Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 760

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2021
Met deze brief geef ik invulling aan mijn toezegging om uw Kamer vóór
de zomer te informeren over bewonerstevredenheid in de proeftuinen. Dit
op basis van de aangenomen moties van het lid Beckerman1en van de
leden Beckerman en Koerhuis2.
Bijgaand zend ik u het onderzoeksrapport over de eerste meting van
bewonerstevredenheid onder zeven proeftuinen3.
Ik hecht eraan te benadrukken dat de resultaten bezien moeten worden in
het licht van de doelstelling van het Programma Aardgasvrije Wijken
(PAW), namelijk om te leren op welke wijze de wijkgerichte aanpak kan
worden ingericht en opgeschaald. Hierbij is het opdoen van leerervaringen over het goed betrekken van de bewoners en het verkrijgen van
draagvlak een essentieel onderdeel. Het regelmatig meten van de
bewonerstevredenheid past daar goed in.
Op basis hiervan wordt een beeld verkregen hoe het ermee staat in de
betrokken proeftuinen, wat goed gaat en wat niet en waar verbeteringen
noodzakelijk zijn.
In deze brief ga ik nader in op de resultaten op hoofdlijnen en hoe de
resultaten worden benut voor het verder verbeteren van de aanpak in de
proeftuinen en erbuiten. Tot slot geef ik aan op welke wijze de uitvraag
van de derde ronde proeftuinen wordt aangescherpt op het gebied van
het betrekken van bewoners en het creëren van draagvlak.

1

Kamerstuk 32 813, nr. 472
Kamerstuk 32 813, nr. 704
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-32847-760
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 760

1

Resultaten op hoofdlijnen
Uit het onderzoek blijkt dat 9 op de 10 mensen weet wat het aardgasvrij
maken van woningen in Nederland inhoudt. De houding ten aanzien van
het aardgasvrij maken van woningen is overwegend positief. Onder de
bewoners die hebben meegedaan met het onderzoek, is er veelal de
bereidheid om mee te doen aan het aardgasvrij maken van woonwijken
en heeft een grote groep mensen de overtuiging dat ieder daarin zelf een
wezenlijke rol heeft.
Ondanks deze overwegend positieve houding van bewoners om mee te
gaan in de opgave voor een aardgasvrije wijk, blijkt uit het onderzoek dat
bewoners ook zorgen hebben over de aanpak. Bijvoorbeeld over de
betrouwbaarheid van de technieken, keuzevrijheid en de betaalbaarheid.
Naarmate er meer mogelijkheden zijn voor actieve participatie van
bewoners, zijn mensen meer tevreden. Proeftuinwijken met een
bewonersinitiatief scoren significant beter op tevredenheid.
De tevredenheid van bewoners laat verschillende groepen zien. De
meerderheid (59%) van de bewoners geeft een cijfer tussen de 5 en de 8,
afhankelijk van verschillende factoren waarvan de belangrijkste de
participatiemogelijkheden en de voortgang van de proeftuinen zijn.
Er is ook een significante groep negatief: 15% geeft een zeer laag cijfer.
Deze groep ziet bijvoorbeeld niet het nut of de noodzaak van het verduurzamen van de woning en de wijk. Er is ook een groep van 8% die de
proeftuinaanpak een zeer hoog cijfer geeft. Naarmate mensen positiever
staan ten opzichte van de opgave om woningen van het aardgas af te
halen, scoren mensen de aanpak van de gemeente ook positiever.
Vervolg onderzoek
Dit onderzoek geeft waardevolle inzichten over wat bewoners belangrijk
vinden, hoe ze betrokken willen worden en waar extra aandacht voor
nodig is. Deze lessen worden breed gedeeld met alle proeftuinen en
andere gemeenten.
De onderzochte gemeenten hebben veelal hun aanpak al aangepast op
basis van de onderzoeksresultaten. Zij gaan frequenter communiceren,
meer kleinschalige participatie organiseren, meer in partnerschap werken,
meer het gesprek zoeken met de ontevreden bewoners en bewoners die
niet eerder in beeld waren, om manieren zoeken om aan hun zorgen
tegemoet te komen. De gemeenten zien het onderzoek als een eerste
meting en willen het onderzoek graag herhalen.
Ik deel de mening van de gemeenten en zal deze methode onderdeel
maken van de lerende aanpak van alle proeftuinen. In samenspraak met
de proeftuinen zal de bewonerstevredenheid gemeten worden en
herhaald in de tijd zodat periodiek verbeteringen in het participatieproces
kunnen worden doorgevoerd. Ik zal uw Kamer ook jaarlijks via de
voortgangsrapportage van het PAW over de resultaten informeren.
Derde ronde proeftuinen
De concept uitvraag van de derde ronde proeftuinen heb ik uw Kamer
reeds toegestuurd4. Ik heb hierna de aanvraag verder aangescherpt,
conform het dictum van de motie Beckerman/Koerhuis. Gemeenten die
een aanvraag willen indienen moeten aangeven hoe zij borgen dat de
aanpak mag rekenen op draagvlak bij en betrokkenheid van bewoners.
Ook is toegevoegd dat zij aangeven hoe zij de betaalbaarheid voor alle
4

Kamerstuk 32 847, nr. 746

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 760

2

bewoners en in het bijzonder voor huishoudens zonder of met beperkte
financiële draagkracht borgen.
De uitvraag voor de derde ronde en de bovengenoemde aanscherping zal
ik nadrukkelijk onder de aandacht brengen van gemeenten die van plan
zijn een aanvraag in te dienen. Tevens zullen deze aspecten een belangrijk
onderdeel zijn bij de selectie van de proeftuinen door de Adviescommissie
aardgasvrije wijken.
Met het zenden van deze brief, het aanbieden van het onderzoek naar
bewonerstevredenheid en het aanscherpen van de uitvraag van de derde
ronde heb ik invulling gegeven aan de motie Beckerman/Koerhuis.
Vanaf 2 juli 2021 zal ik de derde ronde proeftuinen openstellen. Vanaf die
datum tot en met 1 november 2021 kunnen gemeenten aanvragen
indienen voor een rijksbijdrage voor een proeftuin aardgasvrije wijken.
De selectie van de proeftuinen zal begin 2022 kunnen plaatsvinden,
hierover zal ik uw Kamer informeren. Ook zal ik de geselecteerde
aanvragen, inclusief documenten zoals de businesscases en de motiveringen van de selectie van deze proeftuinen, zoals opgesteld door de
Adviescommissie aardgasvrije wijken, aan uw Kamer doen toekomen. De
gehonoreerde aanvragen zal ik openbaar maken.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 847, nr. 760

3