Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

30 234

Toekomstig sportbeleid

Nr. 124

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 april 2015
Op 16 oktober 2014 heb ik de Tweede Kamer geïnformeerd over het
voorgenomen gehandicaptensportbeleid en toegezegd de Tweede Kamer
te informeren wanneer de uitwerking meer concrete vormen heeft
aangenomen en de uitvoering van start zal gaan1. Aan deze toezegging
geef ik met deze brief gehoor.
Inleiding
Het kabinet heeft in het Regeerakkoord aangegeven dat iedereen
makkelijk dichtbij huis moet kunnen sporten. Dat geldt ook voor mensen
met een handicap2. Omdat dit voor deze doelgroep nog niet vanzelfsprekend is, heb ik nieuw beleid geformuleerd. Voor de hoofdlijnen van
dit beleid en de achtergrond hiervan verwijs ik u naar mijn brief
16 oktober 2014.
In verband met de uitwerking van het nieuwe beleid zijn de afgelopen
maanden diverse nieuwe gesprekken gevoerd met mensen met een
handicap en met organisaties die iets voor hen kunnen betekenen op
sportief vlak. Een aantal van deze partijen heeft samen een plan uitgewerkt om invulling te geven aan het nieuwe gehandicaptensportbeleid. Zo
heeft het Fonds Gehandicaptensport3 toegezegd om samen met haar 1%
FairShare partners de uitwerking van het beleid te versterken. Een
waardevolle vorm van publieke-private samenwerking komt hiermee tot
stand.
Tevens vind ik het mooi nieuws dat NOC*NSF met haar partners onlangs
heeft besloten dat «gehandicaptensport» één van de belangrijkste
1

Kamerstuk 30 234, nr. 113
In deze brief is geen onderscheid gemaakt tussen de termen mensen met een handicap,
mensen met een beperking en gehandicapten.
3
Fonds Gehandicaptensport zet zich in om sport voor iedereen met een handicap mogelijk te
maken, het sportaanbod kwalitatief en kwantitatief te verbeteren en meer aandacht te vragen
voor de gehandicaptensport.
2

kst-30234-124
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 124

1

focusgebieden wordt tijdens de (Europese) Sportweek in 2016. De
Nationale Sportweek valt dat jaar samen met de Paralympische Spelen in
Rio de Janeiro.
Uitwerking van het programma
Het nieuwe sport- en beweegbeleid heeft de titel Grenzeloos actief, m aakt
sporten en bewegen voor iedereen met een beperking mogelijk. Het
programma bestaat uit vier sterk samenhangende pijlers. Per pijler zijn
deels verschillende uitvoeringspartijen betrokken. De partijen zetten zich
er voor in dat na 2018 mensen met een beperking die willen sporten of
bewegen passend en toegankelijk aanbod in de buurt kunnen vinden.
Pijler 1 en 4 Regionale samenwerkingsverbanden en het
versterken van sport- en beweegaanbieders (MEE Nederland,
Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), Sportkracht12 en NOC*NSF)
Het gaat binnen deze pijlers om de match tussen de vraag naar sport- en
beweegactiviteiten en het beschikbare aanbod. De beoogde resultaten
zijn:
– Mensen met een handicap en sport- en beweegaanbieders weten waar
ze informatie kunnen vinden over de geschikte sport- en beweegmogelijkheden in de regio. Verschillende (oud) sporters en bekende
Nederlanders zijn enthousiast om bekendheid te geven aan de
makkelijk vindbare en actuele informatie over het aanbod.
– Sociale wijkteams en andere toegangsvoorzieningen tot de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verwijzen mensen met een
beperking actief door naar passend sport- en beweegaanbod in de
regio.
– Een landelijk dekkende structuur van ongeveer 434 regionale samenwerkingsverbanden waar vraag en aanbod gematched wordt en dat in
2019 zelfstandig gecontinueerd kan worden. De samenwerkingsverbanden komen tot stand door met maatwerk binnen de regio’s
bestaande structuren op lokaal niveau te verbinden en te versterken.
– Verbetering van het sport- en beweegaanbod op 4305locaties binnen
de regio’s. Met maatwerk binnen de regio’s wordt het aanbod op basis
van de vraag vanuit de doelgroep en de interesse van de sport- en
beweegaanbieder aangepakt. Dit resulteert in duurzame meerjarenplannen en activiteiten van aanbieders, met aandacht voor de kwaliteit,
het kader en de accommodatie. De aanbieders werken samen met
partijen uit de buurt en fondsen.
Voorbeeld van een regionaal samenwerkingsverband: Uniek
Sporten
Uniek Sporten is een samenwerkingsverband (of sportloket) op het
gebied van aangepast sporten in de regio Arnhem en Nijmegen. Het
doel is om meer mensen met een beperking structureel te laten
sporten of bewegen. De coördinatoren aangepast sporten van Uniek
Sporten werken intensief samen met partijen in de regio. Inmiddels
heeft dit in de regio Arnhem geleid tot structurele samenwerking
met achttien partijen vanuit overheden, zorg, (speciaal) onderwijs en
ondersteunende organisaties. Resulterend in een stijging van 10%
ten aanzien van de sportparticipatie van de doelgroep in Arnhem
(1-meting in 2014).
4

Dit betreft het aantal Wmo-regio’s. Gemeenten kiezen uiteindelijk zelf, op pragmatische wijze,
voor de schaalgrootte van een regionaal samenwerkingsverband.
5
Gebaseerd op 43 regionale samenwerkingsverbanden met gemiddeld 10 locaties met
verbeterd sportaanbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 124

2

(bron: www.sportindebuurt.nl)
Omdat ik het belangrijk vind de doelgroep te betrekken, stel ik het zeer op
prijs dat onder andere MEE Nederland6 bij de uitvoering is betrokken. Met
de betrokkenheid van MEE Nederland wordt gezorgd voor een structurele
versterking richting de doelgroep. Dit gebeurt zowel via individuele
ondersteuningstrajecten als bijvoorbeeld via wijkteams, revalidatieinstellingen en speciaal onderwijs. Daarnaast heb ik de afgelopen jaren
met de programma’s Special Heroes, Revalidatie, Sport en Bewegen en
Zo kan het ook! een specifiek deel van de groep mensen met een
handicap bereikt. De subsidies vanuit VWS voor Special Heroes en
Revalidatie, Sport en Bewegen lopen eind 2015 af. Ik hecht belang aan
goede borging van deze programma’s.
Pijler 2 Feiten en cijfers (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
(RIVM), Stichting Onbeperkt Sportief, NISB, Sociaal en Cultureel
Planbureau, Mulier Instituut en NOC*NSF)
Er is meer kennis nodig over de doelgroep en al beschikbare regionale en
landelijke informatie moet beter gedeeld worden. Deze pijler richt zich op:
– sturingsinformatie: om over structurele sturingsinformatie te beschikken worden enkele van de kernindicatoren sport uitgesplitst voor
mensen met een beperking. Bijvoorbeeld de indicator over het
beweeggedrag. Ook zijn er veel verschillende soorten beperkingen
(motorisch, visueel, auditief, verstandelijk), die om verschillend beleid
vragen. Met een betere koppeling van bestaande databronnen moet
meer inzicht komen in de behoeften van en belemmeringen voor
mensen met specifieke beperkingen;
– specifieke matching informatie: een overzicht van het aanbod binnen
een regio (welke sporten en beweegactiviteiten, voor welke beperkingen) en waar mensen met een specifieke beperking bereikt kunnen
worden. De informatie over het aanbod wordt deels geleverd door de
regionale samenwerkings-verbanden, en deels door landelijke
informatie over bijvoorbeeld accommodaties en sportverenigingen. De
kennisinstituten helpen met het inzichtelijk maken specifieke doelgroepen bereikt kunnen worden. Ook inventariseren en valideren zij goede
voorbeelden van producten, trainingsmethodes en interventies;
– ontsluiting informatie via kennisportaal: de beschikbare kennis en
informatie wordt gebundeld bij het Kenniscentrum Sport i.o. 7 en
ontsloten via het nieuwe kennisportaal. Doordat de informatie
makkelijk vindbaar en publiek toegankelijk is, wordt versnippering
tegengegaan en bevorderd dat iedereen toegang heeft tot de informatie. De kennis van het portaal is ook gemakkelijk te ontsluiten via lokale
of regionale websites en sites van partnerorganisaties.
De eerste stappen zijn gezet. Zo heeft het RIVM op basis van de «Gezondheidsmonitor GGD-en, CBS en RIVM 2012» het rapport «Beweeg- en
sportgedrag van mensen met een chronische aandoening of lichamelijke
beperking» opgesteld. Hierin is op landelijk, regionaal en op gemeente
niveau informatie terug te vinden over sport en bewegen in relatie tot
verschillende aandoeningen. De basis van het rapport is de GGD-monitor
onder 400.000 Nederlanders. Voor het eerst zijn nu op grootschalig niveau
cijfers over mensen met een beperking en een chronische aandoening
geanalyseerd.

6

MEE ondersteunt mensen met een beperking en hun netwerk op alle leefgebieden en in alle
levensfasen.
7
Kamerstuk 30 234, nr. 116

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 124

3

De rapportage laat ook zien dat we nog veel minder weten over mensen
met een beperking dan over mensen met een chronische aandoening.
Vandaar dat ik in het nieuwe beleidskader gehandicaptensport ook
expliciet aandacht vraag om kennis over en voor deze doelgroep te
vergaren. Het RIVM rapport ontvangt u als bijlage bij deze brief8.
Pijler 3 Meer aandacht binnen het programma Sport en Bewegen
in de Buurt (ZonMw, NISB, VSG en NOC*NSf)
Met het programma Sport en Bewegen in de Buurt wil ik bijgedragen aan
een gezonde en actieve samenleving door mensen meer kansen te bieden
om te sporten en bewegen. Er komt meer aandacht voor mensen met een
beperking binnen dit programma door specifieker in te zetten op het
sporten en bewegen van mensen met een beperking via de Sportimpuls
en de inzet van buurtsportcoaches.
Om dit te bereiken worden de volgende stappen gezet:
– Iedere Sportimpuls aanvrager moet erkende interventies gebruiken. De
ruim vijftien erkende interventies gericht op of geschikt voor mensen
met een beperking worden beter onder de aandacht gebracht bij de
aanvragers. Ook is de breed inzetbare interventie »iedereen kan
sporten» (zie kader), na een succesvolle kwaliteitstoetsing, toegevoegd
aan de erkende interventies.
– Lokale adviseurs ondersteunen Sportimpuls aanvragers. De kennis van
deze adviseurs over gehandicaptensport wordt versterkt, zodat
kansrijke initiatieven beter ondersteund worden.
– In de verschillende bijeenkomsten en communicatieproducten van het
programma komt extra aandacht voor mensen met een beperking.
Tijdens recent regionale «lerende netwerken sport en bewegen in de
buurt» en de bijeenkomst voor Sportimpuls adviseurs zijn de geschikte
interventies en goede voorbeelden van succesvolle aanvragen al
toegelicht.
– De partners informeren en stimuleren gemeenten om al dan niet
gezamenlijk buurtsportcoaches in te zetten ten behoeve van de
gehandicaptensport. Dit gebeurt onder meer met een handreiking met
goede voorbeelden, zoals bewezen interventies en kostenbatenanalyses.
– De zogenaamde kwaliteitimpuls zorgt voor de kennisontwikkeling van
de buurtsportcoaches met onder meer kennisproducten en instrumenten voor de coaches. Binnen de kwaliteitimpuls komt er een overzicht
voor de buurtsportcoaches van relevante bijscholingsmogelijkheden
en van tips en trucs rond sporten en bewegen voor mensen met een
handicap.
Iedereen kan sporten
«Iedereen kan sporten» is één van de erkende interventies gericht op
mensen met een beperking. Het is een methode voor het creëren van
aangepast en/of geïntegreerd sportaanbod bij sportverenigingen.
Het doel is mensen met een beperking structureel te laten sporten.
Iedereen kan sporten bestaat uit een stappenplan die door de
(vraaggerichte) vorm(en) van sport en doelgroep(en) lokaal op maat
gemaakt wordt met specifiek sportaanbod. Sportbonden hebben
ruim 35 soorten sportaanbod beschikbaar voor mensen met een
motorische, visuele, auditieve, verstandelijke beperking en/of
gedragsproblematiek. Denk bijvoorbeeld aan G-honkbal, Rolstoelbasketbal of Grenzeloos zwemmen.

8

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 124

4

Het stappenplan is gebaseerd op de ervaringen met het beschikbare
(aangepaste) sportaanbod van sportbonden, waaruit blijkt dat er
vergelijkbare randvoorwaarden nodig zijn om lokaal tot de match
tussen vraag en aanbod te komen.
(bron: www.nocnsf.nl/samensporten & www.netwerkinbeweging.nl)
Versterking van het programma
De doelstelling van het programma Grenzeloos Actief wordt breder
omarmd. Ook met de relevante partijen die niet direct bij de uitvoering
betrokken zijn, blijven we in gesprek over de inhoud van het programma
en hun rol daarin. Het gaat om partijen zoals de PO raad, het Fonds
Gehandicaptensport, Revalidatie Nederland, Ieder(in) en de Cruyff
Foundation. Hiermee streef ik naar een verbinding met zo veel mogelijk
partijen die dit programma kunnen versterken, en die daarmee het
voorbeeld van het Fonds Gehandicaptensport en haar 1% FairShare
partners willen volgen.
Financiën
Voor de uitvoering van dit beleid heb ik 6,6 miljoen euro tot en met 2018
beschikbaar. 2 miljoen hiervan is bestemd voor voortzetting van de
huidige vervoersregeling gehandicaptensport. Ik ga na hoe de vervoersregeling ingebed kan worden in de vernieuwde infrastructuur gehandicaptensport.
De verantwoordelijkheid voor passend sport- en beweegaanbod ligt bij
lokale en regionale partijen. Voor een succesvolle borging van de
regionale samenwerkings-verbanden na 2018 verwacht ik dat ook
gemeenten en (in mindere mate) provincies mensen of middelen zullen
inzetten. Tevens daag ik alle partijen uit om lokaal zoveel mogelijk
samenwerking te zoeken met fondsen en bedrijven om de middelen voor
de uitvoering te vergroten.
Monitoring
Een stuurgroep bestaande uit MEE Nederland, VSG, NOC*NSF, Sportkracht12 en het Kenniscentrum Sport i.o. zorgt voor de monitoring en
bijsturing van het programma. Met een jaarlijkse voortgangsrapportage
zal ik de Tweede Kamer informeren over de voortgang, het bereik en de
uitkomsten van het programma. In ieder geval zal in de voortgangsrapportage terugkomen:
– In hoeveel van de (43 Wmo-)regio’s regionale samenwerkingsverbanden zijn opgericht en daarmee actuele, accurate en eenduidige
informatie laagdrempelig vindbaar is over het sport- en beweegaanbod in de regio voor mensen met een handicap.
– Hoeveel sportverenigingen en andere aanbieders geregistreerd sporten beweegaanbod bieden, toegankelijk voor mensen met een
handicap.
– Wat de uitkomsten zijn van de kernindicatoren gehandicaptensport.
– Welke informatie ontsloten is via het kennisportaal rondom sporten en
bewegen voor mensen met een beperking.
– Hoeveel buurtsportcoaches ingezet worden, die zich richten op
mensen met een beperking.
– Hoeveel Sportimpuls aanvragen ingediend zijn gericht op het
langdurig sporten en bewegen van mensen met een beperking.
Over de wijze van de evaluatie van dit programma zal ik u bij de voortgangsrapportage van 2016 informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 124

5

Tot slot
De uitvoeringspartijen zorgen met deze plannen voor een eenduidige en
toch regionale aanpak. Zo hoeft het wiel niet steeds opnieuw uitgevonden
te worden. Voor mensen met een handicap wordt actuele, accurate en
eenduidige informatie over toegankelijke sport- en beweegmogelijkheden
makkelijk vindbaar. Voor de gemeenten en aanbieders komt er meer
informatie om gerichter het aanbod te versterken.
Zo geef ik met het programma Grenzeloos actief invulling aan het
regeerakkoord door te bevorderen dat mensen met een beperking die
willen sporten of bewegen passend en toegankelijk aanbod in de buurt
kunnen vinden.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 234, nr. 124

6