Onderwijsagenda voor Caribisch Nederland: samen werken aan kwaliteit

1. Inleiding
Sinds 10 oktober 2010 zijn Bonaire, Sint-Eustatius en Saba openbare lichamen die als “bijzondere
gemeenten” functioneren binnen het land Nederland. De minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap is verantwoordelijk voor het onderwijsbeleid op de eilanden. Dat betekent dat de
scholen in Caribisch Nederland onderdeel zijn van het onderwijssysteem van Nederland . Leerlingen
krijgen de kans om een diploma te behalen dat gelijkwaardig is aan een diploma dat in Europees
Nederland is afgegeven.
Het doel is dat in 2016 de onderwijskwaliteit van de scholen in Caribisch Nederland op een naar
Nederlandse en Caribische maatstaven aanvaardbaar niveau is. Bij de inspanningen om dit doel te
realiseren moet worden bedacht dat de uitgangssituatie heel verschillend is. De drie eilanden
verschillen van elkaar en van Europees Nederland. Ieder eiland heeft een eigen cultuur, een eigen
geschiedenis en een eigen identiteit. Op alle drie de eilanden is voor veel leerlingen het Nederlands
niet de moedertaal. Ook vanwege de schaal en de afstand is het niet mogelijk om het onderwijs op
exact dezelfde manier te organiseren als in Europees Nederland. Om die redenen is voor het
onderwijs in Caribisch Nederland een eigen onderwijsagenda voor de komende periode opgesteld.
In deze agenda doen we geen concessies aan de ambities voor de kwaliteit van het onderwijs. Dit
vergt van schoolbesturen, schoolleidingen en leraren de nodige inspanningen. Maar ook de
betrokkenheid van ouders en leerlingen is daar voor nodig. Het ministerie van OCW en de
openbare lichamen steunen hen zo veel mogelijk.
De onderwijsagenda op macro- en op micro-niveau
Deze onderwijsagenda is een agenda voor de toekomst. Het geeft de grote lijnen aan en spreekt de
ambitie uit waar we met het onderwijs naar toe willen. Het doel van deze onderwijsagenda is om
afspraken vast te leggen over het versterken van de kwaliteit van het onderwijs in alle scholen op
de eilanden (onderwijsagenda op macro-niveau).
Het vastleggen van de ambities is belangrijk, maar nog slechts een eerste stap. De uitvoering zal
nu moeten worden opgepakt. In de eerste plaats is dat natuurlijk een zaak van de school zelf,
maar waar mogelijk en wenselijk gebeurt dat mede in samenspraak met het ministerie van OCW,
de openbare lichamen en andere betrokkenen. Tot de laatsten behoren natuurlijk in ieder geval
leraren en leerlingen en hun ouders.
Schoolbesturen en schoolleiding zullen de afspraken die in de onderwijsagenda en tijden s de
onderwijsconferentie op 25 en 26 maart 2011 zijn gemaakt uitwerken in hun
schoolonderwijsverbeterplannen. Iedere school bepaalt in dat plan, voortbouwend op de reeds
ingezette verbetering van de kwaliteit van het onderwijs, zijn eigen onderwijsagenda waarbij
uitgegaan wordt van de specifieke situatie van de school (onderwijsagenda op micro-niveau). De
school bepaalt hoe de uitvoering van de onderwijsagenda plaatsvindt.
Elke leerling telt!
Een leerling in Caribisch Nederland verdient dezelfde kwaliteit onderwijs als een leerling in
Europees Nederland. Daarbij is het van groot belang om rekening te houden met de Caribische
context. Om leerlingen en hun ouders te overtuigen van het belang van onderwijs, moet worden
aangesloten bij de leefwereld van de leerlingen. Dat vergt samenwerking met alle betrokken
instellingen ter plaatse, zoals die op het terrein van jeugd en gezin. Het ministerie van OCW zal
hen daarbij steun bieden onder meer door het mogelijk maken van een onderzoek dat inzicht geeft
in de houding van ouders en leerlingen ten opzichte van de veranderingen in het onderwijs.
De school centraal
Kenmerk van het Nederlandse onderwijs is dat de eigen verantwoordelijkheid van de school
centraal staat. De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs op hun
scholen. Het onderwijspersoneel zal deze kwaliteit moeten leveren.

1

De schoolbesturen en het personeel kunnen dit echter niet alleen. Daarom zal de minister van OCW
de voorwaarden scheppen en steun bieden. Ook de openbare lichamen hebben een taak en
verantwoordelijkheid in het mogelijk maken van goed onderwijs.
Voortgang onderwijsagenda
Deze onderwijsagenda is besproken met de schoolbesturen, schoolleiders en openbare lichamen.
Opmerkingen uit deze gesprekken zijn zoveel mogelijk meegenomen in de onderwijsagenda. Over
de uitvoering van de agenda zal regelmatig overleg moeten plaatsvinden tussen alle partijen.
Jaarlijks zullen de betrokkenen de voortgang van acties uit de onderwijsagenda evalueren en zo
nodig bijstellen. De onderwijsinspectie houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. De
rapportages van haar bevindingen zullen worden betrokken bij de evaluatie van de voortgang. De
Eerste en Tweede Kamer zullen hierover op hoofdlijnen worden geïnformeerd.

2

2. De prioriteiten in het kort
We benoemen een aantal prioriteiten, die de komende jaren van belang zijn voor de verbetering
van de (basis)kwaliteit van het onderwijs. De komende jaren zullen we ons primair op deze
prioriteiten richten. Werken aan de kwaliteit van onderwijs vergt immers realistische doelstellingen
en dwingt tot het maken van keuzes. Niet alles is tegelijk mogelijk. In paragraaf 3 worden de
prioriteiten verder uitgewerkt.
De kwaliteit omhoog

Elke school voert zijn schoolonderwijsverbeterplan uit. De school krijgt hierbij,
desgewenst, hulp van een schoolcoach.

Scholen besteden extra aandacht aan taal(beleid) en rekenen.

Leer- en kwalificatieplicht zijn speerpunten van de scholen en het openbaar lichaam.
Doel is dat elke jongere minimaal een startkwalificatie haalt en dat voortijdig
schoolverlaten wordt teruggedrongen.
Versterken van de kwaliteit van leraren, schoolleiding en schoolbesturen

Leraren zijn bevoegd en bekwaam en hebben voldoende pedagogisch -didactische
vaardigheden. Ondersteunende activiteiten hiervoor worden opgenomen in een plan
van aanpak lerarenbeleid voor Caribisch Nederland.

Schoolleiders en schoolbesturen zijn zich bewust van hun nieuwe rol en nieuwe
verantwoordelijkheden. Ze krijgen steun van de schoolcoach en het
administratiekantoor.
Onderwijszorg op maat

Schoolbesturen en het bestuur van de Sociale Kanstrajecten Jongeren (SKJ)-instantie
werken met elkaar en met deskundigen om elke leerling die dat nodig heeft
onderwijszorg te bieden.

Elke school stelt haar leraren in staat een cursus leer- en gedragsproblemen te volgen.

Leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte worden gesignaleerd. Hun
onderwijszorgbehoefte wordt door de leraar in kaart gebracht in een handelingsplan
met hulp van de intern begeleider of zorgcoördinator.

Iedere school voor voortgezet onderwijs maakt een plan van aanpak voor het invoeren
van praktijkonderwijs.

De Sociale Vormingsplicht (SVP) wordt door het openbaar lichaam omgevormd naar
Sociale Kanstrajecten Jongeren (SKJ).
Aantrekkelijk beroepsonderwijs

Scholen zetten in op het versterken van de kwaliteit en het imago van het
beroepsonderwijs, zowel in het vmbo als in het mbo.

Aanbieding van mbo-1 niveau op Sint-Eustatius en Saba en bezien van mogelijkheden
om leerlingen van deze eilanden een mbo-2 opleiding te laten volgen.

Het ministerie van OCW streeft naar samenwerking binnen het Koninkrijk met de
landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten om meer keuzemogelijkheden voor leerlingen
te realiseren.
Randvoorwaarden op orde

Alle betrokken partijen krijgen tijdig de juiste informatie over de gevolgen van de
overgang naar het op Europees-Nederlandse leest geschoeide onderwijsstelsel.

De openbare lichamen, het ministerie van OCW en de schoolbesturen werken samen
aan de uitvoering van een plan voor onderwijshuisvesting.

Het ministerie van OCW, de openbare lichamen en de schoolbesturen maken heldere
afspraken over hoe beleidsontwikkeling en wetswijzigingen in Europees Nederland
doorwerken in Caribisch Nederland. Uitgangspunt is een eenvoudig en stabiel stelsel
en voldoende tijd voor het invoeren, rekening houdend met de verschillende
uitgangssituatie van Caribisch Nederland.

3



Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor een rechtmatige en doelmatige besteding
van middelen. Zij krijgen daarvoor in 2011 en 2012 steun van het
administratiekantoor.

4

3. De prioriteiten verder uitgewerkt
De prioriteiten uit paragraaf 2 worden hier verder uitgewerkt. Daarbij wordt aangegeven wie wat
doet, welke ondersteuning verwacht mag worden, wanneer dit gebeurt en tot welk resultaat dat
leidt.
Schoolbesturen en schoolleiding zullen de afspraken die in de onderwijsagenda en tijdens de
onderwijsconferentie zijn gemaakt uitwerken in hun schoolonderwijsverbeterplannen. Ook de
leraren, ouders en, waar mogelijk, de leerlingen zullen hierbij betrokken worden.
Jaarlijks zullen de betrokkenen de voortgang van acties uit de onderwijsagenda evalueren en zo
nodig bijstellen. De Eerste en Tweede Kamer zullen hierover op hoofdlijnen worden geïnformeerd.
3.1. De kwaliteit omhoog
De afgelopen jaren hebben scholen hard gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van het
onderwijs. Leerlingen zijn meerdere malen getoetst. Leerprestaties zijn, zeker in het Funderend
Onderwijs, over het algemeen verbeterd. Veel scholen zijn bewust bezig met de veranderingen en
verbeteringen. Met de financiële ondersteuning van het ministerie van OCW zijn verschillende
randvoorwaarden verbeterd binnen de scholen zoals meubilair en leermiddelen. Er is een start
gemaakt met het verbeteren van de huisvesting. Intern begeleider s en zorgcoördinatoren zijn
opgeleid om binnen de scholen de zorgvraag in kaart te brengen. Vanaf schooljaar 2011-2012
wordt op Bonaire en Sint-Eustatius in het voortgezet onderwijs toegewerkt naar de Nederlandse
examens. Op Saba doen de leerlingen naast de Caribische CXC- en TVET-examens ook een
aanvullend schoolexamen.
3.1.1. Elke school voert zijn schoolonderwijsverbeterplan uit. De school krijgt hierbij, desgewenst,
hulp van een schoolcoach.
Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor het realiseren van verbeteringen in de
onderwijskwaliteit. Het bestuur legt in het schoolonderwijsverbeterplan vast hoe het denkt binnen
5 jaar op aanvaardbaar niveau te komen.
Beoogd resultaat en tijdpad:

Het onderwijs in Caribisch Nederland voldoet binnen vijf jaar tijd (uiterlijk 01 augustus
2016) aan de basiseisen voor kwaliteit.

Eind schooljaar 2011-2012 zijn op iedere school aantoonbaar stappen voorwaarts
gemaakt op de aspecten: leeropbrengsten, leerstofaanbod, onderwijstijd,
schoolklimaat, pedagogisch-didactisch handelen, zorg en begeleiding.

Eind schooljaar 2011-2012 hebben alle betrokken scholen concrete stappen gezet naar
een systematische kwaliteitszorg.

Het schoolbestuur wordt zodanig ondersteund dat het vanaf 2013 zelfstandig in staat
is te werken aan de benodigde kwaliteitsverbetering.
Verantwoordelijke partij:

Het schoolbestuur.
Beschikbare ondersteuning:

Het ministerie van OCW maakt in de periode maart 2011 tot en met december 2012
de inzet mogelijk van twee schoolcoaches voor het primair onderwijs en één
schoolcoach voor het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.

De schoolcoach helpt de schoolbesturen bij het opstellen van een
schoolonderwijsverbeterplan per school, het invoeren en zo nodig de bijstelling
hiervan.

Scholen kunnen lid worden van de PO-Raad, VO-Raad en MBO-Raad en kunnen bij hen
steun vragen.

5

3.1.2. Scholen besteden extra aandacht aan taal(beleid) en rekenen
Taal- en rekenvaardigheden zijn essentieel voor een succesvolle (onderwijs)loopbaan van
jongeren. Daarom is het verbeteren van taal- en rekenvaardigheden in alle onderwijssectoren een
prioriteit. Ook de aansluiting tussen de verschillende onderwijssectoren op deze terreinen dient
verbeterd te worden.
Het regeerakkoord van het huidige kabinet benadrukt dat de kernta ak van scholen in het primair
onderwijs ligt bij taal (Papiaments, Engels en Nederlands) en rekenen. Bijkomende uitdaging voor
Caribisch Nederland is dat de instructietaal in het voortgezet onderwijs op Bonaire en SintEustatius Nederlands is en dat de eindexamens in het Nederlands worden afgenomen. Op Saba
blijft de instructietaal Engels, maar is Nederlands een verplicht eindexamenvak en zullen leerlingen
ook in staat gesteld moeten worden om het Nederlands staatsexamen af te kunnen leggen
wanneer zij dit wensen. Scholen in het primair- en het voortgezet onderwijs worden dan ook
gestimuleerd om extra uren te besteden aan taal en rekenen. Ook in het middelbaar
beroepsonderwijs dient ingezet te worden op een goede beheersing van taal en rekenen.
Beoogd resultaat en tijdpad:

Taal (Papiaments, Engels en Nederlands) en rekenen zijn op peil. De schoolbesturen
op elk eiland maken afspraken over taal(beleid) en de bijbehorende doorlopende
leerlijnen. Dat voorkomt dat de overgang naar Nederlandstalig voortgezet ond erwijs
op Bonaire en Sint-Eustatius en de overgang naar het middelbaar beroepsonderwijs of
het hoger onderwijs een struikelblok wordt voor leerlingen van Bonaire, Sint -Eustatius
en Saba.

Leraren maken vanaf schooljaar 2011-2012 gebruik van een leerlingvolgsysteem om
de resultaten van hun leerlingen te volgen en om bijtijds bij te sturen op
achterstanden in taal en rekenen. Leerlingen worden regelmatig getoetst.

Schoolbesturen stimuleren het geven van extra uren taal en rekenen in het curriculum.
Voor het voortgezet onderwijs kan dit in de vrije ruimte, waar mogelijk bijvoorbeeld in
combinatie met praktijkgerichte vakken die ook in de vrije ruimte worden gegeven .

Voor 2013 zullen leraren die dat nodig hebben bijscholing hebben gehad in
Nederlandse taal en rekenen.

Vanaf 2014 zullen de scholen in het voortgezet onderwijs en het middelbaar
beroepsonderwijs gaan werken met referentieniveaus voor taal en rekenen. Scholen
zullen steun krijgen bij het werken met de referentieniveaus.

Uiterlijk 2016 zal de rekentoets ingevoerd worden in het voortgezet onderwijs.
Verantwoordelijke partij:

Schoolbesturen, schoolleiding, leraren.

Het ministerie van OCW stelt kerndoelen en eindtermen wettelijk vast.
Beschikbare ondersteuning:

Het ministerie van OCW laat onderzoeken of de leermiddelen die in Caribisch
Nederland beschikbaar zijn, aansluiten bij de kerndoelen.

Het ministerie van OCW laat toetsen aanpassen aan de lokale context en vertalen en
zorgt ervoor dat scholen hulp kunnen krijgen bij de interpretatie van de
toetsresultaten.

Het ministerie van OCW investeert in 2011 en 2012 in de ontwikkeling van een
leerlingvolgsysteem dat is aangepast aan de taal in Caribisch Nederland en aan de
lokale context.

Het ministerie van OCW stelt leraren in staat om zich bij te scholen in pedagogischdidactische vaardigheden en in Nederlands. Het ministerie van OCW biedt scholen
steun bij het werken met de referentieniveaus.

De openbare lichamen ondersteunen de oprichting van een werkgroep Taal op ieder
eiland die zich bezig houdt met samenwerking en afstemming van taalbeleid tussen de
scholen en instellingen op het eiland.

6

3.1.3. Leer- en kwalificatieplicht zijn speerpunten van de scholen en het openbaar lichaam. Doel is
dat elke jongere minimaal een startkwalificatie haalt en dat voortijd ig schoolverlaten wordt
teruggedrongen.
Het beste uit leerlingen halen is de kern van onderwijs. Leerlingen moeten terechtkomen op het bij
hun passende kwalificatieniveau. Voortijdig schoolverlaten moet worden voorkomen en leerlingen
moeten in principe minimaal een startkwalificatie behalen.
Beoogd resultaat en tijdpad:
 Eind schooljaar 2011-2012 is het verzuim op scholen in kaart gebracht door de
leerplichtambtenaar. Die heeft goed inzicht in de gegevens van de leer- en
kwalificatieplichtige leerlingen en van de voortijdig schoolverlaters.
 Uiterlijk eind schooljaar 2012-2013 kan de leerplichtambtenaar, op basis van beter
inzicht in de gegevens, de leerplicht strenger controleren en handhaven.
 Een goede overdracht van informatie tussen sectoren is eind 2011-2012 gerealiseerd.
De doorstroming tussen scholen in het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs
verloopt goed.
 Scholen spreken ouders aan op het verzuim van hun kinderen.
Verantwoordelijke partij:
 Scholen hebben hun schooladministratie op orde en rapporteren aan de
leerplichtambtenaar.
 Het openbaar lichaam is verantwoordelijk voor het aanstellen van de
leerplichtambtenaar en voor de registratie van voortijdig schoolverlaten .
 Het openbaar lichaam ziet toe op de naleving van de leerplichtwet door de
leerplichtambtenaar.
Beschikbare ondersteuning:
 Het ministerie van OCW communiceert (met het openbaar lichaam) over de regelgeving
rondom leer- en kwalificatieplicht en de rol en verantwoordelijkheid van elke
betrokkene daarbij.
 De leerplichtambtenaar kan, tegen betaling, een beroep doen op Ingrado, de landelijke
brancheorganisatie voor leerplicht en voortijdig schoolverlaten (RMC -functie).
 Het openbaar lichaam kan een beroep doen op de Verenging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) voor ondersteuning bij zijn rol op dat terrein.
3.2. Versterken van de kwaliteit van leraren, schoolleiding en schoolbesturen
Voor goed onderwijs is het noodzakelijk dat er voldoende gekwalificeerde leraren zijn. Een extra
uitdaging in Caribisch Nederland is dat op een aantal scholen de samenstelling van het
lerarenbestand veel sneller verandert dan in Europees Nederland het geval is.
Leraren die voor 10 oktober 2010 bevoegd waren naar Nederlands -Antilliaans recht blijven
bevoegd. Leraren die niet in het bezit zijn van een bevoegdheid volgens de NederlandsAntilliaanse regelgeving moeten binnen 5 jaar over een bevoegdheid beschikken .
Behalve de dependance van de lerarenopleiding van de Universiteit van Curaçao op Bonaire
ontbreken scholingsfaciliteiten voor leraren in Caribisch Nederland. Het ministerie van OCW werkt
daarom aan een plan van aanpak lerarenbeleid.
Goed schoolleiderschap is onmisbaar om leraren hun werk te laten doen en de kwaliteit van het
onderwijs op een hoger plan te brengen. Kortom, goed onderwijs staat of valt met de kwaliteit van
de leraar, de schoolleider en het schoolbestuur.

7

3.2.1. Leraren zijn bevoegd en bekwaam en hebben voldoende pedagogisch -didactische
vaardigheden. Ondersteunende activiteiten hiervoor worden opgenomen in een plan van aanpak
lerarenbeleid voor Caribisch Nederland.
Beoogd resultaat:
 Een integraal plan van aanpak lerarenbeleid:
 Dat zich richt op het opleiden van onbevoegde leraren tot een bevoegdheid.
 Dat leraren scholing aanbiedt gericht op pedagogische en (vak)didactische
vaardigheden.
 Dat leraren scholing aanbiedt gericht op (herkenning van) leer- en
gedragsproblemen.
 Bovenal is het de bedoeling dat de aanbieders van deze scholing gezamenlijk met
de vragende partij bepalen welke inhoud de scholing zal krijgen. Binnen het plan
van aanpak zal vooral in het eerste half jaar tijd en energie worden gestoken in de
formulering van de onderwijsvraag en het opbouwen van een vruchtbare
samenwerking met leraren, schoolleiders en schoolbesturen.


In 2011 zal het plan van aanpak gericht zijn op:
 Een concreet programmaplan met helder omschreven producten voor de gehele
periode van 2011-2015.
 Samenwerkingsovereenkomsten sluiten met lokale partners (bijvoorbeeld met
opleidingen binnen het Koninkrijk).
 Instellen van een lokale klankbordgroep per eiland met vertegenwoordigers van
schoolbesturen, schoolleiding en leraren zodat zij hun inbreng kunnen geven bij het
opzetten van de benodigde scholing en het in kaart brengen van
scholingsbehoeften van leraren.
 Verzamelen van scholingsplannen van alle scholen.
 Inventarisatie scholingsbehoefte (van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd, en
zowel bevoegdheid als bekwaamheid) mede gestimuleerd door schoolbestuur en
schoolleiding.
 Start met het opleiden van onbevoegde leraren.
 Start met het opleiden van leraren in de herkenning van leer- en
gedragsproblematiek.
 Scholing zal uiterlijk starten aan het begin van schooljaar 2011 -2012.
 Een nul-meting van de huidige stand van zaken van de bekwaamheid in Caribisch
Nederland.

Verantwoordelijke partij:
 Voor de oplevering van het plan van aanpak zullen aanbieders worden benaderd door
het ministerie van OCW.
 De gekozen aanbieders zijn verantwoordelijk voor de invoering van het plan.
Schoolleiding en schoolbesturen dragen tevens een verantwoordelijkheid, zij zullen ,
indien gewenst, met hulp van de schoolcoaches meedenken en meewerken.
 Het ministerie van OCW ziet toe op de voortgang van de invoering van het plan.
Beschikbare ondersteuning:
 Het ministerie van OCW biedt ondersteuning aan de uitvoerders van het plan van
aanpak en stelt financiële middelen beschikbaar.
Tijdpad:


Een voorstel voor het plan van aanpak wordt in het tweede kwartaal van 2011
gepresenteerd (na bespreking van de uitgangspunten tijdens de onderwijsconferentie) .

8

3.2.2. Schoolleiders en schoolbesturen zijn zich bewust van hun nieuwe rol en nieuwe
verantwoordelijkheden. Ze krijgen steun van de schoolcoach en het administratiekantoor.
Beoogd resultaat en tijdpad:
 Eind schooljaar 2011-2012 zijn op alle scholen concrete stappen gezet op het gebied
van de kwaliteit van de schoolleiding en het schoolbestuur. Zij zijn zich bewust van hun
nieuwe taak, rol en functie en zijn in staat deze goed te vervullen.
 Schoolleiders en schoolbesturen ondersteunen en versterken elkaar. Zij zijn zich
bewust van hun verschillende rollen en handelen daarnaar.
 Schoolleiding en schoolbestuur maken een plan voor een adequaat scholings- en
opleidingsbeleid en voor kwaliteit en diversiteit van het personeelsbeleid.
 Schoolbesturen en schoolleiding geven leraren de ruimte om zelf te besluiten hoe zij
hun onderwijs vormgeven.
Verantwoordelijke partij:
 Schoolleiding en schoolbestuur.
Beschikbare ondersteuning:
 Het ministerie van OCW maakt aanstelling mogelijk voor de periode maart 2011 tot en
met december 2012 van 2 schoolcoaches voor het primair onderwijs en 1 schoolcoach
voor het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs (zie op pagina 4
onder ‘De kwaliteit omhoog’).
 Het ministerie van OCW stelt middelen beschikbaar voor training van schoolbestuur en
schoolleiding op het gebied van financiën, bekostiging, verantwoording en
administratie.
3.3. Onderwijszorg op maat
Bij alle scholen in Caribisch Nederland is op dit moment de zorg niet toereikend voor het
begeleiden van leerlingen met leer- en gedragsproblemen. Er zijn ook onvoldoende voorzieningen
en specialistische expertise om deze leerlingen toereikende zorg te bieden.
Op dit moment wordt hard gewerkt aan een interne en externe zorgstructuur, waarbinnen alle
leerlingen op den duur díe zorg in het onderwijs krijgen die ze nodig hebben en verdienen.
Daarnaast wordt voor een specifieke doelgroep leerlingen het praktijkonderwijs op ieder eiland
(verder) ontwikkeld.
Een eerste stap om de interne leerlingenzorg in te richten binnen de scholen is gezet door per
school minimaal twee medewerkers op te leiden tot intern begeleider (primair
onderwijs)/zorgcoördinator (voortgezet onderwijs).
Sinds 1 augustus 2010 ondersteunt een procesbegeleider onderwijszorg de schoolbesturen bij het
inrichten van het samenwerkingsverband en het expertisecentrum onderwijszorg en bij het
schrijven van het eilandelijk zorgplan.
3.3.1. Schoolbesturen en het bestuur van de Sociale Kanstrajecten Jongeren (SKJ)-instantie
werken met elkaar en met deskundigen om elke leerling die dat nodig h eeft onderwijszorg te
bieden.
3.3.2. Elke school stelt haar leraren in staat een cursus leer- en gedragsproblemen te volgen.
3.3.3. Leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte worden gesignaleerd. Hun
onderwijszorgbehoefte wordt door de leraar in kaart gebracht in een handelingsplan met hulp van
de intern begeleider of zorgcoördinator.
3.3.4. Iedere school voor voortgezet onderwijs maakt een plan van aanpak voor het invoeren van
praktijkonderwijs.

9

Beoogd resultaat en tijdpad:
 1 mei 2011: samenwerkingsverband functioneert.
 1 mei 2011: schoolbesturen stellen gezamenlijk het eilandelijk zorgplan vast.
 1 augustus 2011: iedere school heeft een operationele interne zorgstructuur.
 1 augustus 2011: Expertisecentrum Onderwijszorg (EOZ) is opgericht en operationeel.
 1 augustus 2011: elke school voor voortgezet onderwijs heeft een plan van aanpak
voor de invoering van het praktijkonderwijs.
 31 december 2011: er is een begin gemaakt met de scholing van alle leraren op het
terrein van het herkennen en omgaan met leer- en gedragsproblemen.
Verantwoordelijke partij:
 De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het inrichten van het
samenwerkingsverband, het vaststellen van het eilandelijk zorgplan en de inrichting
van het EOZ.
 De schoolleiding is verantwoordelijk voor het inrichten van de interne zorgstructuur.
 Het ministerie van OCW is verantwoordelijk voor het faciliteren van het
scholingsaanbod voor alle leraren op het terrein van het herkennen en omgaan met
leer- en gedragsproblemen van leerlingen.
 De schoolleiding draagt er zorg voor dat alle leraren in de gelegenheid worden gesteld
om scholing op het terrein van leer- en gedragsproblemen te volgen.
Beschikbare ondersteuning:
 Het ministerie van OCW faciliteert sinds 1 augustus 2010 per eiland de aanstelling va n
een procesbegeleider onderwijszorg. Deze procesbegeleider heeft als taak om tot 1
augustus 2011 voorbereidende en ondersteunende werkzaamheden te treffen voor de
inrichting van een samenwerkingsverband tussen de scholen en om het EOZ in te
richten.
 Het ministerie van OCW heeft aan PROBES Nederland een subsidie ter beschikking
gesteld om de drie scholen voor voortgezet onderwijs in Caribisch Nederland te
ondersteunen bij het opstellen van een plan van aanpak voor de invoering van het
praktijkonderwijs. Daarnaast heeft het ministerie van OCW per schoolbestuur een
subsidie ter beschikking gesteld opdat twee medewerkers per school een werkbezoek
aan het Europese gedeelte van Nederland konden brengen om o.a. een aantal
praktijkscholen te bezoeken.
 Het ministerie van OCW houdt nauwgezet een vinger aan de pols of de aanpak
functioneert.
3.3.5. De Sociale Vormingsplicht (SVP) wordt door het openbaar lichaam omgevormd naar Sociale
Kanstrajecten Jongeren (SKJ).
Beoogd resultaat:
 Jongeren van 18 tot en met 24 jaar die hiervoor in aanmerking komen, zijn
gestimuleerd deel te nemen aan een sociaal kanstraject dat hun kansen vergroot om
alsnog een startkwalificatie te behalen of werk te vinden.
 De uitvoeringsorganisaties hebben een vloeiende overgang gemaakt van SVP na ar SKJ,
waarbij inzichtelijk is welke jongeren een ‘oud’ traject afronden en welke jongeren met
een nieuw traject zijn gestart.
 Het projectbureau richt een SKJ-registratie in van het aantal jongeren:
 in de leeftijd van 18 tot en met 24 jaar zonder startkwalificatie
 die met een sociaal kanstraject zijn gestart
 die dit traject succesvol hebben afgerond of voortijdig zijn gestopt.
 Samenwerking met de scholen voor middelbaar beroepsonderwijs wordt gerealiseerd.
 De onderwijsinspectie rapporteert over de uitkomsten in het hoofdstuk over Caribisch
Nederland van het jaarlijkse Onderwijsverslag.

10

Verantwoordelijke partij:

Uitvoering: projectbureau en uitvoeringsorganisatie SKJ.
Beschikbare ondersteuning:
 Het ministerie van OCW informeert de betrokken partijen over de inhoud van de weten regelgeving.
 Het ministerie van OCW biedt via de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN)
ondersteuning aan bij de overgang van SVP naar SKJ.
Tijdpad:


Invoering per 1 januari 2011, jongeren die vóór 1 januari 2011 met een SVP-traject
waren gestart mogen dit traject onder de oude voorwaarden afronden.

3.4. Aantrekkelijk beroepsonderwijs
Het beroepsonderwijs is een belangrijke leverancier van vakmensen voor de arbeidsmarkt en
daarom is het belangrijk dat het onderwijs aansluit op de wensen en behoeften van de
arbeidsmarkt. Aantrekkelijk beroepsonderwijs is daarvoor een vereiste. De overgang van het vmbo
naar het mbo is voor veel studenten een belangrijk moment. De verschillende sectoren dienen
daarom goed samen te werken, ook met bedrijven en openbare lichamen om leerlingen in het
beroepsonderwijs zo goed mogelijk voor te bereiden op hun plaats op de arbeidsmarkt.
3.4.1. Scholen zetten in op het versterken van de kwaliteit en het imago van het beroepsonderwijs,
zowel in het vmbo als in het mbo.
3.4.2. Aanbieding van mbo-1 niveau op Sint-Eustatius en Saba en bezien van mogelijkheden om
leerlingen van deze eilanden een mbo-2 opleiding te laten volgen.
3.4.3. Het ministerie van OCW streeft naar samenwerking binnen het Koninkrijk met de landen
Aruba, Curaçao en Sint Maarten om meer keuzemogelijkheden voor leerlingen te realiseren.
Beoogd resultaat:
 De nieuwe opzet van het beroepsonderwijs gaat vanaf 1 augustus 2011 van start. Het
aanbod bestaat uit de bestaande opleidingen (aan de Scholengemeenschap Bonaire SGB) nu eventueel ook mbo niveau 1 aan te bieden) en nieuwe opleidingen.
Voorwaarde is wel dat de nieuwe opleidingen zijn erkend door de minister van OCW.
 De Raad Onderwijs Arbeidsmarkt (ROA) is per 1 augustus 2011 operationeel.
 Aanbieding van opleidingen op mbo-1 niveau op Sint-Eustatius en Saba, tevens zijn
voor aanvang van het schooljaar 2011-2012 de mogelijkheden bezien om leerlingen
van deze eilanden een mbo-2 opleiding te laten volgen.
 Samenwerking tussen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba op het gebied van middelbaar
beroepsonderwijs (bijvoorbeeld uitwisselen van expertise).
 Samenwerking binnen het Koninkrijk met de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten
om een groter opleidingsaanbod te realiseren.
Verantwoordelijke partij:
 Schoolbestuur (en wat betreft de uitvoering, de schoolleiding)
 ROA
 Ministerie van OCW
Beschikbare ondersteuning:
 Het ministerie van OCW informeert de betrokken partijen over de inhoud van de wet en regelgeving.
 Het ministerie van OCW biedt via het RCN ondersteuning aan bij de uitvoering van het
beleid.
 De consulenten van het ROA (vanaf 1 augustus 2011).
 Schoolcoaches (indien gewenst door de schoolleiding en schoolbestuur).

11

Tijdpad:



Hierbij wordt een groeimodel gevolgd. Over de invulling van dat model vindt nog dit
schooljaar overleg plaats met de betrokkenen op de eilanden.
In 2011 sluit de minister van OCW samenwerkingsovereenkomsten (protocollen) af
binnen het Koninkrijk met de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

3.5. Randvoorwaarden op orde
3.5.1. Alle betrokken partijen krijgen tijdig de juiste informatie over de gevolgen van de overgang
naar het op Europees-Nederlandse leest geschoeide onderwijsstelsel.





De schoolbesturen, schoolleiding en leraren worden geïnformeerd ov er de veranderingen
door de inwerkingtreding van de wetgeving voor Caribisch Nederland . Dit gebeurt door
middel van folders en andere communicatiemiddelen waarin informatie wordt gegeven
over de structuur van de wetgeving, de eisen die de wetgeving stelt a an de doelen van
het onderwijs (kerndoelen en eindtermen) en zaken als examens, medezeggenschap,
schoolvakanties, arbeidsvoorwaarden.
In maart 2011 informeert de Inspectie van het Onderwijs de scholen over het toezichts en normeringskader dat gericht is op de te realiseren basiskwaliteit.
In het tweede kwartaal van 2011 is op het RCN een frontdesk operationeel voor vragen
over onderwijs.

3.5.2. De openbare lichamen, het ministerie van OCW en de schoolbesturen werken samen aan de
uitvoering van een plan voor onderwijshuisvesting.




De plannen worden uitgevoerd in de periode 2011-2015.
Het ministerie van OCW verstrekt een bijzondere uitkering voor onderwijshuisvesting.
Openbare lichamen investeren ook in de onderwijshuisvesting.
Het openbaar lichaam is verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting en het groot
onderhoud.

3.5.3. Het ministerie van OCW, de openbare lichamen en de schoolbesturen maken heldere
afspraken over hoe beleidsontwikkeling en wetswijzigingen in Europees Nederland doorwerken in
Caribisch Nederland. Uitgangspunt is een eenvoudig en stabiel stelsel en voldoende tijd voor het
invoeren, rekening houdend met de verschillende uitgangssituatie van Caribisch Nederland .





Het ministerie van OCW zal bij beleidsontwikkelingen en voorgenomen wetgevin g voor
Europees Nederland telkens bezien of de wijzigingen ook in Caribisch Nederland zullen
moeten gelden. Zo nodig en mogelijk zal met de openbare lichamen of de
schoolbesturen vooraf overleg worden gepleegd. Daarbij zal ook aan de orde komen op
welke termijn de wijzigingen in Caribisch Nederland redelijkerwijs doorgevoerd kunnen
worden. Uitgangspunt daarbij is een eenvoudig en stabiel stelsel en voldoende tijd voor
invoering ervan.
De openbare lichamen richten een eilandelijk onderwijsoverleg in voor uitwisseling van
ervaringen en afstemming van gezamenlijke activiteiten.
Het ministerie van OCW informeert de eilanden over wetswijzigingen die invloed
hebben op de onderwijswetgeving voor Caribisch Nederland.

3.5.4. Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor een rechtmatige en doelmatige besteding van
middelen. Zij krijgen daarvoor in 2011 en 2012 steun van het administratiekantoor.




Het ministerie van OCW verschaft extra middelen voor de inzet van het
Administratiekantoor (per 1januari 2011 operationeel).
In 2011 laat het ministerie van OCW een onderzoek doen naar de hoogte van de
bekostiging.
De schoolbesturen schaffen voor 1 augustus 2011 een leerling -administratiesysteem
aan. Het ministerie van OCW ondersteunt de aanschaf financieel.

12