Ü» ×²¦»¬ ª¿² Æ±®¹¹»´¼»² ²¿¼»® ¾»-½¸±«©¼

Ë¬®»½¸¬ô ïï -»°¬»³¾»® îððç

Ó»ª®±«© ÓòÝò ª¿² ¼»® Ø±ººó×-®¿5´
Ü» ¸»»® Øòßò ¼» É·¬
Ó»ª®±«© ¼®- Ûò Ê»®-½¸«®»
Ü» ¸»»® ¼®- Éò Þ±-

Ë·¬©»®µ·²¹ ª¿² »»² ª¿² ¼» ¿¿²¾»ª»´·²¹»² «·¬ ¸»¬
Î¿°°±®¬æ Æ·½¸¬ ±° ¦±®¹¹»´¼»² Š
Ü» ¦±®¹³·¼¼»´»² ·² ¸»¬ °®·³¿·®ô -°»½·¿¿´ »² ª±±®¬¹»¦»¬ ±²¼»®©·¶¼¼ò ïï ³»· îððç

×²´»·¼·²¹
Ñ° ïï ³»· îððç ·- ®¿°°±®¬ «·¬¹»¾®¿½¸¬ ±ª»® ¸»¬ ¾®»»¼ ±²¼»®¦±»µ ±° ¸±±º¼´·¶²»² ²¿¿® ¼»
ï
øª»®¿²¬©±±®¼·²¹ ª¿²÷ ¼» ¾»-¬»¼·²¹ ª¿² ¦±®¹³·¼¼»´»² ·² ¸»¬ °®·³¿·®ô -°»½·¿¿´ »² ª±±®¬¹»¦»¬ ±²¼»®©·¶-ò
Ü·¬ ®¿°°±®¬ô ¹»¬·¬»´¼ Æ·½¸¬ ±° ¦±®¹¹»´¼»²ô ½±²½´«¼»»®¼» ¼¿¬ «·¬ ¼» ¶¿¿®ª»®-´¿¹»² »²ñ±º ¦±®¹°´¿²²»² ÐÑô
ÊÑô ÉÛÝó·²-¬»´´·²¹»²ô ÎÛÝŽ- »² -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼»² ÉÍÒÍ ¹»»² ¼«·¼»´·¶µ ¼¿² ©»´ ½±²½®»»¬
¾»»´¼ µ±² ©±®¼»² ¹»¸¿¿´¼ ¸±» ¼» ¦±®¹¹»´¼»² ¾»-¬»»¼ ©±®¼»²ò
Ø»¬ ®¿°°±®¬ -¬»´¼» ª»®ª±´¹»²- ¼» ª®¿¿¹ ±º »² ¦± ¶¿ ¸±» ¼·¬ ·²¦·½¸¬ ¼¿² ©»´ ª»®µ®»¹»² µ¿² ©±®¼»²ò
Ü¿¿®¬±» ·- ¾·¶ ©·¶¦» ª¿² °®±»º »»² ª»®¼·»°»²¼ ±²¼»®¦±»µ «·¬¹»ª±»®¼ ¾·¶ »»² ÊÑó¾»-¬««® ¿¿² ¼» ¸¿²¼
ª¿² ¾·¶ ¼¿¬ ¾»-¬««® ¾»-½¸·µ¾¿®» ¼±½«³»²¬»² ¼·» ²·»¬ ¿¿² ¼» ±ª»®¸»·¼ ¬»® ¸¿²¼ ³±»¬»² ©±®¼»²
¹»-¬»´¼ô ³¿¿® ©¿¿®ª¿² ©»´ ª»®±²¼»®-¬»´¼ µ¿² ©±®¼»² ¼¿¬ ¦·¶ ³»»® ·²º±®³¿¬·» ±ª»® ¼» ·²¦»¬ ª¿²
¦±®¹¹»´¼»² ¹»ª»² ø¾»¹®±¬·²¹»²ô º±®³¿¬·»°´¿²²»²ô ±ª»®·¹» ¾»´»·¼-¼±½«³»²¬»²÷ò
Þ»-¬«¼»®·²¹ ª¿² ¼»¦» ¼±½«³»²¬»² ´»ª»®¼» »½¸¬»® »ª»²³·² ¼» ¹»©»²-¬» ·²º±®³¿¬·» ±°æ ¼» º»·¬»´·¶µ»
·²¦»¬ ª¿² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ©»®¼ ¾·¶ ¸»¬ ¾»¬®±µµ»² ÊÑó¾»-¬««® ²·»¬ ±° ¸»¬ ²·ª»¿« ª¿² ¼» ¾»´»·¼-³¿µ»®ª¿-¬¹»´»¹¼ò
Ü¿¿®±° ·- ²¿¹»¹¿¿² ±º ±° »»² ²±¹ ¼·»°»® ²·ª»¿«ô -½¸±±´óñ´±½¿¬·»²·ª»¿«ô ¿¿² ¼» ¸¿²¼ ª¿² ³»»®
±°»®¿¬·±²»´» ·²º±®³¿¬·» »² ·²¬»®ª·»©- ª¿-¬¹»-¬»´¼ µ±² ©±®¼»² ©»´µ» º»·¬»´·¶µ» ¿½¬·ª·¬»·¬»²ô ¹»¼»µ¬ ¼±±®
©»´µ» ³·¼¼»´»² ¸»¾¾»² °´¿¿¬-¹»ª±²¼»²ò Ø»¬ ¿²¬©±±®¼ ¼¿¿®±° ©¿- ¾»ª»-¬·¹»²¼æ ³»¬ ¼¿¬ ±²¼»®¦±»µô
¼¿¬ ¼» ª±®³ ¸¿¼ ª¿² »»² ½¿-»-¬«¼§ »² ©¿¿®¾·¶ -°®¿µ» ·- ª¿² ¼»¬»®³·²»®·²¹ ª¿² ¿½¬·ª·¬»·¬»² »²
¾·¶¾»¸±®»²¼» ³·¼¼»´»² ³·¼¼»´- ®»½±²-¬®«½¬·»ô ·- ¼» ¹»©»²-¬» ·²º±®³¿¬·» ª»®µ®»¹»²ò Ü» ½¿-»ó-¬«¼§ ·²
µ©»-¬·» ©¿- ¿´- ¾·¶´¿¹» ï ¾·¶ ¸»¬ ®¿°°±®¬ Æ·½¸¬ ±° ¦±®¹¹»´¼»² ¹»ª±»¹¼ò
Ò¿¿® ¿¿²´»·¼·²¹ ¸·»®ª¿² ·- ·² ¹»²±»³¼ ®¿°°±®¬ ¼» ª±´¹»²¼» ¿¿²¾»ª»´·²¹ ¹»¼¿¿²æ
•Ù»¿¼ª·-»»®¼ ©±®¼¬ ³»»®¼»®» ½¿-»ó-¬«¼·»- ¿´- ª»®³»´¼ ·² ¾·¶´¿¹» ï «·¬ ¬» ª±»®»² ·² ¸»¬ °®·³¿·®ô
-°»½·¿¿´ »² ª±±®¬¹»¦»¬ ±²¼»®©·¶- ø›ò÷Œò Ø»¬ ÓÞÑ ·- ¸·»®¾·¶ ¾«·¬»² ¾»-½¸±«©·²¹ ¹»¾´»ª»²ò

ï

Ó»¬ ¦±®¹³·¼¼»´»² »² ¦±®¹¹»´¼»² ©±®¼»² ¼» ª±´¹»²¼» ¹»´¼-¬®±³»² ¾»¼±»´¼æ
ó
³·¼¼»´»² ´»»®´·²¹¹»¾±²¼»² º·²¿²½·»®·²¹ øÔÙÚ Š ®«¹¦¿µ÷
ó
Î»¹·±²¿´» Û¨°»®¬·-» Ý»²¬®¿
ó
Í¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼»² ÉÍÒÍ ·²½´«-·»º ¼·®»½¬» ¾»µ±-¬·¹·²¹ -°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶ó
Í¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼»² ÊÑ øÎ»¹·±²¿¿´ Æ±®¹Þ«¼¹»¬ »² Î»¾±«²¼÷
ó
Ó·¼¼»´»² ÔÉÑÑ »² ÐÎÑ
ó
Î»¹«´·»®» ³·¼¼»´»² ÉÛÝó-½¸±´»²
ó Ð®±¶»½¬¹»´¼»² Ø»®-¬¿®¬ »² Ñ° ¼» ®¿·´-

×² ¸»¬ ß´¹»³»»² Ñª»®´»¹ ¼¿¬ ¼» Ý±³³·--·» Ñ²¼»®©·¶-ô Ý«´¬««® »² É»¬»²-½¸¿° ª¿² ¼» Ì©»»¼»
Õ¿³»® ±° îë ¶«²· îððç ¸¿¼ ³»¬ ¼» Í¬¿¿¬--»½®»¬¿®·- ª¿² Ñ²¼»®©·¶- ³»ª®±«© Í¸¿®±² Ü·¶µ-³¿ ¸»»º¬
¼»¦» ´¿¿¬-¬» ¿¿²¹»¹»ª»² ¼»¦» ¿¿²¾»ª»´·²¹ ±ª»® ¬» ²»³»² »² ¼» «·¬µ±³-¬»² ª¿² ¼» ª»®¼»®» ½¿-»ó
-¬«¼·»- ³»» ¬» ¦«´´»² ²»³»² ·² »»² ¾®·»º ¿¿² ¼» Ì©»»¼» Õ¿³»® ·² -»°¬»³¾»® îððç ®±²¼ ¼» ª±±®¬¹¿²¹
ª¿² Ð¿--»²¼ Ñ²¼»®©·¶-ò

ïòïò Ñ°¾±«© ª¿² ¸»¬ ®¿°°±®¬
Ø»¬ ª±±®´·¹¹»²¼» ®¿°°±®¬ ª¿¬ ¼» ½±²½´«-·»- »² ¿¿²¾»ª»´·²¹»² ª¿² ¼» -»°¿®¿¿¬ ¾·¶¹»ª±»¹¼»
®¿°°±®¬¿¹»- -¿³»²ò
Ø±±º¼-¬«µ ï ¾»ª¿¬ ¿´¹»³»²» ·²º±®³¿¬·»æ ·²´»·¼·²¹ô ±°¾±«©ô ¼» ©·¶¦» ©¿¿®±° ¼» ±²¼»®¦±»µ»² ¦·¶²
«·¬¹»ª±»®¼ »² ¼» ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼ ¼¿¿®ª±±®ò
Ø±±º¼-¬«µ î ¾»ª¿¬ ¼» ½±²½´«-·»-ò
Ø±±º¼-¬«µ í ¾»ª¿¬ ¼» ¿¿²¾»ª»´·²¹»²ò
Í»°¿®¿¿¬ ¦·¶² ¼» ª±´¹»²¼» ®¿°°±®¬¿¹»- ¾·¶¹»ª±»¹¼ô ¼·» ¿¿² ¼» ¾¿-·- ª¿² ¸»¬ ²« ª±±®´·¹¹»²¼» ®¿°°±®¬
´·¹¹»² »² ·² -¿³»²¸¿²¹ ³»¬ ¼·¬ ®¿°°±®¬ ¹»´»¦»² ¼·»²»² ¬» ©±®¼»²ô ¼±½¸ ±²¼»® ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼
ª¿² ¼» ¼¿¿®¾·¶ ª»®³»´¼» ±®¹¿²·-¿¬·»- ¦·¶² «·¬¹»ª±»®¼æ
ïò
î ½¿-»ó-¬«¼·»- ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ô ï ½¿-»ó-¬«¼§ -°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶- »² ï ½¿-»ó-¬«¼§
-°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- »² ï ½¿-»ó-¬«¼§ ®»¹·±²¿¿´ »¨°»®¬·-»½»²¬®«³ô «·¬¹»ª±»®¼ ¼±±® »²
±²¼»® ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼ ª¿² Û®²-¬ ú Ç±«²¹
îò
è ½¿-»ó-¬«¼·»- ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ô «·¬¹»ª±»®¼ ¼±±® »² ±²¼»® ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼ ª¿²
×²º·²·¬» Ú·²¿²½·»»´
íò
¸»¬ ®¿°°±®¬ Ñ° ¦±»µ ²¿¿® ¼» »ºº»½¬»² ª¿² ¦±®¹ô »ºº»½¬³»¬·²¹ ¾·¶ ¼» ¾»-¬»¼·²¹ ª¿²
¦±®¹³·¼¼»´»² ·² ¸»¬ º«²¼»®»²¼ ±²¼»®©·¶-ô «·¬¹»ª±»®¼ ¼±±® »² ±²¼»®
ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼ ª¿² Ø±ºº³¿²- ú Ø»»¹-³¿ò
Ñ²¼¿²µ- ·²-°¿²²·²¹»² ª¿² Û®²-¬ ú Ç±«²¹ »² ×²º·²·¬» Ú·²¿²½·»»´ µ±²¼»² »® ¹»»² -½¸±´»² ª±±®
ª±±®¬¹»¦»¬ ±²¼»®©·¶- ¹»ª±²¼»² ©±®¼»² ±³ ø±° ¼»¦» µ±®¬» ¬»®³·¶²÷ ¿¿² »»² ½¿-»ó-¬«¼§ ³»» ¬»
©»®µ»²ò
ïòíò Ü» «·¬¹»ª±»®¼» ±²¼»®¦±»µ»² »² ¼» ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼ ¼¿¿®ª±±®
Ø»¬ ²« ª±±®´·¹¹»²¼» ®¿°°±®¬ •Ü» ·²¦»¬ ª¿² ¦±®¹¹»´¼»² ²¿¼»® ¾»-½¸±«©¼Œ ¹¿¿¬ ±ª»® ¼»¦» ½¿-»ó
-¬«¼·»-ô ¼·» ¦·¶² «·¬¹»ª±»®¼ ¼±±® Û®²-¬ ú Ç±«²¹ »² ×²º·²·¬» Ú·²¿²½·»»´ò Ü» ·²¼·ª·¼«»´» ®¿°°±®¬¿¹»- ¦·¶²
-»°¿®¿¿¬ ¾·¶¹»ª±»¹¼ò
×² ¸»¬ ª»®´»²¹¼» ª¿² ¼»¦» ½¿-»ó-¬«¼·»- ·- ¬»ª»²- ¾»¦·»² ±º »® -°®¿µ» ·- ª¿² »ºº»½¬³»¬·²¹ ¼±±®
-½¸±±´¾»-¬«®»² »² ·²¼·»² ¼·¬ ¸»¬ ¹»ª¿´ ·-ô ±° ©»´µ» ©·¶¦» ¼¿¬ ¹»¾»«®¬ »² ©»´µ» ½±²-»¯«»²¬·»- ¼¿¿®«·¬
©±®¼»² ¹»¬®±µµ»²ò Ü·¬ ±²¼»®¦±»µ ·- «·¬¹»ª±»®¼ ¼±±® Ø±ºº³¿²- ú Ø»»¹-³¿ »² ¸»¬ ®¿°°±®¬ ¬»® ¦¿µ» Ñ°
¦±»µ ²¿¿® ¼» »ºº»½¬»² ª¿² ¦±®¹ ·- »ª»²»»²- ¾·¶¹»ª±»¹¼ò
Ø»¬ ®¿°°±®¬ •Ü» ·²¦»¬ ª¿² ¦±®¹¹»´¼»² ²¿¼»® ¾»-½¸±«©¼Œ ²»»³¬ ¼» ½±²½´«-·»- »² ¿¿²¾»ª»´·²¹»²
¸·»®ª¿² »ª»²»»²- ³»»ò

Ü» ±²¼»®¦±»µ»®- ª¿² ¼» ¼®·» ±®¹¿²·-¿¬·»- ¸»¾¾»² ²¿«© -¿³»²¹»©»®µ¬ò Ü» ½¿-»ó-¬«¼·»- ¦·¶² ª±´¹»²»»² ¹»¦¿³»²´·¶µ ±ª»®»»²¹»µ±³»² º±®³¿¬ «·¬¹»ª±»®¼ô ¦±¼¿¬ ¦·¶ ±²¼»®´·²¹ ª»®¹»´·¶µ¾¿¿® ¦·¶²ò
•Ü» ·²¦»¬ ª¿² ¦±®¹¹»´¼»² ²¿¼»® ¾»-½¸±«©¼Œ ª¿´¬ ±²¼»® ¼» ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼ ª¿² ×²º·²·¬» Ú·²¿²½·»»´ô
©¿¿® ±±µ ¼» °®±¶»½¬´»·¼·²¹ ©¿- ±²¼»®¹»¾®¿½¸¬ò
îòïò ß´¹»³»²» ½±²½´«-·»Ü» ¦±®¹³·¼¼»´»² ´±°»² ±ª»® ª»»´ -½¸·¶ª»²ò Ü» ¬±¬¿´» -¬®«½¬««® ·- ¼¿¿®¾·¶ ©»·²·¹ ¼±±®¦·½¸¬·¹ò
Ü·ª»®-» ·²-¬»´´·²¹»² ¸±«¼»² ¦·½¸ ³»¬ ¼» ±²¬ª¿²¹-¬ »² ¾»-¬»¼·²¹ ª¿² ¦±®¹³·¼¼»´»² ¾»¦·¹ô ¼·» »´µ ¸«²
»·¹»² ±ª»®¸»¿¼ ¸»¾¾»² »² ª»»´¿´ ¼» ¾»¸±»º¬» ª±»´»² ±³ ©»»®-¬¿²¼-ª»®³±¹»² ±° ¬» ¾±«©»²ò
Þ±ª»²¼·»² ·- ¼» ¾»-´·--·²¹--¬®«½¬««® ±ª»® ¼» ¬±»µ»²²·²¹ »² ·²¦»¬ ª¿² ¼» ³·¼¼»´»² ²·»¬ ª±´´»¼·¹
¬®¿²-°¿®¿²¬ »² ²·»¬ ª±´´»¼·¹ ª®·¶ ª¿² ®·-·½±Ž-ò
Ò¿¿®³¿¬» -¬®«½¬«®»®»² ·²-¬·¬«¬·±²¿´·-»®»² ø¿°¿®¬ ¾«®»¿«ô ½±*®¼·²¿¬±® »² ³»¼»©»®µ»®- ·² ¼·»²-¬÷ ²»·¹¬
³»² ²¿¿® ³»»® ±ª»®¸»¿¼ »² ¾«®»¿«½®¿¬·»ò
Ë·¬ ¼» ½¿-»ó-¬«¼·»- ¾´·¶µ¬ô ¦±¿´- ®»»¼- ¹»¼¿½¸¬ ©»®¼ ¿¿² ¼» ¸¿²¼ ª¿² ¼» ¸·»®¾±ª»² ¹»²±»³¼» ÊÑó
½¿-»ó-¬«¼§ô ¼¿¬ ¸»¬ ³±¹»´·¶µ ·- »»² ®»½±²-¬®«½¬·» ±° ¬» -¬»´´»² ª¿² ¼» ¾»-¬»¼·²¹ ª¿² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»²ò
Ì·¶¼»²- ¼» ¹»-°®»µµ»² ±° ¼» -½¸±´»² ¾´»»µ ¼¿¬ »® ª¿²«·¬ ¸»¬ ª»´¼ ²·»¬ ±° ¼»¦» ©·¶¦» ³»¬ ¼»
¾«¼¹»¬¬»®·²¹ô ¾»-¬»¼·²¹ »² ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ ª¿² ¼» ³·¼¼»´»² ©±®¼¬ ±³¹»¹¿¿²å ±° ¼»¦» ©·¶¦» ©±®¼¬
µ»²²»´·¶µ ³»»-¬¿´ ²·»¬ ¹»¼¿½¸¬ »² ¹»©»®µ¬ò Ü»¦» ½±²-¬¿¬»®·²¹ ©±®¼¬ ±ª»®·¹»²- ±²¼»®-¬»«²¼ ¼±±® ¼»
¾»ª·²¼·²¹»² ª¿² Ø±ºº³¿²- ú Ø»»¹-³¿ô ¦·» ¸±±º¼-¬«µ î ª¿² ¼»¦» ®¿°°±®¬¿¹»ò
Ü·ª»®-» -½¸±±´¼·®»½¬»«®»² ¸¿¼¼»² ¿¿²ª¿²µ»´·¶µ ¸«² ¾»¼»²µ·²¹»² ¾·¶ ¼» «·¬ª±»®¾¿¿®¸»·¼ ª¿² ¼» ½¿-»ó
-¬«¼·»- »² ¼» ®»½±²-¬®«½¬·»-ò ß½¸¬»®¿º ©»®¼ -±³- ¼» ±°³»®µ·²¹ ¹»³¿¿µ¬ ¼¿¬ ¾·¶ ¿¿²ª¿²¹ ª¿² ¸»¬
±²¼»®¦±»µ ²·»¬ ©¿- ª»®©¿½¸¬ ¼¿¬ ¼» ®»½±²-¬®«½¬·» ¦± ¹»¼»¬¿·´´»»®¼ µ±² ©±®¼»² ±°¹»-¬»´¼ò
Ó»¬ ¾»¬®»µµ·²¹ ¬±¬ ¼» ¾»-¬»¼·²¹ ª¿² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ·- ¸»¬ ¿´¹»³»²» ¾»»´¼ ¼¿¬ «·¬ ¼» ½¿-»ó-¬«¼·»²¿¿® ª±®»² µ±³¬ ¿´- ª±´¹¬æ
ó ¸»¬ ¿¿²-¬»´´»² ª¿² »»² ×Þó»®ô ®»³»¼·¿´ ±º -°»½·¿´ ¬»¿½¸»® ±º ±²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬»²
ó ¸»¬ ª®·¶ ®±±-¬»®»² ª¿² ´»»®µ®¿½¸¬»² ª±±® -°»½·¿´» ´»--»²
ó ¸»¬ »»² µ»»® °»® ©»»µô ³»»®¼»®» µ»®»² °»® ©»»µ ±º -¬®«½¬«®»»´ µ´»·²»® ³¿µ»² ª¿² ¼» ¹®±»°»²
©¿¿®·² ´»»®´·²¹»² ´»- µ®·¶¹»² ³»¬ ²¿³» ª¿² ¹®±»°»² ©¿¿®·² ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¦·¬¬»²
ó ¬·¶¼-¾»-¬»¼·²¹ ª¿² ª»®-½¸·´´»²¼» ³»¼»©»®µ»®- ¿¿²æ
i
±ª»®´»¹ ³»¬ ±«¼»®-ô ³»¬ ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»®- »² ¼·ª»®-» ¿²¼»®» »¨¬»®²» °¿®¬·¶»²
i
¦±»µ»² »² ³¿¬½¸»² ª¿² ±²¼»®±²¼»®-¬»«²·²¹ ª¿²«·¬ ¦±®¹·²-¬»´´·²¹»² ª±±®
´»»®´·²¹»²
i
¿º´»¹¹»² ª¿² ¸«·-¾»¦±»µ»²ô ·²¼·ª·¼«»´» ¾»¹»´»·¼·²¹ ±° -½¸±±´ô »¨¬®¿ ·²¦»¬ ¬·¶¼»²°¿«¦»- »¬½ò
i
±°-¬»´´»² ª¿² ·²¼·ª·¼«»´» ¦±®¹°´¿²²»²
ó ¼» ¿¿²-½¸¿º ª¿² ¿¿²¹»°¿-¬ ³»«¾·´¿·®ô ´¿°¬±°- ±º ¿²¼»®» ³·¼¼»´»² ±³ ¸»¬ ±²¼»®©·¶- ¬»
ª»®¹»³¿µµ»´·¶µ»²ò
ó ·² ¸»¬ ¾¿-·-±²¼»®©·¶- ©±®¼»² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ¸»®µ»²¾¿¿®¼»® ¾»-¬»»¼ ¼¿² ·² ¸»¬ -°»½·¿¿´
¾¿-·-±²¼»®©·¶- »² ¸»¬ øª±±®¬¹»¦»¬÷ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶-ò ×² ¼»¦» ¬©»» ´¿¿¬-¬» -±±®¬»² ±²¼»®©·¶·- »® º»·¬»´·¶µ -°®¿µ» ª¿² ¼¿¬ ¿´´» ³·¼¼»´»² ª±±® ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¾»-¬»³¼ ¦·¶²ô ¦±¼¿¬ ¦·¶ ¿´- 77² ¬»
¾»-¬»¼»² -±³ ¹»´¼ ©±®¼»² ¾»-½¸±«©¼ò
Ù®±--± ³±¼± ©±®¼»² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ¾»-¬»»¼ò Ü» ³¿¬» ©¿¿®·² ±±µ ¼·®»½¬ »»² ®»´¿¬·» ·- ¬«--»² ¼»
¾»-¬»¼·²¹ ª¿² ¼»¦» ¦±®¹³·¼¼»´»² »² ¼» ´»»®´·²¹»² ¼·» ¦±®¹ ¾»¸±»ª»² ª¿®·»»®¬ »½¸¬»® »² ©±®¼¬ ·² ¼»
°¿®¿¹®¿º»² îòîò ¬±¬ »² ³»¬ îòìò °»® ±²¼»®©·¶--±±®¬ ²¿¼»® «·¬¹»©»®µ¬ò

îòîò Ý±²½´«-·»- ½¿-»ó-¬«¼·»- ®»¹«´·»® ¾¿-·-±²¼»®©·¶Û® ¦·¶² ¬·»² ½¿-»-¬«¼·»- «·¬¹»ª±»®¼ ·² ¸»¬ ®»¹«´·»® ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
Ü» µ´»·²-¬» -½¸±±´ ¬»´¬ ìë ´»»®´·²¹»²ô ¼» ¹®±±¬-¬» ëððò
Û7² -½¸±±´ ·- ª¿² ®±±³-óµ¿¬¸±´·»µ» -·¹²¿¬««®ô ª·¶º -½¸±´»² ¾»¬®»ºº»² ±°»²¾¿¿® ±²¼»®©·¶- »² ª·»®
-½¸±´»² ¾»¸±®»² ¬±¬ ¼» °®±¬»-¬¿²¬- ½¸®·-¬»´·¶µ» ¼»²±³·²¿¬·»ò
Ì©»» -½¸±´»² ¦·¶² ¹»ª»-¬·¹¼ ±° ¸»¬ °´¿¬¬»´¿²¼ ø¼±®°»² ª¿² ®»-°ò ëðð »² ïòëðð ·²©±²»®-÷ô 77² -½¸±±´
·- ¹»ª»-¬·¹¼ ·² »»² ¼±®° ³»¬ èòððð ·²©±²»®-ô ¾»¸±®»²¼ ¬±¬ »»² ¹»³»»²¬» ³»¬ ±²¹»ª»»® ëðòððð
·²©±²»®-ô ª·»® -½¸±´»² ´·¹¹»² ·² ¹»³»»²¬»² ³»¬ »»² ·²©±²»®-¿¿²¬¿´ ¬«--»² ¼» ïëòððð »² íðòðððô 77²
-½¸±±´ ´·¹¬ ·² »»² -¬¿¼ ³»¬ çëòððð ·²©±²»®- »² ¬»²-´±¬¬» ³¿µ»² ¬©»» -½¸±´»² ¹»´»¹»² ·² ¹®±¬» -¬»¼»²
±²¼»®¼»»´ «·¬ ª¿² ¼» °±°«´¿¬·» ø ®»-°ò -¬»¼»² ³»¬ íððòðð »² êððòðð ·²©±²»®-÷ò
Ø·»®±²¼»® ¬®»µµ»² ©·¶ »»² ¿¿²¬¿´ ½±²½´«-·»-ò Ø»¬ ·- ¾»´¿²¹®·¶µ ¼¿¿®¾·¶ ¿¿² ¬» ¬»µ»²»² ¼¿¬ ¼»¦»
½±²½´«-·»- ¹»¬®±µµ»² ©±®¼»² ¿¿² ¼» ¸¿²¼ ª¿² ¼» ¹»²±»³¼» ½¿-»ó-¬«¼·»- »² ¼»®¸¿´ª» ²·»¬ ±²ª»®µ±®¬
±° ¸»¬ ¬±¬¿´» ±²¼»®©·¶-ª»´¼ ª¿² ¬±»°¿--·²¹ µ«²²»² ©±®¼»² ª»®µ´¿¿®¼ò
Ì·¶¼»²- ¼» ½¿-»-¬«¼·»- ·- ¹»¾´»µ»² ¼¿¬ ¿´´» -½¸±´»² ½±²½®»»¬ ¦±®¹¾»´»·¼ ¸»¾¾»² ¹»º±®³«´»»®¼ »² ·²
°®¿µ¬·¶µ ¾®»²¹»²ò
Ü» ½¿-»-¬«¼·»- ´»®»² ¼¿¬ »»² ³»»®¼»®¸»·¼ ª¿² ¼» -½¸±±´¼·®»½¬»«®»² ±º ´±½¿¬·»´»·¼»®- ¹±»¼ ·²¦·½¸¬
¸»»º¬ ·² ¼» ª±±® ¼» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¾¿®» º·²¿²½·5´» ³·¼¼»´»²ô ³¿¿® »»² ¿¿²¦·»²´·¶µ» ³·²¼»®¸»·¼ ¸»»º¬
¼»¦» ·²º±®³¿¬·» ²·»¬ò Ø»¬ ±²¬¾®»»µ¬ ·² ¼·» ¹»ª¿´´»² ¼¿² ±±µ ¿¿² ·²¦·½¸¬ ·² ¼» ±³ª¿²¹ ª¿² ¼» ³·¼¼»´»²
¼·» ±° ¾±ª»²-½¸±±´- ²·ª»¿« ©±®¼»² ·²¹»¦»¬ô ¼» ¬±»¹»µ»²¼» ø¹»³»»²¬»´·¶µ»÷ -«¾-·¼·»-ô ¼» ³·¼¼»´»²
ª¿² ¸»¬ Í¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ÉÍÒÍô »¬½ò Ó»² ª»®©·¶-¬ ª±±® ¼»¦» º·²¿²½·5´» ·²º±®³¿¬·» ²¿¿® ¸»¬
¾»-¬««®-¾«®»¿« ±º ¸»¬ ¿¼³·²·-¬®¿¬·»µ¿²¬±±®ò Ü» ¾±ª»²-½¸±±´- ³¿²¿¹»® ±º ¼» º«²½¬·±²¿®·°»®-±²»»´-º±®³¿¬·» ¼»»´¬ ³»» ¸±»ª»»´ °»®-±²»»´ ³»² ³¿¹ ·²¦»¬¬»²ò
Ü·®»½¬»«®»² ±º ´±½¿¬·»³¿²¿¹»®- ¼·» µ±®¬»® ¼¿² ¬·»² ¶¿¿® ·² º«²½¬·» ¦·¶²ô ¦·¶² ±ª»® ¸»¬ ¿´¹»³»»² -´»½¸¬
¾»µ»²¼ ³»¬ ¼» ¼±»´-¬»´´·²¹»² ª¿² ÉÍÒÍ »² ¼» ¸·»®³»» -¿³»²¸¿²¹»²¼» ©»¬¬»´·¶µ ª¿-¬¹»´»¹¼»
¾»µ±-¬·¹·²¹--§-¬»³¿¬·»µò Ó»² ¦·»¬ ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¼¿² ¿´- 77² ª¿² ¼» ª»´» ·²-¬¿²¬·»©¿¿® ³»² ¬»®»½¸¬ µ¿² ª±±® -½¸±´·²¹ô »¨°»®¬·-» ±º ©»´´·½¸¬ ¹»´¼ò Ü» ¿º-¬¿²¼ ¬«--»² ¼» -½¸±±´ »² ¸»¬
-¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ·- ±ª»® ¸»¬ ¿´¹»³»»² ¹®±¬»® ²¿¿®³¿¬» ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¹®±¬»® ·»²ñ±º ¼» ½±³³«²·½¿¬·» »² ¿ºª¿¿®¼·¹·²¹ °®·³¿·® ª·¿ ¸»¬ ¾±ª»²-½¸±±´- ³¿²¿¹»³»²¬ »² ±º ¸»¬
¾»-¬««®-¾«®»¿« ª»®´±±°¬ò
Û»² ¿¿²¬¿´ ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- ¸»»º¬ ¹»»² ª±´´»¼·¹ ·²¦·½¸¬ ·² ¼» ©·¶¦» ©¿¿®±° -°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶»² -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- ø©»¬¬»´·¶µ÷ ¦·¶² ¹»-¬®«½¬«®»»®¼ ·² ±²- ´¿²¼ò
Í½¸±´»² ³¿µ»² ±²¼»®-½¸»·¼ ²¿¿® ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² »² ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»²ò
Ü» µ±°°»´·²¹ ¬«--»² ·²µ±³-¬»² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² »² «·¬¹¿ª»² ¿¿² °»®-±²»»´
-°»½·º·»µ ª±±® ¼»¦» ´»»®´·²¹»² ·- ·² ¿´´» ¹»ª¿´´»² ¹±»¼ ¬» ³¿µ»²ò Ê»»´¿´ ©±®¼¬ ¹»µ±¦»² ª±±® ·²¦»¬ ª¿²
·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- »²ñ±º ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸»®-ô ·² »»² »²µ»´ ¹»ª¿´ ª»®¦±®¹¬ ³»²ô ·² ±ª»®´»¹ ³»¬ ¼»
¾»¬®»ºº»²¼» -½¸±±´ ª±±® -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶-ô ¦»´º ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ò ×² ¼» ±²¼»®¦±½¸¬» ¹»ª¿´´»²
©¿®»² ¼» ·²µ±³-¬»² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ´¿¹»® ¼¿² ¼» «·¬¹¿ª»² ¿¿² °»®-±²»»´ ¼¿¬
-°»½·º·»µ ª±±® ¼»¦» ´»»®´·²¹»² ©»®¼ ·²¹»¦»¬ò Ù®±¬» ª»®-½¸·´´»² ¦·¶² »® ¬«--»² ¼» ¬·¶¼ ¼·» ¼¿¿¼©»®µ»´·¶µ
³»¬ ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ©±®¼¬ ¹»©»®µ¬ »² ¼» ¬·¶¼ ¼·» ¾»-¬»»¼ ©±®¼¬ ¿¿² ±ª»®´»¹ô ¿¼³·²·-¬®¿¬·» »²
®»¹·-¬®¿¬·» »ò¼ò Ü»¦» ¼·®»½¬» ½±²¬¿½¬¬·¶¼ ª¿®·»»®¬ ª¿² íð ¬±¬ ¾·¶²¿ ïððû ª¿² ¸»¬ ¾«¼¹»¬ò
ß´- ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ô ¾·²²»² ±º ¾«·¬»² ¼» ¹®±»°ô »¨¬®¿ ¿¿²¼¿½¸¬ ¾»¸±»º¬ô ¹»¾»«®¬ ¼·¬ ª¿¿µ -¿³»² ³»¬
»²µ»´» ¿²¼»®» µ·²¼»®»²ò Ü» ®«¹¦¿µ ¸»»º¬ ¼¿² »»² ¾®»¼»®» ©»®µ·²¹ ¼¿² ¼» »²» ¹»1²¼·½»»®¼» ´»»®´·²¹ò

Û»² ¼»»´ ª¿² ¼» ¹»1²¬»®ª·»©¼» -½¸±´»² °´¿¿¬-¬ ø-±³- º±®-»÷ µ¿²¬¬»µ»²·²¹»² ¾·¶ ¸»¬ º«²½¬·±²»®»² ª¿²
¼» ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ò Ü·¬ ¸»»º¬ ¾»¬®»µµ·²¹ ±° ¼» µ©¿´·¬»·¬ô ª»®-²·°°»®·²¹ ø-±³- ³»»®¼»®»
¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»®- ±° 77² ¼¿¹ ª¿²«·¬ ¼»¦»´º¼» ±®¹¿²·-¿¬·»÷ »² ¿º©»¦·¹¸»·¼ ø´¿²¹¼«®·¹» ¦·»µ¬» ±º
ª¿½¿¬«®»-÷ò
Í±³³·¹» -½¸±´»² »®ª¿®»² °®±¾´»³»² ³»¬ ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¼·» ¬·¶¼»²- »»² -½¸±±´¶¿¿® ª»®¸«·¦»²ò Ü»
•±«¼»Œ -½¸±±´ ¾»¸±«¼¬ ¼¿² ¼» º±®³¿¬·» ø±³¼¿¬ ³»² »® °»®-±²»´» ª»®°´·½¸¬·²¹»² ±° ·- ¿¿²¹»¹¿¿²÷ô ¼»
•²·»«©» -½¸±±´Œ µ®·¶¹¬ °¿- ·²¹¿¿²¼» ¸»¬ ª±´¹»²¼» -½¸±±´¶¿¿® ¸»¬ ®«¹¦¿µ¾«¼¹»¬ »² ³±»¬ ¾»-´«·¬»² ±º
³»² ·² ¼» ¬«--»²´·¹¹»²¼» °»®·±¼» ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² «·¬ ¿²¼»®» ³·¼¼»´»² ¾»¹»´»·¼¬ò
Ü» ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»² ©±®¼»² ¹»¸±´°»² ³»¬ ³·¼¼»´»² «·¬ ¼·ª»®-» ¾®±²²»²ò Ü» ©»®µ©·¶¦»² ¦·¶²
¦»»® ¼·ª»®-ò Û»² ¿¿²¬¿´ -½¸±´»² ©»®µ¬ ³·²¼»® ¼¿² »²µ»´» ¶¿®»² ¹»´»¼»² ³»¬ ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸·²¹ ¾«·¬»²
¼» µ´¿- »² ·²¼·ª·¼«»´» ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»²ò Ø·»®ª±±® µ±³»² ¹®±»°-¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² »² ®»³»¼·¿´
¬»¿½¸·²¹ øÎÌ÷ ¾·²²»² ¼» ¹®±»° ·² ¼» °´¿¿¬-ò Ü·¬ -¬»´¬ ¸±¹»®» »·-»² »² µ»²²·- »²
øµ´¿--»²³¿²¿¹»³»²¬÷ª¿¿®¼·¹¸»¼»² ª¿² ´»»®µ®¿½¸¬»²ò Û»² »²µ»´» -½¸±±´ ¸»»º¬ô ³»¼» ¸·»®±³ô ÎÌ
¾«·¬»² ¼» ¹®±»° ·²³·¼¼»´- ©»»® ·²¹»ª±»®¼ò
Û»² ¾»°»®µ¬ ¼»»´ ª¿² ¼» -½¸±´»² ¸»»º¬ ¸±³±¹»²» ¹®±»°»² ø²·»¬ó½±³¾·²¿¬·»¹®±»°»²÷ô ¸»¬ ´·»º-¬ ¦±
µ´»·² ³±¹»´·¶µ ¿´- ¼±»´ò Î»-¬»®»²¼» ³·¼¼»´»² ¦·¶² ¼¿² ª±±® ¦±®¹ô ³¿²¿¹»³»²¬ »² º¿½·´·¬¿·®» ¦¿µ»²ò
ß²¼»®» -½¸±´»² ¸¿²¬»®»² ²±®³»² ª±±® ¦±®¹º±®³¿¬·»ô ³¿²¿¹»³»²¬ »ò¼ò Ê®¿¿¹¬»µ»²- µ«²²»² ¹»°´¿¿¬-¬
©±®¼»² ¾·¶ ¼» »ºº»½¬·ª·¬»·¬ ª¿² ¸»¬ µ´»·² ³¿µ»² ª¿² ¼» ¹®±»°»²ô ¦»µ»® ·² ¸»¬ µ¿¼»® ª¿² ´»»®´·²¹»²¦±®¹ô
î
¹»´»¬ ±° ±²¼»®¦±»µ ¼¿¬ ¿¿²¬±±²¬ ¼¿¬ ¸»¬ °±-·¬·»ª» »ºº»½¬ ª¿² µ´»·²» ¹®±»°»² ¦»»® ¾»°»®µ¬ ·ß´´» -½¸±´»² ¹»ª»² ¬±» ¼¿¬ ¦±®¹ó »² ³¿²¿¹»³»²¬º±®³¿¬·» ·² ²±±¼-·¬«¿¬·»- ø¾·¶ª±±®¾»»´¼ »¨¬®»»³ ª»»´
¦·»µ» ´»»®µ®¿½¸¬»²÷ ·²¹»¦»¬ ©±®¼¬ ±³ ¼» ½®·-·--·¬«¿¬·» ¸»¬ ¸±±º¼ ¬» ¾·»¼»²ò Ü·¬ µ±³¬ ¹»³·¼¼»´¼ »²µ»´»
³¿´»² °»® ¶¿¿® ª±±®ò
Ë·¬ ¸»¬ ±ª»®¹®±¬» ¼»»´ ª¿² ¼» ½¿-»ó-¬«¼·»- µ±³¬ ¸»¬ ¾»»´¼ ²¿¿® ª±®»² ¼¿¬ »® ³»»® ¿¿² °»®-±²»´» ·²¦»¬
ª±±® ´»»®´·²¹»² ¼·» ¦±®¹ ¾»¸±»ª» ©±®¼¬ «·¬¹»¹»ª»² ¼¿² »® ¿¿² ·²µ±³-¬»² ¬»¹»²±ª»® -¬¿¿²ò
Ñ°³»®µ»´·¶µ ·- ¼¿¬ ª®·¶©»´ ¿´´» ¹»1²¬»®ª·»©¼» »² ¾»-¬«¼»»®¼» -½¸±´»²ô ±²¹»¿½¸¬ ¸«² ¹®±±¬¬»ÿô
¿¿²¹»ª»² ¦±Ž² íð ? ìð ¦±®¹´»»®´·²¹»² -°»½·¿´» ¿¿²¼¿½¸¬ ¬» ¹»ª»²ò
Ö¿®»²´¿²¹ ©¿- ¼» ¦±®¹ ª±±® µ·²¼»®»² ³»¬ ´»»®ó »² ¹»¼®¿¹-°®±¾´»³»² ¿´- ¹»ª±´¹ ª¿² ¾»°»®µ¬»
³±¹»´·¶µ¸»¼»² »»² ¾»´¿²¹®·¶µ -°»»®°«²¬ ª¿² -½¸±´»²ò Ë·¬ ½¿-»-¬«¼·»- ¾´·¶µ¬ »»² ¹»¼»»´¬»´·¶µ»
ª»®-½¸«·ª·²¹ ª¿² ¼» ¿¿²¼¿½¸¬ ø»² ¼» »²»®¹·» »² ¼» ³·¼¼»´»²÷ ·² ³»»® ±º ³·²¼»®» ³¿¬» ²¿¿® ¼»
´»»®´·²¹»² ¼·» ¾±ª»²¹»³·¼¼»´¼ ·²¬»´´·¹»²¬ ¦·¶²ò Ó·¼¼»´»² ©±®¼»² ·²¹»¦»¬ ±³ °´«-µ´¿--»² »²
Ô»±²¿®¼±-½¸±´»² ±° ¬» ®·½¸¬»²ò
Ò±¹³¿¿´-æ ±²¦» ½±²½´«-·»- ¦·¶² ¹»¾¿-»»®¼ ±° ¼» ¹»°´»»¹¼» ½¿-»ó-¬«¼·»- »² µ«²²»² ²·»¬ ¦±²¼»® ³»»®
¿´- ¹»´¼»²¼ ª±±® ¸»¬ ¹»¸»´» °®·³¿·® ±²¼»®©·¶- ©±®¼»² ¾»-½¸±«©¼ò
Ñ° ¼» »ºº»½¬»² ª¿² ¼» ·²¹»¦»¬¬» «®»² »² ¼» ¹»´»ª»®¼» ¦±®¹ ©±®¼¬ ·² °¿®¿¹®¿¿º îòìò ·²¹»¹¿¿²ò
îòíò Ý±²½´«-·»- ½¿-»ó-¬«¼§ -°»½·¿´» -½¸±±´ ª±±® ¾¿-·-±²¼»®©·¶Ü» -½¸±±´ ·² µ©»-¬·» ·- ±²¬-¬¿¿² «·¬ »»² º«-·» °»® ï ¿«¹«-¬«- îððé ª¿² ¬©»» ÍÞ¿Ñó-½¸±´»² »² ¬»´¬ ½¿ò
îéð ´»»®´·²¹»²ò Ø·»®ª¿² ±²¬ª¿²¹»² ½¿ò íð ´»»®´·²¹»² »»² ®«¹¦¿µ ½´«-¬»® îô í ±º ìò
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ïé ¹®±»°»² ¹»ª±®³¼ ³»¬ ¹»³·¼¼»´¼ ïê ´»»®´·²¹»² °»® ¹®±»°ò

î

Ñ²¼»®¦±»µ ª¿² Ù×ÑÒô ·²-¬·¬««¬ ª±±® ±²¼»®¦±»µ ·² ¸»¬ ±²¼»®©·¶-ô ª»®¾±²¼»² ¿¿² ¼» Î·¶µ-«²·ª»®-·¬»·¬ Ù®±²·²¹»²ô
îððê

Ü» -½¸±±´ ·- ¿¿²¹»-´±¬»² ¾·¶ ¬©»» -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼»²ò
Ó·¼¼»´»² ¼·» ª±±® ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ©±®¼»² ±²¬ª¿²¹»² ©±®¼»² ·²¹»¦»¬ ·² ¼» ª±®³ ª¿² ¬®¿·²·²¹»² ¿¿²
¼» ´»»®´·²¹»²ô °®¿µ¬·-½¸» ´»--»² ¿´- ¿¿²ª«´´·²¹ ±° ¸»¬ ´»»®-¬±º¿¿²¾±¼ »² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ·²¬»®²»
¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ò
Ê¿² ¼» ®«¹¦¿µ³·¼¼»´»² ¼·» ¼» -½¸±±´ ±²¬ª¿²¹¬ô ©±®¼¬ ½¿ò ïðû ¾»-¬»»¼ ¿¿² ³¿¬»®·¿¿´ »² ¼»
®»-¬»®»²¼» çðû ¿¿² °»®-±²»´» ·²¦»¬ò Ø»¬ µ±³¬ ª±±® ¼¿¬ ³¿¬»®·¿¿´ô ¿¿²¹»-½¸¿º¬ ª¿²«·¬ ®«¹¦¿µ¹»´¼»²ô
±±µ ª±±® ³»»®¼»®» ´»»®´·²¹»² ©±®¼¬ ·²¹»¦»¬ò
Ê±±® ¼» ·²ª«´´·²¹ ª¿² ¼» ´»»®´·²¹»²¦±®¹ ¸»»º¬ ¼» -½¸±±´ °»®-±²»»´-´»¼»² ³»¬ ª»®-½¸·´´»²¼» »¨°»®¬·-»
¿¿²¹»-¬»´¼ô ©¿¿®±²¼»® ±²¼»®-¬»«²»²¼» ´»»®µ®¿½¸¬»² ¼·» ¦±²¼»® ¹®±»°-ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ ¼»»´- ¼»
¹®±»°-ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ» ´»»®µ®¿½¸¬»² ¾·¶ ·²-¬®«½¬·» ±²¼»®-¬»«²»² »² ¼»»´- ³»¬ ·²¼·ª·¼«»´» ±º µ´»·»²
¹®±»°¶»- ´»»®´·²¹»² ©»®µ»²ò Þ·¶ µ±®¬¼«®»²¼» ¦·»µ¬» ª»®ª¿²¹»² ¦·¶ ¼» ¹®±»°-ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ»
´»»®µ®¿½¸¬»²ò
Ë·¬ ¼» ®»½±²-¬®«½¬·» ¾´·¶µ¬ ¼¿¬ ¼» -½¸±±´ ¼» ±²¬ª¿²¹»² ¦±®¹³·¼¼»´»² ±±µ ª±´´»¼·¹ ¾»-¬»»¼ ¿¿² ¦±®¹ô
©¿¿®¾·¶ ìèû ·² ¼·®»½¬ ½±²¬¿½¬ ³»¬ ¼» ´»»®´·²¹»²ò
îòìò Ý±²½´«-·»- ½¿-»ó-¬«¼·»- -½¸±´»² ª±±® -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶Û® ·- »»² ½¿-»ó-¬«¼§ «·¬¹»ª±»®¼ ²¿¿®æ
ó »»² -½¸±±´ ½´«-¬»® í -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- ø®«·³ ïïð ´»»®´·²¹»²÷ »² ª±±®¬¹»¦»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶ø®«·³ ïèð ´»»®´·²¹»²÷ »² ½¿ò ïðð ´»»®´·²¹»² ·² ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹
ó »»² ®»¹·±²¿¿´ »¨°»®¬·-»½»²¬®«³ øÎÛÝ÷ ½´«-¬»® ìò Ü·¬ ·- »»² -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ª¿² ïï
-½¸±´»² ª±±® øª±±®¬¹»¦»¬÷ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- øïð ¾»-¬«®»²÷ »² »»² ª·»®¬¿´ ¶«-¬·¬·5´»
¶»«¹¼·²®·½¸¬·²¹»²ò ×² ¬±¬¿¿´ ¹¿¿¬ ¸»¬ ±³ ¦±Ž² íòððð ´»»®´·²¹»² ©¿¿®ª¿² ±²¹»ª»»® ìëð ·²
¶«-¬·¬·5´» ·²®·½¸¬·²¹»²ò Ê±±® ¼» ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ ¸»»º¬ ¸»¬ ÎÛÝ ®«·³ éëð -½¸±´»² ·² ¸»¬
¾»-¬¿²¼ò
ß¿²¹»¦·»² ²¿¿® ¼» ¿¿®¼ ª¿² ¼» ¦¿¿µ ¼» ¼±±® ¼» -½¸±±´ ª±±® ¼» »·¹»² ´»»®´·²¹»² ±²¬ª¿²¹»² ¹»´¼»²
±±µ ª±±® ¼·» ø¦±®¹÷´»»®´·²¹»² ©±®¼¬ ·²¹»¦»¬ô ·- ¾·¶ ¼»¦» -½¸±´»² -°»½·º·»µ ¹»µ»µ»² ²¿¿® ¼» ¿³¾«´¿²¬»
¾»¹»´»·¼·²¹ò
Ñª»®·¹»²- ·- ³»¬ ²¿³» ·² ¸»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- ¼» -½¸»·¼-´·¶² ¬«--»² ¦±®¹ »² ±²¼»®©·¶- ²·»¬
»»²¼«·¼·¹ »² ¼» ©»®µ¦¿¿³¸»¼»² »² ¿½¬·ª·¬»·¬»² ´±°»² ¼±±® »´µ¿¿®ò
Ü» -½¸»·¼-´·¶² ¬«--»² °®»ª»²¬·»ª» »² ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ ³»¬ ·²¼·½¿¬·» ·- ²·»¬ »»²¼«·¼·¹ ¬» ³¿µ»²ò
Ñ° ¸»¬ ³±³»²¬ ¼¿¬ »»² ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»® ±° »»² -½¸±±´ µ±³¬ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²
©±®¼»² ¹¿¿²¼»©»¹ ±±µ ¼» ¿²¼»®» ´»»®´·²¹»² ¾»-°®±µ»²ò Û»² ·²-½¸¿¬¬·²¹ ª¿² ¬·¶¼-¾»-¬»¼·²¹ °»®
´»»®´·²¹ ·- ´¿-¬·¹ ¬» ³¿µ»² »² ª®¿¿¹¬ ±³ °»®-±±²´·¶µ» ·²-½¸¿¬¬·²¹»²ò
Þ·¶ ¼» ½´«-¬»®óíó-½¸±±´ ©±®¼¬ ª±±® ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ ø¾»¹»´»·¼·²¹ ª¿² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² »²
°®»ª»²¬·»ª» ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ ¬»¦¿³»²÷ ½¿ò îìòðððôðð »«®± ³77® ±²¬ª¿²¹»² ¼¿² ¼¿¬ »® ¾»-¬»»¼
©±®¼¬ò Ù»´»¬ ±° ¸»¬ ¬±¬¿´» ¾»¼®¿¹ ©¿¿® ¸»¬ ±³ ¹¿¿¬ ·- ¼¿¬ ½¿ò ëû ª¿² ¼» ±²¬ª¿²¹-¬»²ò Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬
¼¿¿®¾·¶ ¬±»¹»´·½¸¬ ¼¿¬ ³»² ª±±®¦·½¸¬ ±³¹¿¿¬ ³»¬ ¸»¬ ¿¿²-¬»´´»² ª¿² °»®-±²»»´ ª±±® ¼» ¿³¾«´¿²¬»
¦±®¹ô ±³¼¿¬ ¼» ±³ª¿²¹ ª¿² ¼» ·²µ±³-¬»² ¸·»®ª±±® ¶¿¿®´·¶µ- º´«½¬«»»®¬ò
îòëò Ý±²½´«-·»- ±²¼»®¦±»µ ²¿¿® ¼» »ºº»½¬»² ª¿² ¦±®¹
Ù»½±²½´«¼»»®¼ ³±»¬ ©±®¼»² ¼¿¬ »® ¹»»² ±º ¦»»® ¾»°»®µ¬ ø¿´´»»² ©¿¬ ¾»¬®»º¬ °®±½»-¿-°»½¬»² »²
¿-°»½¬»² ª¿² ¼» ±®¹¿²·-¿¬·»÷ »ª¿´«¿¬·» °´¿¿¬-ª·²¼¬ ª¿² ¼» ±°¾®»²¹-¬»² ±º ®»-«´¬¿¬»² ª¿² ¼» ¹»´»ª»®¼»
¦±®¹ò

Ü» ±²¼»®¦±»µ»® -¬»´¬ô ¼¿¬ ¸»¬ ¼» -½¸±´»² »² ¾±ª»²-½¸±±´-» ª»®¾¿²¼»² ±±µ ¿¿² »»²
µ©¿´·¬»·¬-¦±®¹°®¿µ¬·¶µ ±²¬¾®»»µ¬ ¼·» ¼» ¾¿-·- ¦±« ³±»¬»² ¦·¶² ª±±® ¼» ³»¬·²¹ ª¿² ¼» »ºº»½¬»² ª¿² ¼»
·²¹»¦»¬¬» ¦±®¹³·¼¼»´»²ò É¿¿® »® -°®¿µ» ·- ª¿² µ©¿´·¬»·¬-¦±®¹ »² ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ ©±®¼¬ ¼¿¬ ª¿¿µ ´±¹»¦·»² ª¿² ±²¼»®©·¶-¹»®»´¿¬»»®¼» ¬¿µ»²ò Ü»¦» ´¿¿¬-¬» ¬¿µ»² »®ª¿¿®¬ ³»² ±ª»®·¹»²- ±±µ ¿´¾»´¿²¹®·¶µ»®ò
Û® ©±®¼¬ ©»´ °´¿²³¿¬·¹ ¹»©»®µ¬ô ³±¹»´·¶µ ±±µ ±³¼¿¬ ª»»´ °´¿²²»² ¦±¿´- ¦±®¹ó »² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»²
ª±±®¹»-½¸®»ª»² ¦·¶²ô ³¿¿® ¼» µ±°°»´·²¹ ¬«--»² ¹»´¼ô ¿½¬·ª·¬»·¬»² »² »ºº»½¬³»¬·²¹ ±²¬¾®»»µ¬ò Ü·¬ ¾»»´¼
©»®¼ ¿´ ±°¹»®±»°»² ·² ¸»¬ ®¿°°±®¬ Æ·½¸¬ ±° ¦±®¹¹»´¼»² ¿¿² ¼» ¸¿²¼ ª¿² ¼» ±²¼»®¦±½¸¬» ¦±®¹°´¿²²»²
»² ¶¿¿®ª»®-´¿¹»² »² ©±®¼¬ ²« ¾»ª»-¬·¹¼ò
Ü¿¿®²¿¿-¬ ·- ¾·¶ ¸»¬ °´¿²³¿¬·¹ ©»®µ»² ©»´ ¸»¬ »»®-¬» ¼»»´ô ¼» °´¿²º¿-»ô ·² ¸»¬ ¿´¹»³»»² ®»¼»´·¶µ ¹±»¼
±²¬©·µµ»´¼ô ¼±½¸ ¼¿¬ ¹»´¼¬ ²·»¬ ª±±® ¼» ±ª»®·¹» º¿-»- ø¼± Š½¸»½µ Š ¿½¬÷ò
×²¦»¬ ª¿² ¦±®¹³·¼¼»´»²ô ¦± ´»»®¬ ¸»¬ ±²¼»®¦±»µô ·- ¼¿² ±±µ ²·»¬ ±° ¾¿-·- ª¿² -¬«®»²¼ ¾»´»·¼ ±º
»ºº»½¬³»¬·²¹æ
ó ²¿¼¿¬ ¼» º±®³¿¬·» ª±±® ¼» ¹®±»°»² ·- ·²¹»¦»¬ ·- »® ©»·²·¹ º±®³¿¬·» ±ª»® ª±±® ¿¼¼·¬·±²»»´
¾»´»·¼ò Ø·»®¾·¶ ¦·¶ ±ª»®·¹»²- ª¿²«·¬ ¼» ½¿-»ó-¬«¼·»- ¿¿²¹»¬»µ»²¼ô ¼¿¬ ¼¿¬ ³±¹»´·¶µ ±±µ ¸»¬
¹»ª±´¹ ·- ª¿² ¸»¬ º»·¬ ¼¿¬ ¾¿-·--½¸±´»² ¿ °®·±®· »®ª±±® µ·»¦»² ¦±ª»»´ ¿´- ®»¼»´·¶µ»®©·¶- ³±¹»´·¶µ
·- ¬» -¬±°°»² ·² ¦± µ´»·² ³±¹»´·¶µ» ¹®±»°»²
ó ª»®¼»´·²¹ »² ·²¦»¬ ª¿² ¼» ³·¼¼»´»² ¹»¾»«®¬ ²±¹ ª¿¿µ ±° ¾¿-·- ª¿² ¸·-¬±®·-½¸ ¹»¹®±»·¼»
¿¿²²¿³»-æ •¦± ¸»¾¾»² ©» ¸»¬ ¿´¬·¶¼ ¹»¼¿¿²Œò
ó »® ·- ²±¹ ¹»»² ±°¾®»²¹-¬¹»®·½¸¬» ½«´¬««® ·² ¼» -½¸±´»²
Ì»²-´±¬¬» ©·¶-¬ ¼» ±²¼»®¦±»µ»® »®±° ¼¿¬ »® ±±µ ¹»»² ¹»-½¸·µ¬» »² ¹»¿½½»°¬»»®¼» ³¿¬»² ª±±®¸¿²¼»²
¦·² ±³ ¼» »ºº»½¬·ª·¬»·¬ ª¿² ¼» ·²¦»¬ ª¿² ø¦±®¹÷³·¼¼»´»² ²¿ ¬» ¹¿¿²æ
ó »® ·- ¼·-½«--·» »² ª»®¼»»´¼¸»·¼ ±ª»® ¼» ª®¿¹»² ©¿¬ »ºº»½¬·»º ·- »² ©¿¬ ³±»¬ ©±®¼»² ª»®-¬¿¿²
±²¼»® »ºº»½¬·ª·¬»·¬
ó »® ¦·¶² ¹»»² «·¬¹»µ®·-¬¿´´·-»»®¼» ²±®³»² ø»² ¾»²½¸³¿®µ¹»¹»ª»²-÷
ó »® ¦·¶² ²¿«©»´·¶µ- ¿¿²°¿µµ»² ·² ·²-¬®«³»²¬»² ª±±® µ©¿´·¬»·¬-¦±®¹ ¼·» ¦·½¸ ®·½¸¬»² ±° ¼» ·²¦»¬
ª¿² ³·¼¼»´»²
ó ¼» ·²¦»¬ ª¿² ³·¼¼»´»² »² ¼» »ºº»½¬·ª·¬»·¬ ¼¿¿®ª¿² ³¿µ»² ¹»»² ¼»»´ «·¬ ª¿² ¼» ª»®¿²¬©±±®¼·²¹
ª¿² -½¸±´»² »² ¾±ª»²-½¸±±´-» ª»®¾¿²¼»² »² ±±µ ²·»¬ ª¿² ¸»¬ ¬±»¦·½¸¬ò
Í¿³»²ª¿¬¬»²¼ -¬»´¬ ¼» ±²¼»®¦±»µ»® ¸»¬ ¿´- ª±´¹¬æ •Ü» ¿¿²´»·¼·²¹ ¬±¬ ¼» ±²¼»®¦±»µ»² »² ½¿-»ó-¬«¼·»²¿¿® ¼» ·²¦»¬ ª¿² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ´·¹¬ ·² ¼» ¾»¦±®¹¼¸»·¼ ·² ¼» Ì©»»¼» Õ¿³»® »² »® ¾«·¬»² ±ª»® ¼»
ª®¿¿¹ ±º ¼»¦» ³·¼¼»´»² ¹»®·½¸¬ ©±®¼»² ·²¹»¦»¬ò Ü» ½¿-»ó-¬«¼·»- ´¿¬»² ¦·»² ¼¿¬ -½¸±´»² »²
¾±ª»²-½¸±±´-» ª»®¾¿²¼»² ¼·¬ ¼±»² Š »² -±³- ³»»® ¼¿² ¼¿¬ óô ³¿¿® ¼¿¬ ³·¼¼»´»² ·² ¼»
ª»®¿²¬©±±®¼·²¹-ó »² °´¿²¼±½«³»²¬»² ²·»¬ ±º ³±»·´·¶µ ¬» ¬®¿½»®»² ¦·¶²ò
×² ¸»¬ ª»®´»²¹¼» ª¿² ¼» ¹»®·½¸¬» ·²¦»¬ ª¿² ¼»¦» ³·¼¼»´»² ·- ¼» ª®¿¿¹ ¹»-¬»´¼ ±º ¼»¦» ·²¦»¬ ±±µ ¼»
¹»©»²-¬» »ºº»½¬»² ¸»»º¬ò ×² ¸»¬ °«¾´·»µ» ¼»¾¿¬ ¬©·¶º»´»² -±³³·¹»² ¿¿² ¼»¦» »ºº»½¬·ª·¬»·¬ô ¬»®©·¶´
¿²¼»®»² ¾»¬±¹»² ¼¿¬ ¦±²¼»® ¼»¦» ³·¼¼»´»² ¼» °®±¾´»³»² ²±¹ ª»´» ³¿´»² ¹®±¬»® ¦±«¼»² ¦·¶²ò
Ê±±® ¾»·¼» ¾»©»®·²¹»² ·- ¹»»² ¹®±²¼ò Ø»¬ ¶«·-¬» ¿²¬©±±®¼ ·-æ É·¶ ©»¬»² ¸»¬ ²·»¬ô ·² »´µ ¹»ª¿´ ²-¹
²·»¬òŒò

íòïò ß¿²¾»ª»´·²¹»²
í

Ê¿²«·¬ ¸»¬ Ó·²·-¬»®·» ª¿² ÑÝÉ ©±®¼¬ »»² ¿¿²¦·»²´·¶µ ¾»¼®¿¹ ¿¿² -½¸±´»² ·² ¸»¬ º«²¼»®»²¼ ±²¼»®©·¶ª»®-¬®»µ¬ -°»½·º·»µ ª±±® µ·²¼»®»² ¼·» ¦±®¹ ²±¼·¹ ¸»¾¾»²æ ±° ¶¿¿®¾¿-·- ½·®½¿ îôî ³·´¶¿®¼ »«®±ò
Ø»¬ ´·¹¬ ª±±® ¼» ¸¿²¼ ¼¿¬ ¼¿¬¦»´º¼» º«²¼»®»² ±²¼»®©·¶- ª»®ª±´¹»²- ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ ¿º´»¹¬ ±ª»® ©¿¬ ³»¬
¼·¬ ¹»´¼ ·- ¾»®»·µ¬ò Æ±©»´ ª¿²«·¬ ¼» ³¿¿¬-½¸¿°°»´·¶µ» ±°¼®¿½¸¬ ¼·» -½¸±´»² ¸·»®³»» µ®·¶¹»² ø¿´´»
µ·²¼»®»²ô ±±µ ¼·» ¦±®¹ ²±¼·¹ ¸»¾¾»²ô ¦·½¸ ¦± ±°¬·³¿¿´ ³±¹»´·¶µ ¬» ´¿¬»² ±²¬©·µµ»´»² ±°¼¿¬ ¦·¶
ª±´©¿¿®¼·¹ ¾·²²»² ±²¦» ³¿¿¬-½¸¿°°·¶ µ«²²»² º«²½¬·±²»®»²÷ ¿´- ª¿²«·¬ ¸»¬ ±±¹°«²¬ ª¿² º·²¿²½·5´»
ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ¸»·¼ ø¸»¬ ¹¿¿¬ ±³ ¾»´¿-¬·²¹¹»´¼÷ò
Ü¿¿®¾·¶ ¼·»²¬ ¹»®»¿´·-»»®¼ ¬» ©±®¼»² ¼¿¬ »»² ¹±»¼» -½¸±±´ ®»¹«´·»®» ³·¼¼»´»² »² ¦±®¹³·¼¼»´»²
¹»1²¬»¹®»»®¼ ¦¿´ ·²¦»¬¬»² ø¦±¿´- «·¬ ¼» ½¿-»ó-¬«¼·»- ¾·¶ ¸»¬ ¾¿-·-±²¼»®©·¶- »² ¸»¬ ª±±®¬¹»¦»¬ ±²¼»®©·¶±±µ ¾´·¶µ¬÷ò Û»² -¬®·²¹»²¬» -½¸»·¼·²¹ ·- ±²©»²-»´·¶µò Ü·¬ ²»»³¬ ²·»¬ ©»¹ ¼¿¬ ¼» ·²¦»¬ ª¿² ¼»
¦±®¹³·¼¼»´»² ½±²½®»»¬ ¹»¼«·¼ µ¿² »² ³±»¬ ©±®¼»²ò
Ü¿¿®¾·¶ ³±»¬ ¹»©¿¿µ¬ ©±®¼»² ª±±® ±²²±¼·¹» ¾«®»¿«½®¿¬·-»®·²¹ »² ª»®¦©¿®·²¹ ª¿² ¼» ¿¼³·²·-¬®¿¬·»ª»
´¿-¬»² ø©¿¿®¼±±® »»² ¼»»´ ª¿² ¸»¬ ¹»´¼ ©»»® ¿¿² ¼»¦» ±ª»®¸»¿¼ ±°¹¿¿¬÷ò
Ü» ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ ¼·»²¬ ¾·¶ ª±±®µ»«® °´¿¿¬- ¬» ª·²¼»² ¾·²²»² ¼» ¸«·¼·¹» µ¿¼»®- ª¿² ©»¬ó »²
®»¹»´¹»ª·²¹ »² ³»¬ ¼» ·²-¬®«³»²¬»² ¼·» ¼¿¿®¾·¶ ¿´ ª±±®¸¿²¼»² ¦·¶²ò
Ø»¬ ¼®¿¿¹ª´¿µ ¼¿¿®ª±±® ¾·¶ ¸»¬ ª»´¼ ¦¿´ ª»®ª±´¹»²- -¬»®µ µ«²²»² ©±®¼»² ª»®¾»¬»®¼ ¿´- ¼±±® ¼·¬ °®±½»ª¿² ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ô ¼¿² ©»´ ³»¬ ¼» ®»-«´¬¿¬»² ª¿² ¼·» ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ô ¸»¬ ª»´¼ ¦·»¬ ¼¿¬ ¸»¬ ¼»
µ©¿´·¬»·¬ ª¿² ¼» »·¹»² ·²¦»¬ µ¿² ª¿-¬-¬»´´»² »² ª»®ª±´¹»²- ª»®¾»¬»®»²ò
Ó»¬ ·²¿½¸¬²»³·²¹ ª¿² ¼» ¿¿²¾»ª»´·²¹»² ¦±¿´- ±°¹»²±³»² ·² ¸±±º¼-¬«µ éòëò ª¿² ±²- ®¿°°±®¬ •Æ·½¸¬ ±°
¦±®¹¹»´¼»²Œ »² ±²¼»® ª»®©·¶¦·²¹ ²¿¿® ¼» -°»½·º·»µ» ¿¿²¾»ª»´·²¹»² ¼·» ª±±®¬- ¼±±® Ø±ºº³¿²- ú
Ø»»¹-³¿ »² Û®²-¬ ú Ç±«²¹ ·² ¸«² ®»-°»½¬·»ª»´·¶µ» ®¿°°±®¬»² •Ñ° ¦±»µ ²¿¿® ¼» »ºº»½¬»² ª¿² ¦±®¹Œ »²
•Î¿°°±®¬¿¹» ±²¼»®¦±»µ ¾»-¬»¼·²¹ ¦±®¹³·¼¼»´»² °®·³¿·® ±²¼»®©·¶-Œ ¼±»² ©·¶ ¼¿² ±±µ ¼» ª±´¹»²¼»
¿¿²¾»ª»´·²¹»²æ
ïò Ü» ±²¼»®©·¶-·²-¬»´´·²¹»² ·² µ©»-¬·» ¼·»²»² ¼» ·²¦»¬ ª¿² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ¬®¿²-°¿®¿²¬ ¬»
ª»®¿²¬©±±®¼»²ò Ü»¦» ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ µ®·¶¹¬ ª±®³ ·² ¸»¬ ¦·½¸¬¾¿¿® ³¿µ»² ª¿² ¼» ®»-«´¬¿¬»² ª¿²
¼» ¾»-¬»¼·²¹ ª¿² ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»²ò Ü»¦» ª»®¿²¬©±±®¼·²¹ µ»²¬ ¬©»» ½±³°±²»²¬»²ò Ü» »»®-¬»
½±³°±²»²¬ ·- ¸»¬ ±° ¾¿-·- ª¿² ¹»¿½½»°¬»»®¼» »ºº»½¬³¿¬»² ø¿¿²¾»ª»´·²¹ î÷ ¿¿²²»³»´·¶µ
³¿µ»² ª¿² ¾»®»·µ¬» ®»-«´¬¿¬»²ò Ü» ¬©»»¼» ½±³°±²»²¬ ·- ¸»¬ ½±²-»¯«»²¬ »² -¬®«½¬«®»»´ ´»¹¹»²
ª¿² »»² ®»´¿¬·» ¬«--»² ¼» ±²¬ª¿²¹»² ³·¼¼»´»²ô ¼» ·²¦»¬ ¼¿¿®ª¿² »² ¼» ¼¿¿®¾·¶ ¾»±±¹¼»
®»-«´¬¿¬»² ø¿¿²¾»ª»´·²¹ í÷ò
îò Ñ³ ¼·¬ ³±¹»´·¶µ ¬» ³¿µ»² ª»®¼·»²¬ ¸»¬ ¿¿²¾»ª»´·²¹ ±³ ±° ´¿²¼»´·¶µ ²·ª»¿« ¹»¿½½»°¬»»®¼»
»ºº»½¬³¿¬»² ¬» ±²¬©·µµ»´»² ª±±® ¼» µ©¿´·¬»·¬ ª¿² ´»»®´·²¹»²¦±®¹ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² -½¸±´»² »²
¾±ª»²-½¸±±´-» ª»®¾¿²¼»²ò Ê±±® ¦±ª»® ¼»¦» ³¿¬»² ²·»¬ ©±®¼»² ±²¼»®-¬»«²¼ ¼±±®
©»¬»²-½¸¿°°»´·¶µ ±²¼»®¦±»µô ©±®¼»² ¦·¶ ³»¬ ¼» ±²¼»®©·¶--»½¬±®»² ¿º¹»-°®±µ»²ò
Ü»¦» ¿¿²¾»ª»´·²¹ ·- ·²¬»¹®¿¿´ ±ª»®¹»²±³»² «·¬ ¸»¬ ®¿°°±®¬ •Ñ° ¦±»µ ²¿¿® ¼» »ºº»½¬»² ª¿²
¦±®¹Œ ª¿² Ø±ºº³¿²- ú Ø»»¹-³¿ô ¿¿²¾»ª»´·²¹ ²®ò ïò
íò Ì»ª»²- ¼·»²»² ¼» ±²¼»®©·¶-·²-¬»´´·²¹»² ¿½¬·»º ±²¼»®-¬»«²¼ ¬» ©±®¼»² ±³ ·² ¸«² ¾»´»·¼-ó »²
°´¿²²·²¹-¼±½«³»²¬»² ¦±¿´- ¦±®¹°´¿²ô -½¸±±´°´¿²ô º±®³¿¬·»°´¿²ô ø·²¼·ª·¼«»´»÷
¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² »² ¶¿¿®ª»®-´¿¹ ¼» ·²¬»¹®¿´» -¿³»²¸¿²¹ ¬» ´»¹¹»² ¬«--»² ¼» ¼·ª»®-»
¾»-½¸·µ¾¿®» ³·¼¼»´»²ô ¼» ³»¬ ¼»¦» ³·¼¼»´»² ²¿¹»-¬®»»º¼» ®»-«´¬¿¬»²ô ¼» º»·¬»´·¶µ»
í

Þ¿-·-±²¼»®©·¶-ô -°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ô -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶-ô ª±±®¬¹»¦»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶-ô ®»¹·±²¿´»
»¨°»®¬·-»½»²¬®¿ô ª±±®¬¹»¦»¬ ±²¼»®©·¶- »² °®±¶»½¬»² ¿´- Î»¾±«²¼ô Ø»®-¬¿®¬ »² Ñ° ¼» ®¿·´-

·²¦»¬ñ¾»-¬»¼·²¹ »² ¼» ¾»®»·µ¬» ®»-«´¬¿¬»² »² ¬»²-´±¬¬» ©¿¬ ¼·¬ ¾»¬»µ»²¬ ª±±® ¼» °´¿²²·²¹ »²
·²¦»¬ ·² ¼» ¬±»µ±³-¬ò Ü¿¿®¾·¶ µ¿² ¬»ª»²- ¾»ª±®¼»®¼ ©±®¼»² ¼¿¬ ¦·¶ ·² ¼» º·²¿²½·5² »»²
±²¼»®-½¸»·¼ ³¿µ»² ¬«--»² ¾»-¬»¼·²¹ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¦±®¹ »² ±²¼»®©·¶- »²»®¦·¶¼- »²
±ª»®¸»¿¼ñ-½¸±´·²¹ñº¿½·´·¬»®·²¹ ¿²¼»®¦·¶¼-ò
ìò Ì»® ±²¼»®-¬»«²·²¹ ª¿² ¼» ±²¼»®©·¶-·²-¬»´´·²¹»² ¾·¶ ¼» «·¬ª±»®·²¹ ª¿² ¿¿²¾»ª»´·²¹ íò µ«²²»² ¿´
¼¿² ²·»¬ ª·¿ °·´±¬- ·²-¬®«³»²¬»²ô º±®³¿¬-ô ¾»-¬ °®¿½¬·½»- »² ¸¿²¼®»·µ·²¹»² ª±±® ¿¿²°¿µ
±²¬©·µµ»´¼ ©±®¼»²ò
ëò Ø»¬ ·- ©»²-»´·¶µ ¼¿¬ ¼» ×²-°»½¬·» ¦·½¸ ·² ¸»¬ ª»®´»²¹¼» ª¿² ¼» ¿¿²¾»ª»´·²¹»² ï ¬±¬ »² ³»¬ í
±±µ ¾®»»¼ ®·½¸¬ ±° ¼» ©·¶¦» ©¿¿®±° ¼» ±²¼»®©·¶-·²-¬»´´·²¹»² ·² ¸»¬ µ¿¼»® ª¿² ¼·¬ ®¿°°±®¬
³·¼¼»´»² »² ®»-«´¬¿¬»² µ±°°»´»²ô ¦±©»´ ·² ¼» °´¿²º¿-» ø¾òªò ¦±®¹°´¿²²»² ÉÍÒÍ÷ ¿´- ·² ¼»
ª»®¿²¬©±±®¼·²¹-º¿-» ø¶¿¿®ª»®-´¿¹÷ò Ó»¬ ±²¼»®©·¶-·²-¬»´´·²¹»² ©±®¼»² ¸·»® ²·»¬ ¿´´»»² ¼»
-½¸±´»² »² ¼» -½¸±±´¾»-¬«®»² ¾»¼±»´¼ô ³¿¿® ²¿¼®«µµ»´·¶µ ±±µ ¼» -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼»²
·² ¸»¬ ÐÑ »² ÊÑ »² ¼» ÎÛÝŽ-ò
êò Ù»¿¼ª·-»»®¼ ©±®¼¬ ±³ ¬»® ®»¿´·-»®·²¹ ª¿² ¼» ¿¿²¾»ª»´·²¹»² ï ¬±¬ »² ³»¬ ë ²·»¬ ¬±¬ ²·»«©» ©»¬ó
»² ®»¹»´¹»ª·²¹ ¬» µ±³»²ô ³¿¿® ¾»-¬¿¿²¼» ©»¬ó »² ®»¹»´¹»ª·²¹ ±° »»² ¿¿²¬¿´ -°»½·º·»µ»
±²¼»®¼»´»² ²¿¼»® ¬» ½±²½®»¬·-»®»²ô ²¿³»´·¶µ ©¿¿® ¼·» ¹¿¿² ±ª»® ¦±®¹°´¿²²»²ô -½¸±±´°´¿²²»²ô
º±®³¿¬·»°´¿²²»²ô ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² »² ¶¿¿®ª»®-´¿¹»²ò
éò Ù»¿¼ª·-»»®¼ ©±®¼¬ ¬» ¾»ª±®¼»®»² ¼¿¬ ±° ¸»¬ ²·ª»¿« ª¿² ¼» ·²¼·ª·¼«»´» -½¸±±´ ¦·½¸¬ ¾»-¬¿¿¬ ±°
¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ¼·» -°»½·º·»µ ª±±® ¼·» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¾¿¿® ¦·¶²ò
èò Ì»²-´±¬¬» ©±®¼¬ ¹»¿¼ª·-»»®¼ ±²¼»®¦±»µ ¬» ¼±»² ²¿¿® ¸»¬ ¾»´»·¼-ª±»®»²¼ ª»®³±¹»² ¾·²²»² ¼»
±²¼»®¦±½¸¬» -»½¬±®»² ©¿¿® ¸»¬ ¼» º·²¿²½·5² ¾»¬®»º¬ô ³»»® ·² ¸»¬ ¾·¶¦±²¼»® ²¿¿® ¼» º·²¿²½·5´»
º«²½¬·» »² ¸±» ¼»¦» ª»®¼»® ±²¬©·µµ»´¼ñª»®-¬»®µ¬ µ¿² ©±®¼»²ò

Ý¿-»-¬«¼·»Ü» «·¬©»®µ·²¹ ª¿² »»² ª¿² ¼» ¿¿²¾»ª»´·²¹»²
«·¬ ¸»¬ ®¿°°±®¬
Æ·½¸¬ ±° Æ±®¹¹»´¼»² ¼¼ ïï ³»· îððç »² ¹»¾®«·µ¬
ª±±® ¼» ®¿°°±®¬¿¹»
•Ü» ×²¦»¬ ª¿² Æ±®¹¹»´¼»² ²¿¼»® ¾»-½¸±«©¼Ž
¼¼ ïï -»°¬»³¾»® îððç

Ë¬®»½¸¬ô ïï -»°¬»³¾»® îððç
Ó»ª®±«© ÓòÝò ª¿² ¼»® Ø±ººó×-®¿5´
Ü» ¸»»® Øòßò ¼» É·¬
Ó»ª®±«© ¼®- Ûò Ê»®-½¸«®»
Ü» ¸»»® ¼®- Éò Þ±-

î

Ý¿-»-¬«¼§ Ù®±¬» ¾¿-·--½¸±±´ ·² »»² ¹®±¬» -¬¿¼
ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ·- »»² ¹®±¬» ¾¿-·--½¸±±´ ·² »»² ³±±·» ©±±²©·¶µ ·² »»² ¹®±¬» -¬¿¼ò Ü» -½¸±±´ °®±º·´»»®¬ ¦·½¸
¿´- -½¸±±´ ·² ¼» ¾««®¬ò Ê¿² ¼» ±²¹»ª»»® êðð ´»»®´·²¹»² ¦·¶² »® ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððè Š îððç ¦»- ³»¬
»»² ®«¹¦¿µò
ïòï
Þ»-¬««®´·¶µ» ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ·- »»² ª¿² ¼» ®«·³ îð -½¸±´»² ¼·» ª¿´´»² ±²¼»® »»² µ¿¬¸±´·»µ -½¸±±´¾»-¬««®ò ×² ¬±¬¿¿´ ¦·¬¬»²
»® ±²¹»ª»»® ëððð ´»»®´·²¹»² ±° ¼» -½¸±´»² ª¿² ¼» -¬·½¸¬·²¹ò
ïòî
Æ±®¹¾»´»·¼
×² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððè Š îððç ¦·¶² »® ¦»- ´»»®´·²¹»² ³»¬ »»² ®«¹¦¿µò Ü» ª»®¼»´·²¹ ±ª»® ¼» ´»»®¶¿®»² ·¿´- ª±´¹¬æî ´»»®´·²¹»² ·² ¹®±»° íô í ´»»®´·²¹»² ·² ¹®±»° êô ï ´»»®´·²¹ ·² ¹®±»° éò ×² ¹®±»° è ¦·¬ ï ´»»®´·²¹
¼·» ¬±¬ »² ³»¬ ¹®±»° é ©»´ »»² °»®-±±²¹»¾±²¼»² ¾«¼¹»¬ µ®»»¹ ³¿¿® ²« ²·»¬ ³»»®ò Ê¿² ¼» í
´»»®´·²¹»² ·² ¹®±»° ê ¦·¬¬»² »® î ·² ¼»¦»´º¼» µ´¿-ò Ø»¬ ¬±¬¿¿´ ¿¿²¬¿´ ´»»®´·²¹»² ª¿² ¼»¦» µ´¿- ·- íïò Ê±±®
¼»¦» ¹®±»° ·- »® ï ±½¸¬»²¼ °»® ©»»µ »»² »¨¬®¿ º±®³¿¬·»ª» ·²¦»¬ ·² ¼» µ´¿-ò Ñ° ¼»¦» ±½¸¬»²¼ ·- »®
²¿¿-¬ ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ »»² ´»»®µ®¿½¸¬ ÎÌ ·² ¼» µ´¿- ¼·» ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ ±²¼»®-¬»«²¬ò
Ü» -½¸±±´ ±²¬ª¿²¹¬ ²¿¿-¬ ¼» ¾»µ±-¬·¹·²¹ ª·¿ ¸»¬ °»®-±±²-¹»¾±²¼»² ¾«¼¹»¬ ª¿² ¼»¦» ¦»- ´»»®´·²¹»²
¹»»² »¨¬®¿ º±®³¿¬·» ¾±ª»² ¼» ¾¿-·-º±®³¿¬·»ò Ü¿¬ ¾»¬»µ»²¬ ¼¿¬ ¼» µ´¿--»² ·² ¼» ¾±ª»²¾±«© ª®·¶ ¹®±±¬
¦·¶²ò Ü» µ´¿- ·² ´»»®¶¿¿® ê ©¿¿®·² ±±µ ¼» î ´»»®´·²¹»² ³»¬ »»² ®«¹¦¿µ ¦·¬¬»²ô ¬»´¬ ·² ¬±¬¿¿´ íï
´»»®´·²¹»²ò
Ê·¶º ª¿² ¼» ê ´»»®´·²¹»² ³»¬ »»² ®«¹¦¿µ ±²¬ª¿²¹»² ï ««® °»® ©»»µ ¾»¹»´»·¼·²¹ ¾«·¬»² ¼» µ´¿-ò Ü»¦»
¾»¹»´»·¼·²¹ ©±®¼¬ ª»®¦±®¹¼ ¼±±® ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ ÎÌò Ü» ¦»-¼» ´»»®´·²¹ ø-§²¼®±±³ ª¿² Ü±©²÷ ³»¬ »»²
®«¹¦¿µ ¸»»º¬ »»² ³»»® «·¬¹»¾®»·¼ °®±¹®¿³³¿ ¾«·¬»² ¸»¬ µ´¿--»²ª»®¾¿²¼ ³»¬ »»² ´»»®µ®¿½¸¬ ÎÌ
¹»¼«®»²¼» ì ««® °»® ©»»µ
Ü» ·²¬»®²» ¾»¹»´»·¼·²¹ ·- ±ª»®»»²µ±³-¬·¹ ¼» ®·½¸¬´·¶²»² ¼·» ·² ¸»¬ Í¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¦·¶²
±°¹»-¬»´¼æ ì µ´±µ«®»² °»® µ·²¼ò
Ø»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¾·»¼¬ ²±±¼¦¿µ»´·¶µ» ±²¼»®-¬»«²·²¹ ¿¿² ¼» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®-ò Ü» ·²¬»®²
¾»¹»´»·¼»®- ¦·¶² ²·»¬ ¹»-°»½·¿´·-»»®¼ ·² ¸»¬ ©»®µ»² »² ¼» ¼¿¿®¾·¶ ¾»¸±®»²¼» -°»½·º·»µ» ¿¿²°¿µ ª¿²
®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ò
Ó»¬ ¼» ±²¼»®-¬»«²·²¹ ª¿² ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ©±®¼¬ ¼» µ©¿´·¬»·¬ ¾»©¿¿µ¬ò Û»² -§-¬»³¿¬·-½¸
²¿¹¿¿² ª¿² ¼» ®»¿´·-¿¬·» ª¿² ¼» ¹»-¬»´¼» ¼±»´»² »² ¼» »ºº»½¬·ª·¬»·¬ ª¿² ¼» ·²¦»¬ ª¿² ¼» ³·¼¼»´»² ·¼¿¿® »»² ±²¼»®¼»»´ ª¿²ò
Ü» -½¸±±´ ©·´ ²¿¼®«µµ»´·¶µ -½¸±±´ ·² »² ª¿² ¼» ¾««®¬ ¦·¶²ò Ü·¬ ©±®¼¬ ±±µ ¬±¬ «·¬¼®«µµ·²¹ ¹»¾®¿½¸¬ ¼±±®
»»² µ·²¼ «·¬ ¼» ¾««®¬ ¼¿¬ ±° »»² -½¸±±´ ª±±® -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- ¦·¬ ³»¬ »²·¹» ®»¹»´³¿¿¬ ¹»¼«®»²¼» ï
¼¿¹¼»»´ ±° ¬» ²»³»² ·² »»² µ´¿- ª¿² ¸»¬ ´»»®¶¿¿® ³»¬ ´»»º¬·¶¼-¹»²±¬»² «·¬ ¼» ¾««®¬ò Ü» ¾»¼±»´·²¹
¸·»®ª¿² ·- ±³ ¬» ª±±®µ±³»² ¼¿¬ ¸»¬ µ·²¼ ¸»¬ ½±²¬¿½¬ ³»¬ ´»»º¬·¶¼-¹»²±¬»² ·² ¼» ¾««®¬ ª»®´·»-¬ò Ê±±®
¼»¦» ¼·»²-¬ ±²¬ª¿²¹¬ ¼» -½¸±±´ ¹»»² ¿°¿®¬» ª»®¹±»¼·²¹ò
Ü» ¼·®»½¬·» ¹»»º¬ ¿¿² ¼¿¬ ¼» ´»»®´·²¹»² ª¿² ¼» -½¸±±´ ª»»´¿´ ¿ºµ±³-¬·¹ ¦·¶² «·¬ ¹»¦·²²»² ³»¬
¸±±¹±°¹»´»·¼» ±«¼»®-ò Ô»»®´·²¹ó¦±®¹ ¾»¬»µ»²¬ ²·»¬ ¿´´»»² ¿¿²¼¿½¸¬ ¹»ª»² ¿¿² ¼» ´»»®´·²¹»² ¼·» »¨¬®¿
±²¼»®-¬»«²·²¹ ±³¼¿¬ ¸«² ³±¹»´·¶µ¸»¼»² ¾»²»¼»² ¹»³·¼¼»´¼ ¦·¶²ò Û»² ª»»´ ¹®±¬»®» ¹®±»° ±° ¼»¦»
-½¸±±´ ¸»»º¬ ¾»¸±»º¬» ¿¿² »¨¬®¿ ±²¼»®-¬»«²·²¹ ±³¼¿¬ ¸«² ³±¹»´·¶µ¸»¼»² ¾±ª»²¹»³·¼¼»´¼ ¦·¶²ò
Ñ³ ¼·» ®»¼»² ·- ¼» -½¸±±´ ¾»¹±²²»² ³»¬ »»² ¦±¹»²¿¿³¼» °´«-µ´¿- ©¿¿® »¨¬®¿ ´»»®-¬±º ©±®¼¬
¿¿²¹»¾±¼»²ò Î»³»¼·¿´ ¬»¿½¸·²¹ ±° ¼»¦» -½¸±±´ ®·½¸¬ ¦·½¸ ±±µ ±° ÎÌ ª±±® °´«- µ·²¼»®»²ò

í

íò
Ú·²¿²½·5²
Ü» ¾»-½¸·µ¾¿®» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² »² ¼» ·²¦»¬ ¼¿¿®ª¿² ¦·¶² ©»»®¹»¹»ª»² ·² ¼» ±²¼»®-¬¿¿²¼» ¬¿¾»´ò
íòïò

Þ¿¬»²
¹»´¼

Ô«³° -«³ ÑÝÉ
ÞÐÞ
Î«¹¦¿µ º±®³¿¬·»
ÍÉÊ ñ ÉÍÒÍ
×òÞò »®É·¬¬» -½¸±´»² ¬±»-´¿¹
Ù»³ò ½±²½·5®¹»-

ï ììí ððð
ìê éðð
îç íðð
ìî èðð
ç ïðð
ïî íðð
ïç ððð

Ì±¬¿¿´ ¾¿¬»²
íòîò

ï êðî îðð

×² °®±½»²¬»²
çðôï
îôç
ïôè
îôé
ðôê
ðôè
ïôî
ïðð

Ô¿-¬»²
¹»´¼

×² °®±½»²¬»²

Ô±±²µ±-¬»² °»®-±²»»´
©òªò ×Þ »² ÎÌ
ß´¹»³»»² ³¿²¿¹»³»²¬
Ù»³»»²-½¸¿°°»´·¶µ»
ª±±®¦·»²·²¹»²
×²¬»¹®¿¿´ ³¿²¿¹»³»²¬
Ù®¿¬·º·½¿¬·» ñ ¶«¾·´»«³
«·¬µ»®·²¹»² »¬½ò
Ë·¬¾»-¬»¼·²¹ ¾»¹»´»·¼·²¹ ÔÙÚ
Ì±»´¿¹» ¾±½±Ž- »² ÍÔó»®-

ï ìèç ëðð
ïðê éðð
îè çðð
îè çðð

çìôë
êòè
ïôè
ïôè

îï êðð
ì ëðð

ïôì
ðòí

í êðð

ó
ðòî

Ì±¬¿¿´ ´¿-¬»²

ï ëéê çðð

ïðð

ó

Ü» ·²¦»¬ ª¿² ×²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- »² Î»³»¼·¿´ ¬»¿½¸»®- ±³ª¿¬ ·² ¬±¬¿¿´ î ª±´´»¼·¹» º±®³¿¬·»°´¿¿¬-»²ò ×Þ
ïôî ÚÌÛ »² ÎÌ ðôè ÚÌÛò Ü» ·²ª«´´·²¹ ª¿² ¼»¦» º±®³¿¬·» ª·²¼¬ °´¿¿¬- ¼±±® ê °»®-±²»²ò
Ê¿² ¼» ·²¦»¬ ª¿² ÎÌ ©±®¼¬ ·»¼»®» ©»»µ ç ««® ¾»-¬»»¼ ¿¿² ¼·®»½¬» »»² ±° »»² ¾»¹»´»·¼·²¹ ª¿² ¼»
®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ò Ê»®ª±´¹»²- ·- »® ¼» ±²¼»®-¬»«²·²¹ ª¿² »»² ¹®±»° ·² ´»»®¶¿¿® ¦»- ¹»¼«®»²¼» ï
¼¿¹¼»»´øí ««®÷ °»® ©»»µò Ü» ¬±¬¿´» ¼·®»½¬» ·²¦»¬ ª¿² ¼» ÎÌ ª±±® ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ·- ¼¿¿®³»» ïî
««® °»® ©»»µò Ü¿¬ ·- ·²½´«-·»º ª±±®¾»®»·¼·²¹ »² ª»®ª±´¹¿½¬·ª·¬»·¬»² -¿³»² »¯«·ª¿´»²¬ ¿¿² »»² ¸¿´ª»
ï
ÚÌÛò Ü¿¬ ·- ·² ¼»¦» -½¸±±´ -¬¿²¼¿¿®¼ »¯«·ª¿´»²¬ ¿¿² ¾·¶²¿ îéòðððôóó Ü» ¬±¬¿´» ·²¦»¬ ª¿² ¼»
®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸»®- »² ¼» ·²¬»®²» ¾»¹»´»·¼·²¹ ±³ª¿¬ î ÚÌÛò Ü¿¬ ·- ¹»´·¶µ ¿¿² »»² ¹»´¼¾»¼®¿¹ ª¿²
ïðêòéððò
Ü» ³¿¬»®·5´» ª»®¹±»¼·²¹ ¼·» ·² ¼» ¬±»¹»µ»²¼» ®«¹¦¿µµ»² ¦·¬ ·- ·² ¬±¬¿¿´ ìòéëîôóó ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿®
îððè Š îððçò Ü·¬ ¾»¼®¿¹ ©±®¼¬ ·² ¿¼³·²·-¬®¿¬·»ª» ¦·² ¾»¸¿²¼»´¼ ¿´-±º ¸»¬ ¹»±±®³»®µ¬ ¹»´¼ ·- »² ¸»¬ ·¹»¸»»´ ¾»-¬»»¼ ¿¿² ³¿¬»®·¿´»² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» ´»»®´·²¹»² ³»¬ »»² ´»»®´·²¹ ¹»¾±²¼»² ¾«¼¹»¬ò
Ñª»®·¹»²- -´«·¬ ¼¿¬ ²·»¬ «·¬ ¼¿¬ ¼» ³¿¬»®·¿´»² ±±µ ¾®«·µ¾¿¿® ¦·¶² ª±±® ¿²¼»®» ´»»®´·²¹»²ò
ï

ï ÚÌÛ ·- ¹»³·¼¼»´¼

ëí íêðôóó

ì

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»Ü» ¬±¬¿´» -°»½·º·»µ» °»®-±²»´» ¾¿¬»² ª±±® ¦±®¹ ±³ª¿¬¬»² ¾¿¬»² ª¿²©»¹» ¼» ®«¹¦¿µµ»²ô ¸»¬
-¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ »² »»² ¾»¼®¿¹ ª±±® ·²¬»®²» ¾»¹»´»·¼·²¹ò Í¿³»² ·- ¼¿¬ »»² ¾»¼®¿¹ ª¿²
èï îððò
Ü» ¿¿²©·¶-¾¿®» °»®-±²»´» ·²¦»¬ ª±±® ¦±®¹ô ¬» ©»¬»² ·²¬»®²» ¾»¹»´»·¼·²¹ »² ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸·²¹ ¸»»º¬
»»² ¬»¹»²©¿¿®¼» ª¿² ïðêòéððò Ü» º·²¿²½·5´» µ±-¬»² ª¿² ·²¦»¬ ª¿² ¼» -½¸±±´ ¦·¶² ¿¿²³»®µ»´·¶µ
¸±¹»® ¼¿² ¼» -°»½·º·»µ» ¾¿¬»² ª±±® ¦±®¹ò
Ü» ±²¬ª¿²¹»² ³¿¬»®·5´» ½±³°±²»²¬ ª¿² ¼» ´»»®´·²¹ ¹»¾±²¼»² º·²¿²½·»®·²¹ ·- ¬»ª»²- ¼» ³¿¿¬ ª±±® ¸»¬
¾«¼¹»¬ ¼¿¬ ¸·»®ª±±® ©±®¼¬ ¾»-¬»»¼ò

ë

Ý¿-»-¬«¼§ Ù®±¬» ¾¿-·--½¸±±´ ·² ¹®±¬» -¬¿¼
ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» °®±¬»-¬¿²¬-ó½¸®·-¬»´·¶µ» -½¸±±´ -¬¿¿¬ ·² »»² ²·»«©¾±«©©·¶µ ¿¿² ®¿²¼ ª¿² »»² ¹®±¬» -¬¿¼ò Ü» -½¸±±´
³¿¿µ¬ ø±ò¿ò -¿³»² ³»¬ »»² ÎÕ »² ÑÑ ¾¿-·--½¸±±´÷ ¼»»´ «·¬ ª¿² ¼» Þ®»¼» Í½¸±±´ Ý±³°´»¨ò Ü» -½¸±±´
·- ¿½¸¬ ¶¿¿® ¹»´»¼»² ª¿² -¬¿®¬ ¹»¹¿¿²ô ¬»´¼» ¿¿² ¸»¬ ¾»¹·² ª¿² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ìíð
´»»®´·²¹»² »² ¿¿² ¸»¬ »·²¼» ª¿² ¼¿¬ ½«®-«-¶¿¿® ëðð ´»»®´·²¹»²ò ×² ¼» ´±±° ª¿² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèó
îððç ¦·¶² ¼®·» ²·»«©» µ´»«¬»®¹®±»°»² ª¿² -¬¿®¬ ¹»¹¿¿²ò Ü» ø¹®±»·÷-½¸±±´ ¬»´¬ ª»»´ ®»´¿¬·»º ¶±²¹»
´»»®µ®¿½¸¬»²ò Ü» ÙÙÔ ø¹»³·¼¼»´¼» ¹»©±¹»² ´»»º¬·¶¼÷ ·- íïôïò
ïòïò
Þ»-¬««®´·¶µ» ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ·- ±²¼»®¼»»´ ª¿² »»² -¬·½¸¬·²¹ ª¿² îè -½¸±´»² ª±±® °®±¬»-¬¿²¬- ½¸®·-¬»´·¶µ ¾¿-·-±²¼»®©·¶- »²
-°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
îò
Æ±®¹¾»´»·¼
Ü» -½¸±±´ µ·»-¬ ¾»©«-¬ ª±±® ¸±³±¹»²» ¹®±»°»²ò Ü¿¿®²¿¿-¬ ©·´ ³»² º±®³¿¬·» ¾»-¬»¼»² ¿¿² ¦±®¹
ø¾·¶ª±±®¾»»´¼ ×Þô ÎÌô ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²÷ô ³¿²¿¹»³»²¬ ø¼·®»½¬·» »² ¾±«©³¿²¿¹»³»²¬÷ò Ê±±®¿º¹¿¿²¼
¿¿² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® -½¸¿¬ ³»² ¼» ¹»¼«®»²¼» ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® ¬» ±²¬ª¿²¹»² ø¹®±»·÷º±®³¿¬·» ¦±
²¿«©µ»«®·¹ ³±¹»´·¶µ ·² »² ³¿¿µ¬ ³»² ±° ¾¿-·- ¸·»®ª¿² »»² °´¿² ª¿² ·²¦»¬ ª±±® ¼» ¬±¬¿´» º±®³¿¬·»
¹»¼«®»²¼» ¸»¬ ¸»´» -½¸±±´¶¿¿®ò Þ·¶ ¼¿¿¼©»®µ»´·¶µ» º±®³¿¬·»ó«·¬¾®»·¼·²¹ ©±®¼¬ -¬»»¼- »»² ¿º©»¹·²¹
¹»³¿¿µ¬ ¬«--»² º±®³¿¬·» ²¿¿® ¼» ¹®±»°»² »² º±®³¿¬·» ²¿¿® ±ª»®·¹» ¬¿µ»² ø¦±®¹ô ³¿²¿¹»³»²¬ô »ò¼ò÷ò
Ü» ¼·®»½¬»«® ±²¼»®¸±«¼¬ ª®·¶©»´ ¿´´» »¨¬»®²» ½±²¬¿½¬»² ø±²¼»® ¿²¼»®» ·² ¸»¬ µ¿¼»® ª¿² ¼» Þ®»¼»
Í½¸±±´ »² ¾·²²»² ¼» -¬·½¸¬·²¹ »² ¸»»º¬ °»®-±²»»´-¾»´»·¼ô º¿½·´·¬¿·®» ¦¿µ»² »² º·²¿²½·5² ·² ¸¿¿®
°±®¬»º»«·´´»ò Ü» ¿¼¶«²½¬ó¼·®»½¬»«® ¸»»º¬ »²µ»´» ¿´¹»³»²» ³¿²¿¹»³»²¬¬¿µ»² »² ¸»»º¬ ¦±®¹ ¿´°±®¬»º»«·´´»ò Ø·¶ ±²¼»®¸±«¼¬ ±° ¼·¬ ¬»®®»·² ±±µ ¿´´» »¨¬»®²» ½±²¬¿½¬»²ò
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» ¿º¹»´±°»² ¼®·» ½«®-«-¶¿®»² 77² ´»»®´·²¹ ª»®©»¦»² ²¿¿® ¸»¬ -°»½·¿¿´
¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
Þ·²²»² ¼» -½¸±±´ ¦·¶² ¦»- ²·ª»¿«- ª¿² ¦±®¹ ¬» ±²¼»®-½¸»·¼»²æ
Ò·ª»¿« ï Ø»¬ ±²¼»®©·¶- ¿¿² ¼» ¹®±»° ¼±±® ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ò
Ò·ª»¿« î Ü» ´»»®µ®¿½¸¬ ½±²-¬¿¬»»®¬ ¼¿¬ »»² ´»»®´·²¹ ·»¬- ¿½¸¬»®¾´·¶º¬ ±º »»² ¿²¼»® °®±¾´»»³ ¸»»º¬
»² ³¿¿µ¬ -¿³»² ³»¬ »»² ½±´´»¹¿ »»² °´¿²²»¬¶»ò
Ò·ª»¿« í Ü» ×Þó»® ©±®¼¬ ¾·¶ ¸»¬ °®±¾´»»³ ¾»¬®±µµ»²ò Ü» ´»»®µ®¿½¸¬ ³¿¿µ¬ »»² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²
¼¿¬ ·² ¼» ¹®±»° ©±®¼¬ «·¬¹»ª±»®¼ò
Ò·ª»¿« ì ß´- ²·ª»¿« íô ³¿¿® ²« ·² ½±³¾·²¿¬·» ³»¬ ¸«´° ¾«·¬»² ¼» µ´¿-ò ÎÌò
Ò·ª»¿« ë Û® ·- ¹»»² -°®¿µ» ª¿² »»² ´»»®ó ±º ¹»¼®¿¹-°®±¾´»»³ô ³¿¿® ©¿¿®-½¸·¶²´·¶µ ª¿² »»²
-¬±±®²·-ò Û® ©±®¼¬ ²« »¨¬»®²» ¼»-µ«²¼·¹¸»·¼ ·²¹»-½¸¿µ»´¼ ±³ ¸»¬ °®±¾´»»³ ¬»
¿²¿´§-»®»² »² »»² ±°´±--·²¹ ¬» º±®³«´»®»²ò
Ò·ª»¿« ê ß´- «·¬ª´±»·-»´ ª¿² ¼» ª±®·¹» º¿-» ¾´·¶º¬ ¼» ´»»®´·²¹ ³»¬ »»² ®«¹¦¿µ ±° ¼» ¾¿-·--½¸±±´ô ±º
¹¿¿¬ ¼» ´»»®´·²¹ ²¿¿® »»² -½¸±±´ ª±±® -°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶- ±º -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶-ò
Ê¿²¿º ²·ª»¿« ¼®·» ·- -°®¿µ» ª¿² •-°»½·¿´» ¦±®¹Œò Ò·ª»¿« ï »² î -°»´»² ¦·½¸ ¿º ¾·²²»² ¼» ¹®±»° »²
¾»¸±®»² ¬±¬ ¸»¬ °®±º»--·±²»»´ ¸¿²¼»´»² ª¿² ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ò Ó»¬ ¾»¬®»µµ·²¹ ¬±¬ ¼» ¦±®¹ ©±®¼¬ ²±¹ ²·»¬
¹»©»®µ¬ ³»¬ ½±²½®»¬»ô ³»»¬¾¿®» ¼±»´»² ¼·» °»®·±¼·»µ ¹»5ª¿´«»»®¼ ©±®¼»²ò
íò
Ú·²¿²½·5²
Ü» ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¹»»² ¹»¼»¬¿·´´»»®¼ ¦·½¸¬ ±° ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ª±±® ¼» -½¸±±´
¾»-½¸·µ¾¿¿® ¦·¶²ò ×² ³·²¼»®» ³¿¬» ¹»´¼¬ ¼·¬ ±±µ ª±±® ¼» ©·¶¦» ©¿¿®±° ¼» ³·¼¼»´»² ©±®¼»² ·²¹»¦»¬ò

ê

Ñ²¼«·¼»´·¶µ ·- ©»´µ ¼»»´ ª¿² ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ¼» ®·¶µ-±ª»®¸»·¼ ª±±® ¼» -½¸±±´ ¾»®»µ»²¬ô ¼±±® ¸»¬
-½¸±±´¾»-¬««® ¿¿² ¼» -½¸±±´ ©±®¼»² ¬±»¹»µ»²¼ »² ©»´µ» ³·¼¼»´»² ¾±ª»²-½¸±±´- »ò¼ò ©±®¼»²
·²¹»¦»¬ò Ü» ¼·®»½¬·» ª¿² ¼» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ¸»¬ Í¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ É»»® Í¿³»²
Ò¿¿® Í½¸±±´ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¾¿¿® -¬»´¬ ²·»¬ °¿®¿¿¬å ¸»¬ ·² ¼»¦» ½¿-»-¬«¼·»
±°¹»²±³»² ¾»¼®¿¹ ·- ±²¬´»»²¼ ¿¿² ¼» ©»¾-·¬» ª¿² ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ò
íòïò
Þ¿¬»²
Ü» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ±ª»® ¼» ª±´¹»²¼» ·²µ±³-¬»²æ
¾«¼¹»¬
¾»¼®¿¹
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ®»¹«´·»®
èçìòëìé
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ¹®±»·
îìðòîïë
Þ»-¬««®ó »² ³¿²¿¹»³»²¬
ïêòéêé
Ð»®-±²»»´-ó »² ¿®¾»·¼-³¿®µ¬¾»´»·¼
ïîïòçêì
Ô±±²µ±-¬»²-«¾-·¼·» ±²¼»®-¬»«²»²¼ °»®-±²»»´
ïïòíîð
¾¿-·--½¸±´»²
Ê»®-¬»®µ·²¹ ½«´¬««®»¼«½¿¬·»
íòêçë
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô °»®-±²»»´
ëïòïðé
×²µ±³-¬»² ª¿²«·¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ
éòéìð
Ù»³»»²¬»´·¶µ» -«¾-·¼·»Ñ²¾»µ»²¼
-«¾¬±¬¿¿´ °»®-±²»»´
ïòíìéòíëë
Ó¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ô ®»¹«´·»®
Ó¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ô ¹®±»·
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô ³¿¬»®·»»´
-«¾¬±¬¿¿´ ³¿¬»®·»»´

îîèòëðè
îîòìçè
èòíîë
îëçòííï

Ì±¬¿¿´

ïòêðêòêèê

é

íòîò
Ô¿-¬»²
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¿´- ª±´¹¬ ·²¹»¦»¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçæ
Ñ²¼»®©·¶Ù®±»° ø¿¿²¬¿´ ´´²ò÷ñº«²½¬·»ñ¬¿¿µ É¬º
Í½¸¿¿´
»«®±ŽÑ°³»®µ·²¹»²
î
ø®¿³·²¹ ÷
Ù®±»° ï¿ øîì÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ï¾ øîì÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ï½ øîë÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ï¼ô °»® ïóïïóðè øîë÷
ðôèë
Ôß
ìéòððð
ðôïë ·òªò³ò ±²¼»®¾±«©ó
½±*®¼·²¿¬·»
Ù®±»° ï»ô °»® ïóîóðç øîê÷
ïôð
Ôß
îíòððð
Ù®±»° ïºô °»® ïóëóðç øïè÷
ïôð
Ôß
ïìòððð
Ù®±»° î¿ øîé÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° î¾ øîë÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° î½ øîê÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° í¿ øîî÷
ðôèë
Ôß
ìéòððð
ðôïë ·òªò³ò ³·¼¼»²¾±«©ó
½±*®¼·²¿¬·»
Ù®±»° í¾ øîî÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° í½ øîï÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ì¿ øîç÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ì¾ øîç÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ë¿ øïç÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ë¾ øîï÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ê¿ øîì÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° ê¾ øîë÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° é øîè÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ù®±»° è øíï÷
ïôð
Ôß
ëëòððð
Ê¿µ´»»®µ®¿½¸¬ ¹§³
ðôì
Ôß
îîòððð
Ê¿µ´»»®µ®¿½¸¬ ¬»µ-¬ª»®©»®µ·²¹
ðôðèë
ì
ìòððð
Ô·±ó»®îôð
Ô×Ñ
±²¾»¬¿¿´¼
Ü» Ô×Ñó»®- ª»®ª¿²¹»²
±²¼»® ¿²¼»®» ¼»
¾±«©½±*®¼·²¿¬±®»²
¬·¶¼»²- ¸»¬ ª»®ª«´´»² ª¿²
¸«² ³¿²¿¹»³»²¬ó¬¿µ»²
»² ´»»®µ®¿½¸¬»² ¼·»
-°»½·¿´» ¬¿µ»² «·¬ª±»®»²
ø¾·¶ª±±®¾»»´¼ ¼»
-½¸±±´º·²¿²½·5²
¿¼³·²·-¬®»®»²÷ò
ßÜÊóª»®ª¿²¹·²¹
ðôé
Ôß
íçòððð
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ±²¼»®©·¶îîôèèë
ïòðéêòððð
Æ±®¹
¿½¬·ª·¬»·¬
×Þô ¿¼¶«²½¬ó¼·®»½¬»«®
ÎÌô ¿¼¶«²½¬ó¼·®»½¬»«®
î

©¬ºñ
«®»²
ðôíë
ðôíë

-½¸¿¿´
Üß
Üß

»«®±Ž-

±°³»®µ·²¹»²

îîòððð
îîòððð

Ñ° ¾¿-·- ª¿² ³¿¨·³«³¾»¼®¿¹ ¼»-¾»¬®»ºº»²¼» -½¸¿¿´ò Ü» ©»®µ»´·¶µ» µ±-¬»² µ«²²»² ¿´- ¹»ª±´¹ ª¿² ¼» ÙÙÔ ´¿¹»® ´·¹¹»²ò

è

×Þô ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®
ÎÌô ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®
í
ÍÑóÊß ¹®±»° ø½¿»-¿®÷
ÍÑóÊß ¹®±»° øµ¿®¿¬»÷
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ¦±®¹
Ó¿²¿¹»³»²¬
º«²½¬·»
Ü·®»½¬»«®
ß¼¶«²½¬ó¼·®»½¬»«® ø½±³¾· ³»¬ ×Þ
»² ÎÌ÷
Þ±«©½±*®¼·²¿¬·»
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·»
³¿²¿¹»³»²¬
Ú¿½·´·¬¿·®
º«²½¬·»
ß¼³·²·-¬®¿¬·»ª» µ®¿½¸¬
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» º¿½·´·¬¿·®

ðôí
ðôé
ðôï
ðôï
ïôç

Ôß
Ôß
««®¬¿®·»º
««®¬¿®·»º

ïéòððð
íèòððð
èòëðð
éòëðð
ïïëòððð

©¬º
ðôèê
ðôí

-½¸¿¿´
ÜÞ
Üß

»«®±Žëèòððð
ïçòððð

ðôí
ïôìê

Ôß

©¬º
ðôëíç
ðôëì

-½¸¿¿´
ì

¬±¬¿¿´

ïêòëðð
çíòëðð

»«®±Žîðòððð
îðòððð

±°³»®µ·²¹»²

î ¾±«©½±*®¼·²¿¬±®»²

±°³»®µ·²¹»²

ïòíðìòëðð

Ü» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- ¾»-¬»¼»² ¾·¶ ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² íðû ª¿² ¸«² ¬·¶¼ ¿¿² ¼·®»½¬ ½±²¬¿½¬ ³»¬ ¼»
´»»®´·²¹ò Ì©»» ³¿¿´ °»® ©»»µ ·- »® »»² ¸¿´º ««® ïæï ½±²¬¿½¬ò éðû ª¿² ¼» ¬·¶¼ ©±®¼¬ ¾»-¬»»¼ ¿¿²
½±²¬¿½¬»² ³»¬ ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ô ¼» ±«¼»®-ô ¼» ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»® »² ¼»®¼»²ô ¿¼³·²·-¬®¿¬·» »²
-½¸±´·²¹ò Ü·¬ ·- ·²½´«-·»º ¿´ ¸»¬ ©»®µ ª±±® ´»»®´·²¹»² ©¿¿®ª±±® »»² ®«¹¦¿µ ·² ¿¿²ª®¿¿¹ ·- øª±±®©»®µ÷ò Þ·¶
¼» ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»² ´·¹¬ ¼»¦» ª»®¸±«¼·²¹ ëðæëðò Ü» ×Þ »² ÎÌ ¬¿µ»² ª»®ª¿´´»² ¦»´¼»² ¿´- ¹»ª±´¹
ª¿² ¦·»µ¬» »² ¿²¼»®» ½¿´¿³·¬»·¬»² ¾·²²»² ¸»¬ ¬»¿³ô ¼·» ¼¿² ¼±±® ¼»¦» º«²½¬·±²¿®·--»² ³±»¬»² ©±®¼»²
±°¹»ª¿²¹»²ò
Ì©»» ´»»®´·²¹»² ¸»¾¾»² »»² ¦±¹»²¿¿³¼ ¼§-´»¨·»ó¾«¼¹»¬ò Ü» »¨¬»®²» ·²-¬¿²¬·» ¼·» ¼»¦» ´»»®´·²¹»²
¾»¹»´»·¼¬ô ª»®©¿½¸¬ ¼¿¬ ±±µ ¼» ±«¼»®- »² ¼» -½¸±±´ »»² ¾»°¿¿´¼» ¾·¶¼®¿¹» ´»ª»®»²ô ©¿¿®±²¼»® ï¨ ÎÌ
°»® ©»»µ »² ¹»¾®«·µ ª¿² -±º¬©¿®» ¬¸«·- »² ·² ¼» µ´¿-ò
Þ»·¼» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- ¦·¶²ô ²¿¿-¬ ì @ ë ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ô ª»®¿²¬©±±®¼»´·¶µ ª±±® ø¹»³·¼¼»´¼÷ îð
¦±®¹´»»®´·²¹»²ò Ü¿¿®²¿¿-¬ µ®·¶¹»² ¦±Ž² íð ´»»®´·²¹»² -±½·¿´» ª¿¿®¼·¹¸»·¼-¬®¿·²·²¹ ª¿² »»² µ¿®¿¬»ó´»®¿¿®
±º »»² ½¿»-¿®¬¸»®¿°»«¬ò Ü»¦» ¹®±»°»² ¦·¶² ·² ¸»¬ ´»ª»² ¹»®±»°»² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼»
®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ø»² ©±®¼»² ±±µ «·¬ ¼»¦» ¾«¼¹»¬¬»² ¾»µ±-¬·¹¼÷ô ³¿¿® ±±µ ¿²¼»®» ´»»®´·²¹»²
°¿®¬·½·°»®»² ·² ¼»¦» ¹®±»°»²ò Ü»¦» ´»--»² ª·²¼»² ±²¼»® -½¸±±´¬·¶¼ °´¿¿¬-ò Æ± ¸»»º¬ ¼» ¿¿²©»¦·¹¸»·¼
ª¿² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ ±° -½¸±±´ ±±µ ª±±®¼»´»² ª±±® ¿²¼»®» ´»»®´·²¹»²ò
×² ¬±¬¿¿´ ¦·¶² »® ¼«- ç ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ø³ò²ò ½´«-¬»® ì÷ô ìð ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¼·» ÎÌ ª±±® ¬¿¿´ô ´»¦»²ô
®»µ»²»² »ò¼ò µ®·¶¹»² ø²·ª»¿« ì÷ »² íð ´»»®´·²¹»² ø»¨½´«-·»º ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²÷ ¼·» »»² ¬®¿·²·²¹ -±½·¿´»
ª¿¿®¼·¹¸»¼»² ª±´¹»²ò
Ø»¬ ³¿¬»®·5´» ®«¹¦¿µ¾«¼¹»¬ ©±®¼¬ -°»½·º·»µ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¾»-¬»»¼ò
Þ·¶ª±±®¾»»´¼ ª±±® ¼» ¿¿²-½¸¿º ª¿² »»² ´¿°¬±°ô ³¿¬»®·¿´»² ª±±® ¼» -±ª¿ó¹®±»°»² ±º ¸»¬ ´»¹¹»² ª¿²
ª´±»®¾»¼»µµ·²¹ ·² ¸»¬ ´±µ¿¿´ ª¿² »»² ´»»®´·²¹ ³»¬ ¹»¸±±®°®±¾´»³»²ò

í

ÍÑóÊßæ ¬®¿·²·²¹ -±½·¿´» ª¿¿®¼·¹¸»¼»²ò

ç

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»Ø»¬ ³¿²¿¹»³»²¬ ª¿² ¼» -½¸±±´ ¸»»º¬ ©»·²·¹ ·²º±®³¿¬·» ±ª»® ¼» ¾»-½¸·µ¾¿®» ³·¼¼»´»² »² ¼» ·²¦»¬ ª¿²
¼» ³·¼¼»´»²ò Ø·»®¼±±® ¾´·¶º¬ ±±µ ¬·¶¼»²- ¼» ½¿-»-¬«¼·» ±²¼«·¼»´·¶µ ±º »² ¸±»ª»»´ ¹»³»»²¬»´·¶µ» -«¾-·¼·»
¼» -½¸±±´ ±²¬ª¿²¹¬ò
Ü» -½¸±±´ -¬»´¬ ¼» ª±®³·²¹ ª¿² ¸±³±¹»²»ô ²·»¬ ¿´ ¬» ¹®±¬» ¹®±»°»² ½»²¬®¿¿´ò ß´- ¹»ª±´¹ ¸·»®ª¿² ©±®¼¬
»® ®»´¿¬·»º ©»·²·¹ º±®³¿¬·» ¾»-¬»»¼ ¿¿² ³¿²¿¹»³»²¬ô º¿½·´·¬¿·® ø¾·¶ª±±®¾»»´¼ ½±²½·5®¹»÷ô »¬½ò
Ü» -½¸±±´ ±²¬ª¿²¹¬ ®»´¿¬·»º »®¹ ©»·²·¹ ³·¼¼»´»² ª¿² ¼» ÍÉÊ ÉÍÒÍò Ü·¬ ·- ¼» ª±±®²¿¿³-¬» ®»¼»² ¼¿¬
¼» -½¸±±´ ª»»´ ³»»® ³·¼¼»´»² ª±±® •¦±®¹Œ ·²¦»¬ ¼¿² ³»² ±²¬ª¿²¹¬ò É¿²¬ ·² ª»®¹»´·¶µ·²¹ ³»¬
ª»®¹»´·¶µ¾¿®» -½¸±´»² ¾»-¬»»¼¬ ¼» -½¸±±´ ²·»¬ ¾·¶¦±²¼»® ª»»´ ³·¼¼»´»² ¿¿² •¦±®¹Œò
Ü» ®«¹¦¿µ³·¼¼»´»² ©±®¼»² ¿¿²©·¶-¾¿¿® ¾»-¬»»¼ò Ê»»´ ±ª»®·¹» ¦±®¹ ª·²¼¬ °´¿¿¬- ·² ¼» ¹®±»°»²ô ¼±±®
¹»³·¼¼»´¼ ¹»²±³»² ¶±²¹»ô ¬¿³»´·¶µ ±²»®ª¿®»² ´»»®µ®¿½¸¬»²ò
Ü» ¾¿²¼ ³»¬ ¸»¬ Í¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ÉÍÒÍ ·- ¹»®·²¹ò Û® ·- ¹»»² ¼«·¼»´·¶µ» ®»´¿¬·» ª¿²«·¬ ¸»¬
ª»®¾¿²¼ ³»¬ ¼» ¦±®¹ ¼·» ¼» -½¸±±´ ¾·»¼¬ ¿¿² •´±³ó »² ³´µŒó´»»®´·²¹»²ò

ïð

Ý¿-»-¬«¼§ Ñ°»²¾¿®» ¾¿-·--½¸±±´ ·² ¹»³»»²¬» ³»¬ íðòððð ·²©±²»®ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ´·¹¬ ·² »»² -¬¿¼ ³»¬ ±²¹»ª»»® íðòððð ·²©±²»®Ü» ½¿-»-¬«¼·» ¹»»º¬ ¼» ª±±® ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððçóîðïð ¹»°´¿²¼» -·¬«¿¬·» ©»»®ò Ü» -½¸±±´ -¬¿®¬ ¼·¬
-½¸±±´¶¿¿® ³»¬ íëî ´»»®´·²¹»²ò Ü» ¹»³·¼¼»´¼» ¹®±»°-¹®±±¬¬» ·- îî ´»»®´·²¹»²ò
ïòïò
Þ»-¬««®´·¶µ ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ¾»¸±±®¬ ¬±¬ »»² -¬·½¸¬·²¹ ª¿² ë -½¸±´»² ª±±® ±°»²¾¿¿® ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
îò
Æ±®¹¾»´»·¼
Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ïê ¹®±»°»²ô ©¿¿®·² îï ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² »² ëë ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¦·¬¬»²ò ß´´» ïê
¹®±»°»² ¾»-½¸·µµ»² ²¿¿-¬ »»² ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ ±ª»® »¨¬®¿ º±®³¿¬·» ª±±® ®«¹¦¿µó »² ¦±®¹´»»®´·²¹»² »²
·- »® º±®³¿¬·» ª±±® ·²¬»®²» ¾»¹»´»·¼·²¹ »ò¼ò Í·²¼- ïçèê ©»®µ¬ ¼» -½¸±±´ ª±´¹»²- ¸»¬ «·¬¹¿²¹-°«²¬ ¼¿¬
³»² ¼» »¨¬®¿ ¦±®¹ ¼·» ¼» ´»»®´·²¹»² ¾»¸±»ª»² ª±±®¿´ ·² ¼» ¹®±»°»² ¿¿² ©·´ ¾·»¼»²ò Ü» ·²¦»¬ ª¿² ¼»
º±®³¿¬·» ·- »® ±° ¹»®·½¸¬ ¼¿¬ »´µ» ¹®±»° Ž- ±½¸¬»²¼- »»² ¼«¾¾»´» ¾»¦»¬¬·²¹ ¸»»º¬ò Ü» ¼«¾¾»´» ¾»¦»¬¬·²¹
©±®¼¬ ·²¹»¦»¬ ª±±® ·²¬»®²» ¾»¹»´»·¼·²¹ô ¼» ¾»¹»´»·¼·²¹ ª¿² ®«¹¦¿µó »² ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»²ô
¬¿¿´-¬·³«´»®·²¹ô ø³±¬±®·-½¸»÷ ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸·²¹ô ¿¼ª·-»®·²¹ »² ¾»¹»´»·¼·²¹ ³»¬ ¾»¬®»µµ·²¹ ¬±¬
¹»¼®¿¹-°®±¾´»³»²ô ¼§-´»¨·» »² ¸±±¹¾»¹¿¿º¼»²ò Í±³³·¹» ´»»®µ®¿½¸¬»² ³»¬ ¦±®¹¬¿µ»² ©»®µ»² ª¿²
èòëð ó ïïòïë ««® »² µ®·¶¹»² ¿´´»»² ¼»¦» «®»² «·¬¾»¬¿¿´¼ ø¹»»² ²·»¬ó´»-¹»¾±²¼»² «®»²÷ò
Ü» ×Þó»®- ³¿µ»² ¼» ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² ª±±® ¼» ÔÙÚó´»»®´·²¹»²ô ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬»² ¼»
¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² ª±±® ¼» ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»²ô ¹»³·¼¼»´¼ ±²¹»ª»»® ¼®·» °»® -½¸±±´¶¿¿® °»®
´»»®µ®¿½¸¬ò Î»-«´¬¿¿¬³»¬·²¹ ·- »»² ±²¼»®¼»»´ ª¿² »´µ ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²ò Ü·¬ ·- ¸»¬ ´¿-¬·¹-¬ ¾·¶ ¼»
¹»¼®¿¹-½±³°±²»²¬ò Æ±©»´ ×Þó»®- ¿´- ´»»®µ®¿½¸¬»² ª·²¼»² ¸»¬ ³¿µ»²ô »ª¿´«»®»² »² ¾·¶-¬»´´»² ª¿²
¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² »»² ¦©¿¿® ±²¼»®¼»»´ ª¿² ¸«² ¬¿¿µò Ò¿¿-¬ ·²¼·ª·¼«»´» ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² ©±®¼¬ »®
¹»©»®µ¬ ³»¬ ¹®±»°-¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»²ò
Ü» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ·² ¹®±»° ï »² î ©±®¼»² ±° ¾»°¿¿´¼» ³±³»²¬»² ·² ¼» ©»»µ ïæï ¾»¹»´»·¼ò Ê¿²¿º
¹®±»° ¼®·» ©±®¼»² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¹»½´«-¬»®¼ ¾»¹»´»·¼ô ¼¿¬ ©·´ ¦»¹¹»² ·² ¹®±»°¶»- ©¿¿® ±±µ
¿²¼»®» ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¼»»´ ª¿² «·¬³¿µ»² »²ñ±º ¼±±® -°»½·¿´» ¿¿²¼¿½¸¬ ·² ¼» ¹®±»°ò
Ü» ±²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬»² ¸»¾¾»² ¿´- ¾»´¿²¹®·¶µ» ¬¿¿µ »® ²¿ ¼®·» ««® ª±±® ¬» ¦±®¹»² ¼¿¬ ¼» µ´¿- ·² ±®¼»
¹»³¿¿µ¬ ©±®¼¬ ª±±® ¼» ª±´¹»²¼» -½¸±±´¼¿¹ò Ü» ´»»®µ®¿½¸¬»² µ«²²»² ¼¿² ¼·®»½¬ ¸«² ±ª»®´»¹¹»² »ò¼ò
°´¿²²»²ò Ø»¬ ¸»»º¬ ¬·¶¼ ¹»µ±-¬ ¼·¬ ³±¼»´ ¹±»¼ ·² ¬» ª±»®»²ò Ü» ´»»®µ®¿½¸¬»² ª±²¼»² ¸»¬ ª»®ª»´»²¼ ¼·¬
©»®µ ª±±® ¼» ±²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬»² ¬» ´¿¬»² ´·¹¹»² »² ¾´»ª»² ¸»´°»²ò
Ü» ¬©»» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- ©»®µ»² ±²¹»ª»»® ëðû ¬ò¾òªò ÔÙÚó´´²ò »² ëðû ¬ò¾òªò ¼» ±ª»®·¹»
¦±®¹´»»®´·²¹»²ò Ü» ¶¿¿®¬¿¿µ ª¿² ¼» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- ·- ¿´- ª±´¹¬ -¿³»²¹»-¬»´¼æ ëû -½¸±´·²¹ô ïðû
±ª»®´»¹ô íëû ¹»-°®»µµ»² ³»¬ ±«¼»®- »² ´»»®µ®¿½¸¬»²ô ëðû øÿ÷ ±ª»®´»¹ ³»¬ ¿³¾«´¿²¬» ¼·»²-¬»²ò
Ü» -½¸±±´ ·- ±²¬»ª®»¼»² ±ª»® ¼» ³¿²·»® ©¿¿®±° ¿³¾«´¿²¬» ¼·»²-¬»² ©»®µ»²ò Ê±±® ¿½¸¬ ¦³´µó
´»»®´·²¹»² µ®·¶¹¬ ³»² ¼®·» ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»®- ª¿² ¼»¦»´º¼» ±®¹¿²·-¿¬·» ±ª»® ¼» ª´±»®ò Ü·¬ ·- ª»»´ ¬»
ª»®-²·°°»®¼ò Û7² ÎÛÝ µ¿² ¼» ¹»ª®¿¿¹¼» ±²¼»®-¬»«²·²¹ ²·»¬ ´»ª»®»² »² µ±±°¬ ¼·¬ ¿º ³»¬ »»² ¶¿¿®´·¶µ-»
¾·¶¼®¿¹» ª¿² ïðòððð ¿¿² ¼» -½¸±±´ò
Ü±±® ¼» ¼«¾¾»´» ¾»¦»¬¬·²¹ µ¿² »»² ¼»»´ ª¿² ¼» ¹»-°®»µµ»² ·² ¸»¬ µ¿¼»® ª¿² ¼» ¿³¾«´¿²¬»
¾»¹»´»·¼·²¹ ±²¼»® -½¸±±´¬·¶¼ °´¿¿¬-ª·²¼»²ò Ü·¬ ·- ¾»°»®µ¬ ³±¹»´·¶µô ±³¼¿¬ ¿²¼»®- ¸»¬ ©»®µ»² ³»¬
´»»®´·²¹»² ·² ¼» µ²»´ µ±³¬ò ×² ¹®±»° ¿½¸¬ µ±³¬ ³»² ¬±¬¿¿´ ²·»¬ «·¬ ³»¬ ¼» ¬·¶¼ ¼·» ¾»-½¸·µ¾¿¿® ·- ª±±® ¼»
®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ò Ü» °´¿¿¬-·²¹ ±° »»² ¹»-½¸·µ¬» ª±®³ ª¿² ª»®ª±´¹±²¼»®©·¶- ª»®¹¬ »®¹ ª»»´ ¬·¶¼ò
Ú»·¬»´·¶µ ¦±« ¼» ¼«¾¾»´» ¸±»ª»»´¸»·¼ ¬·¶¼ ²±¼·¹ ¦·¶²ò

ïï

íò
Ú·²¿²½·5²
Ü» ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¹»¼»¬¿·´´»»®¼ ¦·½¸¬ ±° ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ª±±® ¦·¶² -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¾¿¿®
¦·¶² »² ¼» ©·¶¦» ©¿¿®±° ¼» ³·¼¼»´»² ©±®¼»² ·²¹»¦»¬ò
íòïò

Þ¿¬»²

Î»¹«´·»®» °»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹
Þ»-¬««® »² ³¿²¿¹»³»²¬
Ð»®-±²»»´ó »² ¿®¾»·¼-³¿®µ¬¾»´»·¼
Ý±³°»²-¿¬·»¾»µ±-¬·¹·²¹ ¹»©·½¸¬»²®»¹»´·²¹
ì
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ ÔÙÚó´´²ò øö÷
Î»¹«´·»®» ³¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹
Ó¿¬»®·5´» ¿º¼®¿½¸¬ ²¿¿® ¾±ª»²-½¸ò
Ó¿¬»®·5´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ ÔÙÚó´»»®´·²¹»²
Í«¾-·¼·» ×Üó¾¿¿²
Ù»³»»²¬»´·¶µ» -«¾-·¼·» ±²¼»®©·¶-¿½¸¬»®-¬¿²¼»² øö÷
Ê»®¹±»¼·²¹ ½±*®¼·²¿¬·» ±ª»®¾´·¶º
Ð»®-±²»´» ª»®¹±»¼·²¹ ª¿² ÎÛÝ øö÷
Ê»®¸««®±°¾®»²¹-¬»²
Í«¾-·¼·»ª»®¾®»¼·²¹ ¬»½¸²·»µ
Þ·¶¼®¿¹» ª¿² ÍÉÊ ÉÍÒÍ øö÷
Ì±¬¿¿´

ì

Ð»®-±²»»´
ïòðéêòéêç
ïéòïéð
ïîéòìêè
íòïðé
ïîìòçéí

Ó¿¬»®·»»´

ïçèòèðí
óèíòððð
ïêòêíë
ïíòððð
ìîòððð
ïðòëðð
ïðòððð
êòððð
èòððð
îïòíëð
ïòìëìòííé

ïíèòìíè

øö÷æ ¦±®¹³·¼¼»´»²ô ¹»¬±¬¿´·-»»®¼ ·² °¿®¿¹®¿¿º ì

ïî

íòîò
Ô¿-¬»²
Ü» -½¸±±´ ¹»»º¬ ¿¿² °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¸»¬ ª±´¹»²¼» «·¬æ
Ñ²¼»®©·¶º«²½¬·»ó ¬¿¿µ
©¬º
¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬»²
ïßô ïÞ ¬±¬ »² ³»¬ èßô èÞ
±²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬»²
´»»®µ®¿½¸¬ Û²¹»´-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ±²¼»®©·¶Æ±®¹
¿½¬·ª·¬»·¬
¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬»² ³»¬ -°»½·¿´» ¬¿µ»²
¬ò¾òªò ÔÙÚ ´»»®´·²¹»²
¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬»² ³»¬ -°»½·¿´» ¬¿µ»²
¬ò¾òªò ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»²
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ¦±®¹

-½¸¿¿´

ïêôð

Ôß

ïôð
ðôîë
ïéôîë

ì
Ôß

©¬º
íôì

-½¸¿¿´
Ôß

ìôð

Ôß

éôè

»«®±Žë
ø®¿³·²¹ ÷
èèèòððð
íêòððð
ïíòéëð
çíéòéëð

»«®±Žïèéòððð
îîðòððð
ìðéòððð

Ó¿²¿¹»³»²¬
º«²½¬·»
Ü·®»½¬»«® ø®»-¬ ©¬º ·² ¦±®¹º±®³¿¬·»÷
Ü·®»½¬·»´·¼ ø®»-¬ ©¬º ·² ¦±®¹º±®³¿¬·»÷
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ³¿²¿¹»³»²¬

©¬º
ðôé
ðôîë
ðôçë

-½¸¿¿´
ÜßñÜÞ
ÜßñÜÞ

»«®±Žìèòíðð
ïéòîëð
êëòëëð

Ú¿½·´·¬¿·®
º«²½¬·»
½±²½·5®¹»
¿¼³·²·-¬®¿¬·»º ³»¼»©»®µ-¬»®
´»»®µ®¿½¸¬»² ³»¬ °®±¶»½¬³¿¬·¹» ¬¿µ»²
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» º¿½·´·¬¿·®

©¬º
ðôè
ðôëê
ðôê
ïôçê

-½¸¿¿´
×Ü
í
Ôß

»«®±Žîîòìðð
ïçòðìð
ííòððð
éìòììð

¬±¬¿¿´

îéôçê

ïòìèìòéìð

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»
Ü» -½¸±±´ ¦»¬ ³·²·³¿¿´ ¼» ¼±±® ¼» ø®·¶µ-÷±ª»®¸»·¼ ¬±»¹»µ»²¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ·²ò Ó±¹»´·¶µ ï ±º î
°®±½»²¬ ³»»®ò
ß¿² -°»½·º·»µ» ¦±®¹³·¼¼»´»² ±²¬ª¿²¹¬ ¼» -½¸±±´ ïçèòíîíò ß¿² -°»½·º·»µ» ¦±®¹¿½¬·ª·¬»·¬»² ¾»-¬»»¼¬
³»²ô ¹»®¿¿³¼ô ìðéòðððò É¿¿®-½¸·¶²´·¶µ ·- ¼·¬ ¾»¼®¿¹ º»·¬»´·¶µ ·»¬- ´¿¹»®ô ±³¼¿¬ ¼» ©»®µ»´·¶µ»
´±±²µ±-¬»² ´¿¹»® ´·¹¹»² »² »® ³»¬ ²»¬¬±ó©»®µ¬·¶¼º¿½¬±®»² ©±®¼¬ ¹»©»®µ¬ò Ü»-±²¼¿²µ- ·- ¼» ½±²½´«-·»
¼¿¬ ¼» -½¸±±´ ¿¿²¦·»²´·¶µ ³»»® ³·¼¼»´»² ¾»-¬»»¼¬ ¿¿² -°»½·¿´» ¦±®¹ô ¼¿² ³»² ±²¬ª¿²¹¬ò Ì±¬ ³¿¨·³¿¿´
îððòððð »¨¬®¿ò
Ü» -½¸±±´ ¦»¬ ¼» ¦±®¹³·¼¼»´»² ¼±±®¼¿½¸¬ô ¹»1²¬»¹®»»®¼ô ¸»®µ»²¾¿¿® »² ¬®¿½»»®¾¿¿® ·²ò îëû ª¿² ¼»
º±®³¿¬·» ©±®¼¬ ·²¹»¦»¬ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ÔÙÚó »² ¦±®¹´»»®´·²¹»²ô ±²¹»ª»»® íôë º¬» ª±±® ¼»
®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² »² ®«·³ ì º¬» ª±±® ¼» ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»²ò íôëû ª¿² ¼» º±®³¿¬·» ©±®¼¬ ¾»-¬»»¼
¿¿² ³¿²¿¹»³»²¬ »² ®«·³ éû ¿¿² ¼» ±ª»®·¹» ±ª»®¸»¿¼ò Ü» ®»-¬ô ¦±l² êëû ©±®¼¬ ¾»-¬»»¼ ¿¿² ¸»¬
¿´¹»³»²» ±²¼»®©·¶-ò
ë

Î¿³·²¹ ±° ¾¿-·- ª¿² ´¿²¼»´·¶µ- ÙÐÔ ø¦·» ¿´¹»³»²» ¬±»´·½¸¬·²¹÷

ïí

Ý¿-»-¬«¼§ Õ´»·²» ¾¿-·--½¸±±´ ±° ¸»¬ °´¿¬¬»´¿²¼
ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» ½¿-»-¬«¼§ ¸»»º¬ ¾»¬®»µµ·²¹ ±° ¼» -·¬«¿¬·» ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçò Ü» -½¸±±´ ·- »»² µ´»·²»
±°»²¾¿®» ¾¿-·--½¸±±´ ·² ¼» Þ»¬«©»ò Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ¿´ ¶¿®»²´¿²¹ ¬«--»² ¼» ìð »² ëð ´»»®´·²¹»²ò Æ·¶ ¦·¶²
·² °®·²½·°» ª»®¼»»´¼ ±ª»® ¼» ¹®±»°»² ïñîñíô ìñë »² êñéñèò Ü» ¹»³·¼¼»´¼» ¹®±»°-¹®±±¬¬» ·- ïê
´»»®´·²¹»²ò
ß¿² ¸»¬ ¸±±º¼ ª¿² ¼» -½¸±±´ -¬¿¿¬ »»² ´±½¿¬·»³¿²¿¹»®ò ×² -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ¦·¬ ¼» ±®¹¿²·-¿¬·» ª¿²
¼» -½¸±±´ ·² »»² ª»®¿²¼»®·²¹-°®±½»- ®·½¸¬·²¹ ÌÑÓ ±²¼»®©·¶-ò ÌÑÓ ±²¼»®©·¶- ·- Ì»¿³ Ñ²¼»®©·¶- ±°
Ó¿¿¬ô ¼¿¬ ©·´ ¦»¹¹»² ¼¿¬ ¼» ª»®¿²¼»®·²¹»² °´¿¿¬-ª·²¼»² ±° ¹®±²¼ ª¿² ¼» í °·¶´»®-æ Ð»®-±²»»´ô
Ô»»®±³¹»ª·²¹ »² Ñ®¹¿²·-¿¬·»ò Ó»¬ ²¿³» ·² ¼» ®»´¿¬·» ¬±¬ ¸»¬ ±²¼»®©·¶- ¿¿² ¦±®¹´»»®´·²¹»² ·- ¼»¦»
ª»®¿²¼»®·²¹ ¹»µ±¦»²ò Ü±±® ¼» ¬»¿³´»¼»² »² ´»»®±³¹»ª·²¹ º´»¨·¾»´»® ·² ¬» ¦»¬¬»²ô ©±®¼¬ »® ®«·³¬»
¹»½®»5»®¼ ±³ ¿´´» ´»»®´·²¹»² ¼·» ·²-¬®«½¬·» »² ¾»¹»´»·¼·²¹ ¬» ¾·»¼»² ¼·» ¦» ²±¼·¹ ¸»¾¾»²ò
ïòïò
Þ»-¬««®´·¶µ» ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ³¿¿µ¬ ±²¼»®¼»»´ «·¬ ª¿² »»² -¬·½¸¬·²¹ ª±±® ±°»²¾¿¿® ¾¿-·-±²¼»®©·¶- ³»¬ ïî
°´¿¬¬»´¿²¼--½¸±´»²ò Ü» -¬·½¸¬·²¹ ©¿¿®¬±» ¼» -½¸±±´ ¾»¸±±®¬ µ»²¬ »»² »·¹»² ¿´´±½¿¬·»³±¼»´ò Ü·¬ ¸±«¼¬ ·²
¼¿¬ ¼» -½¸±±´ ³»»®ó ±º ³·²¼»® ¼¿² ¼» ®·¶µ-º±®³¿¬·» ¬±»¾»¼»»´¼ µ¿² µ®·¶¹»²ò Æ± ©±®¼»² µ²»´°«²¬»²
¾·²²»² ¼» -¬·½¸¬·²¹ ±°¹»´±-¬ò Þ±ª»²¼·»² µ®·¶¹¬ »´µ» -½¸±±´ ³·²·³¿¿´ ðôì º±®³¿¬·» ª±±®
´±½¿¬·»³¿²¿¹»³»²¬ò Ü» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ¸»»º¬ ª®·¶©»´ ¹»»² ¦·½¸¬ ±° ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ª¿² ¼»
®·¶µ-±ª»®¸»·¼ »² ª¿²«·¬ ¿²¼»®» ¾®±²²»² ø¾·¶ªò ÍÉÊ ÉÍÒÍ÷ ¿¿² ¼» -½¸±±´ ¬±»¹»µ»²¼ ©±®¼»²ò Ü»
´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ¸»»º¬ ©»´ ¦·½¸¬ ±° ¸»¬ ¾«¼¹»¬ ¼¿¬ ±° -¬·½¸¬·²¹-²·ª»¿« ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» -½¸±±´
¹»¿´´±½»»®¼ ©±®¼¬ò
îò
Æ±®¹¾»´»·¼
Ü» ¼»º·²·¬·» ¼·» ¼» -½¸±±´ ¸¿²¬»»®¬ ª±±® ¸»¬ ¾»¹®·° ¦±®¹´»»®´·²¹ ·-æ Ý·¬± ó Ü ±º Û -½±®»ø-÷ »²ñ±º
º®»¯«»²¬» «·¬ª¿´ ±° ³»¬¸±¼»¹»¾±²¼»² ¬±»¬-»² »²ñ±º ¹»¼®¿¹-°®±¾´»³»²ò Ü» ´»»®µ®¿½¸¬ -¬»´¬ ª±±® ¼»¦»
´»»®´·²¹»² »»² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿² ±° »² ª±»®¬ ¸»¬ «·¬ò Ü·¬ ©±®¼¬ ª¿-¬¹»´»¹¼ ·² ¸»¬ -±º¬©¿®»°®±¹®¿³³¿
Í½¸±±´º·¬ò Ü» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»® ¾»¹»´»·¼¬ ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ ¾·¶ ¸»¬ ±°-¬»´´»² »² «·¬ª±»®»² ª¿² ¸»¬
¸¿²¼»´·²¹-°´¿²ò Ü» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ª±´¹¬ ¼·¬ ±° ¿º-¬¿²¼ »² µ±³¬ ·² ¿½¬·» ²¿ -·¹²¿´»®·²¹ ¼±® ¼» ·²¬»®²
¾»¹»´»·¼»®ò
Ü» -½¸±±´ µ»²¬ô ²¿¿-¬ 77² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ô ïí ¦±®¹´»»®´·²¹»² øª¿®·5®»²¼ ª¿² ï ¬±¬ é °»® ¹®±»°÷ò Ü·¬ ·»»² ¹®±»° ´»»®´·²¹»² ¼·» ³·² ±º ³»»® -¬®«½¬«®»»´ »¨¬®¿ ¿¿²¼¿½¸¬ ¾»¸±»ª»²ò Ê±±® ¼» ³»»-¬» ´»»®´·²¹»²
©±®¼¬ ¶¿®»² ¿½¸¬»®»»² ³»¬ ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² ¹»©»®µ¬ò Ó·²¼»® ª¿¿µ µ±³¬ ª±±® ¼¿¬ ª±±® ´»»®´·²¹»² 77²
±º »²µ»´» °»®·±¼»- ³»¬ »»² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿² ©±®¼¬ ¹»©»®µ¬ò Û7² ´»»®´·²¹ ©»®µ¬ ³»¬ »»² »·¹»² ³»¬¸±¼»
»² »»² »·¹»² ´»»®´·¶²ò
Ü®·» ´»»®´·²¹»² ¸»¾¾»² »»² ¼§-´»¨·» ª»®µ´¿®·²¹ò Ì©»» ¼¿¿®ª¿² ±²¬ª¿²¹»² ¾»¹»´»·¼·²¹ ª¿²«·¬ ¼»
•Ô»»-°±´·Œå ¦·¶ ¹¿¿² ¬©»» µ»»® °»® ©»»µ ²¿¿® ¼» ´±¹±°»¼·-¬»ò Ü» Ô»»-°±´· ·- »»² ·²·¬·¿¬·»º ª¿² ¼»
´±¹±°»¼·-¬»² ª¿² ¼» ÙÙÜò Ü» -½¸±±´ »² ¼» ±«¼»®- ¸»¾¾»² »»² ½±²¬®¿½¬ ¹»¬»µ»²¼ ©¿¿®·² ·ª¿-¬¹»´»¹¼ ¸±»ª»»´ µ»»® »® °»® ©»»µ ¹»±»º»²¼ ©±®¼¬ ±° ¼» ©·¶¦» ª¿² ¼» Ô»»-°±´·ò
Þ·²²»² ¼» ¾»-¬««®´·¶µ» ±®¹¿²·-¿¬·» ©¿¿®¬±» ¼» -½¸±±´ ¾»¸±±®¬ ¾»-¬¿¿¬ »»² •°´«--¬±ºµ´¿-Œò ×² ¼»
°´«--¬±ºµ´¿- µ±³»² µ·²¼»®»² ª¿² ª»®-½¸·´´»²¼» -½¸±´»² ¾·¶ »´µ¿¿® ¼·» ª±±® »»² ¾»°¿¿´¼» °»®·±¼» »¨¬®¿
¦±®¹ ²±¼·¹ ¸»¾¾»²ô ¼·¬ ¾»¬®»º¬ ¦±©»´ µ·²¼»®»² ³»¬ ´»»®°®±¾´»³»²ô ¿´- µ·²¼»®»² ¼·» ¶«·-¬ »¨¬®¿ «·¬¼¿¹·²¹
²±¼·¹ ¸»¾¾»²ò Û® ©¿®»² ¼·¬ -½¸±±´¶¿¿® ¼®·» ´»»®´·²¹»² ª¿² ¼» -½¸±±´ ¼·» ¸·»® ¹»¾®«·µ ª¿² ³¿¿µ¬»²ò
Ü» -½¸±±´ ¸¿¼ ª¿² ¿«¹«-¬«- îððé ¬±¬ ¶«²· îððç 77² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ ø¬¿¿´óñ-°®¿¿µ°®±¾´»³»²÷ò Ü»¦»
´»»®´·²¹ ·- ³»¼·± îððç ª»®¼»® ¹»¹¿¿² ±° »»² -½¸±±´ ª±±® -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶-ò Ü» ¼¿¹»´·¶µ-»
¾»¹»´»·¼·²¹ ¼·» ¼» ¾¿-·--½¸±±´ ¬©»» ¶¿¿® ´¿²¹ ¹¿º ¿¿² ¼»¦» ´»»®´·²¹ô ¾´»»µ «·¬»·²¼»´·¶µ ²·»¬ ª±´¼±»²¼»ò
×² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððêóîððé ª»®©»»- ¼» -½¸±±´ ª±±® ¸»¬ ´¿¿¬-¬ »»² ´»»®´·²¹ ø²¿¿® »»² -½¸±±´ ª±±®
-°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶-÷ò Î±²¼±³ ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ º«²½¬·±²»»®¼» »»² •µ´»·²Œ »² »»² •¹®±±¬Œ ±ª»®´»¹ò
×² ¸»¬ µ´»·²» ±ª»®´»¹ ø77² µ»»® ·² ¼» ¦»- ©»µ»²÷ °¿®¬·½·°»»®¼»² ¼» ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»® ª¿²«·¬ ¸»¬

ïì

ÎÛÝô ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ô ¼» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ·² ¼» ®±´ ª¿² ¼¿¹»´·¶µ- ¾»¹»´»·¼»® ª¿² ¼» ´»»®´·²¹ »² ¼»
·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®ò ß¿² ¸»¬ ¹®±¬» ±ª»®´»¹ ø¼®·» µ»»® ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿®÷ ²¿³»² ±±µ ¼» ±«¼»®- ¼»»´ò
Ü» -½¸±±´ ·- ²·»¬ °±-·¬·»º ±ª»® ¼» ¬±»¹»ª±»¹¼» ©¿¿®¼» ª¿² ¼» ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»®ò Ò±½¸ ¼» ¿³¾«´¿²¬
¾»¹»´»·¼»®ô ²±½¸ ¸»¬ ÎÛÝ ¸»»º¬ ¹»¼«®»²¼» ¬©»» ¶¿¿® ¸»¬ ·²·¬·¿¬·»º ¹»²±³»² ¬±¬ »»² »ª¿´«¿¬·» ª¿² ¼»
¹»¾±¼»² ¸«´°ò Ê±±® ¼» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ·- ±²¼«·¼»´·¶µ ©¿¬ ¶» ª¿² ¼» ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»® ³¿¹ ª®¿¹»²ô
ª»®©¿½¸¬»²ô »·-»²ò
Ñ° ·²½·¼»²¬»´» ¾¿-·- ¾»-½¸·µ¬ ¼» -½¸±±´ ·² îððèóîððç »² µ±³»²¼» ¬©»» ¶¿®»² -¬»»¼- »»² ¸¿´º ¶¿¿®
±ª»® ðôë º±®³¿¬·» ·² ª»®¾¿²¼ ³»¬ »»² ¬¿¿´°·´±¬ò Û»² ±²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬ ·- ¹»¼«®»²¼» ¼·¬ ¸¿´º ¶¿¿® ª·¶º
±½¸¬»²¼»² ·² ¼» ©»»µ øª¿² èòìëóïðòïë ««®÷ ±° ¼» -½¸±±´ ¿¿² ¸»¬ ©»®µò Æ·¶ ·- ·²¹»¦»¬ ª±±®
¬¿¿´ñ´»¦»²ñ-°»´´·²¹ ª±±® ¼» ë ´»»®´·²¹»² ª¿² ¹®±»° ìô ±³¼¿¬ »® ·² ¼»¦» ¹®±»° ï ´»»®´·²¹ ¦·¬ ³»¬ »»² ¬»
´¿¿¹ ¬»½¸²·-½¸ ´»»-²·ª»¿«ô ï ´»»®´·²¹ ³»¬ »»² ¬» ´¿¿¹ ¾»¹®·¶°»²¼ ´»¦»² ²·ª»¿« »² ï ´»»®´·²¹ ³»¬ »»²
ª»»´ ¬» ¬®¿¿¹ ¬»³°± »² ½±²½»²¬®¿¬·»°®±¾´»³»²ò
Ü» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ¸»»º¬ ²¿«©»´·¶µ- µ»²²·- ª¿² ¼» ³±¹»´·¶µ¸»¼»² ¼·» ¸»¬ Í¿³»²©»®µ·²¹ª»®¾¿²¼
É»»® Í¿³»² Ò¿¿® Í½¸±±´ ¾·»¼¬ ¿¿² ¼» -½¸±´»²ò Ü» ½±²¬¿½¬»² ³»¬ ¸»¬ ÍÉÊ ª·²¼»² ³»¬ ²¿³» ±°
¾±ª»²-½¸±±´- ²·ª»¿« °´¿¿¬-ò
Ñ°ª¿´´»²¼ ·- ¼¿¬ ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¶¿¿®´·¶µ- »»² ´«¨» ¾®±½¸«®» ±²¼»® ¼» ²¿¿³ ©»®µ°´¿²
«·¬¾®»²¹¬ò Ø»¬ ±²¬©»®° »² ¼» ®»¿´·-¿¬·» ª¿² ¼» ¾®±½¸«®» ¦·¶² «·¬¾»-¬»»¼ ¿¿² »»² ¹®¿º·-½¸ ¾«®»¿«ò Ü»
¾®±½¸«®» ¾»ª¿¬ô ¿²¼»®- ¼¿² ¼» ²¿¿³ ©»®µ°´¿² ¼±»¬ ª»®³±»¼»²ô ª±±®¿´ ¸»¬ ½«®-«-¿¿²¾±¼ ª±±® ¼»
³»¼»©»®µ»®- ª¿² ¼» -½¸±´»² ¾·²²»² ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ò Ü» -½¸±±´ µ»²¬ ¸»¬ ÍÉÊ ª±±®¿´ ª¿²
¼»¦» ¶¿¿®´·¶µ-» ¾®±½¸«®»ò
×² ¶«²· îððç ¸»»º¬ ¼» -½¸±±´ ª¿² ¸»¬ ÍÉÊ ¸»¬ô º®¿¿· ª±®³¹»¹»ª»² ¦±®¹°´¿² îððçóîðïï ¬±»¹»-¬««®¼
¹»µ®»¹»²ò Ø·»®«·¬ ¾´·¶µ¬ ¼¿¬ ¸»¬ ÍÉÊ °»® ´»»®´·²¹ ¶¿¿®´·¶µ- ®«·³ ìë »«®± ¬» ¾»-½¸·µµ·²¹ -¬»´¬ ª±±® •·²¬»®²»
¾»¹»´»·¼·²¹ô ³¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ »² ±²¼»®¦±»µ»²Œò
íò

Ú·²¿²½·5²

íòïò
Þ¿¬»²
ß¿² ¼» -½¸±±´ ©»®¼»² ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ¼±±® ¼» ®·¶µ-±ª»®¸»·¼ »² ¸»¬
-¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¼» ª±´¹»²¼» ³·¼¼»´»² ¬±»¹»µ»²¼ò
¾«¼¹»¬
¾»¼®¿¹
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ®»¹«´·»®
îððòêëê
Þ»-¬««®ó »² ³¿²¿¹»³»²¬
èòëïê
Ð»®-±²»»´-ó »² ¿®¾»·¼-³¿®µ¬¾»´»·¼
îçòìëë
ê
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô °»®-±²»»´ øö÷
ëòêèî
Í½¸±´·²¹ ±ª»®¾´·¶º³»¼»©»®µ»®ëðð
×²µ±³-¬»² ª¿²«·¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ øö÷
îòîðð
-«¾¬±¬¿¿´ °»®-±²»»´
îìéòððç
Ó¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ô ®»¹«´·»®
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô ³¿¬»®·»»´
-«¾¬±¬¿¿´ ³¿¬»®·»»´
¬±¬¿¿´

ê

ìëòëèï
çïï
ìêòìçî
îçíòëðï

øö÷æ ¦±®¹³·¼¼»´»²ô ¹»¬±¬¿´·-»»®¼ ·² °¿®¿¹®¿¿º ì

ïë

íòîò
Ô¿-¬»²
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¿´- ª±´¹¬ ·²¹»¦»¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçæ
±²¼»®©·¶º«²½¬·»
©¬º
-½¸¿¿´ »«®±Žé
ø®¿³·²¹÷
¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬»²
íôð
Ôß
ïêëòððð
´»-¹»ª»²¼» ¬¿µ»² ´±½¿¬·»³¿²¿¹»®
ðôî
ïðñÜß
ïîòéðð
-«¾¬±¬¿¿´ ±²¼»®©·¶íôî
ïééòéðð
¦±®¹
¿½¬·ª·¬»·¬
×Þô ¼±±® ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®
ÎÌô ¼±±® ´±½¿¬·»³¿²¿¹»®
Þ»¹»´»·¼·²¹ ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ ¼±±®
´±½¿¬·»³¿²¿¹»® øïæï ½±²¬¿½¬ô
±ª»®´»¹¹»²ô °¿°·»®©·²µ»´ô »¬½ò÷
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ¦±®¹
³¿²¿¹»³»²¬
º«²½¬·»
Ô±½¿¬·»³¿²¿¹»®
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ³¿²¿¹»³»²¬

©¬º
ðôï
ðôðë
ðôïë

-½¸¿¿´
Ôß
ïðñÜß
ïðñÜß

ðôí

©¬º
ðôì
ðôì

»«®±Žëòëðð
íòïéë
çòëîë

ïèòîðð

-½¸¿¿´
ïðñÜß

¬±¬¿¿´
íôç
Û® ·- ¹»»² º¿½·´·¬¿·®» º±®³¿¬·» ø½±²½·»®¹» »ò¼ò÷ò

»«®±Žîëòìðð
îëòìðð
îîïòíðð

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»
Ñ²¹»ª»»® ïðû ª¿² ¼» ¼±±® ¼» ®·¶µ-±ª»®¸»·¼ ¿¿² ¼» -½¸±±´ ¬±»¹»µ»²¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»²ô ´·¶µ¬ ±°
¾±ª»²-½¸±±´- ²·ª»¿« ¬» ©±®¼»² ·²¹»¦»¬ ø¾±ª»²-½¸±±´- ¿°°¿®¿¿¬ô ¾±ª»²-½¸±±´-» °®±¶»½¬»²÷ò
ß¿² -°»½·º·»µ» ¦±®¹³·¼¼»´»² ±²¬ª¿²¹¬ ¼» -½¸±±´ éòèèîò ß¿² -°»½·º·»µ» ¦±®¹¿½¬·ª·¬»·¬»² ¾»-¬»»¼¬
³»²ô ¹»®¿¿³¼ô ïèòîððò
Ü» -½¸±±´ µ¿² ·²¦·½¸¬»´·¶µ ³¿µ»² ¸±» ³»² ¼» -°»½·¿´» ´»»®´·²¹»²¦±®¹ ª±®³¹»»º¬ò Ü» ®«¹¦¿µ³·¼¼»´»²
©±®¼»² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ ·²¹»¦»¬ò Ê±±® ¼» ±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»² ·- ¿¿² ×Þ »² ÎÌ
±²¹»ª»»® ðôïë º±®³¿¬·» ¾»-½¸·µ¾¿¿®ò
Ü» ¹®±»°-¹®±±¬¬»ø½±³¾·²¿¬·»¹®±»°»² ïóîóíô ìóëò êóéóè÷ ·- ïë @ ïê ´»»®´·²¹»²ò Ü¿¹»´·¶µ- ©±®¼»² ¼»
¹®±»°»² ±° ¾»°¿¿´¼» ³±³»²¬»² ¹»-°´·¬-¬ò Þ·¶ª±±®¾»»´¼ ¼±±® ·²¦»¬ ª¿² ¼» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® »² ¼»
³·¼¼»´»² ª¿²«·¬ ¼» ¬¿¿´°·´±¬ò Ø»¬ ·²¦»¬¬»² ª¿² º±®³¿¬·» ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ø¼»»´÷¹®±»°»² ¸»»º¬ ¼»
ª±±®µ»«® ¾±ª»² ¿²¼»®» ª±®³»² ª¿² ·²¦»¬ò
Ø»¬ º»·¬ ¼¿¬ ±²¹»ª»»® ¼»®¬·¹ °®±½»²¬ ª¿² ´»»®´·²¹»² -¬®«½¬«®»»´ ¾»-¬»³°»´¼ ·- ¿´- ¦±®¹´»»®´·²¹ µ¿²
¾»¬»µ»²»² ¼¿¬ ¼» -½¸±±´ ´»»®´·²¹»² ±°ª¿²¹¬ô ¼·» »´¼»®- ª»®©»¦»² ©±®¼»² ²¿¿® ¸»¬ -°»½·¿¿´
¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò Ü» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® -´«·¬ ¼·¬ ¾»-´·-¬ ²·»¬ «·¬ô ³»¼» ¹»¦·»² ¼» ´·¹¹·²¹ ª¿² ¸»¬ ¼±®°ò
Ü» ³»»®©¿¿®¼» ª¿² ¸»¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ ª±±® ¼» -½¸±±´ ·- ¬¿³»´·¶µ ±²¼«·¼»´·¶µò

é

Î¿³·²¹ ±° ¾¿-·- ª¿² ´¿²¼»´·¶µ- ÙÐÔ ø¦·» ¿´¹»³»²» ¬±»´·½¸¬·²¹÷

ïê

Ý¿-»-¬«¼§ Ó·¼¼»´¹®±¬» ¾¿-·--½¸±±´ ·² »»² ¼±®° ¾»¸±®»²¼ ¬±¬ »»²
¹»³»»²¬» ³»¬ ëðòððð ·²©±²»®ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» °®±¬»-¬¿²¬-ó½¸®·-¬»´·¶µ» -½¸±±´ -¬¿¿¬ ·² »»² ¼±®° ø±²¹»ª»»® èòòððð ·²©±»²®-÷ ¼¿¬ ¼»»´ «·¬³¿¿µ¬ ª¿²
»»² ¹»³»»²¬» ³»¬ ±²¹»ª»»® ëðòððð ·²©±²»®-ô ·² ¸»¬ ³·¼¼»² ª¿² ¸»¬ ´¿²¼ô ±²¼»® ®±±µ ª¿² »»² ¹®±¬»
-¬¿¼ò Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ±²¹»ª»»® íðð ´»»®´·²¹»²ô ª»®¼»»´¼ ±ª»® ïî ¹®±»°»²ò
ïòïò
Þ»-¬««®´·¶µ» ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ·- ±²¼»®¼»»´ ª¿² »»² -¬·½¸¬·²¹ ª¿² ïî -½¸±´»² ª±±® °®±¬»-¬¿²¬- ½¸®·-¬»´·¶µ ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
Ø»¬ -¬·½¸¬·²¹-¾»-¬««® ¸»®ª»®¼»»´¬ ¼» ª¿² ¼» ±ª»®¸»·¼ ±²¬ª¿²¹»² ³·¼¼»´»² ±ª»® ¼» -½¸±´»²ò Ü»
-¬·½¸¬·²¹ µ»²¬ »»² »·¹»² ²»¬©»®µ ª±±® ×Þó»®- »² ÎÌó»®-ò Ü» ¿´¹»³»»² ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -¬·½¸¬·²¹
¾»¦±»µ¬ ¼» ª»®¹¿¼»®·²¹»² ª¿² ¸»¬ ¼·®»½¬»«®»²±ª»®´»¹ ª¿² ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ÉÍÒÍò
îò
Æ±®¹¾»´»·¼
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¿´- ª·-·»ô ¼¿¬ ³»² »´µ µ·²¼ ¬±»´¿¿¬ô ¬»²¦·¶›ò Ü·¬ •¬»²¦·¶Œ µ¿² ¿¿² ¼» ±®¼» µ±³»² ¾·¶ ¼»
·²-½¸®·¶ª·²¹ ª¿² ¼» ´»»®´·²¹ ±º ¬·¶¼»²- ¼» -½¸±±´´±±°¾¿¿² ª¿² ¸»¬ µ·²¼ò Û»² ª±±®¾»»´¼ ª¿² ¸»¬ »»®-¬» ·¼» ¬±»´±±° ¼·» ³»² ¬» ª»®©»®µ»² µ®»»¹ ¼±±® °®±¾´»³»² ±° »»² ¿²¼»®» -½¸±±´ ·² ¼» ©·¶µò Ó»¬ ¸»»º¬
¬±»² ¾»°¿¿´¼» ´»»®´·²¹»² ¹»©»·¹»®¼ô ±³¼¿¬ ¼» ¼»-¾»¬®»ºº»²¼» ¹®±»° »® ²·»¬ ³»»® °®±¾´»³¿¬·»µ ¾·¶ µ±²
¸»¾¾»²ò Û»² ª±±®¾»»´¼ ª¿² ¸»¬ ¬©»»¼» ·- »»² ´»»®´·²¹ ³»¬ ¼» -§²¼®±±³ ª¿² Ü±©²ô ¼·» ²¿ ïôë ¶¿¿®
²¿¿® ¸»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- ·- ±ª»®¹»¹¿¿²ò Û® ±²¬-¬±²¼ ¹»»² ³¿¬½¸ ¬«--»² ¼» ³±¹»´·¶µ¸»¼»² ª¿² ¼»
-½¸±±´ »² ¼» ª»®©¿½¸¬·²¹»² ª¿² ¼» ±«¼»®-ò ×² ¼» ¿º¹»´±°»² ¼®·» ¶¿®»² ©¿®»² »® ª»®¼»® ¹»»²
ª»®©·¶¦·²¹»² ²¿¿® ¸»¬ -°»½·¿¿´ ø¾¿-·-÷±²¼»®©·¶-ò
Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ¬©»» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ò Ê±±® ¼» ¾»¹»´»·¼·²¹ ª¿² ¼»¦» ´»»®´·²¹ ·- »»² ¿°¿®¬» ´»»®µ®¿½¸¬ ·²
¼·»²-¬ò Æ·¶ ©»®µ¬ îôë ««® °»® ©»»µ ³»¬ »´µ» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ô ª»®-°®»·¼ ±ª»® ¼®·» ³±³»²¬»² °»® ©»»µò
Í±³- ²»³»² ±±µ ¿²¼»®» ´»»®´·²¹»² ¿¿² ¼»¦» ¹®±»°¶»- ¼»»´ò Ñ³¼¿¬ ¼»¦» ´»»®µ®¿½¸¬ ¹»»² ¿²¼»®»
¾¿¿² ¿³¾·»»®¬ô ·- ¼»¦» ó«²·»µ»ó ½±²-¬®«½¬·» ³±¹»´·¶µò Ü» ¾»¬®»µµ·²¹-±³ª¿²¹ ª¿² ¼»¦» ´»»®µ®¿½¸¬
¹®±»·¬ ±º µ®·³°¬ ²¿¿®³¿¬» ¸»¬ ¿¿²¬¿´ ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² -¬·¶¹¬ ±º ¼¿¿´¬ò
Ù»³·¼¼»´¼ »»²³¿¿´ °»® è ©»µ»² ·- »® »»² ±ª»®´»¹³±³»²¬ ¬«--»² ¼» ±«¼»®- ª¿² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ô
¼» ÎÌó»® ¼·» ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¾»¹»´»·¼ »² ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ò Ì«--»²¬·¶¼- ·- ¼» ¿³¾«´¿²¬
¾»¹»´»·¼»® ¿¿²©»¦·¹ ª±±® ±ª»®´»¹ ³»¬ ¼» ÎÌó»®ô ±¾-»®ª¿¬·»- ·² ¼» ¹®±»°ô ·² ¼» ¹§³¦¿¿´ ±º ¬·¶¼»²»®¹±¬¸»®¿°·»ò Ó»² ·- ¬»ª®»¼»² ±ª»® ¼» µ©¿´·¬»·¬ ª¿² ¼» ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèó
îððçò Ü¿¬ ©¿- ©»´ »»²- ¿²¼»®-ò Ñ³-¬®»»µ- îððé ©¿- »® ª±±® ¼» »²» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ ¼®·»µ©¿®¬ ¶¿¿®
¹»»² ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ô ·òªò³ò ´¿²¹¼«®·¹» ¦·»µ¬»ò Û² ª±±® ¼» ¿²¼»®» ´»»®´·²¹ ¾·¶²¿ »»² ¶¿¿® ²·»¬ ·²
ª»®¾¿²¼ ³»¬ »»² ª¿½¿¬«®»ò Ü» ¸«·¼·¹» ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»®- ³¿µ»² »»² ·²¸¿¿´-´¿¹ò
Ü» ¬©»»¼» ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸»® ±° ¼» -½¸±±´ ¸±«¼¬ ¦·½¸ ³»¬ »»² ¿¿²¬¿´ ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¾»¦·¹ò Ø·»®ª±±® ·±²¹»ª»»® ïï ««® °»® ©»»µ ¾»-½¸·µ¾¿¿®ò
Ü» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»® ¸»»º¬ ïï ««® °»® ©»»µ ¾»-½¸·µ¾¿¿®ò Æ·¶ ½±*®¼·²»»®¬ ¼» ¦±®¹ ¿¿² ¿´´»
¦±®¹´»»®´·²¹»²ò Ü·¬ ¦·¶² »® ³»»® ¼¿² ¼» ´»»®´·²¹»² ¼·» ÎÌ µ®·¶¹»²ò ×² ¬±¬¿¿´ ¸»»º¬ ¼» -½¸±±´ íð @ ìð
¦±®¹´»»®´·²¹»²ò Æ±®¹´»»®´·²¹»² ¼·» ¹»»² ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸·²¹ µ®·¶¹»² ©±®¼»² ¾·²²»² ¼» ¹®±»° ¹»¸±´°»²ô
±° ¾¿-·- ª¿² »»² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²ò
Ü» -½¸±±´ ·- ª±®·¹» ¶¿¿® ¹»½±²º®±²¬»»®¼ ³»¬ ¼» ±°»²·²¹ ª¿² »»² Ô»±²¿®¼±-½¸±±´ ·² ¼» ²¿¾·¶¹»´»¹»²
-¬¿¼ò Ê·¶º ø¸±±¹¾»¹¿¿º¼»÷ ´»»®´·²¹»² ¦·¶² ²¿¿® ¼»¦» -½¸±±´ ª»®¬®±µµ»²ò
Ø»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ÉÍÒÍ ¾·»¼¬ ¼» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®- ¸»¬ »²» ¶¿¿® »»² ±°´»·¼·²¹ »² ¸»¬
¿²¼»®» ¶¿¿® ²»¬©»®µ¾·¶»»²µ±³-¬»²ò
Ø»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ·- ³±³»²¬»»´ ·² »»² º«-·» ³»¬ ¬©»» ¿²¼»®» ÍÉÊ ª»®©·µµ»´¼ò
Ü» -½¸±±´ ª·²¼¬ ¸»¬ ¸·²¼»®´·¶µ ¼¿¬ µ·²¼»®»² º»·¬»´·¶µ ¸»´»³¿¿´ ª¿-¬¹»´±°»² ³±»¬»² ¦·¶²ô ª±±®¼¿¬ »® »»²
®«¹¦¿µ ¿¿²¹»ª®¿¿¹¼ µ¿² ©±®¼»²ò Ð®»ª»²¬·»ª» ¾»¹»´»·¼·²¹ ª¿² ¸»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- µ»²¬ ³»² ²·»¬ò

ïé

É»´ µ»²¬ ¸»¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ •µ´»·²» ®«¹¦¿µ¶»-Œò
Ó»² ·- ¾¿²¹ ¼¿¬ Ð¿--»²¼ Ñ²¼»®©·¶- ±²¹»©»²-¬» ±²¬©·µµ»´·²¹»² ·² ¼» -½¸±±´ ¦¿´ ¾®»²¹»²æ
°®±¾´»³¿¬·»µ ¼·» ³»² ²·»¬ ¿¿² µ¿² »² »»² ±®¹¿²·-¿¬·»-¬®«½¬««® ¼·» ¸»»´ ª»®
íò
Ú·²¿²½·5²
Ü» ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¦·½¸¬ ±° ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ª±±® ¼» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¾¿¿® ¦·¶²ò Û® ©±®¼»²
³»¬ ¼» ¾»-½¸·µ¾¿®» ³·¼¼»´»² ¾»©«-¬» µ»«¦»- ¹»³¿¿µ¬ò
íòïò
Þ¿¬»²
Ü» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ±ª»® ¼» ª±´¹»²¼» ·²µ±³-¬»²æ
¾«¼¹»¬
¾»¼®¿¹
è
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ®»¹«´·»®
èîêòíéï
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ¹®±»·
ïçòîêî
Þ»-¬««®ó »² ³¿²¿¹»³»²¬
ïíòçîî
Ð»®-±²»»´-ó »² ¿®¾»·¼-³¿®µ¬¾»´»·¼
çèòéëë
Ê»®-¬»®µ·²¹ ½«´¬««®»¼«½¿¬·»
îòçìí
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô °»®-±²»»´
ïíòêëð
×²µ±³-¬»² ª¿²«·¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ øðôíí ©¬º÷
ïèòíðð
ç
Ù»³»»²¬»´·¶µ» -«¾-·¼·»ÐÓ
-«¾¬±¬¿¿´ °»®-±²»»´
ççíòîðí
Ó¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ô ®»¹«´·»®
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô ³¿¬»®·»»´
-«¾¬±¬¿¿´ ³¿¬»®·»»´

ïëèòêëí
ïð
ïòèëð
ïêðòëðí

Ì±¬¿¿´

ïòïëíéðê

íòîò
Ô¿-¬»²
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¿´- ª±´¹¬ ·²¹»¦»¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçæ
Ñ²¼»®©·¶É¬º
Í½¸¿¿´
»«®±ŽÑ°³»®µ·²¹»²
Ù®±»°
ïï
ø®¿³·²¹ ÷
ïî ¹®±»°»² ø¹»³·¼¼»´¼ îë
ïôð ø¨ïî÷ Ôß
êêðòððð
´»»®´·²¹»²÷
×ÝÑ
ðôðçë
Ôß
ëòîîë
ßÜÊ »² ÞßÐÑ ª»®ª¿²¹·²¹
ðôìë
Ôß
îìòéëð
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ±²¼»®©·¶ïîôëìë
êèçòçéë
Æ±®¹
¿½¬·ª·¬»·¬
×Þó»®
ÎÌó»® ï ø®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²÷

©¬ºñ
«®»²
ðôí
ðôîï

-½¸¿¿´
Ôß
Ôß

»«®±Ž-

±°³»®µ·²¹»²

ïêòëðð
ïïòëðð

è

Ò¿ ¿º¬®»µ ·² ³·²¼»®·²¹ ¾®»²¹»² «·¬µ»®·²¹»²ò
Ü» -½¸±±´ ±²¬ª¿²¹¬ ²¿¿-¬ ®·¶µ-³·¼¼»´»² ª±±® -½¸±±´¾»¹»´»·¼·²¹ ±±µ ¿¿² ¿¿²ª«´´»²¼» -«¾-·¼·» ª¿² ¼» ¹»³»»²¬»ò
ïð
Ü»¦» ³·¼¼»´»² ©±®¼»² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¾»-¬»»¼ ·² ±ª»®´»¹ ³»¬ ¼» ±«¼»®-ô ©¿¿®¾·¶ ¹»¬®¿½¸¬ ©±®¼¬ ±±µ
¿²¼»®» ´»»®´·²¹»² ¦± ª»»´ ³±¹»´·¶µ ¬» ´¿¬»² °®±º·¬»®»²ò
ïï
Ñ° ¾¿-·- ª¿² ³¿¨·³«³¾»¼®¿¹ ¼»-¾»¬®»ºº»²¼» -½¸¿¿´ò Ü» ©»®µ»´·¶µ» µ±-¬»² µ«²²»² ¿´- ¹»ª±´¹ ª¿² ¼» ÙÙÔ ±º ¿º-°®¿µ»² ±°
¾»-¬««®-²·ª»¿« ´¿¹»® ´·¹¹»²ò
ç

ïè

ÎÌó»® î ø±ª»®·¹» ¦±®¹´»»®´·²¹»²÷
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ¦±®¹

ðôí
ðôèì

Ôß

ïêòëðð
ììòëðð

Ó¿²¿¹»³»²¬
º«²½¬·»
Ü·®»½¬»«®
Þ±«©½±*®¼·²¿¬·»
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·»
³¿²¿¹»³»²¬

©¬º
ïôð
ðôî
ïôî

-½¸¿¿´
ÜÞ
Ôß

»«®±Žêéòððð
ïïòððð
éèòððð

Ú¿½·´·¬¿·®
º«²½¬·»
ß¼³·²·-¬®¿¬·»ª» µ®¿½¸¬
×ÝÌó½±*®¼·²¿¬·»
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» º¿½·´·¬¿·®

©¬º
ðôî
ðôï
ðôí

-½¸¿¿´
ì
Ôß

»«®±Žéòîðð
ëòëðð
ïîòéðð

¬±¬¿¿´

ïìôèèë

±°³»®µ·²¹»²
î ¾±«©½±*®¼·²¿¬±®»²

±°³»®µ·²¹»²

èîëòïéë

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ »»² ¼«·¼»´·¶µ» ª·-·» ±° ¼» ¦±®¹ ª±±® ´»»®´·²¹»² ¼·» »¨¬®¿ ¿¿²¼¿½¸¬ ¾»¸±»ª»²ò Ø·»®ª±±®
¦»¬ ³»² ³»»® ¹»´¼ ·²ô ¼¿² »® ¿¿² ¦±®¹³·¼¼»´»² ¾»-½¸·µ¾¿¿® ·-ò
Û»² ¿¿²¦·»²´·¶µ ª¿² ¼» ¿¿² ¼» -½¸±±´ ¬±»¹»µ»²¼» º±®³¿¬·» ©±®¼¬ ±° ¾±ª»²-½¸±±´- ²·ª»¿« ·²¹»¦»¬ò

ïç

Ý¿-»-¬«¼·» Ó·¼¼»´¹®±¬» ¾¿-·--½¸±±´ ·² »»² ¼±®°
ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» ½¿-«- ¾»-½¸®·¶º¬ ¼» -·¬«¿¬·» ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçò
Ü» -½¸±±´ ´·¹¬ ·² »»² ¼±®° ·² Ù»´¼»®´¿²¼ »² ¬»´¬ ïêî ´»»®´·²¹»²ò Ü» ¹»³·¼¼»´¼» ¹®±»°-¹®±±¬¬» ·- îíò
Ü» ®±±-¬»®- ª¿² ¼» ª»®-½¸·´´»²¼» ¹®±»°»² ¦·¶² ¸±®·¦±²¬¿¿´ ±° »´µ¿¿® ¿º¹»-¬»³¼ô ¦±¼¿¬ ª¿µµ»² ¿´®»µ»²»² »² ´»¦»² ¼±±® ¼» -½¸±±´ ¸»»² ±° ¸»¬¦»´º¼» ³±³»²¬ ©±®¼»² ¹»¹»ª»²ò Ü·¬ ³¿¿µ¬ ¸»¬ ³±¹»´·¶µ
¼¿¬ »»² ´»»®´·²¹ »»² ¾»°¿¿´¼ ª¿µ ·² »»² ¸±¹»®» ±º ´¿¹»®» ¹®±»° ª±´¹¬ò
Ü» ¹®±»°-ª»®¼»´·²¹ îððçóîðïð ©¿- »»² »²±®³ ´¿-¬·¹» °«¦¦»´ò Ë·¬»·²¼»´·¶µ ·- ¹»µ±¦»² ª±±® ¼»
½±³¾·²¿¬·»¹®±»°»² íóë »² ëóéô ©¿¿®¾·¶ ¼» ´»»®´·²¹»² ª¿² ¹®±»° ë ¬©»» ¼¿¹»² «·¬ ¼»¦» ¹®±»°»² ¹¿¿²
»² ³»¬ »´µ¿¿® ¿´- ¹®±»° ë ·² »»² ¿²¼»® ´±µ¿¿´ ´»- µ®·¶¹»²ò
ïòïò
Þ»-¬««®´·¶µ» ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ·- 77² ª¿² ¼» ¬©¿¿´º ¾¿-·--½¸±´»² ·² »»² -¬·½¸¬·²¹ ª±±® ±°»²¾¿¿® ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò ß´´» ¬©¿¿´º
¼» -½¸±´»² ´·¹¹»² ·² ¼±®°»² ±º °´¿¬¬»´¿²¼-µ»®²»²ò Þ·²²»² ¼»¦» -¬·½¸¬·²¹ ©±®¼¬ ¹»©»®µ¬ ³»¬
´±½¿¬·»³¿²¿¹»®-ò Ü» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ª»®ª«´¬ ¼» ¦¹²ò ßÞÝó¬¿µ»²æ Ý¸»º ª¿² ¸»¬ °»®-±²»»´ô Þ¿¿- ª¿² ¼»
-½¸±±´ô ß¿²-°®»»µ°«²¬ ª±±® ¼» ±«¼»®-ò Ó¿²¿¹»³»²¬¬¿µ»²ô ¦±¿´- º·²¿²½·5² »² °»®-±²»»´-¾»´»·¼ô
©±®¼»² °®·³¿·® «·¬¹»ª±»®¼ ±° ¸»¬ ¾»-¬««®-¾«®»¿«ò Ñ° ¼·¬ ¾«®»¿« ¦·¶² ª·»® ¼±³»·²³¿²¿¹»®- ø¾»¸»»® »²
º·²¿²½·5²ô °»®-±²»»´ óî¨ó »² ±²¼»®©·¶-÷ ¿´-³»¼» ª·¶º ø°¿®¬¬·³»÷ ±ºº·½»ó³»¼»©»®µ»®- ©»®µ¦¿¿³ò Ü»
´±½¿¬·»³¿²¿¹»® µ¿² ª®¿¹»² ±ª»® º·²¿²½·5² ø¾«¼¹»¬ ®·¶µ-±ª»®¸»·¼ô ¾·¶¼®¿¹» -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼
»ò¼ò÷ ²·»¬ ¾»¿²¬©±±®¼»²ò Ø·»®ª±±® ©±®¼¬ ²¿¿® ¸»¬ ¾»-¬««®-¾«®»¿« ª»®©»¦»²ò
îò
Æ±®¹¾»´»·¼
Ü» -½¸±±´ ©»®µ¬ ¼±±® ³·¼¼»´ ª¿² ¸»¬ ¼·®»½¬» ·²-¬®«½¬·»³±¼»´ò Ü» ¾¿-·--¬±º ©±®¼¬ µ´¿--·µ¿¿´ «·¬¹»´»¹¼ò
Ü» -²»´´» ±º ¾±ª»²¹»³·¼¼»´¼» ´»»®´·²¹»² µ«²²»² ¿¿²-´«·¬»²¼ »¨¬®¿ ©»®µ «·¬ ¼» ³»¬¸±¼» ±º ª¿²«·¬ »»²
¿²¼»®» ¾®±² ³¿µ»²ò Ô»»®´·²¹»² ¼·» »¨¬®¿ ¿¿²¼¿½¸¬ ²±¼·¹ ¸»¾¾»² µ®·¶¹»² ¼·¬ ¼±±® ³·¼¼»´ ª¿² °®»ó ±º
®»ó¬»¿½¸·²¹ ¿¿² ¼» ·²-¬®«½¬·»¬¿º»´ò Ü·¬ ©±®¼¬ «·¬¹»ª±»®¼ ¼±±® ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ò
Ê±±® µ·²¼»®»² ¼·» ¸·»® ²·»¬ ª±´¼±»²¼» ¿¿² ¸»¾¾»² ©±®¼¬ »»² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿² ±°¹»-¬»´¼ò Ü·¬ °´¿² ©±®¼¬
¼±±® ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ ±°¹»-¬»´¼ »² «·¬¹»ª±»®¼ò Ü» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»® ¾»¹»´»·¼¬ ¼·¬ °®±½»-ò Ü» -½¸±±´ µ»²¬
¹»»² ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸»®ò Û²µ»´» ¶¿®»² ¹»´»¼»² ·- ¾·²²»² ¼» -¬·½¸¬·²¹ ¾»-´±¬»² ¿´´» ÎÌ ·² ¼» µ´¿- °´¿¿¬¬» ´¿¬»² ª·²¼»²ô ¼±±® ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ò Ü» ¾¿-·--½¸±±´ ±° ©·» ¼»¦» ½¿-»-¬«¼·» ¾»¬®»µµ·²¹ ¸»»º¬
-¬»´¬ ¼»¦» -·¬«¿¬·» ¬»® ¼·-½«--·»ò Ê±´¹»²¼ ¶¿¿® ¸»»º¬ ³»² ¬©»» ¾»¹·²²»²¼» ´»»®µ®¿½¸¬»² ·² ¸»¬ ¬»¿³ò Æ·¶
¸»¾¾»² ¼» ¸¿²¼»² ª±´ ¿¿² ¸»¬ ®»¹«´·»®» ©»®µ ·² ¼» ¹®±»°ô ±«¼»®½±²¬¿½¬»² »ò¼ò
Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ª·»® ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² øî¨ ½´«-¬»® î »² î¨ ½´«-¬»® ì÷ò Ü» »»®-¬» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ µ©¿³ ·²
¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððéóîððèò Ü» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¦·¬¬»² ·² ¼» ¹®±»°»² íô ì »² ë øî¨÷ò Û7² ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹
ª»®¬®»µ¬ ¿¿² ¸»¬ »·²¼» ª¿² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® ²¿¿® »»² ÍÑ ·²-¬»´´·²¹ øÐ×÷ »² 77² ª»®¬®»µ¬ ·² ª»®¾¿²¼ ³»¬
»»² ª»®¸«·¦·²¹ò Ó»¬ ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ©±®¼¬ -±³- ïæï ¹»©»®µ¬ô -±³- ·² »»² ¹®±»°¶» ø¾·¶ª±±®¾»»´¼
¾·¶ -±½·¿¿´ó»³±¬·±²»´» °®±¾´»³¿¬·»µ÷ò Û»² ±²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬ ·- ¼¿¹»´·¶µ- »»² ¿¿²¬¿´ «®»² ±° -½¸±±´ øè
««® °»® ©»»µ÷ ±³ ¬» ©»®µ»² ³»¬ ø±²¼»® ¿²¼»®»÷ ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ò Ì©»» ««® ¾®«¬± ¬·¶¼ °»® ´»»®´·²¹
°»® ©»»µ ¸¿²¬»»®¬ ³»² ¿´- ²±®³ò Ü» ±²¬©·µµ»´·²¹ ©±®¼¬ ¹»ª±´¹¼ ª·¿ µ´»·² »² ¹®±±¬ ±ª»®´»¹ò ß¿² ¸»¬
µ´»·²» ±ª»®´»¹ ²»³»² ¼» ¿³¾«´¿²¬ ¾»¹»´»·¼»®ô ¼» ¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬ô ¼» ±²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬ »² ¼» ·²¬»®²
¾»¹»´»·¼»® ¼»»´ò Þ·¶ ¸»¬ ¹®±¬» ±ª»®´»¹ ¦·¶² ±±µ ¼» ±«¼»®- ¿¿²©»¦·¹ò Ü» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»® ª»®¦±®¹¬ ¿´´»
¿¼³·²·-¬®¿¬·» ¼·» -¿³»²¸¿²¹¬ ³»¬ ¼» ®«¹¦¿µµ»²ò Ó»¬ ²¿³» ¸»¬ ¸»»² »² ©»»® ¦»²¼»² ª¿² ¿´´»®´»·
º±®³«´·»®»² ¬«--»² ¿´´»®´»· ·²-¬¿²¬·»- ´»ª»®¬ »®¹ ª»»´ ¹»¼±» ±°ô ±²¼»® ³»»® ¼±±® ¸»¬ ®»¹»´³¿¬·¹
¦±»µ®¿µ»² ª¿² -¬«µµ»²ò
Û»² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿² ¾»-´¿¿¬ »»² °»®·±¼» ª¿² ê @ é ©»µ»²ò Í±³- ©±®¼¬ »® î ±º í ¿¿²-´«·¬»²¼» °»®·±¼»³»¬ »»² ¸¿²¼»´·²¹-°´¿² ¹»©»®µ¬ò Û® ¦·¶² ±±µ »²µ»´» ´»»®´·²¹»² ³»¬ »»² »·¹»² ´»»®´·¶²ô ª±±® 77² ±º
³»»® ª¿µµ»²ò Ø»¬ ©»®µ»² ³»¬ ¼»¦» ´»»®´·¶²»²ô ¸»¬ »ª¿´«»®»² »² ¸»¬ ¾·¶-¬»´´»² ¹»¾»«®¬ ·² ±ª»®´»¹ ³»¬
¼» ·²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®ò Ù»³·¼¼»´¼ ¸»»º¬ »»² ´»»®µ®¿½¸¬ ³»¬ ì ´±°»²¼» ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»² ¬» ³¿µ»²ò ×²

îð

¼» ª·-·» ª¿² ¼» -½¸±±´ µ¿² »»² ´»»®µ®¿½¸¬ ³¿¨·³¿¿´ ì @ ë ´»»®´·²¹»² ³»¬ ¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»²
¾»¸¿°°»² ·² »»² ¹®±»°ò Ð»® -¿´¼± ¾»¬»µ»²¬ ¼·¬ ¼¿¬ »® °»® °»®·±¼» ±²¹»ª»»® îè ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¦·¶²
¾»²±»³¼ò Ñ° -½¸±±´¶¿¿®¾¿-·- ¦·¶² ¼·¬ »® ª»»´ ³»»®ô ±³¼¿¬ ª±±® ¼» ³»»-¬» ´»»®´·²¹»² ¹»´¼¬ ¼¿¬ ¦·¶ ³¿¿®
î ±º í °»®·±¼»- ª¿² ¼» ¹®±»° ¦±®¹´»»®´·²¹»² ¼»»´ «·¬ ³¿µ»²ò Ñ²¹»ª»»® ìð ´»»®´·²¹»² ¦·¶² ¼«¹»¼«®»²¼» µ±®¬» ±º ´¿²¹»®» ¬·¶¼ »ª»² ¦±®¹´»»®´·²¹ò
Í±³- ©±®¼¬ ¹»¾®«·µ ¹»³¿¿µ¬ ª¿² ¼» °®»ª»²¬·»ª» ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ ¼·» ¼» -°»½·¿´» ¾¿-·--½¸±±´
ª¿² ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¾·»¼¬ò Û® ª·²¼¬ ¼¿² ¾·¶ª±±®¾»»´¼ »»² ±¾-»®ª¿¬·» ·² ¼» µ´¿- °´¿¿¬-ò Ü»¦»
·- ¹»®·½¸¬ ±° ¸»¬ ¸¿²¼»´»² ª¿² ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ ¬»² ±°¦·½¸¬» ª¿² ¼» ´»»®´·²¹ò Ê±±® »»² ¼»®¹»´·¶µ»
±¾-»®ª¿¬·» ·- ¹»»² ¬±»-¬»³³·²¹ ª¿² ¼» ±«¼»®- ²±±¼¦¿µ»´·¶µò ß¿²-´«·¬»²¼ µ¿² ¾·¶ª±±®¾»»´¼ »»²
±²¼»®¦±»µ ©±®¼»² ¿¿²¹»ª®¿¿¹¼ò Ø·»® ©±®¼»² ¼» ±«¼»®- ª¿²¦»´º-°®»µ»²¼ ©»´ ¾·¶ ¾»¬®±µµ»²ò
Þ·²²»² ¼» ±ª»®µ±»°»´»²¼» -¬·½¸¬·²¹ ·- »»² °´«--¬±ºµ´¿- ¹»ª±®³¼ »² ¾»-¬¿¿¬ »® »»² Ô»±²¿®¼±-½¸±±´ò ×²
¼» °´«--¬±ºµ´¿- µ±³»² µ·²¼»®»² ª¿² ª»®-½¸·´´»²¼» -½¸±´»² ¾·¶ »´µ¿¿® ¼·» ª±±® »»² ¾»°¿¿´¼» °»®·±¼»
»¨¬®¿ ¦±®¹ ²±¼·¹ ¸»¾¾»²ô ¼·¬ ¾»¬®»º¬ ¦±©»´ µ·²¼»®»² ³»¬ ´»»®°®±¾´»³»²ô ¿´- µ·²¼»®»² ¼·» ¶«·-¬ »¨¬®¿
«·¬¼¿¹·²¹ ²±¼·¹ ¸»¾¾»²ò Ê¿² ¼»¦» -½¸±±´ ¹¿¿² ª·»® ´»»®´·²¹»² ²¿¿® ¼» °´«--¬±ºµ´¿-ò
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ·² îððêóîððé ¬©»» ´»»®´·²¹»² ²¿¿® ¸»¬ -°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶- ª»®©»¦»²ô ·² îððéó
îððè 77² ²¿¿® ¸»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- øÐ×÷ »² ·² îððèóîððç ±±µò Í±³- -¬»³³»² ±«¼»®- ²·»¬ ¬±» ·² »»²
°´¿¿¬-·²¹ ·² ¸»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶-ò Ü» -½¸±±´ -¬»´¬ ¼¿² »»² ½±²¬®¿½¬ ±°ô ©¿¿®·² ©±®¼¬ ª¿-¬¹»´»¹¼ ¼¿¬
¼» -½¸±±´ ²·»¬ µ¿² ¹¿®¿²¼»®»² ¼¿¬ ¸»¬ µ·²¼ ¼» ¾¿-·--½¸±±´ ª»®´¿¿¬ ±° ¹®±»° èó²·ª»¿«ò
Ü» -½¸±±´ »®ª¿¿®¬ ¿´- ¹®±±¬-¬» µ²»´°«²¬ ¼» ¸±»ª»»´¸»·¼ ¿¼³·²·-¬®¿¬·» ¼·» ¼» ´»»®µ®¿½¸¬»² ³±»¬»²
ª»®®·½¸¬»²ò ×² ¸»¬ ´»»®´·²¹ª±´¹-§-¬»»³ ©±®¼»² ¼» ¬±»¬-®»-«´¬¿¬»² ª¿-¬¹»´»¹¼ò ×² •Í½¸±±´º·¬Œ ¼»
¸¿²¼»´·²¹-°´¿²²»²ô ¼» ±«¼»®¹»-°®»µµ»²ô »¬½ò
Ü» -½¸±±´ ·- ¬®±¬- ±° ¸»¬ º»·¬ ¼¿¬ ¸»¬ ©»®µ»² ³»¬ ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² »®¹ ¹±»¼ ·- ·²¹»¾»¼ ·² ¼» ¬±¬¿´»
±®¹¿²·-¿¬·»-¬®«½¬««® ª¿² ¼» -½¸±±´ò Ñ±µ ¸»»º¬ ³»² ¼» ·²¼®«µ ¼¿¬ ª±±® »´µ» ´»»®´·²¹ ¼·» ¼» -½¸±±´
ª»®´¿¿¬ ¹»´¼¬ ¼¿¬ ³»² »® «·¬ ¹»¸¿¿´¼ ¸»»º¬ ©¿¬ »® ·² ¦·¬ò
íò

Ú·²¿²½·5²

íòï
Þ¿¬»²
Ü» -½¸±±´ ¸¿¼ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ª¿²«·¬ ®·¶µ-±ª»®¸»·¼ ¼» ¾»-½¸·µµ·²¹ ±ª»® ¼» ª±´¹»²¼»
·²µ±³-¬»²æ
¾«¼¹»¬
¾»¼®¿¹
ïî
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ®»¹«´·»®
ìëîòíîç
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ¹®±»·
îçòððé
Þ»-¬««®ó »² ³¿²¿¹»³»²¬
èòèìç
Ð»®-±²»»´-ó »² ¿®¾»·¼-³¿®µ¬¾»´»·¼
êîòëðð
ïí
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô °»®-±²»»´ øö÷
ïéòîìî
Í½¸±´·²¹ ±ª»®¾´·¶º³»¼»©»®µ»®ïòððð
ïì
×²µ±³-¬»² ª¿²«·¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ øö÷
éòîçð
-«¾¬±¬¿¿´ °»®-±²»»´
ëéèòîïé
Ó¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ô ®»¹«´·»®
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô ³¿¬»®·»»´
-«¾¬±¬¿¿´ ³¿¬»®·»»´
¬±¬¿¿´

ïðìòïðî
íòéðð
ïðéòèðî
êèêòðïç

ïî

×² ³·²¼»®·²¹ ¬» ¾®»²¹»² «·¬µ»®·²¹»² ¸·»® ª»®®»µ»²¼
øö÷æ ¦±®¹³·¼¼»´»²ô ¹»¬±¬¿´·-»»®¼ ·² °¿®¿¹®¿¿º ì
ïì
Ü·¬ ¾»¼®¿¹ ·- ¹»ª±²¼»² ·² ¸»¬ ¦±®¹°´¿² ª¿² ¸»¬ ÍÉÊò É¿- ¾·¶ ¼» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»® ²·»¬ ¾»µ»²¼ò
ïí

îï

Ñ° ·²½·¼»²¬»´» ¾¿-·- ¾»-½¸·µ¬ ¼» -½¸±±´ ·² îððèóîððç »² µ±³»²¼» ¬©»» ¶¿®»² ±ª»® ðôïë º±®³¿¬·» ·²
ª»®¾¿²¼ ³»¬ »»² ¬¿¿´°·´±¬ò
Ê±±® ¸»¬ ³¿¬»®·5´» ®«¹¦¿µ¾«¼¹»¬ ©±®¼¬ -°»½·º·»µ ³¿¬»®·¿¿´ ª±±® ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¿¿²¹»-½¸¿º¬ò
íòîò
Ô¿-¬»²
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¿´- ª±´¹¬ ·²¹»¦»¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçæ
±²¼»®©·¶ïë
»«®±Ž- ø®¿³·²¹ ÷
º«²½¬·»
©¬º
-½¸¿¿´
¹®±»°-´»»®µ®¿½¸¬»²
éôð
Ôß
íèëòððð
´»-¹»ª»²¼» ¬¿µ»² ´±½¿¬·»³¿²¿¹»®
ðôî
ïðñÜß
ïîòéðð
Ì¿¿´´»»-ó-°»½·¿´·-¬
øÐÓô ðôïëô «·¬ ç
ÐÓô «·¬ °®±¶»½¬-«¾-·¼·»
-«¾-·¼·»
¬¿¿´°·´±¬÷
-«¾¬±¬¿¿´ ±²¼»®©·¶éôî
íçéòéðð
¦±®¹
¿½¬·ª·¬»·¬
×²¬»®² ¾»¹»´»·¼»®
Ñ²¼»®©·¶-¿--·-¬»²¬»
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ¦±®¹

©¬º
ðôí
ðôî
ðôëð

-½¸¿¿´
ç
ì

»«®±Žïêòëðð
éòîðð
îíòéðð

³¿²¿¹»³»²¬
º«²½¬·»
Ô±½¿¬·»³¿²¿¹»®
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ³¿²¿¹»³»²¬

©¬º
ðôê
ðôê

-½¸¿¿´
ïðñÜß

»«®±Žíèòïðð
íèòïðð

¬±¬¿¿´
Û® ·- ¹»»² º¿½·´·¬¿·®» º±®³¿¬·»ò

èôðí

ìëçòëðð

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»
Î«·³ îðû ª¿² ¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¼·» ª±´¹»²- ¼» ¾»µ±-¬·¹·²¹-®»¹»´- ¿¿² ¼» -½¸±±´ ©±®¼»²
¬±»¹»µ»²¼ô ©±®¼»² ¾±ª»²-½¸±±´- ·²¹»¦»¬ ø¦±Ž² ïîðòððð ª¿² ·² ¬±¬¿¿´ ëéèòððð÷ò Ê±´¹»²- ¼»
®»µ»²®»¹»´- ¸»»º¬ ¼» -½¸±±´ îìòëíî ¿¿² ¦±®¹³·¼¼»´»² ¾»-½¸·µ¾¿¿®ò Ñ³¼¿¬ ¾·²²»² ¼» -¬·½¸¬·²¹
¹»©»®µ¬ ©±®¼¬ ³»¬ »»² -°»½·º·»µ ¿´´±½¿¬·»³±¼»´ô ·- øª±±® ¼» ´±½¿¬·»³¿²¿¹»®÷ ²·»¬ ¬®¿²-°¿®¿²¬ ±º ¼»
-½¸±±´ ±±µ ¼¿¿¼©»®µ»´·¶µ ±ª»® ¼»¦» ³·¼¼»´»² ¾»-½¸·µ¬ò Ú»·¬ ·- ¼¿¬ ¼» -½¸±±´ô ¹»®¿¿³¼ô îíòéðð ¿¿²
¦±®¹º±®³¿¬·» ¾»-¬»»¼ò Ü·¬ ·- ¦±Ž² çêû ª¿² ¼» ¾»-½¸·µ¾¿®» ¦±®¹³·¼¼»´»²ò Û® ·- ¼«- -°®¿µ» ª¿² »²·¹»
±²¼»®¾»-¬»¼·²¹ò
Ü» -½¸±±´ µ¿² ¹±»¼ ·²¦·½¸¬»´·¶µ ³¿µ»² ¸±» ³»² ¼» -°»½·¿´» ´»»®´·²¹»²¦±®¹ ª±®³¹»»º¬ò
Ü» ®«¹¦¿µ³·¼¼»´»² ©±®¼»² ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹ ·²¹»¦»¬ò Û® ¹¿¿¬ ®»´¿¬·»º ª»»´ ¬·¶¼ ±° ¿¿²
±ª»®´»¹ »² ¿¼³·²·-¬®¿¬·»ò
Ü» ³·¼¼»´»² ¼·» ¼» -½¸±±´ ¬±¬ ¸¿¿® ¾»-½¸·µµ·²¹ µ®·¶¹¬ ¹»-¬»´¼ ª¿²«·¬ ¸»¬ ¾»-¬««®-¾«®»¿« ©±®¼»² ³·² ±º
³»»® ¾»-½¸±«©¼ ¿´- »»² ¹»¹»ª»²ò Û® ·- ©»·²·¹ ¬±¬ ¹»»² ¦·½¸¬ ±° ¼» ·²µ±³-¬»² ¼·» ¼» -½¸±±´ ±°
¾»-¬««®-²·ª»¿« ¹»²»®»»®¬ ø¾·¶ª±±®¾»»´¼ ®·¶µ-±ª»®¸»·¼ »² -¿³»²©»®µ·²¹ª»®¾¿²¼÷ò
Ü» ³»»®©¿¿®¼» ª¿² ¸»¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ ª±±® ¼» -½¸±±´ ´·¶µ¬ ¬¿³»´·¶µ ¹»®·²¹ò

ïë

Î¿³·²¹ ±° ¾¿-·- ª¿² ´¿²¼»´·¶µ- ÙÐÔ ø¦·» ¿´¹»³»²» ¬±»´·½¸¬·²¹÷

îî

Ý¿-»-¬«¼§ Ó·¼¼»´¹®±¬» ¾¿-·--½¸±±´ ·² ¹»³»»²¬» ³»¬ ïëòððð ·²©±²»®ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» °®±¬»-¬¿²¬-ó½¸®·-¬»´·¶µ» -½¸±±´ -¬¿¿¬ ·² »»² ©·¶µ ª¿² »»² ¹»³»»²¬» ³»¬ ±²¹»ª»»® ïëòððð ·²©±²»®-ô
·² ¸»¬ Ù®±»²» Ø¿®¬ò Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ±²¹»ª»»® îèð ´»»®´·²¹»²ô ª»®¼»»´¼ ±ª»® ïî ¹®±»°»²ò ×² ¼» ´±±° ª¿²
¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ±²¬-¬±²¼ »»² ¼»®¬·»²¼» ¹®±»°ò Ü» ±«¼»®- ¦·¶² ª±±® »»² ¹®±±¬ ¼»»´ ¿¹®¿®·5®-ò
Û»² ¼»»´ ª¿² ¼» ±«¼»®- -¬»´¬ ¹»»² ¸±¹» »·-»² ¿¿² ¼» -½¸±±´´±±°¾¿¿² ª¿² ¸»¬ µ·²¼ò Ó»² ª»®©¿½¸¬ ª¿²
¼» -½¸±±´ ª±±®¿´ ¼¿¬ ¸»¬ »® ¹»¦»´´·¹ ·-ò
ïòïò
Þ»-¬««®´·¶µ» ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ·- ±²¼»®¼»»´ ª¿² »»² -¬·½¸¬·²¹ ª¿² ïî -½¸±´»² ª±±® °®±¬»-¬¿²¬- ½¸®·-¬»´·¶µ ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
Ø»¬ -¬·½¸¬·²¹-¾»-¬««® ¸»®ª»®¼»»´¬ ¼» ª¿² ¼» ±ª»®¸»·¼ ±²¬ª¿²¹»² ³·¼¼»´»² ±ª»® ¼» -½¸±´»²ò Ñ° ¹®±²¼
ª¿² ¼»¦» ·²¬»®²» ¿´´±½¿¬·»-§-¬»³¿¬·»µ ¸»»º¬ ¼» -½¸±±´ ¼·» ±²¼»®©»®° ª¿² ¼»¦» ½¿-»-¬«¼·» ·- »»²
ª±´´»¼·¹ ¿³¾«´¿²¬» ¼·®»½¬»«®ô »»² ½±²½·5®¹» ª±±® îôë ¼¿¹ ·² ¼» ©»»µ »² »»² ¿¼³·²·-¬®¿¬·»ª» µ®¿½¸¬
ª±±® ¬·»² ««® °»® ©»»µò
îò
Æ±®¹¾»´»·¼
Ü» -½¸±±´ ·- ¾»¹·² -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ¼±±® ¼» ·²-°»½¬·» ±° ¼» ª·²¹»®- ¹»¬·µ¬ ª¿²©»¹» ¼» ¦©¿µµ»
°®»-¬¿¬·»- »² ±²¼»® ª»®-½¸»®°¬ ¬±»¦·½¸¬ ¹»°´¿¿¬-¬ò Ñ²¼»® ³»»® ª¿²©»¹» ¦©¿µµ» -½±®»- ±° ¼» Ý×ÌÑó
»·²¼¬±»¬-ò
Ü» ¸«·¼·¹» ¼·®»½¬»«® ·- ¼®·» ¶¿¿® ¹»´»¼»² ¿¿²¹»¬®»¼»² »² ¸»»º¬ -·²¼-¼·»² »»² ¿¿²¬¿´ ª»®¿²¼»®·²¹»²
¼±±®¹»ª±»®¼ò Ø»¬ ¦±®¹¾»´»·¼ ·- ±°²·»«© ¹»º±®³«´»»®¼ »² ª¿-¬¹»´»¹¼ ·² ¸»¬ ¦±®¹°´¿² îððèóîððçò
Ý»²¬®¿¿´ -¬¿¿¬ ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ ¼·» »»² ¸«´°ª®¿¿¹ ¸»»º¬ ³»¬ ¾»¬®»µµ·²¹ ¬±¬ 77² ±º ³»»® ´»»®´·²¹»²ò Ü»
®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸»® ¸»´°¬ ¼» ´»»®µ®¿½¸¬»² ³»¬ ³¿¬»®·¿´»²ô ¿¼ª·»- ø±²¼»® ³»»® ¹»¾¿-»»®¼ ±° ±¾-»®ª¿¬·»·² ¼» ¹®±»°÷ »² ¸«´° ø-°»½·º·»µ» ·²-¬®«½¬·» ª¿² ¼» ¦±®¹´»»®´·²¹ô ¿´ ¼¿² ²·»¬ ·² ¼» ¹®±»°÷ò
Ü» -½¸±±´ ·- °»® ï ¿«¹«-¬«- îððè ¹»©·--»´¼ ª¿² -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ »² ¾»¸±±®¬ ²« ¬±¬ ¸»¬
ª»®¾¿²¼ ©¿¿® ¿´´» ¿²¼»®» -½¸±´»² ª¿² ¼» -¬·½¸¬·²¹ ¬±» ¾»¸±®»²ò Ü» ¬©»»¼» ®»¼»² ª±±® ª»®¿²¼»®·²¹
©¿- ¸»¬ º»·¬ ¼¿¬ ³»² ¦·½¸ ·²¸±«¼»´·¶µ ³»»® ¿¿²¹»-°®±µ»² ª±»´¬ ¬±¬ ¼·¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ò
×² ¼» ¿º¹»´±°»² ¶¿®»² ¦·¶² ¿½¸¬ ´»»®µ®¿½¸¬»² ª»®¬®±µµ»²ò Ø»¬ ¸«·¼·¹» ¬»¿³ ¬»´¬ ª»»´ ¶±²¹» ´»»®µ®¿½¸¬»²ò
Ü» Û·²¼¬±»¬- -½±®» ·- ·² ¼®·» ¶¿¿® ¬·¶¼ ¹»-¬»¹»² ª¿² ëîè ²¿¿® ëíëò Ø»¬ ª»®-½¸»®°¬» ·²-°»½¬·» ¬±»¦·½¸¬ ··²³·¼¼»´- ¾»5·²¼·¹¼ò
Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ¹»³·¼¼»´¼ ì ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»²ò Ü®·» ´»»®´·²¹»² ©»®µ»² ³»¬ »»² »·¹»² ´»»®´·¶²ò Ü¿¿®²¿¿-¬
¦·¶² »® ¿½¸¬ ¿²¼»®» ¦±®¹´»»®´·²¹»² ø¬¿¿´ô ´»»- ±º ®»µ»²°®±¾´»³»²÷ ¼·» ¾«·¬»² ¼» ¹®±»° »¨¬®¿ ¸«´°
µ®·¶¹»²ò
×² ¬±¬¿¿´ ¸»»º¬ ¦±Ž² îðû ª¿² ¼» ´»»®´·²¹»²ô ¦±Ž² ëë ±° ¼»¦» -½¸±±´ô ·² ³»»® ±º ³·²¼»®» ³¿¬» »¨¬®¿ ¦±®¹
²±¼·¹ ³»¬ ¾»¬®»µµ·²¹ ¬±¬ -°»´´·²¹ô ´»¦»² ø¬»½¸²·-½¸» »² ¾»¹®·¶°»²¼÷ »² ®»µ»²»²ò Ü·¬ ¾»¬»µ»²¬ ¼¿¬ ¼»
³»»-¬» ´»»®´·²¹»² ¾·²²»² ¼» ¹®±»° ©±®¼»² ¹»¸±´°»²ò Û´µ» ¹®±»° µ»²¬ ¸·»®ª±±® »»² ¦¹²ò ·²-¬®«½¬·»¬¿º»´ò
Ó»¬ ¼»¦» ´»»®´·²¹»² ©±®¼¬ ¹»©»®µ¬ ±° ¾¿-·- ª¿² ¹®±»°-ø¸¿²¼»´·²-÷°´¿²²»²ò Ü»¦» ©±®¼»² ±°¹»-¬»´¼
¼±±® ¼» ´»»®µ®¿½¸¬ô -¿³»² ³»¬ ¼» ×Þó»®ò Û® ©±®¼¬ ·² ¼®·» ½§½´· °»® ¶¿¿® ¹»©»®µ¬ô ª±´¹»²- ¼» •ïó
¦±®¹®±«¬»Œ øÝ×ÌÑ÷ò
Ü» ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -½¸±±´ ª·²¼¬ ¼» ¬±»µ»²²·²¹ ª¿² ®«¹¦¿µµ»² ´¿²¹ ¼«®»²ô ³»¬ ²¿³» ¿´- »®
¬»¹»´·¶µ»®¬·¶¼ -°®¿µ» ·- ª¿² »»² ©·--»´·²¹ ª¿² -½¸±±´ò Ñ«¼»®- ª»®©¿½¸¬»² ¼¿¬ ³»² ¿´ ¼·®»½¬ ³»¬ ¼»
´»»®´·²¹»² ¿¿² ¼» -´¿¹ ¹¿¿¬ô ¬»®©·¶´ ¸»¬ ¾«¼¹»¬ »® ¼¿² ²±¹ ²·»¬ ·-ò Ñ«¼»®- ª»®©¿½¸¬»² ¼¿² »»² -±±®¬
ª±±®º·²¿²½·»®·²¹ô ¬»®©·¶´ ¼»¦» ·² °®¿µ¬·¶µ ²·»¬ ³±¹»´·¶µ ·-ò Ñ±µ ·®®·¬»»®¬ ¸»¬ ¼» -½¸±±´ ¼¿¬ ÍÑ -½¸±´»²
´»»®´·²¹»² »·²¼ -»°¬»³¾»® ¹¿«© ²±¹ ·²-½¸®·¶ª»²ô ²»¬ ª±±® ¼» ©»¬¬»´·¶µ» ¬»´¼¿¬«³ò

îí

Þ·²²»² ¸»¬ ¬¿¿µ¾»´»·¼ ª¿² ¼» -½¸±±´ ©±®¼¬ ®»µ»²·²¹ ¹»¸±«¼»² ³»¬ ¼» ¸±±º¼¬¿¿µ ª¿² »»² ´»»®µ®¿½¸¬ò
Æ± µ®·¶¹»² ¼» ×Þó»®ô ¼» ÎÌó»® »² ¼» ×ÝÌó½±*®¼·²¿¬±® ¬¿µ»² ¬±»¾»¼»»´¼ ¼·» °¿--»² ¾·¶ ¸«² -°»½·¿´·-³»
»² ©±®¼»² ¦» ²·»¬ ¾»´¿-¬ ³»¬ ¾·¶ª±±®¾»»´¼ ¼» ±®¹¿²·-¿¬·» ª¿² º»»-¬»²ô ª·»®·²¹»² ±º -½¸±±´®»·¦»²ò
íò
Ú·²¿²½·5²
Ü» ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¹»¼»¬¿·´´»»®¼ ¦·½¸¬ ±° ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ª±±® ¼» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¾¿¿®
¦·¶²ò Û® ©±®¼»² ³»¬ ¼» ¾»-½¸·µ¾¿®» ³·¼¼»´»² ¾»©«-¬» µ»«¦»- ¹»³¿¿µ¬ò
íòïò
Þ¿¬»²
Ü» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ±ª»® ¼» ª±´¹»²¼» ·²µ±³-¬»²æ
¾«¼¹»¬
¾»¼®¿¹
ïê
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ®»¹«´·»®
éêèòçèë
Þ»-¬««®ó »² ³¿²¿¹»³»²¬
ïìòïîè
Ð»®-±²»»´-ó »² ¿®¾»·¼-³¿®µ¬¾»´»·¼
ïððòìíé
Ô±±²µ±-¬»²-«¾-·¼·» ±²¼»®-¬»«²»²¼ °»®-±²»»´
èòðèê
¾¿-·--½¸±´»²
Ê»®-¬»®µ·²¹ ½«´¬««®»¼«½¿¬·»
îòççé
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô °»®-±²»»´
îðòèìë
ïé
×²µ±³-¬»² ª¿²«·¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ
ð
ïè
Ù»³»»²¬»´·¶µ» -«¾-·¼·»ÐÓ
-«¾¬±¬¿¿´ °»®-±²»»´
çïëòìéè
Ó¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ô ®»¹«´·»®
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô ³¿¬»®·»»´
-«¾¬±¬¿¿´ ³¿¬»®·»»´

ïëçòëìè
ïç
íòéðð
ïêíòîìè

Ì±¬¿¿´

íòîò
Ô¿-¬»²
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¿´- ª±´¹¬ ·²¹»¦»¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçæ
Ñ²¼»®©·¶É¬º
Í½¸¿¿´
»«®±ŽÑ°³»®µ·²¹»²
Ù®±»°
îð
ø®¿³·²¹ ÷
ïî ¹®±»°»²
ïôð ø¨ïî÷ Ôß
êêðòððð
»
ïí ¹®±»°ô ª¿²¿º ¿°®·´
ïôð
Ôß
ïìòððð
Ê¿µ´»»®µ®¿½¸¬ ¹§³
ÐÓ
Æ·» ª±»¬²±±¬ ¼®·»ò
ßÜÊóª»®ª¿²¹·²¹
ðôìë
Ôß
îìòéëð
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ±²¼»®©·¶ïíôìë
êçèòéëð
Æ±®¹
ïê

Ò¿ ¿º¬®»µ ·² ³·²¼»®·²¹ ¾®»²¹»² «·¬µ»®·²¹»²ò
ß´- ¹»ª±´¹ ª¿² ¼» ©·--»´·²¹ ª¿² -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ô ¦·¶² »® ·² îððèóîððç ¹»»² ³·¼¼»´»² ª¿²«·¬ ¸»¬
-¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¾»-½¸·µ¾¿¿®ò ×² ¼» ¬±»µ±³-¬ ©»´ ©»»®ò
ïè
Ü» ¹»³»»²¬» -¬»´¬ ·² ¬±¬¿¿´ »»² °¿¿® ¼«·¦»²¼ »«®± °»® ¶¿¿® ¾»-½¸·µ¾¿¿® ª±±® ¸»¬ ·²¸«®»² ª¿² -°»½·¿´·-¬»² ¼·» ÍÑóÊß
¬®¿·²·²¹»² ª»®¦±®¹»² »² ª¿µ±²¼»®©·¶- ¹§³²¿-¬·»µ øÞÑÍ÷ò Ñ° ¬»®³·¶² µ±³¬ ¼»¦» ª¿µ´»»®µ®¿½¸¬ ¹®±¬»²¼»»´- ª±±® »·¹»² ®»µ»²·²¹ò
ïç
Ü» ×Þó»® ¸±«¼¬ ¹»¼»¬¿·´´»»®¼ ¾·¶ ¼¿¬ ¼»¦» ³·¼¼»´»² ª±´´»¼·¹ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¾»-¬»»¼ ©±®¼»² »²
©¿¿®¿¿²ò
îð
Ñ° ¾¿-·- ª¿² ³¿¨·³«³¾»¼®¿¹ ¼»-¾»¬®»ºº»²¼» -½¸¿¿´ò Ü» ©»®µ»´·¶µ» µ±-¬»² µ«²²»² ¿´- ¹»ª±´¹ ª¿² ¼» ÙÙÔ ±º ¿º-°®¿µ»² ±°
¾»-¬««®-²·ª»¿« ´¿¹»® ´·¹¹»²ò
ïé

îì

¿½¬·ª·¬»·¬
×Þó»®

©¬ºñ
«®»²
ðôê

Ì¿µ»² ¼·®»½¬»«® ³ò¾ò¬ò ¦±®¹´´²ò
ÎÌ
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ¦±®¹

ðôðîë
ðôì
ïôðîë

Ó¿²¿¹»³»²¬
º«²½¬·»
Ü·®»½¬»«®
Þ±«©½±*®¼·²¿¬·»
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·»
³¿²¿¹»³»²¬

©¬º
ðôçéë
ðôï
ïôðéë

-½¸¿¿´
ÜÞ
Ôß

»«®±Žêéòîéë
ëòëðð
éîòééë

©¬º
ðôîë
ðôïë
ðôì

-½¸¿¿´
ì
Ôß

»«®±Žçòððð
èòîëð
ïéòîëð

Ú¿½·´·¬¿·®
º«²½¬·»
ß¼³·²·-¬®¿¬·»ª» µ®¿½¸¬
×ÝÌóÝ±*®¼·²¿¬·»
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» º¿½·´·¬¿·®
¬±¬¿¿´

-½¸¿¿´
Ôß ø¬±»µ±³-¬
ÔÞ÷
ÜÞ
Ôß

»«®±Ž-

±°³»®µ·²¹»²

ííòððð
ïòéîë
îîòððð
ëêòéîë

±°³»®µ·²¹»²
î ¾±«©½±*®¼·²¿¬±®»²

±°³»®µ·²¹»²

èìëòëðð

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ »»² ¼«·¼»´·¶µ» ª·-·» ±° ¼» ¦±®¹ ª±±® ´»»®´·²¹»² ¼·» »¨¬®¿ ¿¿²¼¿½¸¬ ¾»¸±»ª»²ò Ø·»®ª±±®
¦»¬ ³»² ³»»® ¹»´¼ ·²ô ¼¿² »® ¿¿² ¦±®¹³·¼¼»´»² ¾»-½¸·µ¾¿¿® ·-ò Æ»µ»® ²« »® ¬·¶¼»´·¶µ ¹»»² ³·¼¼»´»² ª¿²
¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¾»-½¸·µ¾¿¿® ¦·¶²ò

îë

Ý¿-»-¬«¼§ Ó·¼¼»´¹®±¬» ¾¿-·--½¸±±´ ·² »»² -¬¿¼ ³»¬ çëòððð ·²©±²»®ïò
ß´¹»³»²» ±³-½¸®·¶ª·²¹
Ü» °®±¬»-¬¿²¬-ó½¸®·-¬»´·¶µ» -½¸±±´ -¬¿¿¬ ·² »»² ©·¶µ ª¿² »»² -¬¿¼ ³»¬ ±²¹»ª»»® çëòððð ·²©±²»®-ò Ü»
©·¶µ ¼¿¬»»®¬ «·¬ ¼» ¶¿®»² ¬¿½¸¬·¹ ª¿² ¼» ª±®·¹» »»«©ò Ü» °±°«´¿¬·» ©·¶¦·¹¬ô ©¿¬ ±²¼»® ³»»® ¿´- ¹»ª±´¹
¸»»º¬ ¼¿¬ ¼» ©±±®¼»²-½¸¿¬ ª¿² ´»»®´·²¹»² ¼¿¿´¬ò
Ü» -½¸±±´ ¬»´¬ ±²¹»ª»»® ïëð ´»»®´·²¹»²ô ª»®¼»»´¼ ±ª»® é ¹®±»°»²ò
ïòïò
Þ»-¬««®´·¶µ» ±³¹»ª·²¹
Ü» -½¸±±´ ·- ±²¼»®¼»»´ ª¿² »»² -¬·½¸¬·²¹ ª¿² é -½¸±´»² ª±±® °®±¬»-¬¿²¬- ½¸®·-¬»´·¶µ ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
Ü» -½¸±±´ ¼®¿¿¹¬ ìû ª¿² ¼» ±²¬ª¿²¹»² ®·¶µ-³·¼¼»´»² ±ª»® ¿¿² ¼» ¾±ª»²-½¸±±´-» ±®¹¿²·-¿¬·»ò
Ü» ¹»³»»²¬»´·¶µ» ±ª»®¸»·¼ µ»²¬ ¼·ª»®-» -«¾-·¼·»®»¹»´·²¹»²ò Ü» ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -½¸±±´ ¼·» ±²¼»®©»®°
·- ª¿² ¼»¦» ½¿-»-¬«¼§ ³¿¿µ¬ ¿½¬·»º ¹»¾®«·µ ª¿² ¼»¦» ®»¹»´·²¹»²ò
îò
Æ±®¹¾»´»·¼
Ü» ª·-·» ª¿² ¼» -½¸±±´ ·- ¼¿¬ »´µ µ·²¼ »»² ¾¿-·-®»½¸¬ ±° ±²¼»®©·¶- ¸»»º¬ »² ¼·» ¾»¹»´»·¼·²¹ µ®·¶¹¬ ¼·»
¸»¬ ²±¼·¹ ¸»»º¬ò Ø·»®¾·¶ ¼·»²¬ »® ¿´¬·¶¼ »»² »ª»²©·½¸¬ ¬» ¦·¶² ¬«--»² ¼» -½¸±±´¾»´¿²¹»² »² ¼» ·²¼·ª·¼«»´»
¾»´¿²¹»²ò Ü·¬ ¾»¬»µ»²¬ ¼¿¬ ¸»¬ ®»½¸¬ -±³- ²·»¬ ¹»¹¿®¿²¼»»®¼ µ¿² ©±®¼»²ò
Ü» ª·-·» -¬»´¬ »·-»² ¿¿² ¼» ´»»®µ®¿½¸¬»²ô ¼» ³·¼¼»´»² »² ¼» ¹®±»°»²ò Ø»¬ ¾»¬»µ»²¬ ±±µ ¼¿¬ »»²
´»»®´·²¹ ³»¬ »»² ¾»°¿¿´¼» °®±¾´»³¿¬·»µ ·² ¼» »²» ¹®±»° ©»´ ¹»°´¿¿¬-¬ µ¿² ©±®¼»²ô ³¿¿® ·² ¼» ¿²¼»®»
²·»¬ò Û»² ´»»®´·²¹ ©±®¼¬ ²±±·¬ ¦±²¼»® ³»»® ¿º¹»©»¦»²ò Û® ·- ¿´¬·¶¼ »»² ¹»-°®»µ ³»¬ ¼» ±«¼»®-ò
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¦·½¸ ±²¼»® ³»»® ¹»-°»½·¿´·-»»®¼ ·² ¸»¬ ±²¼»®©·¶- ¿¿² ¸±±¹¾»¹¿¿º¼» ´»»®´·²¹»² øïî÷ò
Ü¿¿®²¿¿-¬ ¬»´¬ ¼» -½¸±±´ ¬©»» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² »² ¬«--»² ¼» ïë »² îð ´»»®´·²¹»² ¼·» ±³ »»² ¿²¼»®»
®»¼»² -°»½·¿´» ¿¿²¼¿½¸¬ ¾»¸±»ª»²ò Ü¿¿®³»» ¬»´¬ ¼» -½¸±±´ ¬«--»² ¼» íð @ íë ´»»®´·²¹»² ¼·» »¨¬®¿
¿¿²¼¿½¸¬ µ®·¶¹»²ò Û® ©±®¼¬ ¹»»² ®»³»¼·¿´ ¬»¿½¸·²¹ ¾«·¬»² ¼» µ´¿- ¹»¹»ª»²ò
Ü» °´«-µ´«- ª±±® ¸±±¹¾»¹¿¿º¼» ´»»®´·²¹»² ø77² ³·¼¼¿¹ °»® ©»»µ÷ ©±®¼¬ ¹»º·²¿²½·»®¼ «·¬ ¼»
-½¸±±´®»-»®ª» »² »»² -«¾-·¼·» «·¬ ¸»¬ ¹»³»»²¬»´·¶µ» ·²²±ª¿¬·»º±²¼-ò Û»² ¼±½»²¬ «·¬ ¸»¬ ª±±®¬¹»¦»¬
±²¼»®©·¶- ª»®¦±®¹¬ ¼»¦» ³·¼¼¿¹ò
Ê±±® ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ·- »® 77² ±½¸¬»²¼ ½±²¬¿½¬¬·¶¼ °»® ©»»µò Ü» ±ª»®·¹» ¬·¶¼ ¹¿¿¬ ±° ¿¿²
½±*®¼·²¿¬·» »² ±ª»®´»¹ò Ó»² ·- ³±³»²¬»»´ ¬»ª®»¼»² ±ª»® ¼» ¿³¾«´¿²¬» ¾»¹»´»·¼·²¹ô ³¿¿® ¸»¬ ·- ¦»®»
°»®-±±²-¹»¾±²¼»²ò Û»®¼»® »² »´¼»®- ©¿- »² ·- »® -°®¿µ» ª¿² »»² ¹»¾®»µ ¿¿² ¹»µ©¿´·º·½»»®¼
°»®-±²»»´ò
Í±³- ©±®¼»² ³»¬ ±«¼»®- ¶¿¿®½±²¬®¿½¬»² ¿º¹»-´±¬»²ô ¾·¶ª±±®¾»»´¼ ¾·¶ ¹»¼®¿¹-°®±¾´»³»²ò Ø·»®³»»
¾»±±¹¬ ³»² ±²¼»® ³»»® ®»5´» ª»®©¿½¸¬·²¹»² ¬» ½®»5®»² ¾·¶ ¼» ±«¼»®-ò
×² ¼» ¿º¹»´±°»² ¼®·» ¶¿®»² ¦·¶² î ´»»®´·²¹»² ª»®¬®±µµ»² ²¿¿® ¸»¬ -°»½·¿¿´ ±²¼»®©·¶- »² ï ´»»®´·²¹»² ²¿¿®
¸»¬ -°»½·¿¿´ ¾¿-·-±²¼»®©·¶-ò
Ü» -½¸±±´ ¸»µ»´¬ ¼» ³¿½¸¬-°±-·¬·» ª¿² ¸»¬ ÉÍÒÍóª»®¾¿²¼ »² ¼» ÐÝÔò Û® ©±®¼¬ ¬» ª»»´ ¹»´¼ ¹»-¬±µ»²
·² ±®¹¿²·-¿¬·»µ±-¬»²ô ¾«®»¿«½®¿¬·»ò Æ± ¦·¶² »® ±²¼«·¼»´·¶µ» ½®·¬»®·¿ ª±±® -«¾-·¼·»¿¿²ª®¿¹»²ò Í±³- ´·¶µ¬
»® -°®¿µ» ¬» ¦·¶² ª¿² ©·´´»µ»«®ò •Ó»² ·- »® ²·»¬ ª±±® ¼» -½¸±±´ô ³¿¿® -¬»´¬ ¦·½¸ ¾±ª»² ¼» -½¸±±´Œò Ó»²
-¬¿¿¬ ²·»¬ ¼·½¸¬ ¹»²±»¹ ¾·¶ ¼» -½¸±±´ò Û² ³»² ¾·»¼¬ ¬» ©»·²·¹ ±° ¸»¬ ¬»®®»·² ª¿² °®»ª»²¬·»ò Û® ·- ±±µ ¬»
©»·²·¹ ¼»-µ«²¼·¹¸»·¼ò É·» ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ °®±ó¿½¬·»º ¾»²¿¼»®¬ ³¿¿µ¬ ³»»® µ¿² ±° »¨¬®¿
³·¼¼»´»²ò Ù»©¿¿®¼»»®¼» ¿½¬·ª·¬»·¬»² ª¿² ¸»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ¦·¶² ¸»¬ ½«®-«-¿¿²¾±¼ »² ¸»¬ ×Þó
²»¬©»®µò
Ø»¬ -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ ·- ±²´¿²¹- ¹»º«-»»®¼ ³»¬ »»² ¿²¼»® -¿³»²©»®µ·²¹-ª»®¾¿²¼ò
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» -«¾-·¼·» Ì¿¿´ª»®¾»¬»®°´¿² ¿¿²¹»ª®¿¿¹¼ò Ü» ×Þó»® ¬®»»¼¬ ±° ¿´- ¬¿¿´´»»-½±*®¼·²¿¬±®ò
Û® ©±®¼¬ ±²¼»® ³»»® ¹»©»®µ¬ ¿¿² ¸»¬ ª»®¾»¬»®»² ª¿² ¸»¬ ¬»½¸²·-½¸ ´»¦»² »² «·¬¾®»·¼·²¹ ª¿² ¼»
©±±®¼»²-½¸¿¬ò

îê

íò
Ú·²¿²½·5²
Ü» ¼·®»½¬»«® ª¿² ¼» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¦»»® ¹»¼»¬¿·´´»»®¼ ¦·½¸¬ ±° ¼» ³·¼¼»´»² ¼·» ª±±® ¼» -½¸±±´
¾»-½¸·µ¾¿¿® ¦·¶²ò Û® ©±®¼»² ³»¬ ¼» ¾»-½¸·µ¾¿®» ³·¼¼»´»² ¾»©«-¬» µ»«¦»- ¹»³¿¿µ¬ò
íòïò
Þ¿¬»²
Ü» -½¸±±´ ¾»-½¸·µ¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððç ±ª»® ¼» ª±´¹»²¼» ·²µ±³-¬»²æ
¾«¼¹»¬
¾»¼®¿¹
Ð»®-±²»´» ¾»µ±-¬·¹·²¹ô ®»¹«´·»®
ìêîòçíé
Þ»-¬««®ó »² ³¿²¿¹»³»²¬
çòìîê
Ð»®-±²»»´-ó »² ¿®¾»·¼-³¿®µ¬¾»´»·¼
êéòìêé
Ê»®-¬»®µ·²¹ ½«´¬««®»¼«½¿¬·»
ïòéëë
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô °»®-±²»»´
ïïòèëð
×²µ±³-¬»² ª¿²«·¬ ÍÉÊ ÉÍÒÍ
êòððð
Ù»³»»²¬»´·¶µ» -«¾-·¼·»îîòêðð
Ù»³»»²¬»´·¶µ» -«¾-·¼·»ô ½±²½·5®¹»
ïîòððð
Í«¾-·¼·» ¬¿¿´ª»®¾»¬»®°´¿²
êòððð
-«¾¬±¬¿¿´ °»®-±²»»´
êððòðíë
Ó¿¬»®·5´» ·²-¬¿²¼¸±«¼·²¹ô ®»¹«´·»®
Ê»®¹±»¼·²¹ ÔÙÚô ³¿¬»®·»»´
-«¾¬±¬¿¿´ ³¿¬»®·»»´

çêòèðð
îï
ïòèëð
çèòêëð

Ì±¬¿¿´

êçèòêèë

íòîò
Ô¿-¬»²
Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ ¼» °»®-±²»´» ³·¼¼»´»² ¿´- ª±´¹¬ ·²¹»¦»¬ ·² ¸»¬ -½¸±±´¶¿¿® îððèóîððçæ
Ñ²¼»®©·¶É¬º
Í½¸¿¿´
»«®±ŽÑ°³»®µ·²¹»²
Ù®±»°
îî
ø®¿³·²¹ ÷
é ¹®±»°»² ø¹»³·¼¼»´¼ îî
ïôð ø¨é÷
Ôß
íèëòððð
´»»®´·²¹»²÷
Ü¿²-´»--»²
ðôî
Ôß
ïïòððð
ßÜÊ »² ÞßÐÑ ª»®ª¿²¹·²¹
ðôï
Ôß
ëòëðð
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ±²¼»®©·¶éôí
ìðïòëðð
Æ±®¹
¿½¬·ª·¬»·¬

-½¸¿¿´

×Þó»®
Ð´«-µ´¿-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» ¦±®¹

©¬ºñ
«®»²
ðôì
ðôï
ðôéî

Ó¿²¿¹»³»²¬
º«²½¬·»
Ü·®»½¬»«®

©¬º
ðôè

-½¸¿¿´
ÜÞ

Ôßô ³»¬ ¬±»´¿¹»

»«®±Ž-

±°³»®µ·²¹»²

îìòîðð
êòððð
íðòîðð

»«®±Žëìòððð

±°³»®µ·²¹»²

îï

Ü»¦» ³·¼¼»´»² ©±®¼»² ª±´´»¼·¹ ¬»² ¾»¸±»ª» ª¿² ¼» ®«¹¦¿µ´»»®´·²¹»² ¾»-¬»»¼ ·² ±ª»®´»¹ ³»¬ ¼» ±«¼»®-ò Þ·¶ª±±®¾»»´¼ ¿¿² »»²
´¿°¬±° ±º ¿²¼»®» -°»½·¿´» ª±±®¦·»²·²¹»²ò
îî
Ñ° ¾¿-·- ª¿² ³¿¨·³«³¾»¼®¿¹ ¼»-¾»¬®»ºº»²¼» -½¸¿¿´ò Ü» ©»®µ»´·¶µ» µ±-¬»² µ«²²»² ¿´- ¹»ª±´¹ ª¿² ¼» ÙÙÔ ±º ¿º-°®¿µ»² ±°
¾»-¬««®-²·ª»¿« ´¿¹»® ´·¹¹»²ò

îé

ö
ïôî

îí

Ôß

Ú¿½·´·¬¿·®
º«²½¬·»
ß¼³·²·-¬®¿¬·»ª» µ®¿½¸¬
Ý±²½·5®¹»

©¬º
ðôï
ïôð

-½¸¿¿´
ì
Ù»³»»²¬»´·¶µ»
-«¾-·¼·»

-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·» º¿½·´·¬¿·®

ïôí

Þ±«©½±*®¼·²¿¬·»
-«¾¬±¬¿¿´ º±®³¿¬·»
³¿²¿¹»³»²¬

ïòëðð
ëëòëðð

»«®±Žíòêðð
ïîòððð

î ¾±«©½±*®¼·²¿¬±®»²

±°³»®µ·²¹»²

ïëòêðð

¬±¬¿¿´

ëðîòèðð

ìò
Î»½¿°·¬«´¿¬·» »² ½±²½´«-·»Ü» -½¸±±´ ¸»»º¬ »»² ¼«·¼»´·¶µ» ª·-·» ±° ¼» ¦±®¹ ª±±® ´»»®´·²¹»² ¼·» »¨¬®¿ ¿¿²¼¿½¸¬ ¾»¸±»ª»²ò Ø·»®ª±±®
¦»¬ ³»² ³»»® ¹»´¼ ·²ô ¼¿² »® ¿¿² ¦±®¹³·¼¼»´»² ¾»-½¸·µ¾¿¿® ·-ò ×² ¦Ž² ¿´¹»³»»²¸»·¼ ¾»-¬»»¼¬ ¼»
-½¸±±´ ª»»´ ³·²¼»® ¿¿² °»®-±²»»´ ¼¿² ³»² ±²¬ª¿²¹¬ò

îí

Ù»»² ¿³¾«´¿²¬» ¬·¶¼ô ©»´ ³¿¿²¼»´·¶µ-» ¬±»´¿¹»ô

ëðò

îè

Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap
Rapportage onderzoek besteding zorgmiddelen
primair onderwijs

Ernst & Young Accountants LLP
Boompjes 258
3011 XZ Rotterdam
Postbus 2295
3000 CG Rotterdam
Tel.: +31 (0) 10 - 406 8888
Fax: +31 (0) 10 - 406 8889
www.ey.nl

VERTROUWELIJK

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
p/a Infinite Financieel B.V.
t.a.v. Mevrouw M.C. van der Hoff-Israël
Postbus 2511
3500 GM UTRECHT

Rotterdam, 11 september 2009

C.nr 60614639/E.nr 21348207
R3258

Geachte mevrouw Van der Hoff-Israël,
In het kader van de door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan ons
verstrekte opdracht tot het uitvoeren van een onderzoek naar de besteding van zorgmiddelen
bij een aantal instellingen in het primair onderwijs brengen wij u bijgaand rapport uit.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn gaarne bereid de
inhoud van deze rapportage verder toe te lichten.
Hoogachtend,
Ernst & Young Accountants LLP
w.g. drs. M. Schoon

w.g. drs. M. Verschoor RA

Ernst & Young Accountants LLP is een limited liability partnership gevestigd in Engeland en Wales met registratienummer OC335594. In relatie tot
Ernst & Young Accountants LLP wordt de term partner gebruikt voor een (vertegenwoordiger van een) vennoot van Ernst & Young Accountants LLP.
Ernst & Young Accountants LLP is statutair gevestigd te Lambeth Palace Road 1, London SE1 7EU, Verenigd Koninkrijk, heeft haar hoofdvestiging aan
Boompjes 258, 3011 XZ Rotterdam, Nederland en is geregistreerd bij de Kamer van Koophandel Rotterdam onder nummer 24432944. Op onze
werkzaamheden zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin een beperking van de aansprakelijkheid is opgenomen. Deze algemene
voorwaarden zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Rotterdam en zijn in te zien op www.ey.nl.

Inhoudsopgave
1
1.1
1.2
1.3

Inleiding en opdrachtformulering
Algemeen
Onderzoeksvragen
Reikwijdte van het onderzoek en deze rapportage

1
1
1
2

2
2.1
2.2
2.3

Bevindingen aan de hand van interviews eerste onderzoeksfase
Algemeen
Beleid en uitvoering
Financiën

4
4
5
5

3
3.1
3.2
3.3

Casestudies
Aanleiding en verloop van het onderzoek
Uitkomsten casestudies
Bevindingen

6
6
6
7

4
4.1
4.2

Onderzoeksuitkomsten en aanbevelingen
Uitkomsten
Aanbevelingen

8
8
9

Bijlagen
1
2
3
4
5

Basisschool met enkele rugzakleerlingen
Basisschool met diverse rugzakleerlingen
School voor speciaal basisonderwijs
School voor speciaal onderwijs cluster 3
Regionaal expertisecentrum

12
17
22
26
33

1

1

Inleiding en opdrachtformulering

1.1

Algemeen

Scholen beschikken naast de reguliere middelen voor het verzorgen van onderwijs over
zorgmiddelen, bedoeld voor het uitvoeren van activiteiten en het nemen van maatregelen voor
leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Ook samenwerkingsverbanden primair
onderwijs, samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs en regionale expertisecentra
beschikken over dergelijke zorgmiddelen.
Bij het ministerie van OCW bestaat behoefte aan inzicht in de huidige besteding van
zorgmiddelen in het primair en voortgezet onderwijs, mede naar aanleiding van een door de
Tweede Kamer aangenomen motie (31 700 VIII, d.d. 11 december 2008). De motie bevat de
volgende tekst:
“De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende, dat er jaarlijks een budget van meer
dan 2 mld. beschikbaar is om zorgleerlingen een passend onderwijs- en zorgaanbod te geven;
tevens constaterende, dat de overheid geen helder zicht heeft op de daadwerkelijke besteding
van deze middelen door scholen, waardoor het vermoeden bestaat dat veel geld onbedoeld
blijft hangen in onnodige bureaucratie en overhead en niet terechtkomt bij het kind in de vorm
van adequate hulp en begeleiding; van mening, dat het voor het verdere vervolg van het
traject Passend Onderwijs en eventuele beslissingen over een vorm van budgetfinanciering
absoluut noodzakelijk is dat duidelijk wordt hoe de zorggelden worden besteed; verzoekt de
regering een diepgaand accountantsonderzoek in te stellen in het po, het vo en het mbo naar
de daadwerkelijke besteding van de zorggelden bij een representatief aantal scholen in het
reguliere onderwijs en in alle clusters van het speciaal onderwijs; en verzoekt de regering
tevens in dat accountantsonderzoek alle budgetten voor lwoo, pro, WSNS, sbo, het regionaal
zorgbudget vo, «Op de rails», «Rebound», «Herstart», de rugzakken en de meerkosten van
het (v)so mee te nemen, en de Kamer daar in het voorjaar van 2009 verslag van te doen,
en gaat over tot de orde van de dag.”
Het beeld bestaat dat onvoldoende duidelijk is hoe de zorgmiddelen worden ingezet en of de
door de wetgever beoogde doelstellingen daarbij worden behaald. Teneinde hierover meer
duidelijkheid te verkrijgen is een werkgroep opgericht om voorbereidend onderzoek uit te
voeren naar de onderzoekbaarheid van de besteding van zorgmiddelen. In deze werkgroep
participeren Infinite Financieel B.V., Hoffmans & Heegsma B.V. en Ernst & Young
Accountants LLP. Het aandeel van Ernst & Young betreft het uitvoeren van diepteonderzoek,
waarover wij zelfstandig rapporteren. Door Infinite Financieel B.V. is de rapportage ‘Zicht op
zorggelden’ uitgebracht en door Hoffmans & Heegsma B.V. de rapportage ‘Op zoek naar de
effecten van zorg’. Namens Infinite Financieel B.V. zal een afsluitende totaalrapportage
worden opgesteld.

1.2

Onderzoeksvragen

In het onderzoek staat de vraag centraal of het mogelijk is de doelmatigheid van de besteding
van de zorgmiddelen in het primair en voortgezet onderwijs breed te onderzoeken.

2

Vanuit deze vraagstelling zijn de volgende onderzoeksvragen gedefinieerd:
–
Welke zorgmiddelen worden ontvangen?
–
Hoe worden deze middelen ingezet en met welk beleid?
–
Hoe wordt de inzet van de zorgmiddelen geregistreerd en verantwoord?
–
Worden de effecten van het uitgevoerde beleid gemeten en zo ja, wat wordt er gedaan
met de uitkomsten?
Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij ons gericht op de eerste drie
onderzoeksvragen, waarbij wij ons alleen hebben gericht op het primair onderwijs. De vierde
onderzoeksvraag over het meten van het effect van het beleid is uitgewerkt door
Hoffmans & Heegsma B.V.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van OCW. Het onderzoeksaandeel
van Ernst & Young heeft zich specifiek gericht op de besteding van de zorgmiddelen in de
sector primair onderwijs. Ernst & Young is slechts verantwoordelijk voor haar eigen aandeel in
het onderzoek, zoals weergegeven in deze rapportage, en draagt geen verantwoordelijkheid
voor het onderzoek en de bijbehorende rapportage van andere partijen. De opdracht betreft
een Advisory-opdracht. Op de documentatie en toelichtingen daarop is geen
accountantscontrole toegepast en tevens is geen beoordelingsopdracht uitgevoerd. Eén en
ander impliceert dat aan onze rapportage geen zekerheid kan worden ontleend omtrent de
getrouwheid van het in de documentatie opgenomen cijfermateriaal en de toelichtingen
daarop.

1.3

Reikwijdte van het onderzoek en deze rapportage

Het onderzoek gaat over de volgende soorten zorgmiddelen:
–
(Speciaal) basisonderwijs: de aanvullende bekostiging vanuit de
samenwerkingsverbanden Weer Samen Naar School (WSNS) en een gedeelte van de
rugzakbekostiging;
–
Speciaal basisonderwijs: de reguliere zorgmiddelen in de lumpsumvergoeding;
–
Samenwerkingsverbanden WSNS: de reguliere rijksbekostiging voor personeel, materieel
en schoolmaatschappelijk werk;
–
Regionale expertisecentra (REC): de reguliere rijksbekostiging (op basis van het aantal
geïndiceerde leerlingen);
–
Instellingen op grond van de Wet op de Expertisecentra (WEC), zijnde scholen voor
(voortgezet) speciaal onderwijs: de reguliere rijksbekostiging, de reguliere bekostiging
voor preventieve ambulante begeleiding (op basis van het aantal leerlingen) en een
gedeelte van de rugzakbekostiging.
Het onderzoek is in twee fasen uitgevoerd. In de eerste fase zijn vier instellingen betrokken,
namelijk:
–
Een samenwerkingsverband van drie schoolbesturen in het basisonderwijs;
–
Een instelling met scholen in diverse onderwijsvormen in het speciaal onderwijs
(waaronder één school met een dienst ambulante begeleiding);
–
Een regionaal expertisecentrum cluster 4 (waaronder één school met een dienst voor
ambulante begeleiding);
–
Een samenwerkingsverband WSNS primair onderwijs.

3

In de voorbereidingen op het onderzoek bleek het lastig voldoende instellingen bereid te
vinden om hun medewerking te verlenen. De instellingen die wel meewerkten, lijken meer dan
gemiddeld betrokken bij de zorg voor leerlingen. Naar verwachting zijn de instellingen die aan
het onderzoek deelnamen derhalve niet geheel representatief voor het gehele scholenveld.
In de eerste fase van het onderzoek zijn met de contactpersonen bij de desbetreffende
instellingen verkennende interviews gehouden en daarbij zijn de eerste drie onderzoeksvragen
besproken. Tevens zijn (zorg)plannen, begrotingen en overige beleidsdocumenten
opgevraagd alsmede de jaarverslagen 2007. Deze stukken zijn op hoofdlijnen doorgenomen
om een eerste indruk te verkrijgen omtrent de onderzoekbaarheid van de eerste drie
deelvragen.
De uitkomsten van dit eerste deel van het onderzoek zijn vastgelegd in hoofdstuk 2 van dit
rapport.
Naar aanleiding van de eerste fase van het onderzoek hebben wij bij een beperkt aantal
scholen en bij een regionaal expertisecentrum diepteonderzoek uitgevoerd aan de hand van
casestudies. Het betreft de volgende instellingen:
–
Basisschool met enkele rugzakleerlingen;
–
Basisschool met diverse rugzakleerlingen;
–
School voor speciaal basisonderwijs;
–
School voor speciaal onderwijs cluster 3;
–
Regionaal expertisecentrum.
Bij de uitvoering van de casestudies hebben wij een interview gehouden met de
schooldirecteur en waar nodig overige betrokkenen, alsmede documenten geraadpleegd zoals
de schoolgids, het jaarverslag en de jaarrekening. De rapportages over de casestudies zijn
waar mogelijk in concept afgestemd met de deelnemers aan de interviews; voor een deel kon
dit wegens de vakantieperiode niet tijdig plaatsvinden.
Wij benadrukken dat de casestudies zijn gebaseerd op een beperkt aantal gesprekken en een
beperkt aantal scholen. Tevens heeft deelname op vrijwillige basis plaatsgevonden. De
voorliggende casestudies zijn dan ook niet representatief voor het gehele primair
onderwijsveld. Zij dienen gezien te worden als illustratie van wat er in het primair onderwijs
wordt gedaan op het gebied van leerlingenzorg en op welke wijze de middelen kunnen worden
ingezet.
De casestudies hebben betrekking op diverse onderwijssoorten. De uitkomsten van de
casestudies zijn dan ook niet volledig onderling vergelijkbaar. De casestudies zijn als bijlagen
bij dit rapport opgenomen.
In hoofdstuk 3 gaan wij samenvattend in op de uitkomsten van deze tweede fase van het
onderzoek.
Vervolgens sluiten wij de rapportage in hoofdstuk 4 af met een terugblik op de
onderzoeksvragen en enkele aanbevelingen.

4

2

Bevindingen aan de hand van interviews eerste onderzoeksfase

In het voorjaar van 2009 hebben wij in een eerste fase van het onderzoek interviews
gehouden met de instellingen zoals hiervoor genoemd teneinde een eerste indruk te verkrijgen
van de onderzoekbaarheid van de eerste drie deelvragen. De bevindingen uit deze eerste fase
zijn in dit hoofdstuk opgenomen.

2.1

Algemeen

–

De toegekende zorgmiddelen betreffen lumpsumvergoedingen of niet-geoormerkte
bestemmingsbedragen. Er gelden derhalve geen specifieke bestedings- en
verantwoordingseisen. De jaarverslagen van de instellingen die in deze fase van het
onderzoek zijn doorgenomen, bieden dan ook niet de voor het onderzoek gewenste
informatie.
Het is de taak van de externe accountant van de instelling om een controle uit te voeren
inzake de getrouwheid van de jaarrekening en de rechtmatige besteding van de
rijksmiddelen. Daarom zijn getrouwheid en rechtmatigheid geen object van dit
onderzoek.
De door de Tweede Kamer aangenomen motie gaat uit van een accountantsonderzoek
naar de besteding van zorgmiddelen. Een accountantsonderzoek inzake de getrouwheid
van de jaarrekening en de rechtmatigheid van de besteding lijkt op voorhand niet nodig
gezien de hierboven geschetste rol van de externe accountant van de instelling. Een
accountantsonderzoek dat zich baseert op de jaarverslagen (inclusief de
beleidsverantwoording) lijkt op grond van het onderzoek niet zinvol omdat de hiervoor
gewenste informatie ontbreekt in de jaarverslagen. Een diepteonderzoek aan de hand
van casestudies is daarom een betere optie. Deze aanpak is geaccordeerd door het
ministerie van OCW.
De structuren en verhoudingen tussen de diverse rechtspersonen die bij de aanvraag en
besteding van zorgmiddelen zijn betrokken, zijn complex en divers. Er is sprake van
diverse geldstromen, veel ruimte voor eigen beleid en een veelheid aan instellingen die
hierbij betrokken zijn. Dit maakt de beheersbaarheid van de financiën en het afleggen
van verantwoording hierover niet eenvoudig. Een integrale beschrijving van alle
zorgstructuren inclusief de financiële stromen in het primair onderwijs, voortgezet
onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs is voor zover ons bekend niet voorhanden.
Wij adviseren een dergelijke beschrijving op te stellen.
De veelheid aan in het proces betrokken instellingen (veelal afzonderlijke
rechtspersonen) leidt er mede toe dat niet alle zorgmiddelen direct worden besteed aan
de leerling die daaraan behoefte heeft. Onze waarneming in het onderzoek is dat alle
betrokken rechtspersonen ieder voor zich de behoefte hebben om een bepaald
weerstandsvermogen op te bouwen voor hun bedrijfsrisico’s; zij hebben immers vaste
lasten, met name in de personele sfeer. Tevens kan deze veelheid aan instellingen leiden
tot extra overheadlasten op macro-niveau.
De indicatiestelling voor de toelating aan het speciaal onderwijs vindt plaats door het
REC aan de hand van landelijk vastgestelde criteria. Bij het REC zijn scholen voor
speciaal onderwijs aangesloten. De REC’s vervullen hiermee een belangrijke
beschikkende rol en binden feitelijk het ministerie van OCW aan de beschikbaarstelling
van extra middelen.

–

–

–

–

–

5

–

Nader onderzoek zou kunnen plaatsvinden naar de vraag of de REC’s wel in voldoende
mate onafhankelijk zijn van de aanvragende onderwijsinstellingen. Ten aanzien van dit
punt verwijzen wij mede naar kamerstuk 29 962 d.d. 13 januari 2005,
paragraaf 3.3.1.4.
Het is opvallend dat de omvang van de zorgmiddelen, met name voor de ambulante
begeleiding, de afgelopen jaren fors is toegenomen. Een mogelijke onderzoeksvraag is
wat de verklarende factoren hiervan zijn.

2.2

Beleid en uitvoering

–

De vier deelnemende instellingen aan het onderzoek geven in de interviews en de
beleidsdocumentatie blijk van een weloverwogen inzet van de toegekende zorgmiddelen.
Deze inzet kan op het niveau van het bestuur van de instellingen echter niet voldoende
worden aangetoond op het niveau van de individuele zorgmiddelen.
De instellingen hebben inhoud gegeven aan zorgbeleid. Dit beleid is beschreven in
schoolplannen, zorgplannen en overige beleidsnotities en slechts op hoofdlijnen
financieel begroot.
De feitelijke inzet van personeel kan niet worden vastgesteld, aangezien de instellingen
geen urenregistratie hebben.
De evaluatie van het gevoerde beleid is niet eenduidig vormgegeven. De meeste
instellingen nemen in het bestuursverslag weliswaar een algemene passage op over het
gevoerde (zorg)beleid, maar deze is te weinig specifiek voor het doel van het
onderzoek. Binnen de instellingen wordt het beleid in een aantal gevallen geëvalueerd
aan de hand van bijvoorbeeld zelf-evaluaties of gesprekken met betrokkenen.

–
–
–

2.3

Financiën

–

In de begroting van de instellingen worden de binnenkomende zorgmiddelen
opgenomen. De inzet van deze zorgmiddelen blijkt echter niet gedetailleerd uit de
begrotingen. De inzet van personeel en materieel wordt in totaal begroot op basis van
het totaal beschikbare budget (inclusief zorgmiddelen).
De registratie van de besteding van de zorgmiddelen bij instellingen met scholen voor
basisonderwijs en speciaal basisonderwijs verschilt. Niet alle bezochte instellingen
registreren de inkomsten en uitgaven van de zorgmiddelen specifiek naar activiteiten of
projecten.
De jaarrekeningen geven geen inzicht in de specifieke besteding van de zorgmiddelen en
zijn daar overigens ook niet primair voor bedoeld. De verantwoording van de besteding is
begrepen in het totaal van de loonkosten en materiële kosten, conform de
voorgeschreven algemene rubrieksindeling door het ministerie van OCW. Er geldt
overigens geen specifieke verantwoordingsplicht inzake de besteding van zorgmiddelen
in de jaarrekening.
Diverse instellingen hebben met het oog op de continuïteit en toenemende risico’s het
voornemen het weerstandsvermogen verder op te bouwen. Dit willen zij realiseren door
minder uit te geven door bijvoorbeeld efficiënter te werken en schaalvoordelen te
creëren. Een risico hiervan is dat dit ten koste kan gaan van de kwaliteit van de
leerlingenzorg.

–

–

–

6

3

Casestudies

3.1

Aanleiding en verloop van het onderzoek

Uit de eerste fase van het onderzoek volgt dat voor een beter en meer gedetailleerd inzicht in
de besteding van de zorgmiddelen diepteonderzoek noodzakelijk is op individuele scholen. Dit
diepteonderzoek hebben wij uitgevoerd aan de hand van casestudies, waarbij aan de hand van
interviews met de schooldirecteur inzicht is verkregen in de binnenkomende zorgmiddelen, het
zorgbeleid en de besteding van de middelen. Voor het verkrijgen van inzicht in de besteding
van de middelen is gezamenlijk met de schooldirecteur en overige betrokkenen een
zogenaamde reconstructie gemaakt, waarbij gebruik is gemaakt van schattingen.
Bij de start van het onderzoek was het lastig om instellingen te vinden die aan het onderzoek
wilden meewerken. Hoewel vanuit de onderzochte instellingen uiteindelijk vooraf medewerking
voor de casestudies was toegezegd bleek de uitvoering van het onderzoek moeizaam te
verlopen. De belangrijkste redenen hiervoor waren dat geen specifieke verantwoordingen van
de besteding van de zorgmiddelen voorhanden waren, de geïnterviewden het lastig vonden
inschattingen te maken van de tijdsbesteding van de personeelsleden en de casestudies in een
kort tijdsbestek vlak voor de zomervakantie moesten plaatsvinden. Bovendien werd pas in de
loop van het onderzoek de richting en concrete vraagstelling duidelijk, waardoor in sommige
gevallen onderzochte instellingen opnieuw moesten worden bezocht.

3.2

Uitkomsten casestudies

Uit de casestudies zoals opgenomen in de bijlagen blijkt dat het uiteindelijk mogelijk is een
reconstructie op te stellen van de besteding van de zorgmiddelen. Tijdens de gesprekken met
de schooldirecteuren bleek dat er vanuit het veld niet op deze wijze met de budgettering,
besteding en verantwoording van de middelen wordt omgegaan; op deze wijze wordt kennelijk
niet gedacht en gewerkt. Diverse schooldirecteuren hadden aanvankelijk hun bedenkingen bij
de uitvoerbaarheid van de casestudie en de reconstructie. Achteraf werd soms de opmerking
gemaakt dat bij aanvang van het onderzoek niet was verwacht dat de reconstructie zo
gedetailleerd kon worden opgesteld.
Uit de casestudies blijkt dat de zorgmiddelen vrijwel volledig door de onderzochte scholen en
het regionaal expertisecentrum worden ingezet. Eén school heeft een overschot vanwege een
bewuste vacatureruimte, omdat de bekostiging jaarlijks fluctueert.
Het algemeen beeld uit de casestudies inzake de besteding van de zorgmiddelen is dat deze in
willekeurige volgorde aan de volgende componenten plaatsvindt:
–
Het kleiner houden van de groepen waarin zorgleerlingen les krijgen;
–
Het aanstellen van een IB-er, remedial of special teacher of onderwijsassistenten;
–
Het vrijroosteren van leerkrachten voor speciale lessen;
–
Tijdsbesteding van verschillende medewerkers aan:
–
overleg met ouders, overleg met ambulant begeleiders en diverse externe partijen;
–
het zoeken en matchen van zorgondersteuning vanuit zorginstellingen voor
leerlingen;
–
het afleggen van huisbezoeken, individuele begeleiding op school, extra inzet
tijdens pauzes etc.;
–
opstelling individuele zorgplannen;

7

–

De aanschaf van aangepast meubilair, laptops of andere middelen om het onderwijs te
vergemakkelijken.

3.3

Bevindingen

Naar aanleiding van het uitvoeren van het diepteonderzoek hebben wij de volgende
bevindingen:
–
De specifieke behoefte van de individuele leerling staat voorop. Men is idealistisch
gedreven. Regelmatig hebben wij aan de hand van voorbeelden geschetst gekregen hoe
er binnen de wettelijke kaders creatieve oplossingen worden bedacht om het onderwijs
en de zorg voor de individuele leerling zo goed mogelijk vorm te geven. Deze oplossingen
komen steeds in overleg met de ouders van de leerlingen tot stand.
–
Beslissingen en keuzes worden vaak op ad hoc basis gemaakt. Een aantal
uitgangspunten is daarbij vaak wel geformuleerd; zoals het uitgangspunt dat de behoefte
van de individuele leerling voorop staat.
–
De invulling van de zorg binnen de school kunnen de scholen kwalitatief aangeven aan de
hand van een gesprek, de schoolgids, een beleidsplan etc. De kwantificering van de
besteding van de zorgmiddelen naar zorgactiviteiten is voor alle betrokken scholen een
lastig vraagstuk.
–
Inzicht in de financiële gegevens is aanwezig bij de scholen, echter de uitsplitsing naar
zorg is veelal lastiger. De scheidslijn tussen zorg en onderwijs is niet eenduidig en de
werkzaamheden en activiteiten lopen door elkaar, met name in het speciaal onderwijs.
Zo is een tijdsbesteding van het personeel specifiek aan zorg goed te geven voor
medewerkers die daar specifiek voor zijn aangesteld of waarbij het hun specifieke taak
is. Wanneer het echter gaat over andere medewerkers zoals leerkrachten, directie,
administratie, conciërges etc. wordt het een stuk lastiger de verdeling tussen zorg en
onderwijs aan te geven. De scholen voeren geen sluitende tijdsregistratie en kunnen
soms lastig een inschatting maken.
–
De bijdragen vanuit het samenwerkingsverband WSNS zijn niet altijd bekend bij de
basisscholen zelf. Vaak worden deze middelen ontvangen op bestuursniveau en is de
hoogte van de bijdrage alleen op dat niveau bekend. Ook komt het voor dat deze
ontvangen middelen in de totale formatiebegroting worden meegenomen en niet bewust
specifiek worden ingezet voor de leerlingenzorg.
–
De scheidslijn tussen preventieve en ambulante begeleiding met indicatie is evenmin
eenduidig te maken. Op het moment dat een ambulant begeleider op een school komt
voor LGF leerlingen, worden gaandeweg ook de andere leerlingen besproken. Een
inschatting van tijdsbesteding per leerling is lastig te maken en vraagt om persoonlijke
schattingen.
–
Binnen de onderwijsinstellingen wordt niet gewerkt volgens gestandaardiseerde
processen. Er zijn geen procesbeschrijvingen aanwezig. Hierdoor ontbreekt
procesbewustzijn bij het personeel en wordt elke case afzonderlijk behandeld.
–
In de administratie van veel van de scholen valt het onderscheid tussen onderwijs en
zorg weg. In de meeste administraties wordt geen specifieke aandacht geschonken aan
de registratie van de besteding van zorgmiddelen. Sommige scholen houden zelf
extracomptabel een beperkte registratie bij van de inkomsten en uitgaven; een dieper
onderzoek hiernaar is gezien de voortgang niet uitgevoerd.

8

4

Onderzoeksuitkomsten en aanbevelingen

4.1

Uitkomsten

In dit hoofdstuk blikken we terug op de onderzoeksvragen die zijn gesteld in hoofdstuk 1. In
het uitgevoerde onderzoek staat de vraag centraal of het mogelijk is de doelmatigheid van de
besteding van zorgmiddelen in het primair- en voortgezet onderwijs te onderzoeken.
De volgende onderzoeksvragen staan in deze rapportage centraal:
1
Welke zorgmiddelen worden ontvangen?
2
Hoe worden deze middelen ingezet en met welk beleid?
3
Hoe wordt de inzet van zorgmiddelen geregistreerd en verantwoord?
Op basis van het in dit rapport beschreven onderzoek formuleren we de volgende antwoorden
op de onderzoeksvragen.

Deelvraag 1
Dit onderzoek heeft voldoende informatie opgeleverd om deze vraag te beantwoorden. Uit het
onderzoek blijkt dat door de onderwijsinstellingen en REC’s de volgende zorgmiddelen worden
ontvangen:
–
Reguliere zorgmiddelen in lumpsumvergoeding;
–
Leerlinggebonden financiering (LGF) of rugzakbekostiging;
–
WEC gelden;
–
Rijksbijdragen voor het REC;
–
Aanvullende bekostiging vanuit samenwerkingsverbanden WSNS(PO);
–
Samenwerkingsverbanden VO;
–
Middelen voor PRO (praktijkonderwijs) en LWOO (leerwegondersteunend
onderwijs);
–
Gemeentelijke vergoedingen vanuit de WMO.

Deelvraag 2
Dit onderzoek heeft op hoofdlijnen antwoorden opgeleverd op de vraag hoe de zorgmiddelen
bij de onderzochte instellingen werd besteed. Het is mogelijk dat andere instellingen de
zorgmiddelen op andere wijze en aan andere doeleinden besteden. Bij de onderzochte
instellingen werden de zorgmiddelen voor uiteenlopende doelen ingezet; uit de casestudies
kwamen onder meer naar voren:
–
Het kleiner houden van groepen. Om dit te kunnen realiseren wordt extra personeel
aangesteld;
–
Het verlenen van extra zorg aan de leerlingen door specifiek personeel. Hiervoor wordt
bijvoorbeeld een IB-er, remedial of special teacher of onderwijsassistent aangesteld;
–
Het verzorgen van speciale lessen . Hiervoor worden reguliere leerkrachten
vrijgeroosterd;
–
Meer contact met ouders, ambulante begeleiders en diverse externe partijen;
–
Aanschaf van aangepast meubilair, laptops of andere middelen om het onderwijs te
vergemakkelijken.

9

Uit de gesprekken kwam naar voren dat de middelen volgens vooraf bepaald beleid werden
ingezet. Dit beleid ligt echter hooguit in beschrijvende zin vast, maar is niet gedetailleerd
vertaald in financiële termen, waardoor het niet mogelijk is om de werkelijkheid hiermee te
confronteren.

Deelvraag 3
De inzet van zorgmiddelen wordt vaak op ad hoc basis beslist. Bij het inzetten van de middelen
worden de algemene uitgangspunten als vertrekpunt genomen. De individuele behoefte van
het kind staat centraal. Omdat de inzet van zorgmiddelen niet wordt gemaakt op basis van
standaard procedures, is het lastig om de bestedingen te toetsen aan een norm.
De inrichting van de administratie van de scholen is beperkt. Er is geen sprake van een
projectadministratie waaruit kan worden afgeleid hoe de middelen daadwerkelijk worden
ingezet. De middelen worden slechts op hoofdrubrieken geregistreerd zoals dit vereist is op
grond van de voorschriften volgens de jaarrekening. Dit gegeven heeft er toe geleid dat
slechts aan de hand van een tijdrovende en ad hoc opgestelde reconstructie inzicht kon
worden verkregen in de besteding van de middelen. Dit inzicht is daarom niet zonder zeer
kostbare detailonderzoeken en reconstructies sectorbreed te verkrijgen.

4.2

Aanbevelingen

Integrale beschrijving
Wij adviseren een integrale beschrijving van de zorgstructuren, de betrokken type instellingen
en de wettelijke financiële stromen op te stellen. Deze beschrijving dient enerzijds om de thans
ondoorzichtige structuur transparant te maken en anderzijds biedt deze een normstelling om
de waargenomen werkelijkheid aan te toetsen.

Inzicht feitelijke besteding
In de motie van de Tweede Kamer d.d. 11 december 2008 is verzocht om een diepgaand
accountantsonderzoek. Voor een dergelijk onderzoek is gedetailleerde en specifieke
informatie benodigd inzake de besteding van de zorgmiddelen. Naar aanleiding van ons
onderzoek constateren wij dat deze informatie niet beschikbaar is bij de instellingen.
Een adequate beantwoording van deze kamervragen is alleen mogelijk indien de volgende
voorwaarden zijn vervuld:
–
In de administraties moet onderscheid worden gemaakt tussen onderwijs- en
zorgmiddelen.
–
Een striktere koppeling in financiële termen aan de planning & control cyclus. De
planning, budgettering, registratie van de werkelijkheid en de verschillenanalyse moet
gedetailleerder op projectbasis plaatsvinden op het niveau van de individuele subsidies.
–
Een meer gedetailleerde verantwoording in de jaarrekening en het jaarverslag,
gekoppeld aan striktere eisen omtrent de registratie van de besteding van deze middelen
zijn nodig om dit inzicht sectorbreed te verkrijgen.

10

De vraag is echter valide of de extra administratieve lasten die samenhangen met een
uitgebreidere beheersing, registratie en verantwoording opwegen tegen de extra informatie
die hierdoor ontstaat, mede tegen de achtergrond van de aanwezige lumpsumfinanciering en
bestedingsvrijheid. In ieder geval is het wenselijk dat een beter systeem van resultaat- en
effectmeting wordt toegepast en dat hierover specifieker verantwoording wordt afgelegd. Wij
adviseren hiervoor methodes en best practices beschikbaar te stellen die voor het
onderwijsveld toepasbaar zijn.

Financiële stromen
Geconcludeerd kan worden dat de zorgmiddelen over veel schijven lopen, diverse instellingen
zich hiermee bezighouden die elk hun overhead hebben en de behoefte voelen om
weerstandsvermogen op te bouwen. Bovendien is de beslissingsstructuur over de toekenning
en inzet van de middelen niet volledig transparant en vrij van risico’s. Een mogelijk alternatief
zou zijn om de zorgmiddelen rechtstreeks via de scholen te laten lopen die dan zelf hun zorg
kunnen inkopen. Een bijkomend voordeel hiervan is dat marktwerking ontstaat en
overheadlasten en vermogensvorming worden teruggebracht.

Vervolgonderzoek
Tot slot geven wij nog enkele overwegingen inzake een mogelijk vervolgonderzoek:
–
Tot dusver heeft het onderzoek zich gericht op de scholen en overige betrokken
instellingen. Een aanvullende benadering zou kunnen zijn dat onderzoek wordt
uitgevoerd vanuit de leerling, waarbij onder andere de ouders van leerlingen die zorg
ontvangen kunnen worden betrokken.
–
De motie spreekt over primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar
beroepsonderwijs. Tot dusver is het middelbaar beroepsonderwijs echter nog niet in dit
onderzoek betrokken. Een relevante onderzoeksvraag hierbij is in hoeverre sprake is van
een doorlopende ‘zorglijn’ in de overdracht van leerlingen tussen het primair onderwijs,
voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.
–
De vraagstelling richt zich vooral op de besteding van die middelen die door het
ministerie van OCW worden bekostigd. Daarnaast is echter sprake van andere
geldstromen die ook beschikbaar zijn voor leerlingenzorg, zoals middelen op grond van
de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ) etc. Voor de leerling is van belang dat passende zorg beschikbaar
is, ongeacht de bekostiging hiervan. Wanneer de totale effectiviteit van de
leerlingenzorg moet worden gemeten, kunnen gelden op grond van de WMO, AWBZ etc.
niet buiten beschouwing blijven.

11

Bijlagen:
casestudies

12
Bijlage 1

Basisschool met enkele rugzakleerlingen
Algemene omschrijving
De basisschool is gevestigd in Midden Nederland en biedt regulier primair onderwijs aan. In het
jaar 2008 – 2009 bezochten ongeveer 200 leerlingen de school. Deze leerlingen werden
verdeeld over 9 groepen van gemiddeld 22 leerlingen per groep. De groepen zijn ingedeeld
volgens de reguliere indeling van het basisonderwijs. Er zijn vijf onderbouwgroepen en vier
bovenbouwgroepen. In de onderbouwgroepen zitten leerlingen van verschillende leeftijden
door elkaar; in de bovenbouwgroepen is dit niet het geval. Iedere groep wordt begeleid door
één of twee leerkrachten.

Bestuurlijke omgeving
De school maakt onderdeel uit van een vereniging voor Protestants Christelijk (PC) onderwijs
samen met nog vier andere scholen. Deze stichting is verenigd met een tweetal andere
stichtingen in een overkoepelende stichting bestuurlijke krachtenbundeling basisonderwijs.

Zorgbeleid
De school heeft de beschikking over een IB-er en een remedial teacher. De IB-er is
verantwoordelijk voor het bewaken van de zorgstructuur en bijhouden van het
leerlingvolgsysteem. Daarnaast ondersteunt de IB-er de leerkrachten bij de begeleiding van
leerlingen en kan aanwezig zijn bij de gesprekken met ouders. De IB-er is ook verantwoordelijk
voor de contacten met het speciaal onderwijs. De remedial teacher begeleidt leerlingen die
individuele hulp nodig hebben.
De school maakt daarnaast gebruik van leraren in opleiding van de PABO en
klassenassistenten in opleiding. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om meer aandacht te
besteden aan leerlingen die meer ondersteuning nodig hebben. Daarbij zet de school de leraar
in opleiding in voor het lesgeven voor de klas. In de tussentijd beteed de leraar zijn of haar tijd
aan het opstellen van een handelingsplan voor zorgleerlingen, individuele begeleiding en extra
uitleg aan zorgleerlingen. Klassenassistenten worden voornamelijk ingezet om extra te
oefenen met zorgleerlingen. Dit gebeurt individueel of in kleine groepjes.
De school is aangesloten bij een samenwerkingsverband WSNS, waarin de samenwerking
tussen de reguliere PC-scholen en twee scholen voor speciaal basisonderwijs is vormgegeven.
De school maakt gebruik van een leerlingvolgsysteem, waarbij elke leerling wordt gevolgd. Dit
is de taak van de IB-er. Bij opvallend gedrag of andere problemen, wordt de betreffende
leerling besproken in het zorgoverleg. Er zijn twee type zorgoverleg: één voor de onderbouw
en één voor de bovenbouw. In het zorgoverleg bespreekt de IB-er met de leerkracht de
mogelijke oplossingen voor de geconstateerde problemen. De oplossingen kunnen vorm
worden gegeven door de leerkracht zelf of het kan betekenen dat de remedial teacher met de
leerling aan de slag gaat.

13
Bijlage 1

Remedial teaching duurt over het algemeen zes weken. Indien de verwachting is dat dit langer
gaat duren of indien dit blijkt tijdens die zes weken, kan besloten worden om externe hulp in te
roepen op het gebied van pedagogiek of didactiek. De school is aangesloten bij het Onderwijs
Zorg Centrum (in samenwerking met een aantal andere schoolbesturen). Dit centrum
verzorgt aanvullende leeshulp voor leerlingen die hier behoefte aan hebben. Aan het centrum
zijn diverse orthopedagogen verbonden. In 2008 hebben 3 leerlingen hiervan gebruik
gemaakt. Om de kosten te dekken dragen de participerende scholen jaarlijks een vaste
bijdrage af. Deze is onafhankelijk van het aantal leerlingen dat van de dienst gebruik maakt.
Ook kan worden besloten om bij leerlingen met gedrags- of ontwikkelproblemen een traject in
te zetten met ambulante begeleiding (AB) vanuit het samenwerkingsverband WSNS.

LGF-middelen
Als een ouder van een geïndiceerde leerling er voor kiest een verzoek tot plaatsing op deze
school te doen, dan zal de school haar eigen onderzoek doen om te bezien of plaatsing met
rugzak een verantwoorde keuze is. Hiervoor is een apart protocol beschikbaar dat onderdeel is
van het document ‘Leerlingenstatuut, toelating en verwijdering’.
De leerlingen met een indicatie krijgen aparte begeleiding. Dit wordt vormgegeven door de
IB-er en de adjunct-directeur. De begeleiding wordt leerling-specifiek vormgegeven. Dit
betekent dat per leerling wordt gekeken naar de noodzakelijke begeleiding en welke middelen
er moeten worden aangeschaft. De begeleiding wordt vormgegeven in een convenant en een
daarbij gevoegd handelingsplan. De extra begeleiding bestaat uit individuele begeleiding van
de leraar aan de hand van het handelingsplan. Daarnaast krijgt de leerling ook extra
begeleiding van een ambulante begeleider van een zorginstelling.
In 2008 hebben drie leerlingen zonder Rugzak-indicatie extra begeleiding gehad van het
Onderwijs Zorg Centrum.

Onderzoek en evaluatie
De begeleiding van de leerlingen wordt vormgegeven door het leerlingvolgsysteem. Dit
systeem wordt onderhouden door de IB-er. In alle groepen worden de leerlingen jaarlijks één
of twee keer getoetst op de volgende aandachtspunten: lezen, begrijpend lezen,
motoriek/schrijven, rekenen, spelling, taal en sociaal-emotionele ontwikkeling. Aan de hand
van de toetsresultaten wordt nagegaan hoe de groep vordert en welke leerlingen problemen
ondervinden. De resultaten worden besproken met de IB-er en de groepsleerkracht. Indien
nodig wordt er in opdracht van de groepsleerkracht of remedial teacher door de IB-er een
handelingsplan opgesteld per groep of per leerling. De gegevens komen in een centrale map.
Voor het toetsen wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de methode-onafhankelijke
toetsen van het CITO.

14
Bijlage 1

Financiën
Baten

2008

Leerlingaantallen
1 oktober
2008

€
Rijksbijdrage personeel
Rijksbijdrage materieel
Rijksbijdrage personeel- en arbeidsmarktbeleid
Versterking cultuureducatie
Bestuur en management
Loonkostensubsidie ondersteunend personeel basisscholen
Bijdrage van SWV
Leerling gebonden financiering

628.300
117.600
73.500
2.200
11.000
3.400
Onbekend
12.300

Totaal

848.300

203
203
203

3

Lasten personeel
In de volgende tabel zijn de personele lasten toegelicht. De materiële lasten zijn niet nader
onderzocht.
Personeel
€
Lasten
Onderwijs klassikaal
Onderwijs individueel (remedial teacher en IB-er)
Rugzak
Overhead, management
Overhead, staf (conciërge en administratief medewerker)

505.900
27.500
20.000
115.300
9.300

Totaal

678.000

Voor algemene zorg maakt de school gebruik van 0,3 FTE voor remedial teaching in 2008.
Daarnaast is er nog acht uur beschikbaar voor de IB-er. Uitgaande van de taken die vorig jaar
zijn gerealiseerd kan daar in werkelijkheid zo’n drie uur per week bijgeteld worden. Onduidelijk
is hoeveel tijd de leerkrachten zelf besteden aan aparte begeleiding en de verschillende
overleggen. Voor de remedial teaching en IB-er zijn de geschatte personeelskosten € 27.500.

15
Bijlage 1

De school had in 2008 drie leerlingen met een rugzakje. In 2008 was er per week vier uur
beschikbaar per leerling voor specifieke begeleiding en voorbereiding daarvan, dus in totaal
twaalf uur voor drie leerlingen. De IB-er nam hiervan acht uur voor haar rekening. De adjunctdirecteur vier uur. De personele lasten hiervan zijn circa € 20.000.
De drie rugzakleerlingen krijgen ieder afzonderlijk drie keer per week instructie. Vaak is dit
pre-teaching om verder te kunnen met het eigen werk in het kader van het handelingsplan.
Ook is er samen met enkele andere leerlingen gewerkt aan de ontwikkeling op sociaalemotioneel gebied om de leerlingen te leren samenwerken.
Voor zover op dit moment kan worden nagegaan is het afgelopen jaar niet afgeweken van de
zorg voor deze leerlingen door ziekte of andere vormen van afwezigheid. Van de andere
activiteiten die plaatsvonden op de dagen van ondersteuning voor de leerlingen kwam dit per
leerling zo’n drie keer voor in het afgelopen jaar.

Personele opbouw
De basisschool heeft in totaal ongeveer 12 FTE beschikbaar. Dit is verdeeld over 21 personen.
Het merendeel hiervan zijn reguliere leerkrachten (9,2 FTE). De directie bestaat uit twee
personen. De adjunct-directeur besteedt naast aan haar directietaken ook tijd aan de
begeleiding van een rugzakleerling (ongeveer vier uur per week). De overige begeleiding
wordt gedaan door de interne begeleider (ongeveer een halve FTE).
De samenstelling van het personeelsbestand is op basis van de omvang van het dienstverband,
vermenigvuldigd met een schatting van de gemiddelde loonsom als volgt:

Functie
Groepsleerkrachten
IB-ers
Directie
Remedial teacher
Conciërges
Administratieve medewerkers
Totale Lasten

1

Gebaseerd op een gemiddelde voor de sector.

Omvang

Prijs/GPL1

Lasten

FTE

€

€

55.000
55.000
69.000
55.000
28.000
37.000

506.000
22.000
124.200
16.500
5.600
3.700

9,2
0,4
1,8
0,3
0,2
0,1

678.000

16
Bijlage 1

De tijdsverdeling van de IB-er kan volgens de school als volgt worden verdeeld:
Tijdsbesteding
%
Activiteit
Oudercontact
Onderzoek
Opstellen handelingsplan
Intern overleg
Extern overleg
Administratie
Leerlingcontact

13
9
9
13
13
26
17

Samenvatting zorgmiddelen basisschool met enkele rugzakleerlingen
In de volgende tabel zijn de baten en lasten in het kader van zorgmiddelen samengevat.
2008
€
Baten
Bijdrage van SWV
Leerling gebonden financiering

Onbekend
12.300
P.M.

Lasten
Onderwijs individueel (remedial teacher en IB-er)
Rugzak

27.500
20.000
47.500

Uit voorgaande opstelling blijkt dat totale besteding niet is te vergelijken met de baten, omdat
geen inzicht bestaat in eventuele bijdragen vanuit het samenwerkingsverband WSNS.
Overigens blijkt hieruit wel dat er zorg is geleverd in de vorm van individueel onderwijs, zonder
dat op de school inzicht bestaat in de vraag of deze inzet wordt gefinancierd vanuit het
samenwerkingsverband.

17
Bijlage 2

Basisschool met diverse rugzakleerlingen
Algemene omschrijving
Deze basisschool is een school met kleine groepen waar alle leerlingen welkom zijn, ongeacht
de specifieke onderwijsvraag en begeleidingsbehoefte. Op de school kom je leerlingen tegen in
al hun verscheidenheid: hoogbegaafde leerlingen, minder begaafde leerlingen, leerlingen van
diverse sociale achtergronden, leerlingen met verschillende levensbeschouwelijke en culturele
achtergronden. Kortom een inclusieve school.
Het leerlingaantal op teldatum 1 oktober 2008 bedroeg 112. Van deze 112 leerlingen zijn er
zeven met een rugzak (LGF) waarvan twee met een dubbele rugzak. Deze twee zijn
cluster-3 leerlingen, die vanaf groep 3 meer geld ontvangen. Deze regeling geldt voor
leerlingen met het syndroom van down of zwakbegaafde leerlingen. In 2009 – 2010 is de
onderverdeling als volgt: één leerling cluster-2, één leerling cluster-3 onderbouw,
twee leerlingen cluster-3 bovenbouw en drie leerlingen cluster-4. De school heeft reguliere
groepen van gemiddeld zo’n 20 leerlingen, er bestaat geen opvang- of integratieklas. De
rugzakleerlingen zitten in de reguliere groepen.

Bestuurlijke omgeving
De school maakt onderdeel uit van de stichting openbaar primair onderwijs in de regio, samen
met vier andere scholen. Deze stichting is verenigd met een tweetal andere stichtingen in een
overkoepelende stichting bestuurlijke krachtenbundeling basisonderwijs.

Zorgbeleid
De school heeft een doelstelling geformuleerd als het gaat om zorgleerlingen. Er wordt naar
gestreefd dat 10% van de leerlingen rugzakleerlingen zijn. ‘Alleen op die manier kun je echt
iets opbouwen en betekenen voor de leerlingen.’ Bijvoorbeeld de aanstelling van een special
teacher en het aannemen van een onderwijsassistent.
Aan het begin van 2008 is er een pilot gestart; ‘Inclusief onderwijs op de school’. Van deze
pilot is inmiddels een aantal evaluatiemomenten geweest in november 2008, januari 2009 en
juni 2009. Op basis van de bevindingen is het project vormgegeven. Daarin wordt creatief
omgegaan met de middelen voor deze zorg. Er is bijvoorbeeld besloten 50% van de middelen
voor ambulante begeleiding die bij de SO school worden ontvangen, over te hevelen naar de
reguliere basisschool. Hiervan worden dan extra onderwijsactiviteiten betaald, zoals een
onderwijsassistent ter ondersteuning van de special teacher.
Via de leerlinggebonden financiering wordt aan drie voorwaarden voldaan; de individuele
zorgbehoeften van de leerling, het kleiner houden van de groepen, het besteden van extra
onderwijsmateriaal en -tijd. Hier hebben ook de andere leerlingen baat bij.
Er is bijvoorbeeld een leerkracht die één keer per twee weken een dag dramalessen geeft aan
alle leerlingen. Dit is mogelijk gemaakt door de LGF-middelen van de leerlingen met een
rugzak. Alle leerlingen hebben daar echter baat bij.

18
Bijlage 2

Het is een relatief kleine school. Dit heeft het voordeel dat iedereen, zowel de leraren als de
leerlingen, elkaar goed kennen. Deze overzichtelijkheid zorgt voor korte lijnen en veel
onderling contact binnen het team. Dit bevordert de effectiviteit van de onderlinge
samenwerking. Kenmerkend voor de directie en het team is dat de taken als gezamenlijke
team-inspanning worden gezien. Al het personeel is betrokken bij de diverse taken binnen de
school. Zowel bij de vormgeving als bij de uitvoering van de zorg.

LGF-middelen
De besteding van de rugzakjes wordt uiteraard geheel afgestemd met de ouders. Aan het
begin van een jaar wordt er per rugzakleerling een begeleidingsplan opgesteld. Dit gebeurt
samen met de ouders, de ambulante begeleider, de special teacher, de leerkracht en de
onderwijsassistent in een groot overleg. Dit overleg vindt drie keer per jaar plaats. Naast dit
groot overleg vindt er ook drie keer per jaar een klein overleg plaats tussen de ambulant
begeleider, de leerkracht en de onderwijsassistent. Veelvuldig overleg met de ouders wordt als
vanzelfsprekend gezien en is niet alleen voorbehouden aan ouders met zorgleerlingen. Alle
teamleden hebben dit contact en het contact komt eerder op ongeplande dan geplande
momenten voor.
De taken en verantwoordelijkheden van de eigen medewerkers met betrekking tot de
rugzakleerlingen zijn als volgt:
Special teacher
–
observatie in de klas en gezamenlijk met ambulant begeleider een gesprek met de
leerling (drie keer per jaar);
–
een overleg met ouder, ambulant begeleider, leerkracht, onderwijsassistent (drie keer
per jaar);
–
het opstellen van het jaar-begeleidingsplan met de ambulant begeleider (één keer per
jaar);
–
het opstellen van een cyclus begeleidingsplan met de ambulant begeleider (drie keer per
jaar);
–
een overleg met ambulant begeleider, leerkracht en onderwijsassistent (drie keer per
jaar);
–
samen met leerkracht uitwerken handelingsplan (drie keer per jaar);
–
eens in de vier weken overleg met de onderwijsassistent.
Leerkracht
–
een overleg met ambulant begeleider, special teacher, onderwijsassistent en ouders
(drie keer per jaar);
–
een overleg met ambulant begeleider, special teacher, onderwijsassistent (drie keer per
jaar);
–
samen met special teacher uitwerken handelingsplan (drie keer per jaar);
–
uitwerken handelingsplan met onderwijsassistent en inplannen in het groepsplan (drie
keer per jaar);
–
eens per weekoverleg met onderwijsassistent over het weekprogramma.

19
Bijlage 2

Onderwijsassistent
–
een overleg met ambulant begeleider, special teacher, leerkracht en ouders (drie keer
per jaar);
–
een overleg met ambulant begeleider, special teacher en leerkracht (drie keer per jaar);
–
uitwerken handelingsplan met leerkracht en inplannen in het groepsplan (drie keer per
jaar);
–
eens in de vier weken overleg met de special teacher.
Naast de personele inzet vinden materiële uitgaven plaats, zoals audioapparatuur voor een
slecht horende leerling, ontwikkelingsmaterialen, specifieke leermiddelen, aangepast
meubilair en vakliteratuur voor personeel. Ook hierin worden op het moment dat het nodig
blijkt ad hoc keuzes gemaakt. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een leerling geen indicatie heeft
maar wel een motorische stoornis waardoor hij heel slecht kan schrijven en eigenlijk een
laptop nodig heeft. Een andere leerling mét indicatie kan gemakkelijk leren schrijven en heeft
niet full time een laptop nodig. Dan kan eerste leerling de laptop van de tweede leerling
gebruiken. Dit gaat altijd in overleg met de ouders van beide leerlingen. Voorop staat altijd de
individuele behoefte van de leerling met de rugzak.
Om een goede zorg te waarborgen is volgens deze school de rol van de ambulant begeleider
onontbeerlijk. De school maakt onderscheid in standaarddiensten en diensten op aanvraag.
Deze diensten op aanvraag worden bekostigd uit de 50% overgehevelde middelen vanuit de
SO school zoals hierboven beschreven.
Het standaardpakket bestaat uit:
–
drie keer per 12 weken observatie in de klas en gezamenlijk met special teacher een
gesprek met de leerling;
–
groot overleg en opstellen jaar-begeleidingsplan, vervolgens opstellen van een
begeleidingsplan voor de eerste 12 weken;
–
klein overleg met special teacher en leerkracht;
–
deze cyclus herhaalt zich iedere 12 weken tot het einde van een schooljaar, in totaal
drie keer en wordt aan het einde van het schooljaar afgesloten met een evaluatieoverleg.
Naast het standaardpakket worden dan aanvullende afspraken gemaakt. Op basis van de
vraag waar de leerling nog behoefte aan heeft en wie dat kan leveren. Deze keuze is gemaakt
omdat het bijvoorbeeld ook zo kan zijn dat een leerling begeleiding nodig heeft van een
logopediste of een orthopedagoog. Op basis van deze afspraken kan dan per geval bekeken
worden wat er op dat moment nodig is.

20
Bijlage 2

Financiën
Baten

2008

Leerlingaantallen
1 oktober
2008

€
Baten
Rijksbijdrage bestuur en management
Rijksbijdrage personeel
Rijksbijdrage personeels- en arbeidsmarktbeleid
Versterking cultuureducatie
Scholing overblijfmedewerkers
Materiële instandhouding regulier
Vergoeding leerlinggebonden financiering
Bijdrage van SWV
Vergoeding gemeente voor conciërge

9.000
388.000
51.000
1.000
1.000
75.000
65.000
Onbekend
28.000

Totaal

618.000

112
112
112

9

Lasten
Personele opbouw
FTE

Functie
Leraren
Onderwijsassistent
Special teacher
Directie
Conciërge

7,2
0,5
0,5
0,9
1,0

Totaal

10,1

2

Gebaseerd op een gemiddelde voor de sector.

Prijs/GPL2

Lasten
afgerond

€

€

55.000
36.000
55.000
69.000
28.000

396.000
18.000
28.000
62.000
28.000
532.000

21
Bijlage 2

Personele inzet zorgtaken
Het gehele team binnen de school heeft zorgtaken. De inschatting van de tijdsbesteding en
kosten per week is als volgt:
Functie

Tijdsbesteding per LGFleerling

Totaal per week voor
alle LGF leerlingen

Special teacher

1,5 uur uitvoerend

10,5 uur

1,5 uur administratie/
voorbereidend

10,5 uur

Lasten
(per jaar)
€
14.450
14.450

Cluster 2: 2 uur

2 uur

1.800

Cluster 3-onderbouw: 3 uur

3 uur

2.700

Cluster 3-bovenbouw:
5 uur

10 uur

Cluster 4: 2 uur

6 uur

5.400

Groepsleerkrachten

1 uur

7 uur

9.625

Ambulant begeleider

1 uur (standaardpakket)

7 uur

9.625

Onderwijsassistent

9.000

67.050

Totaal

De uren ambulante begeleiding worden echter niet iedere week besteed, de ene week is dat
meer dan de andere. Het is niet mogelijk de uren die de directie besteedt, uit te splitsen naar
zorg en onderwijs.

Samenvatting zorgmiddelen basisschool met diverse rugzakleerlingen
In de volgende tabel zijn de baten en lasten in het kader van zorgmiddelen samengevat.
€
Baten
Bijdrage van SWV
Leerling gebonden financiering
Lasten
Besteding zorgmiddelen aan personeel

Onbekend
65.100
P.M.
67.050

Uit voorgaande opstelling blijkt dat de totale besteding niet is te vergelijken met de baten,
omdat geen inzicht bestaat in eventuele bijdragen vanuit het samenwerkingsverband WSNS.

22
Bijlage 3

School voor speciaal basisonderwijs
Algemene omschrijving
De school is een speciale onderwijsvoorziening die onderwijs én ontwikkelingsperspectief
biedt. De school is ontstaan door een fusie tussen een tweetal scholen; sinds augustus 2007
zijn zij samengevoegd tot één school voor speciaal basisonderwijs. Alle leerlingen binnen deze
SBO-school hebben leerproblemen. Leerproblemen als gevolg van verschillende beperkingen.
Er zitten leerlingen met beperkte verstandelijke mogelijkheden als oorzaak van hun
leerprobleem maar ook leerlingen met een gemiddelde verstandelijke begaafdheid, die door
bepaalde stoornissen in hun ontwikkeling moeilijkheden bij het leren ondervinden.
In het jaar 2007 – 2008 bezochten ongeveer 270 leerlingen de school. Deze leerlingen werden
verdeeld over 17 groepen van gemiddeld 16 leerlingen per groep. De kleuter en
aanvangsgroepen worden kleiner gehouden.

Bestuurlijke omgeving
Deze school is aangesloten bij een tweetal samenwerkingsverbanden en valt bestuurlijk onder
een stichting voor speciaal onderwijs. Hierin is een drietal SBO-scholen, een school voor
SOVSO-ZML, een school voor SO-ZMOK, een school voor VSO-ZMOK en een praktijkschool
voor voortgezet onderwijs begrepen.

Zorgbeleid
Zoals eerder benoemd zijn er in deze school 17 groepen met gemiddeld 16 leerlingen per
groep. In de groepen zijn de leerlingen, voor wat betreft het leren, niet allemaal ‘even ver’,
daarom werkt de school met niveaugroepen. Tijdens lees-, spelling- en rekenlessen gaan
leerlingen naar hun eigen instructiegroep die aansluit bij hun leerniveau. Deze niveaugroepen
doorbreken de groepen maar zijn binnen de bouw georganiseerd. Tijdens deze lessen zijn er
extra leerkrachten om de niveaugroepen zo klein mogelijk te houden.
Acht of negen groepen samen vormen een bouw; onder- of bovenbouw. Aan elke bouw zijn
ondersteunende leerkrachten, een bouwcoördinator en een interne begeleider verbonden.

Zorg
Elke week vindt zorgoverleg plaats. Psycholoog, orthopedagoog, schoolmaatschappelijk
werker, IB-ers, adjunct-directeur en indien nodig de schoolarts bespreken tijdens dit overleg
de leerlingen die extra zorg nodig hebben.
Een belangrijke taak om de zorg te waarborgen ligt bij de IB-er van een school. Alle IB-ers van
een samenwerkingsverband komen een aantal keren per jaar bijeen om op de hoogte te blijven
van alle ontwikkelingen met betrekking tot ondersteuning en begeleiding van leerkrachten bij
het signaleren, analyseren en remediëren van onderwijsproblemen. Omdat het belangrijk is
tijdig te signaleren zijn er binnen de samenwerkingsverbanden ook netwerken van
onderbouwleerkrachten ten behoeve van de jonge risicoleerlingen. Ook zij houden zich bezig
met de zorg, in dit geval voor de jonge leerling. Dit met name met als doel om leer- en
gedragsproblemen te signaleren.

23
Bijlage 3

LGF-middelen
Als een ouder met een kind met een indicatie er voor kiest een verzoek tot plaatsing op deze
school te doen, dan zal de school haar eigen onderzoek doen om te bezien of plaatsing met
rugzak een verantwoorde keuze is. Verantwoord betreffende de leerling, de medeleerlingen en
de leerkracht(en). Pas dan kan overgegaan worden tot toelating, nadat een en ander de
Permanente Commissie Leerlingzorg is gepasseerd.
Binnen de school worden de LGF-middelen ingezet in de vorm van:
–
trainingen aan leerlingen (Theory of Mind en Sociale Vaardigheden);
–
praktische lessen, als aanvulling op het leerstofaanbod, voor leerlingen die moeten
werken aan hun redzaamheid;
–
interne ambulante begeleiding die in samenwerking met de ambulante begeleider van
het REC deskundigheid deelt ten behoeve van de begeleiding van de ‘rugzakleerlingen’.
De intern ambulant begeleider is een leerkracht van de school die voor drie ochtenden
(0,4 FTE) rugzakleerlingen begeleidt, leerkrachten ondersteunt ten behoeve van hun aanpak
en ouders spreekt met betrekking tot het begeleidingsplan van hun kind. Dit deel doet zij in
opdracht van het REC en hiervoor wordt de school betaald. Ook scholing geschiedt onder de
paraplu van het REC. Deze uren zijn niet opgenomen in de tabel op pagina 24.
Van deze LGF-middelen wordt circa 10% besteedt aan onderwijsmateriaal. De resterende 90%
wordt besteed aan personele lasten bestaande uit kosten voor leraren, interne begeleiding en
ondersteunende leerkrachturen. Het interne zorgteam, bestaande uit de orthopedagoog,
psycholoog, maatschappelijk werker, IB-er en adjunct-directeur bepaald welke zorg de leerling
nodig heeft. Deze zorg wordt betrokken van zorginstellingen waar de school mee samenwerkt,
zoals jeugdzorg, MEE (ondersteuning voor mensen met een beperking), IMW
(maatschappelijk werk), Amarant (ondersteuning voor mensen met een verstandelijke
handicap), GGZ, VVP (pleegzorg), enz.
Op deze school hebben in totaal zo’n 31 leerlingen leerlinggebonden financiering. De
indicaties voor deze leerlingen betreffen cluster 2, 3 of 4. Daarnaast komen zo’n 45 leerlingen
in aanmerking voor financiering uit hoofde van de cumi-regeling (aanvullende financiering
door het OCW voor leerlingen die behoren tot culturele minderheden), dit is zo’n 17% van het
totaal aantal leerlingen.
Het komt voor dat materiaal wordt aangeschaft uit de rugzak van een individuele leerling en
dat in de praktijk blijkt dat het materiaal voor meerdere leerlingen positief werkt. Soms blijken
aangeschafte onderwijsmiddelen zo goed te werken dat het voor meerdere groepen wordt
aangeschaft. Een voorbeeld hiervan is een stoplicht voor in de klas dat wordt gebruikt voor
gedragsmeting. Hier hebben alle leerlingen in de klas baat bij, niet alleen de rugzakleerling.
Het materiaal loopt uiteen van speciale kussens, laptops en aangepast meubilair tot de
genoemde stoplichten voor gedragsmeting.

24
Bijlage 3

Onderzoek en evaluatie
Om op het juiste moment voor de goede ondersteuning en zorgaanpak te kunnen kiezen, is het
belangrijk om de ontwikkelingen van de leerling goed te volgen. Regelmatig worden de
leerlingen getoetst en onderzocht. Dit met als doel om te weten te komen hoe de leerlingen
zich ontwikkelen. De volgende toetsen vinden regelmatig plaats:
–
toetsen behorende bij de leermethoden;
–
methode-onafhankelijke toetsen;
–
de schoolvragenlijst in de bovenbouw; om in kaart te brengen hoe de leerling denkt over
leren, hoe het zich voelt op school en of het zich in staat voelt schoolwerk te maken;
deze informatie wordt ondermeer gebruikt om de begeleiding zo goed mogelijk in te
richten en/of om tot een goed schooladvies richting Voortgezet Onderwijs te komen;
–
schoolverlateronderzoek; dit geeft gegevens over de intellectuele mogelijkheden van de
leerling en geeft samen met de andere informatie richting aan een bepaalde vorm van
Voortgezet Onderwijs;
–
begeleidings–herhalingsonderzoek; een combinatie van observatie en onderzoeken door
psycholoog, mogelijk ook schoolmaatschappelijk werker, schoolarts en leerkracht. Dit
met het doel om vast te stellen of de leerling goed zit op de school, of de school de juiste
keuze is of dat een andere school beter past bij de begeleidingsbehoefte van de leerling;
–
door observatie probeert de leerkracht goed inzicht te krijgen in het gedrag, de inzet, en
de werkhouding in het algemeen en per vakgebied. Deze bevindingen worden binnen de
signaleringslijsten in het volgsysteem opgenomen.

Financiën
Baten
De SBO-school ontvangt bijdragen van het Rijk op basis van leerlingaantallen een bepaalde
basisbekostiging per leerling. Daarnaast; omdat meer dan 2% van de leerlingen op het speciaal
basisonderwijs is aangewezen ontvangt zij naast de rijksbekostiging ook een bijdrage van het
samenwerkingsverband. Verder krijgt zij naast de ‘reguliere’ rijksbekostiging ook
leerlinggebonden financiering (LGF). Tot nu toe was het zo dat de SBO-school zowel
zorggelden van het samenwerkingsverband als de LGF-gelden ontving. Voor komende
schooljaren wordt nagegaan of het mogelijk is de zorggelden van het samenwerkingsverband
voor de LGF-leerlingen naar een lager niveau af te bouwen.
De beschikbare zorgmiddelen over 2008 zijn als volgt:
Totaal
€
Leerlinggebonden financiering personeel
Leerlinggebonden financiering materieel
Bijdragen SWV WSNS (zorg)
Bijdragen SWV WSNS (materieel)
Groeibekostiging

163.000
30.000
424.000
21.000
70.000

Totaal baten zorgmiddelen 2008

708.000

25
Bijlage 3

Lasten
Voor de invulling van de leerlingenzorg heeft de school ervoor gekozen personeelsleden met
verschillende expertise aan te stellen. Op de school zijn naast de groepsleerkrachten,
vakleerkrachten (bewegingsonderwijs en muziek) en directie een aantal mensen werkzaam
met een eigen specifieke taak en bijbehorende verantwoordelijkheid. Het betreft onder andere
ondersteunende leerkrachten (4 FTE), bouwcoördinatoren (1,1 FTE), IB-ers (1,8 FTE),
orthopedagoog (0,4 FTE), psycholoog (0,4 FTE), maatschappelijk werker (0,2 FTE) en
logopedistes (1,5 FTE). Een aantal van deze medewerkers is niet specifiek in dienst voor de
school, maar verricht tevens werkzaamheden voor andere scholen binnen het bestuur. Het
Bureau Speciaal Onderwijs bestaat uit een netwerk van ondersteunende specialisten
(gedragsdeskundigen, maatschappelijk werkers en testassistenten) welke worden
aangestuurd door een coördinator. Het bureau levert naast diagnostiek en ondersteuning bij
handelingsplanning in beperkte mate ook behandeltaken die voor doelgroepleerlingen van
belang zijn.
Ondersteunende leerkrachten zijn groepsleerkrachten zonder groepsverantwoording, zij
verzorgen in de ochtenden de instructiegroepen mee met de groepsverantwoordelijke
leerkrachten, hierbij gaat het met name om rekenen, spelling en lezen. In de middagen werken
zij met individuele of kleine groepjes leerlingen. Als er sprake is van kortdurende ziekte,
vangen deze leerkrachten de groepswerkzaamheden op en komen hun ondersteunende taken
te vervallen.
De besteding van de zorgmiddelen in 2008 is in de volgende tabel opgenomen. Dit betreft
extra bestedingen ten opzichte van de reguliere formatie van de school.
Personeel

Materieel

Totaal

€

€

€

Besteding zorgmiddelen 2008
Onderwijs; klassikaal onderw. ass. in kleutergroep
Onderwijs; extra instructiegroepen
Onderwijs; Individuele leerlingen, RT, et cetera
Onderzoek psycholoog orthopedagoog
Administratie; algemeen
Overhead; leerlingenbespreking, inzet IB
Overhead; extern overleg
Overhead; management zorgteam + intern overleg
Overhead; staf/maatschappelijk werk en coördinatoren
Scholing
Ontwikkelingsprojecten/rek, VVE, NSO, ZAT
Rugzak
Overdrachten bovenschools, scholing, begeleiding

29.000
187.000
56.000
50.000
11.000
60.000
4.000
6.000
61.000
4.000
8.000
143.000
40.000

Totaal besteding zorgmiddelen

659.000

10.000
11.000

30.000
51.000

29.000
197.000
67.000
50.000
11.000
60.000
4.000
6.000
61.000
4.000
8.000
173.000
40.000
710.000

Uit deze opstelling blijkt dat de zorgmiddelen in 2008 volledig worden besteed aan zorg.

26
Bijlage 4

School voor speciaal onderwijs cluster 3
Algemene omschrijving
De school is een onderwijsinstelling die zich richt op leerlingen met primair een verstandelijke
beperking in de leeftijd van 4 tot 20 jaar. De ontwikkelingsleeftijd van de leerlingen varieert
van circa 17 maanden tot zo’n 9 á 10 jaar. De leerlingen hebben allen een indicatie voor
cluster-3 onderwijs.
De school stelt zich ten doel leerlingen met een verstandelijke beperking door middel van
onderwijs zodanig te ondersteunen dat zij een zo optimaal mogelijke ontplooiing en een zo
groot mogelijke zelfstandigheid bereiken. Zij richt zich op het veelzijdig ontwikkelen van de
mogelijkheden van elke leerling persoonlijk en past het onderwijs daar zo goed mogelijk op aan
(onderwijs op maat). Het streven is bij iedere leerling een positief gevoel van eigenwaarde te
ontwikkelen.
Geborgenheid en vertrouwen vormen de basis van het onderwijsleerproces. Vertrekpunt
vormt het dagelijks leven van de leerling. Het streefdoel is de leerlingen zodanig toe te rusten
dat ze bij het verlaten van de school zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen en werken en dat
zij een zinvolle invulling kunnen geven aan hun vrije tijd (recreëren).
Op 1 oktober 2008 telde de school 296 leerlingen waarvan 113 in de leeftijd t/m 12 jaar.

Bestuurlijke omgeving
De school behoort tot de scholen van een stichting voor speciaal onderwijs en maakt
onderdeel uit van een regionaal expertisecentrum REC cluster-3 en cluster-4.

Zorgbeleid
Op de school zijn twee IB-ers aangesteld, één voor het speciaal onderwijs en één voor het
voortgezet speciaal onderwijs. Deze IB-ers zijn beide academisch geschoold.
Het beleid van de school is dat leerkrachten naast de PABO-opleiding tevens een aanvullende
opleiding voor speciaal onderwijs hebben afgerond.

Speciaal onderwijs
De groepen in het speciaal onderwijs worden door de school gedifferentieerd op basis van de
specifieke problematiek bij de leerlingen. Een ontwikkeling die de school waarneemt is dat de
lichtere ZML-leerlingen meer op basisscholen blijven en niet naar het speciaal onderwijs
komen. Daardoor wordt de school geconfronteerd met een verdichting van de problematiek.
De school is doorgaans de laatste voorziening waar de leerlingen terecht kunnen. Op grond
van dit fenomeen heeft de school ervoor gekozen de kleutergroepen en onderbouw niet groter
te maken dan maximaal acht tot tien leerlingen ten opzichte van het gemiddelde van circa
twaalf. Dit heeft overigens wel tot gevolg dat de klassen in de bovenbouw iets groter zijn.

27
Bijlage 4

Voor leerlingen met een sterke stoornis in het autistisch spectrum, grote gedragsproblemen
en een laag niveau worden specifieke kleinschalige groepen gevormd. In dergelijke groepen
worden maximaal zeven leerlingen geplaatst. De school geeft aan dat in haar ogen voor deze
doelgroep de ideale groepsgrootte vier leerlingen is. De school geeft hier invulling aan door in
deze groepen van zowel een leraar als een onderwijsassistent te voorzien.

Voortgezet speciaal onderwijs
In het VSO wordt gewerkt met een groepsgrootte tussen de tien en veertien leerlingen. Door
het aanstellen van een aantal vakleerkrachten en onderwijsassistenten is het mogelijk om
gedurende de dag met een gedeelte van de groep te werken.
De VSO-leerlingen krijgen stages aangeboden, een belangrijk onderdeel van het lespakket
i.v.m. de voorbereiding op uitstroom naar een passende vorm van arbeid. De voorbereiding en
de begeleiding van de stages vergt veel tijd van het personeel. De interne stages worden
begeleid door assistenten en de externe stages door stagedocenten.
In het VSO zijn drie speciale groepen gevormd voor leerlingen met een sterke stoornis in het
autistisch spectrum, grote gedragsproblemen en een laag niveau.

Specifieke projecten (includerende activiteiten)
Vanuit de school worden zogenaamde includerende activiteiten uitgevoerd. Daaronder wordt
verstaan dat kleine groepen leerlingen uit het speciaal (basis) onderwijs in een meer
thuisnabije voorziening onderwijs volgen. Vanuit de school worden deze activiteiten
ondersteund door middel van ambulante begeleiders ofwel detachering van personeel van de
school. Het betreft de volgende activiteiten:
–
drie zogenaamde parelklassen op basisscholen in de stad. Het betreft groepen van 6, 10
en 12 leerlingen met een cluster-3 indicatie;
–
mogelijke opstart van een parelklas in een bijgelegen stad bij een basisschool;
–
een heilpedagogische VSO-klas voor zeer moeilijk lerende leerlingen in het voortgezet
onderwijs;
–
deelname aan organisatie en inrichting van een nabijgelegen nieuw te bouwen
multifunctionele accommodatie, waar de school een instructie- en evaluatieruimte voor
een groep VSO leerlingen gaat inrichten. Deze leerlingen kunnen vanuit deze locatie
stages gaan lopen;
–
samen met een zorginstelling is een onderwijszorgklas gestart voor leerlingen die een
begeleiding van circa één op twee nodig hebben.

Financiën
Baten
Omdat het hier gaat om een school voor speciaal onderwijs zijn alle baten vanuit het ministerie
te definiëren als zorgmiddelen (financiering vanuit de WEC). Hieronder volgt een tabel met de
baten op schoolniveau. De meeste baten van de school zijn gebaseerd op het aantal leerlingen
in het desbetreffende jaar. Naast basisbekostiging per leerling krijgen SO-scholen extra
bekostiging voor leerlingen uit bepaalde groepen culturele minderheden. Van de leerlingen op
de school heeft circa eenderde een allochtone afkomst. Voor een deel van deze leerlingen
worden extra middelen ontvangen.

28
Bijlage 4

Naast baten die bestemd zijn voor de school zelf, ontvangt de school ook middelen voor
(preventieve) ambulante begeleiding.
De baten over 2008 zijn als volgt:

2008

Leerlingaantallen
2007/2008

€
Baten
Rijksbijdragen personeel
Rijksbijdragen personeel- en arbeidsmarktbeleid
Rijksbijdragen bestuur en management
Rijksbijdragen materieel
Leerlinggebonden financiering (personeel)
Leerlinggebonden financiering(materieel)
Preventieve ambulante begeleiding
Overige rijksbijdragen
Overige baten
Project baten

4.029.000
263.000
12.000
457.000
455.000
74.000
8.000
51.000
304.000
156.000

Totaal baten

5.809.000

296
296
296
296
100
100
100

Lasten
Vanwege het specifieke zorgkarakter van de school zijn alle lasten te definiëren als lasten in
het kader van de zorg aan leerlingen.
In de volgende tabel zijn de gerealiseerde personele lasten over 2008 opgenomen. Deze tabel
is in samenwerking met de directeur van de school tot stand gekomen. Voorafgaand aan het
gesprek gaf de directeur aan dat het lastig is de specificatie op te stellen. Na de bespreking
werd opgemerkt dat vooraf niet was verwacht dat er zo’n detailniveau kon worden
gerealiseerd. Hieruit blijkt het in ieder geval voor deze school mogelijk op basis van diepteinterviews en het hanteren van schattingen te komen tot een reconstructie van de besteding
van de middelen.
De personeelsleden worden ingezet voor diverse activiteiten. Op basis van de gemiddelde
salariskosten per FTE en de gemiddelde tijdsbesteding per functiecategorie kunnen de kosten
worden toegerekend naar activiteiten. De materiële lasten zijn niet nader onderzocht.

29
Bijlage 4

Toegerekende
personele
kosten

Activiteit
Onderwijs; voorbereiden/evalueren/verslaglegging
Onderwijs; klassikaal
Onderwijs; individuele leerlingen, RT, et cetera
Onderzoek (inclusief verslaglegging)
Administratie; algemeen
Administratie; zorg
Overhead; leerlingenbespreking met ouders
Overhead; leerlingenbespreking met leerlingen
Overhead; extern overleg
Overhead; management
AB; observeren, ondersteunen, coördineren, verslagleggen.
AB; reistijd
AB; overlegtijd en dergelijke
Preventieve AB; observeren, ondersteunen, coördineren, verslagleggen.
Preventieve AB; reistijd
Scholing AB
Ontwikkelingsprojecten AB
ICT
Huishoudelijke werkzaamheden/klein onderhoud
Totaal toegerekende personeelskosten
Orthopedagoog, niet nader toegerekend
Voorziening personeel bovenschool
Nascholing
Begeleiding
Personeel extern
Overig
Totaal overige personeelskosten
Totaal personele kosten

€

%

621.819
1.795.447
558.894
49.476
160.087
18.735
326.860
11.520
115.581
201.755
197.067
27.286
6.228
21.223
3.032
24.254
30.318
49.946
342.352

13,6
39,4
12,3
1,1
3,5
0,4
7,2
0,3
2,5
4,4
4,3
0,6
0,1
0,5
0,1
0,5
0,7
1,1
7,5

4.561.882

100,0

.........................

74.000

.........................

102.156
35.173
62.666
104.867
207.835
512.697

.........................

5.148.579

Bij het toerekenen van kosten aan activiteiten is gebruik gemaakt van schattingen. Er is een
gemiddeld salaris berekend per functieniveau. Vervolgens is de diensttijd op functieniveau
verdeeld over de genoemde activiteiten. Op basis van toegerekende tijd en berekende
salariskosten is een toerekening van kosten gemaakt. Doordat er verschillen voorkomen in
salarissen en tijdsbesteding binnen een functiegroep is de toerekening slechts een benadering
en kunnen afwijkingen voorkomen met de werkelijkheid.

30
Bijlage 4

Het speciaal onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en de specifieke projecten worden
uitgevoerd door een team van specialisten. De opbouw van het personeelsbestand is als volgt:

WTF

Functie
Directeur
Adjunct-directeur
Groepsleerkracht
Vakleerkracht
Logopedist
Onderwijsassistent
Administratief medewerker
Conciërge
Exploitatiepersoneel
Technisch vakman
Lio-stagiaire
IB-er
Afdelingscoördinator
Maatschappelijk werker
ID-baan
Psychologisch assistent
Ambulante dienst
Orthopedagogen/psychologen

1,0027
1,9675
44,2760
2,5083
1,6619
21,1311
1,9726
2,4028
2,0032
0,5454
0,2201
1,0027
2,0055
0,8000
1,0000
0,5000
6,0000
1,0000

Salariskosten
per WTF
werkelijk

Lasten

€

€

92.208
79.634
56.403
55.017
55.855
34.887
36.660
35.684
29.208
39.450
42.635
74.738
70.764
48.000
22.000
39.000
50.530
74.000

Totale personeelskosten

92.457
156.680
2.497.302
138.002
92.826
737.211
72.315
85.741
58.511
21.516
9.384
74.940
141.917
38.400
22.000
19.500
303.180
74.000
4.635.882

Ambulante begeleiding
De school verleent ambulante begeleiding aan circa 100 leerlingen op scholen in het
basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en praktijkonderwijs.
De school heeft zes leraren in dienst die op grond van hun deskundigheid de ambulante
begeleiding verzorgen. Van deze zes leraren zijn er drie fulltime in dienst, een persoon vult
vier dagen ambulante begeleiding in, de andere zijn drie dagen per week ambulant begeleider
en één dag per week voeren zij onderzoek uit (didactiek en leerlijnen). Deze
onderzoekservaringen zijn bedoeld om toe te passen binnen de eigen school dan wel de
scholen waar ambulante begeleiding wordt gegeven. De werkzaamheden van de ambulant
begeleiders bestaan uit het ondersteunen van de leraren door observatie, het opstellen van
een begeleidingsplan, overleg met ouders en de leraren en evaluatie van de door de leraar
opgestelde behandelingsplannen.

31
Bijlage 4

Tevens worden de leraren door de ambulant begeleiders gestimuleerd de opgedane kennis te
delen binnen de teams op de betreffende scholen. Dit wordt mede ondersteund door een
lerarennetwerk dat drie keer per jaar wordt georganiseerd door de ambulant begeleiders ten
behoeve van leraren met ZML-leerlingen in de klas. Voor de deelname door deze leraren wordt
niets in rekening gebracht. Verder nemen ambulante begeleiders deel aan scholing, verzorgen
zij scholing en werken zij mee aan de ontwikkeling van diensten en producten ten dienste van
de ambulant begeleide leerlingen.
In het kader van de ambulante begeleiding wordt voorts een logopedist, orthopedagoog en
onderwijsassistent ingezet voor elk een dagdeel per week. Overige uitgaven betreffen een
bijdrage in de coördinatie van het REC van € 48.000 en scholing van de ambulant begeleiders
van € 6.000.
Recapitulerend is de personele besteding van de middelen voor ambulante begeleiding in de
volgende tabel opgenomen. Het bedrag sluit niet volledig aan op de totaaltabel met personele
besteding, omdat de ambulant begeleiders eveneens scholingsactiviteiten uitvoeren en
besprekingen voeren met ouders.

Type
Groepsleerkracht
Logopedist
Orthopedagoog
Onderwijsassistent
Scholing
Doorbelaste kosten vanuit scholen
Overige personele kosten
Kosten samenwerking PRO
Coördinatie
Totaal personele kosten ambulante begeleiding

Omvang

Salariskosten

Lasten

Fte

€

€

50.530
55.855
74.738
34.887

301.800
5.600
7.500
3.500
6.000
12.500
24.000
30.000
48.000

6,0
0,1
0,1
0,1

438.900

32
Bijlage 4

Samenvatting zorgmiddelen school voor speciaal onderwijs cluster 3
In de volgende tabel zijn de baten en lasten in het kader van zorgmiddelen samengevat.
Daarbij is gezien het specifieke karakter van de school alleen een opstelling gemaakt van
de AB.
€
Baten
Leerlinggebonden financiering personeel
Preventieve AB

455.000
8.000
463.000

Lasten
Besteding middelen AB aan personeel

438.900

Uit voorgaande opstelling blijkt dat de middelen voor ambulante begeleiding niet volledig
worden besteed. De school heeft nog een geringe vacatureruimte. De reden hiervoor is dat het
bestuur voorzichtig omgaat met aanstellen van personeel voor de ambulante zorg, omdat de
omvang van de baten jaarlijks fluctueert.

33
Bijlage 5

Regionaal expertisecentrum
Algemene omschrijving
Het REC is een Regionaal Expertisecentrum voor leerlingen van vier tot twintig jaar met
ernstige gedragsproblemen en/of psychiatrische problematiek, cluster-4.
Dit Regionaal Expertisecentrum is een samenwerkingsverband van elf scholen voor
(voortgezet) speciaal onderwijs (tien besturen) en een viertal justitiële jeugdinrichtingen. In
totaal gaat het om zo’n 3.000 leerlingen waarvan ongeveer 450 in de justitiële inrichtingen.
Voor de ambulante begeleiding heeft het REC ruim 750 scholen in het bestand.

Activiteiten
Het REC voert de volgende activiteiten uit:
–
het optreden als penvoerder in een experiment in het kader van Passend Onderwijs;
–
het verrichten van handelingsgerichte diagnostiek;
–
het verzorgen van ambulante begeleiding ten behoeve van leerlingen in het regulier
onderwijs, daarbij rekening houdend met de wensen van het regulier onderwijs;
–
het functioneren van een Commissie voor Indicatiestelling;
–
het ondersteunen van ouders bij de aanmelding bij de Commissie voor Indicatiestelling;
–
het ondersteunen van ouders van een geïndiceerde leerling bij het zoeken naar een
reguliere school of een (V)SO-school;
–
de samenwerking bevorderen tussen het speciaal onderwijs, het regulier onderwijs en de
zorginstellingen in de regio van het REC;
–
het verzorgen van consultatie en het geven van advies. Daarnaast het intern en extern
bevorderen van deskundigheid.
Door de elf bij het REC aangesloten scholen wordt onderwijs gegeven aan leerlingen die
hiervoor een indicatie hebben gekregen. Het proces van indicering start bij de ouders, zij
vragen een indicatie aan via de school voor speciaal onderwijs bij de Commissie voor
Indicatiestelling (CVI). Het CVI maakt onderdeel uit van het REC. Als een indicatie wordt
verkregen zijn er twee mogelijkheden:
–
de leerling gaat naar een bij het REC aangesloten school voor speciaal onderwijs; of
–
de leerling gaat naar een reguliere school met AB (LGF/Rugzak).
Voor de projecten ‘Herstart’ en ‘Op de rails’ is een coördinator in dienst van het REC. Deze
coördinator verzorgt de plaatsingen van de leerlingen via een digitaal landelijk systeem. Zodra
de leerling is aangemeld ontvangt het REC een vergoeding per week. Hiervan wordt een
bedrag ingehouden voor de kosten voor de coördinator, de rest wordt beschikbaar gesteld aan
de betreffende scholen.
Een andere taak van het REC is het verzorgen van een scholingsaanbod voor medewerkers
van de scholen. Er is een pakket aan eisen opgesteld waaraan een ambulant begeleider moet
voldoen. Deze eisen zijn gezamenlijk met de coördinatoren van de AB opgesteld. Het REC
verzorgt vervolgens de trainingen en cursussen, de kosten hiervoor worden gedeeld door het
aantal aanwezigen en doorberekend aan de scholen.

34
Bijlage 5

Financiën
Algemeen
Binnen het REC vinden diverse activiteiten en projecten plaats. Tot op heden bestaat geen
eenduidig inzicht in de baten en lasten per activiteit. Momenteel is het REC bezig dit inzicht te
verkrijgen. De registraties in de financiële administratie worden hierop aangepast.
Voor het doel van dit onderzoek is op basis van een interview en het doornemen van de
financiële administratie met de controller gekomen tot een reconstructie van de baten en
lasten per activiteit in 2008.
De directeur van het REC houdt zelf toezicht op de juiste aanwending van de middelen. Hij
hanteert daarbij het uitgangspunt dat alle personeelsleden ‘hun eigen salaris’ moeten
verdienen. Ter illustratie hiervan de volgende voorbeelden:
–
de dekking van de salariskosten van de controller bestaat uit opbrengsten uit het
administratievoeren voor scholen participerend binnen het REC, naast de activiteiten
binnen het REC en haar justitiële instelling;
–
de dekking van de medewerker die belast is met ‘Herstart’ en ‘Op de Rails’ komt voor
100% uit middelen van deze projecten;
–
de kosten van de trajectbegeleiders worden gedekt vanuit de vergoeding per leerling
door de scholen van het REC;
–
de salariskosten van de directeur en de huisvestingskosten worden gedekt door de vaste
vergoeding per aangesloten school van totaal € 130.000;
–
de kosten die worden gemaakt in het kader van bepaalde projecten (bijvoorbeeld
symposium AB-ers) worden nacalculatorisch in rekening gebracht bij de deelnemers.

Baten
Het REC heeft in 2008 de volgende baten inzake rijksbijdragen OCW:
–
Bijzondere bekostiging inzake de opvang en begeleiding van leerlingen met een stoornis
in het autistisch spectrum ter hoogte van € 67.000.
–
Reguliere bekostiging, bestaande uit:
–
Een bedrag van € 10.000 per bij het REC aangesloten school voor speciaal
onderwijs en € 20.000 voor het REC zelf;
–
Een bedrag van € 176 per geïndiceerde leerling.
–
Een bijdrage van € 2,6 miljoen met betrekking tot een experiment in het kader van de
invoering van ‘Passend Onderwijs’.
Het totaal aan baten, zoals verantwoord in het REC, is als volgt.
Totaal
€
Rijksbijdragen OCW
Bijzondere bekostiging opvang en begeleiding van leerlingen met autisme 2008-2009
Vaste bijdrage
Bedrag per indicatie
Experiment ‘Passend Onderwijs’

67.000
130.000
246.000
2.634.000

Transporteren

3.077.000

35
Bijlage 5

Totaal
€
3.077.000

Transport

.........................

Overige baten
Projecten ‘Herstart’ en ‘Op de Rails’
Vergoedingen scholen MBO-adviesraad
Vergoeding Provincie Utrecht
Dossiervorming
Rentebaten
Diverse overige baten

1.212.000
389.000
63.000
131.000
192.000
100.000
2.087.000

.........................

Totaal baten

5.164.000

Lasten
De lasten van het REC zijn als volgt.

Activiteit
Experiment ‘Passend
Onderwijs’

Aantal
FTE

Coördinatie ‘Op de Rails’
Doorbelaste vergoeding aan
MBO scholen
‘Passend Onderwijs’
(veldinitiatief opstartfase)
Steunpunt Autisme
Trajectbegeleiding/
Dossiervorming

Salarislasten
€

Overige
personeelskosten
€

Afschrijvinge
€

946.240

1.158.058

12.951

593.350

118.614

380.750

2.994

41.000

1.428

1,00

62.680

1,69

74.580

Huisvestingslasten
€

0,99

92.182

17.500

1,42

52.568

19.094

0,25

19.659

Commissie Indicatiestelling

4,96

281.953

12.990

43.820

2.635.617

499.783

1.211.747

20.770

63.198

535

63.216

7.356

7.356

2.654

112.337

176.660

305.133
19.660

Cursus AB
2.544.962

518.361

74.582

Management
Administratie/secretariaat/
overig REC
Financieel
beleidsmedewerker

10,31

Totaal lasten
€

383.745

Innovatieproject

Totaal lasten

Overige
lasten
€

1.317.688

25.941

43.820

3.344

285.302

14.558

14.558

1.244.020

5.176.449

36
Bijlage 5

Het REC maakt voor de uitvoering van haar activiteiten soms gebruik van personeel van
andere instellingen. Als gevolg hiervan zijn er onder de overige personeelskosten en overige
lasten doorbelastingen van andere instellingen opgenomen. De inkomsten die hierop
betrekking hebben zijn als baten verantwoord.
De lasten inzake het experiment invoering ‘Passend Onderwijs’ bevatten tevens een
reservering inzake in de toekomst te verrichten uitgaven. In de jaarrekening is een reservering
van in totaal € 2,6 miljoen opgenomen inzake te besteden subsidies. Aangezien dit experiment
nog niet is afgerond en daarnaast specifiek wordt verantwoord bij afwikkeling, hebben wij in
het kader van dit onderzoek geen aanvullende werkzaamheden verricht.

Samenvatting zorgmiddelen Regionaal Expertise Centrum
In de volgende tabel zijn de baten en lasten in het kader van zorgmiddelen samengevat. Het
experiment ‘Passend Onderwijs’ is daarbuiten gelaten vanwege het feit dat dit project nog
onderhanden is en de besteding specifiek wordt verantwoord bij afronding van het project.
Totaal
€
Baten
Bijzondere bekostiging leerlingen met autisme
Vaste bijdrage
Bedrag per indicatie

67.000
130.000
246.000
443.000

Lasten
Steunpunt autisme
Innovatieproject
Management
Administratie/secretariaat/overig REC
Financieel beleidsmedewerker
Commissie Indicatiestelling
Cursus AB

63.000
7.000
112.000
305.000
20.000
285.000
15.000
807.000

Uit voorgaande opstelling blijkt dat de uitgaven hoger zijn dan de inkomsten voor
zorgmiddelen. De extra uitgaven worden gefinancierd met bijdragen uit de tarieven voor
dossiervorming, overige baten van derden en de rentebaten.

OP ZOEK NAAR DE EFFECTEN VAN ZORG
Effectmeting bij de besteding van zorgmiddelen in het funderend onderwijs

Drs. Cor Hoffmans

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING

2

2

VRAAGSTELLING EN WERKWIJZE

4

3

BEVINDINGEN

7

4

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

21

Bijlage: Geraadpleegde literatuur

25

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 1

1

INLEIDING

Scholen krijgen zorgmiddelen, in aanvulling op de reguliere middelen voor het
verzorgen van onderwijs. Deze zorgmiddelen zijn bedoeld voor het uitvoeren van
activiteiten en het nemen van maatregelen voor leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften. Ook de samenwerkingsverbanden weer samen naar school
(wsns), de samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs en de regionale
expertise centra speciaal onderwijs (rec’s) beschikken over zorgmiddelen. De zorg
in de scholen en de bovenschoolse zorg in samenwerkingsverbanden en rec’s
vormen samen de zorgstructuur in het funderend onderwijs.
De effectiviteit en efficiëntie van de zorg en zorgstructuur vormen al decennialang
onderwerp van het onderwijsdebat. Sinds de negentiger jaren heeft dat geleid tot
beleidsmaatregelen en wetgeving gericht op samenwerking tussen scholen: de
samenwerkingsverbanden wsns, de samenwerkingsverbanden voortgezet
onderwijs, de vorming van rec’s en de invoering van leerlinggebonden financiering
(lgf).
Ook in het kader van de ontwikkeling en uitwerking van Passend onderwijs staat de
effectiviteit van de zorg op de politieke agenda. Transparantie van het gebruik, de
inzet en de verantwoording van de zorgmiddelen wordt gezien als een belangrijke
voorwaarde voor het creëren van draagvlak voor Passend onderwijs en het
realiseren van invoering van budgetfinanciering. Invoeringsmiddelen moeten – zo is
de algemene opvatting - dicht bij de praktijk worden ingezet, er moet
transparantie zijn over de inzet van middelen, deze inzet moet aantoonbaar
bijdragen aan kwaliteit en de samenwerking van onderop bevorderen1. In dit
verband is in het Algemeen Overleg van de Tweede Kamer op 4 december 2008
door mevrouw Kraneveldt-Van der Veen gevraagd om een onderzoek naar de
besteding van zorggelden. De Tweede Kamer heeft hierover een motie
aangenomen, waarin de regering wordt verzocht een diepgaand
accountantsonderzoek in te stellen naar de daadwerkelijke besteding van de
zorggelden en daarover verslag te doen aan de Kamer.

1

POLSO (2008). Reactie van POLSO ouderorganisaties op de brief over de tweede
voortgangsrapportage Passend onderwijs van staatssecretaris Dijksma (JOZ/66874). Den
Haag: POLSO.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 2

Deze rapportage maakt deel uit van dit onderzoek en vormt een aanvulling op het
rapport ‘Zicht op zorggelden’2 dat in mei 2009 is uitgebracht. De focus in
onderhavig rapport is gericht op de effectiviteitsvraag rond de zorgmiddelen. Gaan
scholen en bovenschoolse verbanden na wat de effecten zijn van de gekozen inzet
van zorgmiddelen en leidt dit zo nodig ook tot beleidsmaatregelen met het oog op
verhoging van die effectiviteit?
Dit rapport is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 besteden wij aandacht aan de
vraagstelling en de gevolgde werkwijze. In hoofdstuk 3 beschrijven wij onze
bevindingen. Wij sluiten dit rapport in hoofdstuk 4 af met onze conclusies en
aanbevelingen.

2

Hoff-Israël, M.C. van der, H. De Wit, E. Verschure & W. Bos. Zicht op zorggelden. De
besteding van de zorgmiddelen in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Utrecht:
Infinite.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 3

2

VRAAGSTELLING EN WERKWIJZE

In dit hoofdstuk beschrijven wij onze vraagstelling en werkwijze. Eerst beschrijven
wij kort enkele achtergronden van dit onderdeel van het onderzoek (paragraaf
2.1). Vervolgens formuleren wij de onderzoeksvragen en beschrijven wij de
gevolgde werkwijze (paragraaf 2.2).

2.1

Achtergronden

De documentstudies die ten grondslag hebben gelegen aan het rapport ‘Zicht op
zorggelden’ laten zien dat er geen of zeer geringe koppeling bestaat tussen de
voor speciale zorg beschikbare middelen (geld) en de activiteiten die in het kader
van speciale zorg plaatsvinden (onderwijs). Dat impliceert dat geld en (de inzet
van) middelen in de praktijk tamelijk gescheiden van elkaar worden benaderd en
de verantwoording hiervan een globaal karakter heeft.
Geconstateerd is dat de zorgplannen van de samenwerkingsverbanden in
meerderheid niet voldoen aan alle wettelijke eisen en tekort schieten op de
punten ‘inzet bekostiging’en ‘het vermelden van de beoogde en bereikte
kwalitatieve en kwantitatieve resultaten’. Dit hoeft overigens niet te betekenen
dat de zorg niet op orde is. De bestaande regelgeving vraagt niet om een
gedetailleerder verantwoording van deze inzet.
In het verlengde van het rapport ‘Zicht op zorggelden’ zijn enkele casestudies
uitgevoerd. Deze beogen in een beperkt aantal situaties de transparantie en de
doelmatigheid van de besteding van zorgmiddelen verder na te gaan. Onder
transparantie wordt verstaan of duidelijk en zichtbaar is waaraan de middelen zijn
uitgegeven en welke overwegingen en keuzes daaraan ten grondslag liggen. Met
doelmatigheid of efficiëntie wordt bedoeld: de mate waarin de gelden direct ten
goede komen aan de zorgleerlingen en daarmee aan de professionals die deze
leerlingen ondersteunen en begeleiden.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 4

In de casestudies wordt nagegaan hoe de zorggelden in de praktijk worden
aangewend en in hoeverre sprake is van een beleidsmatige onderbouwing van de
gemaakte keuzes. In het verlengde hiervan is tevens bezien of er sprake is van
effectmeting door schoolbesturen en indien dit het geval is, op welke wijze dat
gebeurt en welke consequenties daaruit worden getrokken.
Deze rapportage beperkt zich tot deze laatste vragen die raken aan de effectiviteit
van de inzet van de zorgmiddelen of te wel de doeltreffendheid. Wij beogen
antwoord te geven op de vraag naar de wijze waarop subsidieontvangers de
effecten van de inzet van zorgmiddelen nagaan:
In welke mate en op welke wijze is het beleid geëvalueerd en is nagegaan
of de beoogde effecten van de inzet van middelen zijn bereikt:
Wat is de kwaliteit van de evaluatie/effectmeting?
Hoe volledig is de evaluatie/effectmeting?
Welk instrumentarium is gebruikt voor de evaluatie/effectmeting en wat is
daarvan de kwaliteit?
Welke consequenties zijn getrokken voor het beleid en de inzet voor
volgende jaren?
Effectiviteit of doeltreffendheid geeft aan dat de uitkomst van een proces
gerealiseerd wordt. Een (voorgenomen) handelwijze is effectief of doeltreffend als
de betreffende inspanningen en uitgaven daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie
van het beoogde doel. In feite wordt dus het effect gemeten van een bepaalde
handeling of een bepaald beleid.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 5

2.2

Werkwijze

Voor het beantwoorden van deze vragen is in de eerste plaats een
bronnenonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek levert een eerste beeld op van de
situatie in het funderend onderwijs en de problemen die zich voordoen bij
effectmetingen in relatie tot beleidsvorming en planning and control. Daarnaast
zijn gesprekken gevoerd met enkele scholen die onderdeel zijn van de
onderzoeken die zijn uitgevoerd door Infinite en Ernst & Young. Drie
casusbeschrijvingen zijn samengesteld en als voorbeelden opgenomen. Verder is
gesproken met een aantal coördinatoren van samenwerkingsverbanden (wsns).
Hiermee zijn de noties uit het bronnenonderzoek getoetst aan de praktijk. Tot slot
zijn de bevindingen voorgelegd aan een aantal sleutelfunctionarissen.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 6

3

BEVINDINGEN

Door Infinite en anderen 3 is geconstateerd dat de informatie over doel en kosten
van de zorg in het onderwijs globaal is, dat de verantwoording beperkt blijft en
dat de besteding en verantwoording door scholen van het doorgesluisde zorgbudget
daardoor ondoorzichtig is. Monitoring en evaluatie zijn vaak letterlijk de sluitpost
op de begroting. Op basis van de evaluaties is het bovendien moeilijk om
uitspraken te doen over de effectiviteit van de leerlingenzorg. Zo lukt het scholen
vaak niet om objectief vast te stellen hoe de onderwijsloopbaan van zorgleerlingen
verloopt of wat de effecten zijn van de interventies die zij plegen. Wat voor
scholen geldt, geldt in nog sterkere mate voor de bovenschoolse besturen en
verbanden.
In dit hoofdstuk geven wij onze bevindingen. Eerst beantwoorden wij de
onderzoeksvragen in algemene zin en plaatsen deze in een historische en
beleidmatige context (3.1). Vervolgens concretiseren wij dit aan de hand van
diverse gesprekken en geven we drie casusbeschrijvingen als praktijkvoorbeelden
(3.2).

3.1

Effectmeting als basis voor beleidsvorming

Zicht op de effecten van het zorgbeleid veronderstelt dat scholen, besturen,
samenwerkingsverbanden en regionale expertise centra hun beleid hebben
geformuleerd en dit hebben gedaan op een wijze die effectmeting mogelijk maakt.
Vervolgens is het de vraag hoe en in welke mate dit beleid wordt geëvalueerd, of
effectmeting onderdeel is van het kwaliteitsbeleid en indien nodig leidt tot het
herformuleren of borgen van het beleid. In deze paragraaf schetsen wij een aantal
kenmerken van de huidige praktijk, die naar voren komt uit publicaties en
onderzoeken.

3

Oberon (2006). De zorgstructuur in het voortgezet onderwijs. Evaluatie van het gemengde
model van bekostiging in samenwerking met Sardes. Utrecht: Oberon; Algemene
Rekenkamer (2005). Zorgleerlingen in het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs.
Den Haag: SDU; Algemene Rekenkamer (2004). Weer samen naar school. Zorgleerlingen in
het basisonderwijs. Den Haag: SDU.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 7

Kwaliteitsbeleid gewogen
Kwaliteitszorg is een belangrijk instrument voor het sturen van de kwaliteit van
het onderwijs op een school. Sinds 1998 zijn scholen in het primair en voortgezet
onderwijs wettelijk verplicht kwaliteitsbeleid te voeren en hun activiteiten op het
terrein van kwaliteitszorg vast te leggen in het schoolplan. De Inspectie van het
Onderwijs 4 constateert in het onderwijsverslag weliswaar dat de kwaliteitszorg in
de scholen zich in positieve richting ontwikkelt, maar stelt tegelijkertijd vast dat
verbetering in een traag tempo verloopt. Op basis van het vigerende kader van de
inspectie krijgt de kwaliteitszorg een voldoende op 52 % van de basisscholen en 55
% van de scholen voor voortgezet onderwijs. Op 36 % van de basisscholen is zowel
de kwaliteitszorg als de leerlingenzorg op orde. Tegelijkertijd constateert de
inspectie in 2008 dat schoolbesturen nauwelijks beschikken over evaluatiegegevens
van hun scholen: minder dan 5 % van de besturen met meer basisscholen en 2 %
van de besturen met meer vo-scholen beschikt over evaluatiegegevens over de
opbrengsten en onderwijsleerprocessen van àl hun scholen. Voor de besturen die
slechts één basisschool of één vo-school hebben, geldt dit voor één op de zes
besturen5.
Voor de samenwerkingsverbanden in het primair onderwijs en voortgezet onderwijs
zijn er geen specifieke, wettelijke evaluatie- en toezichtbepalingen. Systematisch
zicht op de evaluatiepraktijk ontbreekt daardoor. Dat betekent overigens niet dat
deze praktijk er niet is. De zorgplannen worden jaarlijks vastgesteld nadat deze
zijn voorgelegd aan de besturen van het samenwerkingsverband en nadat de
procedures van medezeggenschap zijn gevolgd. Aan de voorbereiding van de
zorgplannen gaan vaak vormen van evaluatie vooraf. Daarnaast zijn voor de
samenwerkingsverbanden wsns enkele jaren de ontwikkelingen (extern) gevolgd
middels een monitor. Ook heeft de inspectie onderzoek gedaan van een aantal
verbanden6 en hiervoor een toezichtkader ontwikkeld.
Fragmentarisch kwaliteitsbeleid
In het algemeen is het kwaliteitsbeleid van scholen nog fragmentarisch. Afgezet
tegen de plan-do-check-act-kwaliteitscyclus is de planfase in de meeste gevallen
op orde. Deels komt dit door de wettelijke verplichtingen aangaande
schoolplannen en zorgplannen, de medezeggenschap verbonden aan de vaststelling
en het inspectietoezicht. De plannen van scholen en bovenschoolse verbanden zijn
in het algemeen globaal, deels sterk beschrijvend van karakter (de huidige
situatie), deels in de vorm van globale voornemens en plannen. Veel minder
plannen formuleren de activiteiten ‘smart’ (specifiek, meetbaar, acceptabel,
4

Inspectie van het onderwijs (2009). Onderwijsverslag 2007/2008. Utrecht: Inspectie.

5

Inspectie van het onderwijs (2008). Onderwijsverslag 2006/2007. Utrecht: Inspectie.

6

Inspectie van het onderwijs (2003). Kwaliteitsverbetering samenwerkingsverbanden wsns.
Rapportage over de inspectiemonitor van het project ‘specifieke aanpak wachtlijsten SBO’
in 49 regionale samenwerkingsverbanden wsns. Eerste projectjaar 2002-2003. Utrecht:
Inspectie; Inspectie van het onderwijs (2004). Specifieke aanpak wachtlijsten speciaal
basisonderwijs. Inspectiemonitor van 49 samenwerkingsverbanden wsns. Utrecht: Inspectie.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 8

realistisch en tijdgebonden), opbrengst- en resultaatgericht en koppelen
activiteiten aan geld.
In het verdere verloop van de kwaliteitscyclus wordt het beeld diffuus en is vaak
weinig sprake van een systematisch verloop. Er is weliswaar een duidelijke
toename van een evaluatiepraktijk en de inzet van instrumenten voor
kwaliteitsbewaking (‘check’-fase), maar deze staan vaak los van de voorafgaande
en de volgende planfase. De praktijk (‘do’-fase) lijkt zich in veel gevallen geheel
autonoom te ontwikkelen. Tot slot blijkt uit onderzoek in het voortgezet onderwijs
dat het opstellen en uitvoeren van een ‘ontwikkelagenda’ of een Plan van aanpak
op basis van de zelfevaluatie vaak zeer problematisch is (‘act’-fase)7.
Weinig samenwerkingsverbanden en rec’s hanteren een cyclische
kwaliteitszorgsystematiek als basis voor de planvorming en het tot stand komen
van zorgplannen en begrotingen.
Ontbreken van effectmaten en instrumenten
Er is inmiddels een ruime set aan instrumenten die scholen kunnen benutten voor
het nagaan van de kwaliteit die zij bieden. Bij de keuze van een geschikt
instrument kunnen scholen zich laten leiden door ‘consumentenbeoordelingen’8.
Een aantal van de beschreven en beoordeelde instrumenten kan worden aangepast
aan de eigen keuze van de school. De meest gebruikte instrumenten zijn sterk
gericht op de kwaliteit van de onderwijsleerprocessen en de organisatie en volgen
daarbij het toezichtkader van de inspectie. Het meten van de tevredenheid van
ouders, leerlingen en personeel overheerst. Ook op het terrein van de
leerlingenzorg zijn instrumenten ontwikkeld 9.
In het algemeen ontbreken instrumenten die óók gericht zijn op het meten van
effecten en opbrengsten. Deels kan dit worden verklaard uit het feit dat
effectmeting in het onderwijs op zich al problematisch is10. Het beeld dat uit
onderzoeken naar voren komt is niet eenduidig over wat effectief is. Bovendien
blijken effectiviteitsindicatoren verschillend uit te werken afhankelijk van
kenmerken van doelgroepen.

7

Kamphof, G. & J. Van der Waals. Stagnerende schoolontwikkeling. Een zoektocht naar
verklaringen en handvatten. Utrecht: VO-Raad.

8

Dijkstra, Nynke, A. van der Linde, D. Majoor (2004). Kiezen voor Kwaliteit. Instrumenten de
maat genomen. Den Haag: Q*Primair; Q5 (2009). Voorbeeldig kiezen voor kwaliteit.
Vergelijking en presentatie van instrumenten en ondersteunende organisaties voor
kwaliteitszorg VO. Utrecht: Q5.

9

Dijkstra, N., A. van der Linde & D. Majoor (2005). Kiezen voor kwaliteit. Instrumenten de
maat genomen. Bijlage 1. Den Haag: Q*Primair.

10

Scheerens, J. (1997). De bevordering van schooleffectiviteit in het basisonderwijs.
Mogelijkheden tot flankerend beleid bij klassenverkleining. Enschede, OCTO. Universiteit
Twente.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 9

Er is in Nederland geen wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van (de inzet
van middelen) voor de leerlingenzorg11. De toegevoegde waarde van scholen op het
terrein van de zorg is bovendien moeilijk meetbaar zolang het onderwijsaanbod
niet is geformuleerd in beheersbaarheidstermen12. Voor een ander deel ligt een
reden in het ontbreken van geschikte en geaccepteerde effectmaten. Zo is het nog
steeds niet of zeer beperkt mogelijk iets te zeggen over de opbrengsten van
scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. De inspectie kan in het speciaal
basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs de opbrengsten op dit moment
niet beoordelen, omdat de meerderheid van scholen niet aan kan tonen dat
leerlingen zich volgens plan ontwikkelen, zo blijkt uit het onderwijsverslag.
Een vraag in dit verband is wat geschikte en geaccepteerde effectmaten zijn.
Daarover bestaat geen overeenstemming. Zo speelt in het voortgezet onderwijs de
discussie over interne rendementsmaten. De wijze waarop deze worden
gedefinieerd door de inspectie stuit bij een aantal scholen op bezwaren. Binnen de
sector is de discussie over maten in ‘Vensters voor verantwoording’ gaande13.
Eenzelfde discussie speelt in het primair onderwijs over de beoordeling van de
opbrengsten aan de hand van de Cito Eindtoets en de discussie over de
referentieniveaus taal en rekenen.
Daar komt bij dat mogelijke effect- en rendementsmaten zoals in-, door- en
uitstroomgegevens en verwijzingsgegevens zich vaak bevinden in andere
(management)informatiesystemen of soms van buitenaf moeten worden betrokken.
Hierdoor is een koppeling van opbrengsten met processen, activiteiten en beleid
niet vanzelfsprekend.
Ontbreken van deugdelijke dossiers
De zorg in het reguliere onderwijs richt zich meestal op individuele leerlingen
binnen een groep. Ten grondslag aan de begeleiding van deze leerlingen ligt een
handelingsplan en/of een begeleidingsplan (ambulante begeleiding).
De effectiviteit van het onderwijs aan zorgleerlingen is moeilijk vast te stellen
door de gebrekkige dossiers van deze leerlingen op veel scholen. Gegevens zijn
niet bruikbaar, omdat zij er niet zijn of niet voldoen aan te stellen eisen. Uit
gegevens van de inspectie blijkt dat een kwart van de basisscholen er niet in slaagt
op een minimaal niveau een goed handelingsplan op te stellen, uit te voeren en te

11

Wolf, K. Van der (2007). Het wassende water van de leerlingenzorg. Hoe meer
zorgprofessionals in de scholen, hoe meer problemen. In Meso Magazine 27e jaargang, nr.
154, p. 5 -9. Deventer: Kluwer.

12

Vink, S., L. Smulders & D. De Gruijter (2008). Kwaliteit van onderwijs: adviseren en
reflecteren. De reflectie van vijf centrale ideeën van de Onderwijsraad in beleid, in
onderzoek en in de praktijk van het onderwijs. Leiden: ICLON.

13

VO-Raad (2008). Verantwoording afleggen, vertrouwen versterken. Project Vensters voor
Verantwoording (brochure). Utrecht: VO-Raad.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 10

evalueren voor leerlingen die dat nodig hebben. Concrete doelen en helder
omschreven activiteiten om die doelen te bereiken ontbreken in de meeste
handelingsplannen 14.
Soms hebben scholen in het geheel geen handelingsplannen, terwijl die er wel
zouden moeten zijn. Uit het onderzoek van de inspectie naar de zorg van
basisscholen voor leerlingen die later naar het leerwegondersteunend onderwijs
gaan, blijkt dat maar 10 % van deze leerlingen een deugdelijk handelingsplan
heeft, terwijl een op de zes in het geheel geen zorgdossier of handelingsplan
had15.
Verder constateert de inspectie dat in alle sectoren de wettelijk verplichte
handelingsplannen voor rugzakleerlingen onvoldoende concreet zijn om als
sturingsdocumenten te fungeren. Voor de begeleidingsplannen waarin de
ambulante begeleiding is beschreven, geldt hetzelfde 16.
Ontbreken opbrengstgerichte cultuur
Onderwijs is een sector waarin het accent ligt op het proces: het bieden van goed
en aantrekkelijk onderwijs in een veilig en uitdagend klimaat. De veronderstelling
is dat een goed onderwijsleerproces, waarin leerlingen zich prettig voelen garant
staat voor hoge opbrengsten en optimale ontwikkeling. Dit geldt vooral voor
zorgleerlingen. Uit diverse onderzoeken van de inspectie naar de kwaliteit van de
zorg voor specifieke groepen leerlingen in het voortgezet onderwijs blijkt dat
orthopedagogisch-didactische centra, reboundvoorzieningen en projecten Herstart
en Op de Rails weliswaar een sterk pedagogisch aanbod en begeleiding verzorgen,
maar dat zij er onvoldoende in slagen ook een goed cognitief aanbod te realiseren.
Planmatigheid in de zin van concrete programma’s en doelen ontbreken, waar het
gaat om zorgleerlingen.
Een kenmerk van scholen met hoge resultaten is de opbrengstgerichtheid van de
school17. Hieronder verstaan wij dat opbrengsten zoals prestaties van leerlingen op
toetsen of examens worden benut voor het analyseren en evalueren van het
onderwijs zowel op individueel, groeps- als schoolniveau. Een dergelijke cultuur
waarin activiteiten worden gekozen op grond van informatie over de voortgang van
leerlingen – data-driven onderwijs - is verre van gemeengoed in het onderwijs. De
inspectie constateert dat een derde van de basisscholen de effecten van de
leerlingenzorg niet nagaat. Als dat wel gebeurt, is de analyse weinig kritisch.

14

Algemene Rekenkamer (2004). Weer samen naar school. Zorgleerlingen in het
basisonderwijs. Den Haag: SDU.

15

Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van zorg en begeleiding in het
basisonderwijs. Leerlingen met een lwoo-indicatie in Amsterdam, Rotterdam en Almere.
Utrecht: Inspectie.

16

Inspectie van het onderwijs (2009). Onderwijsverslag 2007/2008. Utrecht: Inspectie.

17

Inspectie van het onderwijs (2008). Onderwijsverslag 2006/2007. Utrecht: Inspectie.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 11

De constatering dat de zorg onvoldoende heeft geholpen, leidt niet automatisch
tot de vraag of dit komt door de aard en de intensiteit van de geboden hulp. Het
lijkt erop dat toetsing, signalering en diagnostisering vaak los staan van handelen
en evalueren. Anders gezegd: de plan-do-check-act-cyclus is ook op het niveau van
de individuele zorgleerlingen gebrekkig.
In opdracht van de Onderwijsraad heeft het GION onderzoek gedaan naar de
opbrengstgerichtheid en het wegwerken van tekorten bij leerlingen in het primair
en voortgezet onderwijs. Uit het onderzoek komt naar voren dat weinig scholen
zich bij het kiezen van activiteiten baseren op activiteiten of factoren die uit
effectiviteitsonderzoek naar voren komen als voorspeller van effectief onderwijs.
De keuze van activiteiten lijkt niet gebaseerd te zijn op zorgvuldig beleid18.
Overigens is de situatie in Nederland niet uniek. Internationaal vergelijkend
onderzoek naar de financiering van zorg in het onderwijs laat zien dat het in geen
van de onderzochte landen gebruikelijk is dat scholen verslag moeten doen van
wat zij hebben bereikt met de inzet van het zorgbudget. Inspecties in de landen
richten zich vooral op de inspanningen en de kwaliteit van de interventies van de
scholen en niet of nauwelijks op de effecten ervan19.
De inspectie constateert dat twee derde van de basisscholen onvoldoende duidelijk
kan maken hoe leerlingen met eigen leerlijnen zich ontwikkelen. Voor deze
leerlingen is geen helder ontwikkelingsperspectief vastgesteld en er zijn geen
tussendoelen geformuleerd. Om dezelfde redenen is vaak niet duidelijk of
rugzakleerlingen in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het
middelbaar beroepsonderwijs zich voldoende ontwikkelen.
Hierbij merken we op dat heldere en duidelijke leerlijnen als ondersteuning voor
de scholen tot nu toe ontbreken. Behoudens de eindexameneisen in het voortgezet
onderwijs moeten scholen werken met kerndoelen die een globaal karakter
hebben. Voor groepen in het (voortgezet) speciaal onderwijs ontbreken deze of
zijn in ontwikkeling. De invoering van referentieniveaus 20 in het onderwijs en de
vertaling ervan in methodieken kunnen hiervoor op termijn soelaas bieden.

18

Onderwijsraad (2008). Opbrengstgerichtheid en wegwerken van tekorten. Studie. Den Haag:
Onderwijsraad.

19

Meijer C.J.W. (1999), Financing of Special Needs Education. A seventeen-country Study of
the Relationship between Financing of Special Needs Education and Inclusion. Middelfart:
European Agency for Development in Special Needs Education.

20

Expertgroep doorlopende leerlijnen Taal en Rekenen(2008). Over de drempels met taal en
rekenen. Enschede: Expertgroep. In een aanvullend advies bepleit de Expertgroep de
niveaus als referenties te gebruiken in handelingsplanningen voor (groepen) zorgleerlingen.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 12

Samenvattend komt uit het uitgevoerde bronnenonderzoek naar voren dat het
meten van effecten van zorg in het onderwijs geen praktijk is en een aantal
problematische kanten heeft:
- Het kwaliteitszorgbeleid in het funderend onderwijs is in ontwikkeling;
- Kwaliteitszorg is nog weinig systematisch en cyclisch en bovendien vooral
gericht op proces- en organisatieaspecten;
- Effectmaten ontbreken of leveren discussie op;
- Deugdelijke dossiers van zorgleerlingen ontbreken;
- Een opbrengstgerichte cultuur en data-driven onderwijs zijn geen usance.
Hiermee ontbreken belangrijke voorwaarden voor een mogelijke effectmeting in
het onderwijs.

3.2

De praktijk

In het kader van de beantwoording van de vraagstelling zijn gesprekken gevoerd
met scholen (zie casusbeschrijvingen) en met coördinatoren van
samenwerkingsverbanden. Daaruit komt een beeld van de praktijk naar voren dat
in deze paragraaf wordt beschreven.
Scholen en besturen benutten de voordelen van de vigerende bekostigingswijze,
waaronder de toedeling van de zorgmiddelen (lumpsum/budgetfinanciering) voor
het inrichten van hun organisatie en financiële huishouding. Daarbij leggen zij
weinig een relatie tussen geld en middelen aan de ene kant en hun strategisch
beleid aan de andere kant. De strategische beleidscyclus functioneert meestal los
van de begrotings- en planning-and-control-cyclus. Deze scheiding tussen beleid en
geld komt vaak zelfs letterlijk tot uitdrukking in de portefeuilleverdeling en
functieomschrijvingen op het niveau van het (bovenschools) management: de één
is verantwoordelijk voor het strategisch beleid, een ander heeft personele en
materiële zaken in zijn/haar portefeuille. De keuzes die besturen, scholen en
bovenschoolse verbanden maken wat betreft de inzet voor specifieke zorgtaken
staan min of meer los van de toegekende zorgmiddelen. Zo constateert de
inspectie dat twee derde van de begrotingen van de rec’s geen of onvoldoende
inzicht bieden in de strategische keuzes die ten grondslag liggen aan de financiele
prioriteiten21.
De praktijk is in de meeste gevallen de volgende. Op basis van het totaal van
inkomsten (waaronder zorgmiddelen) aan de ene kant en de prioriteiten en eigen
keuzes aan de andere kant richten scholen hun organisatie, onderwijs en
21

Inspectie van het Onderwijs (2009). Integraal toezicht regionale expertisecentra 2008.
Utrecht: Inspectie.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 13

leerlingenzorg in. De eerste prioriteit daarbij ligt in het realiseren van hun
kerntaak, namelijk het verzorgen van onderwijs. Daarbij wordt de inzet en de
verdeling van de middelen voor het overgrote deel bepaald door pragmatische
overwegingen: het leerlingenaantal, vakkenpakketkeuzes, wettelijke
verplichtingen betreffende onderwijstijd, materiële en personele omstandigheden
(lokalensituatie, inroostering personeel).
De inzet van zorgmiddelen is voor scholen een zaak van tweede orde. Dat betekent
niet dat deze middelen voor andere doelen worden ingezet of dat er geen belang
aan wordt gehecht goede zorg te bieden en te organiseren. Uit de gesprekken
blijkt dat in een aantal gevallen meer middelen voor zorgtaken worden ingezet
dan op grond van de toegekende zorgmiddelen mag worden verwacht. Deze
scholen zetten een deel van de eigen middelen (basisbekostiging) in voor
zorgtaken. Aan deze middelen worden middelen toegevoegd die scholen ontvangen
in het kader van de zorg. Zo ontvangen scholen naast de rugzakmiddelen in veel
samenwerkingsverbanden middelen uit het (regionale) zorgbudget van het
verband. Met deze middelen worden vervolgens vaak de activiteiten van remedial
teaching, een intern begeleider, zorgteam of zorgcoördinator bekostigd.
Op het niveau van de bovenschoolse verbanden zien we een vergelijkbare
praktijk. Dit blijkt uit gesprekken die met coördiantoren van
samenwerkingsverbanden wsns zijn gevoerd. De eerste prioriteit ligt bij de
bekostiging van het speciaal basisonderwijs. Ondanks de sturingsmogelijkheden die
er hier liggen, worden de uitgaven voor het sbo ‘als een gegeven’ gezien. Soms is
bij scholen en besturen zelfs het achterliggende mechanisme van deze vorm van
budgetfinanciering niet bekend. Dit mechanisme komt erop neer dat naar de mate
dat het sbo ‘kleiner’ is, er meer middelen vrij komen voor het regulier onderwijs.
Dit thema vormt in elk geval nauwelijks onderwerp van gesprek of
gemeenschappelijk beleid.
De overige middelen van de samenwerkingsverbanden worden ingezet voor
projecten, overhead en een ‘doeluitkering’ aan de scholen van het verband. In het
kader van deze notitie is vooral de toekenning en verdeling van de middelen aan
scholen interessant. Daarbij vallen twee zaken op. In de eerste plaats vindt deze
verdeling meestal ‘pondsgewijs’ plaats. Het totaalbedrag wordt verdeeld over de
scholen op basis van de leerlingenaantallen van de scholen en niet op basis van
criteria die te maken hebben met zorg (bijvoorbeeld de ‘zorgzwaarte’ van de
school). In een aantal gevallen wordt de grootte van de school als enige
differentiatie gebruikt: gewerkt wordt met een drempelvoorziening om tegemoet
te komen aan kleine scholen. In de tweede plaats vindt in een aantal verbanden
een tweede verrekening plaats aan het einde van het schooljaar. De ‘minder
uitgaven’ op andere begrotingsposten (overhead, projecten, sbo) worden met de
scholen ‘verrekend’: elke school krijgt daarvan een deel op basis van dezelfde
verdelingsmechanismen.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 14

De praktijk in de scholen en de verbanden laat nog iets anders zien. Leerlingenzorg
wordt niet gezien als een afzonderlijke activiteit, maar maakt deel uit van een
integrale benadering van de leerlingenzorg. Het begrip ‘integrale leerlingenzorg’ is
niet alleen de praktijk van alle dag, het wordt ook vanuit het beleid en vanuit het
toezicht gepropageerd. Beleidsontwikkelingen zoals weer samen naar school ( het
begrip geeft het al aan), lumpsum, Passend onderwijs zijn eveneens gericht op een
(zo mogelijk) integrale benadering. In de discussie rond Passend onderwijs is
steevast de vraag of deze ontwikkeling is bedoeld voor zorgleerlingen of voor alle
leerlingen. De uitkomst van deze discussies is veelal dat Passend onderwijs zich
richt op alle leerlingen en een nauwe relatie heeft met algemene
onderwijskwaliteit. Anders gezegd: Passend onderwijs is gewoon goed onderwijs.
Goede leerlingenzorg moet zoveel mogelijk in de klas plaatsvinden door leraren
die kunnen omgaan met verschillen. De bekostigingssystematiek (lumpsum) is nu
juist bedoeld om scholen de beleidsruimte te geven om in deze eigen keuzes te
maken, zo betogen de scholen.
De evaluatie van het onderwijs en de geboden leerlingenzorg (inclusief de
effectiviteit) zijn in de praktijk ‘ontkoppeld’. Op het niveau van de school en – zij
het veel minder - op het niveau van de samenwerkingsverbanden vindt weliswaar
evaluatie plaats, maar deze wordt meer benut om knelpunten aan te pakken dan
dat systematisch onderzoek plaatsvindt naar de effecten van de ingezette
middelen. Meestal beperkt de evaluatie zich tot het antwoord op de vraag of
activiteiten zijn uitgevoerd en of er aan de projectdoelstellingen is gewerkt. Is het
geld besteed aan het doel dat vooraf is afgesproken? Inzet van middelen vindt
meer vraag- en probleemgericht plaats, dan dat er gestuurd wordt op basis van
resultaten en effecten. Overigens geldt deze benadering in brede zin voor alle
toegekende middelen.
Onder invloed van wettelijke verplichtingen en het inspectietoezicht groeit in het
onderwijs een evaluatiepraktijk op het terrein van de leerlingenzorg. De landelijk
ontwikkelde zelfevaluatieinstrumenten leerlingenzorg voor het primair, voortgezet
en (voortgezet) speciaal onderwijs of andere instrumenten worden hierbij frequent
ingezet 22. De intern begeleiders en zorgcoördinatoren in de scholen nemen deze
taak vaak voortvarend op zich. De resultaten van deze zelfevaluaties worden
vertaald in ontwikkelagenda’s, schoolplannen, zorgplannen en activiteitenplannen,
die meestal enkel inhoudelijk van karakter zijn en weinig worden gekoppeld aan
begrotingen en budgetten. Instrumenten voor onderzoek naar de inzet van
middelen worden nauwelijks benut.

22

De afgelopen jaren is binnen het VMBO/praktijkonderwijs op 75% van de
scholen/afdelingen een zelfevaluatie leerlingenzorg uitgevoerd. Datzelfde geldt voor een
meerderheid van de scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. In de kwaliteitsagenda
van de WEC-Raad neemt kwaliteitszorg en zelfevaluatie een prominente plaats in.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 15

In een aantal samenwerkingsverbanden zijn er aanzetten tot een meer gerichte
inzet van de zorgmiddelen. Zo hebben enkele samenwerkingsverbanden
‘brugzakjes’ ingevoerd. Dit is een verdelingsmethodiek overeenkomstig de
‘rugzakjes’, waarbij leerlingen met een ‘PCL-beschikking’ voor het sbo worden
opgevangen in basisscholen en deze scholen hiervoor een vergoeding ontvangen uit
het zorgbudget van het samenwerkingsverband. Andere samenwerkingsverbanden
verdelen de middelen over de scholen op basis van een breder palet van
‘zorgkenmerken’ van de leerlingen van de school, dan louter leerlingenaantallen.
In dit verband kunnen ook initiatieven van samenwerkingsverbanden worden
genoemd die inhoud geven aan het principe van ‘geld volgt kind’: scholen
ontvangen geld als zij zorgleerlingen in de eigen school opvangen en dragen
financiëel bij wanneer zij leerlingen verwijzen naar bovenschoolse
zorgvoorzieningen.
Naar de mate dat de ‘weg’ die de budgetten afleggen langer is, daalt de
transparantie en de koppeling van budgetten aan beleid en gerichte inzet. Zo zijn
de middelen die scholen ontvangen in het kader van de leerlinggebonden
financiering gemakkelijker te traceren en inzichtelijker voor scholen, dan de
middelen die scholen krijgen uit het zorgbudget van het samenwerkingsverband.
Deze laatste middelen worden bovendien in de regel aan de besturen ter
beschikking gesteld. Dit compliceert het nagaan van de effecten van de inzet van
dergelijke middelen op schoolniveau. Tegelijkertijd vormen de bovenschoolse
verbanden juist het platform om op het terrein van de leerlingenzorg gezamenlijk
het gesprek te voeren over kwaliteit en hierop ook gezamenlijk
professionaliseringsactiviteiten uit te zetten en netwerken en leergemeenschappen
te vormen.
Bovenstaand algemeen beeld van de praktijk zien wij terug in de volgende
concrete voorbeelden.

Casus vo :
Bij een vo-school met 3950 leerlingen in een grote provinciestad is nagegaan of
en hoe de effectiviteit van de inzet van de zorgmiddelen wordt bekeken en of
dit consequenties heeft voor het beleid van de school. Het gaat op deze school
om de middelen voor LWOO-leerlingen, rugzakmiddelen en middelen die de
school ontvangt van het samenwerkingsverband.

Kwaliteitsbeleid
De school werkt op basis van een vierjarig strategisch beleidsplan, waarin vier
speerpunten centraal staan. Eén van de speerpunten betreft het thema kwaliteit.
In dat kader heeft de school het INK-model de afgelopen jaren geïmplementeerd.
Als input functioneren in een cyclisch proces de plannen op de diverse niveaus:
Het strategisch beleidsplan op het strategisch niveau van de school;
Het vestigingsbeleidsplan op het tactisch niveau van de locaties;
Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 16

De afdelings- of teamplannen op het operationeel niveau van afdelingen of
teams.
De plannen op het naast gelegen hogere niveau vormen het kader voor de toetsing
van de planvorming op lagere niveaus. De school heeft binnen deze algemene
plancyclus een zelfde cyclus opgesteld gericht op het thema ‘zorg’.
Deze plankant wordt op het niveau van de uitvoerende processen gevoed door
procesgegevens die jaarlijks door evaluatie worden verzameld. Het gaat daarbij
om:
Tevredenheidspeilingen onder personeel, leerlingen en ouders middels op maat
gemaakte tevredenheidsonderzoeken uit de ‘Kwaliteitsmeter’;
Evaluatieverslagen gekoppeld aan de bovengenoemde plannen.
Als output worden in het kader van de kwaliteitszorg diverse gegevens en
kengetallen verzameld en benut. Intern betreffen deze een aantal in-, door- en
uitstroomgegevens (IDU) en gegevens die worden verzameld in het kader van een
jaarlijkse managementrapportage. Voorbeelden van dergelijke gegevens zijn
ziekteverzuimgegevens, eindexamenresultaten en voortgangsresultaten van
leerlingen. Extern wordt gebruik gemaakt van de uitkomsten van het toezicht van
de inspectie (periodiek kwaliteitsonderzoek, kwaliteitskaart) en uitkomsten van
kwaliteitstoetsing door het samenwerkingsverband vo. In dit laatste kader zullen
ook de uitkomsten van een onafhankelijke audit gericht op het LWOO een rol gaan
vervullen.
Gegevens op het niveau van de processen en de output en de kritische analyse
ervan vormen de basis voor een volgende plancyclus. Daarmee is de PDCA-cyclus in
de school geborgd.
Effectiviteit inzet zorgmiddelen
Binnen de lumpsum bekostigingsystematiek worden de zorgmiddelen doelgericht in
gezet. De middelen voor LWOO worden vooral benut om een groepsgrootte in de
onderbouw te realiseren die overeenkomt met de LWOO leraar-leerling ratio. De
rugzakmiddelen worden vooral ingezet in ‘tijd’ voor remedial teaching,
orthopedagoog, leerlingbegeleiding ten behoeve van de leerlingen met een
rugzakje en afhankelijk van de onderwijs- en begeleidingsbehoefte van de
desbetreffende leerlingen.
De vragen of de school de effectiviteit van de inzet nagaat, met welke
instrumenten dat gebeurt en of de uitkomsten van dergelijke metingen gevolgen
heeft voor een eventuele andere inzet van middelen moeten als volgt worden
beantwoord.
Er is traditioneel in het onderwijs een nauwe en pragmatische koppeling tussen
middelen en vraag op basis van ‘gewoonte’. Dat geldt ook in deze situatie.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 17

Concreet betekent dit bij de LWOO-leerlingen de volgende stappen:
1.
Het aantal LWOO-leerlingen in de onderbouw worden zo mogelijk
gegroepeerd in groepen van 16 leerlingen op grond van het gegeven dat de
bekostiging op een dergelijke groepsgrootte is gebaseerd. In de bovenbouw
is deze aanpak op grond van de bekostiging niet mogelijk, omdat de lwooleerlingen in verschillende afdelingen/programma’s gegroepeerd zitten.
Ook in het geval groepering op grond van de deler 1:16 niet mogelijk is, is
gekeken naar pragmatische oplossingen;
2.
Het restant van middelen wordt bestemd voor taken zo dicht mogelijk bij
het primaire proces van de groepen waarin LWOO-leerlingen zitten of ten
behoeve van de begeleiding van individuele leerlingen (secundaire proces).
Binnen het gehanteerde INK-model en de daarbij gebruikte instrumenten worden
de LWOO-leerlingen en de rugzakleerlingen niet als specifieke groepen
onderscheiden. De school weet dus niet of LWOO-leerlingen (als afzonderlijke
groep) tevredener zijn dan niet-LWOO-leerlingen, of deze leerlingen meer op- of
afstromen of uitvallen, of leraren die werken met LWOO-leerlingen tevredener zijn
en dergelijke. Door het ontbreken van dergelijke gegevens heeft de school ook
geen voorbeelden van het ‘anders inzetten van de LWOO-middelen op grond van
effectiviteitsgegevens’.

Casus so
Bij een (v)so-school met een ambulante dienst is onderzocht of en hoe de
effectiviteit van de inzet van de zorgmiddelen wordt nagegaan en of dit
consequenties heeft voor het beleid van de school en de dienst. Het betreft een
cluster-4 school met 150 leerlingen en een ambulante dienst met 530 leerlingen.
De school is gespecialiseerd in het verzorgen van onderwijs aan leerlingen met
autisme, terwijl de dienst zich richt op het brede spectrum van cluster-4. De
ambulante dienst heeft de afgelopen 5 jaar een zeer snelle groei gekend.
De ambulante dienst ontvangt inkomsten voor ambulante begeleiding op basis
van de regeling leerlinggebonden financiering (rugzakje). Daarnaast ontvangt de
ambulante dienst middelen voor preventieve ambulante begeleiding op basis van
het aantal leerlingen van de aan de dienst verbonden (V)SO scholen.
De middelen voor ambulante begeleiding worden ingezet afhankelijk van de
individuele behoeften van de school, het kind, de ouders en afhankelijk van de
onderwijssector. De middelen voor preventieve ambulante begeleiding worden
op afroep ingezet voor de scholen (vraagbaakfunctie), voor begeleiding van
leraar ( handelingsplannen, cursussen voor team) en voor deelname aan de ZAT's
in de regio.
Ook in het onderwijs gaan de middelen grotendeels naar het primaire proces in
de vorm van groepsbegeleiding en ondersteuning door klassenasssitenten.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 18

Kwaliteitszorg:
De school en dienst hanteren in het kader van de kwaliteitszorg inmiddels het
instrumentarium ZEK Speciaal onderwijs. ZEK staat voor Zelfevaluatiekader. ZEK
maakt kwaliteitsmeting mogelijk naar de tevredenheid van leerlingen, ouders,
personeel, scholen en partners. ZEK bevat ook onderzoeken naar de tevredenheid
van ouders, leerlingen en scholen waar het gaat om ambulante begeleiding.
Daarnaast kan de kwaliteit van handelingsplannen en de analyse van documenten
onderdeel uitmaken van de systematiek. In ZEK is ook een instrument voorhanden
om de opbrengsten na te gaan.
De ambulante begeleiding is door instrumenten voor zelfevaluatie geëvalueerd
vanuit het REC met behulp van het instrumentarium aantoonbaar betere
ambulante begeleiding (ABA). Twee jaar geleden heeft de dienst daarnaast
zichzelf de maat genomen met eigen vragenlijsten.
Effectiviteit inzet van middelen:
De uitkomsten uit de zelfevaluatie, de geregelde controle van de dossiers van
leerlingen en de concrete inzet van tijd van ambulante begeleiders worden benut
op het niveau van het team en op het niveau van de pop-cyclus van de ambulante
begeleiders om zo de kwaliteit te verbeteren en te sturen in het beleid en de
uitvoering. Halverwege het jaar vindt een evaluatie van de werkplanningen plaats
op teamniveau. Dat kan ook leiden tot aanpassingen in de organisatie van de
ambulante begeleiding: andere tijdverdeling per ambulant begeleide leerling,
andere verdeling van de ambulant begeleiders over de scholen en dergelijke. Bij
dergelijke beslissingen spelen niet alleen gegevens een rol die onttrokken worden
aan evaluatie-instrumenten, maar ook de ‘bevindingen’ van de ambulante
begeleiders, pragmatische, organisatorische overwegingen en (de omvang van) de
vraag van de scholen.

Casus basisonderwijs
Bij een basisschool in een gemeente van ruim 25.000 inwoners in het midden van
het land is nagegaan of en hoe de effectiviteit van de inzet van de zorgmiddelen
wordt nagegaan en of dit consequenties heeft voor het beleid van de school. Het
gaat op deze school om de rugzakmiddelen en middelen die de school ontvangt
van het samenwerkingsverband. De school met ongeveer 400 leerlingen en 16
groepen heeft een onderwijsconcept dat differentiatie in het onderwijsleerproces
ook organisatorisch mogelijk maakt.
De school maakt bewust plaats voor leerlingen met een indicatie voor speciaal
basisonderwijs en leerlingen met een lichamelijke of verstandelijke handicap. Op
dit moment telt de school ruim 20 leerlingen met een leerlinggebonden
financiering. De school heeft een aantal gespecialiseerde personeelsleden in huis
om deze leerlingen te begeleiden: remedial teaching, begeleiding van de fijne
en grove motorische, omgang met gedragsproblemen. Zorgmiddelen worden
ingezet in de groepen en voor de specialisten. Daarnaast ontvangt de school
ambulante begeleiding vanuit de clusters 3 en 4.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 19

Kwaliteitszorg:
Aan de hand van een instrument voor kwaliteitsbeleid evalueert de school
regelmatig het leren en onderwijzen. Leerlingen, ouders en het team
zijn via tevredenheidslijsten betrokken bij de beoordeling van de kwaliteit van
onderwijs en leren. De school maakt gebruik van de ‘Kwaliteitsmeter’ op basis van
een afspraak die op bestuursniveau is gemaakt.
De school hanteert een meerjarenbeleidsplan. In het jaarverslag en het daarop
aansluitende jaarplan wordt de cyclische werkwijze van de school zichtbaar.
Binnen de verschillende werkgroepen bespreekt men aan de hand van een format
de relevante onderwerpen en bereidt men de inhoud van het nieuwe schoolplan
voor. De voortgang wordt bewaakt in voortgangsgesprekken en vastgelegd
in notulen.
Parallel hieraan worden na afname van Cito toetsen van het leerlingvolgsysteem
de scores van de leerlingen besproken en worden afspraken gemaakt over
handelingsplannen.
Zorg maakt verder deel uit van de besprekingen tussen de zorgfunctionarissen en
de directie en de beoordelings- en functioneringsgesprekken.
Tot slot vormen de rapporten van de inspectie voor de school externe informatie
over de kwaliteit ten behoeve van aanpassing van het beleid.
Effectiviteit inzet van middelen:
Zorgmiddelen worden gericht ingezet in de groepen of in de vorm van
ondersteuning van groepen (meer handen in de klas), van individuele leerlingen en
van leraren. Criteria voor toewijzing zijn de kwaliteit van de opbrengsten
(Citotoetsen) en de zwaarte van de groep. Daarnaast wijst de school gericht
personeel toe aan de groepen (de juiste vrouw/man in de juiste groep).
De inzet van middelen vormt twee maal per jaar onderwerp van gesprek binnen de
directie. Dit mede vanwege de tussentijdse instroom van leerlingen van andere
scholen, waarmee de school te maken heeft. In verband hiermee heeft de school
tevens een toelatingscommissie in het leven geroepen om de instroom te
reguleren.
De school is in onderhandeling met de clusters 3 en 4 in verband met de inzet van
de ambulante begeleiding. Het gesprek hierover beoogt de effectiviteit van de
inzet van de middelen voor ambulante begeleiding te verhogen. Over deze
effectiviteit is de school ontevreden.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 20

4

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

In dit hoofdstuk keren we terug naar de eerder gestelde onderzoeksvragen van dit
rapport:
In welke mate en op welke wijze is het beleid geëvalueerd en is nagegaan of de
beoogde effecten van de inzet van middelen zijn bereikt:
Wat is de kwaliteit van de evaluatie/effectmeting?
Hoe volledig is de evaluatie/effectmeting?
Welk instrumentarium is gebruikt voor de evaluatie/effectmeting en wat is
daarvan de kwaliteit?
Welke consequenties zijn getrokken voor het beleid en de inzet voor
volgende jaren.
Uit ons onderzoek trekken we de volgende conclusies.
1 Om de effectiviteit van de inzet van zorgmiddelen na te gaan, ontbreekt het
scholen en bovenschoolse verbanden aan een kwaliteitszorgpraktijk die
daarvoor de basis zou moeten vormen. Kwaliteitszorg en verantwoording zijn
weliswaar in ontwikkeling in de scholen, maar worden meer opgevat als een
(verplichte) taak naast onderwijsgerelateerde taken die als belangrijker worden
ervaren.
2 De kwaliteit van de evaluatiepraktijk van de scholen en (meer nog) de
bovenschoolse verbanden is zwak ontwikkeld. Waar deze praktijk aanwezig is,
geldt in het algemeen, dat:
van de kwaliteitszorgcyclus (plan-do-check-act) de planfase in het
algemeen redelijk goed is ontwikkeld, maar de overige fasen niet
systematisch en cyclisch worden ingevuld;
als er al sprake is van een planning- en controlcyclus deze los staat van
strategische en inhoudelijke plannen en planningen. De koppeling geld,
activiteiten, effectmeting ontbreekt;
de evaluatie zich vooral richt op procesaspecten en aspecten van de
organisatie en niet of veel minder op opbrengsten, dan wel dat metingen
van resultaten los staan van de evaluatiegegevens over processen en
organisatie.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 21

3 Het ontbreekt scholen en bovenschoolse verbanden aan geschikte en
geaccepteerde maten om de effectiviteit van de inzet van (zorg)middelen na te
gaan:
er is discussie en verdeeldheid over de vragen wat effectief is en wat moet
worden verstaan onder effectiviteit;
er zijn geen uitgekristalliseerde normen (en benchmarkgegevens) waaraan
scholen en bovenschoolse verbanden zich kunnen spiegelen;
er zijn nauwelijks aanpakken en instrumenten voor kwaliteitszorg die zich
richten op de inzet van middelen;
de inzet van middelen en de effectiviteit ervan maken geen deel uit van de
verantwoording van scholen en bovenschoolse verbanden en ook niet van
het toezicht.
4 De effectiviteit van activiteiten en maatregelen waarvoor middelen worden
ingezet, wordt nauwelijks benut voor sturing van beleid:
- de ruimte van sturing is – na de inzet van middelen in het reguliere primaire
proces in de groepen - in scholen voor regulier onderwijs gering;
- verdeling en inzet van middelen gebeuren nog vaak op historisch gegroeide
aannames (bijvoorbeeld over groepsgrootte, los van de problemen in een
groep);
- er is nog geen opbrengstgerichte cultuur in scholen.
De aanleiding tot de onderzoeken en casestudies naar de inzet van de
zorgmiddelen ligt in de bezorgdheid in de Tweede Kamer en er buiten over de
vraag of deze middelen gericht worden ingezet. De casestudies laten zien dat
scholen en bovenschoolse verbanden dit doen – en soms meer dan dat – maar dat
middelen in de verantwoordings- en plandocumenten niet of moeilijk te traceren
zijn. In het verlengde van de gerichte inzet van deze middelen is de vraag gesteld
of deze inzet ook de gewenste effecten heeft. In het publieke debat twijfelen
sommigen aan deze effectiviteit, terwijl anderen betogen dat zonder deze
middelen de problemen nog vele malen groter zouden zijn. Voor beide beweringen
is geen grond. Het juiste antwoord is: Wij weten het niet, in elk geval nòg niet.
Zicht op de effecten van zorg is van belang, niet alleen vanuit financiele
beheersbaarheidsoverwegingen. Als beschaafd land willen we dat al onze kinderen
het onderwijs en de zorg ontvangen, die zij nodig hebben om zich optimaal te
ontwikkelen met het oog op het volwaardig deel nemen aan onze maatschappij:
Passend onderwijs voor iedereen. Om dat dichterbij te brengen, formuleren wij in
aanvulling op het rapport ‘Zicht op zorggelden’ de volgende aanbevelingen.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 22

Aanbeveling 1: het verdient aanbeveling om op landelijk niveau geaccepteerde
effectmaten te ontwikkelen voor de kwaliteit van leerlingenzorg ten behoeve van
scholen en bovenschoolse verbanden. Voorzover deze maten niet worden
ondersteund door wetenschappelijk onderzoek worden zij met de
onderwijssectoren ‘afgesproken’.
Het gaat er hierbij om met elkaar (overheid, sectororganisaties) vast te stellen
welke effecten van zorg en van de extra inzet van zorgmiddelen wij verwachten in
de vorm van bijvoorbeeld prestatie-indicatoren of prestatie-afspraken en
‘ontwikkelings- of leerwinst’ bij leerlingen. Hieraan kunnen vervolgens normen
worden verbonden. Een dergelijk stelsel van ‘afgesproken’ prestatie-indicatoren
en ‘ontwikkelingswinst’ kan het bezwaar van scholen tegen het eenzijdige
inspectietoezicht op leerresultaten wegnemen, omdat ook andere indicatoren bij
een beoordeling zo mee kunnen gaan wegen. Effectiviteit op het niveau van de
leerlingen moet daarbij minder gezocht worden in de plek waar het onderwijs
plaatsvindt (regulier onderwijs, speciaal onderwijs) maar meer in de uitkomst van
het onderwijs (waar eindigt de leerling). Aangesloten kan worden bij reeds in gang
gezette ontwikkelingen zoals ‘opbrengstgericht werken’ en de ‘taal- en
rekenpilots’ in het primair onderwijs en ‘vensters voor verantwoording’ in het
voortgezet onderwijs.
Aanbeveling 2: het verdient aanbeveling het stelsel van effectmaten als grondslag
te nemen voor het toezicht en voor de verantwoording door scholen, besturen en
bovenschoolse verbanden (samenwerkingsverbanden, rec’s, regionale netwerken).
Van scholen mag worden verwacht dat zij in het verantwoording aannemelijk
maken dat de zorgmiddelen zorgvuldig zijn ingezet en dat deze inzet ook
resultaten oplevert. Zeker in het kader van ontwikkelingen als Passend onderwijs
geeft het zorgvuldig nagaan van de effecten van zorg aanknopingspunten voor de
verdeling van deze middelen.
Aanbeveling 3: het verdient aanbeveling de wettelijke verplichting tot het
opstellen van een handelingsplan voor zorgleerlingen nader te concretiseren (in
leerwinst t.o.v. de referentieniveaus taal en rekenen) en de horizontale en
verticale verantwoording hierover te intensiveren.
Het traject tot indicering van leerlingen voor het speciaal onderwijs of een
rugzakje is van overheidswege formeel georganiseerd in procedures en vastgelegde
criteria, met een beschikking als uitkomst. Ook de plicht de interventies en
handelingen vast te leggen in een handelingsplan (of begeleidingsplan voor de
ambulante begeleiding) is wettelijk verankerd, echter zonder hiervoor nadere
inhoudelijke richtlijnen vast te leggen. Dergelijke richtlijnen zijn wel ontwikkeld
vanuit het toezicht. Het verdient aanbeveling duidelijke richtlijnen voor
handelingsplannen te formuleren en deze voor de verantwoording te beperken tot
resultaten (beoogde en bereikte resultaten) en inhoudelijke doelstellingen
(waaronder in elk geval de referentieniveaus taal en rekenen).
Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 23

Aanbeveling 4: het verdient aanbeveling in pilots instrumenten en aanpakken te
laten ontwikkelen met en voor scholen, besturen en bovenschoolse verbanden
(samenwerkingsverbanden wsns en vo of regionale netwerken Passend onderwijs)
om de inzet van zorgmiddelen te koppelen aan doelen en effecten.
Het is bekend dat de verantwoording van resultaten en opbrengsten door scholen
als problematisch wordt ervaren. Zicht op resultaten ontbreekt meestal op het
niveau van de voor de kwaliteit van het onderwijs verantwoordelijke
schoolbesturen. De meeste kwaliteitszorgsystemen zijn gericht op de zelfevaluatie
van processen. Hier is concrete ondersteuning en ontwikkeling gewenst, waarbij
kan worden aangesloten bij ontwikkelingen binnen de sectoren, zoals ‘vensters
voor verantwoording’ in het voortgezet onderwijs, ‘opbrengstgericht werken’ in
het primair onderwijs en ‘ontwikkelingsperspectieven’ in het speciaal onderwijs.
Aanknopingspunten liggen er eveneens met de implementatie van de
referentiekaders taal en rekenen en de wetgeving inzake de verbetering van het
interne toezicht.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 24

Bijlage: Geraadpleegde literatuur.

Algemene Rekenkamer (2004). Weer samen naar school. Zorgleerlingen in het
basisonderwijs. Den Haag: SDU.
Algemene Rekenkamer (2005). Zorgleerlingen in het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs. Den Haag: SDU.
Dijkstra, Nynke, A. van der Linde, D. Majoor (2004). Kiezen voor Kwaliteit. Instrumenten
de maat genomen. Den Haag: Q*Primair.
Expertgroep doorlopende leerlijnen Taal en Rekenen(2008). Over de drempels met taal en
rekenen. Enschede: Expertgroep.
Hoff-Israël, M.C. van der, H. De Wit, E. Verschure & W. Bos. Zicht op zorggelden. De
besteding van de zorgmiddelen in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Utrecht:
Infinite.
Inspectie van het Onderwijs (2003). Kwaliteitsverbetering samenwerkingsverbanden wsns.
Rapportage over de inspectiemonitor van het project ‘specifieke aanpak wachtlijsten
SBO’in 49 regionale samenwerkingsverbanden wsns. Eerste projectjaar 2002-2003.
Utrecht: Inspectie.
Inspectie van het Onderwijs (2004). Specifieke aanpak wachtlijsten speciaal basisonder
wijs. Inspectiemonitor van 49 samenwerkingsverbanden wsns. Utrecht: Inspectie.
Inspectie van het Onderwijs (2008). Onderwijsverslag 2006/2007. Utrecht: Inspectie.
Inspectie van het Onderwijs (2008). De kwaliteit van zorg en begeleiding in het
basisonderwijs. Leerlingen met een lwoo-indicatie in Amsterdam, Rotterdam en Almere.
Utrecht: Inspectie.
Inspectie van het Onderwijs (2009). Onderwijsverslag 2007/2008. Utrecht: Inspectie.
Inspectie van het Onderwijs (2009). Integraal toezicht regionale expertisecentra 2008.
Utrecht: Inspectie.
Kamphof, G. & J. Van der Waals. Stagnerende schoolontwikkeling. Een zoektocht naar
verklaringen en handvatten. Utrecht: VO-Raad.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 25

Meijer C.J.W. (1999), Financing of Special Needs Education. A seventeen-country Study of
the Relationship between Financing of Special Needs Education and Inclusion. Middelfart:
European Agency for Development in Special Needs Education.
Oberon (2006). De zorgstructuur in het voortgezet onderwijs. Evaluatie van het gemengde
model van bekostiging in samenwerking met Sardes. Utrecht: Oberon.
Onderwijsraad (2008). Opbrengstgerichtheid en wegwerken van tekorten. Studie. Den
Haag:Onderwijsraad.
POLSO (2008). Reactie van POLSO ouderorganisaties op de brief over de tweede
voortgangsrapportage Passend onderwijs van staatssecretaris Dijksma (JOZ/66874). Den
Haag: POLSO.
Q5 (2009). Voorbeeldig kiezen voor kwaliteit. Vergelijking en presentatie van
instrumenten en ondersteunende organisaties voor kwaliteitszorg VO. Utrecht: Q5.
Scheerens, J. (1997). De bevordering van schooleffectiviteit in het basisonderwijs.
Mogelijkheden tot flankerend beleid bij klassenverkleining. Enschede, OCTO. Universiteit
Twente.
Tweede Kamer der Staten-Generaal (2009), Verslag van het algemeen overleg van de vaste
commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, nr. 10, Vastgesteld 19 januari 2009.
Kamerstuk 2008-2009, 31497, nr. 10, Tweede Kamer. Den Haag: Sdu.
Vink, S., L. Smulders & D. De Gruijter (2008). Kwaliteit van onderwijs: adviseren en
reflecteren. De reflectie van vijf centrale ideeën van de Onderwijsraad in beleid, in
onderzoek en in de praktijk van het onderwijs. Leiden: ICLON.
VO-Raad (2008). Verantwoording afleggen, vertrouwen versterken. Project Vensters voor
Verantwoording (brochure). Utrecht: VO-Raad.
Wolf, K. Van der (2007). Het wassende water van de leerlingenzorg. Hoe meer
zorgprofessionals in de scholen, hoe meer problemen. In Meso Magazine 27e jaargang, nr.
154, p. 5 -9. Deventer: Kluwer.

Op zoek naar de effecten van zorg

Pagina 26