Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 887

Wijziging van de Tijdelijke wet verkiezingen
covid-19 in verband met de afschaling van
bijzondere maatregelen vanwege covid-19 bij
verkiezingen

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 28 juli 2021
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit
te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen afdoende zal hebben geantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van dit wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Tijdelijke wet verkiezingen
covid-19 (Twv) in verband met afschaling van bijzondere maatregelen
vanwege covid-19 bij verkiezingen.
Het wetsvoorstel om de Twv te wijzigen is ingediend, vanuit de achtergrond dat het aantal coronabesmettingen afneemt. Maar begin juli zagen
we in korte tijd het aantal besmettingen enorm toenemen. Was dit
wetsvoorstel toen al in voorbereiding? Wat betekenen de huidige
aantallen besmettingen, en de recente snelle stijging, voor dit
wetsvoorstel dan wel de huidige Twv?
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel om enkele maatregelen ten opzichte van de regeling uit
de tijdelijke wet verkiezingen covid-19 af te schalen en een verdere
afschaling op onderdelen mogelijk te maken. De afgelopen weken hebben
laten zien hoe onvoorspelbaar de epidemiologische situatie, bijvoorbeeld
door nieuwe mutaties, kan zijn. Deze leden achten het daarom verstandig
om te voorzien in een grondslag om voor komende verkiezingen nog
maatregelen te kunnen treffen. Tegelijkertijd zijn zij met de regering van
mening dat de relatief hoge vaccinatiegraad, met name onder generiek
kwetsbare groepen, aanleiding geeft om ook enige afschaling ten opzichte
van de Twv te overwegen.

kst-35887-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 887, nr. 5

1

1. Achtergrond en noodzaak van het wetsvoorstel
2. Inhoud van het wetsvoorstel
2.1 Schrappen briefstemmen
De leden van de VVD-fractie zien de nadelen van briefstemmen. Zij
begrijpen dan ook de keuze van de regering om het briefstemmen voor
kiezers van 70 jaar en ouder te laten vervallen. Zij wachten de discussienota over dit onderwerp af.
2.2 Maximumaantal volmachten per kiezer terug naar twee
De leden van de D66-fractie vragen de regering of ook is overwogen om
het maximumaantal volmachten nog verder terug te brengen, gezien de
inherente risico’s daarvan en de opmerkingen van (buitenlandse)
verkiezingswaarnemers daarover bij eerdere verkiezingen. Het verder
terugbrengen zou des te meer voor de hand kunnen liggen nu ervoor
wordt gekozen om de verkiezingen voor alle kiezers over meerdere dagen
te verspreiden.
2.3 Vervroegd stemmen in het stemlokaal handhaven
Het vervroegd stemmen voorziet duidelijk in een behoefte, zo is gebleken.
De leden van de VVD-fractie vinden het een goede zaak dat vervroegd
stemmen mogelijk blijft in de Twv.
De leden van de D66-fractie hebben bij eerdere gelegenheden reeds
aangegeven voorstander te zijn van het invoeren van een permanente
regeling om vervroegd stemmen mogelijk te maken, onder andere om de
opkomst te bevorderen. Deze leden bezien voorstellen hieromtrent dan
ook met een positieve grondhouding. Daarenboven zien zij echter ook in
de huidige situatie – mede gelet op het afschaffen van briefstemmen en
het reduceren van het maximumaantal volmachten – een goede reden om
kiezers de mogelijkheid te geven zich meer te spreiden. Zij hebben in dit
licht wel enige vragen over de keuze om op maandag en dinsdag de
stemlokalen om 18:00 uur te sluiten, waar deze op woensdag om
21.00 uur sluiten. Een van de hiervoor aangevoerde redenen is dat bij de
vorige Tweede Kamerverkiezingen de avondopenstelling slechts in zeer
beperkte mate werd gebruikt. Deze leden vragen de regering om toe te
lichten waarom dit een relevant precedent is, aangezien bij de herindelingsverkiezingen – anders dan bij de Tweede Kamerverkiezingen –
vervroegd stemmen voor alle kiezers bedoeld is en daardoor een hogere
opkomst op maandag en dinsdag aannemelijk is. Tevens willen zij graag
weten waarom de regering meent dat verschillende sluitingstijden
gedurende de drie dagen van de stemming niet verwarrend zouden zijn,
te meer daar de regering het wel «te verwarrend» acht als ook de
openingstijden verschillen. Kan de regering voorts een schatting geven
van de extra kosten om de stemlokalen gewoon op alle dagen tot
21:00 uur open te houden? Soortgelijke vragen hebben deze leden als het
gaat om het minimumaantal stemlocaties. Kan worden toegelicht hoe
precies tot de verdeelsleutel voor de Tweede Kamerverkiezingen is
gekomen en waarom ervoor is gekozen deze wel een-op-een te
handhaven? Zou het niet in de rede liggen om dit aantal iets te verhogen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 887, nr. 5

2

nu het vervroegd stemmen voor alle kiezers is bedoeld? En mochten
gemeenten besluiten om meer stembureaus te openen dan dit minimum,
kunnen zij hiervoor dan ook financiële compensatie krijgen van het Rijk?
De fungerend voorzitter van de commissie,
Martin Bosma
De adjunct-griffier van de commissie,
Verhoev

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 887, nr. 5

3