Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 481

Wijziging van de Wet op de bedrijfsorganisatie
en de Wet financiering sociale verzekeringen in
verband met de financiering van de
Sociaal-Economische Raad

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 30 augustus 2012 en het nader rapport d.d.
14 november 2012, aangeboden aan de Koningin door de minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 20 juli 2012, no. 12.001728, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij
de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de Wet op de bedrijfsorganisatie en de Wet financiering sociale verzekeringen in verband met de
financiering van de Sociaal-Economische Raad, met memorie van
toelichting.
Het voorstel strekt tot wijziging van de manier waarop de SociaalEconomische Raad (SER) wordt gefinancierd. De SER zal gefinancierd
worden uit het Algemeen Werkloosheidsfonds (Awf) en niet langer via
opslagen op de bijdrage voor de kamer van koophandel (KvK), die
ondernemingen op grond van de Handelsregisterwet verschuldigd zijn.
De Afdeling advisering van de Raad van State maakt opmerkingen over de
wijze van financiering als zodanig van de SER en de financiering via het
Awf. Zij is van oordeel dat in verband daarmee enige aanpassing van het
voorstel wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 20 juli 2012,
no. 12.001728, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van de
Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 30 augustus
2012, nr. W12.12.0275/III, bied ik U hierbij aan.

1
De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

kst-33481-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 481, nr. 4

1

1. De wijze van financiering als zodanig van de SER
Blijkens de toelichting zullen een voorgenomen reorganisatie van de KvK
en wijziging van de Handelsregisterwet 2007 per 1 januari 2013 leiden tot
het einde van de mogelijkheid van financiering van de SER door een
opslag op de bijdrage die ondernemingen zijn verschuldigd aan de KvK.
Deze wijze van financiering berust op de band tussen de SER en het
Nederlandse bedrijfsleven, met name de ondernemingen die zijn
ingeschreven in het Handelsregister. De regering kiest er thans voor om
de uitgaven van de SER die niet worden gedekt door andere inkomsten,
ten laste te brengen van het Awf. Door koppeling aan het Awf is gewaarborgd dat de bijdrage aan de SER zal worden opgebracht door dezelfde
groep als in de huidige situatie, waarmee wordt voldaan aan eisen van
doelmatigheid, aldus de toelichting.1 Deze keuze geeft de Afdeling
aanleiding het volgende op te merken.
De Afdeling heeft op zichzelf begrip voor overwegingen van doelmatigheid als daarmee wordt gedoeld op de noodzaak om tijdig voor
1 januari 2013 te voorzien in een nieuwe grondslag voor de financiering
van de SER. Meer ten principale dringt zich echter de vraag op of, nu de
noodzaak is ontstaan tot verandering van de wijze van financiering van de
SER, de keuze voor het Awf in deze het meest aangewezen moet worden
geacht. In zijn uitvoeringstoets heeft het UWV er terecht op gewezen dat
de door hem beheerde werknemersfondsen, zoals het Awf, qua organisatie en activiteiten volkomen los staan van de SER.2 Eerder heeft de Raad
van State er al op gewezen dat als een uitgave uit het Awf geen verband
houdt met werkloosheid, daarmee wordt getreden buiten het doel van het
Awf.3
Uitgangspunt dient naar het oordeel van de Afdeling te zijn dat de wijze
van financiering van een publieke organisatie aansluit bij haar aard en
taken, mede bezien in relatie tot de belanghebbenden in haar omgeving.
In zo’n benadering verdient de aandacht dat de SER, als institutie aan de
top van het stelsel van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie (PBO),
door zijn samenstelling en expertise een centrale rol vervult in de
Nederlandse arbeidsverhoudingen en, als adviseur van de rijksoverheid,
bij de vorming van het sociaal-economisch beleid in de meest brede zin.
Zo bezien, zijn niet alleen ondernemingen als zodanig, maar, ruimer,
sociale partners – werkgevers en werknemers – aan te merken als
belanghebbenden bij het werk van de SER, terwijl zeker ook de rijksoverheid moet worden gerekend tot de kring van belanghebbenden. Als
de wijze van financiering zou (moeten) aansluiten bij de genoemde
kringen van belanghebbenden, zouden niet alleen werkgevers in beeld
moeten blijven. Derhalve rijst de vraag waarom op voorhand een bijdrage
van werknemers in deze buiten beeld blijft, alsmede een bijdrage vanuit
de algemene middelen4, in welke onderlinge verhouding ook.

1

Memorie van toelichting, paragraaf
Algemeen, Voorstel financiering.
2
De Afdeling laat hier verder rusten dat bij de
opslag op de bijdrage aan de KvK sprake is
van ondernemingen, terwijl het bij financiering via het Awf gaat om werkgevers.
3
Zie het advies van de Raad van State van
29 juli 2010 inzake het voorstel van wet van de
leden Eijsink, Poppe, Pechtold en Peters tot
vaststelling van regels omtrent de bijzondere
zorgplicht voor veteranen (Veteranenwet)
(W07.100240/II) (Kamerstukken II 2010/11,
32 414, nr. 5).
4
Met inachtneming van de onafhankelijkheid
van de SER.

Gelet op het voorgaande mist de Afdeling een motivering voor de
toekomstige wijze van financiering van de SER. De aangevoerde
overweging van doelmatigheid schiet daarvoor tekort. Tegelijk begrijpt de
Afdeling echter dat een keuze als hier bedoeld een grondige voorbereiding vraagt, met inbreng van alle belanghebbenden, terwijl de tijd
daarvoor thans ontbreekt.
Tegen die achtergrond kan de Afdeling zich voorstellen dat financiering
via het Awf als pragmatische oplossing aanvaardbaar is te achten voor
een in de tijd begrensde periode. Dat zou ruimte geven voor een
herbezinning op de hiervoor bedoelde vraag, terwijl aan zo’n oplossing in
concreto uitvoering zou kunnen worden gegeven door het opnemen van
een horizonbepaling in het voorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 481, nr. 4

2

De Afdeling adviseert in de toelichting in te gaan op het voorgaande, en in
dat kader het opnemen van een horizonbepaling te overwegen.
Onverminderd het voorgaande, merkt de Afdeling over de financiering
van de SER alleen door werkgevers, het volgende op.
2. Financiering via het Awf
Voorgesteld wordt de middelen voor uitgaven van de SER die niet door
andere inkomsten van de SER worden gedekt, ten laste van het Awf te
brengen. Thans wordt de SER gefinancierd uit bijdragen van bepaalde
ondernemingen aan de KvK; overheidswerkgevers dragen daaraan niet
bij. Blijkens de toelichting is gekozen voor bekostiging van de SER uit het
Awf, omdat de premie voor de uitgaven ten laste van dit fonds worden
opgebracht door werkgevers die geen overheidswerkgever zijn, zodat dit
nieuwe stelsel in zoverre aansluit bij de huidige wijze van financiering.
Aldus wordt gewaarborgd dat de bijdrage aan de SER zal worden
opgebracht door dezelfde groep als in de huidige situatie.1
Uit de memorie van toelichting bij de Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar
2012 blijkt dat het Awf een negatief saldo kent van bijna 3 miljard euro.2
Dit houdt in dat de uitgaven uit het Awf thans voor een belangrijk deel uit
de algemene middelen worden betaald. Niet valt te verwachten dat het
Awf met ingang van de datum van inwerkingtreding van het voorstel een
positief saldo zal kennen, en het Awf derhalve niet langer mede zou
worden gevoed uit de algemene middelen. Bekostiging van de SER (ook)
uit de algemene middelen verhoudt zich niet met de hierboven genoemde
stelling in de toelichting dat de voorgestelde wijze van financiering van de
SER aansluit bij de huidige wijze van financiering.
Die wijze van financiering zou kunnen worden geëffectueerd door een
opslag op de Awf-premie die is verschuldigd door werkgevers, tot een
hoogte die toereikend is ter dekking van de kosten van de SER. De
zinsdelen in de toelichting «In verband met de doorrekening in de premie
voor het Awf etc.» en «De raming van dit bedrag uit de begroting ligt ten
grondslag aan de berekening en vaststelling van het totale premiepercentage WW Awf»1 zouden kunnen wijzen op het voornemen tot een
dergelijke opslag, maar zijn dienaangaande niet ondubbelzinnig.
De Afdeling adviseert in de toelichting op het voorgaande in te gaan.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft enige opmerkingen
gemaakt die hebben geleid tot aanpassing van het voorstel.
Over de wijze van financiering als zodanig heeft de Afdeling opgemerkt
dat de aangevoerde overwegingen ter motivering van de gemaakte keuze,
namelijk financiering via het Algemeen Werkloosheidsfonds (AWf),
tekortschoten. Naar aanleiding van deze opmerking is de motivering
uitgebreid in de memorie van toelichting uitgebreid en is het advies van
de Afdeling overgenomen en een horizonbepaling in het voorstel
opgenomen.

1
Memorie van toelichting, paragraaf
«Voorstel financiering».
2
Kamerstukken II 2001/12, 33 000 XV, nr. 2,
blz. 168.

Over de financiering via het AWf heeft de Afdeling opgemerkt dat
bekostiging van de SER uit de algemene middelen, waarvan sprake zou
zijn bij een tekort in het Awf zich niet verhoudt met de nagestreefde
continuering van de huidige wijze van financiering van de SER door het
bedrijfsleven, zoals dit in het voorstel naar voren is gebracht. Naar
aanleiding van deze opmerking is de motivering uitgebreid, waarbij is
verduidelijkt dat met het nieuwe financieringssysteem geen wezenlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 481, nr. 4

3

andere financieringsgrondslag is beoogd. Ingeval van een negatief saldo
van het AWf garandeert de overheid de uitgaven uit het AWf maar is er
geen sprake van een andere wijze van financiering dan via premies die
verschuldigd zijn door werkgevers.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De waarnemend vice-president van de Raad van State,
P. van Dijk
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L. F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 481, nr. 4

4