Position Paper
Inleiding
De Nederlandse economie is door digitalisering en innovatie aanzienlijk aan het veranderen. Het aantal platformaanbieders
als ook het aantal Nederlanders dat gebruik maakt van diensten die worden aangeboden via de platformeconomie, neemt
de laatste jaren razendsnel toe. Nederland kent vele verschillende initiatieven in de platformeconomie waar op grote schaal
gebruik van wordt gemaakt. Het aantal mensen dat daar gebruik van maakt, neemt ook snel toe. In 2013 deed 6% van de
Nederlanders dat. Vorig jaar was dat al 23%. In een periode van drie jaar is het percentage dus gestegen van 6% naar 23%.
1
Inmiddels is totale maaltijdbezorgmarket gegroeid naar 1.3 miljard euro en deze zal komend jaar met 20% groeien . Foodora
verwacht dat de markt waarin zij actief is de komende jaren zal doorgroeien naar een markt van tenminste 10 miljard. Door
deze snelgroeiende vraag verwacht Foodora de komende jaren duizenden laaggeschoolde werkplekken te creëren. De
belangrijke en grote rol die de digitale platforms nu al vervullen in het bij elkaar brengen van vraag en aanbod zal alleen maar
belangrijker gaan worden. Het is een ontwikkeling die door zal zetten, die onlosmakelijk onderdeel is van onze huidige
economie en een groot onderdeel zal zijn van onze toekomstige economie.
De opkomende platform- en digitale economie schuurt soms echter met de ‘klassieke’ manier waarop onze economie en
arbeidsmarkt is ingericht en gereguleerd. Of zoals Prins Constantijn van Oranje eerder dit jaar in het Startup 11-puntenplan
stelde: “Wet- en regelgeving houdt vaak geen rekening met nieuwe technologieën en kan daarom onbedoeld beperkend zijn.
Denk aan drones of bijvoorbeeld sharing-platforms. Wet- en regelgeving zou daarom standaard een experimenteerartikel
moeten bevatten die ruimte biedt voor sociale innovatie of nieuwe technologieën.”
De platformeconomie kan gescheiden worden in diverse zeer verschillende sub-platforms. Het is daarbij zaak deze platforms
vooral niet over één kam te scheren. Gezien de expertise van Foodora focussen wij in dit position paper onze zienswijze op
de platforms die vraag en aanbod bij elkaar brengen omtrent maaltijdbezorging.

Hoe werkt een platform in de maaltijdbezorgmarkt?
Een maaltijdbezorgplatform heeft als doel het bijeenbrengen van restaurants (aanbod) en de consument (vraag). Op basis
van het adres krijgt de gebruiker direct het aanbod te zien van restaurants die binnen zijn bezorggebied vallen. Eenmaal een
restaurant gekozen kiest de consument zijn te bestellen gerecht en rekent online af. Foodora bezorgt de bestelling binnen 30
minuten. Platforms zoals Foodora, Deliveroo en UberEats zorgen hierbij dus in de eerste plaats voor het genereren van de
order. Daarnaast vallen communicatie met het restaurant, bezorging en klantenservice ook volledig onder de diensten van
deze platforms. Omzet komt grotendeels van: de consumenten en de restaurants. De consument betaalt een klein bedrag
voor de bezorging en het restaurant draagt een commissie af voor zichtbaarheid op het platform. Uitzondering in deze is het
traditionele model van Thuisbezorgd. Dit platform zorgt bij 99% alleen voor het genereren van de order en niet de bezorging
of klantenservice (dit doet het restaurant zelf).
Hoewel het bestellen van eten niets nieuws is, hebben er in deze sector de afgelopen jaren twee verschillende ontwikkelingen
plaatsgevonden. Thuisbezorgd startte in het jaar 2000 het eerste Nederlandse platform waar de consument direct een
bestelling kon plaatsen bij een van de aangesloten restaurants. Een order die toen nog door het restaurant zelf werd
afgeleverd. Gedreven door de groeiende vraag naar kwaliteit, gezondere voeding en een betere service was Foodora in het
voorjaar van 2015 de eerste partij in Nederland die een platform startte voor restaurants die traditioneel gezien nog niet aan
bezorging deden. Voor deze restaurants genereert Foodora niet alleen (tot 30% additionele) orders, maar neemt het ook het
volledige bezorgtraject uithanden.
Bedrijven die actief zijn binnen de platformeconomie en maaltijdbezorging zijn op zoek naar de juiste balans tussen vraag (te
bezorgen maaltijden) en aanbod (de beschikbare capaciteit). Dit betekent dat de werkgever zoekt naar een real-time, directe
relatie tussen het actuele aantal orders en het aantal bezorgers met als doel om alle bestellingen binnen 30 minuten bij de

1

Rapport ABN AMRO: Update maaltijdbezorging 25 oktober 2017

klant te bezorgen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van algoritmes die het aantal orders op ieder moment van de dag zo
nauwkeurig mogelijk proberen te voorspellen. Factoren zoals procentuele groei, weer, seizoenen, feestdagen etc. worden
hierin meegenomen. Ongeveer 70% van de door ons ontvangen bestellingen worden geplaatst in een tijdsframe van 3 uur
per dag (piek uren) en 50% van de wekelijks ontvangen bestellingen wordt geplaatst in het weekend. Dit in combinatie met
het zeer veranderlijke en slecht te voorspellen weer in Nederland zorgt ervoor dat last minute aanpassingen in de capaciteit
nodig zijn. Dit vraagt uiteraard om flexibiliteit van de werkende.

Verhouding werkgever versus werkende en de rol van overheid
De deel- en platformeconomie hebben de verhouding tussen werkgever en werkende aanzienlijk veranderd. Waren
werkenden in het verleden zeer afhankelijk van de werkgever, nu zijn de werkenden die bepalen waar, wat en voor hoeveel
ze willen werken. Dit geldt niet alleen voor platforms als Werkspot, Helpling, Temper, Foodora, Deliveroo e.d., maar ook voor
traditionele werkgevers in bijvoorbeeld de horeca of het supermarktwezen. De huidige (jonge) werkende weet perfect waar
te werken, kan eventueel voor meerdere platforms werken en indien gewenst makkelijk switchen van werkgever. Ook blijkt
2
dat 50-plussers en 65-plussers ijzersterk zijn in de deel- en platformeconomie . Middels zulke flexbanen hebben deze
werkenden in de prepensioenfase de flexibiliteit die ze vaak zoeken, maar niet de discriminatie op de arbeidsmarkt, waar
ouderen vaak tegenaan lopen als ze gewoon gaan solliciteren. 65-plussers zien hierin een flexibele manier hun pensioen aan
te vullen. Kortom: een nieuwe markt waarbij de werkende meer en meer de regie neemt en heeft.
De platformeconomie kent drie overheersende dienstverbanden namelijk freelance (e.g. Deliveroo, UberEats, Temper,
Helpling), payroll (e.g. Parcely) en vast contract (e.g. Foodora, Thuisbezorgd). In vergelijking met andere platforms is de
verhouding tussen werkgever en werkende bij de maaltijdbezorgers ons inziens vrij duidelijk. 1. de werkende is niet in staat
zijn eigen tarief te bepalen; 2. de platforms vragen riders om wekelijks shifts door te geven om een serviceniveau te kunnen
hanteren. Ze kunnen dus niet zelf bepalen wanneer ze willen werken; 3. de werkende krijgt zeer gedetailleerde instructies op
basis van het algoritme die de meest efficiënte route bepaald welke stap voor stap wordt gedeeld; 4. er geen invloed is welke
bestellingen ze ontvangen en 5. de consument ook niet in stat zijn eigen bezorger te kiezen. In het geval van het
freelancemodel is ons inziens dan ook aantoonbaar sprake van een schijnzelfstandigheid en daarmee oneerlijke concurrentie
(* Zie bijlage voor een rekenvoorbeeld).
Naar onze mening bieden de bestaande contractuele vormen weldegelijk voldoende ruimte voor de werkende om flexibel te
kunnen werken. Wat inhoudt dat ze zowel ruim van te voren als op het laatste moment shifts in kunnen plannen. Wij
constateren de baan als fietskoerier met name jongeren, (ex-)studenten, internationale (ex-) studenten, (ex-)werkenden en
50-plussers enthousiasmeert en aantrekt. Deze groep werkenden zit meestal in een bepaalde fase van hun leven: studie, net
afgestudeerd, of tussen twee banen in, aanvulling pensioen, wat willen (bij-)verdienen. Kenmerkend voor dit type baan is wel
dat onze fietsers vaak niet veel langer dan vijf maanden bij Foodora in dienst zijn. Sociale zekerheden zoals pensioen, en
onbepaalde tijd contracten - met name belangrijk in de traditionele arbeidsmarkt - zijn in dat opzicht voor het gros van de
werkenden van ondergeschikt belang. Zeker voor de vele buitenlandse studenten die werken via de platforms zoals die van
Foodora. Met name de mogelijkheid voor buitenlandse studenten om aan de slag te gaan bij een partij zoals Foodora draagt
op een positieve manier bij aan het internationale vestigingsklimaat van Nederland.
Met min-max contracten en nul-urencontracten geeft de overheid de werkgever een prima tool om flexibel om te gaan met
personeel. Aangekondigde voornemens van het Kabinet Rutte III om “vaste contracten minder vast te maken en
flexcontracten minder flex” passen bij de bovenstaande geschetste verhouding en het belang van flexwerken. Hoewel een
oproepcontract de werkgever in theorie veel rechten geeft om de werkende verplicht op te roepen, is de praktijk vaak een
stuk weerbarstiger. In de praktijk bepaalt de werkende volledig zelf of er gehoor zal worden gegeven, indien de werkgever
teveel pusht zal de werkende besluiten een andere “gig” te zoeken. De overheid zou hier beter op kunnen inspelen door
oproepcontracten aan te passen aan de praktijk en de mogelijkheid voor bepaalde contracten uit te breiden (inmiddels zijn
er plannen voor drie jaar).

2

Rapport van JPMorgan Chase 2017;

In hoeverre voldoet de huidige wet- en regelgeving?
Mede door de razendsnelle groei en aanhoudende groeiverwachtingen, ligt er een taak bij de overheid om een duidelijk en
gelijk speelveld te creëren voor alle spelers en de spelregels die hieraan verbonden zijn te handhaven. En hoogstdringend
waar het de toegestane dienstverbanden en werkrelaties betreft.
Sinds de start in 2015 heeft Foodora zich sterk gemaakt om haar activiteiten en bedrijfsmodel uit te voeren binnen de huidige
wetgeving en is daar zeer succesvol in geweest. Echter de voorbije periode is er een ontwikkeling gaande waarbij
concurrenten overstappen op een - in onze ogen - kosten en risico ontduikende zzp-constructie. En het zijn precies die
bedrijven die deze zzp-constructie zijn gaan toepassen, die de voorbije jaren konden rekenen op stevige kritiek van politiek,
maatschappij en vakbonden. Deze negatieve excessen en de kritiek van de politiek en media hierop, stralen intussen op de
hele sector af, ook op de ‘good guys’. Helaas worden in de media alle partijen té vaak over één kam geschoren. Een reden
voor Foodora om aan u uit te leggen dat dit niet terecht is. Foodora is een innovatie die binnen de kaders van de wet zeer
succesvol weet te werken met contracten (nuluren en min-max) en te voldoen aan zijn sociale werkgeversbijdragen.
In de huidige wetgeving wordt op geen enkele manier rekening gehouden met bedrijven zoals Foodora die grotere
hoeveelheden fietsende (maaltijd-)bezorgers van werk voorzien. Hierdoor wordt er te vaak getracht om bedrijven die staan
voor innovatie in te passen in de bestaande structuren. Vaak gedreven door motieven die niet ten voordeel komen aan de
maatschappij, werknemer of werkgever, maar door verouderde arbeidsstructuren die in stand worden gehouden door
bijvoorbeeld vakbonden, pensioenfondsen, en opleidingsstichtingen. En omdat partijen in de nieuwe fietsende
maaltijdbezorgers een mooie aanvulling voor hun dekkingsgraad zien. Zo wijzen vakbonden FNV en CNV vaak (onterecht)
naar de CAO Beroepsgoederenvervoer, Pensioenfondsvervoer en SOOB als toepasbaar in onze industrie. Echter wordt in alle
details vrijwel alleen gesproken over gemotoriseerd vervoer en de bediening van kranen. Verder biedt de SOOB voor een
bedrag van de loonsom (vrachtwagen)chauffeurtrainingen aan. Ook de CAO Beroepsgoederenvervoer blijkt duidelijk niet
geschreven met de (maaltijd)platformeconomie in gedachten. Het is een feit dat de grootste vraag naar bezorgmaaltijden
vanuit de consument ligt in de avonduren (na 18:00uur) en in de weekenden. Waarbij zondag de drukste dag is. De CAO
Beroepsgoederenvervoer zoals die nu geformuleerd is, is hierin zeer traditioneel (en achterhaald) en gaat uit van extra
betalingen voor werkzaamheden in het weekend tot wel +100% extra op zondagen.
Vergoeding van ziekte is een ander knelpunt. De huidige CAO Beroepsgoederenvervoer gaat uit van nul wachtdagen bij ziekte.
Echter zien we in de platformeconomie veel minder maatschappelijke verantwoordelijkheid en verbondenheid van
werknemers met de werkgever. Mede hierdoor wordt er op zeer grote schaal misbruik gemaakt van de huidige regelgeving
omtrent ziekte voor het afmelden bij ongunstige shifts en slechte weersomstandigheden. Dit zorgt er regelmatig voor dat
shifts en servicelevel onder druk komen te staan. Met als gevolg dat we niet meer in staat zijn om vraag (bestellingen) en
aanbod (daadwerkelijk te leveren bestellingen) op de juiste manier samen te brengen.
Belangrijkste knelpunt in de huidige wetgeving voor Foodora is het uitblijven van handhaving van de - in onze ogen - kosten
en risico ontduikende (schijn)zzp-constructies. Wij maken ons vooral grote zorgen of het in de toekomst mogelijk blijft om
maaltijdbezorgingen plaats te laten vinden die zich binnen de huidige werkgever/werknemer relatie bevindt. Dit vanwege de
recente ontwikkelingen bij andere maaltijdbezorgers die een zzp-model zijn gaan toepassen en de mogelijk beperkende
toekomstige kaders die de Rijksoverheid wilt tekenen voor de arbeidsmarkt en de platformeconomie. Foodora heeft fors
geïnvesteerd in optimaliseren van zijn operationele systemen en algoritmes die zeer accuraat voorspellingen kunnen doen
omtrent het verwachte aantal orders en het benodigde aantal fietsers. Termen als ‘Innovatie’ en ‘flexibiliteit’ worden door
concurrenten regelmatig gebruikt om de stap naar zzp'ers te rechtvaardigen. Echter laat Foodora zien dat het prima mogelijk
is om de benodigde flexibiliteit uit te voeren binnen een werkgever/werknemer relatie. Wij zijn dan ook van mening dat de
keuze om een zzp-constructie in onze industrie toe te passen enkel en alleen voortkomt uit een economisch motief en gewin.
Indien de Rijksoverheid nalaat spoedig duidelijkheid hierover te verschaffen of strenger te handhaven dan zal ook Foodora
moeten overstappen op vergelijkbare constructies om competitief te kunnen blijven in de markt. Dat is naar onze mening om
maatschappelijke redenen echter geen wenselijke richting om in te slaan.

Foodora doet tegen bovenstaande context dan ook een dringend beroep op de Rijksoverheid en de politiek om op te treden
tegen deze excessen in onze industrie. Deze excessen stralen af op partijen die wel fatsoenlijk met haar personeel wil omgaan
en dragen ook bij aan een onterecht verslechterend imago van de gehele platformeconomie. Deze visie sluit ook aan bij de
Kabinetsvoornemens om tegen te gaan dat vast-, flex- en zzp momenteel onbedoeld concurrenten van elkaar zijn.

Kernboodschappen aan Vaste Commissie voor SZW
•

Foodora is altijd bereid om een constructieve en betrouwbare gesprekspartner van de Rijksoverheid te zijn. Met
plezier delen wij onze kennis en geven wij advies waar het de huidige- en toekomstige kaders betreft voor de
arbeidsmarkt, de platformeconomie, en specifiek de platformmarkt voor maaltijdbezorging;

•

Door de zeer vraag gedreven markt hebben wij flexibiliteit nodig in de contractduur. Verlenging van tijdelijke
contracten naar 3 jaar is een goede start. Verder kan onze markt geen extra betalingen na 18:00 uur, in het weekend
of op vakantiedagen opbrengen. Wat naar onze mening echt gedateerde regels zijn die niet meer passen bij de
realiteit van de arbeidsmarkt en economie anno 2017;

•

Foodora is voorstander van een dienstverband in de vorm van een werkgever/werknemer relatie waarbij tot
bepaalde hoogte een bijdrage wordt geleverd aan de sociale zekerheid van haar werknemers;

•

Er is naar onze mening sprake van een schijnzelfstandigheid bij concurrenten (Deliveroo, Ubereats) die het zzpmodel toepassen. De Rijksoverheid zou hier actiever en beter op moeten handhaven om oneerlijke concurrentie
tegen te gaan en een gelijk speelveld te creëren. Een speeldveld met allereerst meer duidelijkheid en ten tweede
met eerlijke(re) rechten en plichten voor werknemer, werkgever en zzp’er. De aangekondigde maatregelen van het
nieuwe Kabinet in het regeerakkoord om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, zoals de invoering van een
minimumtarief, zijn in onze ogen onvoldoende om de excessen tegen te gaan. Niet ingrijpen betekent dat andere
marktdeelnemers straks ook gedwongen worden voor het zzp-model te kiezen;

•

Foodora moet constateren dat het er momenteel op lijkt dat het argument van innovatie/nieuwe technologieën
misbruikt wordt door concurrenten om bedrijfsrisico’s en kostenaspecten die de wet stelt niet na te leven. Dit met
disrupties in de economie en arbeidsmarkt tot gevolg;

•

Foodora is sterk tegen een verplichte pensioenregeling. Gezien de aard van onze bedrijfsactiviteiten en het karakter
van digitale platforms in de economie, zou een verplichte pensioenregeling een serieuze bedreiging zijn voor de
bedrijfsmodellen van vele platforms. Een onverstandig plan dat ten koste gaat van innovatie, concurrentievermogen
en vele flexibele arbeidsplaatsen waar grote vraag naar is;

•

Vakbonden moeten ophouden onterecht te verwijzen naar, en toepassing op te dringen van, CAO’s gebaseerd op
het beroepsgoederenvervoer, pensioenfondsvervoer, SOOB e.d. aangezien deze CAO’s overduidelijk niet van
toepassing is - of niet toegericht zijn - op fietskoeriers;

•

Wij zorgen graag goed voor onze werknemers, maar vanwege wederom de aard van onze bedrijfsactiviteiten en het
karakter van een digitaal platform, is de oprichting van een Ondernemingsraad (OR) voor platformorganisaties
ondoenlijk en praktisch moeilijk uitvoerbaar. Ook dit zou innovatieve platformen zoals de onze, die voor veel
werkgelegenheid zorgen, enorm in de weg staan bij het voeren van een succesvolle en vooral flexibele
bedrijfsvoering;

•

Tot slot, wij willen ten zeerste adviseren digitale platformen niet op één hoop te gooien, tot één aanpak daarvoor
te komen, en daarvoor beleid te gaan maken. Uitgangspunt zou moeten zijn dat waar mogelijk dit zoveel mogelijk
sectoraal (en eventueel lokaal) wordt ingericht en innovatie en groene groei daarbij zo veel mogelijk ruimte bieden.
Regelgeving die we hebben, moet je toekomstbestendig maken en nieuwe regelgeving moet je toekomstbestendig
laten zijn (bv. technologieneutraal).

Over Foodora
Bezorgservice Foodora is de grootste speler in Nederland die er vol overtuiging voor kiest om haar werknemers wèl in dienst
te houden en wel verzekerd te laten rondrijden. Wij geloven er namelijk in dat een succesvol innovatief bedrijf ook goed voor
zijn personeel moet zorgen en de wetten moet respecteren van het land waarin zij actief is. De komende jaren verwacht
Foodora duizenden laaggeschoolde werkplekken te creëren in de Randstad en studentensteden. Aan zulke werkplekken is
momenteel een groot tekort. Onze diensten leveren daarnaast een aanzienlijke bijdrage aan het herstel van de
restaurantsector die zich na jaren van economisch crisis probeert te herstellen. De diensten van Foodora leveren deze
restaurants tot additionele 30% omzet op. Vanuit onze visie en bedrijfsmodel willen wij ook bijdragen aan een betere
maatschappij. Zo heeft Foodora bewust gekozen voor fietsers in plaats van scooters om haar bijdrage te leveren aan de
luchtkwaliteit, leefbaarheid en mobiliteit van onze steden. Foodora is onderdeel van het beursgenoteerde Delivery Hero wereldwijd de grootste online eetbestelwebsite – en is in oktober 2014 gelanceerd in Duitsland. Sinds mei 2015 is zij ook in
Amsterdam gevestigd. De on demand bezorgservice bezorgt favoriete gerechten van kwaliteitsrestaurants in inmiddels 21
landen en meer dan 100 verschillende steden. www.foodora.nl.