Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1374
Vragen van de leden Schouw en Berndsen (beiden D66) aan de minister van
Veiligheid en Justitie over het gebruik van spysoftware (ingezonden 13 oktober
2011).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
13 december 2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012,
nr. 536
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Several German states admit to use of
controversial spy software»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Kunt bevestigen dat de Nederlandse overheid beschikt over software
waarmee computers van personen op afstand heimelijk doorzocht en/of
bestuurd kunnen worden? Zo ja, welke onderdelen van de overheid beschikken hierover?
Kunt bevestigen of de Nederlandse overheid opdracht heeft gegeven voor de
ontwikkeling van dit soort software of dat zij dit soort software zelf ontwikkelt? Zo ja, welke onderdelen van de overheid hebben deze opdracht gegeven
of ontwikkelen zij dit zelf? Indien hier een opdracht voor is gegeven, aan welk
bedrijf is deze opdracht gegeven?
Kunt u bevestigen dat de Nederlandse overheid dit soort software heeft
gekocht? Zo ja, welke software is gekocht? Door welk onderdeel van de
Nederlandse overheid is dit gekocht? Van welk bedrijf of welke overheid is
deze software gekocht?
Antwoord 2, 3 en 4
De Unit Landelijke Interceptie van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD)
beschikt over software die geïnstalleerd kan worden op de computer van een
verdachte en waarmee ten behoeve van opsporingsdiensten toegang kan
worden verkregen tot die computer en of gegevens daarvan kunnen worden
overgenomen. De inzet van dit middel beperkt zich, gelet op de bepalingen
van het Wetboek van Strafvordering, tot het opnemen van vertrouwelijke
1

ah-tk-20112012-1374
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://www.dw-world.de/dw/article/0,,15449054,00.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

communicatie (op basis van artikel 126l van het Wetboek van Strafvordering).
Inzet ten behoeve van een heimelijke doorzoeking is binnen de wettelijke
kaders niet toegestaan.
Het verstrekken van informatie over welke specifieke software opsporingsdiensten beschikken vormt een onaanvaardbaar risico voor de inzetbaarheid
van die middelen. Mede om die reden hebben de verwervingstrajecten van
deze middelen onder geheimhoudingsverklaring plaatsgevonden. Ik kan
hierover dan ook geen mededelingen doen.
Vraag 5
Als de Nederlandse overheid beschikt over dit soort software, beschikt zij
daarnaast over de broncode van deze software, zodat zij de werking precies
kan controleren?
Antwoord 5
Voor zover door opsporingsdiensten gebruik wordt gemaakt van software van
externe leveranciers, dient deze te voldoen aan de eisen die Nederlandse weten regelgeving daaraan stelt. De opsporingsdiensten beschikken doorgaans
niet over de broncode. Indien en voorzover wijzigingen moeten worden
aangebracht in de broncode van de software, worden deze aanpassingen
door de leverancier/ontwikkelaar doorgevoerd. In het kader van de voorgeschreven certificering wordt de software integraal doorgelicht. Functionaliteiten die niet mogen worden ingezet, worden daarbij onklaar gemaakt.
Vraag 6 en 7
Als de Nederlandse overheid beschikt over dit soort software, is deze
software ingezet? Hoe vaak is deze software ingezet? In het kader van welke
soort onderzoeken is het ingezet? Door welke overheidsonderdelen is dit
ingezet?
Als de Nederlandse overheid dit soort software heeft ingezet, Kunt u
aangeven op grond van welke strafvorderlijke bevoegdheid deze inzet heeft
plaatsgevonden? Is hiervoor steeds een machtiging van de rechtercommissaris verstrekt?
Antwoord 6 en 7
Voor de inzet van technische hulpmiddelen voor het opnemen van vertrouwelijke communicatie in een woning, waaronder ook de bedoelde software, is
vereist dat het gaat om een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is
toegelaten en dat een ernstige inbreuk op de rechtsorde oplevert. De inzet
van deze middelen vindt plaats op basis van artikel 126l van het Wetboek van
Strafvordering. Een bevel tot het opnemen van vertrouwelijke communicatie
wordt afgegeven door de officier van justitie, met machtiging van de
rechter-commissaris. In het geval sprake is van het opnemen van vertrouwelijke communicatie met behulp van een technisch hulpmiddel in een woning,
beslist het College van Procureurs-Generaal over het afgeven van het bevel.
Door opsporingsdiensten is tot op heden in een zeer beperkt aantal gevallen
gebruik gemaakt van dit middel. Het Openbaar Ministerie heeft mij bericht
dat daarbij steeds gehandeld is binnen de grenzen van artikel 126l van het
Wetboek van Strafvordering en de interne procedures en voorschriften zijn
nageleefd.
Vraag 8
Als de Nederlandse overheid over dit soort software beschikt, welke
waarborgen heeft de Nederlandse overheid genomen om te voorkomen dat
deze software misbruikt en of gehackt wordt?
Antwoord 8
Technische hulpmiddelen voor het opnemen van vertrouwelijke communicatie in een woning, waaronder ook de bedoelde software, mogen alleen
worden ingezet door daartoe gecertificeerd personeel. Mede om deze reden
is de feitelijke inzet van dergelijke middelen gecentraliseerd bij de Unit
Landelijke Interceptie van het KLPD. Bovendien dienen de middelen steeds te
voldoen aan de voorschriften uit het Besluit technische hulpmiddelen
bijzondere opsporingsbevoegdheden (Stb. 1999, 547). Dit besluit schrijft
onder andere voor dat technische hulpmiddelen worden gecertificeerd voor
het doel waarvoor zij worden ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

De ten behoeve van de opsporing beschikbare technische hulpmiddelen voor
het opnemen van vertrouwelijke communicatie worden voorafgaand aan de
inzet gekeurd door de Keuringsdienst van het KLPD. Deze keuring is
voornamelijk gericht op de authenticiteit en integriteit van het middel. Na
goedkeuring wordt het middel gecertificeerd voor de inzet in het kader van
het opnemen van vertrouwelijke communicatie. Indien een technisch
hulpmiddel meer functionaliteiten biedt dan het opnemen van vertrouwelijke
communicatie, dan worden deze functionaliteiten tijdens het keuringstraject
op verzoek van de keuringsdienst geblokkeerd in of verwijderd uit de
software.
Inzet kan ten slotte slechts plaatsvinden na voorafgaande goedkeuring door
het Openbaar Ministerie.
Er zijn mij geen situaties bekend waarin door de Keuringsdienst gecertificeerde technische hulpmiddelen zijn misbruikt of gehackt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3