Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4022
Vragen van het lid Van der Staaij (SGP) aan de Minister voor
Rechtsbescherming over het bericht «Onafhankelijk onderzoek naar
uithuisplaatsing kinderen toeslagenouders tegengehouden» (ingezonden
1 september 2022).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming) (ontvangen
14 september 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Onafhankelijk onderzoek naar uithuisplaatsing
kinderen toeslagenouders tegengehouden»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat het beoogde onafhankelijke onderzoek naar de rol van schulden
stil is komen te liggen? Zo ja, wat is de reden daarvoor en wat kunt u
betekenen om te zorgen dat dit type onderzoek zo snel mogelijk voortgang
kan hebben?
Antwoord 2
Het onderzoeksvoorstel van de Rijksuniversiteit Groningen bevat een
stappenplan met voorwaarden voordat het onderzoek zou kunnen starten. De
rechtspraak voerde daarover met de Rijksuniversiteit Groningen verkennende
gesprekken. Er was nog geen onderzoek gestart.
De Raad voor de Rechtspraak heeft een toelichting gegeven over hun keuze
om niet samen met de Rijksuniversiteit Groningen op te trekken.2 In de kern
komt het erop neer dat een deel van de uithuisplaatsingen nog voorligt bij de
rechter omdat lopende uithuisplaatsingen jaarlijks opnieuw worden beoordeeld. Daarom past het niet om door een derde partij onderzoek laten doen
naar rechtbankdossiers. Dit is pas mogelijk nadat de zaken afgesloten zijn.

1

AD, 31 augustus 2022 (https://www.ad.nl/binnenland/onafhankelijk-onderzoek-naar-uithuis
plaatsing-kinderen-toeslagenouders-tegengehouden~a88992e1/?cb=519386753b043acd5471f
886b4d2f735&auth_rd=1)
2
Raadpleegbaar via Toelichting op berichtgeving onderzoek universiteit Groningen naar uithuisplaatsingen | Nieuws | Rechtspraak.

ah-tk-20212022-4022
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Op dit moment zie ik geen aanleiding voor nog een onderzoek omdat het
inspectieonderzoek reeds loopt, er een onderzoekscommissie in voorbereiding is, en de Rechtspraak zelf dossieronderzoek gaat doen.
Vraag 3
Bent u ook van mening dat een eigen onderzoek door de Raad voor de
rechtspraak niet in de weg staat aan een onafhankelijk wetenschappelijk
onderzoek op basis van andere databronnen? Ziet u ook het voordeel dat
door dit onafhankelijk onderzoek juist extra inzicht ontstaat?
Antwoord 3
Ik deel de mening dat een eigen onderzoek door de Raad voor de Rechtspraak een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek niet in de weg staat. In
geval van onderzoek naar rechtbankdossiers moet het wel gaan om rechtszaken die zijn afgerond. Onafhankelijk onderzoek naar het verband tussen de
toeslagenaffaire en uithuisplaatsingen krijgt vorm via het inspectieonderzoek
en de onderzoekscommissie.
Vraag 4
Op welke wijze voorziet u in onafhankelijk onderzoek naar de rol van
schulden bij uithuisplaatsingen op basis van alle relevante databronnen? Bent
u bereid in overleg te treden met de universiteit Groningen over het mogelijk
maken van dit onderzoek?
Antwoord 4
Op dit moment zie ik geen aanleiding om nog een onderzoek te laten starten.
De Inspectie Justitie en Veiligheid (IJenV) bekijkt welke factoren, waaronder
schuldenproblematiek, een rol speelden bij het opleggen van een kinderbeschermingsmaatregel bij gedupeerde gezinnen. Dit doet zij in het eerste
(kwantitatieve) deelonderzoek, waarbij zij het CBS heeft gevraagd gegevens
uit diverse voor het onderzoek relevante databronnen, zoals de Belastingdienst, de Basisregistratie Personen en gegevens over de jeugdbescherming
te verzamelen en te relateren aan het opleggen van een kinderbeschermingsmaatregel. Daarnaast brengt de IJenV dit in kaart in het tweede (kwalitatieve)
deelonderzoek, waarbij zij op basis van dossiers en gesprekken met onder
andere ouders en medewerkers uit de jeugdbeschermingsketen in kaart
brengt welke problematiek (waaronder schuldenproblematiek) samenhingen
met het opleggen van een kinderbeschermingsmaatregel. De Rechtspraak
gaat zelf dossieronderzoek doen. Dit onderzoek wordt begeleid door een
externe commissie.
Vraag 5
Deelt u het gevoel van urgentie over de invloed die schulden kunnen hebben
op gezinnen gezien de huidige economische omstandigheden? Welke
maatregelen treft u om te voorkomen dat schulden de belangrijkste oorzaak
zijn om in te grijpen in gezinnen?
Antwoord 5
Uithuisplaatsingen zijn altijd ingrijpend, voor ouders en voor het kind, en
moeten daarom zoveel mogelijk worden voorkomen. Enkel schuldenproblematiek is geen grond voor een uithuisplaatsing. Gecertificeerde Instellingen
of de Raad van de Kinderbescherming kunnen tot een uithuisplaatsing
verzoeken indien dit nodig is voor de veiligheid en ontwikkeling van een kind.
Uiteindelijk weegt een kinderrechter af of de uithuisplaatsing noodzakelijk is.
Er is geen indicatie dat schulden de belangrijkste oorzaak zijn om in te grijpen
in gezinnen.
De toenemende financiële problemen in gezinnen heeft de nadrukkelijke
aandacht van het kabinet en ook van gemeenten, die verantwoordelijk zijn
voor schuldhulpverlening en jeugdhulp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2