Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

30 880

Vaststelling van een nieuwe Politiewet
(Politiewet 200.)

Nr. 14

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 31 oktober 2011
Met belangstelling heb ik kennis genomen van de door de verschillende
fracties gestelde vragen en naar voren gebrachte punten. Graag ga ik
hieronder, mede namens mijn ambtgenoot van Defensie, daarop in.
Het is verheugend te lezen dat veel fracties een positieve grondhouding
hebben ten opzichte van het voornemen tot invoering van een nationale
politie. De vragen die de leden van de verschillende fracties over het
wetsvoorstel hebben gesteld geven mij de gelegenheid de voorgestelde
nieuwe Politiewet te verduidelijken.
Bij de beantwoording van de vragen is de indeling van het verslag
gevolgd. Waar verschillende fracties dezelfde vragen stellen, zijn deze
vragen gebundeld beantwoord. Waar vragen over hetzelfde onderwerp op
verschillende plekken in het verslag aan de orde komen, worden deze op
één, zoveel mogelijk herkenbare plek, in de nota beantwoord. Waar in
deze nota over «de minister» wordt gesproken, wordt de minister van
Veiligheid en Justitie bedoeld.

ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de doelstelling van de
regering, te weten dat het wetsvoorstel inwerking treedt op 1 januari 2012,
nog steeds haalbaar is. Het streven is er onverminderd op gericht begin
2012 met de nationale politie van start te gaan. De voortgang van de
parlementaire behandeling van het voorliggende wetsvoorstel en het
daarmee samenhangende wetsvoorstel Invoerings- en aanpassingswet
Politiewet 201X (Kamerstukken 32 822), is uiteraard bepalend voor de
vraag of dit ook lukt.
In verband hiermee hecht ik eraan te vermelden, mede in reactie op een
vraag van zowel de leden van de D66-fractie als de leden van de
SGP-fractie over onomkeerbare stappen, dat ik er bij alle voorbereidingen
voor invoering van de nationale politie, op toe zie dat geen onomkeerbare

kst-30880-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

1

stappen worden gezet zolang het parlement nog niet met het wetsvoorstel
heeft ingestemd. Een onomkeerbare stap acht ik in dit verband in elk
geval de benoeming van personen in functies die ontstaan als gevolg van
de nationale politie, waaronder de functie van korpschef. Deze benoemingsprocedures zullen dus niet eerder aanvangen dan na publicatie van
de Politiewet 201X in het Staatsblad. Dat heeft overigens ook tot gevolg
dat de nationale politie niet aanstonds na publicatie van de wet in werking
kan treden. De verwachting is dat deze benoemingsprocedures twee á
drie maanden in beslag zullen nemen.
Dat laat onverlet, zo antwoord ik op een andere vraag van de leden van
D66-fractie over inrichtingsvoorbereidingen, dat reeds in deze fase van de
parlementaire behandeling van het wetsvoorstel voorbereidingen worden
getroffen voor de invoering van de nationale politie, waaronder begrepen
het opstellen van plannen die betrekking hebben op de inrichting van de
nationale politie. Dat is ook van groot belang om te voorkomen dat de
politieorganisatie de nadelige gevolgen ondervindt van een lang traject
dat na aanvaarding van het wetsvoorstel door het parlement nog nodig
zou zijn om tot invoering van de nationale politie over te gaan. Het spreekt
evenwel voor zich dat deze plannen uitsluitend een voorbereidend
karakter hebben en op geen enkele wijze ingrijpen in de politieorganisatie
van dit moment. De plannen worden bovendien aangepast als het
parlementaire proces daartoe aanleiding geeft en lopen daarmee
geenszins vooruit op de politieke besluitvorming.
De leden van de fracties van de VVD en SP hebben vragen gesteld over
het wetsvoorstel houdende wijziging van de Gemeentewet in verband met
de versteviging van de regierol van de gemeente ten aanzien van het
lokaal veiligheidsbeleid (wetsvoorstel Regierol gemeente, kamerstukken
32 459). Het wetsvoorstel regelt het verplichten van het integraal
veiligheidsplan en waarborgen daaromtrent en maakt de positie van de
burgemeester binnen integrale veiligheid expliciet. Het verplichte
integraal veiligheidplan is in verband met het onderhavige wetsvoorstel
belangrijk voor de lokale sturing op de politie. Zo wordt in de driehoek
gesproken over de taakuitvoering van de politie, het beleid ten aanzien
van de taakuitvoering en de inzet van de politie mede op basis van het
lokale integraal veiligheidsplan. Ook zal het integraal veiligheidsplan de
basis zijn voor de inbreng van de burgemeester voor het beleidsplan van
de regionale eenheid. Het is derhalve van groot belang dat alle
gemeenten beschikken over een integraal veiligheidsplan dat kwalitatief
op orde is. Genoemd voorstel beoogt de borging daarvan. Er is, anders
dan deze leden stellen, geen gat ontstaan of pijler weggevallen, daar het
wetsvoorstel op verzoek van een meerderheid van de Tweede Kamer door
de voorzitter is uitgesteld en behandeling dus op een later tijdstip alsnog
zal kunnen plaatsvinden.
De vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie over de
inhoud van het wetsvoorstel Regierol gemeenten komen ter gelegenheid
van de behandeling van dat wetsvoorstel Regierol gemeente aan de orde.
Deze leden vragen voorts hoe de regering ervoor gaat zorgen dat de
winkel tijdens de verbouwing open blijft en de omzet niet inzakt. Zij
vinden een teruglopende effectiviteit van de politie, zelfs tijdelijk een niet
te accepteren uitkomst van deze reorganisatie. Zij vragen om in te gaan
op de suggestie van het korpsbeheerdersberaad om de nationale politie
gefaseerd in te laten gaan. Ook de leden van de SP-fractie hebben
gevraagd hoe de regering verzekert dat de winkel tijdens de verbouwing
open blijft.
De vorming van nationale politie ziet voornamelijk op het bestuur en in
het bijzonder het beheer van de politie. Voor de werkvloer heeft de
vorming van nationale politie, in elk geval in de beginfase, veel minder
consequenties, anders overigens dan de reorganisatie van 1993. Dat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

2

ook een noodzakelijke voorwaarde om het politiewerk ongestoord
doorgang te laten vinden. De regering zal er scherp op blijven letten dat
de prestaties van de politie op peil blijven en op onderdelen zelfs
verbeteringen zullen laten zien. Hier zullen ook afspraken over worden
gemaakt met de korpschef. Aanpassingen in de operationele taakuitvoering zullen geleidelijk aan bod komen. De veranderingen voor de
uitvoering van de basispolitiezorg zullen hierdoor beperkt zijn. Ik ben niet
bekend met de suggestie van het korpsbeheerdersberaad om de nationale
politie gefaseerd in te voeren. Ik ben wel bekend met een suggestie van
de VNG en het genootschap van burgemeesters voor een gefaseerde
invoering, te beginnen met de centralisatie van het beheer. Ik acht echter
een gefaseerde invoering niet wenselijk, aangezien dit afbreuk kan doen
aan een samenhangende uitvoering van zowel het beheer als de
taakuitvoering door de politie. Verder wordt hierdoor slechts een deel van
de beoogde doelstellingen behaald.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PVV-fractie of de
regering het ermee eens is dat op bepaalde onderwerpen bij bestuurlijk
ongehoorzame burgemeesters de mogelijkheid moet bestaan de politie
direct aan te sturen, moet worden vooropgesteld dat de politie verantwoordelijk is voor de daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde en de
hulpverlening. De politie voert deze taak uit onder het gezag van de
burgemeester waar het gaat over handhaving van de openbare orde en
hulpverlening en de officier van justitie waar het gaat over de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, dan wel over taken ten dienste van de
justitie. De burgemeester en de officier van justitie overleggen op lokaal
niveau in de driehoek over wat de politie prioritair moet aanpakken. Op
het niveau van de regionale eenheid gebeurt dat tussen de burgemeesters
en de hoofdofficier van justitie bij het vaststellen van het beleidsplan van
de regionale eenheid. Indien in een gemeente bepaalde onderwerpen niet
worden aangepakt, dan is het aan de gemeenteraad – en niet aan de
minister of het parlement – om de burgemeester daarop aan te spreken.
Wel heeft de minister de mogelijkheid om landelijke doelstellingen op het
terrein van de taakuitvoering van de politie vast te stellen. Die doelstellingen vertaalt de minister in doelstellingen voor iedere regionale en
landelijke eenheid. De regionale doelstellingen dienen in het regionale
beleidsplan te worden opgenomen. Indien dat beleidsplan, naar het
oordeel van de minister, onvoldoende verzekert dat die doelstellingen
worden gerealiseerd dan kan de minister de regioburgemeester ten
aanzien van het beleidsplan aanwijzingen geven.

1

Kamerstukken II 2010/11, 29 628, nr. 238.

De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd aan te geven wat de
consequenties voor de werkvloer zullen zijn. Vooropgesteld dient te
worden dat ook de regering eraan hecht dat de politiemensen op de
werkvloer hun vak op een professionele wijze kunnen uitoefenen en dat
de wetgeving hiervoor goede randvoorwaarden biedt. Met de oprichting
van een landelijk politiekorps wordt de nationale politie één organisatie.
Die grotere eenheid schept voorwaarden voor een meer professionele,
efficiënter en effectiever opererende politie die meer tijd kan besteden aan
haar operationele taken en daarmee een betere politiezorg realiseert. Ook
door het Aanvalsplan op de bureaucratie en versterking van vakmanschap
in de basispolitiezorg en de recherche1 zal de politie meer tijd beschikbaar
hebben voor het echte politiewerk. Een effectieve aanpak van de
criminaliteit vereist bijvoorbeeld een goede onderlinge samenwerking en
informatie-uitwisseling voor het opstellen van criminaliteitsbeeldanalyses
of de daadwerkelijke aanpak van criminaliteit. Binnen één landelijk
politiekorps, waarin alle onderdelen gebruik maken van dezelfde
opsporings- en bedrijfsvoeringsystemen, is deze informatie vele malen
eenvoudiger bijeen te brengen dan in het huidige regionale bestel. Ook
zullen binnen één landelijk politiekorps minder belemmeringen bestaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

3

voor operationele samenwerking tussen de verschillende onderdelen.
Daarmee heeft het wetsvoorstel ook consequenties voor de werkvloer al
zijn die, zoals hierboven naar aanleiding van een vraag van de leden van
de PvdA-fractie al is opgemerkt, minder direct dan de consequenties die
het wetsvoorstel heeft voor het bestuur en in het bijzonder het beheer van
de politie.
De leden van de SP-fractie, de D66-fractie, de ChristenUnie-fractie en de
SGP-fractie hebben vragen gesteld over de doelen van het wetsvoorstel,
hoe het voorgestelde politiebestel aan die doelen zal bijdragen en over de
wijze waarop de regering deze doelen wil bereiken.
De belangrijkste wijziging ten opzichte van de Politiewet 1993 is gelegen
in het feit dat met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel het huidige
regionale politiebestel wordt omgevormd tot een nationaal politiebestel
bestaande uit één landelijk politiekorps met een eigen publiekrechtelijke
rechtspersoonlijkheid. Het doel van de wijzigingen is de politie beter toe te
rusten op het veiliger maken van Nederland en het geven van meer
ruimte voor de professionaliteit van de politie. De wijzigingen betreffen
voornamelijk het bestuur en in het bijzonder het beheer van de politie.
De wijziging van de bestuurlijke inbedding van de politie heeft een
afname van de bestuurlijke drukte en bureaucratie en een verbeterde
democratische inbedding tot gevolg. In grote lijnen wordt dit gerealiseerd
door het beheer te centraliseren waarbij de minister, anders dan in het
regionale politiebestel, door het parlement volledig aanspreekbaar is op
het beheer. In het regionale politiebestel is dat niet zo omdat het beheer
daarin immers primair ligt bij de korpsbeheerders en de regionale
colleges die de besturen vormden van de politieregio’s. Dit regionale
politiebestuur kan in het huidige bestel geen verantwoording afleggen
aan een democratisch gekozen orgaan waar dat bij nationale politie wel
kan op landelijk niveau. Op lokaal niveau wijzigt de lokale inbedding van
de politie niet. Wel wordt de rol van de gemeenteraad ten aanzien van de
politie groter omdat het door de gemeenteraad vastgestelde integrale
veiligheidsplan, zoals dat wettelijk verplicht wordt ingevolge het eerdergenoemde wetsvoorstel regierol gemeente, mede aan de basis ligt van het
door de burgemeester en de officier van justitie in de lokale driehoek te
maken afspraken over de inzet van de politie. Ook is in het voorliggende
wetsvoorstel opgenomen dat de burgemeester verantwoording aan de
gemeenteraad dient af te leggen over het door hem uitgeoefende gezag.
Tenslotte word de gemeenteraad ook door de burgemeester gehoord over
het ontwerp van het regionale beleidsplan. Daarmee wordt de lokale
inbedding van de politie verstevigd.
Het beheer van het landelijk politiekorps wordt centraal belegd bij de
korpschef. Problemen op het gebied van beheer en bedrijfsvoering
kunnen binnen één korps gemakkelijker worden opgelost dan in een
situatie met 25 regionale politiekorpsen en één landelijk politiekorps. De
operationele slagvaardigheid en de daadkracht zijn ook gebaat bij de
grotere eenheid omdat de politie daardoor eenvoudiger als één eenheid
kan opereren. Ook biedt een landelijk korps betere mogelijkheden voor
een meer ketengerichte samenwerking. Door aansluiting te zoeken bij de
herziene gerechtelijke kaart komen er tien robuuste regionale eenheden,
waarmee een stevige basis voor de specialistische politietaken ontstaat,
hetgeen de kwaliteit van de politiezorg op die specialismen ten goede zal
komen. Zowel de grotere eigen verantwoordelijkheid voor het beheer als
ook de meer ketengerichte samenwerking en de betere mogelijkheden
voor de verdere ontwikkeling van de specialismen geven een grote
diepgang aan het vakmanschap bij de politie. Door de herpositionering
van de huidige landelijke en bovenregionale taken in de nieuwe regionale
en landelijke eenheden kan de bovenregionale laag uit het politiebestel
verdwijnen waardoor een verdere vereenvoudiging van de organisatie en
de aansturing van de politie wordt gerealiseerd. Dit zal leiden tot een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

4

verdere afname van de bestuurlijke drukte en efficiëntere taakuitvoering
met meer slag- en daadkracht.
De oprichting van één landelijk politiekorps maakt het daarmee mogelijk
dat de politie zich meer ontwikkelt tot een professionele organisatie die
meer tijd besteedt aan haar operationele taken en daarmee een betere
politiezorg realiseert.
De suggestie van de leden van de D66-fractie om een evaluatiebepaling in
het wetsvoorstel op te nemen is overgenomen en verwerkt in de tweede
nota van wijziging, die gelijktijdig met deze nota aan uw Kamer is
aangeboden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen ook of bij het opstellen van
dit wetsvoorstel is gekeken naar de organisatie van de politie in andere
landen. In het regeerakkoord1 is aangekondigd dat met het oog op de
nationale politie het in 2006 ingediende wetsvoorstel tot vaststelling van
een nieuwe politiewet (30 880) wordt aangepast. Bij de voorbereiding van
dat wetsvoorstel uit 2006 is oriënterend gekeken naar de organisatie van
de politie in de ons omringende landen. Door de grote verschillen in
gezagsstructuur, beheersstructuur en historisch gegroeide kenmerken is
het slechts beperkt mogelijk om een accurate vergelijking te maken met
de situatie in Nederland.
Zoals hierboven reeds is gememoreerd, is in het regeerakkoord aangegeven dat het eerder ingediende wetsvoorstel tot vaststelling van een
nieuwe Politiewet zal worden aangepast met het oog op de totstandkoming van een nationale politie. De keuze voor een nota van wijziging bij
het eerder ingediende wetsvoorstel heeft een aantal voordelen, zo
antwoord ik de leden van de SGP-fractie. De door het kabinet gewenste
vormgeving van de nationale politie kon zodanig in het oorspronkelijke
wetsvoorstel worden verwerkt dat een belangrijk aantal bepalingen uit het
oorspronkelijke voorstel (waaronder die met betrekking tot de politietaak)
ongemoeid bleef. Daarmee kon ook een zekere vliegende start met de
kabinetsvoornemens worden gemaakt, omdat in niet onbelangrijke mate
kon worden voortgeborduurd op de elementen van het oorspronkelijke
wetsvoorstel. Anders dan de leden van de SGP-fractie zich afvragen, lag
het derhalve niet voor de hand om met een geheel nieuw wetsvoorstel te
komen.
2. Voorgeschiedenis en probleemanalyse

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 417, nr. 15.

De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader in te gaan op het
cultuuraspect van de vernieuwing van het politiebestel. Welke maatregelen worden op dit terrein voorbereid, en welke waarborgen worden in
het bestel ingebouwd om eenheid te bewerkstelligen, vragen zij. De leden
van de ChristenUnie-fractie vroegen eveneens naar van belang zijnde
cultuuringrepen en het bewerkstelligen van eenduidigheid. Deze leden
antwoord ik dat de nationale politie niet alleen leidt tot een structuurverandering, maar ook moet leiden tot een verbetering van de cultuur en de
werkwijzen van de politie. Belangrijke cultuurkenmerken zijn de volgende:
de vorming van één identiteit (één politieorganisatie in denken en
handelen), het werk staat centraal met voldoende ruimte voor de
professional en er is sprake van wederkerige samenwerking met andere
betrokken partijen. Leidinggeven en leiderschap zijn daarbij van belang;
leidinggevenden hebben (als rolmodel) immers een grote rol in het
realiseren van de cultuur en gedragsveranderingen. Hierbij speelt ook de
Politieacademie een belangrijke rol. Onderwijs, kennis en onderzoek zijn
belangrijke instrumenten om de nieuwe cultuur aan medewerkers uit
te dragen. Dit leidt overigens niet tot apart onderwijs; de waarden en
normen van de nationale politie worden als intrinsiek onderdeel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

5

lessen meegegeven. Bij het van start gaan van de nationale politie zal de
wijze waarop verbeteringen in cultuur en werkwijze van de politie worden
ontwikkeld een belangrijk aandachtspunt voor de korpschef zijn. Om die
reden besteedt de kwartiermaker nationale politie hieraan nu reeds ook al
de nodige aandacht bij het opstellen van diverse plannen. Bij een concrete
cultuurinterventie kan worden gedacht aan het werken vanuit vaste
teams, ter versterking van de weerbaarheid van politiemensen en aan de
(maatregelen naar aanleiding van) periodiek te houden medewerkerstevredenheidsonderzoeken.
Het onderzoek over de besluit- en beleidsvorming van het politiebestel
van 1993 tot heden van een student van de Universiteit van Utrecht,
waaraan de leden van de SP-fractie refereren, verkent hoe het besluit van
dit kabinet om te komen tot een nationale politie kan worden verklaard
vanuit de discussie over en de ontwikkelingen rond het politiebestel in de
periode 1993–2010. De onderzoeker geeft verschillende verklaringen,
waaronder het politiek momentum en de tijdsgeest. Ook opvallend is,
volgens de onderzoeker, dat de politiebesteldiscussie veelal gaat over
structuren en modellen en niet over de politiefunctie, de rol van de politie
in de maatschappij of over de organisatiecultuur.
De onderzoeker heeft een viertal aanbevelingen geformuleerd voor de
(verdere) realisatie van de nationale politie: bevorder gedifferentieerde
verantwoording en collectieve verantwoordelijkheid, verminder de
aandacht voor structuur en werk aan organisatiecultuur, zorg voor de
juiste verhouding van interne en externe gerichtheid tijdens de reorganisatie en maak van de Nederlandse politie een lerende organisatie. De
aanbevelingen zullen zo veel als mogelijk bij de nadere uitwerking en de
vorming van de nationale politie worden betrokken. Bij die nadere
uitwerking zal er in het bijzonder aandacht zijn voor een verbetering van
de cultuur en de werkwijzen van de politie. Structuren zijn hierbij
ondersteunend aan mensen. Cruciaal is dat een cultuur van eenheid wordt
ontwikkeld. De opdracht is om, naast wijzigingen in de structuur, ook
daadwerkelijk één politieorganisatie te zijn, in denken en in handelen. Het
werk staat daarbij centraal, met ruimte voor de professional. Deze ruimte
wordt hersteld na jarenlang te veel nadruk te hebben gelegd op protocollering en verantwoording, wat onder meer leidde tot een toename van de
administratieve lasten. Daarnaast is het stimuleren van een sterkere
samenwerkingscultuur een van de belangrijkste uitdagingen bij de
vorming van een nationale politie. Bij het realiseren van cultuur- en
gedragsveranderingen spelen leidinggevenden en leiderschap een
belangrijke rol.
3. De hoofdlijnen van een nieuwe politieorganisatie
Leden van verschillende fracties hebben vragen gesteld over de
aansturing van de politie m.b.t. gezag, beleid en beheer op lokaal,
regionaal en landelijk niveau. Alvorens in te gaan op de concrete vragen
die in dit verband op verschillende plekken in het verslag zijn gesteld,
hecht ik eraan te benadrukken dat het uitgangspunt bij dit wetsvoorstel is
dat het gezag ongewijzigd blijft. De officier heeft het gezag over de
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en de overige taken ten
dienste van de justitie en de burgemeester het gezag over de openbare
orde en de hulpverlening. In de driehoeken spreken de burgemeester en
de officier van justitie met de lokale politiechef over de inzet en het beleid
ten aanzien van de taakuitvoering van de politie.
In de lokale driehoek worden, op basis van het door de gemeenteraad
vastgestelde integraal veiligheidsplan van de gemeente en de doelstellingen ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde,
afspraken gemaakt over de inzet van de politie alsook over het lokale
beleid ten aanzien van de taakuitvoering door de politie. Het gezag gaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

6

dus over de concrete inzet van de lokale politiecapaciteit. Vooral door de
koppeling van het integrale veiligheidsplan, dat tevens op de inzet van
andere organisaties en instanties ziet, aan de inzet van de politie zal de
lokale politiezorg effectiever kunnen worden uitgevoerd.
Natuurlijk is het daarbij ook van belang dat het gezag zich rekenschap
geeft van de mogelijkheden, ook capacitair, die de politie heeft om haar
opdracht uit te voeren. Als dat niet zou gebeuren kan de situatie ontstaan
dat aan de politie meer wordt gevraagd dan dat zij kan leveren. Het is
daarbij van belang dat in de driehoeken de inzet van de politie wordt
gekoppeld aan de gewenste resultaten en de effecten op het terrein van
de veiligheid. De rol van het gezag is vooral te bepalen welke prestaties zij
van de politie verwachten en daarop te sturen.
Op landelijk niveau stelt, evenals in de huidige situatie, de minister de
landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien van de taakuitvoering van de
politie vast alsmede de doorvertaling hiervan voor iedere regionale en
landelijke eenheid. De landelijke beleidsdoelstellingen en de regionale en
lokale beleidsdoelstellingen zijn uit hun aard overigens niet tegengesteld
aan elkaar. Landelijke doelstellingen zullen immers evenals de regionale
en lokale doelstellingen goed aansluiten bij de veiligheidsproblematiek
die regionaal en lokaal ervaren wordt. Om dit te bevorderen is in de wet
opgenomen dat de minister bij het vaststellen van de landelijke doelstellingen het College van procureurs-generaal en de regioburgemeesters
hoort. Indien een landelijke prioriteit in bepaalde gemeenten niet speelt
dan hoeft de politie zich in die gemeente daar uiteraard niet op te richten
en kan de politie zich daar volledig richten op de lokale en regionale
prioriteiten.
In het regionale beleidsplan wordt aangegeven hoe de door de minister
vastgestelde doelstellingen ter verwezenlijking van de landelijke doelstellingen voor die eenheid zullen worden gerealiseerd. Daarnaast is het voor
de hand liggend om in het regionale beleidsplan in te gaan op bovenlokale veiligheidsvraagstukken zoals de aanpak van criminaliteit,
problematiek op het gebied van jeugd en veiligheid, de aanpak van drugs
en dergelijke. De prioritering en aanpak van deze veiligheidsvraagstukken
wordt mede gebaseerd op de integrale veiligheidsplannen van de
verschillende gemeenten in het geografische gebied van de regionale
eenheid en kent dus een «bottom-up»-karakter.
De minister verdeelt ook de operationele sterkte over de regionale en
landelijke eenheden. Uitgangspunt voor de verdeling van de sterkte over
de regionale eenheden is de huidige sterkteverdeling over de politieregio’s (het herijkte budgetverdeelsysteem).
Binnen de regionale eenheid wordt in het beleidsplan van de regionale
eenheid de beschikbare operationele sterkte verdeeld over de onderdelen
van de regionale eenheid. Dit gebeurt door alle burgemeesters en de
hoofdofficier van justitie bij unanimiteit van stemmen. Het gaat daarbij
over de verdeling van de operationele sterkte over de onderdelen
(basiseenheden, districten, regionale onderdelen) van de politie. De
vaststellingen van de organisatie en de formatie van het landelijke korps
zal als onderdeel van het beheersplan geschieden door de minister op
basis van een ontwerp dat is opgesteld door de korpschef.
In de toelichting bij de nota van wijziging is aangegeven dat de landelijke
beleidsdoelstellingen op het terrein van de taakuitvoering substantiële
ruimte overlaten in de beschikbare politiecapaciteit voor de realisatie van
lokale afspraken over de inzet van de politie. De leden van de VVD-fractie
vragen hoe in dit verband «substantiële ruimte» wordt gedefinieerd.
Naast de realisatie van de landelijke doelstellingen blijft er, zo antwoord ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

7

deze leden, voldoende ruimte over voor realisatie van lokale en regionale
doelstellingen. Van belang is daarbij dat de landelijke doelstellingen veelal
een weerspiegeling zijn van hetgeen ook lokaal en regionaal van belang
wordt geacht. Dit wordt geborgd doordat de totstandkoming van de
landelijke doelstellingen een bottom-up proces is. In het overleg dat de
minister hierover voert, vertolken de regioburgemeesters en het College
van procureurs-generaal de gezichtspunten en wensen van het lokale
gezag over deze doelstellingen. Hierdoor staan de lokale veiligheidsvraagstukken aan de basis van de landelijke beleidsdoelstellingen. Daarnaast
kan een regioburgemeester, indien onverhoopt de prioriteiten uit het
beleidsplan van de regionale eenheid in de knel dreigen te komen
vanwege de landelijke prioriteiten, dit in het periodieke overleg bij de
minister aankaarten. Ten slotte kan het parlement de minister ter
verantwoording roepen indien zou blijken dat de door de minister
vastgestelde landelijke prioriteiten onverhoopt tóch onvoldoende ruimte
voor de lokale en regionale prioriteiten zou laten. Daarbij is nog van
belang dat de landelijke doelstellingen ingevolge het voorstelde artikel 18,
tweede lid, zonodig tussentijds kunnen worden gewijzigd. Dat geldt
uiteraard ook voor de hierboven beschreven situatie dat de regioburgemeester een en ander bij de minister aankaart. Op deze manier is de
terughoudende opstelling van de minister bij het vaststellen van de
landelijke prioriteiten voldoende gewaarborgd. De door deze leden
gememoreerde aanwijzingsbevoegdheid van de minister als in het
regionale beleidsplan niet of onvoldoende rekening wordt gehouden met
de landelijke doelstellingen, heeft vanzelfsprekend niet tot doel de «vrije
ruimte» van de gezagdragers in te perken. De aanwijzing kan niet verder
strekken dan nodig is om te bewerkstelligen dat de landelijke doelstellingen alsnog worden gerealiseerd.
De leden van de VVD-fractie willen voorts graag weten hoe de regering
staat tegenover de stelling van de Raad van State dat er sprake zou zijn
van een verzwakking van de huidige positie van de burgemeester bij de
benoeming van het lokale hoofd van politie. Zoals in het nader rapport1 is
aangegeven is dit advies van de Raad van State in het voorstelde artikel
46, eerste lid, reeds overgenomen, met dien verstande dat is voorzien in
een uitzondering voor het geval naar het oordeel van de korpschef goed
personeelsbeleid een bepaalde aanwijzing als hoofd van een territoriaal
onderdeel vergt. Het spreekt immers voor zich dat dit instemmingsrecht
geen afbreuk mag doen aan de verantwoordelijkheid van de korpschef
voor het personeelsbeleid.
Voornoemde leden constateren verder een tendens om steeds meer zaken
die onder de verantwoordelijkheid van het (lokaal) gezag vallen, op
nationaal niveau te bespreken. Zij vragen of de regering kan aangeven op
welke manier voorkomen kan worden dat de verantwoordelijk minister
zich in toenemende mate met het lokale niveau zal gaan bemoeien en of
de minister straks rechtstreekse aanwijzingen aan de nationale korpschef
kan geven die in strijd zijn met de lokale en regionale afspraken.
Voorop staat dat de politie onder gezag staat van de burgemeester
respectievelijk de officier van justitie. De minister kan niet in het gezag van
de burgemeester of dat van de officier van justitie treden. Dat neemt niet
weg dat er, gegeven de politieke realiteit, omstandigheden denkbaar zijn
waaronder de minister zich met een burgemeester verhoudt over lokale
veiligheidskwesties. Terughoudendheid van de zijde van de minister is in
die gevallen op zijn plaats. De sturing van de minister op de taken van de
politie vindt plaats door middel van de landelijke beleidsdoelstellingen.
1

Kamerstukken II 2010/11, 30 880, nr. 12, p 19
(nader rapport op het advies van de Raad van
State over de nota van wijziging).

Op de vraag van de leden van de VVD-fractie of niet zou moeten worden
voorzien in een landelijk belangenbehartiger van de handhaving van de
openbare orde, antwoord ik als volgt. De taak de openbare orde te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

8

handhaven ligt krachtens artikel 172 van de Gemeentewet bij de burgemeester. Hij legt hierover verantwoording af aan de gemeenteraad. Een
landelijke belangenbehartiger past hier niet, ondermeer omdat deze dan
aan alle gemeenteraden verantwoording zou moeten afleggen. Een
vergelijking met het College van procureurs-generaal gaat mank omdat
het openbaar ministerie een landelijke hiërarchische organisatie is.
Gemeenten zijn autonoom en burgemeesters leggen verantwoording af
aan hun eigen gemeenteraad en niet aan een landelijk orgaan. Er kan dus
geen hiërarchische relatie bestaan tussen burgemeesters en een
dergelijke landelijke belangenbehartiger. In het wetsvoorstel vervullen op
landelijk niveau de regioburgemeesters een belangrijke rol. Zij adviseren
de minister mede vanuit het oogpunt van de openbare-ordebelangen van
hun collega-bestuurders in hun regionale eenheid.
Wat voegt het opnemen van een verantwoordingsplicht van de burgemeester ten opzichte van de gemeenteraad feitelijk toe, vragen de leden
van de PvdA-fractie.
Een uitdrukkelijke bepaling in de Politiewet benadrukt de verantwoordingsrelatie, toegespitst op de uitoefening van het gezag over de politie.
Daarmee draagt de bepaling bij aan een intensievere bemoeienis van de
gemeenteraad met de gezagsrol van de burgemeester ten aanzien van de
politie, hetgeen weer de positie van de burgemeester ten opzichte van
andere actoren kan versterken.
Voornoemde leden vragen of het werkelijk noodzakelijk is om het gehele
beheer te nationaliseren. Waarom is er niet gekozen voor een effectieve
uitvoering van het lokale veiligheidsbeleid als de gemeente garantie heeft
dat een vast aantal agenten beschikbaar is voor de lokale politiezorg,
vragen zij zich af. Hoe kijkt de regering aan tegen het beheer van een
bepaald percentage van het politiebudget door de gemeenteraad en het
vastleggen van een norm voor het aantal beschikbare agenten voor
gebiedsgebonden basispolitiezorg, vragen zij. Het baart de aan het woord
zijnde leden in dit licht zorg dat de regering heeft gemeend in de
ontwerpbegroting 2012 van het Ministerie van Veiligheid en Justitie het
vermelden van het aantal wijkagenten achterwege te kunnen laten. Deze
leden zien ook dit als een signaal dat het kabinet de lokale politie zorg niet
als prioriteit heeft.
In het beleidsplan van de regionale eenheid wordt naast het beleid van de
regionale eenheid ook de verdeling van de beschikbare operationele
sterkte over de onderdelen van de regionale eenheid opgenomen.
Uitgangspunt is dat, gegeven deze toedeling van operationele sterkte, de
politie op lokaal niveau acteert aan de hand van de in het lokale
driehoeksoverleg door de gezagsdragers vastgestelde beleid ten aanzien
van de taakuitvoering en de eveneens in dit gremium – op basis onder
meer het integraal veiligheidsplan van de gemeente – vastgestelde
afspraken over de inzet van de politie. Het in beheer geven van een
percentage van het politiebudget aan de gemeenteraad zal leiden tot
nodeloze versnippering, administratieve lasten en een ineffectieve
politieorganisatie. Uitgangspunt voor de regering is dat de politie enkel en
alleen uit rijksmiddelen wordt gefinancierd.
Over het door deze leden geconstateerde ontbreken van de wijkagenten in
de ontwerpbegroting 2012 kan worden opgemerkt dat de wijkagent een
belangrijke plaats blijft innemen in het lokale gebiedsgebonden
politiewerk. Het vorige kabinet had als doelstelling dit te intensiveren door
500 extra wijkagenten aan te stellen. Dit kabinet heeft deze doelstelling
overgenomen. De einddatum voor deze uitbreiding is 31 december 2011.
Om deze reden is het aantal wijkagenten niet meer opgenomen in de
ontwerpbegroting 2012. De uitbreiding van het aantal wijkagenten
verloopt volgens schema.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

9

Leden van de fracties van de PvdA, het CDA, D66 en de SP hebben vragen
gesteld over het aantal bestuurslagen en de vermindering van bestuurlijke
drukte alsmede de administratieve lasten voor de politie door invoering
van de nationale politie. Op hoofdlijnen is het verschil tussen de oude en
de toekomstige situatie het volgende.
Politie oude situatie

Bestuurlijk gremia
oude situatie

Politie nieuwe
situatie

Bestuurlijke gremia
nieuwe situatie

Basisteams
Districten
Regiokorps

Lokale driehoek

Basisteams
Districten
Regionale eenheid

Lokale driehoek

100+ bovenregionale
samenwerkingsverbanden
Voorziening tot
samenwerking Politie
Nederland

Korps Landelijke
Politiediensten

Korpsbeheerder
Regionale beheersdriehoek
Regionaal College
Korpsbeheerdersberaad
Divers. Veelal
korpsbeheerders en
hoofdofficieren van
justitie.
Bestuur VtsPn
(zijnde de korpsbeheerders, sinds
1 mei 2011 de
minister als
beheerder Klpd)
Korpsbeheerder
Driehoek KLPD

Overleg regioburgemeester en hoofdofficier van justitie met
politiechef

Landelijke eenheid
Nationaal Politiekorps

Overleg regioburgemeesters en voorzitter
College PG’s met
Minister en korpschef

De bestuurlijke drukte neemt af doordat er niet langer 26 korpsbeheerders
zijn, 25 regionale colleges, 25 beheersdriehoeken. Bij nationale politie is
het beheer centraal belegd. Wel is er een adviserende functie voor de
regioburgemeesters en het College van procureurs-generaal. Het feit dat
het beheer centraal wordt gevoerd en er nog slechts één politiekorps is,
levert een grote bijdrage aan het afnemen van de bestuurlijke drukte. Ook
met het wegvallen van de bovenregionale samenwerkingsverbanden
neemt de bestuurlijke drukte in belangrijke mate af.
De exacte afname van de administratieve lasten door puur de vorming
van de nationale politie is mede afhankelijk is van de uiteindelijke
inrichting van de organisatie. In ieder geval zal er administratieve
lastenverlichting ontstaan doordat de bestuurlijke drukte sterk afneemt.
Bovendien zullen de administratieve lasten die samenhangen met de
afstemming tussen 26 korpsen verdwijnen.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering nader in te gaan op de
betekenis van de voorgenomen invoering van de nationale politie voor de
positie en taken van de Koninklijke Marechaussee (KMar).
De positie en de taken van de KMar veranderen niet met de komst van de
nationale politie. De organisaties en de taken zijn complementair aan
elkaar. Er bestaan de nodige raakvlakken. De vorming van de nationale
politie zal zeker bijdragen aan een verbetering van de samenwerking
tussen de politie en de KMar. Samenwerken met één korps is immers
eenvoudiger dan samenwerken met 26 korpsen. Een intensivering van de
samenwerking tussen de nationale politie en de KMar is denkbaar op het
terrein van operationele taakuitoefening, personeel, opleidingen en ICT.
Zoals aangegeven in het Uitvoeringsprogramma nationale politie wordt
thans nader bekeken op welke wijze de nationale politie en de KMar zo
goed mogelijk op elkaar kunnen aansluiten en samenwerken op operationeel en bestuurlijk niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

10

De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het een goede zaak is te
centraliseren waar dat kan en waar dat voordelen oplevert. Deze leden
constateren evenwel dat het in sommige gevallen nog onduidelijk is welke
diensten precies gecentraliseerd zullen worden. Ook de leden van de
fractie van de ChristenUnie hebben hiernaar gevraagd. Ook willen deze
leden graag weten hoeveel kosten hiermee bespaard worden en in
hoeverre dit minder fte’s zal opleveren. In de nationale politie zullen de
bedrijfsvoeringstaken centraal worden ondergebracht in het Politiedienstencentrum (PDC), een ondersteunende dienst in de zin van het voorgestelde artikel 25, eerste lid, onder c, van het voorstel. Het gaat hierbij om
bedrijfsvoeringstaken die in de huidige situatie per korps of centraal zijn
georganiseerd. Dit betreft taken op het gebied van personeel, informatievoorziening (ICT), financiën, facilitair management (waaronder inkoop en
huisvesting) en communicatie. Onderzoek naar de bedrijfsvoering (2009)1
en business cases (2010) hebben aangetoond dat de effectiviteit en
efficiency van de bedrijfsvoering bij de politie kan worden verbeterd door
deze centraal aan te sturen vanuit één organisatie, kennis en expertise te
bundelen en processen en taken te standaardiseren. De vorming van het
PDC en de nationale politie zijn in die zin noodzakelijk om de beoogde
effecten en de geplande besparingen oplopend tot tenminste 230 mln.
euro structureel na 2015 te realiseren. Om het besparingspotentieel
optimaal te benutten is het noodzakelijk om de bedrijfsvoeringprocessen
binnen de nationale politie vanuit het PDC zoveel mogelijk geconcentreerd
op één locatie of indien nodig gedeconcentreerd in de eenheden uit te
voeren. De vorming van de nationale politie is daarbij tevens een
noodzakelijke randvoorwaarde voor de realisatie van het
ICT-Aanvalsprogramma. Er kan op dit moment nog geen verder inzicht
worden geven in de precieze inrichting van de bedrijfsvoeringstaken in
termen van aantallen fte’s en kosten.
In antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie over de gevolgen
voor de werkgelegenheid in de verschillende delen van het land, merk ik
op dat dit op dit moment nog niet volledig kan worden beoordeeld. De
verwachting is dat de nieuwe indeling in regionale eenheden slechts
beperkt zal leiden tot verschuiving van werkgelegenheid voor wat betreft
de executieve functies (49 500 fte), ook in de kwetsbare regio’s. De
verschuiving zal zich met name voordoen in de ondersteunende functies
(12 982 fte). Deze functies zitten nu verspreid in het land en zullen
gaandeweg worden gecentraliseerd in het politiedienstencentrum. Waar
en op hoeveel locaties het politiedienstencentrum wordt gehuisvest is nog
niet bepaald. Evenmin is nu reeds bepaald of de te centraliseren ondersteunende functies niet (deels) gedeconcentreerd uitgevoerd zullen
worden. Pas nadat de inrichting van het landelijke korps inclusief een
formatieplan definitief is, wordt duidelijk wat precies de consequenties
van de reorganisatie zullen zijn voor de werkgelegenheid binnen de
politieorganisatie.
De motie-Heijnen/Schinkelshoek/Van Raak2 in verband met de spreiding
van werkgelegenheid bij gecentraliseerde diensten ten behoeve van de
politie, waar de leden van de CDA-fractie naar vragen, wordt bij deze
inrichting betrokken.

1
2

Kamerstukken II 2008/08, 29 628, nr. 143.
Kamerstukken II 2008/09, 31 490, nr. 17.

De leden van de CDA-fractie vragen de regering een nadere beschouwing
te geven over de justitiële versus de bestuurlijke oriëntatie van het bestel,
op lokaal, regionaal en nationaal niveau. Deze leden verwijzen in dit
verband naar de brief van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) van
15 september 2011. Meer specifiek vragen deze leden wie over de lokale
politiecapaciteit gaat. Is hun constatering juist dat de regioburgemeester
en de hoofdofficier van justitie vanuit collegialiteit tot overeenstemming
moeten komen in geval van het vaststellen van regionale veiligheids-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

11

plannen, vragen deze leden zich af. Deze leden antwoord ik dat de
minister de operationele sterkte verdeelt over de regionale en landelijke
eenheden. Binnen de regionale eenheid wordt in het beleidsplan van de
regionale eenheid de beschikbare operationele sterkte verdeeld over de
onderdelen van de regionale eenheid. Dit gebeurt door alle burgemeesters en de hoofdofficier van Justitie bij unanimiteit van stemmen.
Indien het onverhoopt niet mocht lukken om het beleidsplan op
voornoemde wijze vast te stellen dan stelt de regioburgemeester in
overeenstemming met de hoofdofficier van justitie het beleidsplan vast.
Indien deze leden dat bedoelen met de zinsnede «vanuit collegialiteit tot
overeenstemming moeten komen», dan is hun constatering juist. In de
lokale driehoek wordt vervolgens op basis van het integraal veiligheidsplan van de gemeente en de doelstellingen ten behoeve van de
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde afspraken gemaakt over de
inzet van de politie. Het gezag gaat dus over de inzet van de lokale
politiecapaciteit. De vraag van deze leden om een nadere beschouwing
over de justitiële versus bestuurlijke oriëntatie van het bestel, lijkt
ingegeven door een misvatting in de door deze leden genoemde brief van
het NGB en de VNG. Dit wetsvoorstel kent geen achtergrond in een
andere oriëntatie op de bestuurlijke en justitiële kant van het politiewerk.
Het bestel blijft duaal met gezagsmatige sturing door én de officier van
justitie én de burgemeester. Het hierboven gegeven antwoord op de vraag
van deze leden over capaciteitsverdeling illustreert dit nog eens. De
stelling dat dit wetsvoorstel afstand neemt van deze dualiteit, zoals die in
genoemde brief wordt geponeerd, bestrijd ik ten stelligste.
Door de vorming van de nationale politie wordt de huidige omvang van
het topmanagement van ca. 100 fte tot iets minder dan de helft teruggebracht, zo antwoord ik de leden van de SP-fractie in antwoord op hun
vragen over leidinggevenden bij de politie. Naast de kwartiermaker
nationale politie (tevens de beoogd korpschef) zijn de afgelopen periode
de drie overige kwartiermakers landelijke korpsleiding, de (tijdelijke)
landelijke chief information officer (CIO), de kwartiermaker voor de
landelijke eenheid en de tien kwartiermakers voor de regionale eenheden
aangewezen. Het dienstverband bij de huidige korpsen blijft gedurende
hun inzet als kwartiermaker gehandhaafd en de overeengekomen arbeidsvoorwaarden blijven in beginsel ongewijzigd aangezien hun aanwijzing
als kwartiermaker op detacheringbasis geschiedt. De kwartiermakers van
de landelijke en regionale eenheden zijn tevens de beoogd politiechef. Het
is vanzelfsprekend dat de beoogd politiechefs afkomstig zijn uit de politie
dan wel een politieachtergrond hebben. Datzelfde geldt voor de beoogd
korpschef. Met het tweede lid van artikel 28 van het wetsvoorstel wordt
bewerkstelligd dat de korpschef ook daadwerkelijk een executief politieambtenaar is. Met de leden van de SP-fractie ben ik van mening dat
kennis en ervaring met de politieprofessie van groot belang is om
adequaat leiding te geven aan de politieorganisatie. Bij nota van wijziging
bij de Invoerings- en Aanpassingswet, zoals die gelijktijdig met deze nota
naar aanleiding van het verslag aan uw Kamer zal worden gezonden, is
voorzien in een specifieke regeling om deze benoemingen, alsmede een
beperkt aantal andere benoemingen in de politietop, mogelijk te maken.
Voor de inhoud van die regeling, alsmede een toelichting daarop, verwijs
ik naar de betreffende nota van wijziging.
Voor de overige functies in de leiding van de landelijke en regionale
eenheden worden geen kwartiermakers aangewezen. De leiding van de
landelijke en regionale eenheden zal, evenals de landelijke korpsleiding,
uit vier personen bestaan. Voor de personen die niet terugkeren in de
politietop zal in overleg met Bureau ABD-Politietop naar een passende
functie (binnen of buiten de politie) worden gezocht.
Het voornemen is om, wanneer de nationale politie een feit is, de
volledige politietop, bij de daadwerkelijke benoeming, onder de werkings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

12

sfeer van het nieuwe arbeidsvoorwaardenbeleid voor de politietop, dat
overigens los staat van de totstandkoming van een nationale politie, te
brengen.
Het onderhavige wetsvoorstel regelt het nationaal politiebestel in het
Europese deel van Nederland en heeft geen betrekking op de politie in
Bonaire, Sint Eustatius en Saba, zo antwoord ik de leden van de
SP-fractie. De Rijkswet politie van Curaçao, van Sint Maarten en van
Bonaire, Sint Eustatius en Saba en de Veiligheidswet BES stellen regels
over de politie in deze openbare lichamen. Het onderhavige wetsvoorstel
heeft in beginsel geen gevolgen voor deze openbare lichamen met dien
verstande dat taken die nu door het Korps landelijke politiediensten
worden uitgevoerd, zoals het verstrekken van politiegegevens aan
autoriteiten in de openbare lichamen die zijn belast met de uitvoering van
de politietaak, straks door een landelijk eenheid worden uitgevoerd.
Kan de regering nauwkeurig uiteenzetten wat volgens haar het verschil is
tussen de rol, positie, taken van de nieuwe regioburgemeesters en de rol,
positie en taken van de huidige korpsbeheerders, zo hebben de leden van
de D66-fractie gevraagd. Zij vragen of de regering voorts kan duiden waar
hierin precies de winst zit in het verminderen van de bestuurlijke drukte.
Onderstaand schema laat zien wat de belangrijkste bevoegdheden en
taken zijn van de korpsbeheerders en zet daar de bevoegdheden en taken
van de regioburgemeester op basis van dit wetsvoorstel tegenover. Het
verschil tussen rol, positie en taken van de korpsbeheerders en regioburgemeesters waar de leden van de D66-fractie om vragen wordt daarmee
evident.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

13

(belangrijkste) Taken en bevoegdheden
Korpsbeheerder (Politiewet 1993)

Taken en bevoegdheden Regioburgemeester
(wetsvoorstel Politiewet 200X)

– Bij de korpsbeheerder berust het beheer van
het korps. Artikel 24 1e lid
– De korpsbeheerder is voorzitter van het
regionale college. Artikel 22 3e lid
– De korpsbeheerder vertegenwoordigt de
politieregio in en buiten rechte. Artikel 22 3e
lid.
– De korpsbeheerder stelt voor de benoeming
van de korpschef en leiding die belast is met
de recherche functie, een aanbeveling op
gehoord de HovJ en het regionaal college.
Artikel 25 2e lid.
– De korpsbeheerder stelt in een instructie
nadere regels met betrekking tot taken en
bevoegdheden van de korpschef. Artikel 24 2e
lid.
– De korpsbeheerder heeft regelmatig overleg
met de hoofdofficier van Justitie en de
korpschef (de beheersdriehoek) en verschaffen
elkaar regelmatig de gewenste inlichtingen. Zij
spreken in ieder geval over: a. ontwerp van de
organisatie (jaarlijks) b. formatie (jaarlijks) c.
begroting (jaarlijks) d. jaarrekening (jaarlijks) e.
beleidsplan (tenminste eenmaal in de vier jaar)
f. jaarverslag (jaarlijks) g. uitvoering van het
beleidsplan en, h. verwezenlijking van de
doelstellingen. Artikel 27.
– De korpsbeheerder stelt – in overeenstemming met de hoofdofficier van justitie –
tenminste eenmaal in de vier jaar het ontwerp
van het beleidsplan en jaarlijks het ontwerp
van de organisatie, de formatie, de begroting,
de jaarrekening en het jaarverslag voor het
regionale politiekorps op. Artikel 28
– Voorafgaand aan het opstellen van het
ontwerp van het beleidsplan worden de
gemeenteraden in de regio gehoord over de
lokale prioriteiten. Artikel 28.
– De korpsbeheerder legt over het beheer
verantwoording af aan het regionale college.
Artikel 30.
– De korpsbeheerder is eindverantwoordelijk
voor de uitvoering van het beleidsplan. Artikel
31.
– De korpsbeheerder wijst, in overeenstemming met de hoofdofficier van justitie en na
instemming van de burgemeester(s) van de
betrokken gemeente(n), het hoofd van een
territoriaal onderdeel (districtchef) aan Artikel
35 3e lid.
– De korpsbeheerder benoemt, bevordert,
schorst en ontslaat ambtenaren van de politie.
Artikel 26.
– De korpsbeheerder wordt in de gelegenheid
gesteld omtrent het ontwerp landelijke
beleidsdoelstellingen advies uit te brengen, in
overeenstemming met de hoofdofficier van
justitie en na overleg met het regionale college
Artikel 43b.

– De regioburgemeesters worden gehoord bij
het vaststellen van de landelijke beleidsdoelstellingen. Artikel 18.
– De minister voert, met de korpschef,
periodiek overleg met de regioburgemeesters
en de voorzitter van het College van
procureurs-generaal over de taakuitvoering
door en het beheer ten aanzien van de politie.
Artikel 19.
– De regioburgemeesters worden gehoord
over de voor iedere regionale en landelijke
eenheid vast te stellen doelstellingen ter
verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen. Artikel 20.
– De regioburgemeesters worden in gelegenheid gesteld advies uit te brengen over de
benoeming van de korpschef. Artikel 28.
– De regioburgemeester wordt in gelegenheid
gesteld advies uit te brengen over de
benoeming van de politiechef van een
regionale eenheid Alvorens het advies wordt
uitgebracht, hoort de regioburgemeester de
burgemeesters van de gemeenten in het
gebied. Artikel 38.
– De regioburgemeester neemt het initiatief tot
het opstellen van het regionale beleidsplan.
Memorie van toelichting.
– De regioburgemeester stelt in overeenstemming met de hoofdofficier van justitie het
beleidsplan respectievelijk het jaarverslag vast
indien het beleidsplan of het jaarverslag niet
door alle burgemeesters van de gemeenten uit
de regionale eenheid en de hoofdofficier van
justitie gezamenlijk kan worden vastgesteld.
Indien de regioburgemeester en de hoofdofficier van justitie niet met elkaar tot overeenstemming kunnen komen over de vaststelling
van het beleidsplan of het jaarverslag legt de
regioburgemeester dit verschil van zienswijze
schriftelijk voor aan de minister die alsdan
beslist. De regioburgemeester brengt zo nodig
het regionale beleidsplan in overeenstemming
met de aanwijzingen die de minister heeft
gegeven met het oog op de verwezenlijking
van de landelijke beleidsdoelstellingen. Artikel
39 en 40.
– De regioburgemeester en de hoofdofficier
overleggen regelmatig met de regionale
politiechef. Artikel 41.
– De regioburgemeester wordt in de gelegenheid is gesteld zijn zienswijze over een
bijstandsverzoek te geven, behoudens in
spoedeisende gevallen. De regioburgemeester
heeft op het terrein van bijstand een bemiddelende rol. Artikel 56 en memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

14

(belangrijkste) Taken en bevoegdheden
Korpsbeheerder (Politiewet 1993)

Taken en bevoegdheden Regioburgemeester
(wetsvoorstel Politiewet 200X)

– De minister voert periodiek overleg met de
korpsbeheerders en de hoofdofficieren van
justitie over de verwezenlijking van de
hoofdlijnen van de landelijke doelstellingen
Artikel 43c.
– De korpsbeheerder legt over de verwezenlijking van de doelstellingen door het regionale
politiekorps verantwoording af aan de minister
Artikel 43d.
– Indien de minister aanwijzingen geeft met
betrekking tot de verwerking van de doelstellingen in het beleidsplan, brengt de korpsbeheerder het plan in overeenstemming met die
aanwijzing. Artikel 43g
– De beheerders van de politiekorpsen
verstrekken aan de minister alle informatie
over de wijze waarop zij zorg dragen voor de
kwaliteit van hun taakuitvoering, de resultaten
en het beheer van de politiekorpsen. Artikel
53c.
– De korpsbeheerder richt, indien bijstand van
een ander korps gewenst is, op vragen van
burgemeester dan wel officier van justitie, een
verzoek aan respectievelijk de CdK en het
College van procureurs-generaal. Korpsbeheerders verlenen de door de CdK dan wel
College van procureurs-generaal besloten
bijstand. Artikel 54 en 56.
Verder heeft de korpsbeheerder nog taken ten
aanzien van:
– Klachten
– Bovenregionale Recherche
– Voorziening tot samenwerking politie
Nederland Politielegitimatiebewijs
– Bewapening
– Kleding
– Politiecellencomplexen en ingeslotenen

Deze leden van de ChristenUnie-fractie verwijzen naar een opmerking van
de Afdeling advisering van de Raad van State dat op landelijk niveau de
checks and balances tot op zekere hoogte weggenomen zijn doordat de
eerste politieke verantwoordelijkheid voor zowel het beheer als het
(justitieel) gezag nu al, los van dit wetsvoorstel, in één hand zijn gelegd.
De Afdeling refereert kennelijk aan het feit dat het kabinet heeft besloten
de verantwoordelijkheid voor de politie binnen het kabinet bij één
minister te leggen, namelijk die van Veiligheid en Justitie. Daarmee is een
einde gekomen aan de gedeelde verantwoordelijkheid die de ministers
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie in het
verleden ten aanzien van de politie hadden. De achtergrond van de door
deze leden gestelde vraag is er, naar ik veronderstel, een naar de
zeggenschap over de politie. Die is met het besluit om binnen het kabinet
de verantwoordelijkheid voor de politie bij één minister te leggen, beslist
niet exclusief of in overwegende mate bij de minister komen te liggen. Het
beheer van de politie is weliswaar in één hand gekomen, maar dat geldt
beslist niet voor het gezag over de politie dat voornamelijk berust bij
burgemeester en officier van justitie. In die zin is de zeggenschap over de
politie primair op lokaal niveau belegd. Daaraan doet de hierbedoelde
beslissing van dit kabinet op geen enkele wijze afbreuk. Ook het voorliggende wetsvoorstel voor een nationale politie wijzigt niets aan dat
uitgangspunt. Overigens zijn checks en balances op nationaal niveau
vooral gelegen in de verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen de staatsmachten en niet binnen één staatsmacht (in casu
de regering). Voor de bevoegdheden die de minister wel heeft ten aanzien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

15

van de politie legt hij verantwoording af in het parlement. Ook daarin
verandert dit voorstel vanzelfsprekend niets.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben voorts enkele vragen gesteld
over de grensoverschrijdende politiesamenwerking. Naar aanleiding
daarvan antwoord ik dat ook ten aanzien van de grensoverschrijdende
samenwerking geldt dat de politie op dit moment geen eenheid vormt.
Tussen de politiekorpsen bestaan verschillen in de wijze waarop de
grensoverschrijdende samenwerking wordt vormgegeven. Een voorbeeld
hiervan is de afwikkeling van internationale rechtshulpverzoeken. Het
voorliggende wetsvoorstel voorziet in de oprichting van één landelijk
politiekorps. Dit betekent een vereenvoudiging van de organisatie en de
aansturing van de politie, ook ten aanzien van de grensoverschrijdende
samenwerking. De vorming van de nationale politie zal zeker bijdragen
aan een verbetering van de grensoverschrijdende samenwerking met
onder andere België en Duitsland. Samenwerken met één korps is immers
eenvoudiger dan samenwerken met 26 korpsen. Daarnaast is er één
verantwoordelijke, de korpschef, die binnen de kaders van de minister
direct kan sturen kan worden op de grensoverschrijdende samenwerking.
De herpositionering van taken binnen één landelijk korps zal leiden tot een
efficiëntere taakuitvoering met meer slagkracht en flexibiliteit. Op die
wijze kan beter worden gestuurd op uniformiteit en kwaliteit. Met de
politie in België en Duitsland wordt nauw samengewerkt onder andere in
zogenaamde joint investigation teams. Hoewel deze samenwerking vaak
al goed verloopt, zal ook deze samenwerking worden verbeterd. Zo kan er
eenvoudiger en sneller opvolging worden gegeven aan de resultaten van
Joint Investigation Teams en internationale rechtshulpverzoeken. Er zijn
overigens geen Nederlandse politie-eenheden actief in België en
Duitsland.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben verder gevraag naar de in
het regeerakkoord genoemde evenementenheffing. Zij vragen zich af hoe
deze heffing verhoudt zich tot de besluitvorming over de beschikbaarheid
van capaciteit.
Binnen de regionale eenheden kunnen de burgemeesters onderling
vooraf afstemmen over de te houden evenementen waarvoor de inzet van
politiecapaciteit nodig is. Hiertoe kunnen bij de vaststelling van het
regionaal beleidsplan afspraken worden gemaakt over de in te zetten
politiecapaciteit ten behoeve van de evenementen binnen de regionale
eenheid. Deze afspraken kunnen worden geconcretiseerd in een
zogeheten «evenementenkalender», waarin alle evenementen alsmede de
benodigde politie-inzet zijn opgenomen.
Bij de vergunningverlening voor evenementen door de burgemeester
speelt de in de betreffende gemeente beschikbare politiecapaciteit een
belangrijke rol. Dat staat echter los van de in het regeerakkoord aangekondigde doorberekening, in specifieke gevallen, van de kosten van die
politiecapaciteit aan de organisator van het evenement.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op welke wijze de prestaties
van de politie worden gemeten en in hoeverre binnen de nieuwe
nationale politie is geborgd dat het een lerende organisatie betreft. Zij
merken op dat een instrument zoals een benchmark hierbij wellicht
behulpzaam kunnen zijn. De korpschef van de nationale politie zal, zo
antwoord ik deze vragenstellers, de prestaties van het korps monitoren
waar dat noodzakelijk is voor de taakuitvoering van het korps en vanuit
zijn verantwoordelijkheid voor het beheer. De verwezenlijking van de
landelijke beleidsdoelstellingen maakt daar onderdeel van uit. De minister
wordt periodiek geïnformeerd over de resultaten. De politie is en zal een
lerende organisatie blijven en er wordt nagedacht over een breed
spectrum van instrumenten die daarbij behulpzaam kunnen zijn,
waaronder inderdaad ook benchmarken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

16

De leden van de SGP-fractie vragen hoe wordt gewaarborgd dat er een
evenwichtige verdeling is van de politie over de stad en het platteland en
hoe in de verdeling van de politie rekening wordt gehouden met de
bijzondere kenmerken van sommige regio’s.
Het wetsvoorstel heeft geen consequenties voor de sterkte van politie, de
operationele sterkte is en blijft 49 500 fte. Uitgangspunt voor de verdeling
van de sterkte over de regionale eenheden is de huidige sterkteverdeling
over de politieregio’s (het herijkte budgetverdeelsysteem). De verdeling
van de beschikbare sterkte over de onderdelen van de regionale eenheden
geschiedt, net als in het huidige bestel, door de burgemeesters van de
gemeenten in het gebied waar de regionale eenheid de politietaak uitvoert
en de hoofdofficier van justitie. Ook het gezag, dat bepaalt wat de politie
doet in de stad en op het platteland, verandert niet.
De omvorming van de politie van 26 afzonderlijke korpsen naar één
landelijk korps zal wel een positief effect hebben op de beschikbaarheid
van de politie. Hierdoor zal de politie beter, efficiënter en effectiever
georganiseerd zijn waardoor de beschikbaarheid van «blauw» op de
straten in de wijken én op het platteland zal toenemen. De vermindering
van de administratieve lasten waar deze regering een prioriteit van heeft
gemaakt, draagt daar verder aan bij. De opschaling zal derhalve, anders
dan de leden vrezen, een positief effect hebben op de beschikbare
capaciteit – óók in landelijke gebieden. De nieuwe politieorganisatie kan er
juist door die schaalvergroting voor zorgen dat er robuuste basisteams
komen. De inrichting van de nieuwe organisatie moet nog gestalte krijgen.
Die inrichting is een taak van de korpschef, uiteraard binnen de kaders die
bij ministeriële regeling op grond van artikel 30, tweede lid, over het door
de korpschef te voeren beheer worden gesteld.
De mening van de leden van de SGP-fractie dat afspraken in de lokale
driehoek noodzakelijk zijn, deel ik ten volle. Deze leden vragen in hoeverre
deze afspraken afdwingbaar zijn, mede omdat zij in de toelichting lezen
dat afspraken worden gemaakt tegen de achtergrond van de beschikbare
politiecapaciteit.
Van belang in dit verband is dat de politie in ondergeschiktheid van het
bevoegd gezag werkt. Dat was zo en dat blijft zo. Daarbij is het van belang
dat het gezag zich rekenschap geeft van de mogelijkheden, ook capacitair,
die de politie heeft om haar opdracht uit te voeren. Als dat niet zou
gebeuren kan de situatie ontstaan dat aan de politie meer wordt gevraagd
dan dat zij kan leveren. Het is daarbij van belang dat in de driehoeken
wordt gesproken over de gewenste resultaten en de effecten op het
terrein van de veiligheid. Afspraken maken over de inzet van de politie
mede op basis van het integraal veiligheidsplan van de gemeente is
daarom van belang, omdat in dat plan de verbinding moet zijn gelegd
tussen alle betrokken partners in het veiligheidsdomein op basis van de
doelen en prioriteiten die de gemeenteraad heeft bepaald. De inzet van de
politie moet in samenhang met de activiteiten van de andere partners
worden bezien. Dat het maken van afspraken in de driehoek in zekere
mate een codificering is van de huidige praktijk, maakt de voorgestelde
wettelijke regeling niet minder van belang. Met deze regeling wordt het
maken van afspraken een wettelijke taak van de burgemeester en de
officier van justitie en is daarmee niet langer een vrijblijvende
mogelijkheid. In die zin kan ik dan ook niet de opvattingen van dhr.
Koopman in het Nederlands Juristenblad van 15 juli 2011 (NJB 2011/26)
dienaangaande onderschrijven, antwoord ik de leden van de fracties van
VVD en PvdA.
Het is voor deze leden niet helemaal duidelijk hoe bij de plannen voor de
nieuwe invulling van het politiebestel betrokkenheid van de ondernemingsraden van de huidige politieregio’s geregeld is. Worden zij ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

17

gekend in de diverse beslissingen die genomen worden in het kader van
de voorbereidingen voor de invoering van het nieuwe stelsel, zo vragen
zij.
De ondernemingsraden van de huidige politieregio’s worden zelfstandig
(zoals bij het vaststellen van de profielen van de kwartiermakers van de
regionale eenheden en de selectie- en aanwijzingsprocedure van de
kwartiermakers nationale politie), maar in het merendeel van de gevallen
via de de medezeggenschap gekend bij de voorbereidingen voor de
invoering van het nieuwe stelsel. Bij het opstellen van het Ontwerpplan
Nationale Politie is de medezeggenschap nauw betrokken geweest. Op
dezelfde wijze zal de medezeggenschap betrokken worden bij de
totstandkoming van het Inrichtingsplan, waarin door de kwartiermaker
nationale politie zal worden beschreven hoe de inrichting van de
medezeggenschap (en participatie in bredere zin) eruit komt te zien. Na de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal die nieuwe medezeggenschapsstructuur worden ingericht.
In het regeerakkoord is vastgelegd dat de regioburgemeester de burgemeester van de grootste gemeente in de regio is, zo antwoord ik de leden
van de SGP-fractie die vragen of het niet de voorkeur verdient dat de
gemeenten zelf bepalen wie de regioburgemeester is. Op deze wijze is
altijd duidelijk welke burgemeester de rol van regioburgemeester vervult.
Er gaat geen tijd verloren met bestuurlijke afstemming en besluitvormingsprocedures hierover.
4. Eén politiekorps
4.1 Rechtspersoonlijkheid
4.2 De korpschef
De leden van de fracties van de VVD, PvdA, de SP, D66 ChristenUnie en
SGP hebben vragen gesteld over de vormgeving van de politie in een
aparte rechtspersoon, de ministeriële verantwoordelijk alsmede de
verhouding tussen de minister en de korpschef. Gelet op de samenhang
tussen deze vragen beantwoord ik deze vragen tezamen. De vragen
hebben betrekking op de keuze voor een publiekrechtelijke rechtspersoon
als organisatievorm voor de politie. Zoals ook is opgemerkt in de
toelichting bij de nota van wijziging, is die keuze vooral ingegeven door
de wens om met deze rechtsvorm tot uitdrukking te brengen dat de politie
niet het instrument is van de minister maar primair ten dienste staat van
het lokale gezag. Zou de politie worden gepositioneerd als onderdeel van
een ministerie (al dan niet als batenlastendienst) dan zou een te grote en
eenzijdige oriëntatie op nationale taken kunnen ontstaan.
De korpschef is het (enige) orgaan van de rechtspersoon. Hij heeft in die
hoedanigheid de leiding en het beheer over de politie. Bij de uitvoering
van die taak is een aantal punten van belang. In de eerste plaats heeft de
minister een aantal bijzondere taken ten aanzien van de rechtspersoon,
taken dus die niet aan de korpschef toekomen. De minister stelt immers
de begroting, de meerjarenraming, de jaarrekening, het beheersplan en
het jaarverslag vast. Daarnaast kan de minister de korpschef algemene en
bijzondere aanwijzingen geven met betrekking tot de uitoefening van
diens taken en bevoegdheden. Niet alleen maakt deze aanwijzingsbevoegdheid de korpschef ondergeschikt aan de minister, de aanwijzingsbevoegdheid geeft de minister een instrument in handen om zijn volledige
politieke verantwoordelijkheid ten aanzien van de politie waar te maken.
Deze aanwijzingsbevoegdheid is een geheel andere dan die van de
minister aan het openbaar ministerie, met name omdat de hier voorgestelde aanwijzingsbevoegdheid uitdrukkelijk géén ultimum remedium is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

18

Leden van verschillende fracties hebben in dit verband vragen gesteld
over de verhouding tussen de minister en de korpschef. Zij vragen of de
korpschef in deze constructie wel volwaardig eindverantwoordelijk kan
zijn voor de leiding en het beheer van de politie en of er geen spanning is
tussen volledige ministeriële verantwoordelijkheid enerzijds en een
volwaardig zelfstandige positie van de korpschef. Deze leden antwoord ik
dat ik de positionering van de korpschef ten opzichte van de minister niet
zie als een spanning maar als een genuanceerde verhouding, die recht
doet aan zowel de politieke verantwoordelijkheid van de minister als aan
de benodigde ruimte voor de korpschef. De bijzondere positie van de
politie als zwaardmacht staat een te grote zelfstandigheid van de politie
niet toe. Anderzijds is (beslissings)ruimte voor de korpschef noodzakelijk
om de politie doelmatig, efficiënt en effectief te maken. De aanwijzingsbevoegdheid geeft de mogelijkheid om telkens, afhankelijk van het
onderwerp en de omstandigheden, te beoordelen of concrete sturing door
de minister nodig is. De minister kan daarbij, zoals gezegd, ook worden
aangesproken op het feit dat hij zich juist van een aanwijzing had moeten
onthouden.
De verantwoordelijkheid van de minister strekt evenwel niet zó ver dat hij
kan worden aangesproken op de uitoefening van het gezag door de
burgemeester, zo antwoord ik de leden van de SGP-fractie. De minister
beschikt immers, en dat is niet nieuw in dit wetsvoorstel, niet over
instrumenten om de burgemeester op de uitoefening van zijn gezagsrol
aan te spreken. De burgemeester legt ingevolge het voorgestelde artikel
15 over de uitoefening van het gezag verantwoording af aan de gemeenteraad
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen nog nader naar de terugwerkende kracht van een aanwijzingsbevoegdheid. De aanwijzing strekt er in
alle gevallen toe de korpschef op te dragen iets te doen of na te laten. Dat
creëert, anders dan de leden van de ChristenUnie-fractie kennelijk
veronderstellen, wel degelijk volledige zeggenschap. Een besluit dat in
strijd met het recht is genomen kan door de korpschef zelf, zonodig na
een aanwijzing van de minister, worden ingetrokken. In andere gevallen
zullen de belangen van derden zich veelal tegen de vernietiging van
besluiten van de korpschef verzetten. Een wettelijke vernietigingsbevoegdheid zou hieraan niets toevoegen omdat ook een dergelijke
bevoegdheid tot bijzondere gevallen beperkt zou blijven.
De leden van de D66-fractie hebben in het verlengde van deze vragen
gevraagd wie de consequenties draagt van een eventueel falen en wie
dan zou worden weggestuurd. Een uitvloeisel van hetgeen hierboven is
overwogen, zo antwoord ik deze leden, is dat dat afhankelijk zal zijn van
het geval. Indien naar het oordeel van de minister sprake is van een falen
van de korpschef, kan de korpschef in het uiterste geval door de minister
worden ontslagen en vervangen. Uiteraard worden daarbij dan alle
rechtspositionele regels in acht genomen. Uiteraard kan de minister ook
over het functioneren van de korpschef door het parlement worden
aangesproken. Gelet op zijn politieke verantwoordelijkheid en de in
verband daarmee aan de minister toegekende (aanwijzings)bevoegdheden is voorts denkbaar dat het parlement politieke consequenties
verbindt aan het optreden van de minister in zo’n situatie. In verband
overigens met de mogelijkheid om de korpschef in bepaalde gevallen te
kunnen ontslaan, in combinatie met de aanwijzingsbevoegdheid, is een
taakverwaarlozingsbepaling, waarnaar door de leden van de
ChristenUnie-fractie is verwezen, overbodig. Een taakverwaarlozingsbepaling past meer bij een zelfstandige organisatie die op enige afstand van
de minister opereert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

19

De leden van de D66-fractie kunnen zich voorstellen dat het leiding geven
aan het beheer en de taken van de politie verschillende competenties
vraagt en dat daardoor een meerhoofdig bestuur een goede keuze zou
kunnen zijn. Net als bij een meerhoofdig bestuur het geval zou zijn
geweest, zal in de voorgestelde constructie van een blauwe baas met een
korpsleiding sprake zijn van een taakverdeling. Bij de keuze voor de leden
van de korpsleiding zullen uiteraard de competenties van de betreffende
personen moeten aansluiten op het takenpakket. Om een verdeling van
taken naar competenties te bewerkstelligen is derhalve geen meerhoofdig
bestuur nodig. Dat de korpschef uiteindelijk de verantwoordelijkheid
draagt, doet daaraan niet af. In een meerhoofdig bestuur dragen alle
leden van het bestuur als geheel de verantwoordelijkheid voor alle
besluiten, ook voor die besluiten die buiten hun eigen expertisegebied
liggen.
De leden van de VVD-fractie hebben in dit verband gevraagd naar
eventuele nog niet besproken nadelen van een collegiaal bestuur van de
politie. Een nadeel van een keuze voor collegiaal bestuur is dat hiermee
geen korpschef, een «blauwe» baas die het boegbeeld vormt van het
landelijke korps, kan worden aangesteld.
De benoemingsperiode van zes jaar met een mogelijke herbenoeming
voor telkens drie jaar is essentieel met het oog op continuïteit van beleid
en beheer, zo antwoord ik de leden van de VVD-fractie op hun vraag naar
de overwegingen om niet in een maximum benoemingstermijn voor de
korpschef te voorzien.
De leden van de D66-fractie vragen of de korpschef over zelfstandige
instrumenten beschikt ten aanzien van de regiochefs waarbij hij kan
rekenen op steun van de minister. De politiechefs van de regionale
eenheden zijn hiërarchisch ondergeschikt aan de korpschef. De korpschef
heeft immers de leiding over de organisatie waarbij zij, als ambtenaren
van politie, zijn aangesteld. De korpschef heeft geen specifieke (al dan
niet) wettelijke instrumenten dan wel steun van de minister nodig.
Deze leden vroegen ook in hoeverre de voorgestelde positie van de
korpschef vergelijkbaar is met die van de commandant der strijdkrachten
bij Defensie. Ik antwoord deze leden dat de inbedding van de korpschef
niet vergelijkbaar is met die van de commandant der strijdkrachten. De
commandant van de strijdkrachten is onderdeel van het Ministerie van
Defensie en is belast met de militaire leiding. Hij is namens de minister
verantwoordelijk voor de uitvoering van de militaire operaties van
Defensie. De commandant der strijdkrachten is de hoogste militair binnen
Defensie en daarmee de belangrijkste militaire adviseur van de minister.
De korpschef nationale politie heeft de leiding over een landelijk politiekorps met een eigen (publiekrechtelijke) rechtspersoonlijkheid.
De hier aan het woord zijnde leden vragen of het niet meer dan logisch is
om de korpschef een adviesrecht geven ten aanzien van het beleid. In het
wetsvoorstel heeft de korpschef geen formeel adviesrecht gekregen waar
het gaat om de landelijke beleidsdoelstellingen op het terrein van de
taakuitvoering omdat de politie niet zelf richting geeft aan de eigen
taakuitvoering. Die taak ligt bij de gezagsdragers over en de beleidsbepalers ten aanzien van de politietaakuitvoering. Voor de landelijke
beleidsdoelstellingen op het terrein van de taakuitvoering is de minister
de beleidsbepaler. Overigens zal de minister in de praktijk de korpschef
ook betrekken bij het ontwikkelen en vaststellen van de landelijke
doelstellingen op het terrein van de taakuitvoering. De korpschef zal de
minister daarbij vanuit de politieprofessie van alle noodzakelijke informatie voorzien. Die rol van de korpschef blijkt ook uit het feit dat de
minister, tezamen met de korpschef, periodiek overleg voert met de
regioburgemeesters of een afvaardiging van de regioburgemeesters en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

20

voorzitter van het College van procureurs-generaal over de taakuitvoering
door en het beheer ten aanzien van de politie. Ook op het niveau van de
eenheden en op lokaal niveau zullen de politiefunctionarissen het
bevoegde gezag van alle benodigde informatie voorzien over het beleid
op het terrein van de taakuitvoering. Dat zal niet anders zijn dan in de
huidige situatie.
De leden van de D66-fractie verzoeken ten slotte om in één overzicht weer
te geven wie in het voorgestane politiebestel waarvoor verantwoordelijk
is. In onderstaande tabel is dit overzicht op hoofdlijnen gegeven. Uit dit
overzicht blijkt eveneens op hoofdlijnen wat de onderlinge verhoudingen
tussen de sleutelfunctionarissen uit het voorgestane politiebestel zijn,
waarbij ook de door de leden van D66-fractie gevraagde rolverdeling
tussen de minister en de korpschef (die in algemene zin reeds hierboven
is toegelicht) alsmede de taak van de politiechef van de regionale eenheid
zichtbaar wordt.
FUNCTIONARIS /
ORGAAN

DE BELANGRIJKSTE TAKEN EN BEVOEGDHEDEN

Minister van
Veiligheid en Justitie

– De minister stelt, gehoord het College van procureurs-generaal en de
regioburgemeesters, ten minste eenmaal in de vier jaar de landelijke
beleidsdoelstellingen vast ten aanzien van de taakuitvoering door de
politie. Artikel 18 wetsvoorstel.
– De minister voert, tezamen met de korpschef, periodiek overleg met
de regioburgemeesters of een afvaardiging van de regioburgemeesters en de voorzitter van het College van procureurs-generaal over de
taakuitvoering door en het beheer ten aanzien van de politie. Artikel 19
wetsvoorstel.
– De minister stelt, gehoord het College van procureurs-generaal en de
regioburgemeesters, met inachtneming van de omstandigheden van
de betrokken eenheid, ten minste eenmaal in de vier jaar voor iedere
regionale en landelijke eenheid, de doelstellingen vast ter verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien van de
taakuitvoering door de politie. Artikel 20 wetsvoorstel.
– De minister kan regels stellen over het beheer van de politie door de
korpschef. Artikel 30 wetsvoorstel.
– De minister kan de korpschef algemene en bijzondere aanwijzingen
geven met betrekking tot de uitoefening van diens taken en bevoegdheden. Artikel 31 wetsvoorstel.
– De minister stelt ten laste van de begroting van zijn ministerie
bijdragen ter beschikking aan de politie. Artikel 33 wetsvoorstel.
– De minister stelt jaarlijks de begroting, de meerjarenraming, het
beheersplan, het jaarverslag en de jaarrekening voor de politie vast.
Artikel 34, 35 en 37 wetsvoorstel.
– De minister beslist over het verschil van inzicht indien de regioburgemeester en de hoofdofficier van justitie niet met elkaar tot overeenstemming kunnen komen over de vaststelling van het beleidsplan of
het jaarverslag. Artikel 39 wetsvoorstel.
– De minster beslist op het beroep dat een burgemeester kan instellen
tegen de vaststelling van het regionale beleidsplan door de regioburgemeester en de hoofdofficier van justitie. Artikel 39 wetsvoorstel.
– De minister kan de regioburgemeester aanwijzingen geven, indien
het regionale beleidsplan onvoldoende waarborg biedt dat de voor de
betreffende regionale eenheid vastgestelde doelstellingen ter
verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen verwezenlijkt
zullen worden. Artikel 40 wetsvoorstel.
– De minister beslist op het beroep, ingesteld door een burgemeester
tegen het besluit tot vaststelling van het regionale beleidsplan. Artikel
39 wetsvoorstel.
– De minister beslist op het verzoek van de burgemeester of de officier
om de korpschef op te dragen alsnog in de gevraagde bijstand te
voorzien. Artikel 56 wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

21

FUNCTIONARIS /
ORGAAN

DE BELANGRIJKSTE TAKEN EN BEVOEGDHEDEN

Regioburgemeesters

– De regioburgemeesters worden gehoord voorafgaand aan de
vaststelling van de landelijke beleidsdoelstellingen en de doelstellingen voor iedere regionale eenheid. Artikel 18 en 20 wetsvoorstel.
– De minister voert, tezamen met de korpschef, periodiek overleg met
de regioburgemeesters of een afvaardiging van de regioburgemeesters en de voorzitter van het College van procureurs-generaal over de
taakuitvoering door en het beheer ten aanzien van de politie. Artikel 19
wetsvoorstel.
– Over de benoeming van de korpschef worden de regioburgemeesters
en het College van procureurs-generaal in de gelegenheid gesteld
advies uit te brengen. Artikel 28 wetsvoorstel.
– Over de benoeming van de politiechef van een regionale eenheid
worden de regioburgemeester en de hoofdofficier van justitie in de
gelegenheid gesteld advies uit te brengen. Alvorens het advies wordt
uitgebracht, hoort de regioburgemeester de burgemeesters van de
gemeenten in het gebied waarin de regionale eenheid de politietaak
uitvoert. Artikel 38 wetsvoorstel.
– Het ligt in de rede dat de regioburgemeester het initiatief neemt tot
het opstellen van het regionale beleidsplan. Memorie van toelichting
wetsvoorstel.
– Indien het beleidsplan of het jaarverslag niet door alle burgemeesters
van de gemeenten uit de regionale eenheid en de hoofdofficier van
justitie gezamenlijk kunnen worden vastgesteld, stelt de regioburgemeester in overeenstemming met de hoofdofficier van justitie het
beleidsplan respectievelijk het jaarverslag vast. Artikel 39 wetsvoorstel.
– Indien de regioburgemeester en de hoofdofficier van justitie niet met
elkaar tot overeenstemming kunnen komen over de vaststelling van
het beleidsplan of het jaarverslag legt de regioburgemeester dit
verschil van zienswijze schriftelijk voor aan de minister die alsdan
beslist. De regioburgemeester brengt de stukken in overeenstemming
met de beslissing van Onze Minister. Artikel 39 wetsvoorstel.
– De regioburgemeester brengt, voor zover nodig, het regionale
beleidsplan in overeenstemming met de aanwijzingen die de minister
aan de regioburgemeester heeft gegeven met het oog op de verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen. Artikel 40 wetsvoorstel.
– De regioburgemeester en de hoofdofficier overleggen regelmatig
met de regionale politiechef. Artikel 41 wetsvoorstel.
– Behoudens in spoedeisende gevallen wordt een verzoek om bijstand
niet gedaan dan nadat de regioburgemeester in de gelegenheid is
gesteld zijn zienswijze over het verzoek te geven. De regioburgemeester heeft op het terrein van bijstand een bemiddelende rol, voordat het
daadwerkelijk tot een verzoek om bijstand komt. De regioburgemeester
zal in deze rol bezien of er toch een mogelijkheid is om te voorzien in
de door de burgemeester of officier van justitie gewenste capaciteit
binnen de regionale eenheid. Artikel 56 van het wetsvoorstel en de
memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

22

FUNCTIONARIS /
ORGAAN

DE BELANGRIJKSTE TAKEN EN BEVOEGDHEDEN

Burgemeesters

– De burgemeester is de gezagsdrager op het terrein van de openbare
orde en de uitvoering van de hulpverleningstaak. De burgemeester kan
de betrokken ambtenaren van politie de nodige aanwijzingen geven
voor de vervulling van deze taken. Artikel 11 van het wetsvoorstel.
– De burgemeester en de officier van justitie overleggen regelmatig
tezamen met het hoofd van het territoriale onderdeel van de regionale
eenheid binnen welker grondgebied de gemeente geheel of ten dele
valt en zo nodig met de politiechef, over de taakuitvoering door de
politie en over het beleid ten aanzien van de taakuitvoering (driehoeksoverleg). Artikel 13 wetsvoorstel.
– In het driehoeksoverleg worden door de burgemeester en de officier
van justitie, op basis van het integraal veiligheidsplan, bedoeld in
artikel 148a van de Gemeentewet, en op basis van de doelstellingen
ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en
de taken ten dienste van de justitie afspraken gemaakt over de inzet
van de politie ten behoeve van de handhaving van de openbare orde
en de hulpverlening, onderscheidenlijk ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en de taken ten dienste van de
justitie. Artikel 13 wetsvoorstel.
– De burgemeester is aan de gemeenteraad verantwoording schuldig
over het door hem uitgeoefende gezag. Artikel 15 wetsvoorstel.
– De burgemeester stelt mede het beleidsplan van de regionale
eenheid vast. Artikel 39 wetsvoorstel.
– De burgemeesters horen de gemeenteraden over het ontwerpbeleidsplan. Artikel 39 wetsvoorstel.
– De burgemeester kan beroep instellen bij de minister tegen de
vaststelling van het regionale beleidsplan door de regioburgemeester
en de hoofdofficier van justitie. Artikel 39 wetsvoorstel.
– De aanwijzing van het hoofd van een territoriaal onderdeel van een
regionale eenheid, bedoeld in artikel 13, geschiedt na verkregen
instemming van de burgemeester en de officier van justitie, behoudens indien naar het oordeel van de korpschef goed personeelsbeleid
een aanwijzing tot hoofd van een territoriaal onderdeel vergt. Artikel 46
wetsvoorstel.
– Indien het hoofd van een territoriaal onderdeel bij herhaling de
afspraken over de inzet van de politie, bedoeld in artikel 13, tweede lid,
niet heeft uitgevoerd zonder dat daarvoor, naar het oordeel van de
burgemeester of de officier van justitie, goede redenen zijn, kan de
burgemeester of de officier van justitie de minister verzoeken het
hoofd van het territoriale onderdeel uit zijn functie te ontheffen. Artikel
46 wetsvoorstel.
– Behoeft een eenheid bijstand van andere eenheden voor de
handhaving van de openbare orde, dan richt de burgemeester een
verzoek daartoe aan de korpschef. Artikel 56 wetsvoorstel.
– Indien het verzoek om bijstand door de korpschef geheel of gedeeltelijk wordt afgewezen, kan de burgemeester onderscheidenlijk de
officier van justitie de minister verzoeken de korpschef op te dragen
alsnog in de gevraagde bijstand te voorzien. Artikel 56 wetsvoorstel.
– De burgemeester is aan de gemeenteraad verantwoording schuldig
over het door hem uitgeoefende gezag. Artikel 15 wetsvoorstel.
– Wordt door de burgemeester gehoord over het beleidsplan van de
regionale eenheid waarin de verdeling van de beschikbare sterkte over
de onderdelen van de regionale eenheid is opgenomen. Artikel 39
wetsvoorstel.
– Gemeenteraad stelt integraal veiligheidsplan vast op grond van
wetsvoorstel regierol gemeenten.

Gemeenteraad

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

23

FUNCTIONARIS /
ORGAAN

DE BELANGRIJKSTE TAKEN EN BEVOEGDHEDEN

(voorzitter van het)
College van
procureurs-generaal

– De minister stelt, gehoord het College van procureurs-generaal en de
regioburgemeesters, ten minste eenmaal in de vier jaar de landelijke
beleidsdoelstellingen vast ten aanzien van de taakuitvoering van de
politie. Artikel 18 wetsvoorstel.
– De minister voert, tezamen met de korpschef, periodiek overleg met
de regioburgemeesters of een afvaardiging van de regioburgemeesters en de voorzitter van het College van procureurs-generaal over de
taakuitvoering door en het beheer ten aanzien van de politie. Artikel 19
wetsvoorstel.
– De minister stelt, gehoord het College van procureurs-generaal en de
regioburgemeesters, met inachtneming van de omstandigheden van
de betrokken eenheid, ten minste eenmaal in de vier jaar voor iedere
regionale en landelijke eenheid de doelstellingen vast ter verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen. Artikel 20 wetsvoorstel.
– Over de benoeming van de korpschef worden de regioburgemeesters
en het College van procureurs-generaal in de gelegenheid gesteld
advies uit te brengen. Artikel 28 wetsvoorstel.
– Het College van procureurs-generaal beslist over de inzet van de
rijksrecherche en voert het beheer over de rijksrecherche. Artikelen 49
tot en met 53.
– Over de benoeming van de politiechef van een regionale eenheid
worden de regioburgemeester en de hoofdofficier van justitie in de
gelegenheid gesteld advies uit te brengen. Artikel 38 wetsvoorstel.
– Stelt mede het beleidsplan van de regionale eenheid vast. Artikel 39
wetsvoorstel.
– Indien het beleidsplan of het jaarverslag niet door alle burgemeesters
van de gemeenten uit de regionale eenheid en de hoofdofficier van
justitie gezamenlijk kunnen worden vastgesteld, stelt de regioburgemeester in overeenstemming met de hoofdofficier van justitie het
beleidsplan respectievelijk het jaarverslag vast. Artikel 39 wetsvoorstel.
– De regioburgemeester en de hoofdofficier overleggen regelmatig
met de regionale politiechef. Artikel 41 wetsvoorstel.

Hoofdofficier van
justitie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

24

FUNCTIONARIS /
ORGAAN

DE BELANGRIJKSTE TAKEN EN BEVOEGDHEDEN

Officier van justitie

– De officier van justitie is de gezagdrager op het terrein van de
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en taken ten dienste van
de justitie, tenzij in enige wet anders is bepaald. De officier van justitie
kan de betrokken ambtenaren van politie de nodige aanwijzingen
geven voor de vervulling van deze taken. Artikel 12 wetsvoorstel.
– De burgemeester en de officier van justitie overleggen regelmatig
tezamen met het hoofd van het territoriale onderdeel van de regionale
eenheid binnen welker grondgebied de gemeente geheel of ten dele
valt en zo nodig met de politiechef, over de taakuitvoering door de
politie en over het beleid ten aanzien van de taakuitvoering (driehoeksoverleg). Artikel 13 wetsvoorstel.
– In het driehoeksoverleg worden door de burgemeester en de officier
van justitie, op basis van het integraal veiligheidsplan, bedoeld in
artikel 148a van de Gemeentewet, en op basis van de doelstellingen
ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en
de taken ten dienste van de justitie afspraken gemaakt over de inzet
van de politie ten behoeve van de handhaving van de openbare orde
en de hulpverlening, onderscheidenlijk ten behoeve van de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en de taken ten dienste van de
justitie. Artikel 13 wetsvoorstel.
– De aanwijzing van het hoofd van een territoriaal onderdeel van een
regionale eenheid, bedoeld in artikel 13, geschiedt na verkregen
instemming van de burgemeester en de officier van justitie, behoudens indien naar het oordeel van de korpschef goed personeelsbeleid
een aanwijzing tot hoofd van een territoriaal onderdeel vergt. Artikel 46
wetsvoorstel.
– Indien het hoofd van een territoriaal onderdeel bij herhaling de
afspraken over de inzet van de politie, bedoeld in artikel 13, tweede lid,
niet heeft uitgevoerd zonder dat daarvoor, naar het oordeel van de
burgemeester of de officier van justitie, goede redenen zijn, kan de
burgemeester of de officier van justitie de minister verzoeken het
hoofd van het territoriale onderdeel uit zijn functie te ontheffen. Artikel
46 wetsvoorstel.
– Behoeft een eenheid bijstand van andere eenheden voor de
handhaving van de openbare orde, dan richt de burgemeester een
verzoek daartoe aan de korpschef. Artikel 56 wetsvoorstel.
– Indien het verzoek om bijstand door de korpschef geheel of gedeeltelijk wordt afgewezen, kan de burgemeester onderscheidenlijk de
officier van justitie de minister verzoeken de korpschef op te dragen
alsnog in de gevraagde bijstand te voorzien. Artikel 56 wetsvoorstel.
– De korpschef is belast met de leiding en het beheer van het korps en
is dientengevolge de hiërarchische baas van de gehele politieorganisatie. Artikel 27 wetsvoorstel.
– De korpschef verstrekt aan Onze Minister, gevraagd en ongevraagd,
tijdig de inlichtingen die de minister nodig heeft voor de uitoefening
van zijn taak. Artikel 31 wetsvoorstel.
– De korpschef stelt het ontwerp van de begroting, de meerjarenraming, het beheersplan, het jaarverslag en de jaarrekening voor de
politie op. Artikel 34, 35 en 37 wetsvoorstel.
– De korpschef beoordeelt de bijstandsverzoeken van de andere
eenheden. Dat volgt uit artikel 56 wetsvoorstel.
– De dagelijkse leiding van een regionale eenheid berust bij de
politiechef. Artikel 38 wetsvoorstel.
– Het ligt in de rede dat de regionale politiechef in de rol van adviseur
aanwezig is bij het overleg als bedoeld in artikel 39 tussen de
burgemeesters uit de gemeenten in het gebied waarin de regionale
eenheid zijn taak uitvoert en de hoofdofficier van justitie. Memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel.
– De regioburgemeester en de hoofdofficier van justitie overleggen
regelmatig met de regionale politiechef. Artikel 41 wetsvoorstel.

Korpschef

Regionale politiechef

De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de bevoegdheden
van de Rekenkamer. Deze leden antwoord ik dat de Rekenkamer op grond
van artikel 91, eerste lid, aanhef en onder d, van de Comptabiliteitswet
2001 een controletaak krijgt over de nationale politie. Dat houdt in dat de
Rekenkamer zowel rechtmatigheidsonderzoek als doelmatigheidsonderzoek kan verrichten. Deze controletaak treedt overigens in de plaats
van de huidige controletaken ten aanzien van de regionale politiekorpsen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

25

het Korps landelijke politiediensten en de Voorziening tot samenwerking
Politie Nederland.
4.3 De regionale eenheden, de landelijke eenheden en de landelijke
diensten
Leden van verschillende fracties (van de PvdA, het CDA, de SP, de
ChristenUnie en de SGP) hebben vragen gesteld over de voorgestelde
indeling volgens de gerechtelijke kaart. Ik ga daar graag nader op in. Mijn
indruk is, stel ik voorop, dat er voldoende draagvlak is voor de voorgestelde regionale indeling. Mij is bekend dat er ten aanzien van de
regionale eenheid Oost-Nederland bedenkingen zijn met betrekking tot de
omvang van die regionale eenheid. Deze bedenkingen zijn voor een
belangrijk deel gebaseerd op onjuiste overwegingen, hetgeen ik hieronder
nader zal toelichten. De oproep van de Commissaris der Koningin van
Overijssel met betrekking tot de regionale eenheid Oost-Nederland is mij
bekend. Een minimale schaalgrootte van de regionale eenheden is
noodzakelijk om te komen tot de schaalvoordelen die met nationale politie
worden bereikt. Bij opsplitsing van de regionale eenheid Oost-Nederland
in bijvoorbeeld twee regionale eenheden wordt in elk geval één van deze
twee regionale eenheden relatief klein. Hierdoor en door een elfde
regionale eenheid nemen de schaalgroottevoordelen af en de kosten toe.
Bovendien wordt dan het voordeel van een volledige congruentie met de
indeling van arrondissementen en parketten losgelaten.
Ik ben er van overtuigd dat de slagvaardigheid van de politie op lokaal
niveau niet in het geding komt, maar juist wordt vergroot. In het huidige
regionale politiebestel zijn de regiokorpsen in veel gevallen te klein om
meerdere grote evenementen, teams grootschalige optredens, acties of
andere incidenten (tegelijkertijd) het hoofd te bieden. De lokale gezagsdragers zijn in het huidige bestel voor een belangrijk deel gebonden aan
de beperkte capaciteit binnen «hun» regiokorps en zijn bij uitputting van
die capaciteit afhankelijk van bijstandsverzoeken. De regionale eenheden
vormen juist door hun schaalgrootte een bredere basis om snel en
accuraat te handelen. Het lokale gezag krijgt hierdoor meer armslag om
de politie-inzet vorm te geven en om te reageren op incidenten. De
politiechef van de regionale eenheid kan bovendien in uitzonderlijke
gevallen snel opschalen naar korpsniveau. Immers, alles speelt zich af
binnen één korps. Er zijn in mijn ogen dan ook geen betere alternatieven.
Aan het gezag van de burgemeester en de officier van justitie, alsmede
aan de lokale bestuurlijke inbedding wordt niet getornd. De lokale
driehoek gaat over de lokale politie-inzet. Het regionale beleidsplan dient
rekening te houden met een goede vervulling van de politietaak in alle
betrokken gemeenten. Teneinde de ruimte voor maatwerk in de regionale
eenheden zo groot mogelijk te houden bevat het wetsvoorstel geen
voorschriften over de procedure en de wijze waarop de lokale beleidswensen ten behoeve van het regionale beleidsplan dienen te worden
ingebracht. In de nieuwe situatie bestaat er immers een zekere variatie in
de omvang van de nieuwe regionale politie-eenheden en het aantal
gemeenten daarin. Erkend wordt dat het voor de regionale eenheden
Oost-Nederland en Noord-Nederland met respectievelijk 81 en 66
gemeenten meer inspanning zal vragen om de wensen van het lokale
gezag te verzamelen in het regionale beleidsplan dan voor de regionale
eenheid Amsterdam. Ik ben er echter van overtuigd dat dit proces – ook in
Oost-Nederland – goed te organiseren is. Hierbij neem ik in ogenschouw
dat het regionaal beleidsplan ten minste eenmaal in de vier jaar dient te
worden opgesteld. Daarbij leert de ervaring dat er veelal een grote
overlap zit tussen de lokale prioriteiten van (elkaar omringende)
gemeenten. Dit vergemakkelijkt (inhoudelijk) de totstandkoming van een
regionaal beleidsplan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

26

In de voorbereiding van de totstandkoming van het beleidsplan van de
regionale eenheid kunnen de burgemeesters binnen de regionale
eenheden ook op kleinere schaal overleggen en tot voorafstemming
komen. Hiervoor kan bijvoorbeeld de schaal van de veiligheidsregio’s
worden benut. Het initiatief om het proces hieromtrent vorm te geven, ligt
bij de regioburgemeester. Er is dan ook geen aanleiding de betreffende
regionale eenheid Oost-Nederland te splitsen of daarvoor (en voor
eventuele andere regionale eenheden) alternatieven te zoeken, zo
antwoord ik op de vraag daaromtrent van de leden van de CDA-fractie
alsmede van de leden van de D66-fractie.
In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie welke praktische
problemen met de indeling in tien regionale eenheden worden opgelost,
verwijs ik naar de doorlichting van het politiebestel in 2005 door de
stuurgroep Evaluatie Politieorganisatie. Uit de evaluatie bleek dat de
politie als organisatie te zeer verbrokkeld was, dat de samenwerking
binnen de politie onvoldoende was en de politie als organisatie geen
eenheid vormt. Er waren grote verschillen tussen de politiekorpsen in
taakuitvoering en werkwijze en in beheersmatige aangelegenheden als de
organisatie en de bedrijfsvoering van de politie. Met de vorming van één
korps en de nieuwe indeling in regionale eenheden pak ik bovenstaande
bevindingen aan om zo de effectiviteit en doelmatigheid van de politie te
vergroten. De schaalgrootte die wordt bewerkstelligd door de nieuwe
indeling vormt een belangrijke basis voor meer eenheid in de organisatie,
uitvoering en bedrijfsvoering en biedt de ruimte voor professionele en
robuuste basisteams en flexibiliteit bij districten. Praktische problemen die
worden opgelost met de nieuwe indeling liggen op het gebied van
samenwerking, flexibiliteit, slagkracht, aansturing en financiering van de
korpsen. Dit in samenhang met de geografische congruentie met het
openbaar ministerie en de rechtspraak biedt veel mogelijkheden om de
samenwerking tussen deze schakels in de justitiële keten te verbeteren.
Bovenstaande is tevens de nadere beschouwing welke de leden van de
PvdA-fractie wensen met betrekking tot de vraag waarom de politie
centraliseert daar waar deze regering decentralisatie voorstaat. Decentralisatie is gewenst daar waar het de kwaliteit en de efficiëntie van een
organisatie ten goede komt. Bij de politieorganisatie is gebleken – zoals
hierboven uiteengezet – dat centralisatie van het beheer en de vorming
van één politieorganisatie, leidt tot een organisatie die haar taken beter
kan uitvoeren. Overigens is er geen centralisatie voor wat betreft het
gezag over de taakuitvoering van de politie. Het gezag blijft lokaal
verankerd en stuurt lokaal de inzet van de politie.
De leden van de CDA-fractie vragen of de afstand tussen het lokale
gezagsniveau en het regionale coördinatie niveau niet te groot wordt gelet
op het feit dat de regionale eenheden soms vele gemeenten omvatten. De
lokale besturing van de politie vindt plaats in de driehoeken. Daar stuurt
het gezag op wat de politie doet op het lokale niveau. Het aantal
gemeenten binnen de regionale eenheid is daarvoor niet direct relevant.
Indien de basiseenheid die voor de gemeente werkt tijdelijk extra
expertise of capaciteit nodig heeft voor bepaalde problematiek, dan zal dit
eerst op districtsniveau worden opgelost. In tegenstelling tot de huidige
situatie is er geen korpsbeheerder die in dit soort vraagstukken een
belangrijke rol speelt. Het zijn de betrokken gezagsdragers die dat doen in
overleg met de politie. De regioburgemeester heeft pas een bemiddelende
rol indien betrokken gezagsdragers er niet uit dreigen te komen. Ook in
deze situaties is het aantal gemeenten binnen de regionale eenheid dus
niet direct relevant. Van belang is om op te merken dat er geen regionaal
coördinatieniveau is, zoals dat nu het regionale college. Indien bovenlokale coördinatie noodzakelijk is kan daarover, naar gelang het
onderwerp, op verschillende, door de betrokken gezagsdragers zelf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

27

gekozen, niveaus overleg worden gevoerd. Het wetsvoorstel biedt daar
alle flexibiliteit toe.
De leden van de ChristenUnie-fractie en de leden van de SGP-fractie
hebben vragen gesteld over de schaalvergroting in relatie tot specialismen en de basispolitiezorg. De ervaring heeft geleerd dat de huidige
schaal van de 25 politieregio’s te klein is om zelfstandig te voorzien in
noodzakelijke specialismen zoals financieel-economische criminaliteit,
cybercrime, milieu, fraude en kinderporno en de aanpak van zwaardere
vormen van (midden)criminaliteit. Hierdoor ontstond een «gat» tussen het
Korps landelijke politiediensten en de regio’s. Sommige vormen van
(specialistische) criminaliteit waren «te klein» voor het Korps landelijke
politiediensten en «te groot» voor de regio’s. De bovenregionale
recherche is opgericht om dit «gat» te dichten. Ik deel dus niet de
opvatting dat de nieuwe regionale eenheden de facto een vervanging
vormen van de huidige bovenregionale structuren.
De tien robuuste regionale eenheden zullen zorgdragen voor de uitvoerende politietaken en tevens een stevige basis vormen voor specialistische politietaken en de zwaardere vormen van (midden)criminaliteit,
hetgeen bijdraagt aan een betere taakuitvoering door de politie op
regionaal niveau. Omdat deze taakuitvoering nu niet langer in een
«zelfstandig» bovenregionaal niveau of enkel op landelijke niveau wordt
verricht, maar binnen één korps in de regionale eenheden is er directere
lijn tussen toezicht, handhaving en opsporing. Op deze manier wordt
voorkomen dat de landelijke eenheid disproportioneel groot wordt en dat
de regionale eenheden voor de inzet van bedoelde specialismen moeten
aankloppen bij de politiechef van de landelijke eenheid of de korpschef.
De betreffende specialismen zullen na invoering van de nationale politie
worden belegd binnen de landelijke eenheid en de regionale eenheden.
Stuurploegen zullen zaken aan de afzonderlijke eenheden toedelen op
basis van een eenduidig toewijzingskader dat nadere criteria stelt met
betrekking tot aard, omvang en complexiteit van een zaak.
De basispolitiezorg wordt niet aangetast door de schaalgrootte. De
uitvoering van het gebiedsgebonden werk wordt belegd in robuuste
basisteams. Deze teams verzorgen de basispolitiezorg binnen de
regionale eenheden en zijn in staat de toebedeelde politietaak binnen het
verzorgingsgebied zo veel mogelijk zelfstandig uit te voeren. Uiteraard
worden zij daarbij aangestuurd door het lokale gezag. Naast de toezichten handhavingstaak verzorgt het basisteam tevens de uitvoering van de
noodhulptaak en de intakefunctie. Het team behandelt alle spoed- en
niet-spoedeisende meldingen van burgers. Ook de aanpak van veel
voorkomende criminaliteit vindt plaats binnen het basisteam. Het
basisteam kan indien gewenst of noodzakelijk een beroep doen op
ondersteuning vanuit de districtsrecherche. Wijkagenten zijn sleutelfiguren binnen het gebiedsgebonden werken. Door de schaalgrootte is er
minder versnippering en krijgt de basispolitiezorg een kwaliteitsimpuls
omdat door de brede taakstelling het zelflerend vermogen en de eigen
professionele ruimte meer vorm en inhoud kunnen krijgen.
De ondersteunende diensten, zo antwoord ik de leden van de
ChristenUnie-fractie, moeten worden onderscheiden van de landelijke
eenheden, die belast zijn met de uitvoering van de politietaak. Naar
verwachting zal er één landelijke eenheid komen. De landelijke eenheid
wordt ingevolge artikel 42 van het wetsvoorstel belast met een aantal
specifieke politietaken. Daarbij valt te denken aan de taken die thans het
Korps landelijke politiediensten zijn ondergebracht. Ondersteunende
diensten voeren ten behoeve van de politietaak ondersteunende taken uit.
Zij zijn wel landelijk georganiseerd. Voor de taken moet worden gedacht
aan inkoop en het voeren van een centrale salarisadministratie. In de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

28

praktijk zal straks overigens vooralsnog sprake zijn van één ondersteunende dienst, het Politiedienstencentrum.
Ook vragen deze leden of het klopt dat er straks geen regionale korpsbeheerders meer zullen zijn. Zij vragen hoe de staven van korpsbeheerders
worden ontmanteld, wat dat betekent in reductie van fte’s, wat de
regioburgemeester aan ondersteuning instelt en of de regering daar eisen
aan stelt. Het voorgestelde politiebestel kent op regionaal niveau geen
zelfstandige onderdelen met een eigen rechtspersoonlijkheid. Daardoor
zijn in het nationale politiebestel de regionale korpsbeheerders en de
regionale colleges overbodig. Dit leidt tot een aanzienlijke reductie van de
bestuurlijke drukte ten aanzien van de politie. De vorming van nationale
politie verhoogt bovendien de effectiviteit en efficiency van de politie.
Uitgangspunt daarbij is dat de kosten van de overhead in mensen en
middelen met circa 25% worden teruggedrongen. Dit kan als gevolg van
onder andere de bundeling van (bedrijfsvoerings)taken. Recent uitgevoerde studies en business cases naar de bedrijfsvoering bij de politie
tonen aan dat deze reductie realistisch is. De «ontmanteling van de staven
van de huidige korpsbeheerders» valt binnen bovenvermelde reductie van
de overhead.
De regioburgemeesters hebben in principe geen mogelijkheid om een
vorm van ondersteuning in te stellen welke ten laste komt van de
politiemiddelen. De regioburgemeester is beheersmatig immers niet
bevoegd. Wel zal de politie de regioburgemeester ondersteunen in zijn
taken.
De leden van de SGP-fractie vragen zich af hoe precies wordt vastgesteld
op welke wijze deze indeling in territoriale en functionele eenheden
plaatsvindt en wat de omvang ervan wordt. De korpschef is belast met de
leiding en beheer van de politie. Deze taak omvat het zorgdragen voor een
goede inrichting van de organisatie. Dat doet de korpschef uiteraard
binnen de door de minister over de eenheden verdeelde operationale
sterkte en de op grond van het voorgestelde artikel 30, tweede lid,
gestelde regels over het beheer en nadat hij de gezagdragers daarbij heeft
betrokken. Met het oog op de inrichting van de politieorganisatie na
inwerkingtreding van de nationale politie, wordt nu reeds door de
kwartiermaker conform het Uitvoeringsprogramma voorbereid hoe de
organisatie optimaal kan worden ingericht.
4.4. De sturingsinstrumenten van de minister van Veiligheid en Justitie
Naar aanleiding van de voorgestelde aanwijzingsbevoegdheid van de
minister jegens de regioburgemeester hebben de leden van de fractie van
D66 om een voorbeeld gevraagd. Voorts vragen zij op welke wijze in het
voorstel wordt gegarandeerd dat incidentenpolitiek niet een directe
weerslag krijgt op het politiewerk. Aanwijzingen ten aanzien van een
regioburgemeester, zo antwoord ik deze leden, strekken ertoe om
noodzakelijke wijzigingen in het regionale beleidsplan aan te brengen,
opdat een nieuwe basis wordt gecreëerd voor het alsnog verwezenlijken
van de door de minister reeds eerder vastgestelde landelijke doelstellingen. De aanwijzingen kunnen dus geen betrekking hebben op een
incident. Weliswaar kunnen de landelijke beleidsdoelstellingen tussentijds
worden gewijzigd of aangevuld, hierbij zal echter steeds terughoudendheid worden betracht, in de eerste plaats om de continuïteit van de
gestelde prioriteiten en werkzaamheden zo min mogelijk te verstoren.
Daartoe wordt in het wetsvoorstel gesproken van «bijzondere redenen»
(artikel 18, tweede lid). Bovendien zal de minister de regioburgemeesters
(of een afvaardiging van hen) en het College van procureurs-generaal
steeds horen omtrent elke voorgenomen landelijke beleidsdoelstelling en
elke tussentijdse wijziging of aanvulling daarvan. Hiermee is een barrière

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

29

gecreëerd tegen het gevaar van incidentenpolitiek. De leden van de
ChristenUnie-fractie antwoord ik in dit verband over hun vraag over deze
aanwijzingsbevoegdheid dat deze niet aan het geheel van de gezagdragers wordt gericht omdat het geven van een aanwijzing doorgaans tot
gevolg zal hebben dat het beleidsplan moet worden aangepast. De
regioburgemeester voert de aanwijzing van de minister uit. Overigens
werden ook in het oorspronkelijke, in 2006 ingediende, wetsvoorstel,
anders dan de leden van de ChristenUnie-fractie lijken te suggereren,
aanwijzingen niet gegeven aan de betrokken burgemeesters gezamenlijk.
Aanwijzingen (met betrekking tot het te voeren beleid ten aanzien van de
taakuitvoering) konden door één der politieministers worden gegeven aan
het regionale politiebestuur, bestaande uit alle burgemeesters uit de regio
en de hoofdofficier van justitie. De betrokken minister richtte zijn
aanwijzing dus aan het bestuursorgaan en niet aan de individuele leden
van dat bestuursorgaan. In het huidige voorstel is niet langer sprake van
een afzonderlijk orgaan waarin de gezagsdragers zijn verenigd. Aanwijzingen dienen dus moeten worden gericht aan de individuele gezagsdragers of – uit praktische overwegingen – aan één van hen. Zoals
hierboven uiteengezet is gekozen voor het laatste.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke ruimte de korpschef in
de dagelijkse praktijk heeft omdat hij uiteindelijk ook geacht wordt de
landelijke doelstellingen te halen. Bovendien is het instrument van een
aanwijzing vreemd aangezien de korpschef als ambtenaar direct onder de
verantwoordelijkheid van de minister valt. Deze leden vragen in wat voor
situaties er aan een algemene of bijzondere aanwijzing kan worden
gedacht. Zij vragen dit ook omdat er al een algemene aanwijzingsbevoegdheid komt voor individuele ambtenaren van politie door de
burgemeester, de officier van justitie en de minister.
Deze vraag lijkt het beeld op te werpen dat de dagelijkse praktijk van de
korpschef geheel of goeddeels wordt beheerst door de landelijke
beleidsdoelstellingen. Dat is uiteraard niet het geval. De door de minister
vast te stellen landelijke beleidsdoelstellingen zullen steeds slechts in
beperkte mate beslag leggen op de beschikbare politiecapaciteit, zodat er
voldoende ruimte blijft voor lokale en regionale prioriteiten. Wel is het zo
dat ten aanzien van de landelijke doelstellingen geen vrijblijvendheid
bestaat.
De korpschef is het orgaan van de afzonderlijke rechtspersoon politie en
als zodanig niet zonder wettelijke regeling ondergeschikt aan de minister.
De aanwijzingsbevoegdheid van de minister creëert die ondergeschiktheid. De aanwijzingsbevoegdheid is ook nadrukkelijk een andere
dan de aanwijzingsbevoegdheden waaraan deze leden refereren. Die
aanwijzingsbevoegdheden, waaronder die van de burgemeester en de
officier van justitie, hebben telkens betrekking op de uitoefening van het
gezag. Het geven van aanwijzingen is in die context feitelijk uitvoering
geven aan dat gezag.
De aanwijzingsbevoegdheid van de minister jegens de korpschef is van
een geheel andere orde. De aanwijzingen zien op de taken en bevoegdheden van de korpschef, die is belast met de leiding en het beheer van het
landelijke korps. Een dergelijke aanwijzing zou bijvoorbeeld betrekking
kunnen hebben op de inrichting van de organisatie.
5. Lokale inbedding
5.2 Het gezag over de politie
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat de toegang van de
burgemeester tot de voor hem beschikbare informatie van de politie in de
wet geregeld moet zijn en ontvangen graag de visie van de regering
hierop. Met deze leden ben ik van mening dat een goede informatiepositie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

30

essentieel is voor bij veiligheid betrokken partijen. Dit geldt zeker ook voor
de burgemeester. Een goede uitwisseling van informatie is van belang. De
bestelwijziging die dit wetsvoorstel beoogt staat echter los van dit
vraagstuk en is derhalve niet het juiste instrument om dit vraagstuk in te
adresseren. Wel is de verwachting dat door de grotere eenheid van de
politie een eenduidiger informatieuitwisseling met gemeenten tot stand
kan komen.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering mogelijkheden ziet
voor een periodiek uit te voeren kwaliteitstoets met nulmeting voor
gebiedsgebonden politiezorg. De politie heeft een referentiekader
gebiedsgebonden politie vastgesteld. Hierin zijn de kwaliteitseisen
opgenomen waaraan de politie moet voldoen om goed invulling te
kunnen geven aan gebiedsgebonden politiewerk. De afgelopen jaren
hebben de korpsen door middel van een jaarlijkse collegiale toets de
kwaliteit van het gebiedsgebonden werk gemeten. Ik zie het belang in om
inzicht te hebben in de kwaliteit van het gebiedsgebonden politiewerk. In
het kader van de vorming van de nationale politie overleg ik nog met de
politie over de precieze invulling hiervan voor 2012 en verder.
De leden van de D66-fractie vragen een nadere toelichting op hoe de
mogelijkheid het driehoeksoverleg uit de gemeente naar een hoger niveau
te tillen, zich in de nieuwe situatie verhoudt tot de lokale inbedding en
welke invloed wordt voorzien op de lokale plannen en in hoeverre een
wettelijke regeling hier door de regering als noodzakelijk wordt
beschouwd.
In beginsel is de driehoek lokaal en vindt dus op gemeentelijk niveau
plaats. In voorkomende gevallen geven de deelnemers aan de driehoek er
de voorkeur aan om met meerdere gemeenten samen met de politie en
het openbaar ministerie een driehoek te vormen. Dit kan voordelen
hebben, zeker daar waar de veiligheidsvraagstukken van de betrokken
gemeenten sterk op elkaar lijken of zelfs met elkaar verbonden zijn. In die
gevallen zullen ook de integrale veiligheidsplannen van deze gemeenten
in doelen en prioriteiten sterke overeenkomsten vertonen. Het gezamenlijk
voeren van overleg met het openbaar ministerie en de politie met deze
plannen als basis, doet nog steeds voldoende recht aan de individuele
plannen. Belangrijk daarbij is wel dat alle deelnemers aan de driehoek tot
dit besluit komen. Wenst één van de gezagsdragers op gemeentelijk
niveau bij elkaar te komen, dan behoren de andere deelnemers zich daar
naar te voegen. In een wettelijke regeling boven hetgeen reeds in dit
wetsvoorstel bepaald is, zie ik geen meerwaarde.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het grondgebied van
gemeente kan vallen onder meerdere territoriale eenheden. Dit lijkt
genoemde leden onwenselijk en zij vragen daarom de regering dit nader
te onderbouwen. Een territoriale eenheid, of basiseenheid in het dagelijks
spraakgebruik, kan één gemeente omvatten, meerdere gemeenten
omvatten of een gemeente kan meerdere basiseenheden omvatten. In
voorkomende gevallen zijn gemeenten dermate klein dat een basiseenheid meerdere gemeenten omvat. Soms komt het zo uit dat een
basiseenheid precies één gemeente omvat. Hoewel de grootte van de
basiseenheden kan verschillen, is bij de grootste steden de politiesterkte
van dien aard, dat de basiseenheid te groot zouden zijn om voor de
gehele gemeente te werken. In een dergelijk geval werken er meerdere
basiseenheden binnen het grondgebied van één gemeente. Daarbij is het
van belang dat de burgemeester één vast aanspreekpunt bij de politie
heeft die alle in die gemeente liggen basiseenheden vertegenwoordigt.
Overigens is dit in de huidige situatie niet anders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

31

5.3 Regionaal overleg gezagsdragers
De leden van de SP-fractie gaan in op de totstandkoming van het
beleidsplan van de regionale eenheid en vragen in dat verband hoe de
gemeenteraad de burgemeester ter verantwoording kan roepen, indien
deze niet het meest gewilde resultaat heeft kunnen behalen.
De democratische inbedding van het politiewerk berust op diverse pijlers
en niet slechts op het beleidsplan van de regionale eenheid, zo antwoord
ik deze leden. Ten eerste wordt het gezag over de openbare orde en
hulpverlening gevoerd door de burgemeester, die daarover verantwoording moet afleggen aan de gemeenteraad. Ook is in het wetsvoorstel
bepaald dat de burgemeester en de officier van justitie in de driehoek
afspraken maken mede op basis van het integraal veiligheidsplan. Dit plan
is door de gemeenteraad vastgesteld en bevat de door de raad benoemde
doelen en prioriteiten. Ook is het integraal veiligheidsplan de opdracht
van de raad aan de burgemeester voor zijn inbreng voor het beleidsplan
van de regionale eenheid. Ten slotte hoort de burgemeester de raad over
het ontwerpbeleidsplan van de regionale eenheid.
Het beleidsplan van de regionale eenheid moet worden vastgesteld bij
unanimiteit van stemmen. Het gezamenlijke belang is tot een voor alle
partijen aanvaardbaar beleidsplan te komen, niet om tot een beleidsplan
te komen waarvoor slechts een meerderheid nodig is. Dat maakt dat ook
minderheidsstandpunten worden gehoord en eerder tot een voor alle
betrokkenen acceptabel beleidsplan, waarvoor breed draagvlak bestaat,
tot stand komt. Voor het geval dit onverhoopt niet mocht lukken is in het
wetsvoorstel bepaald dat die taak ligt bij de regioburgemeester in
overeenstemming met de hoofdofficier van justitie. Mocht dat besluit op
onaanvaardbare wijze afbreuk doen aan het belang van een goede
vervulling van de politietaak in de betreffende gemeente, dan kan de
minister, indien de burgemeester van die gemeente bij hem in beroep is
gegaan, het beleidsplan laten aanpassen door de regioburgemeester. De
raad kan gedurende het proces op verschillende manier uiting geven aan
zijn taak. De raad kan, anders dan de leden lijken te suggereren, wel
degelijk de burgemeester ter verantwoording roepen omtrent het gelopen
proces. De raad kan de regioburgemeester verzoeken om uitleg te komen
geven. Hij kan de burgemeester per motie opdragen in beroep te gaan bij
de minister. Indien de raad van mening is dat de burgemeester zijn taak
heeft verzaakt dan is het aan de raad daaraan politieke consequenties
verbinden.
De leden van de fracties van de PvdA, D66 en SGP hebben vragen gesteld
over de wijze van totstandkoming van het regionaal beleidsplan, en
daarbij in het bijzonder over de besluitvorming bij unanimiteit van
stemmen. Deze leden antwoord ik dat uiteraard niet valt te voorspellen,
noch in te schatten, hoe vaak de burgemeesters en de hoofdofficier van
justitie over het regionale beleidsplan geen overeenstemming zullen
weten te bereiken. Evenmin valt te ontkennen dat het onder omstandigheden zelfs de regioburgemeester kan zijn die zijn stem onthoudt aan de
vaststelling van het regiobeleidsplan. Dat is uiteraard het recht van elke
burgemeester, dus ook van de regioburgemeester, en van de hoofdoficier
van justitie. In dit verband vertrouw ik erop dat de regioburgemeester,
evenals de overige burgemeesters, blijk zal geven van een professionele
taakopvatting. Dat houdt voor de regioburgemeester ook in dat hij zijn
instemming aan het beleidsplan niet zal onthouden om daarmee vooruit
te lopen op de beslissingsbevoegdheid waarover hij tezamen met de
hoofdofficier van justitie beschikt als unanimiteit van stemmen niet kan
worden bereikt. Daarbij komt dat tegen zo’n in tweede instantie genomen
besluit door een burgemeester beroep kan worden ingesteld bij de
minister. De minister zal zich bij dit beroep beperken tot een marginale
toetsing, bestaande uit de beoordeling of het beleidsplan op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

32

aanvaardbare wijze afbreuk doet aan het belang van een goede vervulling
van de politietaak in de betreffende gemeente. Ook in deze marginale
toetsing klinkt door dat het bij de allocatie van de per definitie schaarse
politiecapaciteit altijd een kwestie van geven en nemen is. Ik ga ervan uit
dat alle burgemeesters en de hoofdofficier van justitie zich hiervan bewust
zijn en ook daarnaar handelen. Overigens is dit in de huidige situatie niet
principieel anders. In dit licht acht ik de kans dat over het regionale
beleidsplan reeds in eerste instantie overeenstemming zal worden bereikt,
aanzienlijk. Een procedure die op betrokkenen meer druk legt om er
samen uit te komen, voor zover zo’n procedure al denkbaar zou zijn, acht
ik dan ook niet noodzakelijk.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering inzichtelijk te maken in
hoeverre de invloed van gemeenteraden op het regionaal overleg – gezien
het groot aantal betrokken gemeenten – echt een zodanige invulling
gegeven kan worden dat zij op een goede wijze de belangen van de
bevolking kunnen vertegenwoordigen. De gemeenteraad heeft zowel aan
de voorkant (beleidsbepalend) als aan de achterkant (controlerend)
substantiële invloed. Aan de voorkant is het de gemeenteraad die het
integraal veiligheidsplan vaststelt. Het eerdergenoemde wetsvoorstel
regierol gemeenten bepaalt dat dit plan – naast de doelen en prioriteiten
die de gemeenteraad stelt- moet bevatten de activiteiten die de gemeente
zelf ontplooit en hetgeen van anderen -inclusief de politie – wordt
verwacht. Dit plan is daarmee basis voor het veiligheidsbeleid van de
gemeente. En tevens de basis voor sturing die de burgemeester als
gezagsdrager geeft aan de politie. Hiermee is de invloed van de gemeenteraad aan de voorkant stevig verankerd. De burgemeester zal het
integraal veiligheidsplan ook gebruiken om te komen tot het ontwerpbeleidsplan van de regionale eenheid. Het ontwerp van dit beleidsplan legt
hij voor aan de gemeenteraad. Deze heeft dus ook hier aan de voorkant
invloed op het beleid van de politie. De burgemeester moet over het door
hem gevoerde gezag verantwoording afleggen aan de gemeenteraad. Ook
over het door hem gevoerde beleid legt de burgemeester verantwoording
af. De raad kan daarmee controleren hoe de burgemeester zijn gezagsrol
invult, hoe hij in de driehoek handelt, alsmede zijn rol bij de totstandkoming van het regionaal beleidsplan. De raad heeft verder een aantal
instrumenten waarmee tussentijds gestuurd kan worden. Te denken valt
aan hoorzittingen waarbij ook de lokale politiechef wordt uitgenodigd, er
kunnen mondelinge en schriftelijke vragen worden gesteld, verzoeken om
inlichtingen worden gedaan, initiatief voorstellen en moties worden
ingediend. Ultimo kan de raad het vertrouwen in de burgemeester
opzeggen indien hij van mening is dat de burgemeester zijn taak omtrent
de politie niet uitvoert conform de wensen van de raad.
De constatering van de leden van de ChristenUnie-fractie dat een
burgemeester tweemaal beroep kan instellen, is niet juist. Indien de
burgemeesters en de hoofdofficier van justitie geen unanimiteit weten te
bereiken over het regionale beleidsplan, kan de regioburgemeester in
overeenstemming met de hoofdofficier het beleidsplan vaststellen. Tegen
dát besluit kan een burgemeester beroep instellen bij de minister. Als de
minister op dat beroep beslist, staat daartegen niet opnieuw een
voorziening open. De regioburgemeester brengt het beleidsplan in
overeenstemming met het besluit van de minister zonder dat hiervoor de
instemming van de overige burgemeesters of de hoofdofficier van justitie
noodzakelijk is.
Om tot een afgewogen besluit te kunnen komen, moet de minister kennis
dragen van alle relevante omstandigheden. Die omstandigheden
omvatten ook de redenen waarom de burgemeesters en de hoofdofficier
van justitie in eerste instantie geen unanimiteit hadden weten te bereiken.
De eisen van zorgvuldige besluitvorming brengen met zich mee dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

33

minister zich van die omstandigheden vergewist, zo deze niet reeds uit de
onderbouwing van het ingestelde beroep blijken.
De leden van de D66-fractie vragen waarom niet is gekozen voor de
korpschef in plaats van de regering als sluitstuk in geval van geschillen
over de verdeling van de politiesterkte. Deze leden lezen in de nota dat de
korpschef is belast met beheer en leiding over de politie en wensen
verduidelijking over de rolverdeling c.q. positie van regering en korpschef
op dit punt. Deze leden antwoord ik dat het vaststellen van het
beleidsplan, alsmede daarin het verdelen van de schaarse politiecapaciteit
over de onderdelen van de regionale eenheid, bij uitstek een taak voor de
gezagdragers is en niet voor (een representant van) de politie zelf.
De rollen die de regioburgemeester heeft zijn ingegeven door de behoefte
van de minister om in het werkterritorium van elke regionale eenheid één
aanspreekpunt op bestuurlijk (burgemeesters-)niveau te hebben, zo
antwoord ik de leden van de ChristenUnie-fractie. Per regionale eenheid
één burgemeester die mede namens de overige betrokken burgemeesters
spreekt als hij met de minister periodiek overleg voert over de taakuitvoering door en het beheer van de politie, of als hij door de minister
wordt gehoord over voorgenomen landelijke beleidsdoelstellingen en de
voorgenomen allocatie van die doelstellingen over de diverse eenheden,
of als hij aan de minister advies uitbrengt over de voorgenomen kroonbenoeming van de korpschef, van de overige leden van de korpsleiding of
van de politiechef van de regionale eenheid in zijn gebied. De rol van de
regioburgemeester kan voorts worden gekarakteriseerd als adviserend,
initiërend en coördinerend (bij het opstellen van het ontwerp-regionale
beleidsplan) en ook bemiddelend (bijvoorbeeld bij een behoefte om
bijstand, waarbij de regioburgemeester eerst de mogelijkheden verkent
om binnen de regionale eenheid te voorzien in de gewenste capaciteit, zie
artikel 56), zo antwoord ik tevens de leden van de VVD-fractie. Indien geen
unanimiteit van stemmen kan worden bereikt bij het vaststellen van het
regionale beleidsplan, is het aan de regioburgemeester om – in overeenstemming met de hoofdofficier van justitie – de knoop door te hakken.
Daarnaast kan de regioburgemeester op basis van zijn natuurlijk gezag
acteren in die gevallen waarbij flexibel op- en afschalen door de politie
binnen de districten onvoldoende soelaas biedt om te voldoen aan de,
soms tegengestelde, wensen van het gezag. Deze inzet van de regioburgemeester is er op gericht om bijvoorbeeld in overleg met de politiechef en
betrokken gezagdragers eerst binnen de regionale eenheid een oplossing
te vinden. Dat laat overigens onverlet dat de burgemeester, als die
oplossing niet gevonden wordt, toch om bijstand kan vragen bij de
korpschef. Als de korpschef dan toch niet in die bijstand voorziet, kan de
burgemeester zich tot de minister richten. De minister is uiteindelijk
degene die in deze situaties het eindoordeel geeft. Gezien de aard van
deze rollen heeft het door dhr. Koopman in het Nederlands Juristenblad
van 15 juli 2011 (NJB 2011/26) gesignaleerde democratisch tekort ten
aanzien van de regioburgemeester geen grote gevolgen omdat deze
rollen niet zien op besluitvorming, zo antwoord ik deze leden en de leden
van de PvdA-fractie. Daar waar de regioburgemeester wel een beslissende
stem heeft, namelijk het in overeenstemming met de hoofdofficier
vaststellen van het regionaal beleidsplan bij het uitblijven van unanimiteit,
voorziet het wetsvoorstel in een beroepsrecht voor de betrokken
burgemeesters.
Overigens week de positie van de burgemeesters binnen dat regionale
politiebestuur niet significant af van de positie die zij in het thans
voorliggende model innemen, zo antwoord ik de leden van de
ChristenUnie-fractie. Besluitvorming binnen het regionale politiebestuur
geschiedde volgens zelfbepaalde regels, met dien verstande dat bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

34

staken van de stemmen die van de voorzitter doorslaggevend was, en dat
voor sommige besluiten, waaronder het vaststellen van het regionale
beleidsplan, de instemming van de voorzittende burgemeester en de
hoofdofficier van justitie vereist was.
Het wetsvoorstel voorziet in overleg tussen de burgemeesters van de
gemeenten in het gebied waarin de regionale eenheid de politietaak
uitvoert en de hoofdofficier van justitie. Dit overleg wordt in ieder geval
tenminste eenmaal in de vier jaar benut voor de vaststelling van het
regionale beleidsplan en jaarlijks voor de vaststelling van het jaarverslag
van de regionale eenheid. De wijze waarop het overleg wordt vormgegeven wordt niet in de wet voorgeschreven teneinde maatwerk toe te
laten, zo antwoord ik de leden van de SGP-fractie. Het ligt voor de hand
dat de burgemeesters en de hoofdofficier van justitie in ieder geval naar
aanleiding van het jaarverslag met elkaar zullen spreken over het beleid
voor de regionale eenheid. De burgemeesters en de hoofdofficier van
justitie kunnen daarnaast indien zij dat wensen afspreken om vaker bijeen
te komen. Zo zal een burgemeester als hij structureelextra inzet nodig
heeft bijvoorbeeld wegens een onvoorziene verandering van de veiligheidssituatie, met zijn collega-burgemeesters uit de regionale eenheid en
met de hoofdofficier van justitie overleg moeten plegen over een
herverdeling van de beschikbare sterkte binnen de regionale politieeenheid.
5.4 Relatie met de veiligheidsregio
De leden van de VVD-fractie, de leden van de PvdA-fractie, de leden van
de D66-fractie, de leden van de ChristenUnie en de leden van de
SGP-fractie hebben gevraagd naar de aansluiting van de politie op de
veiligheidsregio’s.
De Wet veiligheidsregio’s is nu 1 jaar in werking en de 25 regio’s zijn hard
aan de slag om te voldoen aan alle wettelijke eisen om te komen tot een
adequate organisatie voor rampenbestrijding en crisisbeheersing onder
een bestuurlijke regie. De regering is van mening dat het huidige
schaalniveau van de veiligheidsregio’s passend is voor de taken en
bevoegdheden die zijn toebedeeld aan de veiligheidsregio’s. De regering
acht het voor de veiligheidsregio’s dan ook noodzakelijk om vast te
houden aan het huidige schaalniveau zoals vastgelegd in de Wet
veiligheidsregio’s. De veiligheid van Nederland is gediend met 25
veiligheidsregio’s. De veiligheid van Nederland is eveneens gediend met
één politiekorps in plaats van 26 politiekorpsen. De komst van nationale
politie wil geenszins zeggen dat veiligheidsregio’s overbodig zijn. Sterker,
het is essentieel dat er een goede koppeling tussen de politie en de
veiligheidsregio’s blijft bestaan. Het is naar onze mening echter niet
noodzakelijk om één op één territoriale koppeling tussen de regionale
eenheden en de veiligheidsregio’s te handhaven, omdat het mogelijk is
een goede functionele koppeling vorm te geven. De invoerings- en
aanpassingswet bij dit voorstel voorziet in deze functionele koppeling.
Een manier om deze aansluiting te verzekeren, is, zoals wordt voorgesteld, de buitengrenzen van de nieuwe regionale eenheden van de politie
congruent te laten zijn aan de grenzen van de (gestapelde) veiligheidsregio’s. Dit betekent dat de regionale eenheden, op één uitzondering na,
meerdere veiligheidsregio’s zullen bedienen en dat een veiligheidsregio
nooit in meer dan in één gebied van een regionale eenheid kan liggen.
Met de komst van de nationale politie verandert de aard van de samenwerking tussen de politie en de hulpdiensten niet. Wel zullen de huidige
afspraken over de manier waarop de multidisciplinaire samenwerking op
het terrein van de rampen- en crisisbeheersing wordt vormgegeven,
moeten worden vertaald naar de nieuwe situatie. Deze afspraken zien
onder meer op de afstemming van de beleidsplannen van de veiligheids-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

35

regio met het beleidsplan van de regionale eenheid van de politie, de
samenwerking bij het opstellen van het risicoprofiel en de samenwerking
in de meldkamer. De korpschef zal de organisatie zodanig inrichten dat er
een goede afstemming is van de territoriale onderverdeling van de
regionale eenheden op de indeling van de veiligheidsregio’s. Daarnaast is
het voor het bestuur van de veiligheidsregio’s en de, onder de veiligheidsregio ressorterende, operationele hulpverleningsdiensten essentieel om te
weten wie voor hen bij de politie het aanspreekpunt met voldoende
mandaat is in de koude en de warme fase. Dit zal, zo is het voornemen,
een lid van de leiding van de regionale eenheid zijn. Ook hiervoor zal de
korpschef de nodige voorzieningen treffen. Ter voorbereiding hierop is de
kwartiermaker nationale politie, in afstemming met de betrokken
bestuurders, reeds aan het bezien hoe dat vorm zou kunnen krijgen.
De leden van de PvdA-fractie willen in dit verband een lange termijn visie
op de organisatie van rampenbestrijding en de schaal die daarvoor
wenselijk is. De lange termijnvisie op de organisatie van de rampenbestrijding is uiteengezet bij de behandeling van de Wet veiligheidsregio’s;
namelijk te komen tot een effectieve organisatie van de rampenbestrijding
en crisisbeheersing onder regionale bestuurlijke regie. Bij diezelfde
behandeling is toegezegd om de wet na 2 jaar te evalueren. De Wet
veiligheidsregio’s is nu 1 jaar in werking, de schaal waarop de rampenbestrijding en crisisbeheersing momenteel is georganiseerd staat niet ter
discussie. De 25 regio’s zijn hard aan de slag om te voldoen aan alle
wettelijke eisen en de multidisciplinaire hulpverlening beter te organiseren.
De leden van de ChristenUnie-fractie antwoord ik dat ook in de huidige
situatie de politieregio’s en de veiligheidsregio’s convenanten sluiten met
het oog op de samenwerking bij branden, rampen en crises (artikel 19 van
de Wet op de Veiligheidsregio’s). Deze convenanten zijn dus niet nieuw.
In het wetsvoorstel is de korpschef van de nationale politie belast met de
leiding en het beheer van het korps. Vanuit deze hoedanigheid is de
korpschef bevoegd tot het sluiten van het convenant met de veiligheidsregio’s en de betrokken hoofdofficieren van justitie.
5.5 De gemeenteraad
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat wordt bedoeld met de
stelling dat het belangrijk is dat gemeenteraden zelf investeren in hun
bijdrage aan de politie. De basis van lokale besturing van de politie ligt bij
de lokale gezagsdragers: de officier van justitie en de burgemeester. De
burgemeester is aan de gemeenteraad verantwoording schuldig over het
door hem uitgeoefende gezag. Ook stelt de gemeenteraad het lokaal
veiligheidsplan vast op basis waarvan de burgemeester met de officier
van justitie afspraken maakt over de inzet van de politie en welke de basis
zal vormen voor de inbreng van de burgemeester voor het beleidsplan
van de regionale eenheid. De raden zullen in het licht daarvan moeten
investeren in het opstellen van een goed integraal veiligheidsplan en het
ter verantwoording roepen van de burgemeester waar het gaat om diens
taken ten aanzien van de politie. Ook het kennis niveau over veiligheid, de
werking van de politie en hun eigen mogelijkheden kan op een hoger
niveau worden getild.
Anders dan de leden van de SGP-fractie ben ik van mening dat lokale
betrokkenheid door dit wetsvoorstel wel degelijk vereenvoudigd wordt.
Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat het lokale gezag niet wijzigt. In
de lokale driehoek worden door de burgemeester en de officier van
justitie afspraken gemaakt over de inzet van de politie. Het door de
gemeenteraad opgestelde veiligheidsplan is daarbij mede uitgangspunt.
Dat de burgemeesters zich niet langer om het beheer hoeven te bekom-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

36

meren en deze energie steken in het gezag kunnen steken, is als een
vereenvoudiging aan te merken. Door bovendien in de wet expliciet te
bepalen dat de burgemeester over deze gezagsrol verantwoording aflegt
aan de gemeenteraad, wordt de gemeenteraad een extra handreiking
geboden om de controlerende taak invulling te geven.
Met deze leden ben ik wel van mening dat cultuur in belangrijk mate
bijdraagt aan de doeltreffendheid van de lokale democratische controle.
Om die reden is het belangrijk dat lokale partners samen aan de slag gaan
om de lokale besturing van de politie te versterken. Op de vraag welke
bevoegdheden hierbij versterkt worden, is reeds eerder ingegaan.
6. Het beleid ten aanzien van de taakuitvoering door de politie
6.1 Inleiding
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering naar haar visie op
burgerparticipatie bij de taakinvulling van de politie. Bij de nationale
politie staan burgers en agenten centraal. Voor burgers betekent dit dat zij
moeten gaan merken dat de politiezorg beter wordt en dat het veiliger
wordt. Daarom heeft de nationale politie haar basis dicht bij de burger en
in de wijk. Wijkagenten werken probleemgericht aan veiligheid, waarbij zij
samenwerken met verschillende partners op het terrein van veiligheid,
inclusief burgers. Dit kabinet streeft er naar de burgerparticipatie op het
gebied van veiligheid te optimaliseren. Een initiatieven dat al loopt en
daadkrachtig zal worden voortgezet is Burgernet. Daarnaast worden
burgers nog meer gestimuleerd gebruik te maken van 112 indien zij iets
verdachts zien. Om sneller zaken op te lossen wordt ervaring opgedaan
met de optie voor burgers om filmpjes en foto’s naar de politie te sturen
die een mogelijk verband hebben met de zaak. Een andere mogelijkheid
om het vertrouwen van burgers in de politie verder te vergroten is een
aangiftevolgsysteem waardoor de aangever het verloop van zijn aangifte
kan volgen. Onderdeel hiervan is dat burgers snel en eenvoudig aangifte
kunnen doen. Ik zal al deze ontwikkelingen voortzetten, zodat de burger
actief betrokken kan worden bij het werk van de politie. Naast deze
manieren van burgerparticipatie kunnen burgers invloed uitoefenen op
het politiebeleid via de gemeenteraad.
6.2 De landelijke beleidsdoelstellingen
De leden van de fracties van de VVD, de PvdA, het CDA, D66 en de SGP
hebben vragen gesteld over de verhouding tussen de landelijke prioriteiten en de lokale prioriteiten.
Voor het werk van de nationale politie is evenals in de huidige situatie de
basispolitiezorg een van de belangrijkste pijlers. Het beeld dat met de
nationale politie een justitiële politie zou ontstaan is dan ook niet correct.
Dit wetsvoorstel biedt een aantal garanties om er voor te zorgen dat de
nationale politie evenals nu dichtbij de burger blijft staan en niet
overwegend wordt ingezet op landelijke dan wel justitiële prioriteiten.
Zoals elders in deze nota reeds is aangegeven, blijft de systematiek van de
landelijke prioriteiten identiek. De landelijke prioriteiten en de regionale en
lokale prioriteiten zijn uit hun aard ook niet tegengesteld aan elkaar.
Landelijke doelstellingen zullen immers evenals de regionale en lokale
prioriteiten goed aansluiten bij de veiligheidsproblematiek die regionaal
en lokaal ervaren wordt. Om dit te bevorderen is in het wetsvoorstel
opgenomen dat de minister bij het vaststellen van de landelijke doelstellingen het College van procureurs-generaal en de regioburgemeesters
hoort. In de praktijk betekent dit dat de lokale veiligheidsvraagstukken –
ingebracht door de regioburgemeesters en het College van procureursgeneraal – een bron vormen voor de landelijke doelstellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

37

Voor de lokale politiezorg is het van wezenlijk belang dat de politie op
lokaal niveau primair wordt aangestuurd door de lokale gezagsdragers.
De burgemeester is en blijft verantwoordelijk voor de inzet van de politie
voor de openbare orde en hulpverlening in zijn gemeente. Dit
wetsvoorstel stelt de burgemeester juist in staat om beter te kunnen
sturen op de politie, onder andere doordat de burgemeester met de
officier van justitie in de driehoek afspraken dient te maken over de inzet
van de politie in zijn gemeente. Deze afspraken dienen mede op basis van
het door de gemeenteraad vastgestelde integraal veiligheidsplan te
worden gemaakt. Dit zorgt er voor dat de lokale politiezorg beter zal zijn
afgestemd op de lokale wensen en behoeften.
Het wetsvoorstel biedt afdoende garanties dat de burgemeester invloed
houdt op de inzet van de politie. Belangrijk hierbij is te beseffen dat het
gezag niet verandert, dat ook in de huidige situatie de minister van
Veiligheid en Justitie al landelijke prioriteiten vaststelt en dat ook nu op
regionaal niveau de sterkte wordt verdeeld over de onderdelen van de
huidige korpsen. Deze variabelen zijn niet veranderd. Wel is de positie van
de burgemeester in dit wetsvoorstel versterkt. Hierdoor kan hij dus meer
dan nu het geval is de politie lokaal aansturen. De regering beseft daarbij
terdege dat het bieden van de juiste instrumenten – zoals dit wetsvoorstel
dat doet – weliswaar een noodzakelijke voorwaarde is, maar daarmee niet
altijd afdoende is. Het gaat er om dat de instrumenten die worden
geboden ook worden gebruikt. De daadwerkelijke versterking van de
lokale sturing op de politie vraagt om een optimaal gebruik van de
aanwezige sturingsinstrumenten. De burgemeester, de gemeenteraad, het
openbaar ministerie en de politie hebben een belangrijke rol te spelen
waar het gaat om het optimaliseren van het gebruik van de instrumenten
die dit wetsvoorstel biedt. Om deze optimalisatie te bewerkstelligen zullen
genoemde partijen zelf actie moeten ondernemen. Daartoe is het
actieprogramma «lokale besturing politie» ingesteld. In dit actieprogramma zullen genoemde partijen samen werken aan de versterking van
de lokale sturing van de politie. Het actieprogramma inventariseert
knelpunten in de lokale sturing van de politie, waarbij de optiek van alle
betrokken partijen wordt meegenomen.
Het actieprogramma doet voorstellen voor verbeteringen in de lokale
sturing van de politie en de samenwerking tussen betrokken partijen. Dit
kan een keur aan acties en producten bevatten zoals aanbevelingen,
afspraken tussen twee of meerdere deelnemende partijen, concrete
instrumenten zoals handreikingen, best practices en trainingen of
opleidingen. Deze acties worden samenhangend in een implementatieprogramma vervat. Het actieprogramma stimuleert de uitvoering van de
genoemde acties en totstandkoming van de producten.
Voor de vragen die deze leden op dit punt stellen over de verhouding
tussen lokale en landelijke prioriteiten verwijs ik naar antwoorden die over
deze verhouding in deze nota worden gegeven.
Hoe moet het beleidsplan dat regionaal vastgesteld wordt zich verhouden
tot de doelstellingen die de minister vaststelt, zo vragen de leden van de
PvdA-fractie. Zij vragen zich af hoe kan worden voorkomen dat de
beleidscyclus een topdown karakter krijgt. Evenals in de huidige situatie
stelt de minister de landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien van de
taakuitvoering van de politie vast alsmede de doorvertaling hiervan voor
iedere regionale en landelijke eenheid. In het regionale beleidsplan wordt
vervolgens aangegeven hoe de door de minister vastgestelde doelstellingen ter verwezenlijking van de landelijke doelstellingen voor die
eenheid zullen worden gerealiseerd. Daarnaast is het voor de hand
liggend om in het regionale beleidsplan in te gaan op bovenlokale
veiligheidsvraagstukken zoals de aanpak van criminaliteit, problematiek
op het gebied van jeugd en veiligheid, de aanpak van drugs en dergelijke.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

38

De prioritering en aanpak van deze veiligheidsvraagstukken wordt mede
gebaseerd op de integrale veiligheidsplannen van de verschillende
gemeenten in het geografische gebied van de regionale eenheid en kent
dus een «bottom-up»-karakter.
De leden van de fracties van de VVD en de PvdA hebben gevraagd naar de
mogelijkheden op een ander dan het regionale niveau tot beleidsplannen
of bovenlokale afstemming te komen. Het benutten van de schaal van de
veiligheidsregio voor de bestuurlijke afstemming over het regionale
beleidsplan en het jaarverslag ligt met name in de rede voor die regionale
eenheden die uit meerdere veiligheidsregio’s (en dus uit veel gemeenten)
bestaan. De wet biedt hier ruimte voor. De wijze waarop het overleg over
het regionaal beleidsplan wordt vormgegeven, wordt overgelaten aan de
betrokken bestuurders in het gebied van de regionale eenheid. Gelet op
de verschillen in de omvang van de regionale eenheden en aantal
veiligheidsregio’s dat zij omvatten, ligt het ook niet in de rede in de wet
een verplichting op te nemen hieromtrent.
De leden van de fracties van het CDA, de SP en ChristenUnie gaan in op
een spanningsveld dat zij zien bij centrale verdeling van de (schaarse)
politiecapaciteit en lokaal vastgestelde veiligheidsplannen en vragen de
regering daar nader op in te gaan. De leden van de SP-fractie vragen in
dat verband of de regering geen mogelijkheden ziet om gemeenten eigen
politiemensen en middelen te geven. De minister bepaalt de sterktetoedeling aan de regionale eenheden. Het is aan de burgemeesters en de
hoofdofficier van justitie om – door middel van het beleidsplan van de
regionale eenheid – de verdeling van de beschikbare sterkte binnen de
regionale eenheid vast te stellen. Dit beleidsplan moet binnen de
beschikbare politiesterkte worden vormgegeven. Er zal altijd een bepaalde
mate van spanning blijven tussen wat wenselijk is en wat mogelijk is. Het
is aan de burgemeesters en de hoofdofficier van justitie om op regionaal
niveau en aan de burgemeester en officier van justitie om op lokaal
niveau zo danig te prioriteren dat hetgeen gevraagd wordt aan de politie
binnen de daarvoor beschikbare capaciteit mogelijk is. In de driehoek
maakt het gezag afspraken over de inzet van de politie in de gemeente.
Ook wordt in de driehoek gesproken over het beleid ten aanzien van de
taakuitvoering zoals over de te behalen doelen door de politie, het
dienstverleningsniveau van politie aan burgers, zoals aangiftemogelijkheden, (tijden van) bereikbaarheid en beschikbaarheid, samenwerking
met toezichts- en handhavingsdiensten en private partijen en informatieuitwisseling. Hiermee kan het gezag de politie binden aan de lokale noden
en is een basis van de politiezorg in de gemeente geregeld. Dit geldt ook
voor het aantal wijkagenten waar de leden van de CU-fractie naar vragen.
Het referentiekader gebiedsgebonden politiezorg bevat een landelijke
richtlijn voor het aantal wijkagenten. Deze richtlijn van de politie zelf
betreft een landelijk gemiddelde. In de ene wijk zal het gezag kiezen om
onder dit gemiddelde te zitten omdat de veiligheidssituatie dat toelaat, in
de andere wijk om ruim boven het gemiddelde te zitten omdat de
veiligheidssituatie daar om vraagt. De plaatsing van het aantal
wijkagenten per wijk is gebaat bij een degelijk integraal veiligheidsplan en
niet bij wiskundige formules, zo vertelde een burgemeester mij recent. Ik
sta daar volledig achter. Ook het «geven van politiemensen en middel»
aan gemeenten zoals de leden van de SP-fractie vragen past in het licht
van het bovenstaande niet bij de wijze waarop de politie gestuurd dient te
worden. Het gezag heeft voldoende instrumenten om de politie op de te
behalen doelen en prioriteiten te sturen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het de bedoeling is om bij
de vaststelling van de landelijke beleidsdoelstellingen gelijk een voorstel
op te nemen voor de lokale vertaling van deze doelstelling of dat dit twee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

39

aparte processen zijn. Ook stellen zij voor de Tweede Kamer in een
vroegtijdig stadium te betrekken bij het bepalen van de doelstellingen,
bijvoorbeeld op basis van een concept versie. De minister stelt eerst de
landelijke beleidsdoelstellingen op het terrein van de taakuitvoering vast
en daarna de doelstellingen voor iedere regionale en landelijke eenheid
ter verwezenlijking van de landelijke beleidsdoelstellingen, zo antwoord ik
deze leden. In dat opzicht betreft het twee aparte processen die wel dicht
op elkaar worden uitgevoerd. De minister zendt de landelijke beleidsdoelstellingen die zijn vastgesteld, gewijzigd of aangevuld aan de StatenGeneraal.
Gezien het ook eerder in deze nota beschreven proces van totstandkoming van de landelijke beleidsdoelstellingen zie ik geen aanleiding de
Tweede Kamer in een eerder stadium bij de vaststelling van de landelijke
doelstellingen te betrekken.
De leden van de D66-fractie hebben gevraagd of, en indien ja, welk
capaciteitsverdelingssysteem wordt gehanteerd om straks aan zowel
nationale als lokale prioriteiten tegemoet te kunnen komen. In mijn brief
van 24 maart 20111 heb ik de verdeling van de structureel beschikbare
operationele sterkte van 49 500 fte over de korpsen aan uw kamer bekend
gemaakt. Deze verdeling is gebaseerd op het herijkte budgetverdeelsysteem. Dat is een verdeelsysteem dat ziet op een verdeling op basis van
de gemeten werklast in de korpsen. Aan deze verdeling wordt de
komende jaren vastgehouden. De operationele sterkte van de regiokorpsen die opgaan in een regionale eenheid wordt opgeteld tot de
operationele sterkte van die regionale eenheid. De op deze wijze toegekende sterkte is beschikbaar om zowel aan de nationale als aan de
regionale en lokale prioriteiten invulling te geven. De mogelijkheid bestaat
dat bij de inrichting van het politiekorps op enig moment (delen van)
taken worden gerealloceerd. Bijvoorbeeld omdat taken die nu bij het
Korps landelijke politiediensten zijn ondergebracht bij de regionale
korpsen worden ondergebracht, of andersom. Herschikking van taken kan
betekenen dat er wijzigingen plaatsvinden in de verdeling van de
operationele sterkte over de eenheden omdat de sterkte de taken volgt.
Voorts vragen de leden van de D66-fractie hoe in het licht van de
landelijke prioriteiten wordt gegarandeerd dat in geval van calamiteiten,
gemeenten over voldoende politiecapaciteit kunnen beschikken. In het
geval van calamiteiten kan het lokale gezag, indien het niet lukt om binnen
de regionaal beschikbare sterkte tot een oplossing te komen, evenals in de
huidige situatie een verzoek om bijstand indienen. Voordat het tot een
dergelijk verzoek om bijstand kan komen, is het behoudens in spoedeisende gevallen overigens aan de regioburgemeester om te bezien of het
tekort aan capaciteit toch niet (alsnog) binnen de regionale eenheid kan
worden opgelost.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe in het wetsvoorstel is verankerd
dat de burgemeester een beslissende stem heeft in de lokale driehoeken.
Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat het gezag ongewijzigd blijft. De
officier heeft dus het gezag over de strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde en de burgemeester het gezag over de openbare orde en de
hulpverlening. In de driehoeken spreken de burgemeester en de officier
van justitie met de lokale politiechef over de inzet en het beleid ten
aanzien van de taakuitvoering van de politie. Het is daarbij staande
praktijk dat het driehoeksoverleg wordt voorgezeten door een burgemeester. De burgemeester en de officier doen dat op basis van gelijkwaardigheid, elk met hun eigen verantwoordelijkheden. Dat heeft altijd goed
gefunctioneerd.

1

Kamerstukken II 2010/11, 29 628 nr. 239.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

40

7. Beheer
7.1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie vrezen dat de overgang naar het nieuwe
politiebestel niet succesvol zal zijn, zolang de problemen op het gebied
van de ICT niet worden opgelost. Zij vragen of de regering kan aangeven
welke maatregelen zij wil nemen om deze situatie te verbeteren. In het
Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie 2011–20141 is aangegeven welke maatregelen worden getroffen om de informatiehuishouding
te stabiliseren, verbeteren en vernieuwen om de ICT-problemen van de
politie op te lossen. Het op orde krijgen van de informatievoorziening is
een belangrijke voorwaarde voor het goed functioneren van de nationale
politie.
7.2 De korpschef
Graag ontvangen de leden van de SGP-fractie een overzicht van de
korpschefs die van de oude politie overgaan naar de nieuwe politie en in
welke functie. Een overzicht van de korpschefs die van de huidige politie
overgaan naar de nieuwe politieorganisatie en in welke functie is nog niet
voorhanden, zo antwoord ik deze leden. De kwartiermakers die reeds zijn
aangewezen, zijn tevens de beoogd functionaris in de nieuwe politieorganisatie. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd bij brief van 29 juni
2011 en bij brief van 5 juli 20112. De benoemingsprocedure, inclusief die
van de overige leden van de leiding van de landelijke en de regionale
eenheden, zal starten na inwerkingtreding van de nieuwe Politiewet.
7.3 Personeelsbeleid en rechtspositie
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering omgaat met
salarisafspraken van mensen (met name korpschefs) die nu andere
verantwoordelijkheden gaan krijgen, aangezien sommige functies zullen
verdwijnen of worden aangepast.
Zij vragen voorts hoe de regering in dit verband uitvoering geeft aan de
motie-Çörüz3. Zij zijn van mening, dat een woonplaatsvereiste behoort te
gelden voor het hoofd van een regionale eenheid, de politiechef.
Het is mijn streven om, indien de nationale politie daadwerkelijk een feit
is, iedere ambtenaar behorend tot de politietop onder de werking van het
nieuwe arbeidsvoorwaardenbeleid voor de politietop te brengen. Ik zal
hiervoor in onderhandeling moeten treden met de politiebonden. Het is
mijn voornemen om dat nieuwe beleid aanzienlijk te vereenvoudigen en
te versoberen, onder meer door het aantal toelagen en de omvang
daarvan aanzienlijk in te perken.
In dit nieuwe arbeidsvoorwaardenbeleid voor de politietop wordt een
woonplaatsvereiste voor de politiechefs opgenomen. De chefs van de tien
nieuwe politie-eenheden worden door het aanvaarden van hun functie
verplicht gesteld te gaan wonen in de regionale eenheid van tewerkstelling. In het huidige voorstel moet dit uiterlijk binnen één jaar na
aanstelling gerealiseerd zijn. Er kunnen redenen zijn waarom het
opleggen van een woonplaatsvereiste niet opportuun is. In dat geval kan
de minister van Veiligheid en Justitie een ontheffing verlenen.
7.4 De Politieacademie

1

Kamerstukken II 2010/11, 29 628, nr. 269.
Kamerstukken II 2010/11, 29 628, nrs. 263 en
264.
3
Kamerstukken II, 2010/11, 29 628, nr. 169.
2

De leden van de CDA-fractie vragen de regering in te gaan op de
suggestie de in het regeerakkoord beoogde veranderingen in de rechtspositie van aspiranten nu reeds in de Politiewet op te nemen. Voorts vragen
zij in te gaan op de suggestie om de Politieacademie deel uit te laten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

41

maken van de politie door een aanpassing van artikel 25 van het voorliggende wetsvoorstel.
Gekozen is om de positionering van de Politieacademie in het politiebestel
in een apart wetstraject te regelen. Hierdoor kan zorgvuldig bezien
worden hoe onafhankelijk onderwijs, kennis en onderzoek gewaarborgd
kunnen blijven ten behoeve van de nationale politie. Uitgangspunt daarbij
is dat de onafhankelijke kwaliteit van het onderwijs zal worden gewaarborgd door een aparte rechtspersoon Politieacademie. De Politieacademie
zal dan ook geen onderdeel worden van de rechtspersoon politie in de zin
van artikel 25 van dit wetsvoorstel.
De beoogde veranderingen in de rechtspositie van aspiranten vergen
eerst overleg met de politievakorganisaties alvorens zij in regelgeving
worden vastgesteld. Zij zullen onderdeel uitmaken van de komende
COA-onderhandelingen.
Voor wat betreft de vraag van deze leden en die van de CU-fractie om
werving, opleiding en kennis van de nationale politie binnen de Politieacademie te concentreren het volgende. Uitgangspunt is dat de Politieacademie dé dienstverlener van het politieonderwijs van de nationale politie
is en een belangrijke dienstverlener op het gebied van kennis en
onderzoek voor de nationale politie. Op dit moment wordt in dat verband
een onderzoek (de businesscase «onderwijs, kennis en onderzoek»)
uitgevoerd. Dit onderzoek moet antwoord geven op de vraag hoe alle
onderwijs, kennis en onderzoeksactiviteiten die nu in de politiekorpsen en
bij de Politieacademie worden uitgevoerd het meest effectief en efficiënt
kunnen worden gebundeld. Ook wordt gekeken naar de financiering van
het onderwijs. De businesscase wordt voor eind 2011 opgeleverd. Op
basis van deze businesscase zal besloten worden hoe de spilfunctie van
de Politieacademie op het gebied van onderwijs, kennis en onderzoek het
best vorm gegeven kan worden. De uitkomsten worden betrokken bij
bovengenoemde wetswijziging.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de Wet op het
politieonderwijs wel is afgestemd op de Politiewet, maar omgekeerd niet
door de volgorde van totstandkoming. Nu er een nieuwe politiewet komt,
kunnen volgens genoemde leden de juridische dwarsverbanden tussen de
Wet op het politieonderwijs en de Politiewet beter worden gelegd. Meer
specifiek vragen zij of het niet logischer is in de wet te stellen dat alle
regelgeving voor de politie in beginsel ook van toepassing is op de
Politieacademie. Met deze leden ben ik van mening dat een goede
afstemming tussen dit wetsvoorstel en het wetsvoorstel met het oog op
de onderbrenging van de Politieacademie van groot belang. De volgordelijkheid van beide wetsvoorstellen staat aan die goede afstemming
geenszins in de weg. Het in algemene zin van toepassing verklaren van
alle regelgeving voor de politie op de Politieacademie doet geen recht aan
de vraagstukken die bij de inbedding van de Politieacademie aandacht
behoeven.
Naar aanleiding van vragen van de leden van de ChristenUnie-fractie over
de nieuwe positie van de Politieacademie antwoord ik dat voor al deze
onderwerpen geldt dat deze vooralsnog onderwerp zijn van nadere
uitwerking. Op dit moment biedt de Politieacademie ondersteuning aan
de korpsen ophet gebied van werving en selectie. De eindverantwoordelijkheid voor de werving en selectie heeft altijd bij de korpsen gelegen en
een deel van de werving en selectietaken, zoals de medische keuring en
het antecedentenonderzoek hebben de korpsen ook altijd zelf gedaan. Met
de komst van de nationale politie is er nog maar één werkgever. Het ligt
dan ook in rede de verantwoordelijkheid voor de werving en selectie,
inclusief de arbeidsmarktcommunicatie, volledig bij de werkgever te
beleggen. De uitvoering van de werving en selectietaken zal, als
onderdeel van het HRM beleid, volledig worden belegd bij het Politiedien-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

42

stencentrum. De precieze uitwerking daarvan is, zoals gezegd, nu nog
onderwerp van onderzoek. Ook de positie van executieven bij de
Politieacademie, alsmede die van de beursstudenten, wordt bij de verdere
uitwerking betrokken, zo antwoord ik deze leden.
8. Toezicht bijstand en klachtenbehandeling
8.1 Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie vragen in te gaan op de stelling dat de
bureaucratie juist toeneemt en vragen om een realistische inschatting van
eventuele kostenoverschrijdingen en verzoeken om een reactie daarop. De
leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd om een risicoparagraaf. De
leden van de D66-fractie hebben gevraagd waarop de overheadbesparingen zijn gebaseerd en hoe deze worden gereduceerd.
De overheadbesparingen, ofwel het terugdringen van de kosten van
overhead, zowel in mensen als middelen, met 25%1, zijn gebaseerd op in
2010 uitgevoerde business cases die als onderzoeksopdracht de centralisering van bedrijfsvoeringstaken binnen het huidige bestel kende. Deze
onderzoeken tonen aan dat de effectiviteit en efficiency van de politie, kan
worden verhoogd door het meer centraal aansturen en door het bundelen
van bedrijfsvoeringstaken in één organisatie. De verwachting dat de
bureaucratie dus zal toenemen deel ik dan ook niet, zo antwoord ik deze
leden.
Overigens is deze ombuiging in de overhead noodzakelijk om de reeds
ingeboekte taakstellingen van het vorige kabinet2 en, voor zover van
toepassing, besparingen in verband met de vorming van de nationale
politie te realiseren. De vorming van het Politiedienstencentrum en de
nationale politie zijn noodzakelijk om deze reductie mogelijk te maken. Het
politiedienstencentrum (PDC) van de nationale politie zal op basis van
deze in 2010 uitgevoerde business cases worden ingericht. Uitgangspunt
daarbij zal zijn dat het volledige besparingspotentieel gerealiseerd wordt.
Tevens worden nog twee business cases Facilitair management en
Communicatie, en een onderzoek naar de huisvesting bij politie uitgevoerd. Het verloop van deze besparingen zal verwerkt worden in de
begroting en meerjaren raming van de nationale politie (2012 en 2013 tot
en met 2016). Integraal onderdeel van deze begroting, zo antwoord ik de
leden van de PvdA-fractie, is een risicoparagraaf waarin de risico’s ten
aanzien van de realisatie van begroting en meerjarenraming zijn verwerkt.
De structurele besparing van € 230 mln. op de nationale politie zoals
voorzien in het regeerakkoord zal in latere jaren niet beschikbaar blijven
voor de politieorganisatie, zo antwoord ik de leden van de SP-fractie. De
€ 230 mln. bezuinigingen maakt onderdeel uit van het totaal aan
bezuinigingen van het kabinet ter grootte van € 18 miljard. De besparingen zullen niet ten koste gaan van de operationele sterkte bij de politie.
Deze blijft gehandhaafd en structureel betaalbaar gemaakt.
De leden van de D66-fractie hebben gevraagd hoeveel geld er in 2011 is
uitgetrokken en in 2012 en 2013 wordt uitgetrokken om de nationale
politie in te voeren. In totaal is er € 230 mln. beschikbaar voor investeringen om de vorming van de nationale politie te realiseren. Voor de
realisering van het Politiedienstencentrum is € 100 mln. door middel van
een conversie van het Eigen Vermogen van de Nederlandse politie
beschikbaar, dat in tranches beschikbaar komt. De € 100 mln. is
momenteel onderdeel van de begroting van het ministerie van Veiligheid
en Justitie. Het meerjarig kader voor deze € 100 mln. is als volgt
opgebouwd:
1
2

Kamerstukken II 2010/11, 29 684, nr 321.
Kamerstukken II 2009/10, 29 628, nr. 154.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

43

2011

2012

2013

2014

2015

15 mln.

15 mln.

25 mln.

30 mln.

15 mln.

Voor de verdere investeringen bij de nationale politie zal conform het
regeerakkoord € 130 mln. beschikbaar komen. Deze € 130 mln. staat
momenteel nog op een aanvullende post bij het ministerie van Financiën.

ARTIKELSGEWIJS
Artikel 16
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de minister objecten
en diensten kan aanwijzen waarvan bewaking of beveiliging door de
politie noodzakelijk is. Zij vragen wat hierbij de betrokkenheid van het
lokale gezag is. Zij vragen zich af of de bepaling in artikel 16 betekent dat
het lokale gezag deze bevoegdheid niet heeft. Dit artikel is overgenomen
uit de huidige wet. Het houdt verband met het stelsel bewaken en
beveiligen en heeft betrekking op het bewaken en beveiligen in het
zogeheten centrale domein. Het artikel regelt de aanwijzing van objecten
of diensten waarvan de bewaking of beveiliging noodzakelijk is in het
belang van de veiligheid van de Staat of de betrekking van Nederland met
andere mogendheden, dan wel met het oog op zwaarwegende belangen
van de samenleving. Deze bevoegdheid van de minister staat los van de
bevoegdheid van de lokale gezagsdragers om in het decentrale domein
objecten of diensten te laten bewaken of beveiligen.
Artikel 26
De leden van de PvdA-fractie vragen of de zekere onafhankelijkheid van
de korpschef ook tot uiting zal komen door de gekozen vestigingsplaats.
De vestigingsplaats van de politie wordt door de minister bepaald.
Uiteraard vindt daarover vooraf overleg plaats met de (beoogd) korpschef.
Artikel 28
Op welke wijze heeft de regering in het voorstel voorzien in een
beheersing van de korpsleidingcapaciteit, vragen de leden van de
D66-fractie zich af. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoeveel
functionarissen onder de leiding van de politie. De minister bepaalt
ingevolge het voorgestelde artikel 28, derde lid, bij ministeriële regeling
de omvang van de korpsleiding. Thans wordt voorzien dat de landelijke
korpsleiding zal bestaan uit vier personen. De landelijke korpsleiding zal
tijdelijk worden bijgestaan door een chief information officer (CIO).
Artikel 36
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering aanleiding ziet de
verstrekking van informatie over operationele sterkte, overhead en de
administratieve ondersteuning aan de Tweede Kamer een wettelijke basis
te geven. Op basis van artikel 36 worden bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur regels gesteld over de verdeling van sterkte en
middelen over de onderdelen van de politie. Daarbij gaat het zowel over
de gewenste omvang van de sterkte als over de verdeling over de
regionale en landelijke eenheden. Door middel van de in artikel 37
genoemde vaststelling van het beheersplan en het jaarverslag wordt
inzicht verkregen in de feitelijke uitvoering hiervan. Voorts zal de Kamer,
evenals nu het geval is, periodiek geïnformeerd worden over de ontwik-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

44

keling van de sterkte. Ten slotte is in artikel 31 vastgelegd dat de korpschef
de minister gevraagd en ongevraagd, de voor de uitoefening van zijn taak
benodigde inlichtingen zal verstrekken.
Artikel 40
Geen enkele aanwijzing van de minister, ook niet die aan een regioburgemeester, is vrijblijvend, zo antwoord ik de leden van de ChristenUniefractie. Een aanwijzing aan de regioburgemeester zal derhalve zodanig
duidelijk moeten zijn geformuleerd, dat zij geen ruimte laat ten aanzien
van de uitvoering ervan. Van hiërarchie tussen een regioburgemeester en
diens collegae-burgemeesters dan ook is geen sprake. Voor de minister
vormt de regioburgemeester het aanspreekpunt op het niveau van
burgemeesters.
Artikel 42
De leden van de PvdA-fractie vragen welke criteria de regering hanteert bij
het afbakenen van de taken die aan de landelijke eenheden worden
toebedeeld. De landelijke eenheid zal worden belast met de uitvoering van
landelijke en specialistische politietaken, zo antwoord ik deze leden. De
taken liggen op het gebied van het bieden van ondersteuning, het leveren
van expertise, het fungeren als informatieknooppunt, het verzorgen van
operationele coördinatie, de aanpak van ondermijning en high impact
crime, de aanpak van veiligheidsproblemen op de hoofdinfrastructuur,
terrorismebestrijding, bewaken en beveiligen (in het centrale domein) en
het uitvoeren van internationale politiesamenwerking.
Artikel 65

1

Kamerstukken II 2005/06, 27 831, nr. 15.

De leden van de PvdA-fractie willen weten op welke wijze de onafhankelijkheid van de Inspectie OOV wettelijk geborgd is. Daarnaast willen zij
graag van de regering weten of zij de mogelijkheid wil opnemen dat de
Kamer onderzoeksopdrachten aan de Inspectie OOV kan geven.
Net als bij de andere rijksinspecties is het toezicht van de Inspectie OOV
ingericht op basis van de principes van goed toezicht zoals vastgelegd in
de kabinetsnotitie «Kaderstellende Visie op Toezicht II»1. De Inspectie OOV
heeft deze principes, waarvan onafhankelijkheid er een is, geborgd in de
uitoefening van haar toezicht. Dit houdt in dat de Inspectie in haar
onderzoeken tot een objectieve feitelijke rapportage komt, zonder
tussenkomst van de onder toezicht staande partij, de verantwoordelijke
bestuurder of anderen, en op basis daarvan komt tot een zelfstandig
oordeel. De minister biedt vervolgens het inspectierapport, voorzien van
zijn reactie, aan uw Kamer aan.
Hiernaast is een belangrijke organisatorische voorwaarde voor onafhankelijk toezicht geschapen doordat de Inspectie OOV rechtstreeks onder de
secretaris-generaal van het ministerie van Veiligheid en Justitie valt. Door
deze positionering is sprake van scheiding tussen toezicht, beleid en
uitvoering. Deze functiescheiding is vastgelegd in de Mandaatregeling
Ministerie van Veiligheid en Justitie.
De werkzaamheden van de Inspectie OOV worden jaarlijks bepaald op
basis van een risicoanalyse, waarbij stakeholders en belanghebbenden
worden geconsulteerd. De Inspectie OOV analyseert en beargumenteert of
en in welke mate rijkstoezicht het geëigende instrument is om bij te
dragen aan het realiseren van beoogde effecten van wet- en regelgeving
en gevoerd beleid. Op basis hiervan stelt de Inspectie een jaarplan op en
bespreekt dit met de minister. De minister stelt vervolgens het jaarplan
van de Inspectie OOV vast en biedt het aan uw Kamer aan. Indien gewenst
kan uw Kamer de minister verzoeken over het jaarplan in gesprek te gaan.
Ook gedurende het jaar kan uw Kamer de minister verzoeken tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

45

onderzoek voorleggen die kunnen worden meegenomen in de risicoanalyse ten behoeve van het komende jaarplan van de Inspectie.
De Inspectie OOV is overigens bevoegd tot het verrichten van niet in het
jaarplan opgenomen of aanvullende werkzaamheden, nadat daarover met
de minister is overlegd. Een aanvullend onderzoek zal immers leiden tot
verschuivingen in het reeds vastgestelde onderzoeksprogramma. Net als
bij andere rijksinspecties ressorteert de Inspectie OOV onder ministeriële
verantwoordelijkheid. Uiteraard ben ik bereid om, indien uw Kamer
daartoe noodzaak ziet, in overleg met de Inspectie OOV te bezien of de
Inspectie een onderzoek kan uitvoeren naar onderwerpen die uw Kamer
van belang acht.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 880, nr. 14

46