Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 750 J

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Infrastructuurfonds voor het jaar 2014

Nr. 6

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 11 november 2013
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de minister van Infrastructuur en Milieu over het
Deltaprogramma 2014 «Werken aan de delta; Kansrijke oplossingen voor
opgaven en ambities», (bijlage bij Kamerstuk 33 750 J, nr. 4).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 8 november 2013.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Paulus Jansen
De griffier van de commissie,
Tijdink

kst-33750-J-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

1

Vraag 1
Welke concrete acties heeft u ondernomen of bent u van plan te gaan
ondernemen om regionale overheden te benaderen om te garanderen dat
de waterwingebieden bij de kust worden beschermd?
Antwoord 1
Het drinkwaterbelang is reeds in de Drinkwaterwet opgenomen als
«dwingende reden van openbaar belang» en ik ben op nationaal niveau
eindverantwoordelijk voor drinkwater. Zoals aangekondigd in de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte zal in de Structuurvisie voor de
Ondergrond (STRONG) worden bepaald of de winning van drinkwater uit
de ondergrond ruimtelijk als een nationaal belang zal worden gekwalificeerd.
De planologische en juridische bescherming van drinkwatergebieden
vindt plaats in provinciale structuurvisies, gemeentelijke bestemmingsplannen en provinciale milieuverordeningen (o.a. door de aanwijzing
grondwaterbeschermingsgebieden).
De beleidsnota drinkwater die ik in 2014 zal opstellen en de Structuurvisie
voor de Ondergrond zijn belangrijk voor de bescherming van drinkwaterbronnen, ook in duingebieden. Die beleidskaders worden mede richtinggevend voor de regionale structuurvisies, bestemmingsplannen en
verordeningen. Daarnaast zijn er onder regie van de Provincies gebiedsdossiers voor drinkwaterwinningen opgesteld waar de risico’s voor
waterwinningen, waaronder die in de kust, in kaart zijn gebracht en
regionaal bestuurlijke afspraken worden gemaakt over uitvoeringsplannen
om de bescherming te verbeteren. De overeengekomen KRW maatregelen
worden in de stroomgebiedbeheersplannen opgenomen en de landelijke
generieke maatregelen in de Nota drinkwater.
Bij concrete initiatieven langs de kust worden drinkwaterbedrijven
betrokken als er waterwingebieden in het geding zijn.
Vraag 2
Kunt u een toelichting geven op wat er wordt bedoeld met de stelling in
het Deltaprogramma dat te veel doen ondoelmatig is?
Antwoord 2
Doelmatigheid is een belangrijk criterium voor de bekostiging van
maatregelen uit de rijksbegroting en dus ook het Deltafonds. Het
Deltaprogramma staat, gelet op de onzekerheden op ruimtelijk, economisch en klimatologisch vlak, voor een nuchtere, flexibele en adaptieve
aanpak. Bij de strategieën die worden ontwikkeld en bij de maatregelen
die worden voorbereid in het Deltaprogramma wordt derhalve ingespeeld
op meerdere mogelijke toekomsten – de deltascenario’s – en daarbij wordt
nadrukkelijk niet nu al op voorhand gekozen voor een worst case scenario.
Hierdoor wordt de kans verkleind dat er overbodige en dus ondoelmatige
maatregelen genomen worden.
Vraag 3
Welke conclusies worden verbonden aan de zin «De Deltacommissaris
vindt dat een lange periode», waar het gaat om de periode voordat de
gestelde doelen kunnen worden bereikt met de daarvoor beschikbaar
gestelde middelen?
Antwoord 3
De nieuwe waterveiligheidsnormen die volgend jaar aan u worden
voorgelegd zijn optimale normen voor 2050. Daaruit volgt dat in principe
tot 2050 de tijd zou kunnen worden genomen om aan die normen te
voldoen. De deltacommissaris onderstreept met zijn uitspraak de
noodzaak om de komende jaren voortvarend de uitvoering van de
benodigde waterveiligheidsmaatregelen ter hand te nemen. En dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

2

gebeurt ook, bijvoorbeeld in het nieuwe Hoogwaterbeschermingsprogramma.
Vraag 4
Waarop baseert de Deltacommissaris de verwachting dat het voor 2050
realiseren van de benodigde maatregelen een uitdaging is? Op welke
manier kan dit worden verbeterd? Wat is op dit moment dan wel een
realistische verwachting?
Antwoord 4
In paragraaf 5.4 van het Deltaprogramma 2014 gaat de deltacommissaris
uitgebreider in op deze materie. Gelet op de daar beschreven grove
schatting van de kosten tot 2050 en de gemaakte extrapolatie van het
Deltafonds tot 2050, komt de deltacommissaris tot zijn voorlopige
verwachting. Zoals beschreven in hoofdstuk 5 komt de deltacommissaris
in DP2015 met een financiële analyse die concreter en preciezer is dan in
DP2014.
Vraag 5
Kunt u aangeven hoe gebruikers van zoetwater al ervaren dat de verzilting
toeneemt? Bent u bijvoorbeeld bekend met de brief van stakeholders als
de Vereniging van waterbedrijven in Nederland (VEWIN) en Land- en
Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) aan de Deltacommissaris van
15 januari 2013?
Antwoord 5
Gebruikers als landbouw, drinkwater, industrie en natuur hebben
zoetwater nodig. In West-Nederland treedt op veel plaatsen verzilting op.
Via maatregelen als doorspoeling wordt gezorgd voor water van
voldoende kwaliteit voor de gebruikers. In diepe polders neemt de
verzilting steeds verder toe door bodemdaling en omdat geleidelijk aan
brakker grondwater van grotere diepten naar boven komt. Bij de inlaatpunten voor aanvulling en doorspoelen zijn er door lage afvoeren en
zeespiegelstijging in West Nederland risico’s op toenemende verzilting.
Op de mogelijke gevolgen voor gebruikers van een tekort aan voldoende
water van voldoende kwaliteit wordt bij vraag 31 nader ingegaan.
Ik ben bekend met de brief van genoemde stakeholders aan de deltacommissaris van 15 januari 2013 en hun verzoek daarin om de beschikbaarheid van zoet water in West-Nederland te borgen. Het Deltaprogramma Zoetwater heeft de bestaande knelpunten in beeld gebracht en
hoe deze kunnen veranderen als gevolg van sociaal-economische en
klimatologische ontwikkelingen. Daarnaast kijkt het Deltaprogramma
Zoetwater naar mogelijkheden om onze positie in de delta optimaal te
benutten en kansen te pakken die deze ligging biedt. In de Deltabeslissing
Zoetwater zal de regering een besluit nemen over de strategie voor de
zoetwatervoorziening.
Vraag 6
Welke «grootschaligere maatregelen» op het gebied van de zoetwatervoorziening kunnen naar verwachting worden uitgesteld? Waarom is het
wenselijk deze uit te stellen? Worden daarmee geen problemen voor ons
uitgeschoven?
Antwoord 6
Het Deltaprogramma Zoetwater heeft adaptatiepaden (van maatregelen)
opgesteld waarmee wordt ingespeeld op een onzekere toekomst.
Afhankelijk van de klimatologische ontwikkeling kunnen extra maatregelen worden ingezet, deze opties worden opengehouden. Maatregelen
waar het om gaat zijn onder andere: het verder vergroten van de
IJsselmeerbuffer en eventueel veranderen van de afvoerverdeling naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

3

IJssel, een afsluitbare kering met zoutwerende werking in de Nieuwe
Waterweg en een structurele alternatieve aanvoer voor West Nederland.
Nu al inzetten op dit soort grootschalige maatregelen zou leiden tot
desinvesteringen. Afhankelijk van de klimaat- en sociaal-economische
ontwikkelingen kan op lange termijn voor deze maatregelen gekozen
worden.
Vraag 7
Welke belangen kunnen «optimaal worden meegekoppeld», door het
leveren van maatwerk per gebied bij dijkversterkingen en/of rivierverruimende maatregelen?
Antwoord 7
Dit zijn onder andere belangen op het gebied van natuur, recreatie, milieu
en ruimtelijke kwaliteit.
Vraag 8
Op welke wijze is het onderlinge contact tussen de Deltacommissaris en
de minister van IenM geregeld? Hoe houdt de minister, die politiek
verantwoordelijk is, de vinger aan de pols?
Antwoord 8
Ik heb zeer regelmatig contact met de deltacommissaris over de
voortgang van het Deltaprogramma, zodat ik – als politiek verantwoordelijke – de vinger aan de pols houd. Dit is tevens van belang omdat op het
jaarlijkse voorstel van de deltacommissaris voor het Deltaprogramma
door mij moet worden gereageerd.
Vraag 9
Waarom wordt de nieuwe veiligheidsbenadering uit de motie-Van
Veldhoven/Lucas op Kamerstuk 27 625, nr. 262 niet helemaal, maar slechts
zo veel mogelijk meegenomen bij de prioritering en de uitvoering van het
HWBP? Wat houdt «zo veel mogelijk» in dit kader in?
Antwoord 9
De motie Van Veldhoven/Lucas verzoekt de regering, in 2014 te komen
met een voorstel voor nieuwe normen, uitgaande van het voorkomen van
achteruitgang van het huidige waterveiligheidsniveau, de nieuwste
technische inzichten, een basisveiligheidsniveau slachtofferrisico van 10–5
als oriëntatiewaarde voor heel Nederlanden en een maatschappelijke
kosten-batenanalyse (uitgaand van het tweede referentiescenario) om te
bepalen waar een extra impuls gerechtvaardigd is. Tevens verzoekt de
motie het nHWBP op basis van deze nieuwe systematiek vorm te geven.
De nadere uitwerking van deze veiligheidsbenadering en wettelijke
verankering daarvan alsook de vertaling in het nieuwe toetsinstrumentarium rekening houdend met de nieuwste technische inzichten vindt de
komende jaren plaats. Dit betekent dat bij het prioriteren en ontwerpen
van de eerste maatregelen binnen het nHWBP in voorkomende gevallen
gewerkt zal worden op basis van aannames over de uiteindelijke en
definitieve uitwerking van de nieuwe norm en toetsvoorschriften. Het
streven daarbij is de kans op regretkosten te minimaliseren.
Vraag 10
Is het vanuit de voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma beschikbare
middelen mogelijk om ook andere waterveiligheidsmaatregelen dan
dijkversterkingen te financieren, zoals rivierverruimende maatregelen? Zo
ja, zijn Rijk en waterschappen bereid om vanuit die middelen, waar
kansrijk, andere maatregelen dan dijkversterkingen te overwegen? Zo nee,
welke belemmeringen zijn er en bent u bereid deze weg te nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

4

Antwoord 10
De meest doelmatige maatregel om een primaire waterkering weer aan de
wettelijke norm te laten voldoen is subsidiabel vanuit het HWBP. Mochten
waterschappen in overleg met andere partijen door middel van rivierverruiming aan de norm willen voldoen, dan kunnen maatwerkafspraken
worden gemaakt om de subsidie voor rivierverruiming in te zetten. De
meerkosten ten opzichte van de meest doelmatige oplossing zullen vanuit
andere bronnen moeten worden bekostigd. Of en, zo ja, waar andere
maatregelen zoals rivierverruiming een kansrijke oplossingsrichting
vormen wordt onderzocht in de gebiedsgerichte deelprogramma’s van het
deltaprogramma. Op basis hiervan zal ook de bekostiging van rivierverruimende maatregelen worden uitgewerkt.
Vraag 11
Wat is de kans dat projecten die voor 2020–2025 zijn gepland ineens
urgent worden? Hoe wordt daarmee om gegaan?
Antwoord 11
Deze kans is klein. Voor het bepalen van de urgentie wordt er van
uitgegaan dat de kering door de beheerder adequaat wordt onderhouden
op grond van zijn zorgplicht. De kosten van beheer en onderhoud zijn
voor rekening van de beheerder. Dit geldt uiteraard ook indien het
ontwerp van de kering volgens de toetsing niet meer toereikend is om aan
de wettelijke norm te voldoen en versterkt dient te worden. Bij de
urgentiebepaling wordt dus geen rekening gehouden met de eventueel
(achterstallig) onderhoud aangezien dit een perverse prikkel zou kunnen
vormen. Dit betekent dat een kering die voor 2020–2025 ingepland is
alleen ineens urgent(er) kan worden wanneer er nieuwe technische
inzichten beschikbaar komen over sterkte en/of belasting van keringen of
wanneer de urgentiebepaling onjuist blijkt te zijn.
Vraag 12
Wat is de stand van zaken van de onderzoeken naar de gevolgen van
piping?
Antwoord 12
Dit najaar is de projectoverstijgende verkenning piping binnen het nieuwe
Hoogwaterbeschermingsprogramma/HWBP opgestart. In deze verkenning
wordt tussen 2014 en 2017 een aanpak ontwikkeld waarmee waterschappen kunnen bepalen wanneer maatregelen nodig zijn. Ook worden
pilots gestart om te testen welke innovatieve oplossingen (o.a. geotextiel,
drainagesystemen) werken.
Daarnaast zijn urgente dijktrajecten waar piping een rol speelt,
opgenomen in de eerste programmeringsronde van het HWBP 2014–2019.
Om bij deze trajecten piping goed mee te nemen, levert IenM dit jaar een
werkwijzer piping op. Ook heeft IenM een expertteam ingesteld dat
projecten specifiek kan adviseren op het gebied van piping. Tot slot
worden nieuwe inzichten rondom piping doorontwikkeld ten behoeve van
het nieuwe Wettelijk Toetsinstrumentarium/WTI 2017. Resultaten uit de
projectoverstijgende verkenning worden hierin meegenomen. Hiermee is
de koppeling tussen theorie en praktijk geborgd.
Vraag 13
Wat is de stand van zaken van de toezegging van de toenmalige staatssecretaris om een naviduct in de voorbereiding voor het project Toekomst
Afsluitdijk mee te nemen, zodat dit in besluitvorming kan worden
opgenomen als er toch financiën beschikbaar zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

5

Antwoord 13
In zijn brief van 3 juli 2012 heeft de (toenmalige) staatssecretaris van IenM
een beeld gegeven van de geraamde kosten en baten van drie opties voor
het opnemen van grotere sluizen in Kornwerderzand (Kamerstuk 32 308,
nr. 8, Structuurvisie Afsluitdijk). In de brief komt de staatssecretaris tot de
conclusie dat nieuwbouw de komende jaren niet doelmatig is. De sluizen
hebben nog een restlevensduur tot 2050. Eerst dan is een grote investering aan de orde. In deze brief kondigt de staatssecretaris een overleg
met de regio aan over de wenselijkheid, haalbaarheid en financierbaarheid van dit project. Een vervolgoverleg is op verzoek van de regio
uitgesteld.
De beraadslagingen sindsdien hebben de ambitie van de regio verlegd
naar een verruiming van de schutsluizen van Kornwerderzand. Recentelijk
heeft de regio een plan hiertoe naar voren gebracht. Rijksfinanciering is
bij dit alternatief niet aan de orde. Deze ambitie komt in de plaats van de
eerdere ideeën in de regio (m.n. Fryslân, gemeente Kampen/Zwolle en
Overijssel) om bij Kornwerderzand een naviduct te realiseren. Rijk en
regio zullen hierover nader spreken in het Bestuurlijk Overleg MIRT
Noord-Nederland.
Vraag 14
Wat is de stand van zaken van de duurzame en innovatieve initiatieven bij
het project Toekomst Afsluitdijk waar de regionale overheden zich voor
inzetten?
Antwoord 14
Rijk, regio en bedrijfsleven werken samen aan realisatie van ambities op
de Afsluitdijk. Het initiatief ligt bij de regio. Naast duurzame energie en
natuur werkt de regio ook aan ambities op het gebied van recreatie en
toerisme. De stand van zaken van de verschillende initiatieven:
Duurzame Energie:
• Blue Energy: de bouw van de blue energy proefcentrale op Breezanddijk is gestart en zal eind dit jaar operationeel zijn. Partners van dit
project zijn Energy Valley, REDstack, Fujifilm en Wetsus. Het Rijk stelt
locatie en vergunningen beschikbaar.
• Getijdenenergie: de testlocatie in Den Oever functioneert. Dit project
levert test- en demonstratiefaciliteiten voor energiewinning uit spui- en
getijstroom. Het Rijk heeft hiervoor een financiële bijdrage beschikbaar
gesteld.
• Zonne-energie: de regio ontwikkelt momenteel plannen om een
zonne-energie pilot te starten.
• Afhankelijk van de uitkomsten van de pilots zullen de komende jaren in
meer of mindere mate opschalingen plaatsvinden.
Natuurontwikkeling
Vanuit de regionale partijen is de wens ontstaan om i.p.v. «vishevels»
over de dijk op één locatie een veel omvangrijkere «vismigratierivier»
door de dijk heen te realiseren, met een veel hoger rendement voor
vismigratie. Dit innovatieve plan van de regio vergt nog onderzoek.
Recreatie en Toerisme
De regio heeft groslijst van initiatieven van plaatselijke en andere
ondernemers en overheden op basis waarvan zal worden bekeken welke
in de komende jaren tot ontwikkeling kunnen komen.
Vraag 15
Voor welke andere ambities wordt ruimte gecreëerd in het project
Toekomst Afsluitdijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

6

Antwoord 15
Zoals bekend heb ik heb in het AO Wind op Land op 20 juni jl. aan uw
Kamer toegezegd om de mogelijkheden van het plaatsen van windturbines op de Afsluitdijk te onderzoeken. Ik verken momenteel de opties en
zal de conclusies in december 2013 aan uw Kamer melden.
Vraag 16
Hoe komt het dat het rijksbudget voor gebiedsontwikkeling OoijenWanssum maximaal 135 mln. euro is, terwijl de uitgesplitste bedragen
daaronder optellen tot 139 mln. euro?
Antwoord 16
Dat heeft te maken met de inmiddels in het Deltafonds toegepaste
prijsindexatie. Vandaar dat tussen haakjes het meest actuele bedrag in het
Deltafonds voor de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum is toegevoegd.
Vraag 17
Waarom zijn vijf van de oorspronkelijke 39 maatregelen uit het project
Ruimte voor de Rivier vervallen?
Antwoord 17
Dijkverbetering Neder-Rijn/Geldersche Vallei (VGR 14)
In juni 2009 is door de toenmalige staatssecretaris besloten om op
verzoek van het waterschap Vallei en Eem de maatregel Dijkverbetering
Neder-Rijn/Geldersche Vallei niet uit te voeren. De aanname voor
maaivelddaling die in de PKB is gebruikt komt niet overeen met de
feitelijke situatie en vanuit veiligheidsoogpunt blijkt uitvoering van de
maatregel derhalve niet nodig.
Kadeverlaging Biesbosch (VGR 15)
In 2009 is bij de projectbeslissing voor de ontpoldering Noordwaard
gebleken dat de maatregel kadeverlaging Biesbosch niet nodig is. In de
PKB waren beide maatregelen aan elkaar gekoppeld. De kadeverlaging
Biesbosch was bedoeld om mogelijke opstuwing, veroorzaakt door de
maatregel ontpoldering Noordwaard, te reduceren. Deze opstuwing treedt
met het huidige geoptimaliseerde ontwerp van de Noordwaard niet op,
waardoor de maatregel kadeverlaging Biesbosch is komen te vervallen.
Dijkverbetering Lek/Lopiker- en Krimpenerwaard (VGR 16)
Uit vooronderzoek, waarvan de gegevens er ten tijde van de PKB niet
waren, is gebleken dat de dijkvakken voldoen aan de thans geldende
veiligheidseisen en dat naar verwachting pas in 2045 verbetering
noodzakelijk zal zijn. Op verzoek van het waterschap Stichtse Rijnlanden is
daarom besloten deze maatregel te laten vervallen.
Kribverlaging Waalbochten en obstakelverwijdering Suikerdam en
Polderkade naar de Zandberg (VGR 18)
De twee maatregelen bovenstrooms van Nijmegen zijn vervallen als
gevolg van de projectbeslissing voor de dijkteruglegging Lent. Dit
ontwerp realiseert met 34 cm in totaal 7 cm meer waterstanddaling dan
de noodzakelijke 27 cm. Als de twee maatregelen bovenstrooms van
Nijmegen gerealiseerd zouden worden, dan stroomt er meer water naar
de Waal dan volgens de afvoerverdeling gewenst is.
Vraag 18
Wanneer komt er een betrouwbaar antwoord op de vraag welke kunstwerken wanneer het einde van hun levensduur bereiken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

7

Antwoord 18
Op basis van ontwerplevensduur en huidige prestaties wordt bekeken
wanneer naar verwachting einde levensduur aan de orde is. Deze meer
theoretische benadering wordt naast de resultaten van de uitgevoerde
inspecties naar de toestand van de kunstwerken en andere objecten
gelegd. Op basis van deze gegevens wordt een verwachting van de
restlevensduur van de objecten opgesteld. Deze verwachting wordt
periodiek herijkt. De eerste indicatie hiervan zal in 2016 worden geleverd
(zie ook MIRT projectenboek 2014, pag. 32). In de praktijk zal het precieze
moment dat einde levensduur wordt bereikt afwijken van het verwachte
moment.
Vraag 19
Kunt u aangeven of bij het implementeren van de risicobenadering zoals
bedoeld in motie-Lucas/Van Veldhoven op Kamerstuk 33 000 XII, nr. 96
uitgesloten wordt dat risico’s in bepaalde gebieden worden verlaagd?
Antwoord 19
Het toekomstig waterveiligheidsbeleid richt zich op een uniforme
basisveiligheid voor heel Nederland (binnendijks) en het zoveel mogelijk
voorkomen van maatschappelijke ontwrichting.
Waar het nu veel veiliger is dan de basisveiligheid en waar geen sprake is
van een risico op grootschalige maatschappelijke ontwrichting worden
keringen goed onderhouden tot het moment dat investering op basis van
de nieuwe normering noodzakelijk is. Er is dus geen achteruitgang in de
feitelijke situatie, en men houdt heel lang een hoger niveau dan de
standaard. Uiteindelijk zal in de loop van vele jaren, een situatie ontstaan
van 10–5, gelijk aan de situatie in andere regio’s.
Vraag 20
Worden er projecten geschrapt omdat ze door de overgang naar de
risicobenadering niet meer nodig zijn of wordt er alleen een andere
prioritering aangehouden door de overstap op de risicobenadering?
Antwoord 20
Op dit moment wordt binnen het nieuwe Hoogwaterbeschermingsprogramma al geprioriteerd op basis van de risicobenadering. Daarnaast
worden in de verkenningen nu verschillende scenario’s meegenomen om
uiteindelijk een goede aansluiting met de nieuwe norm te bereiken.
Vraag 21
Kunt u toelichten in hoeverre bij constatering van een lage evacuatieeffectiviteit ook op verbetering van de evacuatie-effectiviteit wordt
ingezet? Wordt de mogelijkheid tot verbetering van de evacuatieeffectiviteit ook meegenomen in de risicobenadering? Oftewel: worden bij
het bepalen van het gewenste veiligheidsniveau ook toekomstige
verbeteringen op het punt van evacuatie-effectiviteit meegenomen?
Antwoord 21
De gemiddelde mogelijkheden van evacuatie (zgn. evacuatiefracties) waar
bij de studies rekening mee is gehouden zijn in het verleden door
waterveiligheidsexperts beschouwd als een conservatieve inschatting van
wat met de huidige organisaties en zonder verdere verbetering van
effectiviteit, haalbaar zou zijn. Deze aannames worden nu nogmaals
bezien door de veiligheidsregio’s. Daarnaast wordt op meerdere manieren
ingezet op het beperken van schade en slachtoffers bij overstromingen
o.a. door het ontwikkelen van een landelijke Module Evacuatie die er op
gericht is het handelingsperspectief van burgers en bedrijven te
vergroten. Een en ander is nog in ontwikkeling en daarom wordt hier
generiek (nog) geen rekening mee gehouden bij de onderbouwing van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

8

normen voor de waterkeringen. Als blijkt dat de evacuatiemogelijkheden
op sommige plaatsen aantoonbaar groter zijn, dan eerder werd verondersteld dan kan dat worden meegenomen in de onderbouwing van de
nieuwe normen voor de waterkeringen.
Vraag 22
Welke voorwaarden worden er gesteld aan het beschikbaar stellen van
middelen uit het Deltafonds voor de realisatie van meerlaagsveiligheidsoplossingen?
Antwoord 22
Voorwaarden voor financiering van meerlaagsveiligheidsoplossingen uit
het Deltafonds worden momenteel binnen het Deltaprogramma onderzocht. In april 2014 zullen de eerste voorstellen worden voorgelegd aan de
Stuurgroep Deltaprogramma. De ambitie is om in het DP2015, dat
september 2014 naar de Kamer wordt gestuurd, concrete voorstellen voor
dergelijke voorwaarden op te nemen.
Vraag 23
Hoe zorgt u ervoor dat de nieuwe waterveiligheidsnormen, die de
Deltacommissaris in het Deltaprogramma 2015 zal voorstellen en waar u
een besluit over gaat nemen, zo snel als mogelijk van kracht zijn? Welke
stappen moeten doorlopen worden? Gaat het u lukken, als de medewetgever bijdraagt aan een voorspoedige wetsbehandeling, de nieuwe
normen per 1 januari 2017 van kracht te laten zijn?
Antwoord 23
Op Prinsjesdag 2014 wordt het Deltaprogramma 2015 aangeboden aan
uw Kamer. In dit deltaprogramma komt het kabinet met een reactie op het
voorstel en de adviezen van de deltacommissaris over de deltabeslissingen. De beleidsmatige verankering van de deltabeslissingen vindt
plaats in de opvolger van het Nationaal Waterplan. Parallel aan de
beleidsmatige verankering start het proces van juridische verankering van
de waterveiligheidsnormen. Dit vergt een kleine aanpassing van de
Waterwet en het opstellen van een Besluit (AMvB) onder de Waterwet
waarbinnen de waterveiligheidsnormen een plek krijgen. Hiermee wordt
al aangesloten bij de vorm van de Omgevingswet. In dit licht bezien is
inwerkingtreding per 1 januari 2017 naar verwachting haalbaar.
Vraag 24
Waarom heeft u – in weerwil van het advies van de Deltacommissaris –
ervoor gekozen centrale elementen uit de Deltawet in de Waterwet te
handhaven, en pas later na te gaan of deze elementen zullen worden
toegevoegd aan de Omgevingswet?
Antwoord 24
Ik denk, samen met de deltacommissaris, op dit moment nog na over de
organisatie en de governance van het Deltaprogramma na het uitkomen
van DP2015 en wil daarbij niet op de zaken vooruit lopen. Daarbij komt dat
alle financiële bepalingen uit de Waterwet pas in een later stadium
overgaan naar de Omgevingswet. Dit geldt ook voor het Deltafonds.
Vraag 25
Waarom bent u voornemens om de waterveiligheidsnormen niet op
wetsniveau, maar op het niveau van algemene maatregel van bestuur
vast te leggen? Op welke wijze denkt u hierbij het budgetrecht van de
Kamer te dienen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

9

Antwoord 25
De belangrijkste ambitie bij de totstandkoming van de Omgevingswet is
het gemakkelijker maken van het omgevingsrecht. Onderdeel daarvan is
het op een eenduidige manier verankeren van alle omgevingsnormen
waaronder de normen voor primaire waterkeringen. Om de wet uniform
in te richten is gekozen voor verankering op AMvB niveau. Ik ben
voornemens om een voorhangprocedure in de Omgevingswet op te
nemen. Daarmee wordt gewaarborgd dat het parlement in een vroeg
stadium betrokken is bij de totstandkoming van die normen en dat
daarover een openbaar debat kan plaatsvinden. Daarnaast bent u
betrokken bij elke begroting met daarin de uitgaven voor het voldoen aan
de normen. Hiermee wordt recht gedaan aan het budgetrecht.
Vraag 26
Waarom continueert u niet gewoon de huidige wijze van wettelijke
verankering van de waterveiligheidsnormen in de Waterwet bij het
opstellen van de Omgevingswet?
Antwoord 26
Zie het antwoord op vraag 25.
Vraag 27
In welke gevallen zijn primaire waterkeringen afgekeurd, terwijl in de
praktijk sprake is van een veilige situatie?
Antwoord 27
In Nederland hanteren we strenge normen en strenge toetsvoorschriften
voor het borgen van de waterveiligheid. De toetsvoorschriften bevatten
regels voor het beoordelen van de veiligheid van alle onderdelen van de
waterkering. Niet al deze onderdelen dragen in gelijke mate bij aan de
veiligheid van de waterkering. Afkeuren van een onderdeel van de
waterkering betekent daarom niet dat er direct sprake hoeft te zijn van een
onveilige situatie. De waterkeringbeheerder dient bij afkeuren wel na te
gaan welke maatregelen passend zijn, afhankelijk van de mate en oorzaak
van afkeuren en de locale situatie.
Vraag 28
Wat zijn de uitgangspunten die worden gehanteerd met betrekking tot de
selectie van de pilots op het gebied van de voorzieningenniveaus?
Antwoord 28
Een eerste fase van pilots voor voorzieningenniveau heeft reeds plaatsgevonden. Een belangrijk uitgangspunt was om in ieder geval een pilot in
hoog Nederland en een pilot in laag Nederland uit te voeren. Daarnaast
was de animo om aan de pilots mee te werken bij betrokken partijen in de
regio een belangrijk criterium. De bereidheid om mee te doen aan de
pilots was zo groot dat de pilots een bijna landsdekkend beeld hebben
opgeleverd. In depilots voorzieningenniveau zoetwaterzijn bij Rijkswaterstaat, regio’s en gebruikers verwachtingen en randvoorwaarden
opgehaald over het voorzieningenniveau. De conclusie uit de pilots is dat
het instrument kan bijdragen aan heldere en doelmatige afspraken en
risicoverdeling tussen overheden en gebruikers. Ook werd duidelijk dat er
behoefte is aan verdere uitwerking van het instrument voorzieningenniveau en aan maatwerk, afhankelijk van urgentie en behoeften bij zowel
overheden als gebruikers. Dit is aanleiding om op korte termijn in een
aantal regio’s een vervolg te geven aan de pilots om ervaring op te doen
met de regionale uitwerking van het voorzieningenniveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

10

Vraag 29
Kunt u aangeven wanneer en op welke wijze de overheid (Rijk, provincie
en waterschap) de voorzieningenniveaus zal vaststellen zodat watergebruikers weten waar ze op kunnen rekenen in tijden van droogte?
Antwoord 29
Het voorzieningenniveau wordt stapsgewijs uitgewerkt. De eerste stap
bestaat uit het gestructureerd inzicht geven in bestaande afspraken in
normale en crisissituaties. In de volgende stap vindt een dialoog plaats
tussen overheden en gebruikers over de betekenis van de informatie. De
derde stap is gericht op het optimaliseren van de afspraken gericht op
doelmatigheid, duurzaamheid, stimuleren innovaties, solidariteit en
legitimiteit. De te doorlopen stappen, aard en schaalniveau van de
informatie kan per gebied en functie variëren afhankelijk van urgentie en
(technische) haalbaarheid. Aandacht voor de complexe samenhang
tussen hoofd- en regionaal watersysteem en gebruikers alsook de
verbinding van water en de ruimtelijke inrichting vormen belangrijke
onderdelen in de uitwerking.
Om dit proces te borgen zal in het Deltaprogramma 2015 een nationaal
kader worden opgenomen waarin de organisatie voor de verdere
uitwerking van het voorzieningenniveau staat beschreven, als mede een
eerste uitwerking van het voorzieningenniveau voor het hoofdwatersysteem en de relatie met de voorkeursstrategie. De verdere uitwerking
van het voorzieningenniveau loopt door na de Deltabeslissing in 2015.
Mogelijke aanpassing van bestaande afspraken op basis van de
uitwerking van het voorzieningenniveau gaat dus pas na 2015 spelen.
Vraag 30
Welke maatregelen zijn voorzien om zoetwatertekorten te bestrijden en
waterschaarste zoveel als mogelijk te voorkomen? Maakt waterschaarste
deel uit van het Deltaprogramma?
Antwoord 30
Een beschrijving van de kansrijke maatregelen om zoetwatertekorten te
bestrijden en waterschaarste zoveel als mogelijk te voorkomen, is
beschreven in paragraaf 3.2 en 3.3 van het Deltaprogramma 2014. Het
voorkomen van waterschaarste is één van de twee doelen van het
Deltaprogramma.
Vraag 31
Kunt u aangeven of de economische risico’s en schade van waterschaarste op nationaal niveau goed in kaart gebracht zijn? En evenzo voor
de schade aan natuurgebieden? Zo ja, kunt u in een kaart of een tabel
inzichtelijk maken waar deze risico’s zich bevinden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 31
De economische risico’s en schade zijn binnen het Deltaprogramma zo
goed als mogelijk in kaart gebracht. Verschillende gebruiksfuncties
ondervinden schade, onder andere landbouw, natuur en scheepvaart.
Andere gebruikers zullen meer investeringen moeten doen om te
voorkomen dat (grote) knelpunten optreden. Dit geldt bijvoorbeeld voor
de drinkwatervoorziening en voor de energievoorziening.
SEO economisch onderzoek heeft een inschatting gemaakt van de schade
die in 2050 kan optreden als gevolg van watertekorten. De economische
effecten lijken het grootst bij de landbouw en de binnenvaart.
De industrie zal bij snelle klimaatverandering schade ondervinden van
toenemende watertekorten door een toename van storingen, of door
noodzakelijke investeringen in duurdere materialen voor systemen voor
bedrijfswater, koelsystemen, blussen, etc. Koelwaterbeperkingen bij
energiecentrales kunnen op landelijk niveau leiden tot te lage reserveca-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

11

paciteit voor elektriciteitslevering. Dit kan leiden tot hogere prijzen voor
elektriciteit vanwege duurdere vervangende productie of vanwege hogere
prijzen door noodzakelijk te nemen maatregelen.
Voor een aantal innamepunten voor de drinkwatervoorziening geldt dat er
maatregelen moeten worden getroffen als het klimaat warmer wordt. De
sector brengt in beeld welke kosten hieraan verbonden zijn.
Tekort aan water in de stad kan op termijn leiden tot grote schade. Het
gaat om schade aan gebouwen, aan boven- en ondergrondse infrastructuur en aan stedelijk groen. Uit de analyse van het Deltaprogramma
Zoetwater blijkt dat in de scenario’s Warm en Stoom natuurschade zal
optreden als gevolg van grondwaterstanddaling en aanvoer van gebiedsvreemd water. Dit zal leiden tot achteruitgang van zowel aquatische als
terrestrische natuurwaarden.
Als onderdeel van een economische analyse voert het Deltaprogramma
Zoetwater een kosten baten analyse uit, waarbij de beschikbare informatie
over economische risico’s en schade nogmaals wordt bekeken.
Op bijgaande kaart staat voor een aantal belangrijke sectoren aangegeven
waar knelpunten kunnen gaan optreden.

Bron: Bestuurlijke rapportage Deltaprogramma Zoetwater, Fase 2 (2012)

Vraag 32
In hoeverre wordt in het kader van het Deltaprogramma gekeken naar
drijvende golfdempers als mogelijk alternatief voor zandsuppletie?
Antwoord 32
Een voorstel voor drijvende golfdempers is door een bureau bij het
Deltaprogramma en bij het ministerie van IenM neergelegd en is op zijn
merites beoordeeld. Golfdempers kunnen nooit zandsuppleties duurzaam
vervangen. Omdat de zeespiegel stijgt wordt Nederland zonder zandsup-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

12

pleties ieder jaar gemiddeld een meter kleiner. Daar kunnen golfdempers
niets aan veranderen. De golfdempers kunnen in principe de golfaanval
op de kering (harde kering of duinen) tijdens storm verminderen. Daarom
zou de kering of het duin minder sterk hoeven zijn. Of dit opweegt tegen
de kosten, het onderhoud en beheer van de golfdempers en de negatieve
effecten op natuurlijkheid van de kust en gebruik van de zee is de vraag.
Om hier meer zicht op te krijgen is in het kader van de Topsector Water
een overleg gepland tussen de initiatiefnemers, kustbeheerders en het
bedrijfsleven.
Vraag 33
Kan de kosteneffectiviteitsanalyse met betrekking tot het laten meestijgen
van het waterpeil van het IJsselmeer met de zeespiegelstijging naar de
Kamer worden gestuurd?
Antwoord 33
Deze rapporten zijn openbaar en te raadplegen via de volgende link
http://www.cpb.nl/zoek/KEA DPIJ Bos en Zwaneveld?&filters=ss_cck_
field_publicatiedatum:%5b20110101%20TO%2020131231%5d%20language:en%20type:publicatie%20sm_cck_field_onderwerpen:
%22Scenarios%20and%20forecasts%22%20ss_cck_field_
typepublicatie:%22CPB%20Communication
Vraag 34
Acht u het beschikbare budget voor investeringen in waterveiligheid en
zoetwatervoorziening, gelet op de bezuinigingen op het Deltafonds en de
afnemende investeringsruimte, voldoende om de waterveiligheids- en
zoetwateropgaven voor 2050 te realiseren?
Antwoord 34
Het beschikbare budget van het Deltafonds lijkt naar verwachting
voldoende om de lopende en geplande investeringen in waterveiligheid
en zoetwater uit te voeren. In het Deltaprogramma 2015 zal meer
duidelijkheid komen over de omvang van de opgave tot 2050, die
voortvloeit uit de in 2014 te nemen deltabeslissingen, en de financiering
hiervan door het rijk en de ander betrokken overheden en partijen.
Vraag 35
Hoe staat het met de benodigde nadere afspraken tussen Rijk en
waterschappen over de bekostiging van de meerkosten van de nieuwe
normen? Wat is uw inzet bij uw gesprek met de waterschappen? Wanneer
kunt u de Kamer informeren over de inhoud van deze afspraken?
Antwoord 35
Op dit moment worden berekeningen gemaakt om de (meer)kosten van
de nieuwe normen te bepalen. Op basis van deze berekeningen zal ik mijn
inzet bepalen en in overleg treden met waterschappen over de bekostiging van de meerkosten. Het is mijn ambitie om rondom de Deltabeslissingen u hier nader over te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 J, nr. 6

13