Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 820

Nieuwe visie cultuurbeleid

Nr. 496

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 juni 2023
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brief van 23 februari 2023 over
reactie op verzoek commissie over het rapport «Een bredere kijk op
financiering» van Cultuur+Ondernemen (Kamerstuk 32 820, nr. 490).
De vragen en opmerkingen zijn op 28 maart 2023 aan de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van 30 mei
2023 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Michon-Derkzen
De adjunct-griffier van de commissie,
Bosnjakovic

kst-32820-496
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

1

Vragen en opmerking vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersonen
I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen
van de reactie van de Staatssecretaris op het rapport «Een bredere kijk op
financiering» van Cultuur + ondernemen. Zij zijn positief gestemd over de
positieve toon van de brief en hebben nog enkele vragen over de
opvolgende stappen van de Staatssecretaris.
Allereerst lezen de leden van de VVD-fractie dat op verschillende punten
uit het rapport van Cultuur+Ondernemen al stappen zijn gezet door het
ministerie. Kan de Staatssecretaris aangeven op welke punten reeds
stappen zijn ondernomen?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de culturele en creatieve sector nog
steeds weinig toegang heeft tot substantiële financiering en dat de
gedane aanbevelingen zijn overgenomen en worden uitgevoerd. Op welke
termijn wordt verwacht dat deze aanbevelingen geïmplementeerd zullen
zijn?
Ook lezen de leden van de VVD-fractie dat de Staatssecretaris de
aanbeveling van Cultuur+Ondernemen onderschrijft dat «het zinvol is om
samen met de sector de vertaling te maken naar voor de sector passende
financieringsvormen en onderzoek hoe Cultuur+Ondernemen hier een
grotere rol in kan nemen». De leden vragen hoe de Staatssecretaris deze
samenwerking met de sector gaat vormgeven en op welke termijn er
implementeerbare resultaten van deze samenwerking worden verwacht.
De leden van de VVD-fractie lezen dat banken zich de laatste jaren
terugtrekken uit de culturele en creatieve sector. Kan de Staatssecretaris
dit effect kwantificeren? En ziet de Staatssecretaris een rol voor haarzelf
om banken of andere investeerders te overtuigen van het nut van
investeren in deze sector? Hoe waardeert de Staatssecretaris specifiek de
uitspraak dat voor bedrijfsovernames in de culturele en creatieve sector
nu helemaal geen voorzieningen zijn?
De leden van de VVD-fractie lezen vervolgens dat er een te negatieve
perceptie over lenen heerst bij zelfstandigen, kleine organisaties en
gesubsidieerde instellingen. Is de Staatssecretaris het met deze leden en
Cultuur+Ondernemen eens dat lenen onderdeel kan zijn van een gezonde
financieringsmix? Zo ja, hoe stimuleert de Staatssecretaris dit? De leden
lezen ook dat bij dit deel van de culturele en creatieve sector vaak alleen
aan geefgeld wordt gedacht. Is de Staatssecretaris het met de leden eens
dat het eigen verdienvermogen van de sector dus extra aandacht behoeft?
Zo ja, hoe stimuleert zij dit? Hoe waardeert zij daarnaast de conclusie dat
overheden vooral gefocust zijn op subsidies en niet op andere financieringsvormen?
De leden van de VVD-fractie vernemen dat uit de evaluaties van
Cultuur+Ondernemen blijkt dat leengeld cultureel ondernemerschap
stimuleert, en dat cultureel ondernemers minder kritisch omgaan met
geefgeld. Kan de Staatssecretaris hierop reflecteren? En wat betekent dit
voor haar beleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

2

De leden van de VVD-fractie begrijpen dat er behoefte is aan het verbeteren van de financiële structuur in een aantal productieketens en zijn van
mening dat op dit vlak kennisdeling en stimulering door de Staatssecretaris een positieve impact kan hebben. Is de Staatssecretaris dat met de
leden eens? Zo ja, welke stappen kan zij nemen?
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
rapport «Een bredere kijk op financiering». Creatieve makers, zelfstandigen en mkb1 dragen bij aan de vernieuwing en groei van de creatieve
sector. Na de klap van de coronacrisis is goede en gerichte financiering
voor (jonge) cultuurmakers echter van groot belang om de innovatieve
cultuursector van Nederland toekomstbestendig te houden. De leden zijn
daarom positief over de plannen van de Staatssecretaris voor het
hervormen van de investeringen in cultureel ondernemerschap, om te
komen tot een breed, sectorgericht financieringsstelsel. De leden hebben
echter nog een aantal vragen over de concrete uitwerking en de
tijdspaden van deze hervormingen.
De leden van de D66-fractie merken op dat voor het verstrekken van
leningen en andere vormen van financiering naast Cultuur+Ondernemen
meer spelers actief zijn. De Staatssecretaris noemt bijvoorbeeld het Fonds
Kwadraat en het Blockbusterfonds. Wel zegt de Staatssecretaris te willen
onderzoeken hoe Cultuur+Ondernemen een grotere rol in kan nemen. Hoe
verhoudt de rol van Cultuur+Ondernemen zich volgens de Staatssecretaris
tot andere financieringsbronnen in de culturele sector?
De leden van de D66-fractie merken op dat de Staatssecretaris stelt dat de
voortgang van de financieringshervormingen door de coronapandemie
vertraging heeft opgelopen. Wanneer denkt de Staatssecretaris de nodige
hervormingen helemaal uitgerold te hebben? Kan de Staatssecretaris een
indicatie geven van de tijdslijn van deze hervormingen?
De leden van de D66-fractie merken op dat de Staatssecretaris het
voornemen om te zoeken naar passende financieringsvormen voor de
sector noemt, en bovendien het belang van een sectorspecifiek instrumentarium noemt. Kan zij concreter uiteenzetten hoe een nieuw stelsel
voor cultuurfinanciering, gespecificeerd naar de verschillende behoeften
van deelsectoren, eruit kan zien? Kan zij voorbeelden noemen waar op
voortgebouwd wordt?
Verder hebben de leden van de D66-fractie nog enkele vragen over het
opbouwen van eigen vermogen van Cultuur+Ondernemen.
Cultuur+Ondernemen concludeert dat het instrumentarium niet aansluit
op de innovatieve manier van werken. Zij concluderen dat het wenselijk is
als organisaties eigen vermogen op kunnen bouwen. Overweegt de
Staatssecretaris regels te versoepelen om aan deze wens tegemoet te
komen? Kan de Staatssecretaris toelichten wat precies het opbouwen van
eigen vermogen in de weg staat? Welke acties overweegt de Staatssecretaris op dit punt?
Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat kunst, cultuur en
creativiteit het leven en de samenleving verrijken. Kunst en cultuur zijn
eerst en vooral van en voor de samenleving. De overheid vervult een
belangrijke rol als subsidieverstrekker, opdrachtgever en hoeder van ons
1

Mkb: midden- en kleinbedrijf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

3

culturele klimaat. Het ambitieniveau van de sector is hoog. Broedplekken
als culturele podia dienen een centrale plek te hebben in het cultuurbeleid.
Getalenteerde kunstenaars verdienen de kans om een beroepspraktijk op
te bouwen. Omdat kunst en cultuur van en voor de samenleving zijn, is
ondernemerschap van groot belang voor de sector. Dat ondernemerschap
is gebaat bij goede financieringsmogelijkheden. Goede toegang tot
financiering is van belang om de cultuursector toekomstbestendig te
houden. De leden hebben dan ook met belangstelling kennisgenomen van
het rapport van Cultuur+Ondernemen en de reactie van de Staatssecretaris. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat kunst en cultuur
verbindend is en een belangrijke plek in de maatschappij heeft. Tijdens de
coronapandemie werd de behoefte hieraan duidelijk toen de deuren dicht
moesten blijven. Via virtuele museumbezoeken en concerten die
gestreamd konden worden, bereikten kunst en cultuur – via het beeldscherm en de box – de mensen. Als belangrijk onderdeel van de
maatschappij, moet ook de vraag gesteld worden welke positie de sector
in bredere zin kan innemen in die maatschappij. De leden vragen de
Staatssecretaris op wat voor manier zij denkt dat kunst en cultuur beter en
efficiënter ingezet en benut kan worden om maatschappelijke thema’s te
bespreken. Ziet de Staatssecretaris ook een economisch belang?
De leden van de ChristenUnie-fractie zien tegelijkertijd ook dat de sector
heel divers is. Niet iedere kunstenaar of musicus is per definitie ondernemer en niet iedere creatieveling streeft naar eindeloze innovatie. Er zijn
allerlei mensen in de sector die gewoon goed willen spelen, mooie dingen
willen creëren en zo hun ambacht willen uitoefenen. De leden vragen de
Staatssecretaris of de financieringsinstrumenten ook voor die groep
passend zijn. Komen de middelen van Cultuur+Ondernemen ook terecht
bij bijvoorbeeld de conservatoriumgeschoolde klassieke musici?
Andersom horen de leden ook de behoefte van kunstenaars en musici om
meer aandacht in het curriculum van kunst-, cultuur- en muziekopleidingen te hebben voor ondernemen en ondernemerschap. De leden
vragen de Staatssecretaris of zij deze signalen herkent en of zij in gesprek
is of wil gaan met de opleidingen over de plek van ondernemerschap in
curricula. Voorts vragen de leden of de Staatssecretaris nader in wil gaan
op scholing in ondernemerschap na afronding van een opleiding. Welke
mogelijkheden voor scholing in ondernemerschap zijn er voor mensen die
in deze sector werken? Vanuit de sector is er behoefte aan betere
scholingsmogelijkheden in ondernemerschap? Wat vindt de Staatssecretaris daarvan? Welke mogelijkheden ziet zij hiertoe?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de reactie van de Staatssecretaris over diverse, deels nieuwe, financieringsmogelijkheden. Deze
financieringsopties zijn echter bijna allemaal kortdurend.
Cultuur+Ondernemen signaleert een behoefte voor structurele financiering in de sector. De trend dat banken zich terugtrekken uit de culturele
en creatieve sector als financiers, die al voor de coronapandemie
waarneembaar was, zet zich ook na pandemie door. Kan de Staatssecretaris ingaan op de redenen die door Cultuur+Ondernemen genoemd
worden, namelijk weinig zekerheden, weinig eigen vermogen, complexe
verdienmodellen, lage financieringsbehoefte en moeizame communicatie? En kan de Staatssecretaris daarbij aangeven hoe zij de sector kan
ondersteunen? In de beslisnota lezen de leden dat de Staatssecretaris
budget beschikbaar maakt voor het project In The Mix waarmee onderzocht wordt hoe de voorwaarden van financiers beter op elkaar en de
behoeften van de sector kunnen worden afgestemd. De leden vragen de
Staatssecretaris of zij ook bereid is om met banken in gesprek te gaan bij
de verdere ontwikkeling van haar beleid. De sector is op bepaalde plekken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

4

gebaat bij financieringsmogelijkheden waarmee ook stabiliteit en
toekomstplanning kunnen worden bewerkstelligd, bijvoorbeeld door de
opbouw van eigen vermogen. De leden vragen de Staatssecretaris hoe zij
de financieringsmix niet alleen gaat laten onderzoeken, maar ook hoe zij
de effectiviteit maatregelen die daaruit voortvloeien blijft monitoren.
De leden van de ChristenUnie-fractie horen vanuit de sector de behoefte
voor meer differentiatie in voorwaarden van leningen en subsidies. Van
kleine instellingen wordt nu vaak hetzelfde verwacht in eisen en
aanvragen als van grote instellingen. Grotere instellingen hebben vaak
meer menskracht en mogelijkheid om (financiële) expertise in te
schakelen en staan zo sterker dan de kleine of middelgrote instellingen.
Voor de echt kleine, beginnende kunstenaar wordt de financieringskant
ervaren als een complexe aangelegenheid met een oerwoud van regels.
Ziet de Staatssecretaris dit? Het rapport van Cultuur+Ondernemen
signaleert ook deze behoefte voor differentiatie, maar de Staatssecretaris
gaat er in haar reactie beperkt op in. Welke stappen naar vereenvoudiging
van financiering of subsidie wil de Staatssecretaris zetten? Welke rol zou
Cultuur+Ondernemen daarin kunnen spelen, bijvoorbeeld in de vorm van
het bieden van, eventueel kosteloze, hulp of advies?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in het rapport van
Cultuur+Ondernemen dat de sector behoefte heeft aan verzekeringsachtige producten. De Staatssecretaris gaat hier in haar reactie echter niet
verder op in. De leden vragen of de Staatssecretaris de ondersteuning van
losse initiatieven van zelfstandigen die niet aangesloten zijn bij bredere
verbanden voldoende in beeld heeft. Cultuur+Ondernemen noemt dat
broodfondsen onder zelfstandigen flink ingeburgerd zijn, omdat verzekeringen voor arbeidsongeschiktheid door de reguliere maatschappijen te
duur zijn. Zijn dit soort verzekeringsachtige initiatieven voldoende in beeld
bij de Staatssecretaris? Doet de Staatssecretaris daar iets mee?
Voornoemde leden vragen de Staatssecretaris alsnog in te gaan op dit
onderdeel uit het rapport. Is de Staatssecretaris van plan om stappen te
zetten om een verzekeringsinstrumentarium en ander soort sectorspecifiek instrumentarium te ontwikkelen?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen tot slot dat de Staatssecretaris
in gesprek is met Cultuur+Ondernemen om te bezien welke acties er in
brede zin verder nodig zijn. De leden vragen de Staatssecretaris wat haar
verwachte tijdspad is voor dit beleid en wanneer zij de Kamer hierover zal
informeren.
II Reactie van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap
Hartelijk dank voor de vragen van de commissie op mijn brief van
23 februari 2023 inzake mijn reactie op het rapport «Een bredere kijk op
financiering» van Cultuur+Ondernemen. Ik vind het plezierig om te lezen
dat dit onderwerp bij de leden van de fracties op de agenda staat en dat zij
kritisch meedenken over de mogelijkheden om het ondernemerschap en
de financiering van de culturele en creatieve sector verder te verstevigen.
Ik zal de beantwoording van de vragen van de leden van de fracties één
voor één doen, te beginnen bij de vragen van de leden van de VVD-fractie.
Allereerst lezen de leden van de VVD-fractie dat op verschillende punten
uit het rapport van Cultuur+Ondernemen al stappen zijn gezet door het
ministerie. Kan de Staatssecretaris aangeven op welke punten reeds
stappen zijn ondernomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

5

De in mijn brief genoemde instrumenten zijn al geïmplementeerd. Er is via
Cultuur+Ondernemen € 15 miljoen extra toegevoegd aan het fonds voor
cultuurleningen en de voorwaarden zijn aangepast. De investeringsregeling voor vrije producties, die via het Fonds Podiumkunsten loopt en
waarvoor € 20 miljoen beschikbaar is gesteld, is op 1 februari 2023
opengesteld. De garantieregeling tegen onvoorziene pandemieschade bij
de productie van films, series, documentaires en andere audiovisuele
producties bestaat sinds 1 juli 2020 en is per 1 januari 2023 gecontinueerd.
Daarnaast voeren we gesprekken met het Ministerie van EZK over de
toegang tot het reguliere financieringsinstrumentarium voor ondernemers
in de culturele en creatieve sector en wordt aangesloten op het beleid van
EZK waar het gaat om betere dienstverlening voor ondernemers.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de culturele en creatieve sector nog
steeds weinig toegang heeft tot substantiële financiering en dat de
gedane aanbevelingen zijn overgenomen en worden uitgevoerd. Op welke
termijn wordt verwacht dat deze aanbevelingen geïmplementeerd zullen
zijn?
Zoals ik in het antwoord op de vorige vraag van de leden van de
VVD-fractie heb geschreven, zijn de aanbevelingen reeds geïmplementeerd. We moeten er voor waken de verwachting te scheppen dat middels
het overnemen van de aanbevelingen het structurele financieringsvraagstuk in de sector is opgelost. Want dit is iets waar de overheid,
samen met de markt, al lange tijd aan werkt. Met mijn beleid beoog ik
samen met het veld verder bij te dragen aan het oplossen van de
geconstateerde knelpunten.
Ook lezen de leden van de VVD-fractie dat de Staatssecretaris de
aanbeveling van Cultuur+Ondernemen onderschrijft dat «het zinvol is om
samen met de sector de vertaling te maken naar voor de sector passende
financieringsvormen en onderzoek hoe Cultuur+Ondernemen hier een
grotere rol in kan nemen». De leden vragen hoe de Staatssecretaris deze
samenwerking met de sector gaat vormgeven en op welke termijn er
implementeerbare resultaten van deze samenwerking worden verwacht.
De samenwerking met de sector loopt langs meerdere lijnen en organisaties. Ik ga in gesprek met verschillende vertegenwoordigers uit de
sector om te achterhalen waar de knelpunten in financiering liggen, zodat
we samen tot passende financieringsvormen kunnen komen. Belangrijke
partijen in dit vraagstuk zijn onder andere Cultuur+Ondernemen, ClickNL
en de verschillende brancheorganisaties en andere belangenbehartigers
uit sector. De financieringsmarkt is continu in beweging. De afgelopen
jaren is er vanuit de markt veel aandacht geweest voor het ontwikkelen
van nieuwe non-bancaire financieringsinstrumenten. Ook nu worden er
nog nieuwe instrumenten ontwikkeld. De vraag of nieuwe instrumenten
passend zijn, of kunnen worden gemaakt, voor onze sector is dus een
vraag die continu actueel is.
De leden van de VVD-fractie lezen dat banken zich de laatste jaren
terugtrekken uit de culturele en creatieve sector. Kan de Staatssecretaris
dit effect kwantificeren? En ziet de Staatssecretaris een rol voor haarzelf
om banken of andere investeerders te overtuigen van het nut van
investeren in deze sector? Hoe waardeert de Staatssecretaris specifiek de
uitspraak dat voor bedrijfsovernames in de culturele en creatieve sector
nu helemaal geen voorzieningen zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

6

Er zijn mij helaas geen cijfers van de investeringen van banken in de
culturele en creatieve sector bekend. Ik zie wel dat banken hun kredieteisen hebben verhoogd en dat het ook voor het mkb duurder en lastiger
is geworden om een lening te verkrijgen. Ik kan me voorstellen dat de
culturele en creatieve sector hier extra last van heeft. Tegelijk zie ik ook
positieve ontwikkelingen. De Triodosbank heeft begin 2021 aangekondigd
dat zij, met steun van het Europees Investeringsfonds, tot € 200 miljoen
aan leningen verstrekken aan culturele en creatieve ondernemers in
België, Nederland, Spanje en Duitsland. Dankzij deze garantieregeling is
het voor de Triodosbank bijvoorbeeld mogelijk om Nederlandse speelfilms en documentaires te steunen met leengeld. De bank biedt hiermee
een toegankelijk overbruggingskrediet voor producenten.
De leden van de VVD-fractie vragen of ik een rol voor mezelf zie om
banken of andere investeerders te overtuigen. Het antwoord is ja. Ik zie
voor mijzelf een rol in het zo breed mogelijk bekend maken van het belang
en de mogelijkheden van het investeren in cultuur. Dat doe ik door middel
van gesprekken met belanghebbenden en met het promoten van de
mogelijkheden hiertoe. Het platform dat ik als bewindspersoon hiervoor
tot mijn beschikking heb, zet ik hier graag voor in.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe ik de uitspraak over culturele
bedrijfsovernames waardeer. In het rapport wordt dit gelinkt aan de
behoefte aan financiële faciliteiten met een hoger risicoprofiel. Ik ben in
gesprek met Cultuur+Ondernemen over de doorontwikkeling van de
leningsfaciliteiten, zodat ook op die behoefte kan worden ingespeeld.
De leden van de VVD-fractie lezen vervolgens dat er een te negatieve
perceptie over lenen heerst bij zelfstandigen, kleine organisaties en
gesubsidieerde instellingen. Is de Staatssecretaris het met deze leden en
Cultuur+Ondernemen eens dat lenen onderdeel kan zijn van een gezonde
financieringsmix? Zo ja, hoe stimuleert de Staatssecretaris dit? De leden
lezen ook dat bij dit deel van de culturele en creatieve sector vaak alleen
aan geefgeld wordt gedacht. Is de Staatssecretaris het met de leden eens
dat het eigen verdienvermogen van de sector dus extra aandacht behoeft?
Zo ja, hoe stimuleert zij dit? Hoe waardeert zij daarnaast de conclusie dat
overheden vooral gefocust zijn op subsidies en niet op andere financieringsvormen?
Of het lenen een onderdeel is van een gezonde financieringsmix, laat ik
aan het oordeel van de ondernemer of instelling. De behoefte van de
ondernemer staat hier mijn inziens altijd centraal. We moeten beseffen dat
leningen en subsidies geen vervanging van elkaar zijn. Door de
voorwaarden van de leningen die via Cultuur+Ondernemen worden
aangeboden zorg ik wel dat de drempel om te kunnen lenen wordt
verlaagd.
Het terugbetalen van de lening valt of staat bij het verdienvermogen van
een ondernemer. Willen we een breder financieringsaanbod voor de
culturele en creatieve sector, dan moeten we dus ook daar aan werken. De
SER en de Raad voor Cultuur (RvC) gaven in 2017 reeds aan dat zij «het
vergroten van het verdienvermogen als een noodzakelijke voorwaarde
[zien] om de situatie van de werkenden in de sector te verbeteren». Ik zie
hier de afgelopen jaren een groeiende aandacht voor, zowel in de sector,
als bij ondersteunende instellingen en het onderwijs. Ik stimuleer dit op
verschillende manieren, bijvoorbeeld door de verbinding te leggen tussen
de culturele en creatieve sector en andere sectoren via het programma
Ontwerpend Onderzoek. Met het programma Ontwerpend Onderzoek
wordt de impact van ontwerpend onderzoek op maatschappelijke
opgaven versterkt. Ik sluit daarbij aan op de conclusies en aanbevelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

7

van de SER en de RvC, namelijk om het onbenutte potentieel van de
sector zichtbaar te maken en deze te verbinden aan andere beleidsagenda’s. Dat onderschrijf ik ten zeerste. Zoals ik in mijn Huizinga-lezing
als opmerkte: Als er één grondstof is in ons land dat nog onvoldoende
benut wordt, dan is het wel de creatieve denkkracht van onze makers.
De leden van de VVD-fractie vragen als laatste hoe ik kijk naar de
conclusie dat overheden vooral gefocust zijn op subsidies en niet op
andere financieringsvormen. De afgelopen jaren is er vanuit de overheid,
ook vanuit OCW, steeds meer aandacht voor andere financieringsvormen.
Via Cultuur + Ondernemen en Qredits worden leningen verstrekt, het
Fonds Podiumkunsten kent de investeringsregeling Vrije Producenten en
er bestaan verschillende garantieregelingen, ook voor de culturele en
creatieve sector. Deze regelingen worden (deels) gefinancierd door de
overheid. Ik wil graag benadrukken dat dit niet betekent dat dit wordt
aangewend voor het verminderen van subsidies. Elk financieringsinstrument kent haar eigen doeleinden.
De leden van de VVD-fractie vernemen dat uit de evaluaties van
Cultuur+Ondernemen blijkt dat leengeld cultureel ondernemerschap
stimuleert, en dat cultureel ondernemers minder kritisch omgaan met
geefgeld. Kan de Staatssecretaris hierop reflecteren? En wat betekent dit
voor haar beleid?
Deze evaluatie is mij bekend en ik ben blij om te lezen dat het ondernemerschap in de culturele en creatieve sector op deze manier wordt
gestimuleerd. Dat ondernemers kritisch nadenken over de manier waarop
ze hun producten en activiteiten financieren juich ik toe. Het lenen en later
terugbetalen van geld creëert een andere verantwoordelijkheid bij
ondernemers. Daardoor ontstaat er meer aandacht voor de verdienkant.
Het draagt er ook aan bij dat er kostenbewust met middelen wordt
omgegaan. Ik ben overigens niet van mening dat cultureel ondernemers
minder kritisch omgaan met geefgeld.
Geefgeld heeft ook een belangrijke functie in onze sector, ook in relatie tot
het ondernemerschap in de sector. Via platform voordekunst worden
bijvoorbeeld culturele en creatieve initiatieven en instellingen gefinancierd door middel van donaties van particulieren en bedrijven. Daar wordt
het ondernemerschap gestimuleerd doordat makers gevraagd wordt na te
denken over hun doelgroep, hoe ze hun «geefvraag» stellen en hun
donateurs blijven betrekken bij hun initiatief. Deze private betrokkenheid
bij de financiering van culturele en creatieve initiatieven vind ik belangrijk.
Het laat draagvlak zien voor de sector, cultuur verbindt de samenleving en
is van iedereen.
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat er behoefte is aan het verbeteren van de financiële structuur in een aantal productieketens en zijn van
mening dat op dit vlak kennisdeling en stimulering door de Staatssecretaris een positieve impact kan hebben. Is de Staatssecretaris dat met de
leden eens? Zo ja, welke stappen kan zij nemen?
Ik deel de mening van de leden van de VVD-fractie dat er behoefte is aan
het verbeteren van de financiële structuur in een aantal productieketens.
Cultuur+Ondernemen constateert dat het gebrek aan zekerheid vaak een
probleem is. Om die reden onderzoeken zij of en hoe het vormen van
garantiefondsen een oplossing kan zijn.
Ook deel ik de mening van de leden van de VVD-fractie dat een goede
toegang tot kennis over financiering wenselijk is. De financiële kennis in
de sector heeft mijn aandacht, ook in de ontwikkeling van de nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

8

Culturele Basisinfrastructuur (BIS) periode. Daarvoor verwijs ik naar de
Uitgangspuntenbrief die ik voor de zomer aan de Kamer zal zenden.
Hieronder ga ik vervolgens in op de vragen van de leden van de
D66-fractie.
De leden van de D66-fractie merken op dat voor het verstrekken van
leningen en andere vormen van financiering naast Cultuur+Ondernemen
meer spelers actief zijn. De Staatssecretaris noemt bijvoorbeeld het Fonds
Kwadraat en het Blockbusterfonds. Wel zegt de Staatssecretaris te willen
onderzoeken hoe Cultuur+Ondernemen hier een grotere rol in kan nemen.
Hoe verhoudt de rol van Cultuur+Ondernemen zich volgens de Staatssecretaris tot andere financieringsbronnen in de culturele sector?
Cultuur+Ondernemen is het kennisplatform voor ondernemerschap en
financiering in de culturele en creatieve sector. Ze ontvangen daarvoor
financiering vanuit de huidige BIS (periode 2021–2024), specifiek op basis
van artikel 3.50. De activiteiten die bij dit artikel horen zijn onder andere
gericht op vernieuwing, verruiming en gebruik van diverse financieringsinstrumenten en verdienmodellen. Cultuur+Ondernemen draagt bij aan de
kennis over andere financieringsbronnen voor de culturele en creatieve
sector. Zij leggen de nadruk op de terugbetalingscapaciteit, terwijl
Blockbusterfonds en Fonds Kwadraat zachtere voorwaarden hebben en
kijken naar een beperktere doelgroep.
Het revolverend investeringsfonds van waaruit de leningen worden
verstrekt, staat los van de opdracht die zij vanuit de BIS hebben. Het
revolverend investeringsfonds bouwt voort op een advies van de Raad
voor Cultuur. In hun advies «Financiering voor cultuur» adviseert de Raad
ruimte te maken voor een «landelijk investeringsfonds voor cultuur dat
aansluit op regionale initiatieven en bestaande structuren.» Het fonds is
een aanvulling op andere financieringsbronnen in de sector. Er is gekozen
om dit fonds bij Cultuur+Ondernemen onder te brengen, omdat zij reeds
op kleinere schaal financiering aan kunstenaars en creatieven in de vorm
van laagrentende leningen boden.
De leden van de D66-fractie merken op dat de Staatssecretaris stelt dat de
voortgang van de financieringshervormingen door de coronapandemie
vertraging heeft opgelopen. Wanneer denkt de Staatssecretaris de nodige
hervormingen helemaal uitgerold te hebben? Kan de Staatssecretaris een
indicatie geven van de tijdslijn van deze hervormingen?
De D66-fractie verwijst hier naar in begrijp de aanbevelingen van de Raad
voor Cultuur in het advies Financiering van Cultuur. Zoals ik ook bij de
beantwoording van de vragen van de VVD-fractie op dit onderwerp
opmerkte, moeten we er voor waken de verwachting te scheppen dat het
structurele financieringsvraagstuk in de sector wordt opgelost door het
overnemen van de aanbevelingen.
Ik vind het belangrijk om oog hebben voor de manier waarop we de
toegankelijkheid van financieringsinstrumenten voor onze sector kunnen
verbeteren en waar aanvullend overheidsingrijpen te verantwoorden is.
Dat doe ik op dit moment onder andere door te onderzoeken hoe we de
voorwaarden van financiers beter op elkaar en op de behoefte van makers
uit de sector kunnen afstemmen. Daarnaast heb ik Raad voor Cultuur
gevraagd om een advies over de vernieuwing van het cultuurbestel voor
de periode(n) vanaf 2029.2

2

Bijlage bij Kamerstuk 32 820, nr. 492.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

9

De leden van de D66-fractie merken op dat de Staatssecretaris het
voornemen om te zoeken naar passende financieringsvormen voor de
sector noemt, en bovendien het belang van een sectorspecifiek instrumentarium noemt. Kan zij concreter uiteenzetten hoe een nieuw stelsel
voor cultuurfinanciering, gespecificeerd naar de verschillende behoeften
van deelsectoren, eruit kan zien? Kan zij voorbeelden noemen waar op
voortgebouwd wordt?
De culturele en creatieve sector kent een heterogeen karakter. Zoals ook
de Raad voor Cultuur aanstipt in haar advies zijn er grote verschillen in
kostenstructuren en verdienpotentieel tussen de afzonderlijke deelsectoren en disciplines. Ik vind het daarom belangrijk om ook naar sectorspecifieke vraagstukken te kijken. De financieringsvraagstukken in de
podiumkunsten zijn anders dan die voor de game-industrie. Vanuit deze
visie zijn ook de eerder genoemde regeling voor onvoorziene pandemieschade voor de audiovisuele sector en de investeringsregeling voor vrije
producten in de podiumkunsten ingericht. Tegelijk is het ook belangrijk
dat we geen wirwar aan instrumenten ontwikkelen. Daar wordt de
overzichtelijkheid en toegankelijkheid van de financieringsmarkt niet beter
van. Mijn visie hierop is dat we generiek beleid maken waar dat kan, en
specifiek waar het moet.
Verder hebben de leden van de D66-fractie nog enkele vragen over het
opbouwen van eigen vermogen van Cultuur+Ondernemen.
Cultuur+Ondernemen concludeert dat het instrumentarium niet aansluit
op de innovatieve manier van werken. Zij concluderen dat het wenselijk is
als organisaties eigen vermogen op kunnen bouwen. Overweegt de
Staatssecretaris regels te versoepelen om aan deze wens tegemoet te
komen? Kan de Staatssecretaris toelichten wat precies het opbouwen van
eigen vermogen in de weg staat? Welke acties overweegt de Staatssecretaris op dit punt?
Het opbouwen van eigen vermogen in relatie tot subsidies is altijd een
punt van discussie. Cultuur+Ondernemen constateert dat uit het veld een
veel gehoorde klacht is dat organisaties geen eigen vermogen kunnen
opbouwen als gevolg van de subsidievoorwaarden. Vanuit mijn rol als
subsidiegever ben ik me er enerzijds van bewust dat buffers belangrijk zijn
om slechtere tijden te kunnen opvangen. Anderzijds ben ik ook van
mening dat subsidies moeten worden ingezet voor het doel waarvoor
deze worden verstrekt. De beschikbare middelen zijn immers altijd
schaars en het is zonde wanneer deze middelen onvoldoende de culturele
en creatieve sector instromen. Zoals ik in mijn reactie op het rapport al
heb aangegeven betrek ik ook de uitkomsten van het project In The Mix
hierbij. Dit is een project van Cultuur+Ondernemen, Platform ACCT en
voordekunst, waarmee wordt onderzocht hoe de voorwaarden van
financiers beter op elkaar, en op de behoefte van makers uit de sector,
kunnen worden afgestemd en welke vraagstukken daarbij ontstaan.
Dan ga ik over tot het beantwoorden van de vragen van de ChristenUnie.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat kunst en cultuur
verbindend is en een belangrijke plek in de maatschappij heeft. Tijdens de
coronapandemie werd de behoefte hieraan duidelijk toen de deuren dicht
moesten blijven. Via virtuele museumbezoeken en concerten die
gestreamd konden worden, bereikten kunst en cultuur – via het beeldscherm en de box – de mensen. Als belangrijk onderdeel van de
maatschappij, moet ook de vraag gesteld worden welke positie de sector
in bredere zin kan innemen in die maatschappij. De leden vragen de
Staatssecretaris op wat voor manier zij denkt dat kunst en cultuur beter en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

10

efficiënter ingezet en benut kan worden om maatschappelijke thema’s te
bespreken. Ziet de Staatssecretaris ook een economisch belang?
Ik deel de visie van de ChristenUnie. Kunst en cultuur hebben een
belangrijke positie in de samenleving en kunnen op allerlei manieren een
bijdrage leveren aan maatschappelijke thema’s en opgaven. Dat kan gaan
om de inzet van de culturele en creatieve sector in de zorg, maar ook bij
opgaven, zoals de energietransitie, de woonopgave of de leefbaarheid van
steden. Kunstenaars, ontwerpers en creatieve ondernemers hebben de
kennis en kunde in huis om een mogelijke toekomst te laten zien en
alternatieven te verbeelden. Maar ook om complexe processen in te
richten met veel stakeholders met uiteenlopende belangen. In dat kader
ben ik het Programma Ontwerpend Onderzoek gestart dat het doel heeft
om de impact van ontwerp en een ontwerpende aanpak bij opgaven te
vergroten. Hier refereer ik ook naar in mijn antwoorden op de vragen van
de VVD-fractie. Zoals eerder toegezegd aan uw Kamer, zal ik ook een
meerjarenagenda opstellen waarin de inzet van de culturele en creatieve
sector bij maatschappelijke opgaven centraal staat. Ik verwacht u deze
agenda na de zomer van dit jaar toe te sturen.
De leden van de ChristenUnie-fractie zien tegelijkertijd ook dat de sector
heel divers is. Niet iedere kunstenaar of musicus is per definitie ondernemer en niet iedere creatieveling streeft naar eindeloze innovatie. Er zijn
allerlei mensen in de sector die gewoon goed willen spelen, mooie dingen
willen creëren en zo hun ambacht willen uitoefenen. De leden vragen de
Staatssecretaris of de financieringsinstrumenten ook voor die groep
passend zijn. Komen de middelen van Cultuur+Ondernemen ook terecht
bij bijvoorbeeld de conservatoriumgeschoolde klassieke musici?
We moeten in het vraagstuk rondom de financiering van kunst en cultuur
inderdaad oog hebben voor de diversiteit van de sector. Ik vind het
belangrijk dat er verschillende vormen van financiering zijn, zodat
iedereen een passende vorm kan vinden die het beste bij haar of zijn
beroepspraktijk past. Cultuur + Ondernemen biedt alleen cultuurleningen
aan. Uit de evaluatie van deze leningsvorm blijkt dat deze ook wordt
ingezet voor de aanschaf van instrumenten en apparatuur.3 Niet voor
iedereen is een (cultuur)lening via Cultuur+Ondernemen een passende
financieringsvorm. Zoals ik ook in de beantwoording van de vragen van
de leden van de VVD-fractie opmerkte, staat de wens en de behoefte van
de maker in kwestie hier mijns inziens altijd centraal. Het doel moet
daarom ook niet zijn om subsidies te minimaliseren en iedereen een
lening aan te bieden. Het doel moet zijn de financiële basis van
werkenden in de sector te verstevigen, voor zowel de innovatieve
ondernemer als de conservatorium-geschoolde muzikant en de
kunstenaar. En daarvoor moeten meerdere soorten financiering
beschikbaar zijn, waaronder subsidies, leningen, sponsoring en donaties
en giften.
Ik vind, net als de ChristenUnie, dat niet iedereen die in de culturele en
creatieve sector actief is een ondernemer hoeft te zijn. De klassiek
geschoolde musici, die de ChristenUnie als voorbeeld aanhaalt, moet ook
een dienstverband aan kunnen gaan. Het verbeteren van de arbeidsmarkt
in de culturele en creatieve sector is daarom een van de speerpunten van
mijn beleid. Zoals ik in mijn Meerjarenbrief beschrijf, heb ik verschillende
maatregelen genomen om de arbeidsmarkt te verbeteren. Ik stuur de
Kamer voor de zomer een brief waarin ik de verdere invulling van de

3

https://www.cultuur-ondernemen.nl/artikel/cultuurleningen-een-positieve-boost-voor-cultureelen-creatief-ondernemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

11

plannen voor de verbeteren van de culturele en creatieve arbeidsmarkt
kenbaar maak.
Andersom horen de leden ook de behoefte van kunstenaars en musici om
meer aandacht in het curriculum van kunst-, cultuur- en muziekopleidingen te hebben voor ondernemen en ondernemerschap. De leden
vragen de Staatssecretaris of zij deze signalen herkent en of zij in gesprek
is of wil gaan met de opleidingen over de plek van ondernemerschap in
curricula. Voorts vragen de leden of de Staatssecretaris nader in wil gaan
op scholing in ondernemerschap na afronding van een opleiding. Welke
mogelijkheden voor scholing in ondernemerschap zijn er voor mensen die
in deze sector werken? Vanuit de sector is er behoefte aan betere
scholingsmogelijkheden in ondernemerschap? Wat vindt de Staatssecretaris daarvan? Welke mogelijkheden ziet zij hiertoe?
Ik zie dat verschillende opleidingen meer aandacht zijn gaan besteden aan
ondernemerschap, waarbij ik wil aangeven dat het curriculum in principe
een verantwoordelijkheid van de opleidingen is. Ik zie het voorts als mijn
taak om de scholing van werkenden en ondernemers in de culturele en
creatieve sector te stimuleren. Daarvoor ondersteun ik het Programma
Permanente Professionele Ontwikkeling (PPO). Werkenden kunnen het
beschikbaar gestelde budget vanuit Programma PPO gebruiken voor hun
verdere vakinhoudelijke ontwikkeling, maar ook voor ontwikkelen van
ondernemerschap, het verbreden van hun inzetbaarheid en bij- of
omscholing. Deze regeling wordt uitgevoerd door Platform ACCT. Aan de
basis van deze regeling ligt een onderzoek onder professionals in de
cultuursector naar de behoeftes en de belemmeringen op gebied van
scholing. Het Programma PPO past in mijn voornemen om de culturele en
creatieve arbeidsmarkt te verbeteren.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de reactie van de Staatssecretaris over diverse, deels nieuwe, financieringsmogelijkheden. Deze
financieringsopties zijn echter bijna allemaal kortdurend.
Cultuur+Ondernemen signaleert een behoefte voor structurele financiering in de sector. De trend dat banken zich terugtrekken uit de culturele
en creatieve sector als financiers, die al voor de coronapandemie
waarneembaar was, zet zich ook na pandemie door. Kan de Staatssecretaris ingaan op de redenen die door Cultuur+Ondernemen genoemd
worden, namelijk weinig zekerheden, weinig eigen vermogen, complexe
verdienmodellen, lage financieringsbehoefte en moeizame communicatie? En kan de Staatssecretaris daarbij aangeven hoe zij de sector kan
ondersteunen?
De door de ChristenUnie genoemde onzekerheden zijn helaas inherent
aan de manier waarop de culturele sector is gestructureerd en gefinancierd. Dat was voor de Raad voor Cultuur ook een van de redenen om in
hun advies Financiering van Cultuur de ontwikkeling van het revolverend
investeringsfonds te adviseren. Vanuit dat fonds wordt anders naar het
gebrek aan zekerheden en de complexe verdienmodellen gekeken. Het
fonds is zo ingericht dat het ook kleine leningen kan verstrekken, en dat
blijkt te werken. Ik vind het mooi om te zien dat daarmee ook zulke
belangrijke vormen van financiering voor de sector beschikbaar komen.
Uit een recente evaluatie blijkt dat de gemiddelde hoogte van de
Cultuurlening ongeveer 20.000 euro is. Vanuit het fonds worden ook
leningen verstrekt die over een lange termijn kunnen worden terugbetaald, de maximale termijn voor de leningen is 10 jaar. Ook binnen de
nieuwe alternatieve financieringsvormen vinden we langere termijn
financiering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

12

Ik onderzoek op dit moment hoe we binnen de kaders van ons investeringsfonds andere financieringsvormen kunnen aanbieden, die bijvoorbeeld gericht zijn op het vergroten van het eigen vermogen van organisaties, zodat we een hefboom voor andere financiers kunnen ontwikkelen.
Daarnaast onderzoek ik met Cultuur+Ondernemen hoe en of we gebruik
kunnen maken van de mogelijkheden van steun van het Europees
Investeringsfonds. En zoals ik bij de beantwoording van de vragen van de
VVD-leden ook benoemde, gebruik ik mijn platform als bewindspersoon
om het belang en de mogelijkheden van investeren in cultuur te
promoten.
In de beslisnota lezen de leden dat de Staatssecretaris budget beschikbaar
maakt voor het project In The Mix waarmee onderzocht wordt hoe de
voorwaarden van financiers beter op elkaar en de behoeften van de sector
kunnen worden afgestemd. De leden vragen de Staatssecretaris of zij ook
bereid is om met banken in gesprek te gaan bij de verdere ontwikkeling
van haar beleid. De sector is op bepaalde plekken gebaat bij financieringsmogelijkheden waarmee ook stabiliteit en toekomstplanning kunnen
worden bewerkstelligd, bijvoorbeeld door de opbouw van eigen
vermogen. De leden vragen de Staatssecretaris hoe zij de financieringsmix niet alleen gaat laten onderzoeken, maar ook hoe zij de
effectiviteit maatregelen die daaruit voortvloeien blijft monitoren.
Het project In The Mix waar de leden naar verwijzen is er inderdaad op
gericht te onderzoeken hoe voorwaarden van financiers beter op elkaar
kunnen worden afgestemd. Tegelijk wordt in het project met deze
financiers ook concreet gewerkt aan een betere aansluiting van financieringsbronnen. Waar het gaat om financiers die vanuit het ministerie
worden aangestuurd, zoals de Rijkcultuurfondsen, neem ik de uitkomsten
mee in de gesprekken die ik met hen voer. Ik voer daarnaast gesprekken
met de sector over de financiering van de culturele en creatieve organisaties, daarin worden de banken ook betrokken. Zoals ik bij de beantwoording van de vorige vraag ChristenUnie-leden ook benoemde,
onderzoek ik ook hoe we het revolverend investeringsfonds beter kunnen
laten aansluiten op de behoefte aan de opbouw van eigen vermogen.
De leden van de ChristenUnie-fractie horen vanuit de sector de behoefte
voor meer differentiatie in voorwaarden van leningen en subsidies. Van
kleine instellingen wordt nu vaak hetzelfde verwacht in eisen en
aanvragen als van grote instellingen. Grotere instellingen hebben vaak
meer menskracht en mogelijkheid om (financiële) expertise in te
schakelen en staan zo sterker dan de kleine of middelgrote instellingen.
Voor de echt kleine, beginnende kunstenaar wordt de financieringskant
ervaren als een complexe aangelegenheid met een oerwoud van regels.
Ziet de Staatssecretaris dit? Het rapport van Cultuur+Ondernemen
signaleert ook deze behoefte voor differentiatie, maar de Staatssecretaris
gaat er in haar reactie beperkt op in. Welke stappen naar vereenvoudiging
van financiering of subsidie wil de Staatssecretaris zetten? Welke rol zou
Cultuur+Ondernemen daarin kunnen spelen, bijvoorbeeld in de vorm van
het bieden van, eventueel kosteloze, hulp of advies?
Ik ben de eerste die zal erkennen dat de financiering van plannen een
complexe aangelegenheid is, maar ook dat het onderdeel is het ondernemerschap. Het begrijpen en doorgronden van het financieringslandschap
vergt de juiste kennis en expertise, terwijl voor veel makers en organisaties in de cultuursector het maakproces natuurlijk voorop staat. Het
maakproces is wat hen motiveert en dit is waar de creatieve kracht van de
sector ligt. We moeten deze kracht en de rijkdom aan creativiteit de ruimte
geven. Daarom probeer ik met mijn beleid randvoorwaarden te scheppen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

13

waarbinnen ondernemerschap kan floreren, ook wanneer het gaat om de
startende kunstenaar of de kleine cultuurinstelling.
Het informeren en adviseren van de cultuursector over financiering
behoort tot de taken van Cultuur+Ondernemen. Zij ontwikkelen in dat
kader ook producten om de sector te informeren over de verschillende
financieringsvormen; hun culturele financieringswijzer is daar een
voorbeeld van. Ik vind het belangrijk dat ze in goed contact staan met de
sector, zodat de invulling van de activiteiten zo goed mogelijk aansluit op
de behoeftes in de sector. Dit kan ook leiden tot aanpassingen in het
dienstenaanbod van Cultuur+Ondernemen. Wat betreft de vereenvoudiging van financiering en subsidies verwijs ik naar het antwoord op de
vorige vraag.
Zoals ik in mijn brief ook benoemde is het ontbreken van de kennis en
inzicht over financiering geen vraagstuk dat alleen in de culturele en
creatieve sector speelt. Ik sluit dan ook aan op de bredere ontwikkelingen
van de dienstverlening voor ondernemers door de rijksoverheid.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in het rapport van
Cultuur+Ondernemen dat de sector behoefte heeft aan verzekeringsachtige producten. De Staatssecretaris gaat hier in haar reactie echter niet
verder op in. De leden vragen of de Staatssecretaris de ondersteuning van
losse initiatieven van zelfstandigen die niet aangesloten zijn bij bredere
verbanden voldoende in beeld heeft. Cultuur+Ondernemen noemt dat
broodfondsen onder zelfstandigen flink ingeburgerd zijn, omdat verzekeringen voor arbeidsongeschiktheid door de reguliere maatschappijen te
duur zijn. Zijn dit soort verzekeringsachtige initiatieven voldoende in beeld
bij de Staatssecretaris? Doet de Staatssecretaris daar iets mee?
Voornoemde leden vragen de Staatssecretaris alsnog in te gaan op dit
onderdeel uit het rapport. Is de Staatssecretaris van plan om stappen te
zetten om een verzekeringsinstrumentarium en ander soort sectorspecifiek instrumentarium te ontwikkelen?
Het lijkt mij goed om een onderscheid te maken tussen verzekeringsachtige producten voor activiteiten enerzijds en investeringen en
producten voor werkenden in de sector anderzijds. Wat betreft het eerste.
In mijn brief geef ik het voorbeeld van de regeling voor de audiovisuele
sector waarmee onvoorziene pandemieschade gedekt kan worden. Ik zie
dit als een verzekeringsachtig initiatief. En ook de investeringsregeling
voor vrije producties bij het Fonds Podiumkunsten valt onder die
categorie. Waar het gaat om de verzekering van werkenden, zoals via de
broodfondsen, lopen er verschillende regelingen via Platform ACCT. Deze
regelingen zijn bedoeld als stimulans om zzp’ers of werkenden met een
hybride beroepspraktijk zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. In
mijn Arbeidsmarktbrief van voor de zomer zal ik mijn arbeidsmarktbeleid
verder toelichten.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen tot slot dat de Staatssecretaris
in gesprek is met Cultuur+Ondernemen om te bezien welke acties er in
brede zin verder nodig zijn. De leden vragen de Staatssecretaris wat haar
verwachte tijdspad is voor dit beleid en wanneer zij de Kamer hierover zal
informeren.
Het ondernemerschap en de financiering van de culturele en creatieve
sector hebben continu mijn aandacht. Deze onderwerpen neem ik mee in
al het beleid dat ik ontwikkel. De uitgangspuntenbrief voor de nieuwe
BIS-periode is het eerst volgende moment waarop ik u weer zal informeren over de laatste stand van zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 820, nr. 496

14