Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 862

Nationaal Zeehavenbeleid 2005–2010

Nr. 21

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2010
In deze brief treft u, mede namens de ministers van Economische Zaken
en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, mijn reactie
aan op het briefadvies Gateway Holland: een «fundamentele keuze voor
een welvarend Nederland» van de Raad voor Verkeer en Waterstaat.1 Het
is aan het nieuwe kabinet om een integrale reactie te geven op dit advies,
mede op basis van overleg met de Nationale Havenraad. Toch wil ik, met
de meest betrokken ministers, graag op enkele punten onze visie geven.
Wij delen de visie van de Raad dat de Nederlandse zeehavens de potentie
hebben om één van de toekomstige groeimotoren van de Nederlandse
economie te blijven. Dat is ook het uitgangspunt van het staande beleid.
Die potentie kan alleen gerealiseerd worden als de nodige investeringen
worden gedaan. In het MIRT staan investeringen gepland of in onderzoek
die de maritieme toegang en de achterlandverbindingen van de
zeehavens zullen verbeteren.
Wij delen ook de visie dat zeehavens moeten worden benaderd in
onderlinge samenhang, en in samenhang met het netwerk van achterlandterminals en -verbindingen. Dat is de kern van de «Economische visie
op de langetermijnontwikkeling van Mainport Rotterdam», die het kabinet
in 2009 naar de Tweede Kamer heeft gestuurd (kamerstuk 24 691, nr. 101).
Dat is ook praktisch ingevuld, onder andere – in het kader van Randstad
Urgent – met het Containertransferium Rotterdam.
Terecht vraagt de Raad om een sterke inzet op een gelijk speelveld. De
Nederlandse regering vraagt de Europese Commissie al jaren om
richtsnoeren staatssteun voor zeehavens, die duidelijkheid en eerlijkheid
moeten brengen over (on)geoorloofde overheidsinvesteringen in
haveninfrastructuur. Dat zal ook de komende jaren een belangrijk
actiepunt blijven.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Wij delen echter niet het pleidooi van de Raad voor internationale
afspraken over beheerste capaciteitsontwikkeling in Noord-West Europa

kst-29862-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 862, nr. 21

1

en de rol die de Raad hierbij ziet weggelegd voor de rijksoverheid. In
Nederland zijn de havens zelf verantwoordelijk voor hun capaciteitsbeleid
binnen het beschikbare havengebied. Van belang is hierbij dat dit meer in
afstemming met andere havens geschiedt. Wij zetten daarom primair in
op samenwerking binnen het Nederlandse zeehavengebied, gericht op het
verhogen van de Nederlandse welvaart. Doel daarbij is te komen tot
efficiënt ruimtegebruik in vooral de Randstad, optimale benutting van de
infrastructuur en versterking van de concurrentiepositie van onze
zeehavens. Uiteraard blijven bij het garanderen van die concurrentiepositie ook investeringen in de bereikbaarheid van de maritieme toegang en
de achterlandverbindingen noodzakelijk. Daarnaast blijven, in het kader
van duurzame havenontwikkeling, aandacht voor klimaatveranderingen
en een goede relatie tussen havens en de omringende stedelijke regio’s
van groot belang.
De Raad ziet de rijksoverheid graag het voortouw nemen bij de formulering van een Nationale Havenstrategie; in deze strategie zou het Rijk een
belangrijke rol spelen bij het verdelen van de goederen over de havens.
Ook vraagt de Raad aan het Rijk om de samenwerking tussen Nederlandse zeehavens, en daarbinnen met name tussen die Rotterdam en
Amsterdam, zodanig te structureren dat parallelliteit van belangen
ontstaat. De wens tot meer samenwerking en parallelliteit spreekt aan,
maar wij kunnen niet meegaan in de dwingende rol die de Raad ziet voor
het Rijk. Vergaande verdeling van lading over de zeehavens kan al snel
leiden tot strijdigheid met EU-mededingingsregels.
Op dit moment werken wij in de Havenalliantie met de zeehavenbeheerders van Rotterdam, Amsterdam, Zeeland en Groningen aan
intensivering van de samenwerking tussen zeehavens. We onderzoeken
de mogelijkheden voor samenwerking en specialisatie. Daarnaast zijn
deze zeehavenbeheerders in een proces van verzelfstandiging. Op termijn
creëert dit de mogelijkheid van wederzijdse deelnemingen, waarmee de
parallelliteit van belangen versterkt wordt. Wij steunen en faciliteren dit
proces, en zien daarin bouwstenen voor meer samenwerking en
specialisatie.
Het is aan het nieuwe kabinet om, net als voorheen, kritisch te beoordelen
of en waar nieuwe ruimte voor havenontwikkeling en investeringen in
maritieme toegang en achterlandverbindingen nodig zijn. Wij herkennen
ons niet in de voorstelling van de Raad als zouden momenteel regionale
belangen hier leidend zijn. We hebben sinds 2004 (Nota Zeehavens)
hiervoor een nationaal afwegingskader, en kijken per project op basis van
een Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse naar het belang voor de
nationale welvaart. De resultaten van bovengenoemde onderzoeken in het
kader van de Havenalliantie naar samenwerking en specialisatie zullen
daarbij in de toekomst ook een rol spelen.
Op dit moment wordt, in het kader van de doorlichting van het begrotingsartikel voor zeehavens, het beleid zoals vastgelegd in de Nota
Zeehavens geëvalueerd. Het is aan het nieuwe kabinet om, op basis van
de resultaten van die doorlichting en uw briefadvies, te bezien of het
nationale havenbeleid herijkt dient te worden.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 862, nr. 21

2