Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

30 136

Herstructurering en uitvoering Stedelijke
vernieuwing

Nr. 42

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2015
Op 18 december 2014 heb ik u naar aanleiding van een eerdere
toezegging kort geïnformeerd over de funderingspilots die in enkele
gemeenten plaatsvinden (Kamerstuk 30 136, nr. 40). Ik heb in deze brief
aangegeven dat de Tweede Kamer in de loop van het voorjaar van 2015
nader op de hoogte zal worden gesteld van de voortgang van deze pilots.
Alsmede van de verkennende gesprekken die plaatsvinden met onder
meer gemeenten en banken over het financieringsvraagstuk bij bepaalde
groepen huiseigenaren met funderingsproblemen. De onderhavige brief
dient hiertoe.
Stand van zaken pilots
Met begeleiding vanuit het Kennis Centrum Aanpak Funderingsherstel
(KCAF) zijn er pilots opgestart in de gemeenten Rotterdam, Zaanstad,
Friesland/Grou en Gouda, vertrekkend vanuit de specifieke lokale situatie.
De pilots worden op lokaal niveau getrokken, waarbij het KCAF inhoudelijke kennis inbrengt. De pilots zijn onderling verschillend en hebben
betrekking op de diverse opgaven en dilemma’s die spelen bij het
funderingsvraagstuk. Daarnaast heeft het KCAF ook een drietal themagroepen ingesteld, met het oogmerk breder toepasbare kennis te
ontwikkelen en te verspreiden. In deze themagroepen participeren
marktpartijen, gemeenten en kennisinstellingen (zoals enige technische
universiteiten en hogescholen).1
Gebleken is overigens dat het vaak meer tijd en inspanning vergt (dan
oorspronkelijk gedacht) om een pilot operationeel te krijgen. Er zijn nog

1

kst-30136-42
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Er zijn themagroepen ingesteld ten aanzien van de onderwerpen «innovatie» (onder andere
onderzoeksmethoden, hersteltechnieken en monitoring), «juridische aspecten» (onder andere
aanschrijven, handhaven, omgaan met gemeenschappelijke muren in een woningblok,
zogenaamde «mandeligheid», veiligheid), en «uitvoeringsaspecten» (garanties, verzekeringen,
en kwaliteitsborging).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 136, nr. 42

1

geen pilots afgerond; in deze brief wordt dan ook een tussenstand
aangegeven.
In Rotterdam betreft het de pilot in het Kleiwegkwartier, genaamd «Goed
gefundeerd». Aanleiding vormde het feit dat vorig jaar een aantal
woningen in de Margrietstraat zijn ontruimd vanwege instortingsgevaar
als gevolg van funderingsproblematiek. De vraag speelt in hoeverre dit
zich de komende tijd ook in andere straten in deze wijk kan voordoen én
met name hoe dit voorkomen kan worden. Met betrokkenheid en inbreng
van circa 20 lokale en landelijke organisaties en kenniscentra is de pilot
«Goed gefundeerd» eind 2014 van start gegaan. Doel is te komen tot een
integrale en duurzame aanpak van de aanwezige funderingsproblematiek
in deze buurt. Oftewel, een proactieve aanpak in plaats van een reactieve
aanpak.
Op basis van de pilotervaringen zal een praktische handreiking voor
gemeenten worden opgesteld ten behoeve van de aanpak in de vergelijkbare buurten en straten elders. Een plan van aanpak is opgesteld en
vastgesteld door betrokken partijen en bevindt zich nu in de uitvoeringsfase. Zo zijn in de maand mei betrokken bewoners van 68
bouwblokken actief aan de slag gegaan met ondermeer de voorbereiding
van het funderingsonderzoek, is er een website tot stand gebracht
(www.goedgefundeerd.nl) en worden er periodiek nieuwsbrieven
verspreid.
In het verlengde van de pilot is het KCAF ook ingeschakeld voor
begeleiding en advisering door de Rotterdamse corporatie Woonstad. Een
substantieel deel van deze corporatiewoningen krijgt mogelijk te maken
met funderingsproblemen; in bepaalde straten doet zich dat nu al voor. De
corporatie wil hier actief beleid op gaan voeren in de sfeer van onderzoek
(situatie goed in kaart brengen), preventiemogelijkheden en herstel van
urgente panden.
De pilot in Zaanstad borduurt voort op de ideeën van de themagroep
innovatie. Men beoogt nieuwe, efficiëntere hersteltechnieken in de praktijk
toe te (laten) passen. Daarbij is er ook veel oog voor verdergaande
mogelijkheden van funderingsherstel en energiebesparing, mede in
relatie tot de vraag of hiermee de totale financiële lasten voor betreffende
huishoudens verkleind kunnen worden.
Bedoeling is om voor eind 2015 de ideeën in de praktijk te gaan toetsen.
De provincie Friesland werkt samen met het waterschap (Wetterskip) aan
de uitwerking van haar «veenweidevisie», waarin ook aandacht zal
worden besteed aan de relatie tussen het gewenste niveau van het
grondwaterpeil en gevolgen voor de funderingen van gebouwen. KCAF
wordt hier, in inhoudelijk opzicht, bij betrokken.
Actueel is de situatie in een specifieke straat in het centrum van Grou. Een
blok woningen is in korte tijd ernstig verzakt, waardoor de veiligheid in
het geding is. De gemeente beziet in samenspraak met betrokken
woningcorporatie, private huiseigenaren en de provincie wat in deze
situatie de beste oplossing is. KCAF adviseert en ondersteunt betrokken
partijen hierbij en beziet in hoeverre het mogelijk is om in deze specifieke
situatie op experimentele basis tot toegesneden oplossingen te komen.
Voor meer informatie kan de website worden geraadpleegd, die betrokken
huiseigenaren hebben opgezet: www.noorderdwars.nl.
Mede door de klimaatveranderingen en de daarmee gepaard gaande
bodemdaling dreigen op termijn sommige oude binnensteden gelegen in
veengebieden, zoals die van Gouda, te verzakken tot onder het oppervlaktewaterpeil. Dit kan worden tegengegaan door verlaging van het
grondwaterpeil. Nadelig effect hierbij is dat daardoor de bovenkant van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 136, nr. 42

2

funderingen droog komt te staan, waardoor eerder paalrot kan optreden.
In Gouda wordt gewerkt aan de pilot «Gouda Binnenstad». Een coalitie
van ondermeer de gemeente, het waterschap, Deltares, het KCAF, de TU
Delft en het bedrijfsleven is bezig met de uitwerking van een plan van
aanpak en werkwijze om de gevolgen van de dalende binnenstad te
voorkomen. Bedoeling is om innovatieve ideeën en methoden uit te
werken die tevens een voorbeeld voor andere steden kunnen zijn.
Naast een verkeerde grondwaterstand kunnen houten funderingspalen
ook te maken hebben met bacteriële aantasting. Dit speelt vooral bij
grenen palen en in bepaalde delen van Nederland. Eerder heeft de heer
De Vries gerefereerd aan ideeën van de Stichting Hout Research (SHR). In
het AO «bouwregelgeving» van 29 oktober 2014 heb ik aangegeven het
KCAF in contact te zullen brengen met de SHR, met het doel dat deze
organisaties samen bezien wat er voor nodig is om deze ideeën verder te
concretiseren. Betreffende contacten zijn gelegd: in samenwerking met
het KCAF wordt door de SHR een concreet onderzoeksvoorstel uitgewerkt,
dat als doel heeft de bacterie-aantasting bij (grenen) palen een halt te
doen toeroepen door het ontwikkelen van een conserveringsmethode. De
onderzoeksopzet bestaat uit een aantal stappen met eerst een laboratoriumonderzoek en vervolgens (bij positief resultaat) beproeving in de
praktijk op een speciaal «proefveld». De verwachting is dat dit onderzoek,
nadat voldoende (co)financiering van enige partijen is verkregen, nog dit
jaar zal kunnen starten.
Met het KCAF is afgesproken dat men zich – naast kennisinbreng in de
pilots – vooral richt op het landelijk verspreiden van de verworven nieuwe
kennis, voortkomend uit de pilots. Zo zal het KCAF de resultaten
verwerken in handleidingen en publicaties en wordt er op de website van
het KCAF in bijna alle gevallen ook verslag gedaan van de voortgang van
de pilots. In mijn ogen is op deze wijze de kennisuitwisseling en de
voortgang van de projecten voor u goed te volgen. Ik stel daarom voor u
eind 2016 te informeren over de dan bereikte resultaten.
Financiering funderingsherstel
In de motie De Vries (Kamerstuk 32 757, nr. 67) wordt geconstateerd dat
funderingsherstel alleen per bouwblok kan worden aangepakt en dat dit
niet van de grond kan komen als één van de betrokken bewoners de
financiering niet rond kan krijgen. De motie verzoekt het Rijk om mede in
overleg met het KCAF tot een oplossing van deze financieringsproblematiek te komen. Mede naar aanleiding van deze motie zijn, zoals ik u
eerder heb gemeld, verkennende gesprekken gestart met betrokken
gemeenten en banken. Deze gesprekken bevinden zich in een vergevorderde fase.
Idee van betrokken partijen is om te komen tot een funderingsfonds, waar
huiseigenaren – onder een aantal randvoorwaarden – een beroep op
kunnen doen om de benodigde financiering rond te krijgen. Ik zal u hier
later dit jaar nader over informeren; daarbij zal ik (conform mijn
toezegging in het AO «koopsector en energiebesparing» van 15 januari
2015) tevens ingaan op de vraag of het Nationaal Energiebespaarfonds
hier een rol in kan spelen.
Kennisoverdacht
Van belang is ook dat mensen die een huis kopen op de hoogte zijn van
eventuele funderingsproblemen of de risico’s daartoe. Makelaars kunnen
hierbij een belangrijke rol vervullen. Zaak is dan wel dat men weet waar
men op moet letten en hoe men beginnende funderingsproblemen kan
herkennen. Het KCAF heeft daarom dit voorjaar voor makelaars en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 136, nr. 42

3

taxateurs, lid van VBO-beroepsorganisatie, een cursuscyclus verzorgd
rond funderingsproblematiek. Deze cyclus bestond uit 12 bijeenkomsten,
die circa 650 deelnemers heeft getrokken. In het najaar zal dit een vervolg
krijgen. Verder is in 2014 tijdens de verplichte educatiemodule voor de
ongeveer 3.000 NVM-makelaars aandacht besteed aan de verschillende
soorten funderingen en hun specifieke problemen. Ook geeft de NVM op
haar website aandacht aan dit onderwerp.
Daarnaast organiseert de Stichting PostAcademisch Onderwijs, in
samenwerking met het KCAF, Deltares en de TU Delft, in het najaar een
tweedaagse cursus voor deskundigen uit de branche en (gemeente)
ambtenaren, waar de laatste inzichten rond de kennis en de aanpak van
funderingskwesties wordt gedoceerd.
Tot slot meld ik u dat op 26 november 2015 het KCAF voor de derde keer
haar jaarlijkse congres zal houden aan de TU Delft. Dit congres wordt
breed bezocht (door zowel huiseigenaren/gedupeerden, uitvoerende
bedrijven, adviseurs als overheden en woningbouwcorporaties) en vervult
een belangrijke rol als laagdrempelige ontmoetings- en kennisuitwisselingsplaats met betrekking tot funderingsvraagstukken.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 136, nr. 42

4