Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1164

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2012
Hierbij bied ik u het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken (inzake
Handelspolitiek) van 31 mei jl. aan.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

kst-21501-02-1164
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1164

1

Verslag van de Raad Buitenlandse Zaken over handelspolitiek d.d.
31 mei 2012
Uitkomsten trilogen over het Algemeen Preferentieel Stelsel en
investeringen
Het voorzitterschap informeerde de Raad kort over de met het Europees
Parlement (EP) en de Europese Commissie bereikte akkoorden over de
hervorming van het Algemeen Preferentieel Stelsel (APS) en investeringen gedurende de respectievelijke trilogen. Zoals al met uw Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie besproken
tijdens het Algemeen Overleg op 23 mei kon de Nederlandse regering
instemmen met het resultaat van beide trilogen. Het resultaat is voor APS
dat er meer handelspreferenties worden gericht op minder landen,
namelijk de meest kwetsbare landen. Voor investeringen is het resultaat
dat er een vervangingssysteem komt voor bestaande bilaterale investeringsbeschermingsovereenkomsten. Iets waar Nederland zich heel hard
voor heeft ingezet.
Handel en groene groei
Het voorzitterschap gaf aan veel belang te hechten aan dit onderwerp en
nodigde lidstaten uit om actief mee te denken over de mogelijkheden van
het handelsbeleid om een bijdrage aan groene groei te leveren.
Commissaris De Gucht presenteerde zijn visie op de huidige stand van
zaken. Door het gebrek aan betrokkenheid van opkomende landen is op
het multilaterale vlak weinig te verwachten. Mogelijk biedt een Sustainable Energy Trade Agreement wel een kans op stappen voorwaarts,
maar hier zal het moeilijk zijn om voldoende critical mass te verkrijgen,
wederom vanwege het non-engagement van opkomende economieën.
In het bilaterale handelsbeleid ziet Commissaris De Gucht wel mogelijkheden en het EU-Singapore vrijhandelsakkoord is hiervan een actueel
voorbeeld. Maar ook hier zijn we afhankelijk van de medewerking van
onze partners.
Wanneer partners maatregelen nemen die slecht zijn voor het milieu en
WTO regels schenden, zal de EU niet moeten schuwen om de weg van
een WTO panel te bewandelen. Ten algemene is de EU zeer constructief
op het terrein van handel en groene groei, maar ontbreekt het vooralsnog
aan de urgentie bij anderen om tot echte resultaten te kunnen komen.
De lidstaten die intervenieerden waren unaniem in hun steun voor vrije
handel in milieugoederen. Het inkomende voorzitterschap gaf aan het
belang van het onderwerp te delen en het tijdens het aankomende
voorzitterschap op de agenda te zullen houden.
EU-Japan
Commissaris De Gucht meldde dat in de afgelopen dagen nog druk is
onderhandeld met Japan en dat er ook op het terrein van aanbestedingen
in de spoorwegsector afspraken zijn gemaakt. Inhoudelijk is daarmee het
scoping proces (onderzoek naar de omvang en ambitie van een mogelijk
vrijhandelsakkoord) met Japan afgerond. De Commissaris legde de Raad
daarom een duidelijke beslissing voor: steun verlenen aan het starten van
onderhandelingen op basis van wat er nu ligt of stagnatie in de relatie met
Japan voor langere tijd. De Commissaris is ervan overtuigd dat het
maximaal haalbare resultaat uit de scoping is gehaald en is klaar om te
gaan onderhandelen. Economische groei komt de komende jaren
hoofdzakelijk uit Azië en daarom is een goed akkoord met Japan (de derde
economie ter wereld) zeer belangrijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1164

2

Tegelijkertijd toonde de Commissaris ook begrip voor twijfels van enkele
lidstaten. Japan heeft geen goed track record waar het gaat om het
implementeren van afspraken over bijvoorbeeld non-tarifaire barrières
(NTBs). De Gucht stelde daarom voor een review clause in het mandaat
op te nemen, die de EU in staat stelt om te bezien of Japan zich voldoende
houdt aan de afspraken over NTBs. Is dit niet het geval, dan zal de EU niet
twijfelen de onderhandelingen stil te leggen.
Tot op heden zijn de resultaten echter zeer goed aldus De Gucht (hij
noemde het EU-Japan scoping paper zelfs het beste in zijn soort) om drie
redenen:
1. Wat betreft NTBs is een goed pakket overeengekomen, dat alle
onderdelen van de EU-lijst omvat. De Commissie benadrukte nog
maar eens dat deze lijst indicatief is en niet uitputtend. Natuurlijk is er
nog onduidelijkheid over auto’s, sterke dranken en voedseladditieven,
maar als Japan daar niet levert, dan kunnen de onderhandelingen stil
gelegd worden.
2. Japan heeft gegarandeerd dat NTBs en tariefafbouw hand in hand
zullen gaan.
3. Goede compromistekst bereikt over aanbestedingen in de spoorwegsector.
Het merendeel van de lidstaten – waaronder Nederland – toonde zich
voorstander van het spoedig starten van de onderhandelingen. Deze
lidstaten wezen op het economische potentieel van een akkoord en de
bijdrage die het kan leveren aan economische groei in de EU. Een aantal
andere lidstaten acht de huidige resultaten nog onvoldoende, met name
de NTB-resultaten. Grootste vrees is dat Japan de intenties die nu op
papier staan niet zal omzetten in concrete beleidswijzigingen en daarmee
de feitelijke belemmeringen niet zal opheffen. Een enkele lidstaat
signaleerde bovendien backtracking ten aanzien van de afspraken over
aanbestedingen in de spoorwegsector die in december 2011 zijn gemaakt
rondom de revisie van de Government Procurement Agreement. Ook de
erkenning van de bescherming van Geografische Indicaties (GI’s, zoals
Parmaham) door Japan is essentieel.
Lidstaten dienen zich te realiseren, aldus De Gucht, dat de onderhandelingen nog moeten beginnen – en dat het niet realistisch al in de voorfase
van Japan veel concrete resultaten te verwachten. De Commissaris sloot
de discussie af met de mededeling dat hij de Raad spoedig een mandaat
voor zal leggen. Verwachting is dat de discussie hierover pas in
september echt zal starten.
EU-VS
Commissaris De Gucht heeft recent ontmoetingen gehad met zijn
tegenhangers in Washington waaronder US Trade Representative Ron
Kirk die hij medio juni opnieuw in Washington zal ontmoeten. EU en VS
zijn het erover eens dat moet worden ingezet op een realistisch en
ambitieus akkoord, dat binnen18 maanden uit onderhandeld zou moeten
worden. Wat de Commissaris betreft betekent dat, dat in 2013 met
onderhandelen over een ambitieusTrans Atlantic Free Trade Agreement
(TAFTA) gestart moet worden. Echter, voor de start van de onderhandelingen verzoeken de VS om meer indicaties over het resultaat. Commissaris De Gucht meent dat de EU geen concessies moet doen voor de
onderhandelingen beginnen.
De Raad was vrijwel unaniem in zijn steun voor een ambitieus akkoord
met de VS en onderstreepte het belang van de trans-Atlantische relatie en
het economisch potentieel van een eventueel akkoord. Op 18 en 19 juni,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1164

3

en marge van de G20 top, is overigens ook gesproken over verdieping van
de handelsrelatie tussen EU en de VS, bijvoorbeeld via een TAFTA. Dit
heeft echter niet geleid tot een formele aankondiging van dit initiatief, laat
staan het vastleggen van een startdatum van onderhandelen.
EU-Canada
De onderhandelingen met Canada zijn in de beslissende fase terecht
gekomen. Commissaris De Gucht zette de belangrijkste punten uiteen. De
goederendekking van het akkoord is inmiddels boven de 99%, maar
enkele belangrijke zaken staan nog open. Oorsprongsregels vormen het
laatste obstakel voor de markttoegangsonderhandelingen en hier pleitte
De Gucht voor realisme en enige flexibiliteit van de EU: Canada gaat
simpelweg niet het gehele EU systeem overnemen. Het is een ontwikkelde
partner, met wie de EU tot een pragmatische en werkbare oplossing zal
moeten komen. De Commissaris benadrukte het goede resultaat op
aanbestedingen, met name door de toezeggingen op Canadees provinciaal niveau. De EU blijft pushen op investeringen en diensten mode 4
(toegang EU dienstverleners in Canada), waar nog duidelijke EU belangen
liggen. Dat geldt ook op het terrein van intellectueel eigendom voor
medicijnen.
Verschillende lidstaten spraken steun uit voor een snelle afronding van de
onderhandelingen, waarbij eigen belangen werden genoemd en een
enkele lidstaat zorgen uitte.
Ten aanzien van de geuite zorgen over Geografische Indicaties meldde de
Commissaris dat het Canadese systeem geheel anders is en werkt met
merkrechten. De inzet van de EU is er dan ook op gericht dat Canada
parallel aan het eigen systeem ook het GI-systeem accepteert. Commissaris De Gucht hoopt de onderhandelingen nog dit jaar af te ronden.
Groei en handel
Zowel voorzitterschap als Commissaris benadrukten dat handel een
belangrijke motor kan zijn voor groei en werkgelegenheid. Het is daarom
belangrijk de ambitieuze handelsagenda van Europa voort te zetten.
De Raad sloot zich grotendeels aan bij het pleidooi van De Gucht voor
open markten. Verschillende lidstaten legden daarbij de nadruk op het
(verder) openen van derde markten en op export. Volgens een paar
lidstaten was het van belang dat de EU een hefboom heeft, waarbij
gerefereerd werd aan het belang van het reciprociteitsinstrument voor
aanbestedingen, de bescherming van de Europese industrie tegen
subsidies in derde landen en het effectief gebruik van het WTO geschillenbeslechtingsmechanisme.
Nederland wees erop dat een pleidooi voor meer handel, niet alleen een
pleidooi is voor meer export, maar ook voor import. In de geglobaliseerde
wereld zijn beide handelsstromen kanten van dezelfde medaille en
daarom dient de EU werk te maken van open markten en een
betrouwbaar multilateraal handelssysteem. Verschillende lidstaten sloten
zich hierbij aan, waarbij een enkele lidstaat aangaf dat dit feitelijk een
debat over protectionisme versus vrijhandel betreft: de wereld anno 2012
is niet langer verdeeld tussen links en rechts, maar global versus local.
Any other Business: Argentinië
Spanje lichtte de situatie ten aanzien van de YPF/Repsol zaak toe en riep
de Commissaris op om alle mogelijkheden – inclusief opschorten van
APS-preferenties – te overwegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1164

4

Commissaris De Gucht gaf aan vaart te willen maken met de WTO zaak
over importrestricties tegen Argentinië en actief te zoeken naar de steun
van derde landen. Daarbij tekende de Commissaris aan dat de EU zich – in
deze moeilijke omstandigheden – aan de regels moet houden; de Spaanse
restricties voor biobrandstoffen kunnen de EU een WTO zaak opleveren
en dat is niet goed voor onze zaak. Ten aanzien van APS is enige voorzichtigheid geboden. Opschorting is alleen mogelijk na een zorgvuldig te
doorlopen proces waarbij duidelijk moet zijn dat één van de opschortingsgronden van toepassing is. Aangezien Argentinië vanaf 2014, het nieuwe
APS, niet langer onder het systeem valt, zou het toch vooral gaan om
symboolpolitiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1164

5