Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 679

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 december 2015
Tijdens meerdere debatten hebben Kamerleden zorgen geuit over de
inkoop van specialistische zorg binnen de wijkverpleging, zoals casemanagement bij dementie, intensieve kindzorg en palliatieve zorg. Kamerlid
Bergkamp heeft in een motie de regering verzocht om te onderzoeken of
er voldoende van deze specialistische zorg wordt ingekocht en zo nee, wat
hiervoor de redenen zijn. Ik zal in deze brief ingaan op deze motie.1
Tijdens het VAO wijkverpleging van 10 november jl. (Handelingen II
2015/16, nr. 22, item 16) heb ik al even met uw Kamer van gedachten
gewisseld over de invulling van de motie. Ik heb toen ook verwezen naar
de zorgplicht van verzekeraars. Ik heb daarbij aangegeven dat ik het
daarom niet nodig vind om te onderzoeken of er voldoende specialistische zorg wordt ingekocht, dit moet de zorgverzekeraar namelijk doen. Ik
heb toegezegd dat ik wel bereid ben om te bekijken of er knelpunten zijn
bij de inkoop van de specialistische zorg, wat de oorzaken daarvan zijn en
wat we daaraan kunnen doen. Hiervoor heb ik recent gesprekken met
verzekeraars en aanbieders gevoerd.
Uit de gesprekken met zorgverzekeraars en aanbieders komt naar voren
dat beide als uitgangspunt hanteren dat er geen ongelukken mogen
gebeuren op deze zeer belangrijke en kwetsbare onderdelen van de
wijkverpleging.
Zorgverzekeraars geven aan dat het gecontracteerde zorgaanbod in 2016
grotendeels gelijk is aan dat in 2015, vooral ook vanwege het belang dat
zij hechten aan deze zorg. Er wordt met dezelfde aanbieders afspraken
gemaakt, waarbij een aantal zorgverzekeraars aangeeft dat sprake is van
een lump sum bedrag voor de hele wijkverpleging. Aanbieders hebben de
vrijheid om dit in te vullen, afhankelijk van de vraag van de patiëntenpopulatie. Het zijn ook de aanbieders zelf die weten wanneer specialistische
inzet nodig is. Voor zorgverzekeraars is dat lastig om te bepalen. Uiteraard
heeft de verzekeraar wel zorgplicht en dient daarom te monitoren in
1

kst-29689-679
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 29 689, nr. 669.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 679

1

hoeverre de specialistische zorg voor zijn verzekerden beschikbaar is. In
dit kader geven sommige aanbieders aan dat ze te lage tarieven
ontvangen, waardoor de beschikbaarheid in het geding kan komen. Het
behoort tot de verantwoordelijkheid van de verzekeraars om dit soort
knelpunten op te lossen, zodat voor verzekerden ook daadwerkelijk de
zorg beschikbaar is waar ze recht op hebben. In het AO wijkverpleging van
15 oktober jl. hebben we gesproken over de pilots van Zilveren Kruis. Ook
in dat kader vindt momenteel discussie plaats over het aanbod van
gespecialiseerde zorg. De voorkeursaanbieder moet inzichtelijk maken
hoe het aanbod van gespecialiseerde wijkverpleegkundige zorg wordt
geborgd en of deze voldoet aan voorafgestelde inhoudelijke criteria.
Zilveren Kruis heeft aangegeven in het kader van de zorgplicht, de
contractvoorwaarden actief te monitoren.
Verder wordt door aanbieders aandacht gevraagd voor de hoge administratieve last door het sluiten van contracten met de verschillende
individuele zorgverzekeraars. Vooral in gebieden met meerdere grote
verzekeraars is het lastig om afspraken over het volgen van de contracten
te maken. Rond de specialistische zorg zouden aanbieders graag zien dat
de verzekeraar met de meeste deskundigheid in de regio wordt gevolgd.
Specifiek werd hierbij door aanbieders de inkoop van regionale beschikbaarheidfuncties genoemd. In het kader van de motie Wolbert, heb ik
eerder richting uw Kamer al aangegeven dat ik de verwachting heb dat, in
het belang van de verzekerden, bij de inkoop van dit specifieke
zorgaanbod, verzekeraars met een klein aandeel aan verzekerden in de
regio bereid zijn het beleid van de grote verzekeraar(s) in de regio te
volgen, als de aanbieders hier zelf om vragen.2
Daarnaast heeft de Minister bij het aanbieden van de uitkomsten van het
huisartsentraject «het roer moet om» aan uw Kamer, aangekondigd dat dit
traject wordt verbreed binnen de eerste lijn.3 Inmiddels heeft Zorgverzekeraars Nederland een oproep gedaan aan aanbieders van wijkverpleging
om een lijst met onnodige administratieve lasten aan te leveren. Dit
initiatief juich ik uiteraard toe en hopelijk levert dit voor alle partijen een
verlichting op van de ervaren administratieve lasten.
Zorgverzekeraars hebben aangegeven dat als er problemen zijn ze
openstaan voor overleg. Zij hebben de bereidheid uitgesproken om iets
met de aangedragen knelpunten te doen. Zij zijn daarbij wel afhankelijk
van de signalen van aanbieders en verzekerden zelf. Dat vraagt alertheid
van de kant van de zorgverzekeraars om signalen die er zijn op te volgen
maar het vraagt ook van de aanbieders om transparant te zijn richting
verzekeraars omdat deze de problematiek wel moeten kunnen duiden. Ik
ben verheugd met deze opstelling van zorgverzekeraars.
Uiteraard volg ik zelf nauwgezet de ontwikkeling binnen de wijkverpleging. Ik heb daarbij specifiek aandacht voor de specialistische zorg.
Recent heb ik bijvoorbeeld gesproken met ouders van kinderen die
intensieve kindzorg (IKZ) ontvangen. In dit overleg heb ik met de ouders
de afspraak gemaakt dat er een periodiek overleg komt, onder leiding van
het Ministerie van VWS met alle betrokken partijen waaronder verzekeraars, aanbieders, belangenorganisaties en ouders, waarin partijen samen
oplossingen zoeken voor aangedragen knelpunten. Knelpunten rond de
inkoop van IKZ kunnen hier ook worden ingebracht.
Ook volg ik de ontwikkelingen rond casemanagement bij dementie op de
voet. In het voorjaar laat ik een onderzoek doen naar de inkoop van
casemanagent en de dementieketens, als vervolg op het onderzoek van

2
3

Kamerstuk 29 689, nr. 659.
Kamerstuk 31 765, nr. 18.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 679

2

het Nivel dat ik eerder naar Uw kamer heb gestuurd.4 Met betrekking tot
de palliatieve zorg heb ik recent bij zorgverzekeraars en zorgaanbieders
het belang van goede regionale afspraken en een pro-actieve houding
benadrukt, om er voor te zorgen patiënten en naasten bij het regelen van
tijdige terminale thuiszorg geen belemmeringen ondervinden. Ik heb
begrepen dat verzekeraars dit inmiddels aan het oppakken zijn.
Rol NZa
Zorgverzekeraars hebben aangegeven er alles aan te zullen doen om aan
hun zorgplicht tegemoet te komen. De NZa heeft een belangrijke rol bij
het toezicht houden op de naleving van deze zorgplicht. Hier geven ze op
verschillende manieren invulling aan.
Wanneer cliënten niet de zorg krijgen waar zij recht op hebben kunnen zij
dit bij de NZa melden. De NZa heeft hiervoor een meldpunt ingericht. Dit
geldt ook voor de specialistische zorg binnen de wijkverpleging. Mede aan
de hand van de signalen die de NZa ontvangt, stelt de NZa prioriteiten
vast voor haar toezicht. Daarnaast kan afhankelijk van de ernst van een
specifiek signaal worden besloten dat een individueel signaal separaat
wordt opgepakt.
Daarnaast ziet de NZa toe op het zorginkoopproces. De NZa vindt het
belangrijk dat het inkoopproces soepel verloopt. Als toezichthouder is de
NZa geen partij in de individuele onderhandelingen tussen zorgaanbieder
en zorgverzekeraar (tenzij sprake is van aanmerkelijke marktmacht). Wel
faciliteert de NZa het contracteerproces door de kaders te stellen
waarbinnen de onderhandelingen plaatsvinden. Als ondersteuning van
het proces heeft de NZa in 2010 Good Contracting Practices uitgebracht
met daarin richtlijnen voor de contractering. In 2014 zijn deze richtlijnen
herzien. Dit is geen juridisch bindend instrument, maar dient als handvat
voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om het contracteerproces
onderling verder vorm te geven. Toch ontvangt de NZa regelmatig
klachten van aanbieders dat ze het contracteerproces onevenwichtig
vinden verlopen. Zij geven aan er grote moeite mee te hebben dat ze met
zorgverzekeraars weinig kunnen spreken over de kwaliteit die zij leveren,
de plannen die ze hebben of de specifieke omstandigheden die op hen
van toepassing zijn.
Mede hierdoor neemt de NZa vanaf 2016 een grotere rol in het contracteerproces op zich, door regels te stellen voor een transparant zorginkoopproces. In deze nadere regels wordt onder andere bepaald dat zorgverzekeraars informatie beschikbaar moeten stellen aan zorgaanbieders over
hun inkoopbeleid, de planning en het contracteerproces.
In de nadere regel worden bijvoorbeeld zowel zorgverzekeraars als
zorgaanbieders verplicht om tijdens de contracteerperiode voldoende
beschikbaar te zijn voor vragen en opmerkingen van zorgaanbieders,
respectievelijk zorgverzekeraars. De NZa ziet er op toe dat deze transparantievoorschriften worden nageleefd. Ik heb er vertrouwen in dat de
regeling die op 1 januari 2016 in werking treedt, positief bijdraagt aan
inkoop van de specialistische zorg binnen de wijkverpleging.
Ten slotte voert de NZa jaarlijks voor diverse sectoren marktscans en
verdiepende monitors uit. In 2016 zal er een verdiepende monitor worden
uitgevoerd voor de wijkverpleging. De contractering van specialistische
zorg zal, mede naar aanleiding van een motie van Kamerlid Rutte5, in de
monitor bijzondere aandacht krijgen.
4
5

Kamerstukken 29 689 en 25 424, nr. 599.
Kamerstuk 29 689, nr. 672.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 679

3

Tot slot
De transitie en transformatie van de wijkverpleging vraagt van alle
partijen tijd, aandacht en inzet. Vooral aanbieders en de wijkverpleegkundige op de werkvloer zijn hier keihard mee bezig, maar ook zorgverzekeraars zijn zich bewust van het belang van deze zorg voor hun verzekerden. Ook in 2016 zal iedereen die wijkverpleegkundige zorg behoeft
hier een beroep op kunnen doen, juist ook door het toedoen van alle
betrokken partijen. De veranderingen en de inzet van alle partijen blijf ik
nauwlettend volgen. Ook de NZa zal hierbij zoals hierboven beschreven
een belangrijke rol spelen. Uiteraard blijf ik ook met de verschillende
partijen in overleg om de signalen die uit het veld naar voren komen te
allen tijde op te kunnen pakken.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 679

4