FOCUS op speur- en
ontwikkelingswerk
Het gebruik van de WBSO in 2009

Dit is een publicatie van:
Agentschap NL
NL Innovatie
Hanzelaan 310
Postbus 10073 | 8000 GB Zwolle
Helpdesk WBSO
T +31 (0) 88 602 35 54
I www.agentschapnl.nl/wbso
E wbso@agentschapnl.nl
© Agentschap NL | juni 2010
Publicatie-nr. 1WBSO1004

Hoewel deze publicatie met de grootst
mogelijke zorg is samengesteld kan
Agentschap NL geen enkele aansprakelijkheid
aanvaarden voor eventuele fouten.

Agentschap NL is een agentschap van
het ministerie van Economische Zaken.
Agentschap NL voert beleid uit voor
diverse ministeries als het gaat om
duurzaamheid, innovatie en inter­
nationaal. Agentschap NL is hét
aanspreekpunt voor bedrijven,
kennisinstellingen en over­heden.
Voor informatie en advies, financiering,
netwerken en wet- en regelgeving.
De divisie NL Innovatie helpt onder­
nemend Nederland bij innovaties.
Met geld, kennis en contacten.

De WBSO

De WBSO is een initiatief van het ministerie
van Economische Zaken. NL Innovatie,
een onderdeel van Agentschap NL,
verzorgt de uitvoering. Bedrijven kunnen
het financiële voordeel van de WBSO
verrekenen met de Belastingdienst.

De Belastingdienst

Financiële verrekening
Voor vragen over de financiële verrekening
van de WBSO kunt u contact opnemen met
de Belasting­telefoon (telefoonnummer
+31 (0) 80 005 43) of met het Belasting­
dienstkantoor waar uw onder­neming
onder valt.

Meer informatie

Wilt u meer informatie, kijkt u dan
op de website van de WBSO:
www.agentschapnl.nl/wbso.
De helpdesk van de WBSO

Hebt u vragen, dan kunt u bellen met
de helpdesk WBSO, T +31 (0) 88 602 35 54
of e-mailen naar wbso@agentschapnl.nl.
De helpdesk e-diensten

Hier kunt u terecht voor vragen over het
indienen via internet en certificaten.
De helpdesk e-diensten is te bereiken
via T +31 (0) 88 602 59 99 of e-mail naar
ei_beheerder@agentschapnl.nl.

Innovatiebox
Per 1 januari 2010 is de innovatiebox
ingevoerd om innovatiefonderzoek
door ondernemers fiscaal te stimuleren.
Informatie over de innovatie­box vindt
u op de website van de Belasting­dienst.
Daar vindt u ook een lijst met contact­
personen die u kunt benaderen als u
vragen heeft over het gebruik van de
innovatiebox.
Eén ingang voor innovatie informatie

Wilt u innoveren en u zoekt hulp en
advies? Bekijk dan het overzicht van de
fiscale instrumenten, financierings­
mogelijkheden, regelingen, programma’s
en projecten op de internetsite van
Agentschap NL: www.agentschapnl.nl/innovatie.

FOCUS op speur- en
ontwikkelingswerk
Het gebruik van de WBSO in 2009

Voorwoord
Voor u ligt het jaaroverzicht van Agentschap NL over de
WBSO. Agentschap NL is ontstaan uit de samen­voeging
van SenterNovem, de EVD en Octrooicentrum Nederland.

Via de fiscale regeling WBSO kunnen bedrijven een tegemoetkoming krijgen in de loon­
kosten van werknemers die speur- en ontwikkelingswerk (S&O) verrichten. In deze nieuwste
uitgave van ‘Focus op speur- en ontwikkelingswerk’ staan gedetailleerde gegevens over
het gebruik van de WBSO in 2009 en doen we verslag over interessante ontwikkelingen
en opvallende resultaten. De gegevens zijn onder andere gerubriceerd naar provincie,
bedrijfssector (SBI) en technologiegebied (BSI). Speciale aandacht wordt besteed aan de
uitbreiding van de WBSO met ICT-diensten en de verhoging van het budget als tijdelijke
maatregel tegen de huidige economische crisis. Het jaaroverzicht is geïllustreerd met een
aantal projecten dat door de WBSO is ondersteund.
We hopen dat dit jaaroverzicht een helder inzicht geeft in de resultaten van deze veel
gebruikte innovatie stimuleringsregeling.

Met vriendelijke groet,
Drs. J.G. Sibelt
Manager Fiscale en Regionale Innovatiestimulering
NL Innovatie
Agentschap NL

Inhoud
Inleiding

6

Gebruik van de WBSO

9

Ontwikkeling van de WBSO

11

Startende ondernemers in de WBSO

14

Dienstensector

16

ICT-Diensten

18

Tijdelijke verhoging van het budget

21

Veranderingen per provincie

24

Dominant technologiegebied per provincie

26

Bedrijfssectoren naar S&O-arbeidsjaren

28

5 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Inleiding
De WBSO is een fiscale innovatie stimulerings­regeling van
het Ministerie van Economische Zaken. Bedrijven die nieuwe
producten, processen, programmatuur of diensten ontwikkelen,
technisch (wetenschappelijk) onderzoek verrichten, of de
technische haalbaarheid van een eigen R&D-project willen
onderzoeken, kunnen via de WBSO een tegemoetkoming
krijgen in de loonkosten van werk­nemers die speur- en ont­
wikkelingswerk (S&O) verrichten. Het concrete voordeel is een
vermindering van de te betalen belasting of loonheffing.

De regeling heeft de afgelopen jaren een aantal veranderingen ondergaan. Deze hadden
allemaal tot doel om de WBSO aantrekkelijker te maken voor bedrijven. Zo zijn de vaste
data vervallen waarop een aanvraag kon worden ingediend (vanaf 2006 kunnen aanvragen
het hele jaar door worden ingediend) en is er een nieuwe manier van uurloonberekening
ingevoerd. In 2009 is de S&O-definitie uitgebreid met de ontwikkeling van programmatuur
ten behoeve van ICT-diensten. Hiervoor heeft het kabinet in het jaar van zijn beëdiging in
2007 zo’n 20 miljoen euro uitgetrokken. Naast deze structurele verhoging van het budget
heeft het kabinet in het voorjaar van 2009 ingestemd met een incidentele verhoging van
150 miljoen euro om bedrijven een steuntje in de rug te geven tijdens de huidige econo­
mische crisis.
Het spreekt voor zich dat de verruiming van de WBSO in de richting van ICT-diensten heeft
bijgedragen aan de toegenomen belangstelling voor de WBSO. Echter, ook de incidentele
budgetverhoging heeft geleid tot een toename van het aantal ondernemers dat van de
WBSO gebruik heeft gemaakt. Het aantal aanvragers is in 2009 buitengewoon fors toege­
nomen ten opzichte van 2008. Het totaal aantal bedrijven en kennisinstellingen dat in 2009
gebruik heeft gemaakt van de WBSO bedraagt 16.620 (tegenover 13.450 een jaar eerder).
Ook zijn in 2009 meer S&O-uren toegekend dan het voorafgaande jaar. In 2008 werden nog
62.400 arbeids­jaren aan speur- en ontwikkelingsuren toegekend, in 2009 is dat opgelopen
tot 67.600. Opvallend is dat de groei van het aantal aanvragers vooral te danken is aan het
kleinbedrijf in Nederland (minder dan 10 medewerkers). Hierdoor is er ook relatief meer
fiscaal voordeel naar het MKB gegaan. In totaal hebben het bedrijfsleven en de kennis­
instellingen zo’n drie miljard euro aan S&O-loon uitgegeven. Ruim de helft hiervan werd
uitgegeven door bedrijven met minder dan 250 werknemers. Het aantal starters is in 2009
gestegen tot 3.430 (tegenover 2.550 een jaar eerder). Zij besteedden in totaal voor ruim
179 miljoen euro aan S&O-loonkosten.
Uit een extern uitgevoerde evaluatie blijkt bovendien dat de WBSO doet wat zij beoogt,
namelijk S&O bij bedrijven stimuleren. Ondernemers die gebruik maken van de WBSO
besteden namelijk dat bedrag in zijn geheel aan speur- en ontwikkelingswerk en doen
daar zelf nog een bedrag uit eigen middelen bovenop. Dit effect is bij MKB-bedrijven
het sterkst.

7 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Duurzame energie
Home Energy ontwikkelde met hulp van de WBSO de Energy Ball: een
bolvormige windturbine met rondgebogen rotorbladen. De voordelen:
een betere benutting van windenergie, geen slagschaduw én nagenoeg
geluidloos. Het geheim van de Energy Ball schuilt in de vondst dat je met
een bolvorm meer energie uit wind kunt halen. Home Energy ontwikkelde
het idee verder tot een marktrijp product.

Gebruik van de WBSO
In 2009 is het aantal toe­gekende aanvragen gegroeid naar
een record aantal van ruim 25.700. Dit is mede het directe
gevolg van de verruiming van de WBSO met de ontwikkeling
van programmatuur ten behoeve van ICT-diensten.

Een belangrijk aspect is ook het toegekende bedrag aan afdracht­vermin­dering.
Dit bedrag is om meerdere redenen fors gegroeid ten opzichte van 2008.
Op de eerste plaats is er tijdelijk meer budget vrijgemaakt. De budget­verhoging van
150 miljoen euro maakt onderdeel uit van het maatregelenpakket waarmee de Nederlandse
overheid probeert de huidige economische crisis te bezweren.
Op de tweede plaats is de groei van de toegekende afdrachtvermindering te verklaren
door de genoemde definitie­verruiming in de richting van ICT-diensten.
Ten derde is het gemiddelde S&O-uurloon aanmerkelijk gestegen, wat ook een opstuwend
effect heeft gehad op het totale toe­gekende bedrag.
Overigens is de wijziging van de uurloonberekening ingegeven door de wens om de
WBSO verder te vereenvoudigen en de regeldruk te verminderen. Ondernemers hoeven
nu niet langer zelf het uurloon te berekenen maar alleen nog de BSN-nummers van de
S&O-medewerkers aan te leveren. Naast vereenvoudiging leverde de wijziging in 2009 dus
ook nog eens meer fiscaal voordeel op.

9 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Het totale bedrag dat aan S&O is toegekend, is hoger dan het budget van de regeling. Dit is
geen probleem omdat een aanvraag voor een tegemoetkoming in loonkosten voor S&O
moet worden ingediend vóórdat de S&O-werkzaamheden worden verricht. In de praktijk
betekent dit dat ondernemers in de aanvraag een schatting moeten opgeven van het
aantal S&O-uren voor de komende periode. De ervaring leert dat niet alle aangevraagde
S&O-uren worden gemaakt en dat ook niet alle ingediende projecten worden uitgevoerd.
Wel is het zo dat door de in 2006 ingevoerde verruiming van de indienings­mogelijkheden
een groter deel daadwerkelijk verrekend wordt. Dit komt omdat onder­nemers met grotere
nauw­keurigheid kunnen inschatten hoeveel S&O-uren zij gaan maken en welke loonkosten
daarbij horen.
Kleinere bedrijven dienen verreweg de meeste aanvragen in. Het aandeel van het MKB in
het totale aantal aanvragen blijft met 96 procent stabiel. Ruim 69 procent van het totale
bedrag is toegekend aan het MKB. Het MKB is traditiegetrouw de groep die het meest van
de WBSO profiteert. Het totale toegekende bedrag aan S&O is in 2009 uitgekomen op
848 miljoen euro.
Aantal toegekende aanvragen

30000

��.���
��.���

Toegekende bedrag in miljoen euro

��.���
��.���

25000
��.��� ��.���
��.��� ��.���
20000
��.���
��.���
15000

��.���
��.���
��.���
��.���

��.���
��.���

��.���
��.���

1000

1000

800

800

600

���
���

���
���

���
��� 600 ��� ���
���
���

���
���

���
���

���
���

0
2008 20052009 2006
Jaren

2007

400

400

200

200

���
���

10000
5000

2006

2007

0
2008 20052009 2006

2007

2008

2009 Jaren

MKB
Totaal

0

2005

2006

2007

MKB
Totaal

Figuur 1. Toegekende aanvragen
Ontwikkeling van het totale aantal toegekende
aanvragen en het aantal aanvragen dat is toegekend
aan het MKB in de periode 2005 tot en met 2009

Figuur 2. Toegekend bedrag aan afdrachtvermindering
Ontwikkeling van het totale toegekende bedrag en het
toegekende bedrag aan het MKB in de periode 2005 tot
en met 2009 (in miljoen euro)

10 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

200

Ontwikkeling van de WBSO
Het is belangrijk dat de WBSO goed aansluit bij de behoeften
van de bedrijven en kennis­instellingen die aan S&O doen. Een
goede indicator hiervoor is het totaal aantal S&O-arbeidsjaren
waarvoor WBSO wordt aangevraagd.

Het aantal S&O-arbeidsjaren (één S&O-arbeidsjaar is gelijk aan 1.400 uren speur- en
ontwikkelingswerk) bepaalt voor een belangrijk deel de vitaliteit van de WBSO. In figuur 3
is te zien dat dit aantal de laatste jaren gestaag is blijven groeien. In 2009 is het aantal
S&O-arbeidsjaren uitgekomen op 67.600 tegenover 62.400 in 2008. De WBSO blijft in trek!
Een andere indicator voor de mate waarin uitvoering en gebruik op elkaar zijn afgestemd
is het aantal bedrijven en kennisinstellingen dat WBSO aanvraagt.
In 2009 telde de WBSO bijna een kwart meer bedrijven dan het jaar ervoor. Het totaal
aantal bedrijven en kennisinstellingen, dat in 2009 gebruik heeft gemaakt van de WBSO,
komt daarmee op 16.620.
Deze toename van ruim 3.000 ondernemers met een S&O-verklaring komt vooral door
de toevoeging van de ontwikkeling van programmatuur ten behoeve van ICT-diensten aan
de definitie. Zo’n 1.500 extra ICT-bedrijven hebben hierdoor gebruik kunnen maken van
de WBSO.

11 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Deze groep bestaat voor een relatief groot gedeelte uit bedrijven met minder dan
10 medewerkers. Voor nog eens 1.000 ondernemers was de verhoging van het budget
reden om een aanvraag in te dienen. Deze nieuwe of na een tijdelijke afwezigheid terug­
gekeerde aanvragers zijn mogelijkerwijs op de WBSO geattendeerd door de aandacht
voor het crisispakket in de media of aangetrokken door de hogere tarieven. Het extra
budget van 150 miljoen euro is namelijk over de aanvragers verdeeld door de tarieven van
de eerste schijf (tot 150.000 euro loonkosten) en de tweede schijf (boven de 150.000 euro
loon­kosten) aanzienlijk te verhogen.
Van de overige 500 aanvragers die de groei veroorzaken wordt aangenomen dat zij los van
bovengenoemde redenen WBSO zijn gaan aanvragen. De WBSO groeit namelijk al sinds
jaar en dag ook als er geen sprake is van wijzigingen in S&O-definitie, indienings­wijze of
budgetverhoging.

Aantal S&O-arbeidsjaren

Aantal aanvragers

80000
70000

��.���

20000
��.���

��.���
��.���
��.���
��.���
60000
��.���

��.���

20000

��.���

��.���

��.���

15000

15000

��.���

50000
40000

��.���

��.���
��.�����.���

��.���

��.

��.���

��.���

0
Jaren
2007 20052008 20062009 2007

2008

10000

10000

5000

5000

30000
20000
10000
2005

2006

0

20072005 20082006 20092007

2008

2009

Figuur 3. S&O-arbeidsjaren
Ontwikkeling van het totale aantal S&O-arbeidsjaren
in de periode 2005 tot en met 2009

Jaren

0

2005

2006

Figuur 4. Aantal aanvragers
Ontwikkeling van het totale aantal aanvragers
in de periode 2005 tot en met 2009

12 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

20

Innovatieve verven
Ursa Paint ontwikkelt en produceert duurzame verven. Hun Aquamarijn
natuurverf, met plantaardige oliën als bindmiddel, is uniek in Nederland.
Het bedrijf heeft met steun van de WBSO veel onderzoek gedaan om de
verven duurzaam en watergedragen te maken. Er is vooral veel speurwerk
verricht naar de omschakeling van terpentijn naar water.

Startende ondernemers in
de WBSO
Ondernemers die net een onderneming zijn begonnen en
daarbij S&O uitvoeren kunnen gebruik maken van een extra
steun in de rug van de WBSO. Zij hebben recht op een hoger
percentage afdrachtvermindering of, in het geval van zelf­
standigen, een hogere aftrek S&O.

Het voordeel kon in 2009 oplopen tot maximaal 21.000 euro voor een bedrijf met S&Omedewerkers in loondienst of 5.904 euro voor een zelfstandig ondernemer. De starters
krijgen extra steun omdat ze vaak problemen ondervinden bij het opstarten van een
onderneming.
Ongeveer een vijfde deel van de WBSO-aanvragers valt in de categorie ‘startende onder­
nemers’. Deze groep is in 2009 zelfs nog harder gegroeid dan de toch al sterke stijging
van het totaal aantal aanvragers. Ook is een einde gekomen aan de dalende trend van het
aantal zelfstandige onder­nemers dat gebruik maakt van de startersfaciliteit. De definitie­
verruiming in de richting van ICT-diensten is voor een groot deel verantwoordelijk
voor de extra instroom van startende zelfstandigen. Daarnaast echter hebben wellicht
meer zelfstandig ondernemers de weg naar de WBSO gevonden doordat Agentschap NL
meer op hen toegesneden workshops en specifieke informatiekanalen inzet om deze
onder­nemers te bereiken.

14 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

����

Aantal aanvragers

�.���

����
����

�.���

�.���

�.���

�.���

����
����
����
���
�

���
����

���

���

����

����

���
����

���

����

Jaren

Aantal startende ondernemers
Aantal startende zelfstandigen

Figuur 5. Aantal aanvragers dat gebruik maakt van de startersfaciliteit
Aantal ondernemers en zelfstandigen dat gebruik maakt van de startersfaciliteit in de periode 2005 tot en met 2009
15 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Dienstensector
Agentschap NL bestudeert regelmatig de ontwik­keling van
een specifieke sector als het gaat om investeringen in S&O.
Eén van die sectoren is diensten.

De dienstensector is in deze FOCUS-editie in het bijzonder interessant omdat per 1 januari
2009 de WBSO is uitgebreid met de ontwikkeling van nieuwe diensten op basis van de
toepassing van pro­grammatuur. Tot 2009 viel alleen de ontwikkeling van programmatuur
zelf onder de definitie van de WBSO, maar vanaf 2009 kunnen dus ook de diensten die
voortkomen uit die nieuwe programmatuur op steun van de WBSO rekenen.
In algemene zin neemt het aandeel van de dienstensector binnen de WBSO gestaag toe.
De WBSO ondersteunt de ‘harde’ innovatie van diensten. Hieronder valt het onderzoek
naar en de ontwikkeling van nieuwe producten, processen en programmatuur. In 2009
werd bijna 30 procent van de S&O-uren gemaakt in de dienstensector. In het hoofdstuk
ICT-diensten zal de verdeling van het WBSO-budget nader worden beschouwd en zal ook
worden ingegaan op de toevoeging van ICT-diensten aan de WBSO.

16 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

��� ��������
��,��

���������
��,��

2008

������
�,��

2009

������
�,��

��������
��,��

��������
��,��

��� ��������
��,��

���������
��,��

���������
��,��
Sector
Diensten:
Industrie:
		
		
Overig:

��� ��������
��,��

ICT, zakelijke dienstverlening, handel, vervoer, energie, gas en water, overige diensten
Papier en drukkerijen, textiel, kleding en leer, voeding en genot­middelen, houtproducten, vervaardiging van
transportmiddelen (excl. auto’s), kantoormachine en computers, audio-, video- en overige elektrische apparaten,
medische apparatuur en instrumenten, overige industriële sectoren.
Landbouw, bosbouw, visserij, delfstoffen­winning, bouwnijverheid

Figuur 6a en 6b. Verdeling toegekende S&O-uren
Verdeling van de toegekende S&O-uren per sector van de economie in 2008 en 2009

������
�,��

��������
��,��
��� ��������
��,��

17 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

ICT-diensten
Om de innovatie in Nederland te bevorderen heeft het kabinet
voor een aantal extra maatregelen gekozen. Eén van die maatregelen is het openstellen van de WBSO voor de ontwikkeling
van innovatieve diensten met ICT per 1 januari 2009.

De verruiming is erop gericht ook de innovatie van nieuwe diensten op basis van ICTonderzoek en -ontwikkeling beter te ondersteunen. Met deze definitieverruiming is er
in 2009 een extra groep aanvragers ontstaan van zo’n 1.500 ondernemers. Deze nieuwe
groep bestaat voor het overgrote deel uit kleine bedrijven met minder dan 10 medewerkers
en zelfstandigen. Daarnaast hebben natuurlijk ook aanvragers uit de ICT wereld, die al
eerder gebruik maakten van de WBSO, van de verruiming kunnen profiteren.
Het aantal projecten dat de ontwikkeling van programmatuur ten behoeve van ICTdiensten betrof, is uitgekomen op zo’n 2.500. Een succes, want hiermee is het aantal
programmatuur­projecten dat door de verruiming is ingediend en toegekend uitgekomen
op ruim een vijfde deel van het totale aantal toegekende programmatuurprojecten.
Eind 2009 is onder de naam ‘Diensteninnovatie en de WBSO’ door het ministerie
van Economische Zaken een publicatie uitgebracht dat gaat over het effect van de
definitie­verruiming. Dit boekje is verkrijgbaar bij postbus 51 of te downloaden op
www.agentschapnl.nl/wbso.

18 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Aantal programmatuurprojecten

�.���
�.���
�.���

12000
10000
8000
�.���
6000
4000
2000
0
2008

2009

Jaren

Door autonome groei
Door verruiming
Jaren

Figuur 7. Aantal programmatuurprojecten
Toename van het aantal programmatuurprojecten in 2009 ten opzichte van 2008 door autonome groei en verruiming
19 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Software as a service
Frontier Information Technologies is erin geslaagd informatie over vliegtuig­bewegingen voor een breed publiek toegankelijk te maken. Frontier
ontwikkelde Casper, een innovatieve weboplossing die informatie geeft
over type vliegtuig, hoogte, snelheid, richting, weersomstandigheden en
baangebruik. Een project waarvoor Frontier een succesvol beroep kon
doen op de WBSO.

Tijdelijke verhoging van
het budget
Om het Nederlandse bedrijfsleven in tijden van economische
crisis een helpende hand te bieden heeft het kabinet in het
voorjaar van 2009 besloten het budget van de WBSO te
verhogen met 150 miljoen euro. Met dat extra geld hoopt de
overheid bedrijven beter in staat te stellen om werk­nemers
en hun kennis binnenboord te houden en zo economisch
herstel te bespoedigen.
Het extra budget is verdeeld over de WBSO-aanvragers door de tarieven van de eerste en
de tweede schijf te verhogen tot respectievelijk 50 procent (was 42 procent) en 18 procent
(was 14 procent), waarbij voor starters de eerste schijf is opgehoogd tot 64 procent (was
60 procent). Daarnaast is ook de lengte van de eerste schijf aangepast en wel tot 150.000 euro
loonsom (was 110.000 euro). Ten slotte is het totale bedrag dat een aan­vrager kan ontvangen
opgetrokken tot 14 miljoen euro (was 8 miljoen).

21 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Zeker is, dat deze tijdelijke verhoging van het budget voor meer gebruik van de WBSO heeft
gezorgd. Zo’n 1000 ‘verborgen’ of in het verleden afgehaakte S&O-bedrijven hebben door
het extra geld (opnieuw) een aanvraag ingediend, die is toegekend. Verreweg het grootste
gedeelte van dat geld is naar het MKB gegaan. De tijdelijke verhoging is overigens alleen
gepland voor 2009 en 2010.

6%

6%

39%

94%

39%

61%

94%

niet starters
starters

grootbedrijf
MKB

Figuur 8. Verdeling tijdelijke verhoging
Verdeling van de tijdelijke verhoging van het budget met 150 miljoen euro in 2009 over starters en niet starters
en grootbedrijf en MKB

22 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

61%

Cradle to Cradle
Tapijtfabrikant Desso werkt in een door de WBSO ondersteund project
aan een nieuwe rug voor tapijttegels. Deze nieuwe rug moet dezelfde of
betere tegeleigenschappen opleveren dan het gebruikelijke bitumen. Ook
onderzoekt Desso de recycling van gebruikte tapijten. De uitdaging is om
tegen zo laag mogelijke kosten de zuiverheid zo hoog mogelijk te krijgen.

Veranderingen per provincie
De verschillen tussen provincies zijn soms groot.
Per provincie is onderzocht hoeveel het aantal aanvragers,
het aantal toegekende S&O-jaren en het toegekende bedrag
in 2009 is veranderd ten opzichte van 2008.

��� Groei (in %)
���

��

���

��

���

��

���
���

���

���

���

��

���

���

�
���

���

���

���

���

���

��

���
��

�
-�

-��
-��

-���

�������

���������

���������

���������� ���������

Groei toegekend bedrag 2008 - 2009
Groei toegekende S&O-jaren 2008 - 2009
Groei aantal aanvragers 2008 - 2009

24 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

�������

�-�������

�

In figuur 9 is per provincie weer­gegeven hoeveel het aantal aanvragers, het aantal toe­
gekende S&O-jaren en het toegekende bedrag in 2009 is veranderd ten opzichte van 2008.
Landelijk zijn het aantal aanvragers, de S&O-jaren en het toegekende bedrag met respec­
tievelijk 23 procent, 8 procent en 53 procent toegenomen. Hoewel de verschillen tussen
de provincies groot zijn, profiteren zij allemaal in grote mate van de tijdelijke intensivering.
Opvallend zijn met name die provincies waar het aantal aanvragers met meer dan 20 procent
toeneemt, maar er niet wezenlijk meer S&O-jaren worden gemaakt of zelfs afneemt
(Drente en Noord-Brabant). In deze provincies zijn vooral veel kleine bedrijven (minder
dan 50 medewerkers) WBSO gaan aanvragen.

���

���
���

�

�

���

���

���

���

���

���
���

���

���

���
���

���

���

���

��

���
��
Provincies

-�

�������

�-�������

�-�������

����������

�������

�������

�-�������

Figuur 9. Veranderingen per provincie
Toe- of afname (in %) van toegekend bedrag, toegekende S&O-jaren en totaal aantal aanvragers
in 2009 ten opzichte van 2008 per provincie
25 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Dominant technologiegebied
per provincie
In Noord- en Zuid-Holland, Noord-Brabant en Gelderland vindt
het meeste S&O plaats. Noord- en Zuid-Holland kenmerken
zich door ICT-gerelateerde activiteiten, terwijl in NoordBrabant en Gelderland elektrotechniek de boventoon voert.

In figuur 10 is te zien welke technologiegebieden in de provincies overheersen en in hoeveel
S&O-jaren in totaal per provincie is geïnvesteerd. De gegevens zijn gebaseerd op de door de
bedrijven opgegeven BSI-codes.

B Meten, testen en instrumenten
C Wetenschappen
D Chemie
F Medische wetenschappen
H Landbouw, bosbouw en visserij
I Voedingsmiddelen
K Elektrotechniek
L Communicatiemiddelen
M Regel- en computertechniek
N Werktuigbouwkunde
Q Transportechniek

26 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

������

�

�

�

�

������
������
������

�
�

�

�
�

�
Drenthe��
Drenthe

Gelderland Gelderland
Totaal S&O-jaren: 8.673

������
������
������

�
�

������

�

������
������ �

�
�
�
�
Friesland
�
�
Friesland

Friesland
Friesland
Totaal S&O-jaren:
1525

Friesland

�

������
������
������
������

�

�

�
�

�

�
�
Groningen

�
�
�
��
�
�

������
������

������
������

�

�

�

�
�

�

�
�

������
�

������

�

�

������
������

�

�
�

�
Noord-Holland
Noord-Holland
�
Totaal S&O-jaren: 10.713

Overijssel
Overijssel
Totaal S&O-jaren: 5.089

Noord-Brabant
Noord-Brabant

Noord-Holland
Noord-Holland

Overijssel
Overijssel
�

Noord-Holland

�
������
������

�
�

������
������

�
�

Utrecht
Totaal S&O-jaren: 3.871 �

Utrecht�
Utrecht

�

�
�
�
�
�

������

�
�

������
������
������

H

H
Zeeland
Totaal S&O-jaren: 904 H

��
�
��
�
�

Overijssel

�

�

�

�
�

Noord-Brabant
Noord-Brabant
Totaal S&O-jaren: 16.594

Noord-Brabant

�

Limburg
Limburg
�

�

������

�
�

������

Limburg
Totaal S&O-jaren: 4.225

�
������

������

�
Limburg
�
Limburg

Groningen
Groningen

�

�
�

�
� �

Groningen Groningen
Totaal S&O-jaren: 1.492

Gelderland
Gelderland
�

������

�

������

�

������
� �
������
�
� �
�
�
Gelderland

�
�

�
�

Flevoland

�

�

������
������

Flevoland

�
� �

������

������

Flevoland
Flevoland
Totaal S&O-jaren:
851

�

������

�
�
�
��

Flevoland

Drenthe
Drenthe
Totaal S&O-jaren:
912

Drenthe

�
�

������

�
�

�

�

�
�
�
�

Zeeland
H
Zeeland

������

�

�
�

�
�
�
��

������
������
������
Zuid-Holland
Totaal S&O-jaren: 12.744

�
�

Zuid-Holland
Zuid-Holland

Figuur 10. Dominant
Utrecht technologiegebied per provincie
Zeeland
Zuid-Holland
Utrecht
Zeeland
Zuid-Holland
Toegekend aantal
S&O-jaren per provincie verspreid over
de meest dominante technologiegebieden
in 2009
27 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

D
D
D
D

Bedrijfssectoren naar
S&O-arbeidsjaren
ICT en telecom vormen samen zowel naar aantal aanvragers als
naar aantal toegekende S&O-arbeidsjaren de grootste sector.
Kort daarop gevolgd door de sector Machines en apparaten die
naar aantal aanvragers en S&O-arbeidsjaren gemeten bijna
even groot is.

In de ICT en telecom zijn in 2009 echter spectaculair meer S&O-arbeidsjaren gemaakt
dan in 2008. Zoals gebleken is deze groei vooral te danken aan de definitieverruiming.
Een sector die eveneens tot de grootste behoort maar een stuk minder aanvragers heeft
is die van de Elektrotechniek. Grootste daler van omvang is de sector Voeding en tabak.
In figuur 11 is de groei in S&O-arbeidsjaren per sector weergegeven. Figuur 12 toont de
SBI-samenstelling van de verschillende sectoren.

28 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Groei S&O-arbeidsjaren

���
��� �� �������

���
������� ���������

���

������ �� ���������
����, ����� �� ����
�������- ��
������������������

�������� ������
���

�������� ���������������

���������������

���������
���������

��������� �.�.�. ���� ��������������
���������������

��

���������� ���������������
���

�.���

�.���

�.���

�.���

�.���

�.���
Aanvragers

������� �� �����
-���

������� �� �������
�����������������-���������
������������ �� �����������

-���

Figuur 11. Bedrijfssectoren naar S&O-arbeidsjaren
Groei (in %) van het aantal S&O-arbeidsjaren en aantal aanvragers per sector in 2009 ten opzichte van 2008
(op basis van SBI-codes)

29 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Sector

1

SBI code

Aantal
aanvragers

Groei
toegekende
S&O-jaren
2008 – 2009

Totaal
toegekende
S&O-jaren
2009

Primaire sector

1, 2, 5, 10,
11 en 14

994

6,2%

5.176

Voeding en tabak

15 en 16

639

-2,6%

4.228

Textiel en kleding

17, 18 en 19

141

-3,9%

242

Industrie tbv ruwe
halffabrikaten1

20, 21, 23, 25, 26 en
27

1.236

3,4%

4.118

Uitgeverijen en reproductie

22

83

-7,7%

1.045

Chemische industrie

24

549

5,1%

6.106

Metaalproductenindustrie

28

1.559

9,2%

4.363

Machine- en
apparatenindustrie

29

2.956

6,2%

10.617

Elektrotechniek

30, 31, 32 en 33

1.301

0,8%

8.979

Transportmiddelenindustrie

34 en 35

389

-3,5%

1.846

Overige industrie

36

163

26,2%

224

Nuts, afval en bouw

37, 40, 41 en 45

538

12,9%

1.177

Handel en transport

50, 51, 52, 55,
60, 61, 62, 63,
70 en 71

360

14,5%

957

ICT en telecom

64 en 72

3.120

36,0%

11.198

Financiële dienstverlening

65, 66, 67 en 74

809

3,9%

3.125

Publieke dienstverlening

75, 80, 85, 90, 92, 93
en 99

606

7,8%

4.193

hout, kurk, riet, papier, karton, aardolie, steenkool, rubber, kunststof, glas, aardewerk, cement, kalk en metaal

Figuur 12. SBI-samenstelling bedrijfssectoren
Groei (in %) van het aantal S&O-arbeidsjaren en aantal aanvragers per sector in 2009 ten opzichte van 2008
(op basis van SBI-codes)

30 | FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

Software as a service
Nu de technologie zo ver is dat machines op afstand bediend kunnen
worden kan dure, geavanceerde apparatuur met andere bedrijven worden
gedeeld. Novay ontwikkelde met hulp van de WBSO samen met Corus,
Philips, FEI en de Universiteit van Amsterdam ‘Collaboratory’, een dienst
waarbij bedrijven gebruik kunnen maken van elkaars gevanceerde
apparatuur. Hierdoor is het gebruik van kostbare apparatuur ook voor
kleine bedrijven binnen handbereik komen te liggen.

De WBSO

De WBSO is een initiatief van het ministerie
van Economische Zaken. NL Innovatie,
een onderdeel van Agentschap NL,
verzorgt de uitvoering. Bedrijven kunnen
het financiële voordeel van de WBSO
verrekenen met de Belastingdienst.

De Belastingdienst

Financiële verrekening
Voor vragen over de financiële verrekening
van de WBSO kunt u contact opnemen met
de Belasting­telefoon (telefoonnummer
+31 (0) 80 005 43) of met het Belasting­
dienstkantoor waar uw onder­neming
onder valt.

Meer informatie

Wilt u meer informatie, kijkt u dan
op de website van de WBSO:
www.agentschapnl.nl/wbso.
De helpdesk van de WBSO

Hebt u vragen, dan kunt u bellen met
de helpdesk WBSO, T +31 (0) 88 602 35 54
of e-mailen naar wbso@agentschapnl.nl.
De helpdesk e-diensten

Hier kunt u terecht voor vragen over het
indienen via internet en certificaten.
De helpdesk e-diensten is te bereiken
via T +31 (0) 88 602 59 99 of e-mail naar
ei_beheerder@agentschapnl.nl.

Innovatiebox
Per 1 januari 2010 is de innovatiebox
ingevoerd om innovatiefonderzoek
door ondernemers fiscaal te stimuleren.
Informatie over de innovatie­box vindt
u op de website van de Belasting­dienst.
Daar vindt u ook een lijst met contact­
personen die u kunt benaderen als u
vragen heeft over het gebruik van de
innovatiebox.
Eén ingang voor innovatie informatie

Wilt u innoveren en u zoekt hulp en
advies? Bekijk dan het overzicht van de
fiscale instrumenten, financierings­
mogelijkheden, regelingen, programma’s
en projecten op de internetsite van
Agentschap NL: www.agentschapnl.nl/innovatie.

FOCUS op speur- en
ontwikkelingswerk
Het gebruik van de WBSO in 2009

Dit is een publicatie van:
Agentschap NL
NL Innovatie
Hanzelaan 310
Postbus 10073 | 8000 GB Zwolle
Helpdesk WBSO
T +31 (0) 88 602 35 54
I www.agentschapnl.nl/wbso
E wbso@agentschapnl.nl
© Agentschap NL | juni 2010
Publicatie-nr. 1WBSO1004

Hoewel deze publicatie met de grootst
mogelijke zorg is samengesteld kan
Agentschap NL geen enkele aansprakelijkheid
aanvaarden voor eventuele fouten.

Agentschap NL is een agentschap van
het ministerie van Economische Zaken.
Agentschap NL voert beleid uit voor
diverse ministeries als het gaat om
duurzaamheid, innovatie en inter­
nationaal. Agentschap NL is hét
aanspreekpunt voor bedrijven,
kennisinstellingen en over­heden.
Voor informatie en advies, financiering,
netwerken en wet- en regelgeving.
De divisie NL Innovatie helpt onder­
nemend Nederland bij innovaties.
Met geld, kennis en contacten.