Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

26 485

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Nr. 320

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2019
Afgelopen juli jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over mijn beleidsinzet op
Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO).1 Ik heb
toen toegezegd uw Kamer nader te zullen informeren over hoe Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) zou kunnen
worden ingebed in het instrumentarium van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Middels deze brief geef ik invulling aan
deze toezegging en informeer ik uw Kamer over andere ontwikkelingen op
het gebied van mijn IMVO-beleid.
Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen houdt in dat
bedrijven rekening houden met de internationale effecten van hun
bedrijfsprocessen op mens, milieu en maatschappij in aanvulling op dat
waartoe zij wettelijk verplicht zijn. Wanneer Nederlandse ondernemingen
opereren in het buitenland, vormen de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen (hierna: OESO-richtlijnen) het uitgangspunt voor
het Nederlandse IMVO-beleid. Deze richtlijnen maken duidelijk wat van
bedrijven wordt verwacht bij het internationaal zakendoen op het gebied
van ketenverantwoordelijkheid en gaan in op specifieke risico’s ten
aanzien van bijvoorbeeld mensenrechtenschendingen, kinderarbeid en
milieu. Dit geldt zowel voor de productie- en handelsprocessen van de
eigen bedrijfslocaties, als voor die waar zij indirect via hun waardeketen
invloed op hebben. Het gaat dan om het identificeren en aanpakken van
risico’s in de gehele keten en hierover transparant rekenschap afleggen
(due diligence). Hierbij is het uitgangspunt dat bedrijven zelf het beste de
afweging kunnen maken welke zaken prioriteit hebben, gelet op ernst en
waarschijnlijkheid van het IMVO-risico.
Het kabinet verwacht van alle bedrijven in Nederland dat zij de
OESO-richtlijnen onderschrijven. Om bedrijven aan te sporen dit te doen,
zet ik in op de dialoog met bedrijven en belangenorganisaties, samen1

kst-26485-320
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 26 485, nr. 313.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 485, nr. 320

1

werking in IMVO-convenanten, informatievoorziening, bewustwording
(bijvoorbeeld de grondstoffenscanner) en het uitlichten van goede
voorbeelden.
Daarbij wil ik graag de Transparantiebenchmark en Kristalprijs noemen.
De Transparantiebenchmark wordt in opdracht van het Ministerie van EZK
om de twee jaar uitgevoerd. Het is een onderzoek naar de transparantie
van MVO-verslaglegging onder de 500 grootste bedrijven van Nederland
en laat zien hoe bedrijven rapporteren over hun beleid en activiteiten op
IMVO-vlak. De organisatie die dat het beste doet, ontvangt de Kristalprijs.
Op 21 november jl. is de Kristalprijs uitgereikt aan de Schiphol Groep.
Naast Schiphol behoorden ook Alliander, NS en ABN-AMRO tot de top 4.
Verdere eervolle vermeldingen gingen naar Havenbedrijf Amsterdam (de
hoogst scorende nieuwkomer), ABN-AMRO (meest innovatieve
jaarverslag) en Coca-Cola Nederland (meest transparante jaarverslag als
onderdeel van een multinational).
Daarnaast is eerder dit jaar door mij en door de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, de Minister van Financiën
en de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een brief uitgegaan
aan een ruime selectie grote bedrijven die internationale activiteiten
verrichten. Het doel van deze brief is om bedrijven bewust te maken van
het naleven van de OESO-richtlijnen en hen te wijzen op de kabinetsdoelstelling dat 90% van de grote bedrijven2 de OESO-richtlijnen moet
onderschrijven in 2023. Daarbij is informatie toegevoegd over wat het
kabinet ten aanzien van de OESO-richtlijnen van het bedrijf verwacht en
welke specifieke ondersteuning de overheid daarbij biedt. Ook is de
Nederlandse vertaling van de OESO-handreiking voor gepaste zorgvuldigheid meegestuurd.
Ook ben ik bezig met uit te zoeken hoe IMVO in EZK-instrumenten kan
worden ingevoegd en daarmee beoog ik bij te dragen aan de doelstelling
dat uiteindelijk alle bedrijven in Nederland de OESO-richtlijnen kennen en
hiernaar handelen. Een eerste stap die ik hier ga zetten is om bij alle
EZK-instrumenten een online IMVO-brochure toe te voegen om verder
bekendheid van de OESO-richtlijnen te bevorderen.
Tevens heb ik laten onderzoeken hoe IMVO kan worden ingevoegd aan de
EZK-innovatiemissies. Innovatiemissies zijn gericht op R&D-, technologische of innovatiesamenwerking. Het gaat bij de innovatiemissies om
pre-competitieve innovatietrajecten die kunnen voorsorteren op innovatiesamenwerking. Een mix van bedrijven en kennisinstellingen (omvang per
missie zo’n 5 tot 15 organisaties) is betrokken bij de innovatiemissies. De
deelnemende partijen ambiëren vooral technologische en innovatiesamenwerking met de buitenlandse counterparts. De innovatiemissies worden
uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl), en
het Ministerie van EZK stelt budget beschikbaar voor ongeveer 10
innovatiemissies per jaar. De EZK-innovatiemissies zijn hiermee kleinschaliger en anders ingestoken dan de BZ-handelsmissies. Al met al zal de
manier waarop IMVO in de innovatiemissies wordt geïntegreerd, passend
moeten zijn bij, en proportioneel ten opzichte van, de aard van het
instrument. Daarom zal ik IMVO op de volgende wijze integreren in de
innovatiemissies:
• Tijdens de voorbereidingsbijeenkomsten, die de RVO.nl organiseert
voor de deelnemers, zal nadrukkelijk aandacht worden besteed aan
IMVO en de OESO-richtlijnen.

2

Groot bedrijf: bedrijven met meer dan 500 werknemers en meer dan 40 miljoen omzet of meer
dan 20 miljoen activa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 485, nr. 320

2

•
•

Er zal bij de algemene informatiebrochure over de innovatiemissies
ook informatie over IMVO worden verstrekt.
Wanneer een Nederlands bedrijf zich aanmeldt voor een EZKinnovatiemissie, wordt het bedrijf gevraagd te verklaren de OESOrichtlijnen te onderschrijven en hiernaar te handelen.

Verder zal ik in 2020 RVO.nl laten onderzoeken hoe een IMVO-kader kan
worden gehanteerd bij de andere EZK-instrumenten en ben ik van plan te
starten met het stapsgewijs en proportioneel invoeren hiervan. Hierbij
houd ik rekening met de relatieve administratieve lasten, internationaal
gelijk speelveld, uitvoeringskosten, IMVO-risico en omvang van de
ondersteuning. Hierbij is het van belang er voor te waken dat dit kader
niet tot afschrikking van bedrijven bij het gebruiken van het
EZK-instrumentarium leidt en gericht is op verbetering (no-knock-out).
Ook is van belang te benadrukken dat inpassing van IMVO-voorwaarden
in de EZK-instrumenten maatwerk is, omdat regelingen verschillen.
RVO.nl onderzoekt op dit moment waar en hoe een IMVO-kader kan
worden geïntegreerd in de EZK-instrumenten. Daarbij zal ook worden
beoordeeld in hoeverre de IMVO-voorwaarden kunnen worden gerelateerd aan het doel van de instrumenten, omdat de Algemene wet
bestuursrecht dit voor alle subsidies eist. Het zal per regeling verschillen
hoe het IMVO-kader kan worden toegepast volgens de bovengenoemde
uitgangspunten. Gezien de omvang van dit onderzoek (EZK heeft meer
dan 200 instrumenten en regelingen), wordt een stapsgewijze aanpak
gehanteerd. Voor de zomer zal RVO.nl met een aanbeveling komen voor
de eerste selectie van instrumenten. Ik zal uw Kamer daar te zijner tijd
over informeren.
Mijn inzet blijft erop gericht om bedrijven te bereiken met informatie
gericht op bewustwording en verbetering ten aanzien van het identificeren en aanpakken van duurzaamheidsrisico’s in de keten en hierover
transparant verantwoording af te leggen.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 485, nr. 320

3