Datum
3 maart 2021
Onze referentie
27713144

Overleg vertegenwoordigers Ring 2 met de Inspectie van
het Onderwijs
Vergaderdatum en -tijd

3 februari 2021, 13:00u - 15:00u

Vergaderplaats

Webex (online)

Aanwezig

NJPV, ConnectGroen, Nederlandse Montessori Vereniging,
Oudervereniging Balans, VBS, VBSO, Vereniging van
vrijescholen, Verus, VOO, VOS/ABB, Inspectie van het
Onderwijs

Vergaderpunten
1. Opening en mededelingen
De voorzitter opent de vergadering.
De inspectie meldt dat na afloop van dit overleg de brief ‘Advieskader Wet
Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen’ wordt verstuurd. Dit advieskader is in
een eerder Ringen-overleg besproken.
Het verslag van het vorige overleg is eind 2020 rondgestuurd, hierop zijn
geen reacties ontvangen.
Aan de deelnemers wordt gevraagd om suggesties voor de agenda van
het Ringen-overleg in mei 2021 door te geven aan de secretaris.
De voorzitter noemt dat in het Ring 1 overleg door de MBO Raad als
suggestie is gedaan om in een volgend overleg de langetermijneffecten
van de Coronacrisis op de agenda te zetten.
Indeling Ringen-overleggen vanaf 2022
In het Ringen-overleg van 7 oktober 2020 is door de deelnemers
voorgesteld om vanaf 2022 per kalender jaar twee Ringen-overleggen te
hebben op bestuursniveau en één Ringen-overleg op beleidsniveau. Alle
deelnemers stemmen in met de volgende verdeling:
1. Er zijn twee Ringen-overleggen op bestuursniveau per kalenderjaar en
deze overleggen vinden plaats in de maanden februari en oktober.
2. Er is één Ringen-overleg op beleidsniveau per kalenderjaar en dit
overleg vindt plaats in de maand mei.
Mededelingen namens deelnemers
De VBSO vertegenwoordigt de VGS in dit overleg met mandaat. Verder
verzoekt de VBSO of de stukken voor de Ringen ten minste twee weken
voorafgaand aan het overleg verzonden kunnen worden.

Pagina 1 van 7

Datum
3 maart 2021
Onze referentie
Fout! Verwijzingsbron niet
gevonden.

ConnectGroen maakt melding van een bestuurlijke wisseling.
2. Onderzoekskader 2021
Ter voorbereiding op het overleg zijn de concept-onderzoekskaders 2021
aan de deelnemers verstuurd. Deze zijn bijgesteld naar aanleiding van de
schriftelijke reacties van de Ringen. De aanpassingen zijn weergegeven in
een verantwoordingsdocument, dat ook voorafgaand aan het overleg is
verspreid.
De inspectie geeft in een korte presentatie een toelichting op het verloop
van dit proces. Als rode draad kwam uit de reacties naar voren dat de
richting van het bijgestelde kader door iedereen wordt ondersteund.
Vaststelling van het kader door de minister vindt volgens de planning
plaats in juni 2021. De inspectie bereidt zich momenteel voor op de
implementatie en ontwikkelt een communicatietraject.
Reacties deelnemers
Verus spreekt waardering uit voor de wijze waarop de inspectie met de
opmerkingen is omgegaan. Wel zijn er nog een aantal zorgen.
In het onderzoek van de Radboud Universiteit wordt de inspectie
opgeroepen zich te verdiepen in de wegen die naar kwaliteit leiden. Verus
ziet dat het kader doorloopt op de ingeslagen weg en vraagt de inspectie
zich te bezinnen en te verdiepen in de theoretische achtergrond. Als
voorbeeld noemt Verus het grotere onderscheid tussen toezicht op bestuur
en school en vraagt zich daarbij af of dit wel effectief zal zijn.
In het hoofdstuk Stelseltoezicht wordt de taak van de inspectie onder
andere omschreven als reflecterend; Verus zou liever zien dat hier meer
de nadruk op gelegd wordt, en minder op het begrip stimulerend. Verder
is er aarzeling ten opzichte van het stelseltoezicht in het algemeen,
aangezien hiervoor weinig normen/ wettelijke voorschriften zijn. Ook
benoemd Verus dat er nog veel onbepaald is, de AMVB is er bijvoorbeeld
nog niet.
Verus benoemt ook de aarzeling die zij hebben over de vermenging van
kwaliteit en financiën. Ook bij de voorgestelde benadering van
burgerschap zijn er bedenkingen, de wet is niet op alle punten duidelijk en
het kader daarmee ook niet. Als voorbeeld noemt Verus het woord
discriminatie, dat bij docenten en leerlingen een heel andere lading heeft
dan bij de overheid.
In het kader is genoemd dat de belangen van leerlingen en studenten
voorop staan. In de context van art. 23 noemt Verus dit een beladen
uitspraak en vraagt hoe het zit met individuele belangen ten opzichte van
groepsbelang. Het belang van goed onderwijs als zodanig achten zij
groter.
Het scharen van persoonsvorming onder socialisatie lijkt niet passend; het
past in het huidige politieke klimaat maar zet de ontwikkeling op slot en is
politiek gekleurd.

Pagina 2 van 7

Datum
3 maart 2021
Onze referentie
Fout! Verwijzingsbron niet
gevonden.

De waardering goed en oordelen voldoende en onvoldoende worden in één
tabel gezet, dit neigt naar ranking. Verus pleit ervoor om in het kader van
stimuleren en waarborgen ‘goed’ uit de tabel te halen.
Tot slot benoemt Verus dat, hoewel er waardering is voor de manier
waarop de inspectie omgaat met de inbreng, zij nog bezwaren hebben en
het niet eens zijn met de opmerking dat iedereen instemt met de
vernieuwde kaders.
De inspectie dankt Verus voor de inbreng, die herkenbaar is uit eerder
ingebrachte issues. De inspectie geeft een reactie op de gemaakte
opmerkingen.
Over scheiding van bestuur en school en de zorgen over effectiviteit van
het toezicht en een centraliserend effect merkt de inspectie op dat dit niet
de bedoeling is van het kader. Het is zeker niet zo dat het bestuur moet
voorschrijven en de school moet volgen. De inspectie gaat hier op een
ander moment graag nader het gesprek over aan.
De genoemde voorkeur voor de term reflecterend ten opzichte van
stimulerend roept de vraag op of zich dat verdraagt met de wettelijke
opdracht van de inspectie. Verder maakt reflectie deel uit van de bredere
theorie waarin de toezichthouder ook kijkt naar het stelsel; hiermee wil de
inspectie duidelijk maken dat het niet tot oordelen leidt maar tot de
stimulerende taak behoort. Ook is de bedoeling om het beeld op
stelselniveau terug te geven op bestuursniveau, in een open dialoog. Dit
valt dus niet binnen het wettelijk oordelende deel.
Naar aanleiding van de oproep aan de inspectie om zich meer te verdiepen
in de achterliggende theorie benoemt de inspectie dat in het
onderzoekskader wordt gekeken naar alle partijen die een rol spelen in het
bewaken van de kwaliteit en wie welke verantwoordelijkheid heeft. Het
accent ligt nu meer op de centrale rol van besturen in de kwaliteit, maar
dat betekent niet dat de inspectie afstand neemt van andere elementen.
Ten aanzien van burgerschap begrijpt de inspectie de zorg over de open
norm. De inspectie benadrukt dat de intentie werkelijk is om bij de wet te
blijven en dat reacties hierop altijd welkom zijn. Over het genoemde
voorbeeld van het woord discriminatie geeft de inspectie aan dat dit
inderdaad een containerbegrip is, de wetgever heeft daarom aangegeven
wat hieronder valt. Er is dus geen eigen interpretatie van de inspectie,
juist als het gaat om burgerschap en basiswaarden.
De inspectie stelt voor om de opmerkingen rond persoonsvorming en
socialisatie apart te bespreken.
Over de AMVB meldt de inspectie dat er per 1 januari twee
wetswijzigingen van kracht zijn rondom continuïteit en doelmatigheid. De
AMVB wordt momenteel gemaakt, het streven is om deze per 1 augustus
van kracht te laten worden.
VBSO reageert mede namens VGS. VBSO spreekt waardering uit over de
manier waarop is omgegaan met de gegeven feedback, ook in het
verantwoordingsdocument.

Pagina 3 van 7

Datum
3 maart 2021
Onze referentie
Fout! Verwijzingsbron niet
gevonden.

VBSO heeft er begrip voor dat de inspectie aansluit bij ontwikkelingen in
de samenleving maar roept de inspectie op het kader niet teveel te laten
leiden door actualiteiten; de oproep is om daar de themaonderzoeken voor
te blijven gebruiken.
Voor wat betreft burgerschap is VBSO benieuwd naar de operationalisatie
van de basiswaarden. Gezien vanuit christelijke basiswaarden spreekt de
VBSO liever over verantwoordelijkheid dan autonomie.
Tot slot vraagt VBSO of er nog een mogelijk is om na afloop van de
Ringen nog schriftelijk te reageren.
De inspectie bedankt VBSO voor de gegeven waardering en reageert op
de gemaakte opmerkingen.
Over het aansluiten op actualiteiten geeft de inspectie aan dat de wet- en
regelgeving wordt gevolgd, waarbij de deugdelijkheidseisen leidend zijn.
Overige ontwikkelingen passen meer binnen het stelsel- en
themaonderzoek. Deze themaonderzoeken zijn voor de inspectie wel een
manier om zaken te agenderen, wat kan leiden tot nieuwe en andere weten regelgeving.
Ook voor burgerschap geldt dat uitsluitend de wettelijke eisen als basis
voor het kader dienen. Er is uitgegaan van de acht basiswaarden, waarvan
eerder is vastgesteld dat alle denominaties zich hierin herkennen. De
inspectie houdt ook geen toezicht op leermiddelen; wel is het zo dat als de
inhoud van een leermiddel strijdig is met de basiswaarden dit kan leiden
tot handhaving. Er is ruimte voor verder gesprek over de basiswaarden,
ter verheldering.
In reactie op de vraag of een schriftelijke reactie nog mogelijk is
antwoordt de inspectie dat dit nog deze of volgende week mogelijk is.
Naschrift: na afloop van het overleg is de schriftelijke reactie van VBSO en
VGS ontvangen binnen de genoemde termijn.
VBS sluit zich aan bij de eerder gegeven waardering voor de wijze waarop
de inspectie is omgegaan met de inbreng op het kader. VBS stelt twee
zaken aan de orde.
Ten aanzien van burgerschap heeft VBS nog zorgen over het onderscheid
tussen waarborg en stimulering, dat juist bij dit onderwerp nauw luistert.
Over de eenpitters is gesteld dat dit maatwerk is, zo staat het ook in het
verantwoordingsdocument. VBS is voor maatwerk maar geeft aan dat dit
ook kan leiden tot onzekerheid. Als voorbeeld noemt VBS dat zij soms
signalen krijgen dat eenpitters in gesprekken met de inspectie de
suggestie krijgen om zich aan te sluiten bij grotere koepels. Dit roept de
vraag op waar stimuleren eindigt en de eigen mening van de inspecteur
begint.
De inspectie geeft aan al dat de gevolgen van het kader voor eenpitters,
ook in het primair onderwijs, al eerder met hen is besproken. Uit die
gesprekken kwam het verzoek om voor hen geen onderscheid te maken,
aangezien zij dezelfde verantwoordelijkheid hebben. In de praktijk ziet de

Pagina 4 van 7

Datum
3 maart 2021
Onze referentie
Fout! Verwijzingsbron niet
gevonden.

inspectie tot nu toe grote verschillen in de governance. Het signaal over
de goedbedoelde adviezen van inspecteurs neemt de inspectie mee in de
implementatie van het kader.
Over het onderscheid tussen waarborg en stimulering geeft de inspectie
aan dat er alleen sprake is van handhaving wanneer het gaat om centrale
onderdelen van de wet zoals basiswaarden. Verder merkt de inspectie op
dat er enerzijds vertrouwen is in de inspectie maar anderzijds veel
detailopmerkingen. De inspectie benoemt nogmaals dat er altijd de
mogelijkheid is om het gesprek aan te gaan over de uitwerking van dit
toezicht en roept ook op om gezamenlijk de vinger aan de pols te houden.
ConnectGroen bedankt de inspectie voor de verwerking van hun reactie op
het waarderingskader voor doorlopende leerroutes vmbo-mbo. Er is vrij
veel belangstelling voor deze nieuwe wetgeving, ConnectGroen heeft
daarom de laatste versie van het kader nogmaals bekeken. Soms is in de
teksten onduidelijk waar de bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt (bij het
vo- of mbo-bestuur?). Daarnaast zijn er nog een aantal kleine redactionele
opmerkingen en vragen, ConnectGroen vraagt of die nog kunnen worden
doorgegeven.
De inspectie geeft aan dat dit inderdaad een nieuwe bijdrage is aan het
kader en een spannend proces tussen twee sectoren. Dit proces is goed
verlopen. De hoop is dat dit kader het makkelijker maakt voor het veld en
een oplossing biedt voor een aantal vraagstukken rondom de doorlopende
leerroutes. De inspectie neemt dit mee in de communicatie. Ten aanzien
van de bestuursverantwoordelijkheid verwijst de inspectie naar paragraaf
negen van het kader, waar dit geadresseerd wordt. Daarbij neemt ook de
samenwerkingsovereenkomst een belangrijke plek in.
Op het verzoek of er nog een aantal opmerkingen en vragen kunnen
worden doorgegeven antwoordt de inspectie bevestigend.
De bespreking van de kaders is afgerond. De inspectie bedankt de
deelnemers van de Ringen voor hun inbreng. Na afloop van dit overleg
wordt aan de deelnemers een versie van het kader verstuurd die gebruikt
kan worden om te verspreiden onder de achterban.
3. Coronavirus en actualiteiten onderwijs
De inspectie benoemt een aantal actualiteiten rondom Corona en toezicht,
waaronder de heropening van het meldpunt schoolsluiting voor po, de
stand van zaken van het onderzoek Afstandsonderwijs en welke signalen
de inspectie over Corona en onderwijs ontvangt. De inspectie ziet een
toename in het aantal meldingen, die voornamelijk betrekking hebben op
noodopvang en de hoeveelheid en invulling van digitaal onderwijs.
Er zijn al veel overleggen ingericht waar gesproken wordt over Corona.
Aan de deelnemers van de Ringen wordt gevraagd welke actualiteiten zij
willen delen in dit overleg.

Pagina 5 van 7

Datum
3 maart 2021
Onze referentie
Fout! Verwijzingsbron niet
gevonden.

De Nederlandse Dalton Vereniging heeft voorafgaand aan het overleg
schriftelijk gereageerd op dit agendapunt:
Binnen de Dalton Vereniging gaan steeds meer geluiden op om leerlingen
een nieuwe herstart te geven in het schooljaar waarin ze nu zitten. Op
deze wijze kunnen we een sterke impuls geven aan de schoolloopbaan van
onze kinderen. Ze krijgen dan onderwijstijd terug die ze tijdens de
Coronaperiode gemist hebben.
De Nederlandse Montessori Vereniging vraagt in hoeverre de inspectie een
visie op de Coronacrisis ontwikkelt en of de inspectie betrokken is bij de
vo-examens en wat daarin het standpunt is.
De inspectie geeft aan te participeren in kwesties die het toezicht raken.
Voor wat betreft de examens vo stelt de inspectie er belang aan te
hechten dat de waarde van het diploma overeind blijft, ook met het oog
op vervolgonderwijs. Dit kan onder andere door vertragingen te erkennen
en zoveel mogelijk onderwijstijd te compenseren. Daarnaast is het in deze
tijd belangrijk om zicht te houden op de ontwikkeling van leerlingen,
waarbij ‘beoordelen’ en ‘zicht houden op’ uit elkaar moeten worden
gehouden. De inspectie ontwikkelt daarom nu een visie op de beoordeling
van onderwijsresultaten.
In reactie hierop vraagt De Nederlandse Montessori Vereniging in hoeverre
de vervolgopleidingen actief betrokken worden; zij zijn bang afgerekend
te worden. Verder stelt de vereniging dat leerlingen niet zijn gebaat bij
een langere schoolloopbaan vo, maar door willen. De vervolgopleidingen
hebben daar hulp bij nodig.
De inspectie geeft aan dat deze discussie breed gevoerd wordt, met
inachtneming van alle voor- en nadelen.
VBS geeft aan blij te zijn dat het woord ‘achterstanden’ niet is gebruikt en
vraagt om voorzichtigheid in de communicatie naar buiten hierover. Het
gaat niet alleen om het cognitieve aspect maar ook om persoonsvorming
e.d. VBS roept op om gezamenlijk waakzaak te blijven om breed te blijven
kijken.
De voorzitter bedankt de deelnemers voort de inbreng. Mogelijk wordt dit
onderwerp in een volgend Ringen-overleg weer geagendeerd.
4. Rondvraag en sluiting
VOS/ABB heeft een aantal vragen over de Financiële Staat van het
Onderwijs, en dan met name over de communicatie over reserves vanuit
de inspectie. VOS/ABB zal deze vragen schriftelijk aan de inspectie stellen.
Een deelnemer vraagt of er ruimte is om nieuwe leden toe te voegen aan
de Ringen, bijvoorbeeld als er nieuwe stromingen ontstaan. In dit geval

Pagina 6 van 7

Datum
3 maart 2021
Onze referentie
Fout! Verwijzingsbron niet
gevonden.

gaat het om Agora onderwijs. De inspectie zegt toe dit intern te
bespreken.
De inspectie zorgt ervoor dat het conceptverslag van het overleg wordt
rondgestuurd en herhaalt de oproep om eventuele thema’s of
agendapunten voor het volgende overleg (mei 2021) door te geven aan de
secretaris.
De voorzitter sluit de vergadering.

Pagina 7 van 7