Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

25 422

Opwerking van radioactief materiaal

Nr.285

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 augustus 2022
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over de brief van 13 juni 2022 over het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit kerninstallaties, splijtstoffen en ertsen in
verband met de aanwijzing van de nucleaire inrichting van URENCO
NEDERLAND B.V. TE ALMELO overeenkomstig artikel 15f, achtste lid, van
de Kernenergiewet (Kamerstuk 25 422, nr. 283).
De vragen en opmerkingen zijn op 5 juli 2022 aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 23 augustus 2022
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Tjeerd de Groot
De adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

kst-25422-285
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 422, nr. 285

1

Vraag 1
De leden van de D66-fractie kunnen zich goed vinden in de stap die nu
wordt gezet om ook financiële zekerheidsstelling voor ontmantelingskosten te vragen van nucleaire inrichtingen zonder kernreactor. Zoals
reeds aangeven in de Staatscourant draagt dit bij aan het principe van de
vervuiler betaalt. Een principe dat deze leden van harte onderschrijven.
Hoe groot zijn de risico’s dat (ondanks de stap die nu wordt gezet) de
kosten voor ontmanteling alsnog worden verhaald op de aandeelhouders
of de samenleving? Zijn er naast Urenco Nederland bv te Almelo nog
andere nucleaire inrichtingen in Nederland zonder kernreactor?
Antwoord 1
Na inwerkingtreding van het gewijzigde Besluit kerninstallaties, splijtstoffen en ertsen wordt Urenco Nederland B.V. verplicht om financiële
zekerheid te stellen voor de kosten van het buiten gebruik stellen en
ontmantelen van de inrichting. De aanvraag om goedkeuring van de
financiële zekerheid moet o.a. bevatten een raming voor de kosten van het
buitengebruikstellen en ontmantelen, de termijn waarvoor financiële
zekerheid wordt gesteld en het tijdstip en de wijze waarop de zekerheid
wordt gesteld.
Deze zekerheidsstelling moet worden goedgekeurd door de Minister van
Financiën en mij gezamenlijk. De financiële zekerheid moet iedere vijf jaar
worden geactualiseerd. Indien de Minister van Financiën of ik dit nodig
achten kan eerder een nieuwe financiële zekerheid worden geëist.
Hiermee wordt het risico voor de Staat beperkt, en is het onwaarschijnlijk
dat de Staat moet bijdragen aan de kosten van de buitengebruikstelling en
ontmanteling.
N.V. COVRA heeft een vergunning voor de opslag van radioactief afval en
verbruikte splijtstof. NRG V.O.F. heeft naast een kernenergiewetvergunning voor de Hoge Flux Reactor een kernenergiewetvergunning voor
meerdere faciliteiten, waaronder voor de Hotcell laboratoria, Fieldlab,
Decontamination and Waste Treatment-complex en de Intermediate
Storage Facility.
Vraag 2
De leden van de D66-fractie onderschrijven het principe van de vervuiler
betaalt. Alleen als we de kosten voor (milieu)vervuiling verhalen op de
vervuiler, komen we dichterbij een eerlijke wereld. In het bericht in de
Staatscourant wordt aangegeven dat het principe van «de vervuiler
betaalt» strikter gehanteerd gaat worden in het nucleaire landschap. Dit
zou «onder andere» gebeuren door aanscherping van de regels met
betrekking tot financiële zekerheidstelling. Op welke andere manieren gaat
het principe van «de vervuiler betaalt» strikter gehanteerd worden? Is de
Staatssecretaris het met deze leden eens dat kosten van welke manier van
vervuiling dan ook verhaald moeten worden op de vervuiler en niet ten
laste moeten komen van de samenleving?
Antwoord 2
Het principe «de vervuiler betaalt» is een belangrijk principe dat al breder
gehanteerd wordt, ook in het Europese milieubeleid, en waar ik volkomen
achter sta. Het hanteren van dit principe betekent dat de kosten van de
vervuiler niet op de samenleving worden afgewenteld. Het ontwerpbesluit
past in het streven dit principe te versterken. Ook voor Brzo-bedrijven
(bedrijven met risico op zware ongevallen) werk ik aan aanscherping van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 422, nr. 285

2

dit principe met een aanpassing van de regelgeving die uw Kamer eerder
werd voorgelegd.1
Daarnaast is in het beleidsprogramma van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat2 aangekondigd dat het stelsel van wet- en
regelgeving (veiligheid kernenergie) geëvalueerd zal worden in het licht
van het coalitieakkoord. De huidige eisen aan de financiële zekerheidstelling zijn hier onderdeel van. Uit deze evaluatie volgen mogelijk extra
aanbevelingen.
Vraag 3
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het goed dat Urenco voor zijn
toekomstige sloopkosten een door de overheid goedgekeurde financiële
zekerheidsstelling moet hebben. Na de problemen met de financiering
van de ontmanteling van Dodewaard, zien deze leden dit als een zeer
noodzakelijke stap om financiële risico’s in de toekomst te verkleinen.
Deze leden lezen in het ontwerpbesluit dat Urenco «de vrijheid [heeft] een
wijze van het stellen van financiële zekerheidsstelling te kiezen die past bij
haar bedrijfsvoering». Kan de Staatssecretaris toelichten op welke wijze
dit voldoende zekerheid biedt dat Urenco daadwerkelijk de kosten kan
dragen? Zijn hier al afspraken met Urenco over gemaakt?
Antwoord 3
Een robuuste financiële zekerheidstelling kan op verschillende manieren
worden gesteld. Dat kan bv. door middel van een fonds dat juridisch
wordt afgescheiden van de vergunninghouder. De vergunninghouder doet
ieder jaar een dotatie aan het fonds waardoor er bij het einde van de
bedrijfsduur van de reactor voldoende middelen beschikbaar zijn om het
buitengebruikstellen en ontmantelen te financieren. Er kan ook een andere
financiële voorziening door de vergunninghouder worden getroffen
(artikel 15f, derde lid, van de Kernenergiewet).
Voor alle vormen geldt dat er een beoordeling en goedkeuring door de
Minister van Financiën en mij gezamenlijk nodig zijn. Die goedkeuring
wordt slechts gegeven indien er voldoende zekerheid is dat de kosten
voor de buitengebruikstelling en ontmanteling worden gedekt.
Er is inmiddels overleg gestart met Urenco Nederland B.V. over de wijze
waarop zij invulling wil geven een de eis.
Vraag 4
Het lid van de BBB-fractie merkt op dat Urenco Nederland bv in deze
wetswijziging leidend is. Urenco valt nog niet onder de wet, omdat het
geen kernreactor heeft, in tegenstelling tot de installaties in Borssele,
Dodewaard, Delft en de hogefluxreactor in Petten. Het is dit lid niet
helemaal duidelijk waarom Urenco expliciet in de wet genoemd dient te
worden in het beoogde artikel 44e, in plaats van dat de wet generiek van
aard is en geldend voor alle installaties al dan niet een reactor hebben. In
de toekomst zal er meer ingezet gaan worden op kernenergie, waardoor
er meer installaties gebouwd zullen gaan worden. Is het, met de toekomstige inzet op kernenergie in het achterhoofd, niet beter als de wet
algemeen is, zodat er niet iedere keer een wijziging in de wet hoeft plaats
te vinden om financiële zekerheid voor buitengebruikstelling en ontmanteling te garanderen zodra er een nieuwe installatie bij komt?

1
2

Kamerstuk 33 118, nr. 195.
Bijlage bij Kamerstuk 35 925 XII, nr. 106.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 422, nr. 285

3

Antwoord 4
Voor nucleaire inrichtingen waarin kernenergie wordt vrijgemaakt, ook
nieuwe inrichtingen, is de verplichting tot het stellen van financiële
zekerheid geregeld in artikel 15f, eerste lid, van de Kernenergiewet.
In de Kernenergiewet is de mogelijkheid opgenomen om te regelen dat
ook nucleaire inrichtingen waarin geen kernenergie wordt vrijgemaakt
financiële zekerheid moeten stellen.
Die inrichtingen moeten dan worden aangewezen bij of krachtens een
algemene maatregel van bestuur (artikel 15f, achtste lid, van de Kernenergiewet). Met dit ontwerpbesluit wordt Urenco Nederland B.V. aangewezen
waardoor de verplichting tot het stellen van financiële zekerheid ook voor
Urenco Nederland B.V. gaat gelden.
Vraag 5
Het lid van de BBB-fractie merkt op dat er daarnaast een onderscheid
wordt gemaakt tussen installaties met en installaties zonder kernreactor.
Het is natuurlijk begrijpelijk dat een installatie met een reactor een ander
proces zal moeten ondergaan dan een installatie zonder reactor.
Wat zijn de financiële verschillen in de processen van
buitengebruikstelling/ ontmanteling van installaties met een kernreactor
en installaties zonder een kernreactor? Is er bij een van de twee een groter
risico dat de achterliggende organisaties financieel niet garant kunnen
staan voor deze processen, ondanks dat het bij wet verplicht wordt?
Antwoord 5
De ontmanteling van nucleaire inrichtingen zonder kernreactor brengt
aanzienlijk minder kosten mee vergeleken met nucleaire installaties met
een kernreactor, omdat daar in het algemeen in veel geringere mate
sprake is van met radioactiviteit besmette materialen of van geactiveerde
materialen. Om echter eventuele financiële risico’s die voor de Staat
kunnen optreden bij de ontmanteling van Urenco Nederland B.V. tegen te
gaan en het principe van de vervuiler betaalt strikter te hanteren, wordt
Urenco Nederland B.V. nu ook door middel van dit ontwerpbesluit
verplicht om financiële zekerheid te stellen. Hierdoor gaan voor Urenco
Nederland B.V. dezelfde eisen t.a.v. financiële zekerheid gelden als voor de
inrichtingen die daar al onder vallen.
Daarmee is er dan ook geen verschil in het proces van financiële
zekerheidstelling en risico voor de Staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 25 422, nr. 285

4