het makkelijk
honoreren van een PGB leidt tot ongewenste medicalisering.
Er wordt geen poging meer gedaan om het begrip «psychiatrische
aanpak» nader te definiëren. Het aanscherpen van het begrip «psychiatrische aanpak» roept zowel theoretische als praktische bezwaren op
volgens de Taskforce. De leden van de PvdA-fractie onderschrijven deze
keuze en steunen het gekozen alternatief. In de motie-Wolbert (30 597, nr.
25) werd verzocht om in samenwerking met de betrokken beroeps- en
cliëntenorganisaties te komen tot een gevalideerde diagnose- en indicatiestelling om onnodige medicalisering tegen te gaan. De taskforce adviseert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

5

om voor jeugdigen met een langdurige GGZ-problematiek de beschrijvende diagnose van de BIG-geregistreerde professional op te nemen in de
procedure voor de indicatiestelling van BJZ. De leden van de PvdA-fractie
onderschrijven dit advies. Zij zijn van mening dat aanvragen meer integraal en inhoudelijk worden beoordeeld en dat dit voorstel onnodige
medicalisering voorkomt.
In de brief van 27 januari jl. staat beschreven dat het kabinet sympathiek
staat tegenover het voorstel om de beschrijvende diagnose van de
BIG-geregistreerde professional in te voeren. Wel wordt aangegeven dat
zij eerst willen uitzoeken of de beschikbare BIG-geregisteerde professionals in staat zijn om aan de nieuwe vraag te voldoen. Voorst wordt aangegeven dat zij zich nog willen informeren over de gevolgen van dit voorstel
voor de doorlooptijden bij BJZ. De leden van de PvdA-fractie onderschrijven de noodzaak van dit onderzoek maar willen wel op korte termijn
op de hoogte worden gesteld van de uitkomsten van dit onderzoek. Het
rapport van de Taskforce is immers al twee maanden af. Door wie wordt
dit onderzoek uitgevoerd en wanneer wordt de Kamer daarover geïnformeerd?
Naast de door de minister en staatssecretaris gevraagde adviezen geeft de
Taskforce ook adviezen voor de lange termijn. De Taskforce stelt op pagina
27 van het rapport voor om het AWBZ-budget dat beschikbaar is voor de
functie begeleiding in het kader van jeugd-GGZ over te hevelen naar het
jeugdzorgdomein. Ook stelt de Taskforce voor om geen PGB’s meer te
verstrekken vanuit het AWBZ-terrein. Het is onduidelijk hoe de minister en
staatssecretaris hierin staan. Genoemde leden ontvangen graag meer
duidelijkheid op dit punt en willen daarom graag een toelichting op dit
voorstel.
Tenslotte hebben de leden van de PvdA-fractie nog een aantal losse
vragen naar aanleiding van de brief en het rapport. Uit de brief van de
minister en staatssecretaris komt naar voren dat er een beter toegesneden
aanbod in de GGZ wordt ontwikkeld voor kinderen met een psychiatrische
stoornis. De zorgverzekeraars en het veld zijn volgens de minister en
staatssecretaris aan zet. Zij moeten het aanbod ontwikkelen waar vraag
naar is. De minister en staatssecretaris hebben Zorgverzekeraars Nederland (ZN), Ouderverenigingen en GGZ-Nederland verzocht dit samen op te
pakken. Zijn er afspraken gemaakt met het veld over de termijn waarop dit
gerealiseerd gaat worden? Kan worden aangeven hoe dat zorgaanbod er
op hoofdlijnen moet uitzien en welke garanties zijn er te geven dat dit
aanbod ook daadwerkelijk van de grond komt?
De Taskforce is kritisch over (het ontbreken van) de regie. Zij constateren
onder andere dat de positie en rollen van partijen onduidelijk zijn, het
samenspel niet soepel loopt, dat er te veel verschillende overheden (rijksen provinciale overheid) en instellingen NZA, CVZ, CIZ en BJZ een rol
moeten vervullen. De tijdsdruk is hoog en er is geen lange en korte
termijn visie voor invoering en implementatie. Ook moet er een strakke
monitor en auditing van de vorderingen komen waarin de effecten van de
implementatie en maatregelen zichtbaar worden gemaakt. Kunnen de
minister en staatssecretaris uiteenzetten welke rol zij gaan vervullen bij
het aanbrengen van meer regie? Wie gaat de onderwerpen op het snijvlak
van de Zorgverzekeringswet, de AWBZ en de jeugdzorg aansturen? De
leden van de PvdA-fractie willen weten wie de regie voert over welke
maatregelen.
Er zijn er nog steeds wachtlijsten. Het is goed om maatregelen te nemen
die overlap tegengaan en die van de jeugdzorg een overzichtelijk geheel
maken. Maar we willen ook niet dat er kinderen tussen de wal een het
schip vallen. Welke consequenties hebben deze voorstellen voor de
kinderen? Kan uiteen worden gezet wat de verwachtingen van het kabinet
zijn op dit gebied? Is Bureau Jeugdzorg toegerekend op een grotere
toestroom? Welke verwachtingen hebben zij met betrekking tot een stijgende vraag naar hulp op basis van de Wmo? Welke verwachtingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

6

hebben de minister en staatssecretaris met betrekking tot de vraag naar
jeugdzorg in het algemeen? Kunnen zij een korte en lange termijn prognose maken? Ook willen deze leden een reactie op de door het SCP
geraamde sterke stijging van de vraag naar jeugdzorg1.
In de brief van 2 maart 2009 reageert de Vereniging van budgethouders
Per Saldo op een aantal voorstellen met betrekking tot de voorgenomen
veranderingen en de reactie van de minister en staatssecretaris op deze
voorstellen. Daarin geven zij aan dat zij positief staan tegenover de
beschrijvende diagnose maar dat zij de indruk hebben dat de beschrijvende diagnose met het onderzoek naar de haalbaarheid wel op de lange
baan geschoven wordt. Over de verbetering van het aanbod in natura
delen zij de mening dat er van de minister en staatssecretaris een
sturende houding mag worden verwacht. De verantwoordelijkheid om dit
betere aanbod tot stand te brengen mag niet alleen bij het veld worden
neergelegd. Tot slot geeft Per Saldo aan dat er met betrekking tot het plan
van aanpak, de deskundigheidsbevordering en de toepasbaarheid een
aantal reacties ontbreken. Zij constateren dat ten eerste een realistisch
plan en een plan van aanpak waarmee de adviezen zorgvuldig geïmplementeerd kunnen worden ontbreken. Ten tweede een algemene deskundigheid bevordering voor medewerkers ontbreekt (het rapport van de
Taskforce spreekt alleen maar over het scholing gericht op het toepassen
van het AWBZ takenpakket). Ten derde ook wordt niet duidelijk of en op
welke wijze de AWBZ beleidsregels regels beter aangepast zijn op jeugd(zorg). De leden van de PvdA-fractie willen graag een kabinetsreactie op
deze constateringen.
– Vragen en opmerkingen van de SP-fractie

1

SCP verwacht sterke stijging gebruik
jeugdzorg, trouw 3 maart 2009.

Zoals bekend hebben de leden van de SP-fractie de AWBZ pakketmaatregelen niet gesteund. De stijging van uitgaven voor de AWBZ zijn
het gevolg van bezuinigingen op andere terreinen, waardoor velen noodgedwongen een beroep op de AWBZ hebben gedaan. De oplossing voor
de gestegen kosten zit volgens deze leden niet in het bezuinigen van
honderden miljoenen euro’s op de AWBZ maar vooral in de aanpak van
de bureaucratie, het wegwerken van de wachtlijsten in de jeugdzorg en
het investeren in andere terreinen, zoals het speciaal onderwijs.
Genoemde leden vrezen dat door de bezuinigingen op de AWBZ, de overheveling van jeugdigen van de AWBZ naar jeugdzorg, gemeenten en GGZ
tot grote problemen leidt omdat er geen budget wordt overgeheveld en
omdat zowel gemeenten als provincies hebben aangegeven hier (nog)
niet voor toegerust te zijn. Hierdoor zullen grote groepen kinderen,
jongeren en hun ouders tussen wal en schip vallen. Deze leden zijn van
mening dat het indiceren in de zorg is doorgeslagen. Het CIZ mag van
genoemde leden worden afgeschaft, de indicatiestellingen moeten veel
korter en moeten ook achteraf mogelijk zijn. Nu vormt de indicatie een
obstakel voor het verlenen van zorg, omdat er pas zorg verleend mag
worden als de indicatie er ligt. Waarom wordt de indicatiestelling voor
AWBZ-zorg bij CIZ en BJZ behalve geüniformeerd niet gelijk ook drastisch
vereenvoudigd en verkort? Hoe staat het kabinet tegenover de mogelijkheid om achteraf te indiceren? Zijn alle BJZ-medewerkers inmiddels
getraind als het gaat om de AWBZ-indicatiestellingen? Hoe gaat het
kabinet ervoor zorgen dat de registratiesystemen van de BJZ (IJ), het
registratiesysteem in de AWBZ (AZR) en van de zorgkantoren beter op
elkaar aansluiten? Moet er als eerste stap hiertoe niet eerst voor worden
gezorgd dat de registratiesystemen van de Bureaus Jeugdzorg landelijk
op elkaar aansluiten? Zijn inmiddels alle registratieproblemen in het
systeem (IJ) van de Bureaus Jeugdzorg overal opgelost?
Deelt het kabinet de mening dat de PGB’s overbodig zouden zijn als er
voldoende zorg in natura voorhanden zou zijn? Zo ja, hoe gaat het kabinet
ervoor zorgen dat er voldoende zorg in natura voorhanden is? Is het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

7

kabinet bereid te onderzoeken welke zorg momenteel alleen door middel
van PGB gefinancierd is en welke zorg niet in natura voorhanden is?
In de regio Alkmaar moeten de zorgaanbieders sinds 1 januari van dit jaar
van het CIZ het zogenaamde B-formulier invullen. Dit formulier telt oningevuld 17 kantjes en is een extra controle om te kijken of iemand wel
recht heeft op de aangevraagde AWBZ-zorg. Het invullen van dit formulier
kost circa anderhalf uur en gaat ten koste van de zorg aan de cliënt. Zijn er
meer regio’s waar dit speelt? Deelt het kabinet de mening dat door de
invoering van dit extra formulier de bureaucratie alleen maar nog meer
toeneemt? Zo ja, wat gaat het kabinet hiertegen ondernemen?
Indien er sprake is van AWBZ-indicatie verblijf voor de LVG doelgroep,
dan is dat vaak in combinatie met lichte begeleiding, bijvoorbeeld in een
fase-huis of een KTC. Deze lichte vorm van begeleiding is grotendeels
wegbezuinigd. Hierdoor worden de LVG groepen groter, omdat de zorg
aan deze groep jongeren anders niet meer geleverd kan worden. In de
ogen van de leden van de SP-fractie is dit een onwenselijk gevolg van de
bezuinigingen op de AWBZ. Is het kabinet bereid dit probleem te onderzoeken en met een oplossing te komen?
Genoemde leden pleiten voor strengere toetredingseisen voor het
verlenen van zorg. Momenteel zijn er nog erg veel ondoorzichtige en
soms op fraude beluste bemiddelingsbureaus actief als het gaat om PGB.
Een zorginstelling zou vooraf moeten kunnen aantonen dat zij genoeg
expertise in huis heeft om kwalitatieve zorg te organiseren. Hiermee zou
fraude met het PGB voorkomen kunnen worden. Is het kabinet bereid
strengere toetredingseisen voor het verlenen van AWBZ-zorg in te
voeren?
De Taskforce adviseert om zowel door het CIZ als de Bureaus Jeugdzorg
gebruik te maken van BIG-geregistreerde professionals voor het
beschrijven van een diagnose als grondslag voor de AWBZ-indicatie.
Indien een nieuwe indicatie wordt opgesteld, en bij herindicatie, is onderzoek door een BIG-geregistreerde professional noodzakelijk. De Bureaus
Jeugdzorg hebben nauwelijks tot geen mogelijkheid om zelf deze
diagnostiek uit te voeren. Hierdoor wordt het psychologisch onderzoek
vaak uitbesteed aan een GGZ-instelling die deze diagnose kan beschrijven
voor de AWBZ-indicatie. Hiervoor is een indicatie nodig, de
GGZ-instellingen hebben voor diagnostiek vaak wachtlijsten en ook de
uitvoering van het onderzoek duurt een aantal weken. Bij herindicaties
moet er geregeld opnieuw onderzoek worden gedaan omdat psychologische rapporten verouderen. Kan worden aangegeven hoe vaak het onderzoek wordt uitbesteed en hoeveel geld hiermee is gemoeid? Is het niet
goedkoper, sneller en klantvriendelijker dat de Bureaus Jeugdzorg zelf
BIG-geregistreerde professionals in huis hebben die zelf deze onderzoeken kunnen uitvoeren? Is het kabinet bereid om hiervoor geld vrij te
maken en zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie vinden het ronduit teleurstellend dat het
kabinet de verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van een beter
toegesneden aanbod in de GGZ voor kinderen met psychiatrische stoornissen volledig op het bordje van de zorgverzekeraars en de GGZ neerlegt. Naar de mening van deze leden ligt hier zeker ook een verantwoordelijkheid voor het kabinet. Wat gaat het kabinet doen om het ontwikkelen
van dit aanbod door de zorgverzekeraars en de GGZ te stimuleren en te
ondersteunen?
– Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het rapport van de Taskforce Linschoten. Over het rapport hebben zij
de volgende vragen en opmerkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

8

Algemeen
De minister en de staatssecretaris hebben om dit advies gevraagd om de
problemen op het snijvlak van de AWBZ en de jeugdzorg helder in kaart te
hebben en de knelpunten te kunnen oplossen. In reactie op het rapport
wordt gesteld dat het punt van de PGB’s meegenomen wordt in de
discussie van de staatssecretaris met de Inspectie en de Kamer op dit
onderwerp, de structurele maatregelen worden door het kabinet «goed
onderzocht» en meegenomen in andere evaluaties (zoals de evaluatie van
de Wet op de Jeugdzorg, welke pas in het najaar van 2009 verschijnt).
Kunnen de minister en de staatsecretaris specifieker zijn? Als een advies
wordt gevraagd, is het dan niet gangbaar om op basis daarvan te gaan
handelen? In ieder geval zou een snel in te voeren verbeterpunt naar de
mening van de leden van de VVD-fractie een procesverantwoordelijke
kunnen zijn. Een laatste algemene vraag betreft de financiële consequenties van de voorstellen van de Taskforce. Er wordt geconstateerd dat de
Bureaus Jeugdzorg gemakkelijker indiceren dan het CIZ. In feite betekenen de voorstellen een grote overheveling naar het jeugdzorgdomein,
wat zijn de financiële consequenties hiervan?

Inleiding
Terecht stelt de Taskforce dat het uitgangspunt moet zijn dat AWBZvoorzieningen uitsluitend worden verstrekt aan mensen met ernstige
beperkingen, die zichzelf zonder deze voorzieningen niet zouden kunnen
redden. De reden dat deze Taskforce is ingesteld is dat er overlap is tussen
de AWBZ en de jeugdzorg. De Taskforce constateert dat er in de praktijk
ervaren wordt dat er vrijwel geen regie is op het gebied waar de overlap
speelt. De Taskforce zelf komt niet met aanbevelingen voor dit gebrek aan
regie, kunnen de minister en de staatssecretaris uiteenzetten hoe zij deze
regie voor zich zien? Wie is er verantwoordelijk en in die hoedanigheid
aanspreekbaar?
De Taskforce constateert dat er twee poorten zijn om toegang te krijgen
tot de AWBZ-zorg. Dit gaat via het CIZ of via de verschillende Bureaus
Jeugdzorg. In de praktijk werkt dit slecht. Eén van de redenen hiervoor is
het reeds genoemde gebrek aan regie. Er zijn verschillende wettelijke
kaders, regimes en budgetten. In de praktijk betekent dit dat diegene die
indiceert ook het beschikbare budget meeweegt bij de beslissing onder
welk domein de zorg verleend wordt. Daar komt nog eens bovenop dat
het CIZ een andere methode heeft voor het stellen van indicaties dan de
Bureaus Jeugdzorg. Het CIZ geeft een indicatie af op basis van een
dossier, de aanspraak is op basis van een grondslag. De Bureaus Jeugdzorg bekijken het individu binnen een gezinssituatie, vervolgens wordt er
gekeken welke zorg het beste geschikt is. Dit maakt een sluitende regie zo
ongelooflijk belangrijk, samen met een probleemeigenaar. De leden van
de VVD-fractie vragen de minister en de staatssecretaris naar hun mening
over de zin van meerdere toegangspunten tot de AWBZ-zorg? Delen zij de
mening dat de AWBZ open moet staan voor iedereen die daar op basis
van de AWBZ-grondslagen recht op heeft, ongeacht de leeftijd?

Hoofdstuk 2
De Taskforce geeft in paragraaf 2.4 een aantal aandachtspunten die zeer
concreet zijn. Dit zijn de voorwaarden die gerealiseerd moeten worden
alvorens de maatregelen die de Taskforce adviseert in werking kunnen
treden. Kunnen de minister en staatssecretaris per aangedragen punt een
reactie geven? Wat gebeurt er indien deze aandachtspunten niet allemaal
haalbaar zijn, hoe zien de minister en de staatssecretaris dan de implementatie van de voorstellen van de Taskforce?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

9

Hoofdstuk 3
De Taskforce adviseert om de indicatie uniformer te maken. De gezamenlijke beleidsregels die voor het CIZ en de Bureaus Jeugdzorg per 1 januari
2009 zijn ingevoerd zijn volgens de Taskforce niet voldoende. De leden
van de VVD-fractie vragen hoe deze gezamenlijke beleidsregels in de
praktijk werken? Zijn de eerste ervaringen van de toepassing hiervan
positief? Hoe wordt de cultuuromslag die daarvoor nodig is bij de Bureaus
Jeugdzorg ervaren? De Taskforce adviseert, omdat de gezamenlijke
beleidsregels alleen niet voldoende zijn, ook nog centrale werkinstructies.
Kunnen de minister en staatssecretaris hier een oordeel over geven?
Liggen de werelden niet te ver uit elkaar om op dezelfde manier te gaan
werken? Deze week is het rapport «Verkennend onderzoek naar de variatie
in CIZ-indicaties bij vergelijkbare casussen» van Zorgdesk Nederland
verschenen. Dit rapport levert stevige kritiek op de indicatiestelling van
het CIZ. Zo zou er veel verschil zijn tussen de verschillende CIZ-kantoren,
maar ook binnen hetzelfde CIZ-kantoor is er soms sprake van aanzienlijke
verschillen voor mensen met dezelfde beperkingen. Hoe denken de
minister en staatssecretaris dat het CIZ de werkinstructies, die blijkbaar
intern nog niet voldoende op orde zijn, overgedragen kunnen worden
naar de Bureaus Jeugdzorg, zoals de Taskforce adviseert?
De tweede maatregel die de Taskforce voorstelt is het aanpassen van het
LVG-protocol. In feite is er op dit moment sprake van een wettelijke taak
door de Bureaus Jeugdzorg, maar is dit in de praktijk nog niet gerealiseerd, waardoor de indicatiestelling door het CIZ wordt gedaan. Dit kan,
omdat in de beleidsregels indicatiestelling AWBZ wordt aangegeven dat
«als er sprake is van ernstige en chronische beperkingen in de sociale
redzaamheid, leerproblemen, en/of gedragsproblemen, een IQ score
tussen 70 en 85 eveneens mag worden opgevat als een licht verstandelijke handicap». Dit betekent dat zowel het CIZ als de Bureaus Jeugdzorg
mogen indiceren. De Taskforce stelt voor om naast het IQ ook het criterium sociaal aanpassingsvermogen te gebruiken. Dit betekent feitelijk een
verdere openstelling van de twee poorten op de verschillende domeinen.
Kunnen de minister en staatssecretaris hierop reageren? Alsmede op de
constatering van de Taskforce dat het criterium op dit moment nog onderzocht wordt door het NJi en op de constatering dat de meervoudige
problematiek langere observatie en diepgaander onderzoek behoeft?
De derde maatregel die de Taskforce voorstelt heeft betrekking op de
GGZ-indicatiestelling. Het gaat in de praktijk met name over de doelgroep
jongeren die voor de functie begeleiding in aanmerking komen op grond
van een AWBZ-indicatie. Op dit moment komt hier vrijwel geen inhoudelijke beoordeling op, ouders vragen een PGB via de Bureaus Jeugdzorg,
welke deze vrijwel altijd automatisch verlenen. De Taskforce adviseert om
de beschrijvende diagnose bij jeugdigen met langdurige GGZ-problematiek op te nemen in de procedure voor indicatiestelling bij de Bureaus
Jeugdzorg, waar de indicatie moet zijn door een BIG-geregistreerde
professional. Kunnen de minister en staatssecretaris een reactie geven op
dit voorstel?

Hoofdstuk 4
In hoofdstuk 4 geeft de Taskforce aan hoe de maatregelen van hoofdstuk 3
geïmplementeerd kunnen worden. Daar er nog geen kabinetsreactie is op
de voorstellen van de Taskforce (zie ook het kopje «algemeen») en dit veel
uitvoeringswerk is, is het niet aan de Kamer om er in dit stadium bovenop
te zitten.

Hoofdstuk 5
In hoofdstuk 5 geeft de Taskforce, naast de primaire opdracht, nog een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

10

aantal aanbevelingen om het functioneren van het stelsel op het snijvlak
te verbeteren. De eerste suggestie is het overhevelen van alle zorg voor
jeugdigen met een IQ tussen de 70 en 85 van de AWBZ naar het
jeugdzorgdomein. Hierdoor zou er volgens de Taskforce een betere governance ontstaan op dit snijvlak. Kunnen de minister en staatssecretaris
hierop reageren? Hoe verhoudt zich dit tot de opmerking van de Taskforce
zelf dat de Bureaus Jeugdzorg hier nog onvoldoende expertise voor in
huis hebben? Hoe vinden de minister en de staatssecretaris dit passen
binnen de doelstelling om de AWBZ enkel toegankelijk te maken voor de
langdurige en onverzekerbare zorg?
De tweede suggestie is om het AWBZ-budget voor de functie begeleiding
in het kader van de jeugd-GGZ over te hevelen naar het jeugdzorgdomein.
De jeugdzorg is volgens de Taskforce beter in staat hiervoor te indiceren,
omdat zij meer oog hebben voor de omgeving van het kind. Wat is de
reactie van de minister en de staatssecretaris op deze suggestie? Past dit
binnen het standpunt zoals deze leden dat aanhangen, dat een AWBZaanspraak ongeacht de leeftijd moet gelden, dus ook voor jeugdigen van
0 tot 18 jaar?
De laatste suggestie is om bij begeleiding de voorkeur te geven aan zorg
in natura boven het PGB. Kunnen de minister en de staatssecretaris
hierop reageren? Hoe moet in dit licht de reactie in hun brief worden
bezien dat de staatssecretaris dit punt meeneemt bij de gesprekken met
de Inspectie en de Kamer, betekent dit dat u zich achter dit standpunt
schaart of dat er nog mogelijkheid is voor debat?
– Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het rapport.
Zij vragen waarom de aanbeveling met betrekking tot de indicatiestelling
voor jeugdigen met een IQ tussen 70 en 85 niet wordt overgenomen. Het
AWBZ-budget voor deze groep wordt ingevuld door orthopedagogische
centra. Dit zou inhoudelijk beter kunnen aansluiten op de jeugdzorg. De
problemen rond het persoonsgebonden budget vragen dringend de
aandacht en daarmee dus ook het advies van de Taskforce om het budget
voor de functie begeleiding van jeugdigen over te hevelen naar het
jeugdzorgdomein. Levert dit daadwerkelijk een adequater aanbod op van
zorg in natura?
– Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het advies van de Taskforce Linschoten en de kabinetsreactie.
Zij hebben naar aanleiding daarvan een aantal vragen en opmerkingen.
De Taskforce doet een aantal aanbevelingen voor structurele maatregelen
om de domeinen van AWBZ en jeugdzorg beter af te bakenen, waaronder
het overhevelen van het AWBZ-budget voor de functie begeleiding naar
het jeugdzorgdomein. Deze leden vragen of door het onderbrengen van
de functie begeleiding in de jeugdzorg daadwerkelijk een halt kan worden
toegeroepen aan de groei van het aantal PGB’s of dat het probleem van
toenemende medicalisering hiermee slechts wordt verplaatst van de
AWBZ naar de jeugdzorg.
Genoemde leden zijn positief over het advies van de Taskforce om de
basis voor de indicatiestelling voor jeugd-LVG te verbreden door ook
sociale aanpassingsproblemen mee te wegen. Zij vinden het goed dat
meerdere aspecten bij de indicatiestelling worden betrokken en vragen of
het kabinet hierbij ook een functie ziet weggelegd voor de ICF-classificatie?
De Taskforce constateert dat jeugdproblematiek meestal complex is. Zij
wijzen op het belang van integrale indicatiestelling en een integraal zorg-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

11

plan. Deze leden zien bij deze integrale visie ook het belang van een
indicatiestelling waarbij de jongere niet alleen probleemgericht, maar ook
vanuit kansen en mogelijkheden wordt benaderd. Hoe wil het kabinet
bereiken dat een jongere niet alleen beoordeeld wordt op problemen,
maar ook op competenties en kansen?

II. REACTIE VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS
Inleiding

Algemeen
Het doet ons genoegen dat het rapport «Verkeerd Verbonden» van de
Taskforce Linschoten door alle fracties positief is ontvangen. Uit het
verslag van een schriftelijk overleg van de algemene commissie voor
Jeugd en Gezin van 6 maart 2009 hebben wij opgemaakt dat er veel waardering voor het genoemde rapport bestaat en dat er voor de daarin opgenomen aanbevelingen draagvlak bestaat. Ook zijn wij verheugd dat de
fracties zich in hoofdlijnen kunnen vinden in het standpunt dat wij hebben
ingenomen bij het advies in de brief van 27 januari 2009, (TK 2008–2009,
30 597, nr. 48) waarmee wij u het rapport hebben toegestuurd.
Uit de veelheid van vragen die niettemin zijn gesteld, leiden wij in de
eerste plaats af dat er veel belangstelling voor het onderwerp bestaat.
Deze sluit goed aan bij de maatschappelijke betekenis van een stelsel van
jeugdzorg waarbinnen toegankelijke, passende en samenhangende zorg
voor jeugdigen met (ernstige) opgroei- en opvoedproblemen en hun
ouders wordt geboden en waarbij wordt voorzien in adequate
behandeling/begeleiding van jeugdigen met psychiatrische problemen
en/of licht-verstandelijke handicap.
Daarnaast wordt uit de vragen duidelijk dat wij de Kamer nog niet in alle
opzichten afdoende hebben geïnformeerd over de implementatie van de
aanbevelingen uit het onderhavige rapport.
Vragen en opmerkingen CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het kabinetsstandpunt bij het rapport van de Taskforce Linschoten. De leden signaleren dat de Taskforce voorstellen doet om de instrumenten van de
Bureaus Jeugdzorg (BJZ’s) en die van het Centrum Indicatiestelling Zorg
(CIZ) op elkaar af te stemmen.
Geconstateerd is dat zowel in het onderhavige rapport als in het kabinetsstandpunt niet is ingegaan op de cultuurverschillen tussen de BJZ’s
onderling en het CIZ.
Vraag 1.
De leden van de CDA-fractie willen weten hoe de mensen die met de
instrumenten moeten werken worden betrokken bij het proces van uniformering?
Antwoord 1.
Om te komen tot het harmoniseren van de indicatiestelling binnen de
BJZ’s voert de MOgroep Jeugdzorg in opdracht van het IPO het project
Verbetering Indicatiestelling Bureaus Jeugdzorg (VIB) uit. Het project VIB
is grotendeels gereed, de scholing van medewerkers heeft plaatsgevonden en nu dient het instrument over alle BJZ’s te worden uitgerold.
De MOgroep Jeugdzorg heeft daarnaast eind vorig jaar samen met het
CIZ werkinstructies opgesteld die zijn toegesneden op de BJZ’s. Met deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

12

instructies en toepassing van de AWBZ-beleidsregels zijn de randvoorwaarden gecreëerd voor een uniforme wijze van indiceren door de BJZ’s.
In het kader van de pakketmaatregel-AWBZ heeft er voorts eind 2008 een
scholingsronde plaatsgevonden speciaal gericht op de wijzigingen die
deze maatregel met zich bracht. Per bureau zijn twee of meer medewerkers geschoold (zogenaamde kennisdragers) die zich met de indicatiestelling AWBZ bezighouden. In totaal zijn op deze wijze landelijk meer dan
honderd medewerkers geschoold. Deze kennisdragers zijn zodanig
geschoold dat zij in staat zijn andere medewerkers te instrueren voor wat
betreft de indicatiestelling AWBZ.
Uit informatie afkomstig van de MOgroep Jeugdzorg is ons gebleken dat
de BJZ’s door voornoemde activiteiten in het algemeen goed in staat zijn
op een uniforme wijze te indiceren. Momenteel wordt dit onder andere
door middel van de toegezegde audit bij de BJZ’s onderzocht. Wij zullen
de Kamer dit najaar informeren over de resultaten.
Vraag 2.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af of en zo ja wanneer er een plan
van aanpak komt om de aanbevelingen van de Taskforce te implementeren.
Antwoord 2.
Eind april van dit jaar is er bij VWS een projectleider aangesteld die tot
taak heeft een follow-up te geven aan het advies van de Taskforce
Linschoten. Hiertoe is een plan van aanpak opgesteld, waarin zoveel
mogelijk onderdelen uit het advies zijn meegenomen. Dit laat onverlet dat
voor een aantal aspecten van de jeugdzorg geldt dat niet eerder tot
concrete acties kan worden overgegaan dan nadat de resultaten van de
evaluatie van de Wet op de jeugdzorg (Wjz) beschikbaar zijn. De minister
voor Jeugd en Gezin heeft de Kamer tijdens het AO van 8 april jl. laten
weten dat het Kabinet hierover begin 2010 een standpunt zal innemen.
Vraag 3.
Met instemming hebben de leden van de CDA-fractie kennisgenomen van
het voornemen om het BSA-screeningsinstrument in te voeren. De leden
vragen zich echter af hoe dit zich verhoudt met het advies van de Taskforce om de indicatiestelling en alle zorg voor jeugdigen met een IQ
tussen de 70 en 85 over te hevelen naar het jeugdzorgdomein.
Antwoord 3.
In de Wjz is het voornemen opgenomen om de indicatiestelling voor de
lvg-jongeren over te hevelen naar de BJZ’s. Hierbij zal ook het vraagstuk
van de positionering van het lvg-zorgaanbod betrokken worden. Dit
bredere vraagstuk over de positionering van de jeugd-lvg (indicatiestelling
en zorgaanbod) is nu onderwerp van onderzoek en loopt mee in de
huidige evaluatie van de Wjz, en zal worden bezien in de context van het
standpunt van het kabinet over de werking van het stelsel van de jeugdzorg. Zoals toegezegd zal het kabinet begin 2010 met bedoeld standpunt
komen.
Vraag 4.
Waardering hebben de leden van de CDA-fractie voor de ingezette uniformering van de indicatie-instrumenten (CIZ en BJZ’s). Gevraagd is naar de
consequenties van e.e.a. voor de integrale contextuele werkwijze van de
BJZ’s versus de dossiermatige werkwijze van het CIZ. Voorts vragen de
leden naar de gevolgen voor de registratiedruk en de bureaucratie. Deze
leden vragen zich voorts af of de beoogde uniformering van de indicatiestelling voldoende ruimte laat voor de professional om eigen afwegingen
te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

13

Antwoord 4.
Het indiceren van AWBZ-zorg door BJZ’s, conform de principes van het
CIZ, brengt een bepaalde inkadering met zich mee die op zich niet op
gespannen voet behoeft te staan met de afwegingen die professionals in
het proces van indiceren gewoon zijn te maken. Ook behoeft deze aanpak
een integrale werkwijze niet in de weg te staan. Een belangrijk instrument
om het indicatieproces te vereenvoudigen is de digitale aanmeldfunctionaliteit van het CIZ. Op dit moment wordt er door de MOgroep
Jeugdzorg en het CIZ gezamenlijk gewerkt aan de aanpassing van dit
instrument, opdat het ook gebruikt kan worden door de BJZ’s, waardoor
onnodige bureaucratie en registratiedruk kunnen worden voorkomen.
Vraag 5.
Met instemming hebben de leden van de CDA-fractie kennisgenomen van
de inzet van het CIZ en de BJZ’s om de beleidsregels AWBZ toepasbaar te
maken voor de jeugd. Gevraagd is wat hiermee precies wordt bedoeld en
of dit tot een integrale indicatiestelling leidt.
Antwoord 5.
Het CIZ maakt bij de indicatiestelling gebruik van de AWBZ-beleidsregels
die door VWS zijn vastgesteld. Daarnaast zijn er door het CIZ bij deze
regels behorende werkinstructies ontwikkeld. Deze werkinstructies zijn
algemeen van aard en niet leeftijdsgebonden waardoor de BJZ’s deze
instructies niet zonder meer kunnen gebruiken.
Omdat wij hechten aan een uniformering van de indicatiestelling hebben
de MOgroep Jeugdzorg en het CIZ op ons initiatief de CIZ-werkinstructies
aangepast aan de specifieke omstandigheden van jeugdigen. Uit
berichten afkomstig van de MOgroep Jeugdzorg hebben wij opgemaakt
dat de BJZ’s hiermee in het algemeen goed uit de voeten kunnen.
Het gebruik van bedoelde werkinstructies door de BJZ’s leidt niet automatisch tot een integrale indicatiestelling. In de meeste provincies hebben
echter de bij de jeugdzorg betrokken organisaties in het Kader Integraal
Indiceren gezamenlijk een werkwijze ontwikkeld om integraal te indiceren
en zijn er afspraken gemaakt over de uitvoering van deze werkwijze.
Vraag 6.
Sympathiek staan de leden van de CDA-fractie tegenover de beschrijvende diagnose. Gevraagd wordt wie deze diagnose gaat stellen en of
deze het uitgangspunt vormt voor het zorg- c.q ondersteuningsplan.
Voorts vragen deze leden hoe het zit bij instellingen die deze deskundigheid moeten inschakelen.
Antwoord 6.
De bedoeling is dat BIG-geregistreerde (gedragswetenschappelijke) hulpverleners deze beschrijvende diagnostiek zullen uitvoeren. Uit contacten
over dit onderwerp met de MOgroep Jeugdzorg is ons echter gebleken
dat er bij de BJZ’s nauwelijks in bovengenoemde zin gekwalificeerde
hulpverleners werkzaam zijn die bedoelde diagnose kunnen stellen. Overigens zijn er jeugdigen in zorg bij de BJZ’s waarbij wel een beschrijvende
diagnose beschikbaar is, doordat zij bijvoorbeeld eerder in contact zijn
geweest met een GGZ-instelling.
Het instrument beschrijvende diagnose waarbij naast het aanbrengen van
een classificatie ook wordt gekeken naar de (on)mogelijkheden van de
cliënt kan waardevol zijn. Ook omdat dit overbodige diagnostische handelingen in een later stadium kan voorkomen.
Overeenkomstig onze toezegging hebben wij recent opdracht gegeven om
onder andere te onderzoeken of de gekwalificeerde professionals in staat
zijn om aan de nieuwe vraag te voldoen, wat de consequenties zijn van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

14

invoering van deze diagnostiek voor de doorlooptijden bij de BJZ’s en in
welke gevallen deze diagnostiek moet worden ingezet. Over de resultaten
van dit onderzoek en ons standpunt terzake zullen wij u dit najaar informeren. Daarbij komt ook aan de orde of en zo ja wanneer een beschrijvende diagnose het uitgangspunt moet vormen voor het zorg- of
ondersteuningsplan.
Indien BJZ’s het nodig achten dat bedoelde diagnostiek wordt ingezet en
zelf niet over BIG-geregistreerde hulpverleners beschikken om dit te
kunnen doen dan wordt veelal een beroep gedaan op een GGZ-instelling
met daartoe gekwalificeerde medewerkers.
Vraag 7.
Door de leden van de CDA-fractie is gevraagd binnen welke termijn de
beschrijvende diagnose wordt geïmplementeerd?
Antwoord 7.
Zoals wij al hebben aangegeven in ons antwoord op vraag 6 zullen wij u
nog dit najaar op basis van genoemd onderzoek informeren over ons
standpunt.
Vraag 8.
Gevraagd is door de leden van de CDA-fractie de mate van professionalisering binnen de jeugdzorg te onderzoeken.
Antwoord 8.
Uit de evaluatie van de Wjz zal ondermeer blijken in hoeverre de BJZ’s
beschikken over voldoende professionaliteit om de opgedragen taakstelling adequaat uit te oefenen. Vooruitlopend op deze resultaten is er een
ontwikkeling in gang gezet waarvan een verdere professionalisering van
de sector wordt verwacht. Wij doelen op de ontwikkeling van een curriculum jeugdzorg, het opzetten van een beroepenstructuur en beroepsverenigingen, naast het ontwikkelen van een gedragscode en tuchtrecht.
Vraag 9.
De leden van de CDA-fractie vragen of er voldoende aanbod binnen de
GGZ beschikbaar is om kinderen die langdurig (langer dan één jaar
psychiatrisch ziek zijn) psychiatrische stoornissen hebben te behandelen.
Antwoord 9.
Uit de brief van 9 juni jl. aan de Tweede Kamer (kenmerk CZ/CGG2935972) blijkt dat er op dit moment nog steeds wachtlijsten zijn in de
jeugd-ggz. Wachtlijsten kunnen te maken hebben met een tekort aan
zorgaanbod maar dit is zeker niet de enige oorzaak. Zo blijkt bijvoorbeeld
uit de doorbraakprojecten die in de jeugd-ggz hebben gelopen dat nog
veel winst te halen is uit het slimmer organiseren van de zorg. Het realiseren van een adequaat zorgaanbod voor kinderen met psychiatrische
stoornissen is in eerste instantie een verantwoordelijkheid van betrokken
veldpartijen. Zij kunnen om uitbreiding van het zorgaanbod vragen
wanneer dit nodig blijkt. Er zijn ons op dit moment geen signalen bekend
dat het zorgaanbod voor jeugdigen met langdurige psychiatrische stoornissen onvoldoende zou zijn. Wel is bijvoorbeeld het klinische zorgaanbod
voor jeugdigen met ernstige gedrags- en psychiatrische stoornissen de
afgelopen jaren met 180 plaatsen uitgebreid (deze jeugdigen worden vaak
langer dan een jaar behandeld) omdat daar wel van bekend was dat dit
aanbod onvoldoende was.
Vraag 10.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het CIZ de AWBZpakketbeheerder het College voor zorgverzekeringen (CVZ) om advies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

15

moet vragen als het niet tegemoet wil komen aan een bezwaar tegen een
indicatiebesluit. Een dergelijke procedure bestaat niet voor de jeugdzorg.
De Taskforce adviseert in het kader van de borging van kwaliteitsverbetering en uniformiteit een dergelijke procedure eveneens voor de
jeugdzorg op te zetten. De Taskforce pleit voor een wetswijziging. Graag
vernemen de leden van de CDA-fractie een reactie op dit onderdeel van
het advies.
Antwoord 10.
Dit is nu niet aan de orde, aangezien dit afhankelijk is van het kabinetsstandpunt over het stelsel jeugdzorg begin 2010. Wij zullen overigens
daarbij de suggestie van de Taskforce op dit punt meenemen.
Vraag 11.
De leden van de CDA-fractie signaleren onduidelijkheid in het kader van
de verantwoordelijkheidsverdeling en vragen het kabinet welke oplossing
het in dit verband op de lange termijn voorstaat.
Antwoord 11.
De verantwoordelijkheid voor onderdelen van de jeugdzorg is belegd bij
gemeenten (Wmo), provincies (Wjz) en zorgverzekeraars (Zvw/AWBZ).
In de meeste provincies hebben de bij de jeugdzorg betrokken instanties
gezamenlijk een werkwijze ontwikkeld in het Kader Integraal Indiceren en
zijn er afspraken gemaakt over de uitvoering van deze werkwijze, waarin
ook de kwestie van de verantwoordelijkheidsverdeling aan de orde komt.
Op termijn zien wij een belangrijke rol weggelegd voor de Centra voor
Jeugd en Gezin – waarvan het de bedoeling is dat die in alle steden in de
komende jaren zullen ontstaan – die ondermeer tot taak hebben de zorg
aan gezinnen te coördineren vanuit het principe één gezin, één plan.
Over de werking van de verantwoordelijkheidsverdeling verschijnen overigens nog diverse onderzoeken en adviezen. Een overzicht is opgenomen
in de brief van de minister voor Jeugd en Gezin van 18 juni 2009 (DJenG/
SenS-2934462). Deze onderzoeken en adviezen worden betrokken bij het
kabinetsstandpunt over de toekomst van het stelsel, begin 2010.
Vraag 12.
De leden van de CDA-fractie willen weten wanneer de uitkomsten beschikbaar zijn van het onderzoek naar de splitsing van de drie domeinen, BJZ,
AWBZ en Zorgverzekeringwet.
Antwoord 12.
Eind 2009 zijn de resultaten van de evaluatie van de Wjz beschikbaar
waarin bedoelde splitsing aan de orde komt.
Vraag 13.
De leden van de CDA-fractie pleiten voor een duidelijke afbakening tussen
de verschillende aanspraken. De Taskforce geeft aan dat er een afbakening
wordt gemaakt met een IQ van 85 als bovengrens terwijl in andere WestEuropese landen die IQ-grens wordt vastgesteld op 70. Nederland loopt
hiermee uit de pas in vergelijking met andere West-Europese landen.
Graag vernemen deze leden een reactie hierop.
Antwoord 13.
Op advies van het CVZ is door de vorige Staatssecretaris, mevrouw
Ross-van Dorp, medio 2006 besloten de IQ bovengrens van 70 onder
bepaalde voorwaarden te verhogen naar 85. Dit wijkt inderdaad af van de
internationaal gehanteerde standaard. Met dit besluit werd beoogd een
ontstane onduidelijkheid in de indicatiestelling voor een groep jongeren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

16

met een IQ tussen 70/75 en 85 op te heffen. Dit besluit is aan de Kamer
medegedeeld (TK 2005–2006, 29 815, nr. 79).
De Taskforce Linschoten heeft voor de langere termijn geadviseerd om
een meer heldere scheidslijn aan te brengen in de AWBZ gefinancierde
zorg voor verstandelijk gehandicapten en de jeugdzorg. Daarbij kan het
vastgestelde IQ een criterium zijn. Het Kabinet zal dit vraagstuk
meenemen in het kader van het standpunt over de werking van het stelsel
van de jeugdzorg (begin 2010).
Vraag 14.
De leden van de CDA-fractie vernemen graag of het de bedoeling is het
persoonsgeboden budget (pgb) als mogelijkheid van BJZ om te indiceren
verdwijnt.
Antwoord 14.
Dat is niet aan de orde. In dit verband willen wij verwijzen naar onze brief
van 12 juni 2009, (TK 2008–2009, 30 597, nr. 73) over de nadere uitwerking
toekomst AWBZ, waarin wij nogmaals benadrukt hebben dat de cliënt
centraal dient te staan. Daarbij is benadrukt dat de wensen en behoeften
van cliënten het uitgangspunt moeten zijn en zij de regie over eigen leven
zoveel mogelijk moeten behouden. Daarin past de keuze voor een pgb als
volwaardig alternatief voor zorg in natura.
Vraag 15.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe de keuzevrijheid van de
zorgvrager geborgd wordt?
Antwoord 15 In aanvulling op het antwoord op vraag 14 verwijzen wij
voor het antwoord op deze vraag naar onze brief van 7 januari 2009 (TK
2008–2009, 30 597, nr. 46) waarin wij in lijn met onze toezegging tijdens de
Begrotingsbehandeling 2009 hebben aangegeven te onderzoeken hoe het
pgb wettelijk kan worden verankerd.
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het rapport van
de Taskforce Linschoten. Zij vinden het positief dat het rapport in zo’n
korte tijd tot stand is gekomen, maar vinden de reactie van het kabinet op
dit rapport erg mager. Zij willen op een aantal punten meer duidelijkheid.
Vraag 1.
De afbakening tussen de AWBZ en de Wjz is niet helder. Het kabinet is
voorstander van de invoering van het LVG-protocol. Genoemde leden
begrijpen de wens om voor jeugdigen met een licht verstandelijke
handicap te komen tot een uniform stelsel. In het advies wordt op een
betere afbakening voor de groep kinderen met een IQ tussen de 70 en 85
voorgesteld. Het instrument Beoordeling Sociaal Aanpassingsvermogen
(BSA) speelt hierbij een belangrijker rol. Het Nederlands Jeugdinstituut
(NJi) doet op dit moment nog onderzoek naar de betrouwbaarheid en
validiteit van dit instrument uit 2007. Op welke wijze wordt er in het
protocol rekening gehouden met wijzigingen in de definitieve versie van
het BSA?
Antwoord 1.
De grondslag verstandelijke handicap in de AWBZ is van toepassing op
mensen met een IQ beneden de 70. Ook mensen met een IQ tussen de 70
en de 85 kunnen aanspraak maken op de AWBZ. Aangetoond moet dan
worden dat er naast verstandelijke beperkingen sprake is van een beperkt
sociaal aanpassingsvermogen. Hiervoor kan het instrument BSA worden
gebruikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

17

In 2007 heeft het IPO met steun van het Ministerie J&G het «Protocol
Indicatiestelling Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking» laten
ontwikkelen. Aanleiding voor dit protocol was het voornemen dat de J’s
met ingang van 2008 de bevoegdheid zouden krijgen tot het afgeven van
AWBZ-indicaties met de grondslag verstandelijke handicap. Besluitvorming hierover is echter aangehouden in afwachting van de resultaten van
de evaluatie van de Wjz.
Op dit moment indiceert het CIZ alle kinderen met een verstandelijke
handicap op basis van de AWBZ-beleidsregels en de werkinstructies. Het
LVG-protocol en het BSA-instrument spelen in dit verband geen rol en zijn
niet eerder van betekenis nadat wij tot overheveling van de indicatiestelling LVG-jeugdigen van het CIZ naar het jeugdzorgdomein hebben
besloten. Als dan zal de definitieve versie van het BSA-instrument
gebruikt kunnen worden door de BJZ’s, naast het LVG-protocol bij de
indicatiestelling van jeugdigen met een IQ tussen de 70 en 85.
Vraag 2.
De Taskforce stelt vast dat de invoering van het LVG-protocol niet de beste
oplossing is voor het probleem op de lange termijn. Zij stellen dat het
moeilijk is om bij meervoudige problematiek aan de voorkant een perfecte
keuze te maken voor de gewenste kolom. De Taskforce stelt voor om de
oplossing te zoeken in het eventueel samenvoegen van domeinen. Zij
stellen voor om de IQ-grens op 70 vast te stellen. Een reactie van het
kabinet op dit voorstel lijkt te ontbreken.
De leden van de PvdA-fractie willen weten hoe het kabinet dit advies
beoordeelt en waarom de IQ-grens van 70 wordt gehanteerd?
Antwoord 2.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op een
soortgelijke vraag (nr. 13) van de CDA-fractie.
Vraag 3.
De leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet van mening is dat
kinderen met meervoudige problemen en een IQ van 70 beter geholpen
zijn wanneer zij alleen onder de Wjz komen te vallen? Voorts vernemen
deze leden graag de opvatting van het kabinet terzake de kritiek uit het
veld dat veel meer kinderen met een IQ boven de 70, behoefte hebben aan
specialistische AWBZ-hulp?
Antwoord 3.
Of kinderen met een meervoudige problematiek en een IQ van 70 beter
geholpen worden alleen op grond van de Wjz valt op dit moment nog niet
te bezien. De evaluatie van de Wjz zal ook op dit punt meer duidelijkheid
moeten verschaffen. Mocht het tot een overheveling komen dan is uiteraard van belang dat de kinderen die zijn aangewezen op de betreffende
zorg niet tussen de wal en het schip komen. De vormen van zorg die thans
via de AWBZ-zorg worden gefinancierd zullen dan via de provinciale
jeugdzorg moeten worden aangeboden. Zij kunnen de benodigde expertise ontwikkelen of inkopen bij de gehandicapteninstellingen die deze zorg
nu via de AWBZ aanbieden Het is overigens juist dat ook de jeugd met
een IQ boven de 70 aangewezen kan zijn op orthopedagogische hulp die
gericht is op individuele zelfredzaamheidproblematiek van het kind. In de
brief van 22 juni 2006, (TK 2005–2006, 29 815, nr. 79) is op deze materie
ingegaan en is het standpunt van het CVZ aangegeven.
Vraag 4.
Met de invoering van de Wjz was het oorspronkelijk de bedoeling dat de
indicatiestelling voor de LVG-doelgroep zou verlopen via BJZ. In de praktijk is dat niet gerealiseerd. Slechts 15 procent van de jeugdigen met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

18

LVG-problematiek, die op dit moment in aanmerking komen voor AWBZhulp, melden zich eerst bij BJZ. Vijfentachtig procent van de jeugdigen
komen via MEE rechtstreeks bij het CIZ. De leden van de PvdA-fractie
willen weten hoe de bewindspersonen hierin staan en welk standpunt
gaat de minister hierover innemen bij de evaluatie van de Wjz?
Antwoord 4.
De mate waarin BJZ’s betrokken zijn bij de LVG-indicatiestelling is per
regio verschillend. Bij het CIZ komen wel eens jeugdigen die bij BJZ’s
thuishoren en andersom. Afhankelijk van de prevalentie van de problematiek hebben CIZ en BJZ’s in veel regio’s afspraken gemaakt hoe hier in het
belang van kinderen zo goed mogelijk mee om te gaan. Vooruitlopend op
besluitvorming over het al dan niet overhevelen van het LVG-domein naar
de BJZ’s mede op basis van de resultaten van de evaluatie van de Wjz
staan wij positief tegenover deze werkwijze. Dit is ook onderdeel van het
implementatie van het Kader Integraal Indiceren. Uw Kamer is hierover bij
brief van 19 mei 2009 (DJenG/SenS-2923581) geïnformeerd.
Vraag 5.
De leden van de PvdA-fractie zijn voor uniformering van de indicatiestelling. Het systeem waarin gewerkt wordt met meerdere poorten werkt niet
goed. De procedures voor indicatiestelling bij BJZ en het CIZ verschillen
inhoudelijk en procedureel. De eerste stap naar meer uniformiteit is al
gezet. Per 1 januari 2009 zijn alle BJZ’s verplicht gesteld om te werken met
de AWBZ-beleidsregels. De leden van de PvdA-fractie zijn, met de Taskforce, van mening dat dit onvoldoende is. Er is behoefte aan meer
bindende afspraken. Er moet één begrippenkader, één uniforme werkwijze
en één landelijke gegevensopbouw voor AWBZ indicatiestellingen komen.
Alleen dan kan de uniformering van de AWBZ-indicatie slagen. Het
kabinet onderschrijft deze conclusie maar voegt daaraan toe dat op dit
moment onderzocht wordt hoe dit vorm gegeven kan worden. Kan het
kabinet aangeven op welke termijn de Kamer de resultaten van dit onderzoek kan verwachten?
Antwoord 5.
Het CIZ en de MOgroep Jeugdzorg hebben eind vorig jaar de bij de
toepassing van de AWBZ-beleidsregels behorende werkinstructies van het
CIZ aangepast aan de specifieke omstandigheden van jeugdigen. De BJZ’s
werken vanaf dit jaar met deze instructies. In onze optiek is dat een waardevolle stap in het kader van de gewenste uniformering in de indicatiestelling. Om meer zicht te krijgen op dit proces vindt er thans in onze
opdracht een audit plaats bij de BJZ’s, waarvan wij de resultaten nog dit
het najaar verwachten.
Daarnaast zijn genoemde organisaties momenteel bezig de digitale
aanmeldfunctionaliteit zoals die door het CIZ wordt gehanteerd bij het
proces van indicatiestelling te introduceren bij de BJZ’s. De verwachting is
dat dit systeem begin 2010 kan worden geïmplementeerd. Ook dit is een
goede ontwikkeling in het kader van de verdere uniformering van de
indicatiestelling. Niet in de laatste plaats omdat er dan sprake is van het
gebruik van een gezamenlijk begrippenkader, een uniforme werkwijze en
een koppeling van de gegevens van het Informatiesysteem Jeugdzorg (IJ)
met de AWBZ-brede Zorgregistratie (AZR).
Vraag 6.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de BJZ’s pas eind 2008 de
voorgestelde nieuwe beleidsregels en werkinstructies van het CIZ hebben
ontvangen. De leden van de PvdA-fractie willen dat er eind 2009 een gezamenlijke evaluatie komt. In 2010 moeten de definitieve instructies van
kracht worden. Graag een reactie van het kabinet op dit verzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

19

Antwoord 6.
Momenteel vindt er in onze opdracht een audit plaats bij de BJZ’s om met
het oog op de ook door ons gewenste uniformering van de indicatiestelling na te gaan inhoeverre de BJZ’s gebruik maken van de beleidsregels
en werkinstructies. De resultaten hiervan zijn dit najaar beschikbaar. In
onze optiek komen wij met deze audit tegemoet aan de wens van deze
leden om een evaluatie.
Gegeven de omstandigheid dat de MOgroep Jeugdzorg en het CIZ gezamenlijk de werkinstructies hebben opgesteld gaan wij er vanuit dat deze
definitief van aard zijn en in 2010 integraal gebruikt zullen worden door
alle BJZ’s.
Vraag 7.
Opgemerkt is dat ook met betrekking tot de gegevensuitwisseling tussen
zorgkantoren en BJZ’s veel verbetering mogelijk is. De minister en staatssecretaris stellen in hun brief terecht vast dat de informatiesystemen van
BJZ en de zorgkantoren zo snel mogelijk op elkaar worden aangesloten.
Zij verbinden hier echter geen termijn aan. De koppeling tussen IJ en het
AZR is een randvoorwaarde voor goede samenwerking. Uit een haalbaarheidstudie is gebleken dat een koppeling tussen IJ en AZR technisch
mogelijk is in 9 maanden voor 26 000 euro. De leden van de PvdA-fractie
willen dat dit verzoek per 1 oktober 2009 gerealiseerd gaat worden. Graag
een reactie op dit voorstel.
Antwoord 7.
Zie ons antwoord op vraag 5.
Vraag 8.
Gevraagd is door de leden van de PvdA-fractie naar de stand van zaken
met betrekking tot de invoering van het Kader Integraal Indiceren en
wanneer het integraal indiceren in alle regio’s is gerealiseerd?
Antwoord 8.
Uw Kamer is hierover bij brief van 19 mei 2009 (DJenG/SenS-2923581)
geïnformeerd. Met betrekking tot de invoering van het Kader Integraal
Indiceren is aan de orde dat in de meeste provincies de bij de jeugdzorg
betrokken instanties gezamenlijk een werkwijze voor integraal indiceren
hebben ontwikkeld. Ook zijn afspraken gemaakt over de uitvoering van
deze werkwijze. In 2009 zal het Kader Integraal Indiceren volledig zijn
geïmplementeerd.
Vraag 9.
De Taskforce adviseert de beschrijvende diagnose van de BIG-geregistreerde professional op te nemen in de procedure voor de indicatiestelling
van BJZ’s. De leden van de PvdA-fractie onderschrijven dit advies. Het
kabinet geeft aan sympathiek te staan tegenover het advies, maar eerst te
willen uitzoeken of de beschikbare BIG-geregistreerde professionals in
staat zijn om aan de nieuwe vraag te voldoen en de consequenties van
e.e.a. voor de doorlooptijden bij BJZ. De leden van de PvdA-fractie onderschrijven de noodzaak van dit onderzoek maar willen wel op korte termijn
op de hoogte worden gesteld van de uitkomsten van dit onderzoek.
Antwoord 9.
Bij eerdere gelegenheid hebben wij aangegeven dat het realiseren van
een adequaat zorgaanbod voor kinderen met een psychiatrische stoornis
in eerste instantie een verantwoordelijkheid is van betrokken veldpartijen.
Dit geldt ook voor het aanbod begeleiding dat moet worden gefinancierd
vanuit de zorgverzekeringswet. Ik ga op korte termijn met GGZ-Nederland,
Zorgverzekeraars Nederland en de in dit verband relevante oudervereni-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

20

gingen overleggen op welke wijze dit aanbod kan worden gestimuleerd en
uitgebreid.
Vraag 10.
De Taskforce stelt voor om het AWBZ-budget dat beschikbaar is voor de
functie begeleiding in het kader van jeugd-GGZ over te hevelen naar het
jeugdzorgdomein. Ook stelt de Taskforce voor om geen pgb’s meer te
verstrekken vanuit het AWBZ-terrein. Het is onduidelijk hoe de minister en
staatssecretaris hierin staan. De leden van de PvdA-fractie ontvangen
graag meer duidelijkheid op dit punt en willen daarom graag een toelichting op dit voorstel.
Antwoord 10.
Een besluit over het voorstel van de Taskforce terzake bedoelde overheveling zullen wij eerst nemen na de evaluatie van de Wjz. Voor ons standpunt terzake de pgb’s willen wij verwijzen naar ons antwoord op eenzelfde
vraag (nr. 14) van de CDA-fractie.
Vraag 11.
De minister en de staatssecretaris zijn van oordeel dat er een beter toegesneden aanbod in de GGZ moet worden ontwikkeld voor kinderen met
een psychiatrische stoornis. De leden van de PvdA-fractie willen weten of
er afspraken zijn gemaakt met het veld over de termijn waarop dit gerealiseerd gaat worden? Kan worden aangeven hoe dat zorgaanbod er op
hoofdlijnen moet uitzien en welke garanties zijn er te geven dat dit aanbod
ook daadwerkelijk van de grond komt?
Antwoord 11.
Bij eerdere gelegenheid hebben wij aangegeven dat het realiseren van
een adequaat zorgaanbod voor kinderen met een psychiatrische stoornis
in eerste instantie een verantwoordelijkheid is van betrokken veldpartijen.
Dit geldt ook voor het aanbod begeleiding dat moet worden gefinancierd
vanuit de zorgverzekeringswet. Ik ga op korte termijn met GGZ-Nederland,
Zorgverzekeraars Nederland en de in dit verband relevante ouderverenigingen overleggen op welke wijze dit aanbod kan worden gestimuleerd en
uitgebreid.
Vraag 12.
De Taskforce is kritisch over (het ontbreken van) de regie. Kunnen de
minister en staatssecretaris uiteenzetten welke rol zij gaan vervullen bij
het aanbrengen van meer regie? Wie gaat de onderwerpen op het snijvlak
van de Zorgverzekeringswet, de AWBZ en de jeugdzorg aansturen? De
leden van de PvdA-fractie willen weten wie de regie voert over welke
maatregelen.
Antwoord 12.
Ook de CDA-fractie heeft ons gevraagd naar de regie binnen de jeugdzorg.
In dit verband willen wij verwijzen naar het antwoord op deze vraag van
de CDA-fractie (nr. 11).
Vraag 13.
De leden van de PvdA-fractie onderschrijven maatregelen die overlap
tegengaan en die van de jeugdzorg een overzichtelijk geheel maken. Maar
we willen ook niet dat er kinderen tussen de wal een het schip vallen.
Welke consequenties hebben deze voorstellen voor de kinderen? Kan
uiteen worden gezet wat de verwachtingen van het kabinet zijn op dit
gebied?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

21

Antwoord 13.
Wij streven naar een samenhangend stelsel van jeugdzorg waarbinnen
toegankelijke, passende en samenhangende zorg voor jeugdigen met
(ernstige) opgroei- en opvoedproblemen en hun ouders wordt geboden
en waarbij ook wordt voorzien in adequate behandeling/begeleiding van
jeugdigen met psychiatrische problemen en/of licht-verstandelijke
handicap. Onze verwachting is dat wij mede op grond van de voorstellen
van de Taskforce en de resultaten van de evaluatie van de Wjz en de in dat
kader nog te nemen maatregelen nog beter in staat zullen zijn in te
kunnen spelen op de noden en behoeften van kinderen en hun ouders.
Vraag 14.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de BJZ’s zijn toegerekend op een
grotere toestroom en welke verwachtingen de minister en staatssecretaris
hebben met betrekking tot de vraag naar jeugdzorg in het algemeen?
Kunnen zij een korte en lange termijn prognose maken? Ook willen deze
leden een reactie op de door het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP)
geraamde sterke stijging van de vraag naar jeugdzorg.
Antwoord 14.
De mate waarin BJZ’s zijn toegerekend op een grotere toestroom is onder
meer afhankelijk van de voor deze sector beschikbare middelen. In dit
verband is aan de orde dat met ingang van 1 januari 2010 de nieuwe
financieringssystematiek voor de provinciale jeugdzorg in werking treedt.
Op basis van het door het SCP opgestelde ramings- en verdeelmodel
adviseert de Commissie Financiering Jeugdzorg (CFJ) jaarlijks over de
totaal benodigde middelen voor de provinciale jeugdzorg en de verdeling
ervan aan het bestuurlijk overleg (BO) van Rijk en Interprovinciaal Overleg
(IPO) Het advies van de CFJ voor het jaar 2010 is momenteel onderwerp
van gesprek in genoemd BO. Bij de behandeling van de begroting 2010
van het Ministerie J&G zal duidelijkheid worden verschaft over het
budgettair kader 2010 voor de jeugdzorg.
In het rapport «De jeugd een zorg» van het SCP van februari 2009 zijn
prognoses voor het beroep op de jeugdzorg gemaakt tot en met het jaar
2011. Hieruit blijkt onder meer een verwachte jaarlijkse toename van
jeugdigen van provinciaal gefinancierde jeugdzorg of die daarvoor op de
wachtlijst staan van 9% bij de ambulante zorg en 2.1% bij de pleegzorg. Er
is sprake van van een jaarlijkse afname van 1% bij dagbehandeling en
2.5% bij residentiële voorzieningen.
Indien er rekening wordt gehouden met het aantal gebruikers verdeeld
over de verschillende vormen van provinciale jeugdzorg is er sprake van
een stijging van ca. 5% per jaar. Dit is een niet onaanzienlijke stijging. Om
dit terug te dringen zal onze inzet gericht zijn op het bevorderen van
preventief jeugdbeleid waarvoor gemeenten in het kader van de de Wmo
verantwoordelijk zijn en het stimuleren van de verdere ontwikkeling van
Centra voor Jeugd en Gezin.
Met het SCP hebben wij overigens afspraken gemaakt over het opstellen
van prognoses na 2011.
Vraag 15.
Gevraagd is door de leden van de PvdA-fractie welke verwachtingen er
zijn met betrekking tot een stijgende vraag naar hulp op basis van de
Wmo?
Antwoord 15.
Op dit moment valt nog niet te bezien in hoeverre de AWBZ-pakketmaatregelen leiden tot een groter beroep op de Wmo, omdat de resultaten van het herindicatietraject bij de BJZ’s nog niet bekend zijn en niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

22

duidelijk is of jeugdigen die als gevolg van bedoelde maatregelen niet
meer of in mindere mate aanspraak kunnen doen op de nieuwe functie
begeleiding, een beroep zullen doen op aanpalende domeinen zoals de
Wmo.
Vraag 16.
In de brief van 2 maart 2009 reageert de Vereniging van budgethouders
Per Saldo op een aantal voorstellen met betrekking tot de voorgenomen
veranderingen en de reactie van de minister en staatssecretaris op deze
voorstellen. Daarin geven zij aan dat zij positief staan tegenover de
beschrijvende diagnose, maar dat zij de indruk hebben dat de beschrijvende diagnose met het onderzoek naar de haalbaarheid wel op de lange
baan geschoven wordt. Over de verbetering van het aanbod in natura
delen zij de mening dat er van de minister en staatssecretaris een
sturende houding mag worden verwacht. De verantwoordelijkheid om dit
betere aanbod tot stand te brengen mag niet alleen bij het veld worden
neergelegd. Tot slot geeft Per Saldo aan dat er met betrekking tot het plan
van aanpak, de deskundigheidsbevordering en de toepasbaarheid een
aantal reacties ontbreken. Zij constateren dat ten eerste een realistisch
plan en een plan van aanpak waarmee de adviezen zorgvuldig geïmplementeerd kunnen worden ontbreken. Ten tweede een algemene deskundigheidsbevordering voor medewerkers ontbreekt (het rapport van de
Taskforce spreekt alleen maar over de scholing gericht op het toepassen
van het AWBZ takenpakket). Ten derde ook niet duidelijk wordt of en op
welke wijze de AWBZ beleidsregels regels beter aangepast zijn op jeugd(zorg). De leden van de PvdA-fractie willen graag een kabinetsreactie op
deze constateringen.
Antwoord 16.
De onderwerpen die in de genoemde brief van Per Saldo aan de orde zijn
gesteld, zijn ook in de vragen van de verschillende fracties naar voren
gekomen.
Ten aanzien van de verschillende onderwerpen volstaan wij grotendeels
met te verwijzen naar de desbetreffende antwoorden.
–
–
–
–

beschrijvende diagnostiek (zie het antwoord op vraag 6 van de
CDA-fractie);
de ontwikkeling van een adequaat zorgaanbod (zie het antwoord op
vraag 11 van uw fractie);
plan van aanpak (zie het antwoord op vraag 2 van de CDA-fractie);
aanpassing beleidsregels (zie het antwoord op vraag 1 van de
CDA-fractie);

Voor wat betreft de deskundigheidsbevordering van medewerkers BJZ’s in
algemene zin heeft de MOgroep Jeugdzorg een traject opgezet waar veel
BJZ’s gebruik maken. Ook het traject Verbetering Indicatiestelling BJZ’s is
in dit verband relevant. Uit de evaluatie van de Wjz zal overigens blijken of
de BJZ-medewerkers in algemene zin voldoende zijn geschoold.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie benadrukken dat zij de AWBZ pakketmaatregelen niet hebben gesteund. De stijging van uitgaven voor de
AWBZ zijn het gevolg van bezuinigingen op andere terreinen, waardoor
velen noodgedwongen een beroep op de AWBZ hebben gedaan. De
oplossing voor de gestegen kosten zit volgens deze leden niet in het
bezuinigen op de AWBZ, maar vooral in de aanpak van de bureaucratie,
het wegwerken van de wachtlijsten in de jeugdzorg en het investeren in
andere terreinen, zoals het speciaal onderwijs. Genoemde leden vrezen
dat door de bezuinigingen op de AWBZ, de overheveling van jeugdigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

23

van de AWBZ naar jeugdzorg, gemeenten en GGZ tot grote problemen
leidt omdat er geen budget wordt overgeheveld en omdat zowel
gemeenten als provincies hebben aangegeven hier (nog) niet voor toegerust te zijn. Hierdoor zullen grote groepen kinderen, jongeren en hun
ouders tussen wal en schip vallen. Deze leden zijn van mening dat het
indiceren in de zorg is doorgeslagen. Het CIZ mag van genoemde leden
worden afgeschaft, de indicatiestellingen moeten veel korter en moeten
ook achteraf mogelijk zijn. Nu vormt de indicatie een obstakel voor het
verlenen van zorg, omdat er pas zorg verleend mag worden als de indicatie er ligt.
Vraag 1.
De leden van de SP-fractie willen graag weten waarom de indicatiestelling
voor AWBZ-zorg bij CIZ en BJZ behalve geüniformeerd niet gelijk ook
drastisch vereenvoudigd en verkort wordt?
Antwoord 1.
Voor wat betreft de uniformering van de indicatiestelling willen wij
verwijzen naar de antwoorden op vragen van gelijke strekking van de
CDA-fractie (nr. 1) en de PvdA-fractie (nr. 5).
Overigens hebben wij eerder de Tweede Kamer geïnformeerd over de
wijze waarlangs wij tot een vereenvoudiging van het proces van indicatiestelling AWBZ willen komen. Wij verwijzen hiervoor kortheidshalve naar
de uitkomsten van de pilots flexibilisering werkprocessen, indicatiestelling
door huisartsen en wijkverpleegkundigen en het gedetacheerd werken
van indicatiestellers CIZ in de grote gezondheidscentra. Wij hebben dit
verwoord in brieven aan de Tweede Kamer van 12 oktober 2007 (TK 2007–
2008, 26 631, nr. 227) en 7 juli 2008, (TK 2007–2008, 26 631/30 597, nr. 268).
Vraag 2.
De leden van de SP-fractie vernemen graag hoe het kabinet staat tegenover de mogelijkheid om achteraf te indiceren?
Antwoord 2.
In geval van «spoedzorg», waarbij er sprake is van «niet uitstelbare zorg»
wordt, waar het betreft AWBZ-zorg, op aangeven van de zorgaanbieder of
de zorgprofessional de noodzakelijke zorg direct ingezet. Binnen veertien
dagen volgt achteraf een indicatiebesluit. Deze termijn is niet alleen nodig
om onderzoek te doen, maar ook omdat het CIZ de toegang vormt voor
het AZR en de registratie daartoe moet verrichten. De zorgaanbieder kan
zijn melding aanvang zorg in het AZR pas registeren als daaraan een
rechtsgeldig indicatiebesluit ten grondslag ligt. In gevallen dat de cliëntsituatie zonder onderzoek direct voldoende duidelijk is, wordt direct een
indicatiebesluit met een langere geldigheidsduur afgegeven.
Daarnaast geeft het CIZ door middel van een standaard indicatieprotocol
(SIP) voor een specifiek aantal indicatiebesluiten aan zorgaanbieders de
mogelijkheid een voorstel te doen voor een indicatiebesluit. Het CIZ zet
deze voorstellen vervolgens om in definitieve indicatiebesluiten en toetst
steekproefsgewijs achteraf of de zorgaanbieder conform de SIP heeft
gehandeld. In beide gevallen wordt overigens het indicatiebesluit door het
CIZ genomen.
Vraag 3.
Gevraagd is of inmiddels alle BJZ-medewerkers getraind zijn als het gaat
om de AWBZ-indicatiestellingen?
Antwoord 3.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr.1) van de CDA-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

24

Vraag 4.
De leden van de SP-fractie vragen zich af hoe het kabinet ervoor gaat
zorgen dat de registratiesystemen van de BJZ (IJ), het registratiesysteem
in de AWBZ (AZR) en van de zorgkantoren beter op elkaar aansluiten?
Moet er als eerste stap hiertoe niet eerst voor worden gezorgd dat de
registratiesystemen van de BJZ’s landelijk op elkaar aansluiten? Zijn
inmiddels alle registratieproblemen in het systeem (IJ) van de Bureaus
Jeugdzorg overal opgelost?
Antwoord 4.
Het punt dat de informatiesystemen van de BJZ’s moeten communiceren
met de AWBZ-keten is zeer terecht. De huidige manier van werken is foutgevoelig en bezorgt medewerkers van alle betrokken partijen veel werk.
Dit is eerder ook door het IPO geconstateerd. Zij heeft vorig jaar het initiatief genomen om een vooronderzoek te laten uitvoeren om het IJ aan te
sluiten op de AZR.
Nu als gevolg van de invoering van de pakketmaatregelen begeleiding in
de AWBZ de BJZ’s ook genoodzaakt zijn op dezelfde wijze de ernst van de
beperkingen vast te stellen als het CIZ, is het zaak dat op korte termijn de
BJZ’s bij het indiceren van de AWBZ-zorg gebruik maken van één applicatie waarin de cesuur licht-matig-zwaar is ingebouwd. Wij hebben het
CIZ opdracht gegeven de bestaande applicatie (aanmeldfunctionaliteit)
hiervoor geschikt te maken. Een werkgroep waarin ook de MO-groep
Jeugdzorg en het IPO zijn vertegenwoordigd bereiden de implementatie
hiervan momenteel voor.
Vraag 5.
De leden van de SP-fractie vragen of het kabinet de mening deelt dat de
pgb’s overbodig zouden zijn als er voldoende zorg in natura voorhanden
zou zijn? Zo ja, hoe gaat het kabinet ervoor zorgen dat er voldoende zorg
in natura voorhanden is? Is het kabinet bereid te onderzoeken welke zorg
momenteel alleen door middel van pgb gefinancierd is en welke zorg niet
in natura voorhanden is?
Antwoord 5.
Wij hechten in tegenstelling tot de leden van de SP-fractie veel waarde
aan keuzevrijheid en het pgb als volwaardig alternatief voor zorg in
natura, los van de vraag of er wel of niet voldoende zorg in natura
beschikbaar is.
Overigens kan het niet de bedoeling zijn dat de keuze voor pgb uit nood
plaatsvindt, omdat zorg in natura niet of in onvoldoende mate beschikbaar is, dan wel niet voldoet aan de wensen van kinderen en hun ouders.
Vraag 6.
De leden van de SP-fractie merken op dat in de regio Alkmaar zorgaanbieders sinds 1 januari van dit jaar van het CIZ het zogenaamde
B-formulier moeten invullen. Het invullen van dit formulier kost circa
anderhalf uur en gaat ten koste van de zorg aan de cliënt. De leden willen
weten of er meer regio’s zijn waar dit speelt?
Deze leden vragen zich af of het kabinet de mening deelt dat door de
invoering van dit extra formulier de bureaucratie alleen maar nog meer
toeneemt? Zo ja, wat gaat het kabinet hiertegen ondernemen?
Antwoord 6.
In ons antwoord bij uw vraag 1 hebben wij in algemene zin aangegeven
dat het onze intentie is tot vereenvoudiging van de AWBZ-indicatiestelling
te komen.
Wij zijn wij ervan overtuigd dat het traject Verbetering Indicatiesteling
BJZ’s dat de MOgroep Jeugdzorg in opdracht van het IPO uitvoert en de
introductie van de digitale aanmeldfunctie van het CIZ bij de BJZ’s tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

25

verdere stroomlijning van het indicatieproces zal leiden met onder meer
minder bureaucratie als gevolg.
Ons is overigens niet bekend in hoeverre het door de leden van de
SP-fractie gesignaleerde probleem met betrekking tot het invullen van
bedoeld formulier ook in andere regio’s speelt. Terzijde merken wij op dat
door de SP-fractie geschetste situatie in Alkmaar ons bevreemdt. Uit informatie van MOgroep Jeugdzorg is ons gebleken, dat het betreffende BJZ
de AWBZ indicatiestelling heeft uitbesteed aan het CIZ.
Vraag 7.
De leden van de SP-fractie merken op dat het onwenselijk is dat de LVG
groepen groter zijn geworden als gevolg van bezuinigingen. Is het kabinet
bereid dit probleem te onderzoeken en met een oplossing te komen?
Antwoord 7.
In de brief «Zeker van zorg nu en straks» van 13 juni 2008, (TK 2007–2008,
30 597, nr. 15) heeft het kabinet zijn visie op de langdurige zorg geschetst.
De kern van deze visie is dat de AWBZ weer gericht zal worden op de
groep mensen met ernstige beperkingen in hun dagelijks leven voor wie
de AWBZ oorspronkelijk is bedoeld. In dit licht is op 1 januari 2009 de aard
en de omvang van het beroep op de AWBZ-functie begeleiding begrensd.
Voor de duidelijkheid het gaat om het beroep op de extramurale functie
Begeleiding. De pakketmaatregel heeft geen betrekking op de AWBZindicatie verblijf in combinatie met Begeleiding. Het kabinet heeft onderkend dat als gevolg van deze pakketmaatregel de vraag naar voorzieningen van aanpalende domeinen (zoals bijvoorbeeld de jeugdzorg) kan
toenemen. Het kabinet heeft hiervoor een bedrag van € 50 miljoen in 2009
en € 150 miljoen vanaf 2010 gereserveerd. De provinciale jeugdzorg zal
voor € 12,5 miljoen structureel per jaar worden gecompenseerd.
Vraag 8.
De leden van de SP-fractie pleiten voor strengere toetredingseisen voor
het verlenen van zorg in relatie tot ondoorzichtige en soms op fraude
beluste bemiddelingsbureaus als het gaat om het pgb. Is het kabinet
bereid strengere toetredingseisen voor het verlenen van AWBZ-zorg in te
voeren?
Antwoord 8.
In onze brieven van 11 juni 2009 (TK 2008–2009, 23 235, nr. 89) en van
12 juni 2009, (TK 2008–2009, 30 597, nr.73) zijn wij uitgebreid ingegaan op
de gesignaleerde problematiek. Kortheidshalve verwijzen wij u naar
genoemde documenten.
Vraag 9.
Inzake het voorstel van de Taskforce te komen tot beschrijvende diagnostiek door BIG-geregistreerde professionals vragen de leden van de
SP-fractie hoe vaak bedoeld onderzoek door BJZ’s wordt uitbesteed en
hoeveel geld hiermee is gemoeid? Is het niet goedkoper, sneller en klantvriendelijker dat de BJZ’s zelf BIG-geregistreerde professionals in huis
hebben die zelf deze onderzoeken kunnen uitvoeren? Is het kabinet bereid
om hiervoor geld vrij te maken en zo nee, waarom niet?
Antwoord 9.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 6) van de CDA-fractie.
Vraag 10.
De leden van de SP-fractie vinden het ronduit teleurstellend dat het
kabinet de verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van een beter
toegesneden aanbod in de GGZ voor kinderen met psychiatrische stoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

26

nissen volledig op het bordje van de zorgverzekeraars en de GGZ neerlegt. Wat gaat het kabinet doen om het ontwikkelen van dit aanbod door
de zorgverzekeraars en de GGZ te stimuleren en te ondersteunen?
Antwoord 10.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 11) van de PvdA-fractie.
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het rapport van de Taskforce Linschoten. De minister en de staatssecretaris hebben om dit advies gevraagd om de problemen op het snijvlak
van de AWBZ en de jeugdzorg helder in kaart te hebben en de knelpunten
te kunnen oplossen. In reactie op het rapport wordt gesteld dat het punt
van de pgb’s meegenomen wordt in de discussie van de staatssecretaris
met de Inspectie en de Kamer op dit onderwerp, de structurele maatregelen worden door het kabinet «goed onderzocht» en meegenomen in
andere evaluaties (zoals de evaluatie van de Wjz, welke pas in het najaar
van 2009 verschijnt).
Vraag 1.
De leden van de VVD-fractie vragen de minister en de staatsecretaris
specifieker te zijn? Als een advies wordt gevraagd, is het dan niet gangbaar om op basis daarvan te gaan handelen? In ieder geval zou een snel
in te voeren verbeterpunt naar de mening van de leden van de VVD-fractie
een procesverantwoordelijke kunnen zijn.
Antwoord 1.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 2) van de CDA-fractie.
Vraag 2.
De leden van de VVD-fractie merken op dat de voorstellen van de Taskforce een grote overheveling naar het jeugdzorgdomein betekenen. Wat
zijn de financiële consequenties hiervan?
Antwoord 2.
Over de overheveling van taken naar de BJZ’s zal niet eerder besluitvorming plaatsvinden dan nadat de resultaten van de evaluatie van de Wjz
beschikbaar zijn en wij daarover een standpunt hebben ingenomen. Op dit
moment zijn de financiële consequenties nog niet bekend.
Vraag 3.
De Taskforce constateert dat het ontbreekt aan regie tussen de AWBZ en
de jeugdzorg. De leden van de VVD-fractie vragen de minister en de
staatssecretaris hoe zij deze regie voor zich zien? Wie is er verantwoordelijk en in die hoedanigheid aanspreekbaar?
Antwoord 3.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op van
eenzelfde vraag (nr. 11) van de CDA-fractie.
Vraag 4.
De leden van de VVD-fractie constateren dat er binnen de jeugdzorg
sprake is van verschillende wettelijke kaders, regimes, budgetten en werkwijzen. De leden van de VVD-fractie vragen de minister en de staatssecretaris naar hun mening over de zin van meerdere toegangspunten tot de
AWBZ-zorg? Delen zij de mening dat de AWBZ open moet staan voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

27

iedereen die daar op basis van de AWBZ-grondslagen recht op heeft,
ongeacht de leeftijd?
Antwoord 4.
Bij de invoering van de Wjz is bepaald dat de BJZ’s naast het CIZ ook
mogen indiceren voor de AWBZ vanuit de gedachte dat de BJZ’s bij
problematiek van jeugdigen en hun ouders, die meestal wordt gekenmerkt door een enorme verwevenheid van verschillende aspecten, integraal moet kunnen indiceren waarbij in het verlengde hiervan alle vormen
van zorg (AWBZ, Zvw en Jeugdzorg) in het belang van kind en ouders
moeten kunnen worden ingezet. Inhoeverre dat succesvol is geweest en
een meerwaarde heeft, zal ondermeer blijken uit de evaluatie van de Wjz.
Tot slot merken wij op dat de AWBZ-aanspraken niet leeftijdsgebonden
zijn.
Vraag 5.
De Taskforce geeft in paragraaf 2.4 van haar rapport een aantal aandachtspunten aan die zeer concreet zijn. Dit zijn de voorwaarden die gerealiseerd
moeten worden alvorens de maatregelen die de Taskforce adviseert in
werking kunnen treden. Kunnen de minister en staatssecretaris per aangedragen punt een reactie geven? Wat gebeurt er indien deze aandachtspunten niet allemaal haalbaar zijn, hoe zien de minister en de staatssecretaris dan de implementatie van de voorstellen van de Taskforce?
Antwoord 5.
Veel van de aandachtspunten die de Taskeforce in paragraaf 2.4 van haar
rapport naar voren heeft gebracht zijn al aan de orde geweest bij eerdere
vragen. Wij willen u daar kortheidshalve naar verwijzen.
– doorvertaling AWBZ-beleidsregels naar jeugdigen; In de AWBZbeleidsregels wordt geen onderscheid gemaakt naar leeftijd. Op grond
van deze regels en daarbij behorende werkinstructies indiceert het CIZ
probleemloos voor alle leeftijdscategorieën, inclusief jeugdigen. Ook
de BJZ’s moeten met deze regels uit de voeten kunnen. Zeker nu de
werkinstructies voor deze bureaus in overleg tussen de MOgroep
Jeugdzorg en het CIZ zijn toegesneden op specifieke omstandigheden
van jeugdigen. In aanvulling hierop verwijzen wij u voorts naar het
antwoord op eenzelfde vraag (nr. 5 ) van de CDA-fractie.
– integrale indicatiestelling;
Wij verwijzen u in dit verband naar het antwoord op eenzelfde vraag
(nr. 8) van de PvdA-fractie.
– uniforme indicatiestelling/ ontbreken van landelijke regie;
Voor informatie over het eerstgenoemde onderwerp verwijzen wij u
naar de antwoorden bij de vragen (nr. 1) van de CDA-fractie en (nr. 5 )
van de PvdA-fractie. Laatstgenoemde onderwerp komt aan de orde in
het antwoord op eenzelfde vraag (nr. 11) van de CDA-fractie.
– problematiek pgb’s;
De Taskforce signaleert een aantal problemen met de pgb’s. Dat
verontrust ons ook. Bij de evaluatie van de Wjz zullen wij daarom
expliciet aandacht aan dit onderwerp besteden.
– zorgvuldige implementatie bij BJZ’s van nieuwe maatregelen;
Voor informatie over dit onderwerp verwijzen wij u naar de
antwoorden op vragen van dezelfde strekking (nr. 1 en nr. 5) van de
CDA-fractie.
Zoals uit het bovenstaande blijkt, is er al een aantal stappen gezet om de
aanbevelingen van de Taskforce uit te werken en te implementeren.
Beantwoording van de vraag of alle aanbevelingen zullen worden geïmplementeerd is ondermeer afhankelijk van de resultaten van de evaluatie
van de Wjz en ander onderzoek dat in gang is gezet (o.a. audit bij BJZ’s,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

28

beschrijvende diagnostiek, validering BSA-screeningsinstrument, introductie CIZ-aanmeldfunctionaliteit bij BJZ’s).
Vraag 6.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de gezamenlijke beleidsregels die
voor het CIZ en de BJZ’s per 1 januari 2009 zijn ingevoerd in de praktijk
werken? Zijn de eerste ervaringen van de toepassing hiervan positief? Hoe
wordt de cultuuromslag die daarvoor nodig is bij de BJZ’s ervaren?
Antwoord 6.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 1) van de CDA-fractie.
Vraag 7.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Taskforce niet alleen adviseert om met gezamenlijke beleidsregels te werken, maar ook met
centrale werkinstructies. Kunnen de minister en staatssecretaris hier een
oordeel over geven? Liggen de werelden niet te ver uit elkaar om op
dezelfde manier te gaan werken?
Antwoord 7.
Wij onderstrepen het belang van het gebruik van centrale werkinstructies,
naast toepassing van de beleidsregels. Wij zijn ingenomen met de positieve ontwikkelingen op dit vlak, zoals wij hebben verwoord in ons
antwoord op eenzelfde vraag (nr. 5) van de CDA-fractie.
Vraag 8.
Naar aanleiding van het rapport «Verkennend onderzoek naar de variatie
in CIZ-indicaties bij vergelijkbare casussen» van Zorgdesk Nederland
vragen de leden van de VVD-fractie hoe de minister en staatssecretaris
denken dat het CIZ de werkinstructies, die blijkbaar intern nog niet
voldoende op orde zijn, overgedragen kunnen worden naar de BJZ’s.
Antwoord 8.
Vooruitlopend op de pakketmaatregelen heeft het CIZ eind vorig jaar alle
bij deze organisatie werkzame indicatiestellers na- en bijgeschoold en zijn
er parallel daaraan werkinstructies opgesteld om adequaat in te kunnen
spelen op de nieuwe maatregelen. De verwachting is dat hiermee een
goede basis is gelegd om op een uniforme wijze te indiceren.
De BJZ’s hebben met ingang van dit jaar bedoelde instructies van het CIZ
in aangepaste vorm geïntroduceerd. Daarnaast zijn BJZ’s medewerkers,
overigens niet door het CIZ, geschoold. Zie ook het antwoord op vraag
(nr. 1) van de CDA-fractie.
Vraag 9.
Een van de maatregelen die de Taskforce voorstelt is het aanpassen van
het LVG-protocol. In feite is er op dit moment sprake van een wettelijke
taak door de BJZ’s, maar is dit in de praktijk nog niet gerealiseerd, waardoor de indicatiestelling door het CIZ wordt gedaan. Dit betekent dat
zowel het CIZ als de BJZ’s mogen indiceren. De Taskforce stelt voor om
naast het IQ ook het criterium sociaal aanpassingsvermogen te gebruiken.
Dit betekent feitelijk een verdere openstelling van de twee poorten op de
verschillende domeinen. Kunnen de minister en staatssecretaris hierop
reageren? Alsmede op de constatering van de Taskforce dat het criterium
op dit moment nog onderzocht wordt door het NJi en op de constatering
dat meervoudige problematiek langere observatie en diepgaander onderzoek behoeft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

29

Antwoord 9.
Het gebruik van het criterium sociaal aanpassingsproblemen is al enkele
jaren geformaliseerd op basis van een advies van het CVZ (zie brief van
22 juni 2006, kenmerk DJB/JZ-2 676 023) en niet ingegeven door of veranderd als gevolg van de voorstellen van de Taskforce. In opdracht van het
ministerie voor Jeugd en Gezin heeft het NJi het instrument BSA ontwikkeld om vast te stellen of er sprake is van sociale aanpassingsproblemen.
Het probleem is dat bij veel jongeren moeilijk is vast te stellen of de
problematiek samenhangt met een licht verstandelijke handicap, een zwak
sociaal milieu of een lichte psychiatrische aandoening. Het BSA is een
hulpmiddel om een onderscheid voor een beroep op een wettelijk kader
beter te duiden.
De bedoeling is dat de BJZ’s dit instrument gaan hanteren in samenhang
met het LVG-protocol echter niet eerder dan nadat er besloten is dat de
LVG-indicatiestelling wordt overgeheveld van het CIZ naar het jeugdzorgdomein. Besluitvorming hierover zal plaatsvinden nadat de resultaten van
de evaluatie van de Wjz beschikbaar zijn en wij daarover een standpunt
hebben ingenomen (begin 2010).
Indien er sprake is van meervoudige problematiek kan er een AWBZindicatie voor aanvullende functionele diagnostiek worden afgegeven.
Vraag 10.
De Taskforce adviseert om de beschrijvende diagnose bij jeugdigen met
langdurige GGZ-problematiek op te nemen in de procedure voor indicatiestelling bij de BJZ’s, waarbij deze indicatie door een BIG-geregistreerde
professional moet worden gesteld. Gevraagd is door de leden van de
VVD-fractie of de minister en staatssecretaris een reactie kunnen geven op
dit voorstel?
Antwoord 10.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 6) van de CDA-fractie.
Vraag 11.
Een van de aanbevelingen van de Taskforce is het overhevelen van alle
zorg voor jeugdigen met een IQ tussen de 70 en 85 van de AWBZ naar het
jeugdzorgdomein. Kunnen de minister en staatssecretaris hierop
reageren?
Antwoord 11.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 13) van de CDA-fractie.
Vraag 12.
Hoe verhoudt het voorgaande zich tot de opmerking van de Taskforce zelf
dat de BJZ’s daar nog onvoldoende expertise voor in huis hebben?
Antwoord 12.
Het spreekt voor zich dat bij de besluitvorming terzake bedoelde overheveling rekening zal worden gehouden met de aanwezigheid van
voldoende capaciteit en kwaliteit bij de BJZ’s.
Vraag 13.
Hoe vinden de minister en de staatssecretaris bedoelde overheveling
passen binnen de doelstelling om de AWBZ enkel toegankelijk te maken
voor de langdurige en onverzekerbare zorg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

30

Antwoord 13.
Ons standpunt op de vraag of overheveling van jongeren met een IQ van
70–85 naar het jeugdzorgdomein past binnen de doelstelling van de
AWBZ zullen wij kenbaar maken nadat wij de beschikking hebben over de
resultaten van de evaluatie van de Wjz.
Vraag 14.
De leden van de VVD-fractie vernemen graag het standpunt van de
minister en de staatssecretaris om het AWBZ-budget voor de functie
begeleiding in het kader van de jeugd-GGZ over te hevelen naar het
jeugdzorgdomein.
Antwoord 14.
Wij zullen ons standpunt over deze aangelegenheid kenbaar maken na de
evaluatie van de Wjz.
Vraag 15.
Past deze overheveling binnen het standpunt zoals de leden van de
VVD-fractie dat aanhangen, dat een AWBZ-aanspraak ongeacht de leeftijd
moet gelden, dus ook voor jeugdigen van 0 tot 18 jaar?
Antwoord 15.
Zoals uit het antwoord op vraag 14 blijkt, heeft er in afwachting van de
resultaten van de evaluatie van de Wjz nog geen besluitvorming plaatsgevonden over bedoelde overheveling. Wij zullen het nog terzake te nemen
besluit onderbouwen, waarbij wij ook zullen ingaan op uw standpunt.
Terzijde merken wij op dat AWBZ-aanspraken op dit moment niet leeftijdsgebonden zijn en er voor alsnog ook geen voornemens zijn dit te wijzigen.
Vraag 16.
De Taskforce doet de suggestie om bij begeleiding de voorkeur te geven
aan zorg in natura boven het pgb. Kunnen de minister en de staatssecretaris hierop reageren? Hoe moet in dit licht de reactie in hun brief worden
bezien dat de staatssecretaris dit punt meeneemt bij de gesprekken met
de Inspectie en de Kamer, betekent dit dat u zich achter dit standpunt
schaart of dat er nog mogelijkheid is voor debat?
Antwoord 16.
Met de Taskforce zijn wij van oordeel dat het onwenselijk is dat de keuze
voor een pgb uit nood plaatsvindt, omdat zorg in natura niet of in onvoldoende mate beschikbaar is, dan wel niet kan voldoen aan de wensen van
kinderen en hun ouders. Er zijn signalen dat dit bij de jeugdigen te vaak
het geval is.
Omdat wij hechten aan keuzevrijheid en het pgb als volwaardig alternatief
voor zorg in natura, delen wij de suggestie van de Taskforce in algemene
zin niet. Dat neemt overigens niet weg dat er situaties zijn waarbij er een
pgb wordt verstrekt terwijl zorg in natura beter op zijn plaats zou zijn. Op
dit moment zijn hierover echter geen gegevens beschikbaar. Wij zullen wij
ons over deze aangelegenheid verstaan met de Inspectie en de Kamer
informeren over de uitkomsten.
Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het rapport.
Vraag 1.
Deze leden van de PVV-fractie vragen waarom de aanbeveling met betrek-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

31

king tot de indicatiestelling voor jeugdigen met een IQ tussen 70 en 85
niet wordt overgenomen.
Antwoord 1.
Voor een antwoord op deze vraag verwijzen wij u naar een antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 3) van de CDA-fractie.
Vraag 2.
Deze leden vragen zich af of de overheveling van budget voor de functie
begeleiding van jeugdigen naar het jeugdzorgdomein daadwerkelijk een
adequater aanbod oplevert van zorg in natura?
Antwoord 2.
Besluitvorming over het al dan niet overhevelen van de functie begeleiding van jeugdigen naar het jeugdzorgdomein zal eerst plaatsvinden na
de evaluatie van de Wjz. Hierbij zullen we uiteraard ook het vraagstuk
betrekken of de overheveling van deze functie daadwerkelijk leidt tot een
adequater aanbod in natura.
Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het advies van de Taskforce Linschoten en de kabinetsreactie.
Zij hebben naar aanleiding daarvan een aantal vragen en opmerkingen.
Vraag 1.
De leden van de CU-fractie vragen of door het onderbrengen van de
functie begeleiding in de jeugdzorg daadwerkelijk een halt kan worden
toegeroepen aan de groei van het aantal pgb’s of dat het probleem van
toenemende medicalisering hiermee slechts wordt verplaatst van de
AWBZ naar de jeugdzorg.
Antwoord 1.
Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij u naar het antwoord op
eenzelfde vraag (nr. 2) van de PVV-fractie.
Vraag 2.
De leden van de CU-fractie zijn positief over het advies van de Taskforce
om de basis voor de indicatiestelling voor jeugd-LVG te verbreden door
ook sociale aanpassingsproblemen mee te wegen. Zij vinden het goed dat
meerdere aspecten bij de indicatiestelling worden betrokken en vragen of
het kabinet hierbij ook een functie ziet weggelegd voor de
ICF-classificatie?
Antwoord 2.
Bedoelde classificatie heeft geen rol gespeeld bij de aanpassing van het
BSA-instrument.
Vraag 3.
De leden van de CU-fractie zien bij een integrale indicatie en zorgplan ook
het belang van een indicatiestelling waarbij de jongere niet alleen
probleemgericht, maar ook vanuit kansen en mogelijkheden wordt benaderd. Hoe wil het kabinet bereiken dat een jongere niet alleen beoordeeld
wordt op problemen, maar ook op competenties en kansen?
Antwoord 3.
Ons is bekend dat hulpverleners binnen de jeugdzorg in het algemeen
altijd oog hebben voor de mogelijkheden van jeugdigen en hun ouders
om de problemen zelf het hoofd te bieden. Alvorens wat voor vorm van
hulp dan ook te indiceren wordt er een afweging gemaakt tussen de
gesignaleerde draaglast en beschikbare draagkracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 597, nr. 100

32