Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 322

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
ter implementatie van richtlijn nr. 2014/91/EU
van het Europees Parlement en de Raad van
23 juli 2014 tot wijziging van de richtlijn
2009/65/EG tot coördinatie van de wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen betreffende
bepaalde instellingen voor collectieve belegging
in effecten (icbe’s) wat bewaartaken,
beloningsbeleid en sancties betreft (PbEU 2014,
L 257) (Implementatiewet wijziging richtlijn
icbe’s)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 4 december 2015
De vaste commissie voor Financiën belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.

Blz.

Inleiding
Algemeen
Artikelsgewijs
Nader rapport Advies Raad van State

1
2
5
7

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben de hierna volgende vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de richtlijn instellingen voor collectieve beleggingen (icbe’s) waarin eisen
worden gesteld aan het beloningsbeleid van beheerders en de vereisten
betreffende de taken en de aansprakelijkheid van bewaarders wordt
verscherpt. De genoemde leden hebben over de richtlijn icbe’s nog de
volgende vragen.

kst-34322-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 322, nr. 5

1

De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Implementatiewet wijziging richtlijn instellingen voor collectieve
belegging in effecten (icbe’s). Deze leden hebben nog enkele vragen over
dit wetsvoorstel die zij graag aan de regering zouden willen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de Implementatiewet wijziging richtlijn icbe’s. Naar aanleiding van het genoemde punt
brengen de leden van de PVV-fractie het hierna volgende naar voren.
2. Algemeen
Wat zijn de lidstaatopties in de richtlijn? Van welke wordt in Nederland wel
of niet gebruik gemaakt en waarom? Van welke lidstaatopties maken
andere EU-landen wel of niet gebruik? Op welke punten gaat de implementatiewet verder dan de wijziging van de richtlijn icbe’s en waarom,
vragen de leden van de fractie van de VVD.
Een beheerder van een icbe dient op grond van wijzigingsrichtlijn een
beloningsbeleid te voeren dat consistent is met een gezond risicobeheer
van de icbe en aan bepaalde minimumeisen te voldoen. Wat wordt hier
precies mee bedoeld, vragen de leden van de VVD-fractie. Hoe wordt dit
geïmplementeerd in andere EU-landen? De beloningsregels zullen nader
worden uitgewerkt in lagere regelgeving door de Autoriteit Financiële
Markten (AFM). Wat wordt er geregeld c.q. wat wordt de inhoud van de
beloningsregels? Doel van de wijziging van de richtlijn is harmonisatie
van de regels, waarom wordt dit dan weer per land individueel ingevuld?
Welke zaken omtrent beloningen wil de Minister regelen in deze lagere
regelgeving, vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie vragen nader te omschrijven wat in de
wijzigingsrichtlijn wordt bedoeld met «het voeren van een beloningsbeleid dat consistent is met een gezond risicobeheer». Op welke wijze
wordt de Kamer geïnformeerd over de nadere uitwerking van de
beloningsregels door de AFM?
De leden van de CDA-fractie steunen de gedachte achter een beloningsbeleid dat onderdeel is van een beheerste bedrijfsvoering en dat
beheerders van icbe’s aan bepaalde regelgeving moeten voldoen. In
beginsel steunen deze leden dan ook regelgeving daaromtrent, alleen
zouden deze leden wel enig inzicht willen verkrijgen in de richting die
gekozen zal worden door de AFM. Daarbij vragen deze leden waarom er
niet gekozen om de beloningsvoorschriften meteen in wetgeving vast te
leggen, zoals dat ook bij bonussen met banken is gebeurd?
Allereerst merken de leden van de PVV-fractie op dat de richtlijn icbe’s
gewijzigd is om verschillen tussen de nationale bepalingen op het gebied
van het beloningsbeleid en sancties aan te pakken. De leden van de
PVV-fractie vragen deze verschillen toe te lichten. Welke verschillen op
deze terreinen zijn er zoal tussen de lidstaten?
Voorts merken de leden van de PVV-fractie op dat de beloningsregels
nader worden uitgewerkt in lagere regelgeving door de AFM. De leden
van de PVV-fractie willen weten waarom ervoor gekozen is om de
beloningsregels in lagere regelgeving vast te leggen. Waar zal het in
vastgelegd worden (ministeriële regeling of AMvB) en wanneer zal de
AFM dit naar verwachting afronden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 322, nr. 5

2

De leden van de PVV-fractie zouden graag van te voren willen weten wat
er in deze regelgeving komt te staan. Kan de Kamer hierover worden
geïnformeerd? Hoe wordt er verder voorkomen dat de Kamer achteraf
voor verrassingen zal komen te staan?
In het wetsvoorstel is bepaald dat alleen een bank, beleggingsonderneming of een andere instelling die aan prudentiële regelgeving voldoet,
kan optreden als bewaarder. Welke andere mogelijkheden zijn er
daarnaast om als bewaarder op te reden? Waarom is daar niet voor
gekozen? Waarom is er niet voor gekozen om de nationale centrale bank
als bewaarder op te laten treden dan wel waarom doen andere landen dat
mogelijk wel, vragen de leden van de fractie van de VVD.
Waarom staat de richtlijn niet toe dat een bewaarder de aansprakelijkheid
niet kan beperken of uitsluiten, vragen de leden van de VVD-fractie.
Waarom mag de bewaarder geen brievenbusmaatschappij zijn, ook als
voldaan wordt aan alle andere voorwaarden? In hoeverre vloeit dit direct
voort uit de richtlijn of is dit specifiek Nederlandse regelgeving? Waarom
is er een verschil tussen de wijzigingsrichtlijn en de richtlijn beheerders
alternatieve beleggingsinstellingen op het punt van de aansprakelijkheid
en het hergebruik van in bewaring gegeven activa?
Waarom is een vergunningplicht voor het uitoefenen van het bedrijf van
bewaarder in deze richtlijn nuttig en nodig? Waarom kon niet worden
volstaan met algemene regels? Voor welk probleem is specifiek de
vergunningplicht een oplossing, vragen de leden van de fractie van de
VVD.
Jaarlijks dienen de bewaarders bij te dragen aan de kosten van het
doorlopend toezicht door de AFM (€ 6.500) en De Nederlandsche Bank
DNB (€ 2.000). In hoeverre gaat het hier om nieuwe, aanvullende kosten
ten opzichte van de eerste richtlijn? Wat gaan AFM en DNB nu precies
(extra) doen als het gaat om het doorlopend toezicht in de nieuwe
situatie? Wat deden de AFM en DNB tot nu toe met betrekking tot
bewaarders, vragen de leden van de fractie van de VVD.
De leden van de PvdA-fractie vinden het een goede ontwikkelingen, dat
een beheerder straks voor elke door hem beheerde icbe één onafhankelijk
bewaarder dient aan te stellen en dat voor het uitoefen van het bedrijf van
bewaarder een vergunning van de AFM verplicht is. De leden van de
PvdA-fractie vragen wat deze wijziging materieel betekent? Zullen door
deze wijzigingsrichtlijn veel nieuwe bewaarders moeten worden aangewezen, hoeveel vergunningen zullen naar verwachting worden aangevraagd?
De leden van de PvdA-fractie vragen in welke situaties het hergebruik van
activa ten goede komt aan de icbe en in het belang is van de deelnemers?
De leden van de SP-fractie hebben gelezen dat de toezichthouder een
beheerder van een beleggingsinstelling of icbe kan verplichten die
inschrijving, inkoop of terugbetaling van rechten van deelneming op te
schorten. De bevoegdheid kan worden toegepast in het belang van de
deelnemers of het algemeen belang. De toelichting vermeldt echter niet
wanneer van dergelijke situaties sprake is. Waarom werkt de regering, ten
behoeve van betrokkenen, niet met voorbeelden om meer duidelijkheid te
verschaffen in deze?
Een bewaarder kan (een deel van) zijn werkzaamheden laten uitvoeren
door een derde, deze derde mag vervolgens deze bewaartaken ook
uitbesteden aan een andere bewaarder. De leden van de SP-fractie vragen
aan de regering of er een maximum is aan het aantal schijven waarover

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 322, nr. 5

3

de bewaartaken van een icbe mogen worden uitbesteed. Ook horen zij
graag of er criteria verbonden zijn aan het uitbesteden aan een derde,
bijvoorbeeld door middel van eisen waar de derde partij aan moet
voldoen. Verder vragen de leden of een derde partij zich in een ander land
mag bevinden dan de bewaarder en of hier potentieel risico’s aan
verbonden zijn.
De leden van de SP-fractie vragen aan de regering welke veranderingen er
optreden in de mogelijk nieuwe situatie ten opzichte van de oude situatie
met betrekking tot de taken van de bewaarder. Verder wordt er door de
regering voor gekozen om de nationale Centrale Bank niet als entiteit aan
te wijzen die als bewaarder kan optreden. Kan de regering dit onderbouwen? Graag horen de leden of in andere lidstaten de aldaar Centrale
Banken wel als bewaarders kunnen optreden.
Een andere vraag die bij de leden van de SP-fractie leeft is wat precies
moeten worden verstaan onder «andersoortige bewaarders». Graag
zouden zij dan ook van de regering horen wat precies de winst is bij het
toestaan van uitvoeren van bewaartaken door andersoortige bewaarders
bij bepaalde categorieën beleggingsinstellingen.
De leden van de SP-fractie lezen dat de AFM vergunningen verleent
waarin zij kan aangeven dat de bewaarder de activa van een icbe mag
bewaren of met betrekking tot welke categorieën beleggingsinstellingen
de bewaarder de activa mag bewaren. Zonder zo’n vergunning mag een
bewaarder, met zetel in het buitenland, met een in Nederland gelegen
bijkantoor het bedrijf van bewaarder niet uitoefenen. Banken en beleggingsondernemingen kunnen, indien zij een vergunning van de ECB of
DNB hebben, echter gewoon met een bijkantoor in Nederland het beroep
van bewaarder uitoefenen zonder daarvoor een vergunning van de AFM
te hebben. De leden vragen aan de regering in hoeverre de
AFM-vergunning van eenzelfde strekking is als de vergunning van de ECB
dan wel DNB en of de vergunning van de ECB dan wel DNB voor de juiste
waarborgen zorgt aangaande het bewaren van financiële activa.
De leden van de SP-fractie lezen dat de bewaarder geen brievenbusmaatschappij mag worden. Kan de regering aangeven wat hier de overwegingen voor waren?
Een laatste punt dat de leden van de SP-fractie aan willen stippen is dat
van de aansprakelijkheid van een bewaarder. De bewaarder is niet
aansprakelijk indien hij kan aantonen dat het verlies van de in bewaring
genomen financiële instrumenten een gevolg is van een externe gebeurtenis. Onder een externe gebeurtenis valt bijvoorbeeld niet interne fraude
door een medewerker. Graag horen deze leden van de regering wat er valt
onder een externe gebeurtenis? Is deze lijst uitputtend?
Tevens stellen de leden van de PVV-fractie vast dat een bewaarder onder
bepaalde voorwaarden zijn taken mag uitbesteden aan een derde, die
vervolgens ook zijn bewaartaken mag uitbesteden aan een andere
bewaarder. Kunt u hier nader op ingaan? Om welke voorwaarden gaat het
hier en hoe zal voorkomen worden dat hiermee verantwoordelijkheid
wordt afgeschoven?
De leden van de CDA-fractie vragen of het gegeven dat een bewaarder zijn
aansprakelijkheid voor verlies van de in bewaring gegeven financiële
instrumenten jegens de icbe niet kan beperken of uitsluiten, ook betekent
dat een bewaarder zijn aansprakelijkheid niet kan verzekeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 322, nr. 5

4

Ten slotte vragen de leden van de PVV-fractie om het verhogen van de
maximaal door de toezichthouder op te leggen bestuurlijke boete voor
een afzonderlijke zware overtreding door een beheerder van een
beleggingsinstelling, beheerder van een icbe of bewaarder naar
€ 5.000.000 of 10% van de totale jaaromzet nader te motiveren.
De leden van de PvdA-fractie vragen of een overzicht kan worden gegeven
van de ontwikkeling van de omvang van openeind beleggingsfondsen in
Nederland sinds 2010? De genoemde leden vragen welke fondsen en welk
type beleggingen als meest risicovol worden gezien?
3. Artikelsgewijs
De leden van de VVD-fractie stellen nog een aantal artikelsgewijze vragen.
ARTIKEL I
Artikel 1:13 derde lid: Hierin wordt de definitie van bewaarder gewijzigd.
Hoe wordt deze gewijzigd ten opzichte van de vorige definitie? Wat zijn
daarvan de gevolgen?
Artikel 1:77a: Wat wordt verstaan onder uitzonderlijke en spoedeisende
situaties waardoor de soliditeit van de beleggingsinstellingen of de
stabiliteit van de financiële markten in gevaar dreigt te komen? Kunnen
daarvan een aantal concrete voorbeelden worden genoemd?
Artikel 1: 87: Voorgesteld wordt om de ontzegging voortaan ook
onderdeel te laten uitmaken van het reguliere handhavingsinstrumentarium van de Wft. Voor welke sectoren gaat dit hiermee nu ook gelden?
Wat wordt er bedoeld met geringe overtredingen? Wat zijn ernstige
overtredingen?
De ontzegging kan zowel betrekking hebben op beleidsbepalende functies
(bestuursfuncties of andere beleidsbepalende functies) als andere
functies. Wat wordt bedoeld met «andere functies»? In hoeverre gaat het
dan om alle andere functies bij het bedrijf?
In hoeverre vloeit de ontzegging om beleidsbepalende functies voor
onbepaalde tijd voort uit de richtlijn? En in hoeverre kan de ontzegging
voor onbepaalde tijd alleen worden opgelegd voor beleidsbepalende
functies (zoals vermeld in de toelichting op het wetsartikel) dan wel voor
welke andere functies kan dit nog meer worden toegepast?
Artikel 2:3g en 2:3h: Waarom kunnen bewaarders niet gebruik maken van
het zogenaamde Europees paspoort?
Er is een uitzondering van de vergunningplicht voor banken en beleggingsondernemingen indien ze een vergunning hebben (van de ECB
respectievelijk DNB) en voor zover het ingevolge die vergunning is
toegestaan als nevendienst financiële instrumenten te bewaren. Om
hoeveel bedrijven gaat het als het gaat om deze uitzondering? Hoeveel
bedrijven zullen dan uiteindelijk in Nederland nog daadwerkelijk een
separate vergunning moeten aanvragen? Waarom worden de vrijstellingen van artikel 2:3g die nu al bekend zijn gelet op de memorie van
toelichting, opgenomen in een ministeriële regeling, en niet gewoon al in
de wet, en wordt de ministeriële regeling alleen gebruikt om eventuele
aanvullende uitzonderingen te bepalen?
Artikel 2:67 De bewaarder krijgt nu een eigen vergunning. Komt daarmee
de toetsing van de bewaarder via de beheerder te vervallen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, kan dit dan toegelicht worden in de wet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 322, nr. 5

5

Artikel 4:62r: In hoeverre moet gelet op het meer algemene artikel 4:11 in
de Wft, over tegengaan van belangenverstrengeling voor de bewaarder
van een icbe in het kader van integere bedrijfsvoering, artikel 4:62r
worden aangepast?
Artikel 4:37p, 1e lid: Welke aanvullende regels is de Minister van plan om
te gaan stellen met betrekking tot onder andere de bewaarder via een
algemene maatregel van bestuur?
Artikel 4:26m: Klopt het dat in de richtlijn staat dat de verantwoordelijkheid voor het benoemen van een beheerder ligt bij de icbe zelf, en
slecht voor beleggingsfondsen zonder rechtspersoonlijkheid bij de
beheerder? Klopt het dat in het wetsvoorstel de verantwoordelijkheid
geheel bij de beheerder gelegd wordt? Vanwaar dit verschil? En kan/moet
dit niet aangepast?
Artikel 4:62n: Aan welke prudentiële eisen dient een bewaarder te
voldoen? In hoeverre vloeit dit voort uit de richtlijn?
Artikel 4:62o: Onder meer in dit artikel wordt een deel van de richtlijn
beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen geïmplementeerd.
Waarom is het nu nog noodzakelijk om onderdelen van deze richtlijn te
implementeren, want deze richtlijn is eerder (in 2012) toch al geïmplementeerd in de Nederlandse wet- en regelgeving?
ARTIKEL II
Partijen in de categorie beheerders van beleggingsinstellingen en icbe’s
en beleggingsondernemingen betalen gezamenlijk 14,7% van de totale
kosten die de AFM jaarlijks doorberekent. Het percentage blijft
ongewijzigd. In hoeverre blijven de kosten ook gelijk? In hoeverre bestaat
er de kans dat het percentage in de toekomst alsnog gewijzigd moet
worden? Waarom is het nog onzeker of het toevoegen van de bewaarders
in de categorie ook al leiden tot een grote toezichtinspanning voor het
toezicht op deze groep? Waarom zouden de totale toezichtkosten voor
deze categorie niet gewoon gelijk kunnen blijven ten opzichte van de
vroegere situatie? En hoe zit dit met de toezichtkosten van DNB?
Waarom wordt er voorgesteld om alleen een vast tarief in rekening te
brengen voor het uitoefenen van het bedrijf van bewaarder, en niet een
variabel bedrag op basis van het beheerde vermogen? In hoeverre zorgt
dit voor voldoende proportionaliteit voor «kleinere» financiële instellingen?
ARTIKEL III
Waarom moeten er ook wijzigingen plaats vinden in de Wet op de
economische delicten?
ARTIKEL IV
Hier wordt gesproken over het feit dat de huidige stichting bewaarder 2
jaar de tijd krijgen om te voldoen aan de zwaardere prudentiële eisen en
de eisen omtrent de bedrijfsvoering. Wat wordt bedoeld met «de huidige
stichting bewaarder»? Hier wordt gesproken over zwaardere prudentiële
eisen, elders in de memorie van toelichting komt dit helemaal niet aan de
orde. Hoe zit dat? Hoe veranderen de prudentiële eisen en voor wie? Hoe
veranderen de eisen omtrent de bedrijfsvoering meer of anders dan
vermeld in de wet en memorie van toelichting?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 322, nr. 5

6

4. Nader rapport Advies Raad van State
Naar aanleiding van de opmerking van de afdeling van de Raad van State
waarom er vanuit efficiency oogpunt niet voor is gekozen enkele artikelen
niet als vergunningvereiste op te nemen in plaats van in doorlopend
toezicht, is dit aangepast. Welke gevolgen heeft dit voor de kosten van het
doorlopend toezicht? Zijn deze als gevolg hiervan ook verlaagd, vragen de
leden van de VVD-fractie.
Er is van de gelegenheid gebruik gemaakt om de samenloop van het
onderhavig wetsvoorstel met de Wet toezicht kredietunies en de Wijzigingswet financiële markten 2016 te regelen. Waarom was/is dat nodig?
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de kredietunies en de
ontheffing/vrijstelling vanuit de Europese Commissie met betrekking tot
de kredietunies in Nederland, vragen de leden van de VVD-fractie.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De waarnemend griffier van de commissie,
Van den Eeden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 322, nr. 5

7