Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

731
Vragen van het lid Van Baarle (DENK) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat en de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat volgens de rechter Uber chauffeurs in
dienst moet nemen (ingezonden 15 september 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Wiersma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid),
mede namens Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen
17 november 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 316.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Rechter: Uber moet chauffeurs in dienst
nemen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het vonnis?
Antwoord 2
Ik vind het voor iedereen van belang dat er meer duidelijkheid ontstaat over
de kwalificatie van arbeidsrelaties in de platformeconomie. Dit is belangrijk
voor zowel platformwerkers als platforms. Zodat zij weten waar ze aan toe
zijn, wat hun rechten en verplichtingen zijn en dat Belastingdienst en de
Inspectie SZW beter in staat zijn om effectief toezicht te houden. Wanneer
nieuwe vormen van werk ontstaan, zoals platformwerk, kan discussie
ontstaan over de vraag of de aansturing die bij dat werk hoort, al dan niet
kwalificeert als gezag. Dit is bij platformwerk nadrukkelijk gaande en deze
discussie speelt zich ook af in andere landen. Het is goed dat er in Nederland,
maar ook op Europees niveau, duidelijkheid ontstaat waar we te maken
hebben met vormen van modern werkgeversgezag en waar we te maken
hebben met vormen van (nieuw) ondernemerschap.
Helderheid over de kwalificatie van arbeidsrelaties is niet alleen ten aanzien
van de platformeconomie, maar ook breder van belang. Om meer helderheid

1

ah-tk-20212022-731
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Algemeen Dagblad, 13 september 2021 (https://www.ad.nl/werk/rechter-uber-moet-chauffeursin-dienst-nemen~a9f47354/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

te bieden over de kwalificatie van arbeidsrelaties heeft het kabinet verschillende stappen gezet. Per 1 januari 2019 is een uitgebreide toelichting
toegevoegd aan het Handboek Loonheffingen waarin wordt beschreven welke
indicaties – in het kader van het inhouden en afdragen van loonheffingen –
wijzen op de aanwezigheid van gezag en een dienstbetrekking, welke
indicaties juist wijzen op werk dat buiten dienstbetrekking kan worden
gedaan vanwege de afwezigheid van gezag en wanneer er sprake is van een
fictieve dienstbetrekking. Daarnaast is de nodige inzet gepleegd om te komen
tot een webmodule die ook meer duidelijkheid geeft over de kwalificatie van
arbeidsrelaties.2
Dit is niet genoeg. Onder meer door de WRR3, de Commissie Regulering van
Werk4 en intussen ook door de SER5, zijn bouwstenen en voorstellen
aangereikt om de arbeidsmarkt verder te hervormen. Een belangrijk element
in de bouwstenen die zijn aangereikt, is het versterken van de positie van
kwetsbare werkenden en het verkleinen van de tweedeling op de arbeidsmarkt langs contractvormen. In de kabinetsreactie op de Commissie
Regulering van Werk en de WRR6 is aangegeven dat het aan een volgend
kabinet is om de bouwstenen en voorstellen voor hervorming van de
arbeidsmarkt uit te werken.
Vraag 3
Deelt u de mening dat Uber-chauffeurs onder de definitie van «modern
werkgeversgezag» vallen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Het is niet aan de Staatsecretaris van SZW om het eens of oneens te zijn met
rechterlijke uitspraken. Ik kan wel in meer algemene zin reageren op modern
werkgeversgezag.
Zowel in de Nederlandse als Europese context is gezag een van de voorwaarden voor een arbeidscontract. In de jurisprudentie is deze open norm verder
ingevuld. Zoals ik eerder in de Kabinetsreactie op het rapport van de
Commissie Regulering van Werk heb aangegeven, is het aan een nieuw
kabinet om de verduidelijking en modernisering van het gezagscriterium
desgewenst ter hand te nemen. Daarbij geldt wel dat we in Nederland binnen
de grenzen moeten blijven van wat in Europees verband als werkgeversgezag
wordt gezien.
Los van een eventuele modernisering van werkgeversgezag, zijn er bij
bepaalde vormen van platformarbeid indicaties dat het werk dat wordt
verricht zo is ingericht dat er in feite sprake is van werk op basis van een
arbeidsovereenkomst. Wanneer een platform niet alleen het bijeenbrengen
van vraag en aanbod faciliteert, maar via (algoritmisch management) ook
inhoudelijk betrokken is bij de wijze waarop het werk gebeurt of de tijden
waarop en omstandigheden waaronder, onderscheidt het werk via een
platform zich al snel niet van een werkgever-werknemer relatie.
Omdat ik het van belang vind dat in dergelijke gevallen een platform
aangemerkt wordt als werkgever, is eerder gestart met uitwerking van een
platformmaatregel die platforms in beginsel aanmerkt als werkgever mits er
voldoende indicaties van gezagsuitoefening over de platformwerker zijn
(rechtsvermoeden). Indien sprake is van voldoende indicaties van gezag geldt
voor het platformbedrijf in een concrete arbeidsrelatie het uitgangspunt
«werkgever, tenzij». Hierbij staat de vraag centraal of en hoe een dergelijk
rechtsvermoeden geoperationaliseerd kan worden, zodat het in de praktijk
ondersteuning biedt aan platformwerkers. Bij brief van 10 september 20217
heb ik enkele vragen beantwoord van de vaste commissie voor Sociale Zaken

2

Kamerstuk 31 311, nr. 240
WRR-rapport nr. 102: Het betere werk, de nieuwe maatschappelijke opdracht. Te raadplegen op:
www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2020/01/15/het-betere-werk
4
Kamerstuk 29 544, nr. 970
5
SER middellangetermijnadvies: zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel
van de samenleving (2021). Te raadplegen op: https://www.ser.nl/nl/publicaties/advies-sociaaleconomisch-beleid-2021–2025
6
Kamerstuk 29 544, nr. 1028
7
Kamerstuk 29 544, nr. 1075
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

en Werkgelegenheid over de platformmaatregel. Ook in Europees verband
wordt nagedacht over introductie van een rechtsvermoeden bij platformwerk.8
Vraag 4
Deelt u de mening van de FNV, die in een verklaring stelt: «Het is ook een
signaal naar Den Haag dat dit soort constructies illegaal zijn en dat de wet
dus gehandhaafd moet gaan worden»? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Zoals bij de beantwoording van vraag 2 en 3 is aangegeven is het van belang
dat rondom verschillende vormen van platformwerk steeds nadrukkelijker
duidelijkheid ontstaat over de vraag of de aansturing die bij dat werk hoort, al
dan niet kwalificeert als werkgeversgezag. Dit is belangrijk voor zowel
platformwerkers en platforms als toezichthouders. Die duidelijkheid helpt
immers om te bepalen welke rechten en verplichtingen gelden, welke
werkwijzen legaal en welke illegaal zijn, en in welke gevallen gehandhaafd
moet worden.
De duidelijkheid over de kwalificatie van de arbeidsrelatie speelt ook in de
context van de bredere opgave om tot een hanteerbaar onderscheid tussen
werknemers en zelfstandigen te komen. Daarvoor is, zoals de Commissie
Regulering van Werk in haar rapport heeft geadviseerd, wijziging van wet- en
regelgeving nodig. Meer concreet betekent dit het verkleinen van de
verschillen tussen werknemers en zelfstandigen (voor het arbeidsrecht, de
sociale zekerheid en fiscaliteit) en het geven van meer duidelijkheid over de
kwalificatie van de arbeidsrelatie. Besluitvorming hierover is aan een nieuw
kabinet. Dat geldt ook voor het verder (gefaseerd) afbouwen van het
handhavingsmoratorium.
Voor deze rechterlijke uitspraak geldt dat alle relevante partijen, zoals
platforms, platformwerkers, sociale partners, de Belastingdienst, UWV,
Inspectie SZW en pensioenfondsen consequenties kunnen verbinden aan de
uitspraak. In het geval dat er nog geen sprake is van een onherroepelijke
uitspraak (hoger beroep of cassatie is nog mogelijk) zullen partijen hun eigen
afweging moeten maken of de lijn in de jurisprudentie bestendig genoeg is
om consequenties aan de uitspraak te verbinden (dit om bijvoorbeeld
terugbetalingen van opgelegde belastingen en/of boetesom te voorkomen).
Naast het bovenstaande geldt dat voor handhaving naast de kwalificatie van
de arbeidsrelatie andere voorwaarden een rol kunnen spelen. Hieronder heb
ik voor de Belastingdienst, Inspectie SZW en UWV de algemene handelwijze
toegelicht.
De Belastingdienst houdt toezicht op de kwalificatie van de arbeidsrelatie
voor de loonheffingen. Bij een gerechtelijke uitspraak die uitvoerbaar bij
voorraad is verklaard, gaat de Belastingdienst er in beginsel vanuit dat door
inhoudings- of belastingplichtige aan deze uitspraak gevolg wordt gegeven.
Indien de gerechtelijke uitspraak niet wordt opgevolgd, kan de Belastingdienst toezicht houden en waar nodig handhavend optreden. De Belastingdienst voert daarvoor een eigen onderzoek uit, waarbij alle feiten en
omstandigheden van het geval worden getoetst om een eigen en onderbouwd standpunt in te kunnen nemen. Het innemen van een eigen en
onderbouwd standpunt betekent niet dat de Belastingdienst de in de
rechtspraak onherroepelijk vastgestelde feiten en beoordelingen ter discussie
stelt. De Belastingdienst geeft zich rekenschap van rechtelijke uitspraken bij
de uitvoering van toezicht en handhaving. De gerechtelijke uitspraak is in
beginsel leidend indien (overeenkomstig) van toepassing. Zoals hierboven
beschreven maakt het nog wel uit of de uitspraak onherroepelijk vast staat.
Wanneer de Belastingdienst tot het standpunt komt dat sprake is van een
dienstbetrekking en ten onrechte buiten dienstbetrekking wordt gewerkt,
wordt er onder het huidige handhavingsmoratorium een aanwijzing gegeven.
Bij de aanwijzing wordt een redelijke termijn gegeven waarbinnen deze moet
zijn opgevolgd. Wanneer de aanwijzing niet of niet in voldoende mate is
opgevolgd binnen de gegeven redelijke termijn, zal worden gehandhaafd. Dit
kan door middel van correctieverplichtingen, naheffingen en boetes. Onder

8

https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20210910IPR11924/fair-and-equal-socialprotection-for-riders-drivers-and-other-platform-workers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

het geldende handhavingsmoratorium werken correctieverplichtingen en
naheffingen, tenzij sprake is van kwaadwillendheid, niet verder terug dan tot
het moment waarop de aanwijzing is gegeven.
De Inspectie SZW houdt toezicht op de naleving van de arbeidswetten zoals
de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (Wml), de Wet arbeid
vreemdelingen (Wav) en de Arbeidstijdenwet (Atw). Het themaprogramma
schijnconstructies, cao-naleving en fraude is onder meer gericht op misstanden in de platformeconomie en schijnzelfstandigheid. Dit programma
onderzoekt onder andere onwenselijke constructies waaronder situaties
waarbij de werkelijke arbeidsrelatie afwijkt van de situatie die wordt
voorgespiegeld. Gerechtelijke uitspraken zijn in beginsel leidend indien
(overeenkomstig) van toepassing. Schijnzelfstandigheid is voor de Inspectie
SZW geen zelfstandig beboetbaar feit maar wordt als onderdeel van het
toezicht op de arbeidswetgeving meegenomen.
UWV heeft als werknemersloket geen rol bij het optreden tegen werkgevers
of opdrachtgevers in het toezicht op de afdracht van premies maar maakt wel
gebruik van de gegevens die in het kader van de afdracht loonheffingen via
de loonaangifte worden aangeleverd door werkgevers. Als Uber opvolging
geeft aan de uitspraak en loonaangifte doet voor deze werknemers, dan kan
UWV voor een eventuele uitkeringsvaststelling van die gegevens uitgaan.
Voor de partijen in deze procedure is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad. Het
UWV is geen partij in die procedure. Een werkende waarvoor géén loonaangifte is gedaan kan bij UWV ook een uitkeringsaanvraag of aanvraag voor het
vaststellen van de verzekeringsplicht indienen. Bij de beoordeling van de
verzekeringsplicht beoordeelt UWV zelfstandig of een werkende werkzaam is
op basis van een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke dienstbetrekking. De
uitspraak zal in het onderzoek worden meegenomen maar is voor het UWV
niet leidend. Indien uit een onderzoek is gebleken dat sprake is van identieke
feiten en omstandigheden, wordt een uitspraak van de hogere beroepsrechter
(CRvB) of cassatierechter (HR) over het algemeen wel gevolgd.
Vraag 5
Deelt u de mening dat deze uitspraak, alsmede de uitspraak tegen Deliveroo,
ertoe noopt om specifieke regelgeving in te voeren tegen schijnzelfstandigheid bij platforms? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik deel deze mening. Het kabinet onderzoekt daarom, ten behoeve van een
toekomstig kabinet, of en hoe een rechtsvermoeden bij platformwerk, de
positie van platformwerkers in de praktijk kan versterken. Zie ook de
beantwoording van vraag 3.
Vraag 6
Klopt het dat het vonnis «uitvoerbaar bij voorraad» is, wat betekent dat Uber
het vonnis direct uit moet voeren? Hoe staat het met de uitvoering?
Antwoord 6
Het klopt dat het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is. Dat betekent dat aan het
vonnis direct uitvoering moet worden gegeven door Uber. Het instellen van
hoger beroep heeft in dat geval geen opschortende werking. Dit betekent dat
Uber zich aan de wettelijke regels van werkgeverschap (e.g. loondoorbetaling
bij ziekte, ontslagbescherming) moet houden en aan de plichten die
voortkomen uit de Cao Taxivervoer, indien en voor zover bepalingen van de
cao algemeen verbindend verklaard zijn.
De chauffeurs die het betreft kunnen dan ook een loonvordering instellen
voor zover hun beloning niet aan het hen toekomende (cao-)loon voldaan
heeft. Daarnaast kunnen ze de overige rechten opeisen die hen toekomen als
werknemers.
Vraag 7
Hoe staat het met het door u toegezegde brede onderzoek naar het functioneren van de taxibranche? Deelt u de mening dat het, mede in het licht van
deze zaak, van groot belang is dat dit onderzoek snel wordt uitgevoerd en
een brede discussie te hebben over de regulering van de taxibranche?
Wanneer krijgt de Kamer een opzet en een tijdpad voor het onderzoek?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 7
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat heeft aangekondigd om
de taxiwet- en regelgeving, onderdeel van de Wet Personenvervoer 2000, in
2022 weer te gaan evalueren9. In het voorjaar van 2022 zal de Kamer hier
verder over geïnformeerd worden en de evaluatie zal in 2023 worden
afgerond (zoals aangegeven in de evaluatiebijlage van de begroting 2022 van
het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat10). Indien de evaluatie daar
aanleiding toe geeft, zal een wetstraject gestart worden om de wet- en
regelgeving aan te gaan passen.
Vraag 8
Hoe staat het met het door u toegezegde onderzoek naar de financiële
situatie van taxichauffeurs als gevolg van de coronacrisis? Wanneer kan de
Kamer dit onderzoek tegemoetzien?
Antwoord 8
20 september jongstleden is uw Kamer door de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat geïnformeerd over de contouren van dit
onderzoek.11 Hij verwacht u in het voorjaar van 2022 de resultaten van het
onderzoek te kunnen presenteren.
Vraag 9
Deelt u de mening dat de taxibranche vanwege de coronacrisis zwaar is
geraakt en ook na 1 oktober 2021 zal blijven worden geraakt, en dat het
afbouwen van de steunmaatregelen daarom ongepast is? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 9
De coronacrisis heeft veel bedrijven en werkenden de afgelopen anderhalf
jaar enorm op de proef gesteld. Veel sectoren hebben het zwaar gehad,
waaronder ook de taxibranche. Om de klap van de coronacrisis op te vangen,
heeft het kabinet met de steun- en herstelpakketten de economie gesteund
om banen, bedrijven en inkomens te behouden.
Nu de beperkende maatregelen (grotendeels) zijn afgebouwd en de economische vooruitzichten goed zijn, is de verwachting dat continuering van
generieke steun (TVL, Tozo, TONK, NOW) de normale dynamiek van
bedrijfsoprichting en -beëindiging steeds meer in de weg gaat zitten. De
Nederlandse economie komt hiermee in een nieuwe fase. Het oplopend tekort
aan personeel is hiervoor een duidelijke aanwijzing. Tegen deze achtergrond
heeft het kabinet in de Kamerbrief van 30 augustus jl.12 bekend gemaakt dat
het generieke steunpakket per 1 oktober 2021 niet zal worden verlengd.
Ondanks de positieve macro-economische verwachtingen beseft het kabinet
dat sommige bedrijven het de komende tijd alsnog moeilijk kunnen hebben.
In dat licht blijft in het vierde kwartaal een aantal steunmaatregelen van
kracht. Deze zijn in de Kamerbrief van 30 augustus jl.13 beschreven. Zo blijft
het kabinet in het vierde kwartaal van 2021 steun geven in de vorm van
bijvoorbeeld coulante terugbetaalregelingen en borgstellingen, waardoor
ondernemers sneller en gemakkelijker geld kunnen lenen. Ook het aanvullend
sociaal pakket blijft van kracht. Dit pakket helpt om mensen naar (nieuw) werk
te begeleiden, om- en bijscholing te faciliteren en armoede- en schulden te
bestrijden.

9

Kamerstukken II 2021/22, 31 521, nr. 121
Kamerstukken II 2021/22, 35 925, nr. 2
11
Kamerstukken II 2021/22, 31 521, nr. 121
12
Kamerstukken II 2020/21, 35 420, nr. 365
13
Kamerstukken II 2020/21, 35 420, nr. 365
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5