Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1433

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 maart 2019
Afgelopen donderdag 7 maart heeft het dertigledendebat over het
«bericht dat Brussel overweegt een financiële bijdrage van € 56 miljard te
vragen aan de ECB» plaatsgevonden (Handelingen II 2018/19, nr. 60, item
15). De leden Omtzigt, Bruins en Van Rooijen hebben tijdens dit debat een
motie ingediend waarin het presidium wordt verzocht «de parlementair
advocaat om een advies te vragen over het mandaat van de ECB, wie er
mag vaststellen of de ECB buiten de limiet van dat mandaat gaat en hoe
dat mandaat duidelijker gemaakt kan worden» (Kamerstuk 21 501-20, nr.
1416). Ik heb tijdens het debat aangegeven schriftelijk op deze motie te
reageren.
De primaire doelstelling van het monetaire beleid van de ECB is het
handhaven van prijsstabiliteit. Het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie(Werkingsverdrag), in het bijzonder artikel 127(1), geeft de
ECB het mandaat om prijsstabiliteit te handhaven. Artikel 123 van dit
verdrag biedt daarnaast een belangrijk kader in de vorm van het verbod
op monetaire financiering. De ECB beschikt over beleidsvrijheid om
invulling te geven aan dit mandaat binnen de wettelijke kaders. Dit past bij
de onafhankelijke rol van de ECB, die is vastgelegd in artikel 130 van het
EU-Werkingsverdrag.
Het kabinet hecht grote waarde aan de hierboven beschreven doelstelling
voor prijsstabiliteit, het verbod op monetaire financiering en de onafhankelijke rol van de ECB. Daarbij is het de rol van het Hof van Justitie van de
Europese Unie om conformiteit aan de EU-verdragen te toetsen. Het
kabinet is daarom terughoudend met uitspraken over hoe elke
ECB-maatregel zich verhoudt tot het mandaat en om de grenzen van het
bestaande mandaat te definiëren.
De afgelopen jaren heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie
verscheidene malen getoetst of individuele ECB-maatregelen passen
binnen het mandaat van de ECB. Zo is het programma van Outright
Monetary Transactions (OMT) getoetst in de zogenoemde Gauweiler-

kst-21501-20-1433
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1433

1

zaak.1 Het Hof heeft in deze zaak geoordeeld dat het OMT-programma
binnen het mandaat van de ECB valt en niet strijdig is met het verbod op
monetaire financiering, zoals vastgelegd in artikel 123 van het Werkingsverdrag. In de uitspraak bevestigt het Hof dat het opkopen van staatsobligaties in beginsel valt onder de instrumenten die het Eurosysteem ter
beschikking staan. Verder heeft het Hof ook de verenigbaarheid van het
public sector asset purchase programme (PSPP) met het Unierecht
getoetst.2 PSPP valt volgens het Hof ook binnen het gebied van het
monetaire beleid en binnen het mandaat van de ECB. PSPP is in de ogen
van het Hof geen monetaire financiering, omdat de aankopen niet op
primaire markt plaatsvinden en de prikkels om een duurzaam begrotingsbeleid te voeren niet ondermijnen.
Het is de rol van het Hof van Justitie van de Europese Unie om besluiten
van de ECB aan haar verdragsrechtelijke mandaat te toetsen. In het licht
van het bovengenoemde uitspraken heeft het kabinet geen aanleiding om
te concluderen dat de ECB-besluiten niet verenigbaar zouden zijn met het
Verdrag. Gezien de noodzaak tot terughoudendheid van nationale
overheden om zich te mengen in ECB-beleid en de bovengenoemde
arresten van het Hof, ziet het kabinet geen aanleiding voor nadere
juridische analyse. Tegelijkertijd is het kabinet zich ervan bewust dat het
aan de Kamer zelf is om een advies aan de parlementair advocaat te
vragen.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

1
2

https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/NL/ALL/?uri=CELEX%3A62014CJ0062
https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2018-12/cp180192en.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1433

2