Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 120 XVI

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2022 (wijziging
samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 5

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 29 juni 2022
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer
verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.
De vragen zijn op 15 juni 2022 voorgelegd aan de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en voor Langdurige Zorg en Sport en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Bij brief van
28 juni 2022 zijn ze door de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport en voor Langdurige Zorg en Sport en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Smals
Adjunct-griffier van de commissie,
Heller

kst-36120-XVI-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

1

Vraag 1
Kunt u nader toelichten hoe de nu bij Voorjaarsnota van de aanvullende
post naar de begroting overgehevelde budgetten voor 2023 en verder, van
in totaal € 73 miljoen (oplopend tot € 93 miljoen in 2027), concreet en
doelmatig zullen worden besteed?
Antwoord:
U vraagt om een toelichting bij de Voorjaarsnota waar vanaf 2023 € 73
miljoen is overgeheveld naar de begroting van VWS. Het betreft de
volgende onderwerpen: volksziektes, stimuleren van wooncombinaties
met jongeren en ouderen, onbeperkt meedoen en prenatale screening.
2022
Volksziektes
Eigen bijdrage huishoudelijke hulp
Stimuleren van wooncombinaties van
jongeren en ouderen
Onbeperkt meedoen
Prenatale screening
TOTAAL

2023

2024

2025

10
10

10

10

10
5
38
73

20
5
38
73

30
5
38
83

2026

2027

40
5
38
83

50
5
38
93

Voor de volledigheid, zie ook voorjaarsnota pagina 150, zijn er naast deze
posten ook andere middelen reeds overgeheveld naar de VWS-begroting
met de 6de incidentele suppletoire begroting. Onderstaand per onderwerp
een korte toelichting van de benoemde onderwerpen.
Volksziektes
Voor volksziektes is voor de jaren 2022, 2023 en 2024 € 10 miljoen
beschikbaar. Deze middelen worden benut voor onderzoek naar dementie
en aanpak van dementie, waaronder Alzheimer.
Eigen bijdrage huishoudelijke hulp
In het coalitieakkoord is afgesproken om de eigen bijdrage systematiek
voor huishoudelijke hulp aan te passen. Met de middelen van de
aanvullende post kunnen de uitvoeringskosten voor de uitvoering van de
inning van de eigen bijdrage (en inregelen van) worden bekostigd.
Hiervoor is een inschatting gemaakt dat inning € 10 miljoen kost en door
het CAK doelmatiger kan worden ingeregeld dan dit door elke gemeente
afzonderlijk te laten doen.
Stimuleren wooncombinaties van jongeren en ouderen
Voor geclusterde wooncombinaties van jongeren en ouderen wordt een
subsidieregeling benut waardoor een financiële tegemoetkoming kan
worden verstrekt. De middelen hiertoe zijn vanaf 2023 beschikbaar (€ 10
miljoen in 2023 oplopend naar € 50 miljoen structureel).
Onbeperkt meedoen
Daarnaast zijn middelen beschikbaar gesteld voor de coördinerende
implementatiestrategie van het VN-verdrag handicap. Er is hiervoor vanaf
2023 € 5 miljoen beschikbaar. Zo is de intentie om met 100 jongeren met
een beperking ondersteuning te bieden om onderwijs of een reguliere
baan aan te bieden, wordt bekeken hoe mobiliteitsbeperkingen in de
openbare ruimte worden opgelost en wordt zo concreet gekeken, mede
naar aanleiding van de evaluatie van het programma onbeperkt meedoen
wat concreet kan worden aangepakt en kennisuitwisseling over goede
voorbeelden kunnen worden verspreid om concrete impact te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

2

Prenatale screening
In het coalitieakkoord is ook de niet-invasieve prenatale test (NIPT) voor
alle vrouwen zonder kosten beschikbaar gesteld. Hiervoor is structureel
€ 38 miljoen beschikbaar) vanaf 2023.
Vraag 2
Kunt u per beleidsmaatregel toelichten waarom in totaal € 283 miljoen
aan zorguitgaven voor 2022 nog niet van de aanvullende post naar de
VWS-begroting is overgeheveld en wat dat voor de voortgang op die
dossiers betekent?
Antwoord:
In het coalitieakkoord is besloten dat – in afwachting van concrete
maatregelen – intensiveringen gereserveerd worden op de Aanvullende
Post. Voor de middelen die nu nog resteren op de Aanvullende Post wordt
gewerkt aan een nadere concrete invulling en wordt ingezet om deze tijdig
en doelmatig tot besteding te laten komen. Het gaat om (gedeeltelijke)
intensiveringen op het terrein van scheiden- wonen en zorg, opleidingsakkoord gerichte waardering zorgmedewerkers, passende zorg als norm,
preventieakkoord en pandemische paraatheid. Op dit moment wordt
samen met verschillende veldpartijen gewerkt aan een goede invulling
van deze intensiveringen. De uitkomsten van deze nadere invulling kunt u
verwachten in de ontwerpbegroting en Miljoenennota 2023.
Vraag 3
Bent u voornemens de € 283 miljoen op de aanvullende post nog in 2022
naar de VWS-begroting over te hevelen en, zo ja, op welk moment?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Kunt u inschatten welk deel (zo mogelijk per beleidsmaatregel) van de
resterende € 283 miljoen op de aanvullende post in 2022 nog daadwerkelijk tot besteding zal komen, aangezien deze middelen nog niet naar de
VWS-begroting zijn overgeheveld?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 5
Hebben de bij Voorjaarsnota verwerkte kasschuiven op de aanvullende
post en in de begroting van het Ministerie van VWS gevolgen voor de
doelrealisatie en de eerder bij Startnota beoogde ombuigingen in
2022–2025? Zo ja, welke?
Antwoord:
De verwerkte kasschuiven bij Voorjaarsnota 2022 zijn gedaan om de
ambities uit het coalitieakkoord in lijn te brengen met het verwachte
kasritme. De kasschuiven doen niets af aan de doelstellingen en/of
maatregelen die moeten bijdragen aan de afremming van de groei en
beoogde ombuigingen in de Startnota.
Vraag 6
Welke gevolgen heeft de inflatie voor de verschillende sectoren in de
zorg? In hoeverre is hier rekening mee gehouden?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

3

Het Centraal Planbureau (CPB) raamt meerdere keren per jaar de
economische ontwikkeling, waaronder de inflatie. Op basis van deze
ramingen wordt ook de loon- en prijsbijstellingen geraamd voor de
(premiegefinancierde) zorguitgaven en worden deze uitgaven, indien
nodig, bijgesteld. Voor 2022 is de uitgedeelde loon- en prijsbijstelling bij
de Zvw circa € 1,9 miljard en bij de Wlz circa € 1 miljard.
De raming van de loon- en prijsbijstelling voor de premiegefinancierde
zorg 2022 is in september 2021 bij de ontwerpbegroting 2022 vastgesteld,
om daarmee de premieraming voor 2022 vast te kunnen stellen. Deze
raming van de loon- en prijsbijstelling 2022 verandert niet meer
gedurende het lopende jaar (2022), wel verandert de raming van de loonen prijsbijstelling nog voor de daaropvolgende jaren (vanaf 2023) bij de
volgende doorrekeningen van het CPB. Sinds de raming 2022 uit
september 2021 is de raming van de prijsontwikkeling 2022 flink hoger.
Die opwaartse bijstelling van de prijsstijging wordt meegenomen bij de
verwerking van de loon- en prijsstijging 2023. Instellingen worden
daardoor structureel gecompenseerd voor de prijsontwikkeling. Het in
september vaststellen van de raming van de loon- en prijsbijstelling voor
het jaar daaropvolgend, kan voor de sectoren in de zorg eventueel een
meevaller opleveren als de daadwerkelijke lonen en
prijzen zich lager ontwikkelen dan verwacht, maar kan ook een eventuele
tegenvaller opleveren als de daadwerkelijke lonen en prijzen zich hoger
ontwikkelen dan verwacht. De veronderstelling is dat over meerdere jaren
de eventuele mee- en tegenvallers elkaar opheffen.
Naast de hierboven beschreven ramingssystematiek is het relevant hoe de
daadwerkelijke inflatie een zorgaanbieder beïnvloed in 2022. Dit hangt af
van meerdere (individuele) factoren:
• hoe groot de prijscomponent in de kosten van de betreffende
zorgaanbieder is;
• hoe de daadwerkelijke contracten en afspraken in 2022 zijn of zich
gaan ontwikkelen, denk aan energiecontracten, inkoopafspraken,
afspraken met zorgverzekeraars/zorgkantoren etc.
Voor 2023 en daaropvolgende jaren is de loon- en prijsbijstelling al
bijgesteld aan de nieuwste macro-economische inzichten van het CPB en
zal deze nog verder worden bijgesteld aan de hand van volgende CPB
doorrekeningen. Voor de zorgverzekeringswet en de wet langdurige zorg
wordt door zorgverzekeraars en zorgkantoren gekeken in hoeverre de
gecontracteerde zorg afdoende is c.q. hoe het Wlz-kader zicht ontwikkeld
en of mensen de zorg ontvangen die ze nodig hebben.
Vraag 7
Is de prijsbijstelling voor de begroting en voor het Financieel Beeld Zorg
(FBZ) voldoende voor de feitelijke en verwachte kostenstijgingen in de
zorg? Zo niet, hoe worden tekorten gedekt?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 6.
Vraag 8
Kunt u een overzicht geven van de ontwikkeling van de verschillende
financieringsbronnen van de uitgaven voor de Wet langdurige zorg (Wlz)
sinds 2018?
Antwoord:
De financieringsbronnen van de uitgaven voor de Wet langdurige zorg
(Wlz) zijn sinds 2018:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

4

Financiering Wlz (bedragen x € 1 miljoen)1

Inkomsten
(procentuele) Premieheffing
Eigen bijdragen
Bijdrage in de kosten van kortingen (BIKK)
Rijksbijdrage Wlz2

2018

2019

2020

2021

2022

21.871,2
16.456,4
1.812,8
3.602,0
0,0

23.198,6
15.693,0
1.845,6
3.710,0
1.950,0

26.213,9
14.772,0
1.875,4
3.666,5
5.900,0

29.143,3
15.550,0
1.991,6
4.101,7
7.550,0

30.195,9
14.838,0
2.073,3
4.184,6
9.100,0

1

Door afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
De Rijksbijdrage Wlz is in 2018 € 0 omdat deze rijksbijdrage in 2019 is ontstaan. Zie voor nadere toelichting de begroting 2019 (TK 35 000 XVI, nr.
2).
2

Deze bedragen zijn ook te vinden in paragraaf 6.5 van de begrotingen
2020 (Kamerstuk II, 35 300 XVI, nr. 2), 2021 (Kamerstuk II, 35 570 XVI, nr. 2)
en 2022 (Kamerstuk II, 35 925 XVI, nr. 2).
Vraag 9
Welke invloed heeft de toename van de rijksbijdrage Wlz sinds 2018
gehad op de lastendruk voor burgers en bedrijven?
Antwoord:
De toename van de rijksbijdrage Wlz heeft geen direct effect op de
lastendruk voor burgers en bedrijven. Het kabinet heeft afgesproken om
een dreigend tekort van het Fonds te voorkomen. Bijstellingen van de
rijksbijdrage binnen een kabinetsperiode hebben geen lasteneffecten.
Deze bijstellingen resulteren uit tegenvallers bij de Wlz-premie-inkomsten
of uit uitgaventegenvallers. De rijksbijdrage Wlz verhoogt het saldo van
het Fonds langdurige zorg om dit te voorkomen. Dit leidt niet tot hogere
belasting of premietarieven.
Tegenvallers bij de Wlz-premie-inkomsten (bij een gegeven percentage)
leiden gegeven de systematiek van automatische stabilisatoren tot een
verslechtering van het EMU-saldo. Hogere Wlz-uitgaven zijn op grond van
de begrotingsregels alleen mogelijk als er elders lagere uitgaven
tegenover staan. In dat laatste geval wordt het EMU-saldo per saldo niet
beïnvloed. Als de Wlz-uitgaven harder groeien dan de
Wlz-premieopbrengst, heeft de Wlz vooral een verslechterend effect op
het EMU-saldo.
Vraag 10
Wat is de oorzaak en raming van de overschrijding onverzekerden?
Antwoord:
In de ontwerpbegroting 2022 is een bedrag van € 42 miljoen geraamd. Op
basis van gegevens van het CAK was het nodig om de raming met € 12
miljoen te verhogen tot € 54 miljoen. Overigens is bij 5e ISB de raming
voor de SOV-uitgaven in 2022 met € 47 miljoen verhoogd, omdat ook
kosten voor zorg voor ontheemden uit Oekraïne via de SOV vergoed
worden.
De uitgaven aan de SOV zijn in de afgelopen jaren flink toegenomen; 98%
van de uitgaven betreffen ziekenhuiszorg en GGZ-zorg. Oorzaken van deze
stijging zijn onder meer de grotere bekendheid van de regeling en mede
daardoor een toename van vergoeding van zorg voor dak- en thuislozen
en gewezen arbeidsmigranten. Aangezien de SOV een open-einde
karakter heeft ontstaat het recht op subsidie zodra aan de voorwaarden
wordt voldaan.
Vraag 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

5

Waarom is er een overschrijding op de SPUK Sport? Kunt u hier een
onderbouwing voor geven? Deze had toch een vastgesteld plafond?
Antwoord:
Het klopt dat de SPUK Sport een jaarlijks vastgesteld budgetplafond heeft.
Dit plafond heeft betrekking op de regeling van 2022.
Daarnaast vindt in 2022 de vaststelling over 2021 plaats, waarbij
gemeenten die te weinig hebben ontvangen achteraf de aanvullende
middelen krijgen. Dit leidt tot additionele uitgaven in 2022. De dekking
voor deze nabetaling komt uit terugontvangsten van gemeenten die teveel
ontvangen hebben. Begrotingstechnisch wordt dit als een desaldering
geboekt. Deze systematiek wordt jaarlijks toegepast om de vaststellingen
van de SPUK-regelingen en de uitvoeringskosten die hiervoor nodig zijn
af te ronden. Er is daarom feitelijk geen sprake van een overschrijding op
de uitgaven SPUK Sport.
Vraag 12
Wat is de oorzaak van de onderschrijding op de stimuleringsregeling
wonen en zorg (SWZ)?
Antwoord:
Er zijn meerdere redenen waarom de aantallen aanvragen voor de
plan-ontwikkellening en borgstellingen achter lopen bij de verwachtingen:
– Het doorlopen van procedures duurt lang. Veel gemeenten hebben
weinig capaciteit.
– Het verwerven van een locatie was door de schaarste al moeilijk. Veel
gemeenten worstelen daarbij met het Didam-arrest: als een gemeente
grond verkoopt mag dat niet onderhands verkocht worden en moeten
ook anderen de gelegenheid krijgen een bieding te doen. Hiermee is
het moeilijker geworden voor sociale ondernemers en bewonersinitiatieven om een locatie te verwerven.
– Initiatiefnemers denken vooraf goed na wat de kans van slagen is
alvorens men plan-ontwikkelkosten gaat maken, en dus een lening
aanvragen. Daarbij spelen ook nog de stijgende bouwkosten (grondstoffen en arbeid), dat maakt dat sommige projecten zich afvragen of
ze nog wel kunnen bouwen tegen de vooraf bij kopers aangegeven
prijzen. Ook de stikstofproblematiek is van invloed.
We verwachten dat het aantal aanvragen de komende jaren zal aantrekken
door de acties van de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Ordening (VRO) om de woningbouw te versnellen (met aandacht voor
capaciteit en versnellen procedures) en de inzet op extra ouderenhuisvesting in het Programma Wonen en Zorg voor Ouderen van de Minister
voor VRO en de Minister voor LZS dat binnenkort naar de Tweede Kamer
wordt gestuurd.
Vraag 13
Wat resteert er nog op de aanvullende post van Financiën? Kunt u een
beschrijving geven van de doelen/instrumenten en evaluatie van de
middelen die nu overgeheveld worden, gezien het geld voor woon-zorg
combinaties en stimulering langer thuis deels wordt overgeheveld van de
aanvullende post naar de VWS-begroting?
Antwoord:
Alle middelen die in het coalitieakkoord zijn opgenomen voor «woonzorgcombinaties en stimulering langer thuis» staan inmiddels op de
VWS-begroting. Er staan geen middelen meer op de aanvullende post van
Financiën. Het doel van deze maatregel is ervoor te zorgen dat we als
samenleving voorbereid zijn op een ouder wordende populatie, ouderen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

6

langer in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen en minder snel een
beroep doen op (zwaardere vormen van) ondersteuning en zorg en het
vergroten van de inzet van digitale zorg en ondersteuning. Om dit te
realiseren wordt ingezet op drie hoofdonderdelen, namelijk het creëren
van meer geschikte woonplekken voor ouderen, digitale zorg en ondersteuning en de voorbereiding op een ouder wordende populatie o.a. door
het sociale netwerk van ouderen te versterken. Met deze middelen kan
VWS hieraan een bijdrage leveren. Instrumenten die worden ingezet, zijn
een SPUK (specifieke uitkering voor gemeenten), subsidieregelingen,
stimuleringsregelingen en opdrachten. De evaluatie vindt plaats via
monitoring van de ingezette acties en resultaat (bijv. aantal (aanvragen
voor bijdrage) geclusterde woningen).
Vraag 14
Welk bedrag wordt vrijgemaakt voor onderzoek naar Long Covid?
Antwoord:
Voor het deelprogramma «COVID-19 aanhoudende klachten en nazorg»
van ZonMw is in totaal € 7,81 miljoen beschikbaar gesteld met een
looptijd van 2021 t/m 2024. Met dit budget wordt ingezet op:
• drie onderdelen waarvoor € 3,45 miljoen beschikbaar is:
a) onderzoek naar aanhoudende klachten COVID-19,
b) doorontwikkeling van de multidisciplinaire richtlijn en
c) onderzoek naar interventies herstel- en nazorg bij aanhoudende
klachten (subsidieoproep staat open).
• Daarnaast zal er voor zorgnetwerken COVID-19 herstel- en nazorg en
kennishiaten rondom organisatie circa € 3,3 miljoen beschikbaar
worden gesteld via subsidieoproepen.
• De overige middelen van € 1,06 miljoen zijn beschikbaar voor o.a.
programmakosten en voor communicatie en implementatie.
Daarnaast is voor ca. € 1,0 miljoen begroot, verdeeld over de jaren 2021
t/m 2023 in het Covid-programma van het RIVM ten behoeve van het
LongCOVID-onderzoek. Ook zijn er middelen beschikbaar voor onderzoek
vanuit het budget voor C-support, dit betreft ca. € 560.00,00 verdeeld over
de periode 2021 t/m 2023.
Vraag 15
Is er een bedrag gereserveerd voor tegemoetkoming van inkomstenderving voor zorgpersoneel dat tijdens hun dienst Long Covid heeft
opgelopen?
Antwoord:
Nee. In de zesde incidentele suppletoire begroting is een bedrag van € 27
miljoen gereserveerd voor een subsidie t.b.v. werkgevers die hun
langdurig ziek zorgpersoneel via een vrijwillige verlenging van de
loondoorbetaling bij ziekte, meer tijd bieden voor herstel en re-integratie.
Daarmee wordt werkgevers de mogelijkheid geboden om via langere
loondoorbetaling bij ziekte de inkomstenderving te compenseren.
Uw Kamer heeft vragen gesteld over compensatie van financiële gevolgen
van langdurige ziekte van zorgpersoneel als gevolg van post-COVID
klachten. In samenhang met de roep van vertegenwoordigers van
werkgevers en werknemers wordt deze zomer, vanuit de wetenschap dat
ook in andere sectoren, zoals de onderwijssector, gelijksoortige vragen
(kunnen) spelen, verder gesproken over op welke manier hier verder
invulling aan gegeven kan worden. Ik verwacht uw Kamer na de zomer te
kunnen informeren over dit gesprek. Met mijn brief van 27 juni jl.
(kenmerk 3389981–1031750-MEVA) heb ik uw Kamer hierover
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

7

Vraag 16
Wat is de planning voor de uitvoering van VIPP-farmacie? Wanneer gaat
deze van start?
Antwoord:
De uitvoering van de VIPP-Farmacie start begin 2023.
Vraag 17
Waarom is het nodig om een deel van het beschikbare budget voor de
stimuleringsregeling wonen en zorg naar latere jaren te verschuiven?
Antwoord:
De middelen voor de plan-ontwikkelfase van de stimuleringsregeling
revolveren en zijn meerjarig beschikbaar. Met de kasschuif wordt geregeld
dat middelen die niet worden uitgegeven ook volgend jaar beschikbaar
zijn.
Vraag 18
Aan hoeveel mensen is een uitkering uitgekeerd naar aanleiding van het
rapport van Commissie De Winter?
Antwoord:
Van 1 januari 2021 tot en met 16 juni 2022 zijn er 12.521 aanvragen
ingediend. Het Schadefonds Geweldsmisdrijven heeft sinds de start van
de regeling in 6.733 aanvragen een beslissing genomen, waarvan 5.612
aanvragers (83%) een tegemoetkoming hebben gekregen. In 5.788
aanvragen moet het Schadefonds nog een beslissing nemen.
Vraag 19
Wat is de onderlinge verdeling tussen de ziektes van de extra middelen
(totaal € 300 miljoen in de jaren 2023–2025) voor de preventie van
alzheimer, kanker en obesitas?
Antwoord:
Momenteel ben ik bezig met de uitwerking van de extra financiële
middelen ten behoeve van het onderzoek naar en de aanpak van deze drie
volksziekten. Rond Prinsjesdag informeer ik uw Kamer over de beoogde
invulling.
Vraag 20
Hoe wordt de € 10 miljoen rondom de beoogde invulling van de extra
middelen voor de aanpak van volksziektes besteedt die nu al jaarlijks voor
de jaren 2023–2025 is overgeheveld van de aanvullende post naar de
VWS-begroting?
Antwoord:
Deze € 10 miljoen per jaar is gericht op onderzoek naar en aanpak van
Alzheimer en wordt ingezet in het kader van de Nationale Dementiestrategie 2021–2030. Het gaat om een vroegtijdige aanpak van de problemen
die mensen met dementie en hun naasten ervaren. Een dergelijk
vroegtijdige aanpak stimuleert dat mensen met dementie zo lang mogelijk
actief blijven, waardoor de inzet van zwaardere zorgvormen minder nodig
is en de naasten van mensen met dementie de mantelzorg langer vol
kunnen houden.
De middelen worden in gezet voor de volgende activiteiten:
• Ondersteuning van gemeenten en andere organisaties via ZonMW,
gericht op het organiseren van zinvolle daginvulling voor mensen met
dementie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

8

•
•

•

Ondersteuning van de implementatie van de herziene zorgstandaard
dementie in alle 62 regionale dementienetwerken.
Ondersteuning van de sociale benadering van dementie («social
trials»), zodat de effecten van deze benadering vastgesteld kunnen
worden.
Via congressen en publiekscampagnes aandacht vragen voor de
problematiek van dementie, het dementievriendelijk maken van de
samenleving en het verspreiden van goede voorbeelden onder
betrokkenen in het veld.

Vraag 21
Kan van alle bevolkingsonderzoeken het opkomstpercentage gegeven
worden van de afgelopen vijf jaar, uitgesplitst naar geslacht?
Antwoord:
In de beantwoording van 8 juni 2022 jl. van de vragen over het
Jaarverslag Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2021, zijn
het aantal deelnemers aan en het deelnemerspercentage van de bevolkingsonderzoeken naar kanker weergegeven.1 Deze staan hieronder weer
gegeven.
Jaar1

Baarmoederhalskanker

Borstkanker

Darmkanker

20202
2019
2018
2017
2016

296.487 (49,7%)
452.6161 (56,0%)
460.474 (57,6%)
470.412 (57,0%)
449.586 (60,3%)

533.256 (70,4%)
996.447 (76,0%)
978.833 (76,9%)
1.029.097 (76,9%)
1.020.983 (77,3%)

1.331.874 (71,6%)
1.573.662 (71,8%)
1.593.789 (72,9%)
1.415.025 (73%)
1.063.651 (73%)

1

De monitors van de bevolkingsonderzoeken naar kanker over het jaar 2021 zijn nog niet
afgerond.
2
Als gevolg van Covid-19 zijn er in 2020 minder mensen uitgenodigd en hebben minder mensen
deelgenomen.

Mensen worden uitgenodigd voor de bevolkingsonderzoeken naar kanker
op basis van de Basisregistratie Personen (BRP). Voor de bevolkingsonderzoeken naar baarmoederhals- en borstkanker worden mensen
uitgenodigd die staan geregistreerd als vrouw. Mensen die als man staan
geregistreerd in het BRP worden niet uitgenodigd. Transgender personen
voor wie die bevolkingsonderzoeken relevant zijn, worden na een
eenmalige aanmelding automatisch uitgenodigd.
Voor het bevolkingsonderzoek naar darmkanker wordt iedereen tussen de
55 en 75 jaar uitgenodigd. Hieronder is het deelnamepercentage van het
bevolkingsonderzoek darmkanker uitgesplitst naar geslacht.
Jaar

Deelname mannen

Deelname vrouwen

2020
2019
2018
2017
2016

68,9%
68,8%
70,1%
70,6%
71,1%

74,2%
74,1%
75,2%
74,8%
74,8%

Vraag 22
Is er in het onderzoek naar de aanpak van alzheimer naast genezing ook
aandacht voor de risicofactoren, oorzaken en kwaliteit van leven bij
dementie?
1

Kamerstuk II, 26 100-XVI-10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

9

Antwoord:
In het dementie-onderzoek is inderdaad ook aandacht voor de risicofactoren, oorzaken en kwaliteit van leven. Op dit moment worden in het
kader van het Onderzoeksprogramma Dementie vijf multidisciplinaire
consortia gevormd. Elk van deze consortia richt zich op specifieke
onderwerpen: 1) fundamenteel onderzoek, waaronder onderzoek naar de
oorzaken van dementie; 2) risicoreductie; 3) risicoreductie en kwaliteit van
leven; 4) diagnostiek en prognostiek; 5) jonge mensen met dementie,
waarbij ook kwaliteit van leven aan de orde komt. Ook diagnostiek en
prognostiek hebben indirect invloed op de kwaliteit van leven bij
dementie.
Vraag 23
Wat is de oorzaak van de vertraging van de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel «Prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg»?
Antwoord:
Het proces rondom het wetsvoorstel «prenataal huisbezoek door de
jeugdgezondheidzorg» heeft langer geduurd dan aan het begin van dit
wetgevingstraject was voorzien. Naar aanleiding van de consultatieronde
en het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens is het wetsvoorstel
aangepast en op 6 oktober 2020 aan de Tweede Kamer gestuurd. De
behandeling in de Tweede Kamer vond plaats op 10 juni 2021 en de
stemming op 22 juni 2021. Vervolgens heeft er een schriftelijke behandeling in de Eerste Kamer plaatsgevonden en is de wetswijziging op
14 december 2021 door de Eerste Kamer aangenomen. Dit maakte, in
samenhang met de vaste verandertermijn voor wetgeving, dat inwerkingtreding per 1 juli 2022 de meest realistische termijn was om gemeenten
voldoende tijd te gunnen om het prenataal huisbezoek in hun gemeente te
implementeren.
Vraag 24
Met hoeveel patiënten die zich melden bij C-support was rekening
gehouden en hoeveel zijn het er daadwerkelijk? Met hoeveel mensen
wordt er dit jaar rekening gehouden, gezien het aanvullende budget?
Antwoord:
Vanaf de start van c-support, oktober 2020, is rekening gehouden met
2000 aanmeldingen. Inmiddels is dit drie keer verhoogd tot en met 2022
van 5.000, 8.000 naar 14.000 patiënten. In de periode vanaf oktober 2020
tot en met vandaag (dd. 20 juni 2022) hebben zich bijna 15.000 patiënten
aangemeld bij C-support. Voor dit jaar is rekening gehouden met 14.000
patiënten.
Vraag 25
Kunt u aangeven waar de verwachtingen over de hogere opkomst voor
het HPV-vaccin voor jongvolwassenen op gebaseerd zijn?
Antwoord:
Het RIVM heeft in het najaar van 2020 een scenarioverkenning uitgevoerd
naar de mogelijkheden voor uitvoering van de aanvullende
HPV-vaccinatiecampagne voor 18- tot en met 26-jarigen. In dat kader heeft
het RIVM onderzoek gedaan met als doel om inzicht te krijgen in de te
verwachten opkomst bij een HPV-vaccinatiecampagne voor jongvolwassenen. Dit is gebruikelijk bij elke implementatie of uitbreiding van een
vaccinatie. In dit onderzoek is gekeken naar de HPV vaccinatie-intentie
onder mannen en nog niet-gevaccineerde vrouwen in de leeftijd van
18–26 jaar. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek én ervaringen
uit eerdere jaren is een eerste schatting van de opkomst en daarmee de
kosten gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

10

Vanwege de COVID-19 pandemie heeft de verdere implementatie
vertraging opgelopen. In het najaar van 2021 heeft het RIVM het
onderzoek daarom opnieuw uitgevoerd. Deze meting is herhaald in maart
2022. De vaccinatie-intentie uit beide flitspeilingen is vergelijkbaar, maar
hoger ten opzichte van de meting in het najaar van 2020.
Kortom, de verwachtingen over de hogere opkomst voor de aanvullende
HPV-vaccinatiecampagne is gebaseerd op (herhaald) onderzoek dat door
het RIVM is uitgevoerd. Een betere inschatting van de kosten is onder
andere op basis van deze flitspeilingen gemaakt. Dit heeft geleid tot de
benodigde aanvulling op het budget zoals opgenomen in de eerste
suppletoire begroting 2022.
Vraag 26
Welke opdrachten in het kader van pandemische paraatheid worden op dit
moment uitgevoerd?
Antwoord:
Op dit moment vinden diverse werkzaamheden plaats in het kader van
pandemische paraatheid. Deze hebben betrekking op o.a. de oprichting
van de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI) waarover de
Kamer op 3 juni jl. is geïnformeerd. Er worden hiervoor diverse voorbereidende werkzaamheden verricht door het Ministerie van VWS, het RIVM en
GGD GHOR. Een kwantitatieve en kwalitatieve versterking voor de
infectieziektebestrijding begint ook bij meer beschikbare artsen en
verpleegkundigen infectieziektebestrijding. Daarom zijn vanaf 2022 extra
opleidingsplekken beschikbaar gesteld voor artsen infectieziektebestrijding, op basis van de raming van het Capaciteitsorgaan. Ook worden
diverse onderzoeken uitgezet naar hoe de informatievoorziening en
ICT-infrastructuur bij de GGD’en, GGD GHOR en het RIVM kan worden
versterkt zodat dat er sprake is van een meer uniforme manier van werken
die de samenwerking en bredere inzetbaarheid op landelijk niveau
vergroot. Met het RIVM en ZonMw worden op dit moment afspraken
gemaakt over aanvullende kennisprogrammering zodat bij een volgende
pandemie onze kennisbasis beter op orde is en de netwerken van
expertise sterker en meer multidisciplinair zijn. Tot slot worden activiteiten
op het terrein van monitoring en surveillance uitgevoerd, zoals de
uitbreiding van het aantal Nivel-peilstations en rioolwatersurveillance.
Vraag 27
Op welke zorg wordt het meest beroep gedaan bij medisch noodzakelijke
zorg voor onverzekerden?
Antwoord:
Van de in 2022 betaalde vergoedingen (stand t/m eind april 2022) heeft
99% betrekking op ziekenhuis- en ggz-zorg, vrijwel gelijkelijk verdeeld.
Vraag 28
Waarom wordt de tegenvaller op de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg voor onverzekerden structureel geacht? Hoe groot is het
percentage onverzekerden op dit moment?
Antwoord:
Vorig jaar was ook sprake van een overschrijding van de uitgaven op de
SOV-regeling. Vanwege de grillige uitgavenontwikkeling in de afgelopen
jaren is deze overschrijding toen niet structureel in de begroting verwerkt.
Nu in 2022 opnieuw sprake is van een overschrijding, is het verstandig de
verwachte overschrijding van € 12 miljoen structureel te verwerken.
Temeer omdat VWS geen reden (meer) ziet om hier van een incidenteel
karakter uit te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

11

Dat geldt niet voor de verhoging van de raming van de SOV in 2022 met
€ 47 miljoen in verband met het gegeven dat in 2022 ook kosten voor zorg
voor ontheemden uit Oekraïne via de SOV vergoed worden. Dit bedrag is
incidenteel aan het SOV-budget toegevoegd.
De Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg voor onverzekerden
(SOV) is bedoeld voor zorg aan rechtmatig in Nederland verblijvende
onverzekerde personen. De Regeling Onverzekerbare Vreemdelingen
(OVV) is bedoeld voor zorg aan niet-rechtmatig verblijvende onverzekerde
personen. Naar schatting van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) zijn er tussen de 23.000 en 58.000
onrechtmatig verblijvende personen in Nederland en is sprake van een
dalende trend. Niet bekend is aan hoeveel unieke personen medisch
noodzakelijke zorg is gegeven.
Het aantal rechtmatig verblijvende onverzekerde personen is onbekend.
In 2021 heeft het CAK voor zorg aan in Nederland rechtmatig verblijvende
vreemdelingen ongeveer 12.000 declaraties ontvangen. Dat is 65% van het
totale aantal declaraties.
Van de groepen onverzekerde personen in de SOV is – anders dan de
nationaliteit, leeftijd en geslacht – verder geen achtergrond bekend. Het
gaat onder meer om dak- en thuisloze mensen, personen met verward
gedrag, voormalige arbeidsmigranten en vermoedelijk ook toeristen die
niet of onvoldoende verzekerd zijn. Van de Nederlanders in deze groep is
van 87% een bsn bekend, van vreemdelingen 56%. Het bsn is een indicatie
dat mensen hier wonen of gewerkt hebben.
Vraag 29
Welke acties worden ondernomen om onverzekerden zich te laten
verzekeren? Wat zijn de resultaten tot nu toe?
Antwoord:
Tot de zomer van 2021 konden gemeenten en GGD’en aan de hand van de
melding van zorg aan het Meldpunt Onverzekerden vervolghulp bieden
aan verzekeringsplichtige personen.
In de zomer van 2021 is geconstateerd dat er geen wettelijke grondslag is
voor GGD’en en gemeenten om deze meldingen te verwerken. Een
wetswijziging om deze grondslag te realiseren is in voorbereiding.
In 2019 hebben 45 gemeenten en 7 GGD’en gerapporteerd dat van 4.847
onverzekerde personen voor 811 personen een verzekering kon worden
gesloten. Dat is bijna 17%. Over latere jaren zijn bij VWS op dit moment
nog geen gegevens bekend.
Vraag 30
Kunt u toelichting geven op de businesscase van Babyconnect, waaruit
blijkt dat de beschikbare middelen onvoldoende zijn om gegevensuitwisseling in de geboortezorg mogelijk te maken en de doelen van de
subsidieregeling te betalen?
Antwoord:
Bij de totstandkoming van het programma (2019) ging het om een eerste
inschatting. De business case (2021) laat zien dat de beschikbare middelen
niet toereikend zijn om de beoogde gegevensuitwisseling in de geboortezorg mogelijk te maken en de doelen van de subsidieregeling te kunnen
behalen.
De hogere kosten zijn onder andere het gevolg van het feit dat er nog
geen generieke/landelijke voorzieningen en infrastructuur zijn (bijv. rond
identificatie autorisatie en toestemming) waar bij eerdere kostenberekeningen wel van was uitgegaan. Daarnaast zijn de structurele kosten (o.a.
licentiekosten) inzichtelijk gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

12

Deze hogere licentiekosten kunnen pas op termijn (per 2025) landen in de
tarieven (op basis van nieuwe kostprijsonderzoeken), tot die tijd worden
ze gedekt uit de aanvullende middelen.
Vraag 31
Op welk type zorg wordt het meest beroep gedaan binnen de regeling
Zorg aan illegalen en andere onverzekerbare vreemdelingen (OVV)?
Antwoord:
In 2021 was de verdeling als volgt: ziekenhuiszorg 50%, ggz 17%, farmacie
11%, wijkverpleging 4%, huisartsen 3%, verloskundige- en kraamzorg 3%,
overige zorg 12%.
In 2022 is tot en met april de verdeling als volgt: ziekenhuiszorg 40%, ggz
30%, farmacie 11%, wijkverpleging 4%, huisartsen 2% en overige zorg
13%.
Vraag 32
Waarom wordt het merendeel van de eerder met een beroep op de
spoedclausule van artikel 2.27 CW 2016 beschikbaar gestelde middelen
voor respijtzorg en Eén tegen eenzaamheid nu met een kasschuif naar
2023 verschoven en wat zijn de gevolgen daarvan voor de realisatie van
de doelstellingen?
Antwoord:
Vanuit het coalitieakkoord is structureel 10 miljoen vrijgemaakt voor de
verbetering van ondersteuning van mantelzorgers en incidenteel € 40
miljoen (4x € 10 miljoen) voor het terugdringen van eenzaamheid
(looptijd 2022–2025). Om deze middelen effectief te besteden is het nodig
de betrokken partijen voldoende tijd te geven om tot plannen te komen en
daarbij de meest passende financieringsvorm te vinden. Daarbij komt ook
dat de gemeenten in 2022 te maken hebben met de wisseling van colleges
en het maken van de collegeprogramma’s. Hiertoe is ervoor gekozen de
middelen van 2022 door te schuiven naar 2023 en verder. De looptijd is
weliswaar daardoor korter, maar omdat de plannen beleidsmatig en
doelmatig beter zijn uitgewerkt en afgestemd en de besteedbare bedragen
per jaar hoger zijn, zal het verwachte effect van deze middelen niet minder
zijn. Zowel de inzet op de aanpak eenzaamheid en de ondersteuning op
mantelzorg lopen in 2022 door op basis van structurele middelen uit de
vorige kabinetsperiode.
Vraag 33
Wat is de reden van de kasschuif van € 9,4 miljoen voor respijtzorg en € 8
miljoen voor Eén tegen eenzaamheid naar 2023?
Antwoord:
Vanuit het coalitieakkoord is structureel € 10 miljoen vrijgemaakt voor de
verbetering van ondersteuning van mantelzorgers en incidenteel € 40
miljoen (4x € 10miljoen) voor het terugdringen van eenzaamheid (looptijd
2022–2025). Om deze middelen effectief te besteden is het nodig de
betrokken partijen voldoende tijd te geven om tot plannen te komen en
daarbij de meest passende financieringsvorm te vinden. Daarbij komt ook
dat de gemeenten in 2022 te maken hebben met de wisseling van colleges
en het maken van de collegeprogramma’s. Hiertoe is ervoor gekozen de
middelen van 2022 door te schuiven naar 2023 en verder. De looptijd is
weliswaar daardoor korter, maar omdat de plannen beleidsmatig en
doelmatig beter zijn uitgewerkt en afgestemd en de besteedbare bedragen
per jaar hoger zijn, zal het verwachte effect van deze middelen niet minder
zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

13

Vraag 34
Wat is de reden dat het budget (€ 4,7 miljoen) voor het programma
Waardigheid en trots pas in 2023 tot besteding komt en waarom is er in
2022 minder besteed dan vooraf geraamd?
Antwoord:
De reden dat € 4,7 miljoen in 2023 tot besteding komt ligt in de
doorlooptijd bij de zorgaanbieders die ondersteund worden door
«Waardigheid en Trots». Het betreft zorgaanbieders die zich in 2021
hebben aangemeld voor ondersteuning en bij wie het ondersteuningstraject langer duurt dan verwacht en doorloopt tot in 2023. Aangezien de
kosten in 2023 worden gemaakt, schuift het daarmee samenhangende
budget ook door.
Vraag 35
Hoeveel (extra) woningen zullen er in 2022 aangepast worden in het kader
van langer thuis door de stimuleringsregeling? Hoe wordt dit gemonitord?
Antwoord:
De verwachting is dat dit aantal vergelijkbaar zal zijn met de aantallen in
2021. In 2021 zijn 56 subsidies verleend voor de initiatieffase en zijn 8
plan-ontwikkelleningen verleend. Dit gaat bij elkaar in 2021 om ca. 1500 –
1600 woningen. De daadwerkelijke bouw zal voor veel projecten nog
meerdere jaren duren. Het aantal geclusterde woonvormen wordt op
macroniveau gemonitord in de monitor geclusterd wonen.
Vraag 36
Wat is de oorzaak van de € 0,9 miljard aan lagere Wlz-premie-inkomsten
in 2021?
Antwoord:
De raming van de Wlz-premie-inkomsten is overgenomen van het CPB. In
de raming van het CPB is rekening gehouden met het meest actuele
economisch beeld.
Vraag 37
Wat is de oorzaak van de stijging van de Wlz-uitgaven in 2020 met bijna
€ 0,3 miljard?
Antwoord:
De oorzaak van de stijging van de Wlz-uitgaven in 2020 met € 0,3 miljard
is de financieringsmutatie. Deze mutatie is het resultaat van het verschil
tussen het moment waarop de NZa de productieafspraken van partijen
ontvangt en de verwerking daarvan in de budgetten en de
bevoorschotting/declaraties van de instellingen. Er is over 2020 voor
€ 293 miljoen meer gefinancierd dan waar in het jaarverslag over 2020
vanuit werd gegaan. Dit verschil is voornamelijk te verklaren door de
hogere meerkosten corona dan begroot (€ 191 miljoen). Zie ook de
uitgebreide verdiepingsbijlage Wlz bij het jaarverslag 2021 Overzicht
Datasets | Ministerie van Financiën – Rijksoverheid (rijksfinancien.nl),
tabblad «Nom en onverdeeld».
Vraag 38
Kan een nadere toelichting gegeven worden op Vitaal en Cybersecurity?
Antwoord:
In het coalitieakkoord zijn middelen gereserveerd voor het versterken van
digitale veiligheid, inlichtingendiensten en NCTV. Een deel van deze
middelen is via de ministerraad toegekend aan beleidsdepartementen om
hun inzet gericht op cyber security en vitale sectoren te versterken. VWS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

14

heeft, zoals in de memorie van toelichting beschreven, voor 2022 € 1,5
miljoen gekregen. VWS gebruikt deze middelen om Z-CERT te versterken
en inzet op informatieveilig gedrag in de zorg te intensiveren. De
middelen worden tevens gebruikt om VWS, de Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd (IGJ) en het zorgveld voor te bereiden op de implementatie van
2 Europese richtlijnen: de herziening richtlijn netwerk- en informatiebeveiliging (NIB) en de richtlijn veerkracht kritieke entiteiten (CER).
Vraag 39
Waarom is er maar € 25 miljoen overgeboekt naar het instrument
bijdragen aan medeoverheden voor de financiering van de instandhouding en doorontwikkeling van de expertisecentra jeugdhulp? De
expertisecentra jeugdhulp krijgen toch jaarlijks € 26 miljoen euro per jaar?
Waarom is het € 1 miljoen minder? Wat gebeurt er met betreffende € 1
miljoen?
Antwoord:
De € 25 miljoen wordt direct uitgekeerd aan acht coördinerende
gemeenten voor de bovenregionale expertisenetwerken. De € 1 miljoen is
beschikbaar voor de ondersteuning van de expertisenetwerken en de
landelijke kennis- en leerfunctie. Vanuit deze middelen wordt bijvoorbeeld
de gezamenlijke communicatie over de expertisenetwerken vorm gegeven
via een website en nieuwsbrief. Daarnaast is vanuit deze middelen een
landelijke monitor ontwikkeld en geïmplementeerd. Hierin wordt
casuïstiek gemonitord door de regionale expertteams en bovenregionale
expertisenetwerken volgens een vaste set aan indicatoren. Het monitoren
van de casuïstiek via deze monitor zorgt ervoor dat (boven)regionaal een
beeld verkregen wordt wat voor soort casussen vastlopen, waarom en
hoe tot een oplossing is gekomen. Want naast het bijdragen aan een
oplossing voor jongeren op korte termijn, hebben de expertisenetwerken
een belangrijke rol in het voorkomen dat zorgvragen van jongeren
onnodig complex worden en vastlopen. Dit doen zij door te leren van
casuïstiek. Het leren van casuïstiek moet vorm krijgen in de landelijke
kennis- en leerfunctie van de expertisenetwerken. Samen met het
Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd wordt uitgewerkt hoe hier nader
invulling aan kan worden gegeven.
Vraag 40
Zullen de aanvullende middelen voor de tegemoetkomingsregeling naar
aanleiding van het rapport van Commissie De Winter voldoende zijn? Zo
ja, hoe is deze inschatting gemaakt? Hoeveel aanvragen zijn er al gedaan?
Hoeveel worden er nog dit jaar ongeveer verwacht? Hoeveel aanvragen
zijn toegekend en hoeveel afgewezen?
Antwoord:
Bij voorjaarsnota is extra budget vrijgekomen op basis van de aanvragen
die het Schadefonds in 2021 binnen heeft gekregen en de daarop
gebaseerde geraamde toestroom in 2022. De huidige ontwikkeling in het
aantal aanvragen wordt samen met het Schadefonds goed gemonitord.
Daarbij wordt eveneens gekeken naar de raming in de begroting of en
deze toereikend is om de aanvragen te kunnen afhandelen en een
tegemoetkoming te verstrekken als hier aanspraak op kan worden
gemaakt.
Van 1 januari 2021 tot en met 16 juni 2022 zijn er 12.521 aanvragen
ingediend. Het Schadefonds heeft sinds de start van de regeling in 6.733
aanvragen een beslissing genomen, waarvan 5.612 aanvragers (83%)
inmiddels een tegemoetkoming hebben gekregen. Over 5.788 aanvragen
moet het Schadefonds nog een beslissing nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

15

Vraag 41
Met welke premiestijging moet in december 2022 rekening gehouden
worden?
Antwoord:
Bij Prinsjesdag maakt het kabinet de raming van de zorgpremies bekend.
In aanloop naar Prinsjesdag komt aanvullende informatie beschikbaar
over de zorguitgaven die van invloed zijn op de hoogte van de premie.
Daardoor kan op dit moment nog geen verantwoorde schatting van de te
verwachten premiestijging gegeven worden. De premiestijging zal
waarschijnlijk wel hoger zijn dan gebruikelijk vanwege de hoger dan
gebruikelijke loon- en prijsstijgingen.
In november worden de definitieve nominale premies bekend gemaakt
door de zorgverzekeraars.
Vraag 42
Kunt u toelichten wat de belangrijkste redenen zijn dat de uitgaven voor
externe inhuur bij het Ministerie van VWS stijgen?
Antwoord:
De mutatie van de uitgaven voor externe inhuur van het departement ad
€ 32,9 miljoen betreft enerzijds een mutatie voor inhuur externen van het
kerndepartement van € 31,7 miljoen en anderzijds een mutatie van € 1,2
miljoen ten behoeve van de externe inhuur bij de Raden. Deze laatste
mutatie is een technische mutatie, waarmee budgetten van SCP en CCMO
binnen hun begroting naar het juiste begrotingsonderdeel worden
overgeheveld. De mutatie van € 31,7 miljoen bestaat uit: overhevelingen
vanuit andere departementen ten behoeve van uitvoeringskosten voor
subsidieregelingen vanuit DUS-I, inhuur vanwege de beheersing van
corona en bijbehorende uitgaven voor communicatie, juridische ondersteuning, uitvoering van beleid bij Dienst Testen, voorbereiding van de
parlementaire enquête en het voldoen aan de vereisten vanuit de wet
open overheid.
Vraag 43
Hoeveel ambtenaren zijn er respectievelijk in 2019, 2020 en 2021 bijgekomen op het Ministerie van VWS?
Antwoord:
In de onderstaande tabel staat aangegeven hoeveel ambtenaren (bron
P-Direkt) er in de jaren 2019, 2020 en 2021 zijn bijgekomen op het
Ministerie van VWS (concern excl. Zbo’s).
Jaar

Bijgekomen t.o.v. voorgaand jaar in fte

2019
2020
2021

158
438
496

Vraag 44
Kunt u aangeven wat de oorzaken zijn van de stijgende personele
uitgaven voor inhuur van externen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 42.
Vraag 45

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

16

Kunt u een nadere onderbouwing geven van de ophoging van het budget
voor personele uitgaven met € 39 miljoen en € 50 miljoen voor respectievelijk 2022 en 2023 ten behoeve van corona-gerelateerde uitgaven?
Antwoord:
De ophoging van € 38,8 miljoen (2022) en € 49,5 miljoen (2023) heeft
betrekking op de corona-gerelateerde toename van de uitgaven voor
eigen personeel of inhuur van het kernministerie (bovenste deel tabel 13
op pagina 28). Het betreft de volgende dienstonderdelen:
Bedragen x € 1.000
Directie

Bedrag
2022

Bedrag
2023

Nadere onderbouwing

directies COVID-19

18.613

24.428

PDO (Programmadirectie
Openbaarheid) en WJZ

7.636

13.871

MEVA

4.633

900

NC-19

4.061

4.227

Dienst Testen

2.700

5.000

BPZ

656

656

RDO

517

381

Het betreft een aantal kosten waaronder
een transitieregeling voor medewerkers
van de tijdelijke directie, het in
overeenstemming brengen van het
budget met de werkelijke bezetting van
de directies die betrokken zijn bij de
beheersing van corona in 2022 en 2023
en de overdracht van taken vanuit het
NCTV naar de Covid-directies.
Kosten voor de inzet van WOB-juristen
door toename van WOB-verzoeken en
uitvoering geven aan de wet open
overheid in het kader van corona.
Daarnaast uitbreiding van de directie
WJZ vanwege de toename bezwaar en
beroep.
Uitvoeringscapaciteit afhandeling
corona gerelateerde maatregelen
(waaronder de zorgbonus).
Kosten voor medewerkers t.b.v.
parlementair onderzoek, het veiligstellen en archiveren van Covid informatie
en digitale ordening.
Het betreft het in overeenstemming
brengen van het budget met de
werkelijke bezetting en inbedden van
het kunnen overnemen per 01/09 van de
coördinerende taken van Stichting Open
Nederland overgenomen.
Betreft extra adviseurs en ondersteuning ten behoeve van de politieke en
ambtelijke top voor de beheersing van
corona.
Betreft aanvullende personele kosten
t.b.v. de programmadirectie Realisatie
Digitale Ondersteuning.

Totaal

38.816

49.463

Vraag 46
Waar heeft de in tabel 1 genoemde € 13 miljoen extra voor «Apparaatskosten Covid-19» betrekking op en hoe verhoudt dat zich tot het extra
budget van € 39 miljoen voor extra personeel «ten behoeve van coronagerelateerde uitgaven»?
Antwoord:
De in tabel 1 opgenomen post voor «Apparaatskosten COVID-19» van
€ 13,3 miljoen betreft enkel een mutatie ten behoeve van de Projectdirectie COVID en geeft niet alle mutaties op apparaatskosten in verband
met COVID-19 weer. De € 13,3 miljoen maakt wel onderdeel uit van de op
pagina 29 genoemde € 39 miljoen.
Vraag 47

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

17

Vallen de extra personele uitgaven ten behoeve van corona-gerelateerde
uitgaven onder het uitgavenplafond en gaan zij dus ten koste van andere
uitgaven, of vallen zij erbuiten?
Antwoord:
Ja, de extra personele uitgaven vallen onder het uitgavenplafond
(Rijksbegroting) en gaan dus ten koste van andere uitgaven. Het betreft de
posten zoals in het antwoord op vraag 45 zijn toegelicht.
Vraag 48
Hoeveel medewerkers van het Ministerie van VWS zouden vervangen
kunnen worden door anders te werken, technologie en innovatie?
Antwoord:
VWS grijpt op het gebied van anders werken, technologie en innovatie
elke mogelijkheid aan om deze in de organisatie te implementeren. Daar
waar het mogelijk is om op deze wijze efficiencywinst te boeken gebeurt
dit al. Het daadwerkelijk vervangen van medewerkers vanwege technologische ontwikkelingen en innovatie en daarmee een besparing realiseren
is niet aan de orde.
Vraag 49
Waaruit bestaan de kosten ter ondersteuning van de derde bewindspersoon (€ 2,6 miljoen per jaar)?
Antwoord:
De € 2,6 miljoen aan aanvullend budget voor eigen personeel ter
ondersteuning van de derde bewindspersoon bestaat uit een aantal
elementen. Ten behoeve van politiek-bestuurlijke ondersteuning (inclusief
secretarieel) wordt € 770.000 additioneel beschikbaar gesteld, voor
vervoerskosten € 335.000 en voor communicatie-capaciteit wordt € 1,5
miljoen toegevoegd aan het budget.
Vraag 50
Kunt u nader toelichten welk deel van de kosten die de Roemernorm
overschrijden, worden veroorzaakt door corona-gerelateerde uitgaven?
Antwoord:
Jaarlijks wordt bij het jaarverslag van VWS inzicht gegeven in het al dan
niet overschrijden van de Roemernorm. Voor een nadere duiding van de
realisaties van de corona gerelateerde overschrijding van de Roemernorm
is het noodzakelijk om naast het in beeld hebben van alle Covidbudgetten, ook een sluitende urenadministratie te hebben, om te bepalen
welk deel van de tijd medewerkers besteden aan de beheersing van
corona, aangezien medewerkers ook of mede ingezet kunnen worden
voor andere taken. Dit wordt niet standaard in de administratie van VWS
vastgelegd.
Op grond van de in tabel 12 en 13 vermelde budgetstanden na de eerste
suppletoire begroting 2022 is het aandeel van de kosten voor externe
inhuur in de totale personeelskosten ca. 22,5%. Dit percentage betreft de
kosten van inhuur voor het gehele ministerie, inclusief de raden en
inspectie, maar exclusief de inhuur door agentschappen. Wanneer van het
totaal van de huidige personeelsbudgetten enkel de aan covid gerelateerde budgetten worden meegenomen, is er indicatief sprake van een
aandeel van ca. 55,2% dat betrekking heeft op inhuur bij de corona
gerelateerde dossiers.
Vraag 51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

18

Voor welke tegenvallers en intensiveringen is een deel van de tranche
2022 van de prijsbijstelling ingezet?
Antwoord:
De prijsbijstelling is ingezet ter dekking van diverse personele en
materiële uitgaven die niet eerder voorzien waren op de VWS-begroting
(tegenvallers en intensiveringen). Het betreft onder andere (extra)
personele inzet bij de directies die betrokken zijn bij de beheersing van
corona en de fase erna voor bijvoorbeeld de voorbereiding van de
parlementaire enquête. Daarnaast is meer juridische ondersteuning nodig
en wordt de landsadvocaat vaker ingeschakeld. Daarnaast is de prijsbijstelling tevens ingezet voor de faciliteitenregeling en het applicatiebeheer
van het informatiesysteem dat het ministerie gebruikt.
Vraag 52
Waarom zijn de tijdelijke middelen kwaliteitskader verpleeghuiszorg
neerwaarts bijgesteld met € 79 miljoen in 2022 en € 87 miljoen structureel vanaf 2023? Betreft dit een bezuiniging?
Antwoord:
Nee, hier is geen sprake van een bezuiniging. Op de begroting waren
tijdelijk extra middelen geraamd voor het kwaliteitskader verpleeghuiszorg die uitgingen boven het structurele bedrag van € 2,1 miljard (in
prijspeil 2017) dat vanaf 2027 was gereserveerd. Nu het structurele bedrag
van € 2,1 miljard per 2022 in de integrale tarieven is verwerkt en de
verpleeghuizen daarmee aan het kwaliteitskader kunnen voldoen is het
mogelijk om de tijdelijke extra middelen te verlagen.
Vraag 53
Kunt u een nadere onderbouwing geven van de ombuiging van € 540
miljoen in 2023 (oplopend tot € 1.554 miljoen in 2026) als gevolg van het
integraal zorgakkoord?
Antwoord:
In het coalitieakkoord is opgenomen dat met alle zorgsectoren in de Zvw
een integraal hoofdlijnenakkoord wordt afgesloten voor de periode vanaf
2023 (de huidige akkoorden lopen tot en met 2022). Hierin worden
afspraken gemaakt over zorginhoud en de budgettaire kaders. De
zorginhoudelijke afspraken zien in ieder geval op het substantieel
terugdringen van regeldruk, verminderen van ongecontracteerde zorg,
substitutie, samenwerking en gepast gebruik.
De ombuiging van het integraal zorgakkoord is een politieke normering
van de uitgavenontwikkeling. De hoogte van deze norm is bij benadering
gebaseerd op de maatregel «afsluiten van nieuwe hoofdlijnenakkoorden»
uit de ombuigings- en intensiveringslijst 2021 van het Ministerie van
Financiën (update maart 2021)2. De budgettaire reeksen voor deze
maatregel zijn in november 2021 geactualiseerd op basis van de macro
economische verkenningen (MEV) van het CPB. Voor een nadere
toelichting verwijs ik u naar het coalitieakkoord en de ombuigings- en
intensiveringslijst.
Bij de in de vraag genoemde reeks gaat het allereerst om de bruto
besparing van de uitgaven. Deze besparing leidt tot lagere opbrengsten
op grond van het eigen risico (zie tabel hieronder). De bruto besparing
bedraagt € 332 miljoen in 2023, oplopend tot € 1.346 miljoen vanaf 2026.

2

www.rijksfinanciën.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

19

Daarnaast bestaat de reeks uit de transitiemiddelen in de huidige HLA’s
2019–2022 (€ 208 miljoen), die structureel worden afgeboekt. Voor het
integraal zorg akkoord zijn deze middelen beschikbaar in de periode
2023–2026 op de aanvullende post.
Zie onderstaande tabel voor de onderbouwing:

Netto besparing IZA (tabel Coalitieakkoord)
correctie: particuliere keurmerken niet-zvw
deel
Effect lagere opbrengsten eigen risico
Bruto besparing IZA
Overboeken transitiemiddelen
Totale reeks

2023

2024

2025

2026

– 295

– 572

– 886

– 1.281

– 37
– 332
– 208
– 540

– 74
– 646
– 208
– 854

– 77
– 963
– 208
-– 1.171

15
– 80
– 1.346
– 208
– 1.554

Vraag 54
Welke gevolgen heeft de opgelopen vertraging om te komen tot een
integraal zorgakkoord voor de doelrealisatie en de beoogde ombuigingen?
Antwoord:
Zoals ik aan uw Kamer heb gemeld bij brief van 10 mei jl. (Kamerstuk
31 765, nr. 641), streef ik ernaar om deze zomer een Integraal Zorgakkoord
te sluiten met betrokken partijen. Dit streven heb ik nog steeds. De doelen
en beoogde ombuigingen zijn daarmee ongewijzigd. Ik zal uw Kamer zo
snel mogelijk na het bereiken van een (onderhandelings-)akkoord op de
hoogte stellen van de inhoud hiervan.
Vraag 55
Op welke manier wordt de toets op het basispakket op basis van een
kader voor passende zorg verbeterd en verbreed?
Antwoord:
De houdbaarheid van het stelsel vraagt erom dat pakketbeheer nu en in
de toekomst bijdraagt aan de beschikbaarheid van passende zorg voor de
patiënt. Op dit moment is het grootste deel van de instroom in het
basispakket open. Dit betekent dat op het moment dat interventies
aantoonbaar effectief zijn en voldoen aan de stand van wetenschap en
praktijk, ze zonder toetsing vooraf kunnen instromen. Alleen bij geneesmiddelen toetst het Zorginstituut vooraf. Om die reden wil ik de toets op
het basispakket verbeteren en verbreden.
Onder het verbeteren van de toets op het basispakket versta ik de
inhoudelijke toetsing van de interventie, zoals de invulling van het
criterium effectiviteit en de overige pakketcriteria zoals kosteneffectiviteit
en noodzakelijk te verzekeren zorg. Onder het verbreden van de toets op
het basispakket versta ik het toetsen van andere typen interventies dan
geneesmiddelen. Ik zie daarbij een rol weggelegd voor de overheid, maar
zeker ook veldpartijen, onder andere om de maatschappelijk relevante
interventies voor toetsing te selecteren. Daarbij wil ik ook kijken naar
toetsing van zowel nieuw ingestroomde interventies als interventies die al
langer in het pakket zitten.
In mijn brief, die ik toegezegd heb kort na de zomer te sturen, ga ik verder
in op de uitwerking. Daarbij onderzoek ik ook op welke wijze – de
verbreding en verbetering van de toets op het pakket verdere borging
vraagt in de wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

20

Vraag 56
Kunt u aangeven om welke randvoorwaarden het gaat als het gaat om het
realiseren van Juiste Zorg op de Juiste Plek en substitutie? Hoe gaat u er
op toezien dat er voldoende transitiemiddelen, capaciteit en organisatiekracht is?
Antwoord:
De opgave van de Juiste Zorg op de Juiste Plek (JZOJP) is om de zorg en
ondersteuning zo dicht mogelijk bij de patiënt aanbieden. Daarbij is de
behoefte van de patiënt het uitgangspunt. Dit vraagt om een systeembenadering van de zorgaanvraag en niet langer om een specialisme
georiënteerde blik. Een paradigmashift die onder andere vorm moet
krijgen in (regionale) zorgnetwerken, waarin alle betrokkenen intensief
samenwerken. In het regeerakkoord is tegen deze achtergrond daarom
afgesproken dat regiobeelden en regioplannen worden (door)ontwikkeld.
Deze plannen helpen om in iedere regio een passend, samenhangend en
toekomstbestendig zorg- en ondersteuningsaanbod te waarborgen en
vormen tegelijk de belangrijkste basis en randvoorwaarde voor domeinoverstijgende samenwerking die nodig is voor JZOJP en substitutie.
In de Discussienota Zorg voor de Toekomst (die op 19 maart 2021 aan de
Kamer is verstuurd) en in het rapport Substantieel Potentieel van SiRM
(dat op 2 juli 2021 aan de Kamer is aangeboden), zijn daarnaast verschillende maatregelen en randvoorwaarden benoemd die ondersteunend zijn
aan de gewenste beweging. Het betreft hierbij onder andere het komen
tot alternatieve financierings- en bekostigingsvormen en het daarmee
zetten van de juiste prikkels, het versterken en moderniseren van
gegevensuitwisseling en databeheer, het komen tot een goede kennis- en
expertise infrastructuur (en het gebruik maken van good/best practices),
het investeren in organisatie- en implementatiekracht van veldpartijen etc.
Het is evenwel ondoenlijk om alle randvoorwaarden hier uit te lichten.
In het IZA zal ik afspraken met veldpartijen maken over de beschikbaarheid van transitiemiddelen, capaciteit en organisatiekracht om de
beweging naar JZOJP te ondersteunen.
Vraag 57
Kunt u nader toelichten hoe de kosten van het niet doorgaan van de
integrale vergelijking in 2022, € 220 miljoen, worden gedekt?
Antwoord:
De integrale vergelijking verpleeghuiszorg gaat niet door. Het kabinet
heeft besloten om andere maatregelen uit te voeren, zoals het scheiden
van wonen en zorg, het verplichten van meerjarige contracten
ouderenzorg en de doorontwikkeling van het Kwaliteitskader verpleeghuiszorg. Het voor het kwaliteitskader structureel beschikbaar gestelde
bedrag van € 2,1 miljard is per 2022 in de integrale tarieven voor de
verpleeghuiszorg verwerkt. Op deze manier komen de kosten van de het
niet doorgaan van de integrale vergelijking te vervallen.
Vraag 58
Wat is er precies gebeurd met de € 2,1 miljard die structureel was
gereserveerd voor het Kwaliteitskader verpleeghuiszorg?
Antwoord:
Het structurele bedrag van € 2,1 miljard is per 2022 in de integrale
tarieven verwerkt voor de verpleeghuizen waarmee zij aan het kwaliteitskader kunnen voldoen. In de voortgangsrapportages van het programma
Thuis in het Verpleeghuis is uitvoerig gerapporteerd over de resultaten
hiervan. Bijvoorbeeld ten aanzien van de gerealiseerde groei van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

21

aantal werknemers (+42.000 werknemers tussen 1 januari 2017 en
1 oktober 2020) en de toename van het cliënttevredenheidsscore (naar 8,4
in 2020). Zie TK 2020–2021, 31 765-546.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVI, nr. 5

22