Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 527

Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968
(Wet implementatie richtlijnen elektronische
handel)

Nr. 11

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 3 februari 2021
Inhoudsopgave

blz.

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

1
2
10
14
14
15
15

Algemeen
Implementatieproces en implementatietermijn
Uitvoeringsaspecten Belastingdienst
Budgettaire aspecten
Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
Advies en consultatie
Vragen over de Nota naar aanleiding van het verslag

1. Algemeen
Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, het CDA, D66,
GroenLinks en de SP met betrekking tot het wetsvoorstel implementatie
richtlijnen elektronische handel. Het kabinet constateert dat er bij de leden
van deze fracties grote zorgen zijn over de tijdige uitvoering van dit
wetsvoorstel. Zo geven de leden van de fractie van de VVD aan dat zij zich
ernstige zorgen maken over een adequate implementatie en de gevolgen
van een niet tijdige en niet adequate implementatie voor ondernemers.
De leden van de fractie van het CDA geven ook aan de nodige vragen te
hebben. Zij wijzen in dit verband op de brief van de Algemene Rekenkamer van 14 januari 2021 en op mijn brief van 19 januari 2021. De leden
van de fractie van de VVD vragen hier ook naar. Met het noodspoor
worden de knelpunten van niet tijdige implementatie weggenomen, maar
het noodspoor kent zelf ook serieuze risico’s en onzekerheden. Deze
komen hierna meer gedetailleerd aan de orde.
De leden van de fractie van D66 merken op dat zij bij hun eerdere inbreng
voor dit wetsvoorstel meerdere vragen hebben gesteld over een tijdige
implementatie en uitvoering van dit wetsvoorstel. Deze leden spreken in
dit verband ook hun dank uit voor de extra waarschuwing van de
Algemene Rekenkamer over de problemen bij de implementatie en de
gevolgen en risico’s daarvan voor het bedrijfsleven. Het kabinet deelt deze

kst-35527-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

1

zorgen, dit in antwoord op de desbetreffende vraag van deze leden. Deze
zorgen bestaan ook al langer, zeker toen duidelijk begon te worden dat er
over een verder uitstel van de datum van implementatie in Europees
verband geen overeenstemming zou komen.
De leden van de fractie van GroenLinks zeggen het wetsvoorstel inhoudelijk een goede stap te vinden maar delen ook de zorgen van de
Algemene Rekenkamer en het kabinet over de uitvoering.
Ook de leden van de fractie van de SP maken zich grote zorgen over de
constateringen die de Algemene Rekenkamer heeft gedaan. Zij menen dat
de opmerkingen van het kabinet dat het nog moet onderzoeken of de
datum van 1 juli 2021 kan worden gehaald, weinig geruststellend is.
De leden van de hier genoemde fracties stellen naast hun meer algemene
opmerkingen verschillende vragen. In deze nota geef ik hierop een reactie.
Bij de beantwoording hierna houd ik zo veel mogelijk de volgorde van het
verslag aan, met dien verstande dat gelijkluidende of in elkaars verlengde
liggende vragen en opmerkingen samen worden beantwoord.
2. Implementatieproces en implementatietermijn
De leden van de fractie van de VVD en het CDA stellen de regering een
aantal vragen over de risico’s van het noodspoor.
In mijn brief aan de Tweede Kamer van 19 januari 2021 heb ik aangegeven
dat de ADR en de CIO Belastingdienst gewezen hebben op een aantal
belangrijke risico’s zoals de onzekerheid over de aantallen registraties en
meldingen en het niet tijdig goed functioneren van de gegevensuitwisseling tussen lidstaten. Verder in de nota wordt hier nader op
ingegaan. Daarnaast zijn door de Belastingdienst in de notitie over het
noodspoor eveneens risico’s in kaart gebracht. Deze notitie is als bijlage
opgenomen1. Naast de gesignaleerde risico’s zijn in de notitie ook eerste
berekeningen met betrekking tot de mitigerende maatregelen opgenomen. Daarbij is niet per risico een overzicht beschikbaar van de
(financiële) gevolgen voor de ondernemer en de Belastingdienst. Een
dergelijk overzicht is er niet. Er is wel een memo beschikbaar waarin in
aangegeven welke risico’s zijn verbonden aan een te late implementatie
van de e-commerce regelgeving met de daarbij behorende gevolgen. Dit
memo is gedeeld met de ARK en zal ik ook als bijlage bijsluiten2.
De minder beheerste procesuitvoering bij het noodspoor, waar de leden
van de fractie van de VVD naar vragen, betreft de beperkte functionaliteit
voor geautomatiseerde monitoring en beheerfunctionaliteit bij de
uitvoering van de werkzaamheden. Door deze beperkingen en het
handmatig uitvoeren van een scala aan werkzaamheden is sprake van een
verminderde beheersing van de uitvoering van de processen. Zo is
bijvoorbeeld ook de bestuurlijke informatie niet ingericht naar de normen
van een goede en volledige procesbeheersing. Door deze handmatige
werkzaamheden waarbij ook deels moet worden aangesloten op een deel
van het proces dat al wel is geautomatiseerd ontstaan eerder fouten dan
bij volledig geautomatiseerde werkzaamheden die volledig zijn getest.
Deze fouten kunnen leiden tot gedeeltelijke uitval in processen en allerlei
meerwerk, bijvoorbeeld voor de BelastingTelefoon die vragen van
ondernemers ontvangt.
De beperkte IV-ondersteuning voor het bedrijfsleven betekent dat de
invoervoorzieningen voor ondernemers eenvoudiger zullen zijn dan
gebruikelijk. Daaruit vloeit bijvoorbeeld voort dat ondernemers formulieren niet, niet op de juiste wijze of onvolledig invullen. Dit leidt dan
1
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

2

vervolgens tot meer uitval bij de verwerking waarover contact moet
worden opgenomen met de ondernemer. Het handmatige werk bij de
Belastingdienst betreft verder bijv. het ontbreken van een geautomatiseerd workflow managementsysteem en het (in het noodspoor) ontbreken
van een online-systeem waarin de belastingplichtige kan zien welke
melding hij heeft gedaan. Het ontbreken van de nuttige IV-ondersteuning
van de processen leidt tot verminderde kwaliteit van de processen en ook
van dienstverlening naar bedrijven. Zo kan bijvoorbeeld de Belastingtelefoon in het noodspoor niet beschikken over statusinformatie over of een
melding al dan niet is gedaan en zal voor vragen over dit soort statusinformatie moeten worden doorverwezen naar de inspecteur.
De leden van de VVD-fractie vragen specifiek naar de verwachte doorlooptijden en de capaciteit die hiervoor aan de zijde van de Belastingdienst
wordt ingezet. De Belastingdienst maakt een uitvoeringstoets voor deze
aanpak. Onderdeel daarvan is een uitwerking van de verwachte
benodigde capaciteit. In het in te stellen operations center vindt strakke
monitoring plaats van het binnenkomende en uitgaande werk. De
monitoring stelt ook in staat snel te kunnen opschalen en afschalen in
inzet van fte’s, werkplekken en huisvesting waar nodig, afhankelijk van
volumegroei en het operations center moet in staat zijn om snel in te
spelen en bij te sturen als bedrijven proberen hun weg te vinden naar de
Belastingdienst als het niet goed loopt (routeringen website – telefonie –
uitvoeringsproces). Bij grote volumes werkstromen kan een toename
ontstaan aan benodigde capaciteit.
De verwachte doorlooptijden van aanmeldingen en de verwerking van
meldingen en betalingen hangen af van de aantallen. Wanneer de
aantallen laag blijven wordt het werk veelal binnen normale behandeltermijnen behandeld. Is het aantal aanmeldingen en meldingen hoger dan
gaan de doorlooptijden oplopen en gaan achterstanden ontstaan.
De risico’s voor de uitwisseling van gegevens met andere EU lidstaten
bestaat uit het volgende. Aan de ene kant is er een risico dat door de
hoeveelheid handmatig werk met betrekking tot het berichtenverkeer (bijv.
uitvraag info over ondernemer vanuit de lidstaat), en doordat er verschil
van interpretatie kan ontstaan over de wetgeving door de 27 lidstaten,
geen of onvoldoende gegevens worden uitgewisseld. Aan de andere kant
bestaat het risico dat Nederland geen of onvoldoende data kan ontvangen, waarbij het risico bestaat dat ontvangen belastingbedragen uit
andere EU lidstaten niet ordentelijk worden geadministreerd.
Alle risico’s worden zoveel mogelijk gemitigeerd. Bijvoorbeeld door meer
capaciteit aan te trekken bij grotere aantallen. Voorts wordt met het
bedrijfsleven verkend wat de beste manier is om hen goed te informeren
over de juiste wijze van registreren en het doen van meldingen om de
risico’s te verminderen dat bedrijven zich bijv. op een onjuiste wijze gaan
registreren. In dit kader wordt bijvoorbeeld informatiemateriaal gedeeld
en kan het bedrijfsleven op concepten van informatiemateriaal input
leveren en kan de Belastingdienst tijdig kennis nemen van in het
bedrijfsleven bestaande vragen. Het bedrijfsleven wordt als belangrijke
stakeholder gevraagd te participeren in het communiceren over de
nieuwe regels en hun toepassing. Hiermee worden onnodige vragen en
werk voorkomen wat aan beide zijden de efficiency dient.
Het niet juist en volledig versturen of ontvangen door de Nederlandse
Belastingdienst wordt zoveel als mogelijk voorkomen door intensief
testen vooraf. Er worden extra procescontroles ingericht voor bewaren,
dupliceren en schonen van berichten.
Met betrekking tot ontvangen van betalingen van andere EU lidstaten
(MSCON)worden bedragen geparkeerd als ze onvoldoende gematcht
kunnen worden op de melding (aangifte) om later verwerkt te worden in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

3

grootboek/administratie. Er vindt monitoring en zo nodig alsnog
handmatige verwerking plaats. De monitoring en belangrijke besluiten
over de uitvoering van het noodspoor worden verricht door de bestaande
stuurgroep e-commerce. Bij knelpunten worden deze besproken in het
driehoeksoverleg Belastingdienst met als leden de Secretaris-Generaal, de
Directeur-Generaal Belastingdienst en de Directeur-Generaal Fiscale
Zaken. Hierdoor kan indien nodig sneller worden besloten bij bijgestuurd.
De verstevigde governance is aldus ingericht dat periodiek wordt
gerapporteerd over de voortgang van de implementatie van btw
e-commerce door de DG Belastingdienst.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de VVD
merk ik op dat niet gebleken is dat er bij andere lidstaten dan Duitsland en
Nederland gesproken moet worden van implementatieproblemen bij btw
e-commerce. Naast de formele procedures zijn de verschillen tussen beide
landen in dat opzicht te groot om daarvan voordelen te verwachten
binnen een zo kort tijdsbestek. Het is daarom niet mogelijk gebleken de
beschikbare capaciteit in beide landen te bundelen om zo te komen tot
een tijdelijke voorziening.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe opvolging is gegeven aan
het rapport van de Algemene Rekenkamer uit 2018, hoe de handhaving
van deze btw-verplichtingen is opgepakt en of de regering kan onderzoeken hoe de Belastingdienst de handhaving van de btw-verplichtingen
rondom grensoverschrijdende digitale dienstverlening heeft opgepakt. De
Algemene Rekenkamer heeft in november 2018 een rapport uitgebracht
over de handhaving van de btw-regels voor grensoverschrijdende digitale
diensten en het gebruik van het éénloketsysteem, beter bekend als MOSS
(mini-one-stopshop). De Rekenkamer heeft hierin aanbevelingen gedaan
voor verbetering van de handhaving. De aanbevelingen van de Rekenkamer waren op hoofdlijnen:
− neem verder initiatief bij uitwisseling van gegevens en fraudesignalen
in de EU,
− zet meer inspanning op het opsporen van onbekende belastingplichtigen en het verzamelen van gegevens van betaaldiensten,
− verbeter de werking van de MOSS, met name voor geautomatiseerde
ondersteuning voor toezicht en opsporing.
Hierna geef ik aan wat de Belastingdienst met deze aanbevelingen heeft
gedaan.
De Nederlandse Belastingdienst en FIOD vervullen al jaren een voortrekkersrol in de EU bij het bestrijden van btw-fraude. Nederland werkt actief
mee bij het uitwisselen van gegevens en vervult een aanjagende rol bij
het vroegtijdig signaleren van fraude met btw. Voor e-commerce is
Nederland actief lid van een speciale werkgroep in het kader van Eurofisc.
Dit biedt het wettelijke en organisatorische kader voor uitwisseling tussen
lidstaten van vroege signalen van non-compliance.
Als het gaat om onbekende belastingplichtigen voert de Belastingdienst
sinds het najaar van 2020 een algemene verkenning uit naar het
fenomeen van onbekende belastingplichtigen. Uiteindelijke doel is om
hieruit in de loop van 2021 actiepunten te formuleren die kunnen worden
meegenomen in de jaarlijkse handhavingsplannen van de uitvoerende
directies, met name op het gebied van de handhaving van de btw-verplichtingen bij e-commerce.
Voor het gebruik van gegevens van betaaldiensten bij het toezicht is op
EU-niveau door de Europese Commissie initiatief genomen voor
wetgeving die betaaldiensten verplicht om gegevens aan te leveren over
grensoverschrijdende betalingen. Deze gegevens worden vanuit afzonderlijke lidstaten dan aan de Commissie aangeleverd, die deze op EU-niveau
geschikt maakt voor gerichte raadpleging en gebruik in het toezicht op
naleving van de btw e-commerce bepalingen. Dit wetgevingspakket is in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

4

2019 door de Ecofinraad aanvaard. Bedoeling is dat deze wetgeving
ingaat per 2024. Daarvoor zal in 2022 een implementatiewetsvoorstel naar
de Tweede Kamer worden gestuurd.
Voor wat betreft de verbetering van de MOSS heeft mijn voorganger
indertijd aangegeven dat dit meeloopt bij de implementatie van het EU
btw e-commerce pakket. Hierover heeft de Rekenkamer u recent nog een
brief gestuurd met een bestuurlijke reactie van mijn kant. Ik verwijs u
kortheidshalve daarnaar en naar mijn brief over de implementatie per
1 juli a.s.
Ik ben bereid een onderzoek te verrichten naar de opvolging van de
aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer. Ik zal de Belastingdienst
vragen hiervoor een opdracht te verlenen aan de Auditdienst Rijk (ADR).
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom begin 2019 is gekozen
voor een andere benutting van de IV-capaciteit en of hierdoor de gehele
implementatie van het EU wetgevingspakket stil is komen te liggen. De
leden van de fractie van het CDA vragen hier ook naar. De leden van de
fractie van de VVD vragen ook wanneer de Tweede Kamer hierover is
geïnformeerd. In december 2018 heeft mijn voorganger de Tweede Kamer
geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek door een externe
commissie met betrekking tot het gebruik van het bsn in het btw-nummer,
waarvoor de Autoriteit Persoonsgegevens een verwerkingsverbod heeft
opgelegd. In deze brief heeft mijn voorganger aangekondigd om de
systematiek van het btw-nummer uiterlijk per 1 januari 2020 te wijzigingen. In de uitvoeringstoets voor deze maatregel die vervolgens begin
2019 is afgerond, is de impact van het programma op de IV-portfolio van
de Belastingdienst in kaart gebracht. Gelet op het forse beslag op de
IV-keten in combinatie met Brexit is bekeken of het haalbaar was om alle
voorgenomen IV-activiteiten voor de OB uit te voeren. Daaruit volgde het
inzicht in maart 2019 dat vertraging op het gebied van EU btw
e-commerce (tot na 1 januari 2021) onvermijdelijk leek. Er zijn toen
verschillende alternatieve paden besproken op drie niveaus. Allereerst is
ruimte gezocht in de technische implementatie, bestaande uit mogelijke
variatie in de IV-omgeving, bijvoorbeeld via extra inzet of inhuur. Een
alternatief was te zoeken naar ruimte in wet- en regelgeving op nationaal
niveau. Tot slot kon worden gezocht naar ruimte op EU-niveau.
Het was destijds al wel bekend dat Nederland in de rol van lidstaat van
consumptie waar de prestaties belast zijn met btw problemen ondervond.
Dit is ook gemeld in het Jaarverslag Bedrijfsvoering Rijk zoals gepubliceerd in mei 2019. Tegelijkertijd kwam in het kader van de implementatie
de vraag op of de ondersteunende systemen voor de MOSS in de
bestaande vorm konden worden uitgebouwd of dat er nieuwbouw van de
IT-omgeving moest plaatsvinden. Er is toen besloten dat het programma
bsn uit btw-nummer voorrang zou moeten hebben in verband met een
oordeel van de Autoriteit Persoonsgegevens. Mijn ambtsvoorganger heeft
daarbij benadrukt dat al het mogelijke moet worden gedaan om de
implementatie per 1 januari 2021 of zo kort mogelijk daarna mogelijk te
maken. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd in de brief van
27 februari 2020 over de aanpak van de problemen bij Belastingdienst,
Douane en Toeslagen.
Ik ben begin 2020 via het introductiedossier op de hoogte gesteld van de
problemen die er waren met betrekking tot de implementatie van de
richtlijnen elektronische handel, dit in antwoord op de vraag van de leden
van de fractie van de VVD. De beslissing in Europees Verband om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

5

deadline van 1 januari 2021 uit te stellen, is vastgelegd in een richtlijn van
20 juli 2020.3
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom er niet voor is
gekozen om ontwikkelcapaciteit in te huren om aan de verplichtingen te
voldoen?
Bij de implementatie van btw e-commerce is er voor gekozen om wel
extra ontwikkelcapaciteit in te huren. In de afgelopen periode zijn binnen
het IV voortbrengingsproces 37 fte extra geworven en aan de slag gegaan.
Helaas is verdere tijdswinst door het inhuren van extra personeel niet
haalbaar.
De leden van de VVD-fractie vragen of het klopt dat de samenwerkende
centrales van overheidspersoneel in het DGO Financiën, de ondernemingsraad en verschillende deelraden hun zorgen hebben geuit over de
aangekondigde reorganisatie naar aanleiding van het besluit tot het
ontvlechten van Belastingdienst, Toeslagen, Douane? Voorts vragen de
leden van de VVD of ook vanuit de afdeling ICT een brief aan de Minister
is gestuurd waarin zorgen zijn geuit over de reorganisatie in relatie tot de
(ontwikkelcapaciteit) ICT en of de regering bereid is deze brief te delen.
Ja, het klopt dat vanuit de vakbonden en de ondernemingsraad Belastingdienst zorgen zijn geuit na het besluit van 11 februari 2020 tot
ontvlechting van Belastingdienst, Toeslagen en Douane. Op 4 februari
hebben de samenwerkende centrales van overheidspersoneel in het DGO
Financiën een brief gestuurd aan de Minister van Financiën waarin zij
aandacht vragen voor een dienstleiding met kennis van de fiscaliteit en
van de Belastingdienst, een veilige werkomgeving, werkende automatisering en uitvoerbare wetgeving. Dit is door de samenwerkende centrales
van overheidspersoneel ook in de openbaarheid gebracht. Op 10 februari
hebben de groepsondernemingsraad Belastingdienst en een aantal
onderliggende ondernemingsraden tevens een brief gestuurd naar de
Minister waarin zij aandacht vragen voor rust in de uitvoering, fiscale
kennis bij de top van de Belastingdienst en het belang van medezeggenschap. Op 12 februari 2020 heeft de ondernemingsraad Informatievoorziening van de Belastingdienst een brief gestuurd. Deze twee documenten
zijn reeds openbaar gemaakt met het Wob-verzoek Reorganisatie
Belastingdienst uit september 2020.4 U treft deze documenten als bijlage
aan5. De betrokkenheid van medezeggenschap en bonden is vervolgens
bij de verdere uitwerking van de ontvlechting verder vormgegeven, onder
andere door gesprekken met mijzelf en de Staatssecretaris van Financiën
– Toeslagen en Douane.
De leden van de VVD-fractie hebben de regering gevraagd naar een
verloop van de beschikbare capaciteit en hoe deze in de afgelopen
periode is opgeschroefd.
Zoals hiervoor aangegeven is 37 extra fte aan de slag gegaan. In totaal
zijn er nu ongeveer 120 fte actief.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat er in de uitvoeringstoets
veranderd is waardoor het btw e-commerce pakket eerder geïmplementeerd kon worden en wat het oordeel is over dit proces.
Het opstellen van een uitvoeringstoets bij het wetsvoorstel heeft in het
laatste kwartaal 2019 plaatsgevonden omdat de IV-keten gaande de
3

Besluit (EU) 2020/1109 van de Raad van 20 juli 2020 tot wijziging van Richtlijnen (EU) 2017/2455
en (EU) 2019/1995 wat betreft de data van omzetting en toepassing in respons op de COVID-19pandemie, PbEU L 244.
4
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/wob-verzoeken/2020/09/25/besluit-wob-verzoekreorganisatie-belastingdienst
5
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

6

invoering van bsn uit btw-nummer per 1 januari 2020 tijd nodig had om
een overzicht te verkrijgen van de benodigde capaciteit en doorlooptijd bij
een robuuste ontwikkeling van de benodigde ondersteunende systemen
voor btw e-commerce aan de hand van zogenaamde oplossingsarchitectuur. De bevindingen van deze uitvoeringstoets die begin december
2019 is vastgesteld, waren dat het btw e-commerce pakket op zijn vroegst
in 2024 zou kunnen worden geïmplementeerd. Deze toets is meegezonden
met het implementatievoorstel bij de adviesaanvraag aan de Raad van
State in februari 2020.
In het kader van deze uitvoeringstoets was vanuit de IV-keten wel het
signaal afgegeven dat de termijn kon worden verkort met maximaal twee
jaar, maar dat de hiervoor benodigde IV-capaciteit dan de bestaande
kaders zou overschrijden.
De toenmalige DG Belastingdienst heeft gedurende het hiervoor
beschreven traject eind 2019 de vraag neergelegd bij de ketenvoorzitter
OB welke impact eventuele alternatieve paden voor EU btw e-commerce
zouden hebben op het ketenplan voor de OB als geheel, die was aangekondigd in de brief van mijn voorganger van 28 mei 2019 over de
uitkomsten van het portfolioproces 2019. De toenmalige ketenvoorzitter
OB heeft mede naar aanleiding hiervan in februari 2020 het programma
«kwartier maken EU btw e-commerce» ingesteld, gericht op een
versnelling van de invoering. Uiteindelijk is na overleg met mij en de
Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen en Douane, een uitvoeringstoets opgesteld met een richtdatum van 1 januari 2022, waarin de
uitkomsten van het programma kwartier maken btw e-commerce zijn
opgenomen. Deze herijkte uitvoeringstoets is op 14 juli 2020 bij het
implementatiewetsvoorstel aangeboden aan de Tweede Kamer.
Door de beperkingen en schaarste in het IV-portfolio en de besluitvorming
daarover was het geen optimaal proces.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat deze prioritering betekent
voor andere ICT-projecten en onderdelen bij de Belastingdienst. Implementatie van Europese richtlijnen zijn prioritaire dossiers en gaan
daarmee vaak voor op andere opdrachten. Dit kan de ruimte voor andere
projecten beperken. Dit is het geval bij het noodspoor EU BTW
e-commerce. Door het realiseren van de structurele voorzieningen voor
btw e-commerce kan binnen de keten OB zelf in 2021 nog niet gestart
worden met het oplossen van de legacy-problematiek van het sterk
verouderde ICT-landschap. Dit betekent dat de uitvoering van het eerder
aan de Tweede Kamer gemelde plan om het ICT-landschap van de
omzetbelasting te vervangen, wordt vertraagd. Voor het IV portfolio zal dit
leiden tot enige vertraging, maar dit leidt niet tot een continuïteitrisico.
De leden van de fractie van de VVD vragen of geconcludeerd kan worden
dat het niet voldoende prioriteit geven aan de tijdige implementatie heeft
geleid tot grote inhaalstappen en met de nodige onzekerheden en wat het
oordeel hierover is. De leden van de fractie van Groen Links vragen hier
ook naar dit laatste. Ik constateer met deze leden dat voor tijdige
implementatie nu noodgedwongen grote inhaalstappen genomen moeten
worden, maar ook dat dit voortvloeit uit eerdere herprioritering binnen het
IV-portfolio.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe wordt geborgd dat voor
implementatie van Europese richtlijnen voldoende ontwikkelcapaciteit
beschikbaar is. Implementatie van Europese richtlijnen, zijn prioritaire
dossiers en gaan daarmee in een aantal gevallen voor op andere
opdrachten. Uiteraard is ons uitgangspunt dat op termijn de ontwikkelcapaciteit wordt uitgebreid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

7

De leden van de fractie van de VVD vragen welke stappen de Belastingdienst zet om de achterstanden op ICT-gebied te verbeteren. Het
Programma Modernisering IV bij de Belastingdienst heeft als doel de
verouderde ICT-systemen te vervangen. Daarmee beoogt de Belastingdienst een wendbaar ICT-landschap, waardoor nieuw beleid gemakkelijker
doorgevoerd kan worden. Dit programma rapporteert op het Rijks ICT
Dashboard.
De leden van de fractie van de VVD vragen op welke andere gebieden op
dit moment duidelijk is dat er problemen in de IV-dienstverlening kunnen
optreden en of de Tweede Kamer hiervan een lijst kan krijgen. De
Belastingdienst onderkent op dit moment risico’s in de IV-dienstverlening
voor drie gebieden. Allereerst is voor de keten Loonheffingen naar
aanleiding van de brief van 28 mei 2019 van mijn voorganger aan de
Tweede Kamer hiervoor ook een ketenplan voor modernisering van het
ICT-landschap opgesteld. Hieraan wordt thans gewerkt. De geplande
einddatum van het plan is ultimo 2024. Daarnaast is voor de keten
Gegevens, die indirect en ondersteunend aan de Dienstverlening werkt,
ook een ketenplan opgesteld met de aanpak voor het oplossen van het
verouderde ICT-landschap. Hieraan wordt gewerkt en dit brengt risico’s
met zich mee voor uitloop. De geplande einddatum van het plan is ultimo
2024. Tenslotte is op het gebied van de inkomensheffingen de applicatie
voor de inkomensheffing verouderd en moet deze vervangen worden. Dit
is echter wel één van de grootste applicaties van de Belastingdienst. De
geplande einddatum voor vervanging is 2026.
Als de Belastingdienst aanvullende risico’s signaleert met impact voor
burgers en bedrijven, wordt de Tweede Kamer geïnformeerd. Hierbij
wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de reguliere voortgangsrapportage aan de Kamer, maar wordt indien nodig daarvan afgeweken zodat
de Kamer eerder geïnformeerd kan worden.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe ervoor gezorgd wordt dat
ondernemers niet de dupe worden van achterstallig onderhoud bij de
Belastingdienst. Op dit moment is er geen sprake van achterstand in het
up-to-date houden van systemen, waardoor ondernemers niet aan hun
aangifte verplichtingen kunnen voldoen. In het geval dit zich toch voor zou
mogen gaan doen en dit gevolgen gaat krijgen voor ondernemers, wordt
de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.
De leden van de fractie van het CDA vragen hoe het kabinet in de
toekomst problemen als rond de implementatie van dit wetsvoorstel wil
voorkomen en welke «safeguards» daarbij worden ingebouwd. De
problemen met de te korte implementatiedeadline bij dit wetsvoorstel zijn
ontstaan doordat er na de totstandkoming van de richtlijn een herprioritering van de werkzaamheden in de portfolio van de Belastingdienst is
geweest ten koste van de uitvoering die hoort bij de implementatie van dit
wetsvoorstel. De les voor de toekomst is dat een dergelijke herprioritering
achterwege moet blijven wanneer dat ten koste zou gaan van de
implementatie van nationale wetgeving waartoe Nederland zich reeds
heeft verplicht in Uniewetgeving.
De leden van de fractie van het CDA voelen zich op het verkeerde been
gezet door de opmerking van het kabinet in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel dat Nederland met de landen die ook niet gereed zijn,
zal proberen een oplossing te vinden ingeval er nog steeds tijd zit tussen
de officiële inwerkingtreding en het tijdstip dat Nederland daadwerkelijk
gereed is. Zij krijgen nu de indruk uit de Nota naar aanleiding van het
verslag dat de kans op een latere inwerkingtreding dan 1 juli 2021 toch al
klein was bij de totstandkoming van de memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

8

Zoals aangegeven in mijn brief van 4 september 2020 waren de onderhandelingen in Brussel nog niet afgerond bij de indiening van het wetsvoorstel.6 Kort daarna is de richtlijn van 20 juli 2020 tot stand gekomen waarbij
de datum van inwerkingtreding is verschoven naar 1 juli 2021. In juli 2020
kon er binnen de EU alleen overeenstemming worden bereikt over een
kort uitstel tot 1 juli 2021. Als Nederland die overeenstemming had
geblokkeerd was de datum van inwerkingtreding gehandhaafd op
1 januari 2021. Zoals ook is aangegeven in de brief van 4 september 2020
hebben Nederland en Duitsland in de Ecofin-Raad gewezen op het belang
een verder uitstel tot 1 januari 2022 in beraad te houden. De Europese
Commissie zou daartoe begin 2021 de stand van zaken van de implementatie moeten evalueren.
De kans op het bereiken van een dergelijk uitstel is in de loop der tijd
echter steeds kleiner geworden. Ik deel de opvatting van deze leden dat de
Commissie, en overigens ook de meeste andere lidstaten, een snelle
implementatie van de richtlijnen wil. Dat houdt met name ook verband
met de grote belangen die er voor de lidstaten en het bedrijfsleven
verbonden zijn aan het nieuwe systeem. Dat neemt niet weg dat ook de
Commissie geen enkel belang heeft bij een éénloketsysteem binnen de
Europese Unie dat meteen bij de aanvang niet zou werken. Voor zover mij
bekend, deze leden en de leden van de fracties van D66 en de SP vragen
daarnaar, zijn er naast Duitsland en Nederland ook geen andere lidstaten
die problemen hebben met de tijdige implementatie van de nieuwe
regels. Het systeem zou daarom naar de opvatting van de Commissie
kunnen draaien met ingang van 1 juli 2021.
Nederland heeft in dit verband verschillende keren ambtelijk overlegd met
Duitsland over de implementatie en de daarmee gepaard gaande
uitvoeringsproblemen. Ook hebben mijn medewerkers verschillende
keren contact gehad hierover met de diensten van de Commissie. Daaruit
is naar voren gekomen dat een verder uitstel van de inwerkingtreding niet
kansrijk was. Ik verwijs in dit verband ook naar de bij de Nota naar
aanleiding van het verslag gevoegde brief van de Commissie aan de
directeur-generaal voor Fiscale Zaken van 20 oktober 2020.
Het kabinet verwacht dat de Europese Commissie inbreukprocedures zal
starten tegen die lidstaten die de richtlijnen elektronische handel niet of
niet volledig zullen implementeren met ingang van 1 juli 2021. Dit in
antwoord op de vraag van de leden van de fractie van D66.
De overgang van het tijdelijke noodspoor naar de structurele geautomatiseerde oplossing start in 2022 en zal in de loop van 2023 worden
afgerond, de leden van de fractie van de VVD vragen hier naar.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe op termijn gezorgd zal
worden voor een soepele overgang tussen de tijdelijke, deels handmatige
infrastructuur en de permanente, geautomatiseerde infrastructuur. Ik zeg
hierbij toe, de leden van de fractie van de VVD vragen daar naar, dat er
wordt getracht de overgang van het tijdelijke systeem naar het nieuwe
definitieve systeem zo geruisloos mogelijk te maken. De overgang van
handmatige infrastructuur naar structurele en geautomatiseerde
IV-ondersteuning is zo ingericht dat de data van het noodspoor worden
gemigreerd naar de geautomatiseerde omgeving van de structurele
infrastructuur. Uiteraard wordt dit uitgebreid getest en wordt de software
bijgesteld als verbeteringen noodzakelijk zijn.

6

Kamerstuk 35 527, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

9

3. Uitvoeringsaspecten Belastingdienst
De leden van de fractie van de VVD vragen of de regering de huidige
situatie als een continuïteitsrisico beoordeelt en welke rol de dienst
Rijksbegroting hierin heeft. In de uitvoeringstoets bij het implementatiewetsvoorstel is aangegeven dat de inpassing van e-commerce in het
IV-portfolio van de Belastingdienst ten koste gaat van de beschikbare
capaciteit voor andere trajecten zoals het vernieuwen van het btw-aangifte
systeem en het ketenplan omzetbelasting. Dit leidt echter niet tot een
toenemend risico voor de continuïteit van de btw-heffing. Daarnaast
kunnen nieuwe trajecten in de IV-sfeer invloed hebben op de implementatie en de daarmee de uitvoerbaarheid van btw e-commerce. De
uitkomsten van de uitvoeringstoets zijn afgestemd met de Rijksbegroting.
De leden van de fractie van de VVD vragen wanneer de aanvullende
uitvoeringstoets met de Tweede Kamer wordt gedeeld en of dit kan
tegelijkertijd met de beantwoording van het nader verslag. De leden van
de fractie van het CDA vragen of toezending kan plaatsvinden voor de
plenaire behandeling. De leden van de fractie van Groen Links vragen hier
ook naar. Streven is de uitvoeringstoets zo snel mogelijk af te ronden.
De leden van de fractie van het CDA vragen wanneer de voorbereidingen
voor de implementatie daadwerkelijk zijn begonnen. Op 17 juli 2017 heeft
het toenmalige MT Uitvoering van de Belastingdienst van 17 juli 2017
ingestemd met het voorstel om de voorbereidingen te starten voor de
implementatie van het EU wetgevingspakket voor btw e-commerce onder
coördinatie van de ketenvoorzitter OB. Dat gebeurde mede met het oog
op de toen beoogde invoeringsdatum van 1 januari 2021.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom een eerste uitvoeringstoets in december 2019 is opgeleverd. Al bij het uitbrengen van de
voorstellen van de voorstellen van de Europese Commissie in december
2016 is de Belastingdienst zoals gebruikelijk gestart met de eerste
activiteiten in het kader van de uitvoeringstoets via het opstellen van een
zogenaamde quickscan. Nadien zijn medio 2017 tussenbevindingen
opgesteld, die ook zijn aangeboden aan het toenmalige MT Uitvoering
van de Belastingdienst. Een definitieve uitvoeringstoets wordt in een
dergelijk EU-traject opgesteld in het kader van het implementatiewetsvoorstel. Dit wetsvoorstel is in de loop van 2019 beschikbaar gekomen.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van het CDA om
een tijdlijn te geven van de implementatie van de e-commercerichtlijn en
alle relevante waarschuwingen die de ambtelijke en politieke top bereikt
hebben merk ik het volgende op. De e-commercerichtlijnen bestaan uit
een tweetal richtlijnen, vastgesteld op 5 december 20177 en respectievelijk
12 maart 20198 in de Raad.
Meteen na de totstandkoming van de richtlijn van 5 december 2017 is
voorrang gegeven aan de implementatie van artikel 1 van die richtlijn,
omdat die implementatie moest geschieden met ingang van 1 januari
2019. Vervolgens is in 2019 begonnen aan de omzetting van de andere
artikelen van die richtlijn in de Wet OB 1968. Daarbij zijn ook de
bepalingen meegenomen van de richtlijn van 12 maart 2019. Het daaruit

7

Richtlijn (EU) 2017/2455 van de Raad van 5 december 2017 tot wijziging van Richtlijn
2006/112/EG en Richtlijn 2009/132/EG wat betreft bepaalde btw-verplichtingen voor diensten en
afstandsverkopen van goederen (PbEU 2017, L 348).
8
Richtlijn (EU)2019/1995 van de Raad van 21 november 2019 tot wijziging van Richtlijn
2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 wat betreft de bepalingen inzake afstandsverkopen en bepaalde binnenlandse leveringen van goederen (PbEU 2019, L 310).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

10

voortkomende wetsvoorstel dat nu voorligt is op 14 juni 2019 aan de
Belastingdienst voorgelegd voor een Uitvoeringstoets.
Van belang is op te merken dat er in de eerste helft van 2019 een her
prioritering van de werkzaamheden van de Belastingdienst is geweest,
waarbij de zogenoemde «implementatie bsn uit
BTW-identificatienummer» naar voren is gehaald ten koste van de
implementatie van de e-commerce richtlijn. Mijn ambtsvoorganger is
akkoord gegaan met deze lijn op 9 juni 2019, maar hij heeft daarbij
benadrukt dat al het mogelijke moet worden gedaan om de implementatie
per 1 januari 2021 of zo kort mogelijk daarna mogelijk te maken.
Zoals gebruikelijk is de concept wetgeving medio oktober 2019 voor
consultatie gepubliceerd.
Uit de eerste Uitvoeringstoets is in november 2019 naar voren gekomen
dat een robuuste implementatie met ingang van 1 januari 2021 niet
mogelijk was. Een robuuste implementatie zou pas mogelijk zijn in 2024.
Daarna is bezien of de implementatie kon worden versneld, zodat
1 januari 2021 toch nog haalbaar zou zijn. Na onderzoek bleek dat niet
mogelijk.
Uit de geactualiseerde Uitvoeringstoets zoals meegezonden met het
wetsvoorstel naar de Tweede Kamer op 14 juli 2020 is gebleken dat de
Belastingdienst dit wetsvoorstel met ingang van 1 januari 2022 kan
uitvoeren.
In het Nader Rapport bij dit wetsvoorstel is op 14 juli 2020 aangegeven dat
de Europese Commissie heeft voorgesteld om de inwerkintreding met een
half jaar te verlengen. Bij brief van 4 september 2020 is de Tweede Kamer
geïnformeerd dat de lidstaten zijn overeengekomen dat de e-commercerichtlijnen per 1 juli 2021 geïmplementeerd moeten zijn.
Nederland heeft toen ook met Duitsland via een statement bij de
aanvaarding van de nieuwe datum gewezen op het belang om verder
uitstel tot 1 januari 2022 in beraad te houden en daartoe door de Europese
Commissie begin 2021 de stand van zaken van de implementatie te laten
evalueren. Deze statement is als bijlage meegezonden bij de brief van
4 september.
Op 30 november 2020 is in de Nota naar aanleiding van het Verslag
aangegeven dat een extra uitstel met een half jaar niet haalbaar is en dat
onderzoek gedaan wordt naar de mogelijkheden om toch per 1 juli 2021
een draaiend systeem te hebben. Ik heb al deze hiervoor genoemde
stukken naar de Tweede Kamer gezonden.
Zoals ik heb opgemerkt in mijn brief van 11 januari 2021 als reactie op de
bevindingen van de Algemene Rekenkamer van gelijke datum heb ik de
Belastingdienst begin 2020 bij mijn aantreden verzocht alles in het werk te
stellen om de implementatie te versnellen. Dat de implementatie twee jaar
vervroegd kon worden van 2024 naar 1 januari 2022 met deels tijdelijke
maatregelen is hiervan een succesvol resultaat.
Het versnellen van de implementatie naar 1 juli 2021 kent zoals gezegd
uitvoeringsrisico’s die in kaart zijn gebracht en zoveel mogelijk worden
voorzien van risico mitigerende maatregelen.
De leden van de fractie van het CDA hebben een aantal vragen gesteld
over de inhoud, omvang en duur van het noodspoor. Ook is gevraagd
voor welke ondernemer Nederland een aantrekkelijke one stop shop land
is en wat dit betekent voor de capaciteit met betrekking tot de omzetbelastingvoorbereidingen ten behoeve van de Brexit. Ook is gevraagd naar het
precieze terugval scenario als het loket met het noodspoor niet werkt.
Gevraagd is of Nederland aantrekkelijk zal worden voor fraudeurs.
Het noodspoor zal zeker negen maanden worden toegepast voor de
gehele uitvoering van de e-commercerichtlijn. De realisatie van de
voorzieningen voor het noodspoor vertraagt de realisatie van het
hoofdspoor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

11

Om zo goed als mogelijk op de registratie voor het éénloketsysteem in te
spelen wordt een tijdelijke organisatie ingericht met intensieve monitoring
en control en flexibele opschaling en afschaling van fte.
Er wordt vanuit gegaan dat bij gematigde aantallen van 30.000 deelnemers aan het éénloketsysteem dit nog redelijk beheerst kan werken,
maar ook dan zal de dienstverlening op een lager niveau zijn dan
gebruikelijk. Het aantal bedrijven dat hiervan in Nederland is gevestigd is
niet gespecificeerd. Het aantal deelnemers aan het éénloketsysteem in
andere landen waarbij btw in Nederland wordt aangegeven en betaald
bedraagt 55.000 in een gematigd scenario. Het aantal kwartaal meldingen
is 4 keer per jaar, dus gaat het om respectievelijk 120.000 en om 220.000
meldingen.
Nederland zou om meerdere redenen een aantrekkelijke one stop shop
kunnen zijn. Zo is het mogelijk dat een bedrijf buiten de EU veel klanten in
Nederland heeft of op zoek is naar registratie in een land met een
Belastingdienst die Engels spreekt. De vraag hoeveel mensen nodig zijn
voor de handmatige verwerking hangt uiteraard af van de aantallen. Het is
mogelijk om in relatief korte tijd 100 mensen aan te nemen maar of dit
ook mogelijk is voor grote aantallen valt zeer te betwijfelen. Hiervoor zal
inderdaad de tijd maar ook capaciteit, bijv. voor het opleiden, ontbreken.
Een groot aantal van deze extra mensen zal langer dan zes maanden
ingezet worden voor de tijdelijke voorzieningen.
De capaciteit met betrekking tot de omzetbelastingvoorbereidingen ten
behoeve van de Brexit heeft zeer beperkte invloed op de implementatie
van btw e-commerce. Het noodscenario zoals dat eerder is geschetst in
een nota «worst case scenario» stuur ik aan uw Kamer. Het risico dat juist
fraudeurs Nederland kiezen als éénloketsysteemland is niet erg waarschijnlijk. Nederland heeft nog steeds een moderne Belastingdienst met
voldoende en gekwalificeerd personeel die de btw actief handhaaft en
toezicht uitoefent. Hierop wordt ook ingezet bij btw e-commerce vanaf
1 juli 2021. Het kabinet beschikt niet over signalen dat Nederland populair
zal worden onder fraudeurs omdat er in de beginfase een beperktere
handhaving plaatsvindt of omdat wordt gewerkt met tijdelijke voorzieningen en veel handmatig werk. Daar komt bij dat handhaving en toezicht
op naleving van de btw bij gebruikmaking van het éénloketsysteem snel
de Nederlandse landsgrenzen passeert. Andere EU lidstaten waarin
bedrijven btw over afstandsverkopen of digitale diensten moeten betalen,
ook als ze gebruik maken van een éénloketsyteem, zullen de regels
handhaven en zo mogelijk toezicht uitoefenen.
De leden van de CDA-fractie vragen ook of is voorzien dat per 1 januari
2022 de noodvoorzieningen deels overgaan in tijdelijke voorzieningen, of
dat deze van kracht blijven totdat alle structurele IV-ondersteuning per
1 januari 2023 is gerealiseerd. De leden van de CDA-fractie vragen ook
naar de risico’s van de overgang van het noodspoor naar de tijdelijke
oplossingen en naar structurele oplossingen.
De noodvoorzieningen op IV-gebied zijn eindig. De data worden
gemigreerd naar de structurele IV. Bij deze migratie doen zich geen
bijzonder risico’s voor. Het doel is de noodvoorzieningen in 2022 en 2023
te gaan vervangen door structurele. De huidige stand van zaken met
betrekking tot de voorbereiding hiervan is dat de requirements hiervoor
grotendeels zijn opgesteld en al gestart is met de bouw van deze
structurele IV. Er is voldaan aan opschaling van de capaciteit binnen IV
voor deze werkzaamheden. Er is aanvullend 30 fte binnen IV gestart
(waarvan 26 inhuur) en binnen CAP 7. Een nadeel van het noodspoor is
dat een deel van de mensen die zouden kunnen werken aan de structurele
oplossing nu tijdelijk wordt ingezet voor de ondersteuning van het
noodspoor. Hierdoor loopt een structurele oplossing minimaal drie
maanden vertraging op de oorspronkelijke planning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

12

De leden van de fractie van het CDA vragen of grote vertragingen of
fouten met betrekking tot het noodspoor kunnen leiden tot schadeclaims
van bedrijven en andere lidstaten. Als Nederland de btw-richtlijnen
elektronische handel te laat, dus na 1 juli 2021, uitvoert bestaat het risico
op schadeclaims van bedrijven en andere lidstaten. De keuze voor een
tijdige uitvoering door middel van het noodspoor beoogt juist deze
schadeclaims te voorkomen.
De leden van de fractie van D66 vragen naar de stand van zaken van het
onderzoek van de Belastingdienst naar de mogelijkheden om uitvoering
van de nieuwe regels met ingang van 1 juli 2021 op orde te hebben en dit
onderzoek naar de Kamer te sturen. De leden van de fractie van D66
vragen verder om een verdere toelichting op de ontwikkeling van een
robuuste IV-voorziening sinds de uitvoeringstoets uit december 2019 en
de geactualiseerde uitvoeringstoets.
De leden van de fractie van D66 vragen op welke wijze de Belastingdienst
een half jaar tijdswinst kan boeken ten opzichte van de meest positieve
scenario’s. Welke risico’s zijn hieraan verbonden? Zoals hiervoor
aangegeven stuurt het kabinet de uitkomsten van dit onderzoek naar de
Tweede Kamer.
De robuuste of structurele IV voorziening voor e-commerce wordt parallel
ontwikkeld. Voor een aantal deelprocessen is sprake van het voorbereiden
van de bouwwerkzaamheden waarbij per deelproces wordt beschreven
waarin die processen moeten voldoen Voor een ander deel wordt al
gebouwd.
De tijdwinst van het halfjaar wordt geboekt via in hoofdzaak tijdelijke
maatregelen. Deze bestaan voor een deel uit tijdelijke IV en voor een deel
uit handmatige werkzaamheden.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen op welke manier de Belastingdienst voorbereid is om (deels) handmatig te handelen en of het oordeel
van de CIO naar de Kamer gezonden kan worden. De Belastingdienst richt
hiervoor een tijdelijke organisatie in. Zoals hiervoor aangegeven wordt
het oordeel van de CIO als bijlage meegezonden9.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen om in te gaan op de
onzekerheden over de aantallen registraties en meldingen. In de uitvoeringstoets bij het wetsvoorstel is hierover opgemerkt dat de uitvoeringstoets grotendeels is gebaseerd op schattingen voor het aantal deelnemers
aan de verschillende regelingen en het aantal registraties in Nederland als
lidstaat van consumptie. Deze schattingen zijn dusdanig zacht dat
afgesproken is om deze aantallen te blijven monitoren, zodat er tijdig opof afhaling kan worden gerealiseerd. Verwachting is dat pas bij de
daadwerkelijke registratie een minder volatiel beeld ontstaat van de
aantallen.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de risico’s bij stijgende
volumes van e-commerce gemitigeerd kunnen worden. Welke stappen
heeft de regering op dit punt reeds genomen?
Voor wat betreft de handhaving door de Douane en Belastingdienst op de
naleving van wet- en regelgeving bij kleine zendingen, waaronder het
aangeven van de juiste waarde, richt deze zich – naast het controleren van
individuele aangiften – meer en meer op de ondernemers die deze
aangiften indienen. Bedrijven die compliant zijn worden minder gecontroleerd en bedrijven die dit niet zijn kunnen te maken krijgen met meer
controles, navorderingen, het intrekken van vergunningen of strafrechtelijke trajecten.

9

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

13

4. Budgettaire aspecten
De leden van de fractie van D66 vragen om in te gaan op de mogelijke
financiële gevolgen voor het bedrijfsleven en de Staat, zoals beschreven
door de Algemene Rekenkamer. Voor wat betreft de Staat is het afschaffen
van de 22 euro-regeling budgettair van belang. Het budgettaire belang
hiervan wordt geraamd op 150 miljoen euro hogere belastingontvangsten
uit de btw per jaar voor Nederland, waarbij opgemerkt moet worden dat
deze raming met veel onzekerheid omgeven is.
5. Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
De leden van de fractie van de VVD en GroenLinks vragen naar de
gevolgen van het noodspoor voor de lasten van de ondernemer. De leden
van de fractie van de VVD vragen tevens of gesprekken zijn gevoerd over
de gevolgen van het noodspoor. Bij de ontwikkeling van het noodspoor
hoeft er voor de ondernemer technisch beschouwd op zichzelf geen
verschil op te treden in afhandeling van zijn aanmelding voor de
Unie-regeling en zijn melding respectievelijk betaling. De dienstverlening
vanuit de Belastingdienst naar bedrijven zal evenwel op een lager niveau
zijn dan gebruikelijk en er zal als gevolg hiervan meer werk bij de
bedrijven zijn. Met de vertegenwoordigende koepels van ondernemers
hebben hierover nog geen gesprekken plaatsgevonden, omdat
uitgangspunt was dat eerst de Tweede Kamer wordt geïnformeerd. Nu dit
is gebeurd, zal dit traject binnenkort worden opgestart zoals ook in de
brief aan de Kamer is aangegeven.
De leden van de fracties van de VVD en Groen Links vragen naar de
gevolgen en risico’s voor de handelsstromen en de logistiek van het
mogelijk niet tijdig en goed functioneren van de uitwisseling van
gegevens met andere lidstaten. Zonder noodspoor kunnen Nederlandse
ondernemers die btw verschuldigd worden in andere lidstaten niet het
éénloketsysteem toepassen. Zij zullen in die andere lidstaten aan hun
fiscale verplichtingen moeten voldoen. Met het noodspoor wordt dit
voorkomen.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de betrokkenheid van het
Bureau ICT-toetsing BIT). Het programma implementatie EU btw
e-commerce is als groot ICT-programma aangemerkt aangezien de
ICT-component de grens van € 5 miljoen overschrijdt. Om deze reden is
het programma bij het Adviescollege ICT-toetsing (voorheen Bureau
ICT-toetsing) voor 2021 als te toetsen initiatief aangekondigd. De formele
aanmelding volgt. Bij de aanmelding wordt geen onderscheid gemaakt
tussen nood- en hoofdspoor; het programma wordt als geheel
aangemeld.
Voor het programma btw e-commerce geldt dat zij momenteel zeer druk
zijn met het goed op gang brengen van het noodspoor. Een BIT-toets
inzake het hoofdspoor van dit programma heeft de voorkeur. Daarmee
kan de focus nu volledig op het halen van de (krappe) deadline van het
noodspoor. Het Adviescollege bepaalt, in goed overleg met de departementale CIO, welke toetsen zij binnen de departementen uitvoert.
De leden van de fractie van de VVD-fractie hebben gevraagd naar de
bevindingen van de ADR en het CIO-oordeel van de Belastingdienst en
welke aanbevelingen concreet zijn overgenomen.
De ADR heeft in zijn voorlopige advies vooralsnog de volgende adviezen
gegeven die zijn en worden opgevolgd:
− Stel stakeholdersanalyse op en voer tussentijdse herijking uit. Dit punt
was al opgepakt en wordt uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

14

− Communiceer intern gerichter om zo haalbaarheid te vergroten. Dit
gebeurt via verschillende middelen. Een intern communicatieplan
wordt vastgesteld inclusief een planning.
− Laat onderzoek uitvoeren naar proces huisvesting en werving.
− Evalueer (besluitvormings)proces inzake traject invoeringsdatum
Van de CIO zijn de volgende aanbevelingen overgenomen:
− Werk de risico mitigerende acties gedetailleerd uit en begin spoedig
met de uitvoering;
− Evalueer de governance afspraken op geschiktheid voor het noodspoor;
− Zorg voor eerdere en hogere escalatie bij issues, de tijd dringt;
− Borg de software kwaliteit en de online beschikbaarheid van portaal en
− website voor de deelnemende bedrijven.
6. Advies en consultatie
De leden van de fractie van de VVD vragen of de zorgen van de Rekenkamer zijn toegenomen naar aanleiding van de korte brief van de
staatsecretaris van Financiën van 11 januari 2021 en of de zorgen van de
Rekenkamer onvoldoende zijn erkend.
In mijn brief van 11 januari 2021 heb ik juist aangegeven dat de constateringen van de Rekenkamer al bij mij bekend waren en ik mijzelf daar ook
volledig in herken. Met de grote (financiële en logistieke) gevolgen voor
het Nederlandse bedrijfsleven en voor de Staat in het achterhoofd heb ik
de Belastingdienst begin 2020 dan ook verzocht alles in het werk te stellen
om de implementatie te versnellen.
7. Vragen over de Nota naar aanleiding van het verslag
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de € 10.000 grens met
betrekking tot afstandsverkopen aan consumenten in andere lidstaten.
Gevraagd wordt hoe deze grens zich verhoudt tot de drempelbedragen bij
afstandsverkopen naar consumenten in andere lidstaten. Onder de
huidige regels worden intracommunautaire afstandsverkopen vaak belast
in de lidstaat van de verkoper, en alleen belast in de lidstaat van de
consument wanneer een bepaalde per lidstaat van de consument
verschillende jaarlijkse omzetdrempel is overschreden. Deze leden
refereren daarbij aan omzetgrenzen van € 100.000 en € 35.000 die nu
gelden voor bijvoorbeeld Duitsland en België. In dit wetsvoorstel vervalt
de regeling voor deze omzetdrempels. Daarmee wordt tegemoet gekomen
aan het beginsel dat de btw moet toekomen aan het land van bestemming. In plaats van deze jaarlijkse omzetdrempels bevat dit wetsvoorstel
een tegemoetkoming voor kleinere ondernemers die grensoverschrijdende afstandsverkopen in de Unie verrichten. Ondernemers die in maar
in één lidstaat zijn gevestigd, en afstandsverkopen verrichten binnen de
Unie, kunnen voortaan de btw verschuldigd zijn in de eigen lidstaat zijn
naar het daar geldende tarief. Dit geldt echter alleen voor zover de totale
grensoverschrijdende omzet van de ondernemer voor deze goederen en
digitale diensten onder een jaarlijkse drempel van € 10.000 blijft.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kabinet preciezer kan
aangeven welk percentage van het totaal aantal bedrijven in de elektronische dienstensector in Nederland voor de btw geregistreerd zijn. Het
gaat om minder dan duizend buitenlandse bedrijven in de elektronische
dienstensector in Nederland die voor de btw geregistreerd zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

15

Voorts vragen de leden van de fractie van het CDA of er niets is wat de
Nederlandse overheid kan doen om de klant te beschermen tegen het
risico van dubbele heffing als een ondernemer buiten de Unie in het
bestelproces btw in rekening brengt maar deze vervolgens niet afdraagt.
Het betreft hier een algemeen risico dat een consument loopt als hij of zij
online aankopen doet. De consument heeft hier zelf een verantwoordelijkheid om na te gaan of de leverancier bonafide is. Dubbele heffing kan
in deze situatie alleen worden voorkomen door het pakketje als
consument bij aanbieding te weigeren. Ik zie geen mogelijkheden om de
consument in het kader van deze fiscale wetgeving te beschermen.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de communicatie richting
consumenten al begonnen is. Dat is niet het geval. De algemene communicatie richting consumenten wordt op dit moment voorbereid op basis
van de gezamenlijke communicatiestrategie die door de Belastingdienst
en Douane is ontwikkeld. Over de communicatie heeft overleg plaatsgevonden met betrokken partijen via het overleg tussen Douane en
bedrijfsleven en met de organisaties van belastingadviseurs.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar het oordeel over toezicht
op de afhandeling door post- en koeriersbedrijven richting de klant van
zendingen met niet vooraf betaalde btw. Dit betreft een relatie tussen de
post- en koeriersbedrijven en de klant voor wie de zending bedoeld is. Het
is niet aan de Belastingdienst of Douane om daarin op te treden.
De leden van de fractie van het CDA vragen vervolgens waarom de
aankoop van de pakjes zo sterk zal stijgen. De markt voor de betreffende
grensoverschrijdende leveringen is sterk gegroeid, blijkens de cijfers over
de afgelopen jaren. De expertinschatting van de douane is dat de groei
komende jaren 15% per jaar zal bedragen. Dit sluit grofweg aan bij de
inschatting van 12% jaarlijkse groei uit de Impact Assessment van de
Europese Commissie. Voor de groei tussen 2018 en 2021 is uitgegaan van
de recentere inschatting van 15% per jaar. Dit is een grote bron van
onzekerheid in de raming.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de prijzen die buitenlandse
platformen berekenen zullen dalen als gevolg van de afschaffing van de
€ 22 regeling. Mogelijk bedoelen de leden dat buitenlandse platformen
hun prijzen verlagen om concurrerend te blijven, aangezien de prijs
inclusief btw die EU klanten betalen toeneemt als gevolg van het
wegvallen van de vrijstelling. Het is denkbaar dat buitenlandse platformen
dit doen, maar dit is niet onderzocht. De Europese Commissie gaat in haar
Impact Assessment ervan uit dat de invoerprijzen toenemen als gevolg
van het wegvallen van de vrijstelling.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de verwachte economische gevolgen van het wetsvoorstel. De impact assessment van de
Europese Commissie spreekt van een beperkt positief effect op economische groei, zonder nadere kwantificering. De Europese Commissie
merkt daarbij op dat het gaat om slechts een enkele sector die geraakt
wordt. Het kabinet heeft geen nadere kwantificering van de verwachting
van de invoering van de wet op de economische groei.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de dekking van het
noodspoor. De budgettaire gevolgen voor het noodspoor van e-commerce
worden momenteel inzichtelijk gemaakt middels een uitvoeringstoets.
Vervolgens wordt bezien hoe financiering zal plaatsvinden. Het
uitgangspunt is om deze kosten te dekken op de begroting van het
Ministerie van Financiën. De Kamer wordt bij Voorjaarsnota geïnformeerd
over de budgettaire effecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

16

De leden van de fractie van het CDA vragen naar het antwoord op de
vraag van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) over fraude
met invoerregelingnummers. In dat antwoord wordt aangegeven dat het
platform zijn invoerregelingnummer alleen moet verstrekken aan partijen
die noodzakelijk zijn voor de douaneaangifte van de goederen als deze in
een pakketje met vrijstelling van btw de Unie worden ingevoerd. Het
platform moet daarbij strikte regels overeenkomen met de leverancier,
inclusief sancties (bijvoorbeeld het verwijderen van een leverancier van
een platform). Ook is het mogelijk dat de leverancier afspraken maakt met
de post- en koeriersdienst en zijn invoerregelingnummer alleen met de
post- en koeriersdienst deelt. Er is geen reden om dit niet van platforms te
verwachten.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar het mogelijke nadeel dat
platforms kunnen ondervinden bij oneigenlijk gebruik van hun invoerregelingsnummer. Bij oneigenlijk gebruik van invoerregelingnummers is het
risico dat de verschuldigde btw niet wordt aangegeven. Dit kan blijken uit
een mismatch tussen de invoergegevens van de Douane en de door het
platform ingediende btw-melding. In dat geval zal de Belastingdienst te
rade gaan bij het platform en deze vragen om een uitleg van de mismatch.
Als het platform in het geheel niet betrokken is geweest bij de zendingen
die wel onder het nummer van het platform zijn ingevoerd en voldoende
zorgvuldig is geweest bij het delen van zijn nummer, zal het platform niet
aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de verschuldigde btw. Een
volgende stap kan zijn dat de Douane de aangever hierop aanspreekt.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de platforms actief op de
hoogte worden gesteld van risico’s van fraude met invoerregelingsnummers. Indien platforms zich in Nederland registreren om van de
invoerregeling gebruik te maken, zal met hen worden gecommuniceerd
over hun verplichtingen en rechten op basis van de EU regelgeving.
Daarbij hoort ook informatie over hun positie en aansprakelijkheid met
betrekking tot de af te dragen btw, ook wat betreft het geval dat een
non-EU leverancier oneigenlijk gebruik maakt van een invoerregelingsnummer.
De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 527, nr. 11

17