Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3449
Vragen van het lid Bashir (SP) aan de ministers van Infrastructuur en Milieu en
van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over grote zorgen bij de
kleine binnenvaart (ingezonden 16 augustus 2012).
Antwoord van minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu), mede namens de van minister van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie) (ontvangen 11 september 2012).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de grote zorgen die de Algemeene Schippers Vereeniging heeft over de toekomst van de kleine binnenvaart, waarin een ijzig
scenario wordt geschetst?1
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van het artikel in de Scheepvaartkrant van 8 augustus
j.l. waarin beschreven wordt wat volgens de Algemeene Schippers Vereeniging de problemen zijn waar de kleine binnenvaart mee kampt.
De problematiek van de kleine binnenvaart is mij bekend. Deze stond ook
centraal in het rapport «Plan van aanpak Klein Schip, een nieuw perspectief
voor de FlexFleet», dat door de binnenvaartsector met financiële steun van
mijn ministerie is opgesteld. Ik heb dit rapport op 16 november 2011 samen
met mijn zienswijze naar de Kamer gestuurd (Kamerstuk 30 523, nr. 67). In
mijn brief heb ik aangegeven dat het rapport van de sector terecht stelt dat
marktpartijen zelf primair verantwoordelijk zijn voor het creëren van een
levensvatbare toekomst voor het kleine schip. Ook heb ik aangegeven welke
rol ik voor de rijksoverheid zie, namelijk het waar mogelijk wijzigen van
regelgeving daar waar deze de rentabiliteit en exploitatie van het kleine schip
onnodig negatief beïnvloedt. Concreet gaat het om bemannings- en
technische regelgeving. Besluitvorming over deze onderwerpen heeft plaats
in de Centrale Commissie voor de Rijnvaart, en dat betekent dat realisatie van
aanpassingen afhankelijk is van internationale overeenstemming.
Vraag 2
Kunt u ook ingaan op het item bij het NOS journaal over het failliet van de
binnenvaartsector?2

1
2

ah-tk-20112012-3449
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

De Scheepvaartkrant, 8 augustus jl. «ASV maakt zich grote zorgen om kleine binnenvaart»
Nederland 2, 5 augustus jl., NOS journaal 20.00 uur «het failliet van de binnenvaart»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het item gaat niet over «het failliet» van de binnenvaartsector. In het item
wordt een beeld geschetst van enerzijds de nog voortdurende zorgen in de
binnenvaartsector, mede ingegeven door een groter aantal faillissementen in
vergelijking met vorig jaar, en anderzijds de hoopvolle perspectieven voor de
langere termijn. Dit beeld sluit aan bij het beeld dat eind 2010 reeds door de
Binnenvaartambassadeur in zijn rapport geschetst werd. In zijn rapport gaf de
Binnenvaartambassadeur aan geen mogelijkheden te zien voor korte termijn
crisismaatregelen. In plaats daarvan presenteerde hij een tiental aanbevelingen voor structuurversterking van de binnenvaartsector, die er voor zorgen
dat de sector minder kwetsbaar wordt voor economische tegenslag. Het door
mij ingestelde, en door de drie grootste binnenvaartorganisaties gedragen
Transitiecomité werkt aan het realiseren van deze aanbevelingen.
Vraag 3
Hoe ver bent u met uw onderzoek naar bodemtarieven, zoals u eerder had
toegezegd? Kunt u aangeven op welke termijn u de Kamer hier verder over
zal informeren?
Antwoord 3
Tijdens het AO Scheepvaart/Binnenvaart van 19 januari 2012 heb ik toegezegd
bij andere lidstaten te zullen informeren naar het hanteren van een bodemtarief. Zoals ik in april al schreef (Kamerstuk ah-tk-2011/2012–2133), in antwoord
op uw eerdere Kamervragen over dit onderwerp, zal ik de Kamer, indien er
sprake is van het hanteren van bodemtarieven door andere lidstaten, komend
najaar bij de volgende voortgangsrapportage van het Transitiecomité hierover
informeren.
Vraag 4
Is het waar dat door het verdwijnen van schepen onder de 1000 ton vele
bedrijven en plaatsen in Nederland niet meer bereikbaar zullen worden per
binnenvaartschip? Zo ja, wat voor gevolgen heeft dit voor de transportsector
en wat is uw oordeel daarover? Zo nee, wat is dan uw analyse van de
ontstane situatie?
Antwoord 4
In het door de binnenvaartsector opgestelde «Plan van aanpak Klein Schip» is
aangegeven dat kleine schepen zowel betekenis hebben voor het bedienen
van verladers aan de kleine vaarwegen, als voor het zorgdragen voor
bevoorrading op maat. In het rapport wordt een onderzoek door de sector
aangekondigd naar het minimum aantal kleine schepen dat nodig is om aan
de huidige en toekomstige vraag naar lading te voldoen.
In het plan van aanpak is geconstateerd dat voor schepen kleiner dan 1 000
ton de toekomstkansen minder rooskleurig zijn dan voor de categorie
1000–1500 ton, en dat er voor de kleinste categorie alleen mogelijkheden zijn
voor innovatieve concepten en voor schepen die zich toeleggen op niche
markten. Om de ontwikkeling van innovatieve concepten te bevorderen is
door mijn ministerie eerder € 1 mln. beschikbaar gesteld in het kader van
een zgn. SBIR-regeling (Small Business Innovation Research). Een aantal
innovatieve concepten bevinden zich thans in de fase van marktintroductie.
Overigens constateer ik dat het verladend bedrijfsleven, ook aan kleinere
vaarwegen, een toenemende interesse heeft om van binnenvaart gebruik te
maken. Zo heb ik 20 augustus jl. nog afspraken gemaakt met 16 bedrijven in
Zuidoost-Brabant, die hebben toegezegd voortaan bijna 600 vrachtladingen
per dag via de Brabantse kanalen te vervoeren in plaats van over de weg. Ik
heb toegezegd de betreffende vaarwegen geschikt te zullen maken voor
langere schepen. Ondanks krapper wordende budgetten en noodzakelijk
geworden prioriteringen, blijf ik in de komende jaren flink investeren in het
vaarwegennet, waaronder ook in kleinere vaarwegen. Ik wijs hierbij ook naar
de investeringen in het kader van de 1e en 2e tranche quick wins binnenhavens, die in belangrijke mate bijdragen aan de bereikbaarheid van bedrijvigheid aan kleine vaarwegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 5
Tot op heden vond u het niet noodzakelijk om crisismaatregelen te nemen
voor de binnenvaart: bent u bereid dit nu alsnog te doen? Zo ja, welke
maatregelen wilt u dan nemen? Zo nee, hoe moet de sector dan het hoofd
boven water blijven houden in deze aanhoudende slechte economische
omstandigheden?
Antwoord 5
Mijn ambtsvoorgangers en ikzelf hebben reeds vanaf 2009 initiatieven vanuit
de sector ondersteund, dan wel zelf genomen om de binnenvaart sterker te
maken en zo mogelijk de effecten van de crisis te verzachten. Na het niet
doorgaan van de, door de sector zelf voorgestelde, »oplegregeling» om
schepen tijdelijk aan de kant te leggen, en het niet honoreren door de
Europese Commissie van het door Nederland gedane verzoek om »de crisis
in de binnenvaart uit te roepen», heeft mijn ambtsvoorganger in 2010 een
Binnenvaartambassadeur aangesteld. Deze kreeg als opdracht mee om
enerzijds voorstellen te doen voor mogelijke korte termijn crisisarrangementen, en anderzijds structuurversterkende voorstellen te doen om voor de
langere termijn de binnenvaartsector minder kwetsbaar te maken voor
conjuncturele marktschommelingen. De Binnenvaartambassadeur concludeerde dat er geen maatregelen denkbaar zijn die op korte termijn effect
hebben, op voldoende draagvlak kunnen rekenen en voldoen aan (nationale
en Europese) mededingingsregels. Om te komen tot lange termijn structuurversterking van de binnenvaart deed de Binnenvaartambassadeur een groot
aantal aanbevelingen. Ik heb het rapport van de ambassadeur onderschreven
en heb, in samenspraak met de belangrijkste binnenvaartorganisaties, het
door hem voorgestelde Transitiecomité ingesteld om invulling te geven aan
deze aanbevelingen. Over de voortgang van het Transitiecomité zal ik uw
Kamer in het najaar opnieuw rapporteren.
Vraag 6
Deelt u de mening dat, wanneer er nu geen maatregelen worden genomen,
de doelstelling, om tot een «model shift» te komen van 30% van het
wegtransport naar water en spoor, voor 2030 onmogelijk gehaald kan
worden? Zo nee, op welke wijze gaat u deze doelstelling dan alsnog
bewerkstelligen?
Antwoord 6
Ik neem aan dat de heer Bashir refereert aan de doelstelling uit het Witboek
Transport van de Europese Commissie. In het Witboek beschrijft de Commissie tien subdoelen om in de transportsector te komen tot een CO2emissiereductie van 60% in het jaar 2050. Eén daarvan is dat 30% van het
wegtransport over afstanden groter dan 300 km in het jaar 2 030 zou moeten
verschuiven naar binnenvaart en spoor. In het jaar 2 050 zou dit zelfs 50%
moeten zijn. Dit zijn overigens doelstellingen op EU-niveau. In Nederland is
het marktaandeel van de binnenvaart al relatief hoog. In reactie op het
Witboek heeft het kabinet aangegeven het streefdoel van 60% CO2-reductie in
2 050 ambitieus te vinden, en gezien de termijnen en onzekerheden geen
voorstander te zijn van bindende doelstellingen voor sectoren. Dit laat
onverlet dat ik het belangrijk vind dat de binnenvaart zich als sterke vervoersmodaliteit maximaal kan ontplooien. De structuurversterking die is ingezet
naar aanleiding van het rapport van de Binnenvaartambassadeur strekt daar
ook toe. Daarnaast blijf ik vanzelfsprekend volop investeren in de binnenvaart
en het vaarwegennet, om een verdere groei van de binnenvaart mogelijk te
maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3