Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3233
Vragen van het lid Futselaar (SP) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht dat studenten drie maanden collegegeld
terugkrijgen bij vertraging afstuderen (ingezonden 18 mei 2020).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 18 juni 2020).
Vraag 1
Welke reden ziet u om aan te nemen dat studenten die niet in het jaar van
afstuderen zitten en studievertraging oplopen dit nog kunnen inhalen? Zijn
hierover afspraken gemaakt met de instellingen in het hoger onderwijs? Op
welke wijze gaan instellingen in het hoger onderwijs hiervoor gecompenseerd
worden?1
Antwoord 1
Alle onderwijsinstellingen in het mbo en ho werken hard aan het voorkomen
van studievertraging voor studenten. Studenten die niet in het laatste jaar
van hun studie zitten kunnen tijdens hun studie nog eventuele vakken
inhalen. Instellingen spannen zich in om ervoor te zorgen dat studenten zo
weinig mogelijk achterstand oplopen of deze tijdens de studie kunnen
inlopen. Laatstejaars studenten met vertraging kunnen dat niet omdat zij in
het laatste jaar zitten. In het hoger onderwijs loopt het meeste onderwijs
gewoon (digitaal) door. Zowel de student als de instelling heeft baat bij zo
min mogelijk studievertraging. Toch zal dit voor sommige studenten niet
geheel te voorkomen zijn en geldt voor hen dat zij hun studievertraging op
een later moment dienen in te halen. Voor hen geldt dat de oplossing meer
ligt in het bieden van meer tijd om die studievertraging binnen een redelijke
termijn in te halen. Hier zijn in het kader van het servicedocument ho
afspraken over gemaakt. Zo geven instellingen eerstejaarsstudenten die door
de coronamaatregelen studievertraging oplopen en als gevolg daarvan de
norm van het bindend studieadvies (bsa) in het studiejaar 2019–2020 niet
halen, de mogelijkheid de bsa-norm te halen in het volgende studiejaar. Ook
kunnen studenten in het hoger onderwijs erop rekenen dat coulance wordt
betracht wanneer zij door corona niet binnen de diplomatermijn kunnen
afstuderen. Normaliter wordt de hele prestatiebeursschuld omgezet in een

1

ah-tk-20192020-3233
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NOS, 15 mei 2020, «Drie maanden collegegeld terug bij vertraging afstuderen», https://nos.nl/
artikel/2334002-drie-maanden-collegegeld-terug-bij-vertraging-afstuderen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

lening (alle ontvangen basisbeurs, aanvullende beurs en de reisvoorziening)
als een student niet binnen 10 jaar na aanvang van de studiefinanciering
afstudeert. Dit is opgelost door de diplomatermijn ter verlengen met
coulance/hardheidsclausule. Voor studenten die de overstap willen maken
van het hbo naar het wo, of van bachelor naar master, maar door het
COVID-19 virus niet op tijd aan de vooropleidingseisen of toelatingseisen
kunnen voldoen, zijn ook afspraken gemaakt met instellingen. Deze studenten
kunnen doorstromen naar de vervolgopleiding onder de voorwaarde dat zij
binnen een redelijke termijn alsnog voldoen aan de vooropleidingseisen of
toelatingseisen. Onderwijsinstellingen worden voor deze inspanningen niet
gecompenseerd.
Vraag 2
Waarom is in dit steunpakket geen compensatie opgenomen voor de
instellingen in het hoger onderwijs?
Antwoord 2
In het compensatiepakket zoals beschreven in de brief van 15 mei jl. is een
subsidieregeling aangekondigd voor het inhalen van onderwijsachterstanden
voor groepen kwetsbare kinderen en studenten. Doordat de coronacrisis kan
leiden tot verergering van de kansenongelijkheid en daarmee tot verlies aan
menselijk kapitaal, heeft het kabinet extra aandacht voor deze kwetsbare
groepen. Omdat deze groepen meer voorkomen in het po, vo en mbo is
ervoor gekozen om het compensatiepakket daarop te richten.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het juist dankzij een geweldige inspanning van de
docenten in het hoger onderwijs is, dat er nog zoveel onderwijs doorgang
kan vinden? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 3
Voor alle onderwijssectoren geldt dat juist door inspanning van alle leraren
en docenten het onderwijs zo veel mogelijk doorgang kan vinden. Ook voor
het hoger onderwijs is dat zeker waar. In alle sectoren gaat het onderwijs zo
veel mogelijk digitaal door. Ik waardeer de inzet van al die leraren en
docenten dan ook zeer.
Vraag 4
Bent u zich ervan bewust dat deze omslag naar digitale onderwijsvormen ook
kosten met zich meebrengt? Zo ja, hoe worden deze gecompenseerd?
Antwoord 4
Het is logisch dat er kosten zullen zijn voor digitale onderwijsvormen. Dat
neemt niet weg dat deze omslag in het hoger onderwijs voor een deel al was
voorzien. De investeringen hierin zouden waarschijnlijk later in de toekomst
zijn gedaan en zijn nu naar voren gehaald. Dat betekent dat dit jaar een deel
van de (bestemmings)reserves kan worden ingezet dat anders later werd
ingezet. Tevens staan tegenover dit soort meerkosten ook minderkosten voor
instellingen door minder gebruik van gebouwen.
Vraag 5
Op welke manier worden instellingen vergoed voor de extra kosten die zij
maken om de studievertraging, waarvoor studenten nu terecht gecompenseerd worden, met extra onderwijsinspanningen in te lopen?
Antwoord 5
Zie eerdere antwoorden op vraag 1, 2 en 4.
Vraag 6
Op welke manier wordt er publieke verantwoordelijkheid genomen voor de
vertraging die onderzoekers oplopen? Deelt u de mening dat hun positie als
gevolg van de coronacrisis benard is en dat dit ook overheidssteun rechtvaardigt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ik ben me er van bewust dat de huidige situatie veel vraagt van wetenschappers. Ik neem deze signalen dan ook zeer serieus. Samen met de publieke
kennispartners (NWO, KNAW, VSNU, VH en NFU) houdt OCW de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Doel is om geen onderzoekers tussen wal en
schip te laten vallen. Er worden door de samenwerkende publieke kennispartners verschillende stappen gezet om onderzoeksvertraging waar mogelijk op
te vangen of beoordeling aan te passen, ook in het licht van het nieuwe
erkennen en waarderen. Daarnaast is NWO begonnen met het openbaar
maken van calls die in de toekomst gepubliceerd worden. Dit geeft onderzoekers meer tijd om aanvragen voor te bereiden en hun planning daarop aan te
passen. Nieuwe sluitingsdata van gepauzeerde calls worden ruim van tevoren
gepubliceerd. Ook wordt gekeken of er mogelijkheden zijn om onderzoekers
verlenging te bieden indien ze die nodig hebben om hun onderzoek af te
ronden.
We kijken daarnaast naar mogelijkheden om het onderzoekswerk te hervatten
binnen de kaders van de coronamaatregelen. Ik verwijs u daarvoor graag
naar het servicedocument dat wij regelmatig uitbrengen en het protocol
«Herstart Universiteiten». Alle bovenstaande maatregelen zijn er op gericht
om onderzoekers zo veel mogelijk te ondersteunen in deze bijzondere
omstandigheden.
Daarnaast investeert het kabinet in totaal € 47,5 miljoen – via de ministeries
van VWS, OCW en EZK en wetenschapsfinanciers ZonMw en NWO en de
topsector LSH – in coronagerelateerd onderzoek. Tot slot span ik mij in
Europa in om binnen de financiële middelen van Horizon 2020 de continuïteit
voor onderzoeksprojecten te borgen. Dat betreft een case by case benadering,
geen generieke maatregelen.
Vraag 7
Welke financiële consequenties heeft de meer kleinschalige inrichting, zoals
die de komende tijd te verwachten is als gevolg van de coronamaatregelen,
op de instellingen in het hoger onderwijs? Bent u bereid deze consequenties
op te vangen? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Voor alle onderwijssectoren geldt dat de anderhalvemetersamenleving
consequenties zal hebben. Welke financiële impact dat heeft is niet bekend.
Deze kosten hangen ook af van hoelang de crisis duurt en wanneer de
coronamaatregelen versoepeld kunnen worden. Voor het hoger onderwijs zijn
op dit moment de Vereniging Hogescholen en VSNU nog bezig met een
inventarisatie van de kosten voor de korte en middellange termijn. Dit kan
inzichtelijk maken tegen welke kosten instellingen aanlopen. Hogescholen en
universiteiten zijn grotendeels publiek bekostigde instellingen. Er zijn op dit
moment geen acute liquiditeitsproblemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3