Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 924 IXA

Jaarverslag en slotwet van Nationale Schuld
2008

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN NATIONALE SCHULD (IXA)
Aangeboden 20 mei 2009

KST128502
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

1

Aandeel in uitgaven IXA van de beleidsartikelen (x € 1000)

Kasbeheer
6.967.600

Financiering Staatsschuld
31.470.887
Aandeel in ontvangsten IXA van de beleidsartikelen (x € 1000)

Kasbeheer
1.143.472

Financiering Staatsschuld
62.200.139

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

2

Inhoudsopgave
A
1

blz.
4

2

Algemeen
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
Leeswijzer

B
3
4
4.1
4.2
5
6

Beleidsverslag
Beleidsprioriteiten
Beleidsartikelen
Financiering Staatsschuld
Kasbeheer
Niet-beleidsartikel
Bedrijfsvoeringsparagraaf

10
10
14
14
28
33
34

C
7
8
8.1

Jaarrekening
Verantwoordingsstaat van Nationale Schuld
Saldibalans
Toelichting op de saldibalans

35
35
36
36

D
9.1
9.2

Bijlage
Lijst met afkortingen
Begrippenlijst

40
40
41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

4
9

3

A. ALGEMEEN
1 AANBIEDING VAN HET JAARVERSLAG EN VERZOEK TOT
DECHARGEVERLENING
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
van de Minister van Financiën aan de Voorzitters van de Eerste en
de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag van Nationale Schuld over het jaar 2008 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Financiën decharge te verlenen over het in het jaar 2008 gevoerde financiële beheer met betrekking tot de uitvoering van de begroting van Nationale Schuld en met betrekking tot het financieel beheer over de centrale
kassen van ’s Rijks schatkist.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:
a. Het gevoerde financieel en materieelbeheer;
b. De ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. De financiële informatie in het jaarverslag;
d. De saldibalans;
e. De totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f. De in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;van Nationale Schuld. Dit rapport wordt separaat
door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige jaarverslag en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden
betrokken:
a. Het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2008; dit jaarverslag wordt
separaat aangeboden;
b. De slotwet van Nationale Schuld over het jaar 2008; de slotwet is als
afzonderlijk kamerstuk gepubliceerd.
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen;
a. Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2008 met
betrekking tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001. Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van
de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van het Financieel
jaarverslag van het Rijk, wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden;
b. De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2008
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2008 alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2008
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

4

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Financiën,
W. J. Bos

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

5

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

7

2. LEESWIJZER
Algemeen
In het jaarverslag Nationale Schuld (IXA) worden de gerealiseerde
beleidsdoelen, beleidsprestaties en de ingezette middelen ten opzichte
van de begroting 2008 verantwoord. In de begroting wordt onderscheid
gemaakt tussen schuld die extern wordt gefinancierd en de schulden of
tegoeden die verschillende aan de schatkist gelieerde instellingen hebben
bij het ministerie van Financiën. Het jaarverslag IXA is daarom opgebouwd uit twee beleidsartikelen:
1. Financiering staatsschuld
2. Kasbeheer
Opbouw jaarverslag
De kern van het verslag bestaat uit het beleidsverslag. In het beleidsverslag wordt allereerst een overzicht van enkele kerncijfers met toelichting gegeven (rentekosten, staatsschuld en opbouw en dekking financieringsbehoefte). Daarna volgt een overzicht met bereikte resultaten van de
beleidsprioriteiten uit de begroting 2008. Daarna worden per beleidsartikel
de volgende onderdelen behandeld:
– Algemene doelstelling;
– Budgettaire gevolgen van beleid met een toelichting. Op grond van de
Comptabiliteitswet 2001 zijn voor de Nationale Schuld de verplichtingen gelijkgesteld aan de uitgaven. Daarom zijn de verplichtingen
hierin niet meegenomen. Tevens wordt er, gezien de totale omvang
van de uitgaven en ontvangsten op begroting IXA, afgerond in
miljoenen;
– Operationele doelstellingen. Hierbij wordt een toelichting gegeven op
de doelbereiking en de gebruikte instrumenten en activiteiten. Waar
relevant is een tabel met prestatiegegevens toegevoegd;
– Overzicht afgeronde onderzoeken.
Tot slot bevat het beleidsverslag het niet-beleidsartikel en de bedrijfsvoeringsparagraaf.
Het jaarverslag bevat naast het beleidsverslag de Jaarrekening en bijlage.
De Jaarrekening bevat de verantwoordingsstaat en de saldibalans met
een toelichting daarop. De bijlage bevat een begrippenlijst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

9

Beleidsverslag

B. BELEIDSVERSLAG
3. BELEIDSPRIORITEITEN
3.1 Algemeen
Staatsschuld
Door de diverse maatregelen van de Nederlandse Staat naar aanleiding
van de kredietcrisis is de financieringsbehoefte van het Rijk in 2008 opgelopen. De staatschuld conform EMU-definitie is daardoor gestegen tot
€ 299,7 mld per ultimo 2008. Dit is 50,4 % van het BBP. De EMU-schuld
bedraagt € 346,2 mld (58,2 % van het BBP). In 2008 bedroegen de rentekosten over de staatsschuld € 9,8 mld. Dit is ca. 1,6 % van het BBP.
Schuldverhouding Fortis Bank Nederland
Na verwerven van de deelneming Fortis Bank Nederland1 zijn leningen
van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland overgenomen door de
Nederlandse Staat. Tegenover de extra financieringsbehoefte staat daardoor een vordering op Fortis Bank Nederland van € 44,3 mld op artikel 1
van IXA.
Interne schuldverhouding
De interne schuldverhouding geeft de schuld van de Staat aan de deelnemers van het schatkistbankieren weer. Deze verhouding is lager dan
geraamd. Dit wordt voor veruit het grootste deel veroorzaakt door de
sociale fondsen. De rekening courant saldi van deze fondsen zijn in 2008
met € 3,2 mld gedaald, terwijl in de begroting is uitgegaan van een
toename van € 0,5 mld.
Tabel 1: Kerncijfers ontwerpbegroting en realisaties 2008 (in mld. euro’s)

EMU-schuld
Staatsschuld conform EMU-definitie
Schuldverhouding met Fortis Bank
Nederland
Interne schuldverhouding1
Rentekosten staatsschuld (artikel 1)
Rentekosten schuldverhouding Fortis
Bank Nederland (artikel 1)
Rentekosten interne schuldverhoudingen (artikel 2)1
Rentekosten FES (artikel 2)2
Rentekosten AOW-spaarfonds (artikel
2)
Totaal
1
2

1
De Nederlandse Staat heeft een belang
genomen in Fortis Bank Nederland Holding
N.V., Fortis Verzekeringen Nederland N.V.,
Fortis Corporate Insurance N.V. en in het door
Fortis gekochte deel van RFS Holdings
(ABN AMRO).

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting
2008

Verschil

346,2
299,7

261,5
218,1

84,7
81,6

– 44,3
0,5

0
4,0

– 44,3
– 3,5

9,8

9,9

– 0,1

– 0,5

0

– 0,5

0,1
0

0,1
0,6

0
– 0,6

1,4

1,4

0

10,8

12,0

– 1,2

Exclusief FES en AOW-spaarfonds.
Conform de afspraken in het coalitieakkoord heeft het FES vanaf 2008 een vaste voeding. De
voeding uit rentebaten is vervallen. De budget regel rentekosten FES op IXA artikel 2 komt
hiermee te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

10

Beleidsverslag

Rentekosten
In 2008 bedroegen de totale rentekosten die zijn verantwoord op IXA
€ 10,8 mld. De rentekosten zijn de rentelasten minus de rentebaten. Het
grootste deel van de rentekosten zijn rentekosten op de staatsschuld
(€ 9,8 mld). De extra financieringsbehoefte als gevolg van de kredietcrisis
ontstond in de laatste maanden van 2008. Het effect daarvan op de rentelasten in 2008 is daardoor beperkt gebleven. Financiering bleek bovendien, mede door de kredietcrisis, in de laatste maanden van 2008 ten
opzichte van de rekenrente voordelig, in het bijzonder op de geldmarkt.
Per saldo is de realisatie van de rentekosten staatsschuld € 0,1 mld lager
dan begroot. Door de vorderingen op Fortis Bank Nederland zijn er in
2008 rentebaten (€ 0,5 mld), waardoor per saldo sprake is van een
meevaller in de totale rentekosten.
Opbouw en dekking financieringsbehoefte
In 2008 is een bedrag van € 21,4 mld aan kapitaalmarktleningen afgelost
en geherfinancierd. Daarnaast is de geldmarktstand van ultimo 2007
(€ 19,4 mld) opnieuw gefinancierd. Door de diverse maatregelen van de
Nederlandse Staat naar aanleiding van de kredietcrisis bedroeg het extra
beroep op de geld- en kapitaalmarkt € 82,6 mld. Het totale feitelijk tekort
op kasbasis bedroeg € 86,6 mld (zie tabel 2b voor een uitsplitsing). In de
dekking van de financieringsbehoefte is onder andere voorzien door
uitgifte van kapitaalmarktleningen (€ 29,0 mld werkelijk op kasbasis
ontvangen, nominaal € 29,1 mld). Het grootste deel van de financieringsbehoefte is opgevangen in de geldmark. De uitstaande schuld op de geldmarkt steeg daardoor tot € 96,1 mld ultimo 2008.
Tabel 2a: Opbouw en dekking van de financieringsbehoefte van het Rijk in
2008, inclusief de geldmarkt (in mld. euro’s) op kasbasis1
Realisatie
Opbouw:
Aflossingen kapitaalmarkt
Geldmarkt ultimo 2007
Feitelijk tekort

21,4
19,4
86,6

Totaal

127,4

Dekking door:
Kapitaalmarktuitgifte
Geldmarkt ultimo 2008
Overige (o.a. mutatie overige banksaldi en cash collateral)

29,0
96,1
2,4

Totaal

127,4

1

In tegenstelling tot de overige tabellen worden in deze tabel cijfers op kasbasis weergegeven.
De realisatiecijfers op transactiebasis en de ramingen in de ontwerpbegroting staan in tabel
3: Budgettaire gevolgen van beleid.
Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

11

Beleidsverslag

Tabel 2b: Opbouw feitelijk tekort (in mld. euro’s) op kasbasis
Realisatie
Deelneming Fortis
Verwerving belang RFS / ABN AMRO
Overbruggingskredieten Fortis
Kapitaalverstrekking ING Groep
Kapitaalverstrekking Aegon
Kaptiaalverstrekking SNS REAAL
Voorfinanciering IJslands depositogarantiestelsel
Regulier

16,8
6,5
44,3
10,0
3,0
0,8
1,2
4,0

Totaal

86,6

3.2 Financieringsbeleid en risicomanagement 2008
Met ingang van 2008 geldt een 7-jaars gecentreerde portefeuille als
benchmark voor de staatsschuld. De resultaten van de werkelijke portefeuille (in termen van kosten en risico) worden afgezet tegen die van deze
benchmarkportefeuille. Hiermee is het beleidskader voor de periode 2008
tot en met 2011 vastgesteld. In 2008 stond de implementatie van de
benchmark centraal. Hiertoe behoort onder andere het monitoren en
bijsturen van het renterisico in de feitelijke schuldportefeuille naar de
benchmarkportefeuille. Hiervoor zijn renteswaps ingezet. De doelstelling –
het (her)financieren van schuld en tekort tegen zo laag mogelijke kosten
bij een aanvaardbaar risico – is onveranderd. Ook het uitgiftebeleid is in
beginsel ongewijzigd gebleven. De uitgifte was in 2008 geconcentreerd op
het 3- en 10-jaars segment. Om te voorzien in de crisis gerelateerde
financieringsbehoefte zijn in de laatste maanden van 2008 ook oude
leningen heropend.
Beleidsprioriteit

Hoofddoelstelling

Prestaties in 2008

Hoofddoelstelling behaald ?

Invoeren van de
benchmark voor de
staatsschuld

Schuldfinanciering tegen zo laag
mogelijke rentekosten onder
acceptabel risico voor de begroting.

Met ingang van 2008 wordt
gewerkt met een benchmark
voor de staatsschuld. De
benchmark is een 7-jaars gecentreerde portefeuille. Resultaten
in de werkelijke portefeuille (in
termen van kosten en risico)
worden per 1 januari 2008
afgezet tegen die van deze
benchmark.

Ja

3.3 Kasbeheer en beleidsprioriteiten 2008
De rijksoverheid en de aan haar gelieerde instellingen streven ernaar de
hen toegewezen middelen zo efficiënt mogelijk te beheren. Een belangrijk
instrument daartoe is geïntegreerd middelenbeheer, ook wel schatkistbankieren genoemd. Kenmerk hiervan is het bundelen van geldstromen
van rijksoverheid en instellingen, waarmee zowel een doelmatig als
risicoarm kasbeheer mogelijk wordt. Geïntegreerd middelenbeheer wordt
toegepast op ministeries, baten-lastendiensten, begrotingsfondsen (onder
andere AOW Spaarfonds), sociale fondsen, een aantal rechtspersonen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

12

Beleidsverslag

met een wettelijke taak (RWT’s) en een aantal subsidieregelingen. Naast
een doelmatig beheer van de middelen streeft de rijksoverheid naar een
efficiënte en betrouwbare afwikkeling van haar betalingsverkeer. De basis
hiervoor vormen contracten met het bankwezen.
In de ontwerpbegroting zijn een aantal beleidsprioriteiten geformuleerd.
Onderstaand overzicht presenteert deze beleidsprioriteiten.
Beleidsprioriteit

Hoofddoelstelling

Prestaties in 2008

Hoofddoelstelling behaald?

Toename aantal deelnemers geïntegreerd
middelenbeheer

155 deelnemers aan het eind
van het jaar

In 2008 is het aantal deelnemers
uitgekomen op 147

Nee

Betrouwbaar en efficiënt
betalingsverkeer van de
Rijksoverheid

Stukstarief gelijk aan 36% van
het markttarief

Gemiddeld stukstarief bedraagt
36% van marktgemiddelde

Ja

Het aantal deelnemers is met 147 iets lager uitgekomen dan de streefwaarde van 155. Hier staat tegenover dat bij 21 subsidieprojecten de
subsidies via de schatkist zijn uitgekeerd. Deze projecten zijn niet meegeteld bij het aantal deelnemers.
De doelstelling ten aanzien van het betalingsverkeer is wel gehaald. In
2008 was het gemiddelde stukstarief voor het betalingsverkeer van de
Rijksoverheid gelijk aan 36% van het vergelijkbare gemiddelde markttarief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

13

Beleidsartikelen

4. BELEIDSARTIKELEN
4.1 Financiering Staatsschuld
4.1.1 Algemene beleidsdoelstelling
Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke rentekosten onder acceptabel
risico voor de begroting.
Doelbereik en maatschappelijke effecten
Het risicobeleid is gebaseerd op een zo efficiënt mogelijke financiering
van de staatsschuld. Efficiënt wil zeggen tegen zo laag mogelijke kosten,
gegeven een aanvaardbaar risico voor de begroting. Voor het meten van
prestaties wordt per 2008 gebruik gemaakt van een benchmark. Gebruik
van de benchmark als stuurvariabele is eenduidig en transparant en prikkelt tot slimme inzet van financieringsinstrumenten. Uit modelanalyse
blijkt dat gecentreerde portefeuilles efficiënt zijn1. Voor de periode 2008–
2011 is een 7-jaars gecentreerde portefeuille als benchmark vastgesteld.
De benchmark schrijft precies voor hoe en tegen welk rendement in
theorie zou moeten worden gefinancierd. De rendementen waartegen in
theorie in enig jaar gefinancierd moet worden zijn gebaseerd op marktrendementen in dat jaar. Kosten voor de benchmark zijn daarom niet
ex-ante vast te stellen. In de praktijk zal de financiering afwijken van wat
de benchmark voorschrijft. Immers de invulling van de werkelijke financiering zal een combinatie zijn van gecontinueerd uitgiftebeleid en het
gebruik van renteswaps.
De prestatiemeting komt neer op het beoordelen van de mate waarin de
schuldmanager erin slaagt de benchmark te benaderen. Het gaat dan om
zowel de kosten als het risico van de benchmark. Over de prestatie van de
schuldmanager wordt ex-post gerapporteerd. Dit jaarverslag is de eerste
keer dat hierover wordt gerapporteerd.
Succesfactoren
Fluctuaties in het renteniveau bepalen mede de rentekosten en het risico
op mogelijke mee- of tegenvallers daarin. Door het financieringsbeleid en
het risicomanagement wordt geprobeerd dit risico en de omvang van de
rentekosten te beperken. Als gevolg van het algemene budgettaire beleid
en de conjunctuur kunnen via het begrotingssaldo veranderingen
optreden in de financieringsbehoeften van de Staat. In 2008 was door de
crisis sprake van een extra financieringsbehoefte. In 2008 is een relatief
hoog beroep op de geldmarkt gedaan om dit op te vangen.

1
Het evaluatierapport is te vinden op
www.dsta.nl.

Risicokader, kredietcrisis en interventies op de financiële markten
Het huidige risicokader, de beoogde afruil tussen kosten en risico, is afgestemd op begrotingsbeleid dat gericht is op voorkomen van een overschrijding van de 3% BBP-grens voor EMU-tekorten en uitgaat van een
structureel overschot per 2011. De grens die is gesteld aan het tekort,
impliceert dat fluctuaties in de rentelasten niet dusdanig groot mogen zijn
dat een solide budgettaire positie in gevaar komt. Anderzijds helpt
inperken van de gemiddelde kosten van schuldfinanciering bij het realiseren van een begrotingsoverschot. Een tweede uitgangspunt was dat het
risicokader ook in de meest onwaarschijnlijke (economische) situaties
effectief moet zijn. De huidige situatie is extremer dan de meest onwaarschijnlijke scenario’s die zijn doorgerekend. Dit roept de vraag op of het
risicokader, vormgegeven in een 7-jaars gecentreerde portefeuille, nog
aansluit bij de huidige situatie. De komende maanden zullen gevolgen
voor het risicokader in kaart worden gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

14

Beleidsartikelen

4.1.2 Budgettaire gevolgen artikel 1 Financiering Staatsschuld
Tabel 3: Budgettaire gevolgen van beleid art.1 Financiering staatsschuld (x € 1 mln.)1
Algemene beleidsdoelstelling: Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke
rentekosten onder acceptabel risico
voor de begroting.

2004

2005

2006

2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting
2008

Verschil
2008

Uitgaven

33 992

41 689

37 245

36 319

31 471

31 406

65

Programma-uitgaven

33 978

41 670

37 234

36 307

31 458

31 385

73

Totaal rentelasten schuld
Rentelasten vaste schuld
Rentelasten vlottende schuld
Uitgaven voortijdige beëindiging

9 845
9 176
654
14

9 662
9 013
504
145

9 312
8 444
762
106

9 341
8 093
1 246
2

10 079
8 338
1 740
0

10 011
8 382
1 629
0

68
– 44
111
0

Aflossing vaste schuld
Mutatie vlottende schuld

18 864
5 269

26 862
5 146

27 922
0

26 966
0

21 379
0

21 374
0

5
0

14
4
10

19
4
15

11
4
7

12
4
8

13
4
9

21
4
18

–8
1
–9

Ontvangsten

33 680

32 337

25 126

27 277

62 200

22 288

39 913

Programma-ontvangsten

33 680

32 337

25 126

27 277

62 200

22 287

39 912

141
94
47
0

197
88
102
7

237
136
96
5

247
109
138
0

806
106
701
0

96
50
46
0

710
55
655
0

33 540
0

32 111
0

23 220
1 669

21 569
5 461

29 092
32 302

22 191
0

6 901
32 302

0

29

0

0

0

0

0

Apparaatuitgaven
Personeel en materieel
Overige kosten schulduitgifte

Totaal rentebaten schuld
Rentebaten vaste schuld
Rentebaten vlottende schuld
Ontvangsten voortijdige beëindiging
Uitgifte vaste schuld
Mutatie vlottende schuld
Openingsbalans
1

Als gevolg van afronding in miljoenen kan de som der delen afwijken van het totaal.

4.1.3 Toelichting tabel budgettaire gevolgen van beleid
In de tabel budgettaire gevolgen van beleid worden zowel de uitgaven en
ontvangsten die samenhangen met de schuld als de uitgaven en ontvangsten gerelateerd aan de leningen aan Fortis Bank Nederland verantwoord.
Conform Europese voorschriften (ESR ’95) worden inkomsten en uitgaven
voor de staatsschuld op transactiebasis verantwoord.
In 2008 heeft de Nederlandse Staat een belang genomen in Fortis Bank
Nederland Holding N.V., Fortis Verzekeringen Nederland N.V., Fortis
Corporate Insurance N.V. en indirect in het door Fortis gekochte deel van
RFS Holdings (ABN AMRO). Onderdeel van het verwerven van de deelneming is aflossing van de korte leningen (€ 34 mld) en overname van langlopende leningen (€ 16,075 mld) van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank
Nederland (Kamerstukken II 2008/09, 31 371, nr. 12). Na verwerving van de
deelneming is de aflossing van de korte schulden (€ 34 mld) door Fortis
Bank Nederland (FBNL) kortstondig voorgefinancierd door een overbruggingskrediet verstrekt door DNB aan FBNL onder een garantie van de
Staat. Deze voorfinanciering is zo snel mogelijk overgenomen door de
Nederlandse Staat door een beroep te doen op de geldmarkt. De leningen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

15

Beleidsartikelen

aan FBNL zijn opgenomen in de administratie van het Agentschap (IXA
artikel 1).
Een deel van de lange leningen van Fortis Bank SA/NV aan FBNL is overgenomen door betaling in euro (€ 6,075 mld). Het resterende deel (€ 10
mld) is overgenomen door uitgifte van Nederlands staatspapier. Dit
schuldpapier, zogenaamde Floating Rate Notes (FRNs), heeft een variabele coupon gebaseerd op de 3-maands Euribor rente plus een opslag. De
karakteristieken van dit Nederlands staatspapier zijn vergelijkbaar met die
van de overgenomen langlopende leningen van Fortis Bank SA/NV aan
FBNL. Ontvangen en betaalde rente zijn hierdoor bij benadering aan
elkaar gelijk. Ook de overname van de lange leningen is verwerkt op IXA
artikel 1. Op IXA artikel 1 staat daardoor nu een vordering op FBNL.
Een deel van de lange leningen (6,5 mld) is in 2008 gebruikt voor overname van aandelen RFS Holdings (ABN AMRO Nederland). De Nederlandse Staat is hierdoor rechtstreeks aandeelhouder van RFS Holdings
(ABN AMRO) geworden. De aandelen RFS Holdings (ABN AMRO) zijn
verrekend met een deel van de vordering op FBNL (Kamerstukken II
2008/09, 31 789, nr. 2). De deelneming in RFS Holdings (ABN AMRO) is
verwerkt op IXB.
Uitgifte vaste schuld en mutatie vlottende schuld
De uitgifte vaste schuld bedroeg € 29,1 mld in 2008. De uitgifte was
geconcentreerd op het 3-jaars (€ 13,0 mld) en 10-jaars segment (€ 10,7
mld). Door de maatregelen genomen naar aanleiding van de kredietcrisis
is in het laatste kwartaal van 2008 de financieringsbehoefte fors gestegen.
Dit is voor een klein deel opgevangen op de kapitaalmarkt door heropening van oude 10-jaars leningen (€ 2,8 mld). Om verder aan de verhoogde
financieringsbehoefte te voldoen en vanwege de vraag vanuit de markt
naar kortlopend schuldpapier zijn ook drie oude DSLs, die aflopen in 2009,
heropend (€ 2,6 mld). Het grootste deel van de extra financieringsbehoefte is aangetrokken op de geldmarkt, vooral via DTCs en commercial
paper. De vlottende schuld is toegenomen met € 76,6 mld tot € 96,1 mld
per ultimo 2008. Van de toename betrof € 44,1 mld ter financiering van de
leningen aan FBNL en € 32,5 mld voor financiering van het reguliere
tekort en andere maatregelen naar aanleiding van de kredietcrisis. Onderdeel van de financiering van de leningen aan FBNL zijn de € 10 mld
onderhands bij Fortis Bank SA/NV geplaatste FRNs. Deze zijn vanwege de
variabele coupon opgenomen onder de vlottende schuld. DTC-veilingen
worden normaliter gehouden op de 1e en 3e maandag van de maand. Om
te voorzien in de hogere financieringsbehoefte zijn in het laatste kwartaal
in 2008 ook iedere 2e en 4e maandag van de maand DTC-veilingen georganiseerd. Ook zijn er extra DTC-programma’s aangeboden. Doordat ook
de vorderingen op FBNL (€ 44,3 mld) zijn verwerkt in de mutatie vlottende
schuld bedraagt de (netto) mutatie vlottende schuld € 32,3 mld.
Rentelasten vaste schuld
Enerzijds is er sprake van hogere rentelasten doordat € 6,9 mld meer
vaste schuld is uitgegeven dan geraamd. Anderzijds is, met name in de
laatste maanden van 2008, sprake van financiering tegen lagere rendementen dan de lange rekenrente. De rentelasten voor de vaste schuld zijn
per saldo iets lager dan geraamd (€ 0,04 mld).
Rentelasten vlottende schuld
De rentelasten voor de vlottende schuld (€ 1,7 mld) zijn € 0,1 mld hoger
dan vastgesteld in de begroting. Dit wordt veroorzaakt door het extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

16

Beleidsartikelen

beroep op de geldmarkt (€ 76,6 mld). De rente waartegen het Agentschap
zich de laatste maanden van 2008 op de geldmarkt financierde lag lager
dan de korte rekenrente. De tegenvaller in de rentelasten vlottende schuld
is hierdoor, ondanks de forse stijging van het geldmarktberoep, toch
beperkt gebleven. Een deel van de rentelasten op de vlottende schuld,
waaronder ook de rentelasten op de onderhands geplaatste Floating Rate
Notes (FRNs), zijn kosten voor de financiering van leningen aan FBNL.
Rentebaten vaste schuld
Een onderdeel van de rentebaten zijn de rentebaten op swaps. De rentebaten op Euribor swaps (€ 0,1 mld) zijn € 0,06 mld hoger dan in de vastgestelde begroting. Een renteswap is een overeenkomst tussen twee
partijen waarmee gedurende de looptijd een vaste rente wordt geruild
tegen een variabele rente. Als gevolg van verschillen tussen de rente die
wordt betaald en de rente die wordt ontvangen, ontstaan rentebaten of
rentelasten. Op de swapportefeuille is in 2008 per saldo de variabele rente
ontvangen en de vaste rente betaald. Door de hoge variabele rente
(6-maands euribor) in 2008 is er sprake van rentebaten op de swaps.
Doordat de variabele rente in 2008 bovendien hoger was dan de rekenrente zijn de rentebaten hoger dan geraamd.
Rentebaten vlottende schuld
De rentebaten op de vlottende schuld zijn € 0,66 mld hoger dan vastgesteld in de begroting. Het grootste deel daarvan, € 0,5 mld, betreft de
rentebaten op de leningen aan FBNL. Voor de financiering van crisis gerelateerde uitgaven zijn daarnaast in het laatste kwartaal van 2008 regelmatig overtollige gelden aangehouden en tijdelijk uitgezet. Het gemiddelde saldo voor uitgezette liquiditeiten lag mede daardoor ca. twee en
een half keer hoger dan verondersteld in de begroting. De rentelasten op
tijdelijk uitgezette gelden zijn, ondanks de lage rente in het laatste kwartaal, € 0,1 mld hoger dan initieel geraamd. Op de geldmarkt financiert het
Agentschap zich effectief tegen daggeldtarief. Hierbij worden EONIA
swaps ingezet1. Door de daling van de EONIA van ca. 4% naar 2,25% in
het vierde kwartaal 2008 is er in 2008 sprake van € 0,06 mld netto rentebaten op de portefeuille EONIA swaps.
Overige kosten schulduitgifte
De overige kosten voor schulduitgifte zijn lager dan in de begroting vastgesteld. Deze post bestaat voornamelijk uit kosten voor Dutch Direct
Auctions (DDA’s). In de begroting wordt rekening gehouden met twee
DDA’s. In 2008 heeft één DDA plaatsgevonden.

1
In het rapport Evaluatie van de EONIAbenchmark op de geldmarkt wordt dit nader
toegelicht. Het rapport is te vinden op
www.dsta.nl.

Treasury activiteiten voor FBNL
Het Agentschap vervult op dit moment naast de rol als schuldmanager
tijdelijk een treasury functie voor Fortis Bank Nederland (FBNL). Het is de
bedoeling dat FBNL zo snel mogelijk zelfstandig financiering aantrekt. De
systematiek in de tabel budgettaire gevolgen van beleid leent zich niet
goed om de tijdelijke treasury functie voor FBNL tot uitdrukking te
brengen. De volgende twee tabellen geven daarom een uitsplitsing van de
tabel budgettaire gevolgen van beleid waarbij de treasury activiteiten
zichtbaar worden. Ook die tabellen blijven dicht bij de bestaande systematiek. Door de integrale benadering van schuldmanagement – dat wil
zeggen: de financieringsbehoefte wordt in haar totaliteit gedekt, ongeacht
herkomst van de financiering – is het in principe niet mogelijk het totaal
aan gerealiseerde rentelasten toe te schrijven aan «reguliere» rentelasten
en rentelasten voor financiering van de leningen aan FBNL. De toeschrijving is daarom benaderd met een vuistregel. In de vuistregel is veronder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

17

Beleidsartikelen

steld dat de leningen aan FBNL, voor zover deze niet gefinancierd zijn
door onderhands geplaatste FRNs, zijn gefinancierd tegen daggeldtarief.
Deze veronderstelling sluit aan bij de praktijk. De apparaatuitgaven zijn
volledig toegeschreven aan de financiering van de staatsschuld.
Tabel 3a: Budgettaire gevolgen van beleid art.1a Financiering staatsschuld (x
€ 1 mln)
Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting
2008

Verschil 2008

Uitgaven

31 118

31 406

– 288

Programma-uitgaven

31 105

31 385

– 280

Totaal rentelasten schuld
Rentelasten vaste schuld
Rentelasten vlottende schuld
Uitgaven voortijdige beëindiging

9 726
8 338
1 387
0

10 011
8 382
1 629
0

– 285
– 44
– 242
0

Aflossing vaste schuld
Mutatie vlottende schuld

21 379
0

21 374
0

5
0

13
4
9

21
4
18

–8
1
–9

Ontvangsten

61 907

22 288

39 620

Programma-ontvangsten

61 907

22 287

39 620

305
106
199
0

96
50
46
0

208
55
153
0

29 092
32 511

22 191
0

6 901
32 511

0

0

0

Apparaatuitgaven
Personeel en materiel
Overige kosten schulduitgifte

Totaal rentebaten schuld
Rentebaten vaste schuld
Rentebaten vlottende schuld
Ontvangsten voortijdige beëindiging
Uitgifte vaste schuld
Mutatie vlottende schuld
Openingsbalans

Toelichting bij tabel 3a
De staatsschuld exclusief de treasury activiteiten voor FBNL is met € 49,5
mld toegenomen. De rentekosten zijn desalniettemin € 77 mln lager dan
vastgesteld in de begroting. De schuldtoename heeft plaatsgevonden in
het laatste kwartaal van 2008 waardoor het effect op de rentelasten
beperkt is gebleven. Het Agentschap heeft zich daarnaast in 2008 tegen
lagere rendementen dan de in de begroting gehanteerde rekenrente
kunnen financieren. Ook zijn de rentebaten op de vlottende schuld hoger
dan geraamd door een hoger gemiddelde saldo van tijdelijk uitgezette
gelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

18

Beleidsartikelen

Tabel 3b: Budgettaire gevolgen van beleid art.1b Treasury activiteiten voor
FBNL (x € 1 mln)1
Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting
2008

Verschil
2008

Budgettaire
effect
waarbij
mutatie
vlottende
schuld is
gesaldeerd

Uitgaven

44 694

0

44 694

353

Programma-uitgaven

44 694

0

44 694

353

Totaal rentelasten schuld
Rentelasten vaste schuld
Rentelasten vlottende schuld

353
0
353

0
0
0

353
0
353

353
0
353

rentelasten op financiering met FRN
rentelasten overige financiering

58
295

Uitgaven voortijdige beëindiging

58
295

0

0

0

0

Aflossing vaste schuld
Mutatie vlottende schuld

0
44 341

0
0

0
44 341

0
0

verstrekte korte leningen aan FBNL
overige leningen aan FBNL

34 966
9 375

Apparaatuitgaven
Personeel en materiel
Overige kosten schulduitgifte

0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

Ontvangsten

44 634

0

44 634

393

Programma-ontvangsten

44 634

0

44 634

393

Totaal rentebaten schuld
Rentebaten vaste schuld
Rentebaten vlottende schuld

502
0
502

0
0
0

502
0
502

502
0
502

rentebaten korte leningen aan FBNL
rentebaten overige leningen aan FBNL

403
99

Ontvangsten voortijdige beëindiging

0

0

0

0

Uitgifte vaste schuld
Mutatie vlottende schuld

0
44 132

0
0

0
44 132

0
– 209

financiering met FRN
overige financiering

10 000
34 132

Openingsbalans

0

403
99

0
– 209
0

0

0

1
Om de financiering van de leningen aan FBNL en de leningverstrekking aan FBNL te onderscheiden, is de mutatie vlottende schuld in tabel 3b niet gesaldeerd. In tabel 3 wordt de mutatie
vlottende schuld wel gesaldeerd weergegeven. De kolom «budgettaire effect waarbij mutatie
vlottende schuld is gesaldeerd» uit tabel 3b telt met de kolom «realisatie 2008» uit tabel 3a op tot
de kolom «realisatie 2008» uit tabel 3. Als gevolg van afronding in miljoenen kan de som der
delen daarbij afwijken van het totaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

19

Beleidsartikelen

Toelichting bij tabel 3b
De rentebaten op leningen aan FBNL bedragen € 502 mln in 2008. De
rentelasten voor financiering van deze leningen bedragen in diezelfde
periode € 353 mln. De netto gerealiseerde rentebaten op de leningen aan
FBNL zijn € 149 mln in 2008.
4.1.4 Operationele doelstelling
Benaderen van de resultaten van de benchmark door zo efficiënt mogelijk
te voorzien in de financieringsbehoefte van de Staat.
Doelbereik
Om de staatsschuld zo goedkoop mogelijk te financiering bij een acceptabel niveau van risico voor de rijksbegroting is voor de periode 2008–
2011 een 7-jaars gecentreerde portefeuille als benchmark gedefinieerd.
Een benchmark prikkelt om zo scherp mogelijk te opereren zowel vanuit
de beleidsvorming als de executie. Dit behelst niet alleen het realiseren
van zo laag mogelijke kosten door juiste financieringskeuzen en scherpe
executie, maar ook zo optimaal mogelijk risico’s ten opzichte van de
benchmark af dekken. Het resultaat van schuldfinanciering en risicomanagement wordt inzichtelijk gemaakt door deze af te zetten tegen de
benchmark. Het gaat dan om zowel de kosten als het risico. Het resultaat
laat zien in welke mate de schuldmanager erin is geslaagd de benchmark
te benaderen.
Instrumenten/activiteiten
Voor het realiseren van de doelstelling kan het Agentschap een aantal
instrumenten inzetten:
– uitgifte van leningen op de kapitaalmarkt (DSLs);
– inkoop van leningen op de kapitaalmarkt;
– uitgifte van leningen op de geldmarkt (DTCs);
– uitgifte van commercial paper (CP);
– geldmarktdeposito’s en
– renteswaps
Elk jaar wordt vastgesteld wat de optimale inzet van instrumenten is. Op
de kapitaalmarkt wordt uitgegeven in leningen met looptijden van 3 tot 30
jaar. Afhankelijk van de financieringsbehoefte worden jaarlijks één tot drie
nieuwe leningen uitgegeven. Om schommelingen in de financieringsbehoefte te kunnen opvangen, moet de geldmarkt voldoende groot zijn.
Dit betreft zowel regulering van het schatkistsaldo als opvangen van fluctuaties in kasstromen als gevolg van uitgifte en aflossing van kapitaalmarktleningen. Ook met inkoop van kapitaalmarktleningen kunnen onvoorziene
fluctuaties in de financieringsbehoefte worden opgevangen.
Bij de schuldfinanciering spelen overwegingen ten aanzien van de markt –
die indirect bijdragen aan reputatie en lagere kosten – een belangrijke rol.
– Vanuit liquiditeitsoverwegingen is het belangrijk om leningen in
voldoende omvang uit te geven.
– Een strip- en destripfaciliteit en ook een repofaciliteit dragen bij aan
verhandelbaarheid en liquiditeit van staatsleningen.
– Daarnaast is jaarlijkse uitgifte van een nieuwe eurolening in het
10-jaars segment wenselijk om een volledige rentecurve tot 10 jaar te
handhaven.
– Een transparant en consistent uitgiftebeleid wordt door de markt op
prijs gesteld.
– Voor de plaatsing van leningen op de markt en het onderhouden van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

20

Beleidsartikelen

–

–

de markt voor staatsleningen wordt nauw samengewerkt met banken
(primary dealers en single market specialists).
Door roadshows, presentatie, persberichten en publicaties (o.a. jaarbericht en kwartaalbericht) worden beleggers geïnformeerd (transparant
en tijdig).
Actuele informatie wordt geplaatst op de website www.dsta.nl.

Mede door deze overwegingen zal in de praktijk de financiering afwijken
van wat de benchmark voorschrijft.
Benchmark en benaderen van de benchmark
De benchmark is een 7-jaars gecentreerde portefeuille. In de benchmark
wordt de schuld gefinancierd door dagelijks een deel uit te gegeven tegen
het effectieve rendement van een 7-jaars lening. Het feitelijk tekort op
kasbasis dat jaarlijks zorgt voor fluctuaties in de schuldomvang is onderdeel van de benchmark. In de benchmark wordt het tekort in enig jaar
gefinancierd tegen daggeldtarief (EONIA). In het daaropvolgende jaar
wordt dit tekort verwerkt in de benchmark. Het risicoprofiel van de
benchmark portefeuille heeft, afhankelijke van de omvang van het tekort,
aan het eind van enig jaar t één van de vormen A, B of C (zie figuur 1).
Figuur 1: Risicoprofiel1 eind jaar t bij feitelijk tekort in jaar t (A), bij begrotingsevenwicht (B) en bij overschot (C)2
20%

20%

20%
B

A

C

16%

16%

16%

12%

12%

12%

8%

8%

8%

4%

4%

4%

0%

0%
t+1

1
2

t+2

t+3

t+4

t+5

t+6

t+7

0%
t+1

t+2

t+3

t+4

t+5

t+6

t+7

t+1

t+2

t+3

t+4

t+5

t+6

t+7

Het risicoprofiel is een weergave van het deel van de schuld waarover in enig jaar de rente opnieuw moet worden vastgesteld.
De verticale as geeft het percentage van de schuld weer en de horizontale as het jaar.

Doordat er in 2008 sprake was van een feitelijk tekort op kasbasis, is het
risicoprofiel van de benchmark ultimo 2008 te vergelijken met weergave
A.
De benchmark schrijft precies voor hoe en tegen welke rendement in
theorie zou moeten worden gefinancierd. In praktijk wordt de benchmark
benaderd door een combinatie van schulduitgifte en swaps. De keuze van
instrumenten is een voortdurende afweging van kosten en risico. Elke
keuze zal aanvankelijk resulteren in een afwijking ten opzichte van de
benchmark met gevolgen voor de kosten en/of het risico van schuldfinanciering. Uitgifte van een 7-jaars lening is niet hetzelfde als uitgifte
van een 10-jaars leningen en de rente swappen van 10 naar 7 jaar, aangezien swaprentes afwijken van rentes op staatsleningen. Dit wordt nader
toegelicht in de resultatenparagraaf.
Risicoparagraaf
Renterisico
Met renteswaps kan het renterisico door uitgifte op kapitaal- en geldmarkt
worden bijgestuurd tot dat van de beoogde 7-jaars gecentreerde portefeuille. Bij uitgiftes op de kapitaalmarkt worden daarvoor Euribor swaps

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

21

Beleidsartikelen

gebruikt en bij geldmarkttransacties EONIA swaps. In 2008 zijn er € 30,1
mld Euribor payerswaps en € 26,9 mld receiverswaps afgesloten. Payerswaps zijn swaps waarbij de Staat een vaste rente betaalt en een variabele
rente ontvangt. Bij receiverswaps betaalt de Staat een variabele en
ontvangt een vaste rente. Door het nieuwe risicokader zijn de volumes in
de Euribor swapportefeuille toegenomen (tot ca. € 225 mld eind 2008). In
de EONIA swapportefeuille was altijd al sprake van relatief hoge volumes
door de kortere looptijden (tot maximaal één jaar). Ter illustratie in 2008
zijn er voor € 522,9 mld EONIA swaps afgesloten. Het grootste deel
daarvan (ca. 3⁄4 deel) is binnen het jaar afgelopen.
Valutarisico
Het Agentschap geeft sinds 2007 European Commercial Paper uit in euro
en vreemde valuta met in principe looptijden tot maximaal drie maanden,
maar langer is ook mogelijk. Door uitgifte in vreemde valuta wordt een
grotere markt en goedkopere funding bereikt. Hierdoor zou de Staat
echter wel valutarisico lopen. Om dit risico op te heffen worden valutaswaps afgesloten (£ 2,0 mld en $ 72,0 mld in 2008). De valutaswaps
hebben gemiddelde looptijd van ca. 33 dagen (variërend van enkele
dagen tot een half jaar).
Renteswaps en valutaswaps vormen integraal onderdeel van het risicobeleid. De swaps worden ingezet om het rente- en valutarisico te
beheersen. Door het gebruik van swaps loopt de Staat echter wel kredietrisico.
Kredietrisico
Het Agentschap sluit swaps af onder een standaard contract (ISDA Master
Agreement). Het Agentschap sluit in principe alleen de meest voorkomende (plain vanilla) renteswaps en valutaswaps af en gebruikt geen
complexere derivaten. Een credit support annex bij het ISDA contract
helpt het kredietrisico op tegenpartijen limiteren. In deze annex is voorzien dat de tegenpartijen onderpand (cash of overheidspapier) moeten
storten wanneer een verplichting aan de Staat ontstaat. De annex vereist
niet dat de Staat onderpand stort bij tegenpartijen. Onderpand wordt in de
meeste gevallen bijgestort op basis van wekelijkse waardering van de
swaps. Het is de bedoeling om het kredietrisico op swaps nog verder te
beperken door dagelijkse waardering, maar dit is nog niet voor alle tegenpartijen geïmplementeerd.
In principe worden swaps alleen afgesloten met Primary Dealer (PD) of
Single Market Specialist (SMS) die zeer kredietwaardig zijn (tenminste
twee van de drie ratings minimaal AA- van S&P / Fitch of Aa3 van
Moody’s). Voor (nieuwe) partijen met lagere rating wordt upfront onderpand vereist voordat swaps kunnen worden afgesloten. Als één van de
ratings wordt verlaagd naar A (S&P / Fitch) of A2 (Moody’s) dan heeft het
Agentschap de mogelijkheid tot onmiddellijke afwikkeling (unwinden) van
de swaps. Het limietsysteem helpt om kredietrisico op tegenpartijen te
beperken. Het limietsysteem is in 2008 herzien.

1
Met uitzondering van beperkte positiename
door dealers in de geldmarkt.

Afwijking van de benchmark
Het Agentschap neemt niet actief posities in ten opzichte van de
benchmark1. De benchmark wordt zoveel mogelijk benaderd. Het risicoprofiel van de schuldportfeuille lijkt daardoor ultimo 2008 op dat van de
benchmark (zie figuur 2 en 3). Er is sprake van kleine afwijkingen in de
hogere segmenten (verwaarloosbaar en daarom nauwelijks zichtbaar).
Enkele swaps bij lange leningen in segmenten 2023, 2028 en 2037 zijn in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

22

Beleidsartikelen

het verleden in omliggende meer liquide segmenten afgesloten. Wel
zichtbaar in de feitelijke portefeuille is een aantal lange leningen aan
FBNL. Ook zichtbaar is een afwijking in de samenstelling van de schuld in
het 2009 segment (10,1% geldmarkt in BM versus 11,1% feitelijk). In de
benchmarkportefeuille is het feitelijk tekort in 2008 volledig in de geldmarkt opgevangen. Het Agentschap heeft in 2008 een deel van de
financieringbehoefte opgevangen door uitgifte in DSLs in het 2009
segment. Bij deze uitgifte zijn geen swaps afgesloten waardoor een kleine
afwijking zichtbaar is. Doordat de resterende looptijd kleiner dan een jaar
is, kan deze uitgifte worden gezien als goed substituut voor uitgifte van
DTCs.
Figuur 2 : Risicoprofiel van de benchmark ultimo 2008 (in % van de schuld)1

50%
40%
30%
20%
10%
0%
-10%
-20%
20

09

20

10

20

11

leningen

1

20

12

20

13

20

14

20

15

20

16

20

17

BM geldmarkt

20

18

20

19

40
40
20 30
20 -20 -20 >20
21 031
20
2

BM kapitaalmarkt

Het risicoprofiel is een weergave van het deel van de schuld waarvoor in enig jaar de rente
opnieuw moet worden vastgesteld. Ook voor de op IXA artikel 1 verwerkte leningen aan
FBNL is de benchmark gedefinieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

23

Beleidsartikelen

Figuur 3 : Risicoprofiel van de staatsschuld en leningen aan FBNL per ultimo
2008 (in % van de schuld)1

50%
40%
30%
20%
10%
0%
-10%
-20%
20

09

20

10

20

11

20

12

20

13

leningen aan FBNL
1

20

14

20

15

20

16

20

17

20

18

20

19

40
40
20 3 0
20 -20 -20 >20
1
1
2
3
20
20

geldmarkt (incl. FRN)

kapitaalmarkt

Het risicoprofiel is een weergave van het deel van de schuld waarvoor in enig jaar de rente
opnieuw moet worden vastgesteld. Ook de op IXA artikel 1 verwerkte leningen aan FBNL zijn
verwerkt in het risicoprofiel.

Benchmark en prestatiemeting
De prestatiemeting in termen van kosten is gebaseerd op «total cost» (zie
box 1). Het resultaat op basis van «total cost» omvat meer dan alleen de
(gerealiseerde) rentelasten zoals verantwoord in de tabel 3 budgettaire
gevolgen van beleid. Ook (ongerealiseerde) waardeveranderingen van de
schuldportefeuille zijn onderdeel van het resultaat. Marktwaardeveranderingen spelen dus een rol in het resultaat ten opzichte van de benchmark. Dit
is noodzakelijk om resultaten in de feitelijke portefeuille te kunnen vergelijken met resultaten van de benchmark. Een vergelijking van uitsluitend
de gerealiseerde rentelasten en -baten op transactiebasis is daarvoor
ontoereikend. In de werkelijke portefeuille en benchmark zullen de
momenten waarop schuld aflost en herfinanciering plaatsvindt verschillend zijn en om daarmee rekening te houden is een «total cost» benadering nodig. Door het contant maken van alle aangegane verplichtingen
worden effecten van de gekozen uitgiftestrategie toegerekend aan het
resultaat. Zo wordt transparant of ex-post de schuldmanager uitgiftes
goed heeft getimed.
Zowel voor de feitelijke portefeuille als voor de benchmark wordt het
resultaat berekend. De prestatiemeting komt neer op vergelijken van het
resultaat op de feitelijke schuldportefeuille met het resultaat van de
benchmark. Het verschil tussen beiden heet het resultaat ten opzichte van
de benchmark.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

24

Beleidsartikelen

Box 1: Total Cost
«Total cost» is een methode voor het berekenen van de kosten op een schuldportefeuille
voor een specifieke rapportageperiode (in dit geval een jaar). De methode is afgeleid van
«total return»1. In de «total cost» methode wordt de waarde van de schuldportefeuille aan
het begin van de rapportageperiode vergeleken met de waarde aan het eind van de
periode. Zo wordt een resultaat verkregen. Hierbij worden ook tussentijdse rentebetalingen en kosten voor schulduitgifte verwerkt. De methode is gevoelig voor schuldmutaties
gedurende de rapportageperiode. In de «total cost» methode wordt het resultaat daarom
gecorrigeerd door rekening te houden met het feitelijk kassaldo.

Resultatenparagraaf
Het resultaat van de staatsschuldportefeuille (inclusief de treasury activiteiten voor FBNL) ten opzichte van de benchmark is negatief (€ 681 mln).
Dit resultaat is gevolg van de leningen aan FBNL en de wijze waarop in
een deel van de financiering met FRNs is voorzien. Het resultaat exclusief
de treasury activiteiten voor FBNL is positief (€ 197 mln).
Tabel 4: Resultaat ten opzichte van de benchmark 2008 (in € mln)
2008
resultaat kapitaalmarkt (KM)
resultaat geldmarkt (GM)

123
– 804

totaal

– 681

Tabel 4a: Resultaat kapitaalmarkt 2008 (in € mln)
2008
resultaat 3-jrs uitgifte en swaps
resultaat 10-jrs uitgifte en swaps
resultaat KM (overig)

153
52
– 82

resultaat KM

123

Tabel 4b: Resultaat geldmarkt 2008 (in € mln)
2008

1
Een methode voor het berekenen van het
rendement op een portefeuille beleggingen
over een bepaalde periode. De waarde aan het
begin van de periode wordt vergeleken met de
waarde aan het eind van de periode. In de
meest simpele situatie waarbij gedurende de
periode geen onttrekkingen of toevoegingen
in de portefeuille plaatsvinden, is de waardemutatie gedeeld door de waarde aan het
begin van de periode het rendement.

treasury activiteiten FBNL
– resultaat uitgegeven FRN
– resultaat leningen aan FBNL
resultaat GM (overig)

– 687
– 191
74

resultaat GM

– 804

Het resultaat ten opzichte van de benchmark is opgesplitst naar een resultaat op de kapitaalmarkt (KM) en een resultaat op de geldmarkt (GM).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

25

Beleidsartikelen

Combinatie uitgifte op kapitaalmarkt en swaps in 2008 voordeliger dan
uitgifte in de benchmark
In de benchmark wordt voortdurend in 7-jaars leningen uitgegeven. In
praktijk is uitgegeven in andere segmenten. Door het afsluiten van receiverswaps bij uitgiftes worden leningen effectief uitgegeven tegen een
variabele rente. Met 7-jaars payerswaps wordt vervolgens het benchmarkrendement benaderd. De uitgiftes in het 3- en 10-jaars segment in combinatie met de momenten van uitgifte en het afsluiten van Euribor swaps is
over heel 2008 bezien voordeliger gebleken dan de dagelijkse uitgifte in
de benchmark in het 7-jaars segment. De bijdrage aan het resultaat door
de combinatie van uitgifte en swaps in het 3-jaars segment (€ 153 mln) is
ca. 3 keer groter dan de bijdrage door de combinatie in het 10-jaars
segment (€ 52 mln).
Het resultaat op de schuldportefeuille is beter dan dat op de benchmark
doordat de swapspreads ultimo 2008 kleiner zijn dan tijdens de uitgiftemomenten in 2008 (zie box 2). De swapspread in de kortere segmenten is
sneller ingekomen dan op de langere segmenten. Voor de 3-jaars betekent
dit dat de combinatie van rente die de staat betaalt op de lening en
ontvangt in de swap gunstiger was op momenten van afsluiten dan aan
het eind van het jaar. Hetzelfde geldt in mindere mate bij de 10-jaars. De
bijdrage van de 3-jaars uitgifte met swaps is daardoor groter dan die van
de 10-jaars uitgifte.
Het resterende deel van het resultaat op de kapitaalmarkt wordt toegeschreven aan de combinatie van resterende swaps en de extra veilingen
aan het eind van 2008. Deze extra veilingen (heropeningen van de 2009
leningen in november en heropening van oude 10-jaars leningen in 2013,
2014 en 2015 segmenten in december) voorzien in een deel van de extra
financieringsbehoefte door de kredietcrisis. Het perioderesultaat op de
resterende swaps en de extra veilingen en het gerelateerde perioderesultaat op de uitgifte in de benchmark leveren per saldo in 2008 een
negatieve bijdrage (€ 82 mln) aan het resultaat op de kapitaalmarkt.
Box 2: Opbouw resultaat
Bij een daling van het renteniveau worden leningen duurder en meer waard voor de
investeerder en minder waard voor de Staat. Receiverswaps worden meer waard voor de
Staat en payerswaps worden minder waard als het renteniveau daalt. De uitgiftes in de
benchmark worden ook minder waard bij een rentedaling, omdat immers later tegen een
lagere rente uitgegeven had kunnen worden. Van belang voor het resultaat ten opzichte
van de benchmark zijn dus spreads. De swapspread is het verschil tussen de swaprente en
het effectieve rendement op een staatslening met een vergelijkbare resterende looptijd.
Bij uitgifte wordt deze spread vastgezet. Daarnaast is spreiding van belang. De uitgiftefrequentie in de benchmark is groter dan in de feitelijke schuldportefeuille. De bijdrage
van de 3-jaars uitgifte en swaps aan het resultaat kapitaalmarkt 2008 (uit tabel 4a) wordt
opgebouwd uit de resultaten in tabel 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

26

Beleidsartikelen

Tabel 5: opbouw resultaat 3-jaars uitgifte en swaps
bijdrage aan periode resultaat
uitgifte DSL 2011
receiverswaps 2011
7-jaars payerswaps
uitgifte benchmark (7-jaars staatsleningen)
resultaat 3-jaars uitgifte en swaps

A
B
C
D

schuldportefeuille
schuldportefeuille
schuldportefeuille
benchmark

A+B+C-D

Resultaat op de geldmarkt negatief door effecten kredietcrisis
In de benchmark wordt het saldo gefinancierd tegen daggeldtarief
(EONIA) door dagelijks doorrollen. In de praktijk wordt gefinancierd door
een combinatie van geldmarktinstrumenten en EONIA swaps. Op de geldmarkt is een negatief resultaat behaald ten opzichte van de benchmark.
Het negatieve resultaat is gevolg van de treasury activiteiten voor FBNL.
Resultaten leningen aan FBNL ten opzichte van de benchmark
Op de korte leningen aan FBNL is sprake van een positief resultaat (€ 440
mln). De korte leningen worden als bankschuld gewaardeerd (tegen
Euribor plus opslag). De tarieven die bij deze liquiditeitsvoorziening aan
FBNL worden gehanteerd zijn eveneens gebaseerd op Euribor plus
opslag. Door dalende Euribor tarieven in de laatste maanden van 2008,
zijn de vorderingen meer waard geworden.
De lange leningen aan FBNL zijn tegen nominale waarde overgenomen
van Fortis Bank SA/NV1. De leningen worden gewaardeerd als bankleningen (tegen swap plus een opslag) en zijn daardoor minder waard. Dit
uit zich in een verlies (€ 328 mln). Wanneer de leningen tot eind van de
looptijd in de portefeuille blijven (buy & hold) of nominaal worden afgelost of verkocht, wordt het verlies niet gerealiseerd.
In de benchmark worden uitgezette gelden geparkeerd op de geldmarkt
tegen daggeldtarief. Uitzettingen rollen dagelijks door. Het resultaat van
de benchmark is positief (€ 303 mln). Per saldo resulteert voor de
leningen aan FBNL een negatief resultaat ten opzichte van de benchmark
(€ 191).
Resultaat uitgegeven FRN ten opzichte van de benchmark
Een deel van lange leningen is overgenomen door onderhandse plaatsing
van Floating Rate Notes (FRN) bij Fortis Bank SA/NV. Deze FRNs zijn een
dure vorm van financiering voor de Staat. De tarieven op deze onderhands geplaatste FRNs zijn gebaseerd op die van de genoveerde leningen
(3-maands Euribor tarief plus opslag). Deze tarieven liggen doorgaans
hoger dan die waartegen het Agentschap kan lenen. Doordat de FRNs wel
gewaardeerd worden tegen de staatscurve wordt onmiddellijk een negatief resultaat zichtbaar (€ 712 mln). In de benchmark wordt (voordeliger)
gefinancierd tegen daggeld (dat dagelijks doorrolt). Het resultaat van de
benchmark is daardoor veel minder negatief (€ 25 mln). Per saldo resulteert voor de FRNs een negatief resultaat ten opzichte van de benchmark
(€ 687 mln).

1

De lange leningen zijn verwerkt onder de
vlottende schuld (geldmarkt) omdat een groot
deel van deze leningen gebaseerd is op
variabele rente en de rest met swaps in 2009
variabel gemaakt is.

Totaal resultaat treasury activiteiten voor FBNL ten opzichte van de
benchmark
Het totaal resultaat van de treasury activiteiten voor FBNL ten opzichte
van de benchmark was negatief (€ 878 mln). Dit ondanks een positief
gerealiseerd resultaat van € 149 mln (zie tabel 3b).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

27

Beleidsartikelen

Overige resultaten geldmarkt
Het resultaat op de geldmarkt in 2008 exclusief de treasury activiteiten
voor FBNL was positief (€ 74 mln). Door maatregelen naar aanleiding van
de kredietcrisis zijn de reguliere geldmarkttransacties in het laatste kwartaal van ook 2008 fors toegenomen. In de geldmarkt wordt effectief gefinancierd tegen daggeldtarief. Het Agentschap heeft in het vierde kwartaal
goedkoper dan EONIA (het benchmarktarief) geleend. Dit levert een positieve bijdrage aan het resultaat. Door het dalend daggeldtarief (EONIA van
4,25% naar 2,25%) en inlopen van de spread (DTC – EONIA) hebben
eerder in 2008 afgesloten transacties eveneens een positieve bijdrage aan
het resultaat geleverd.
4.1.5 Overzicht afgeronde onderzoeken
Voor 2008 stonden geen onderzoeken gepland. De voor dit jaarverslag
relevante onderzoeken uit 2007 staan in onderstaande tabel vermeld.
Type onderzoek

Onderzoek onderwerp

AD of OD1

Start

Afgerond

Vindplaats

Beleidsdoorlichting

Beleidsdoorlichting algemene
doelstelling2

AD

2007

2007

www.minfin.nl

Herijking risicomanagement3
Evaluatie geldmarktbenchmark4

OD
OD

2006
2006

2007
2007

www.dsta.nl
www.dsta.nl

Effectenonderzoek ex-post
Overig evaluatie onderzoek

1
2
3
4

AD = algemene beleidsdoelstelling, OD = operationele beleidsdoelstelling
Kamerstukken II 2007/08, 31 273, nr. 1
Tevens bijlage bij beleidsdoorlichting
Kamerstukken II 2006/07, 30 800, nr. 6

4.2 Kasbeheer
4.2.1 Algemene beleidsdoelstelling
Optimaal kasbeheer van het Rijk en van de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd.
Doelbereik en maatschappelijke effecten
Deelname aan het geïntegreerd middelenbeheer, ook wel schatkistbankieren genoemd, stelt deelnemers in staat hun middelen risicoloos
aan te houden in de schatkist. Door het schatkistbankieren worden de
middelen van het rijk en de aan het rijk gelieerde instellingen gebundeld.
Dit levert besparingen op voor de hele overheid.
Verder wordt, conform Europese regelgeving, het betalingsverkeer
centraal aanbesteed. Dit prikkelt banken om diensten tegen zo gunstig
mogelijke prijs/kwaliteitverhouding aan te bieden. Dit bevordert de
betrouwbaarheid en efficiëntie van het betalingsverkeer.
Succesfactoren
Het behalen van bovenstaande doelstelling hangt af van de volgende
factoren:
– De wens van mogelijke vrijwillige deelnemers om middelen met minimaal risico bij de schatkist onder te brengen
– De bekendheid met schatkistbankieren bij mogelijke vrijwillige deelnemers .

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

28

Beleidsartikelen

–

De resultaten van de centrale aanbesteding van het betalingsverkeer
van de rijksoverheid.

4.2.2 Budgettaire gevolgen artikel 2 Kasbeheer
Tabel 7: Budgettaire gevolgen van beleid art.2 Kasbeheer (x € 1 mln. )1
Algemene beleidsdoelstelling: Optimaal kasbeheer van het Rijk en van de
instellingen die aan de schatkist zijn
gelieerd.

2004

2005

2006

2007

Realisatie
2008

Vastgestelde
begroting
2008

Verschil
2008

Uitgaven
Programma-uitgaven

2 397
2 396

2 839
2 838

3 625
3 623

4 028
4 026

6 968
6 966

3 788
3 786

3 181
3 181

Rentelasten
Verstrekte leningen
Mutaties in rekening-courant en
deposito’s2
Uitgaven bij voortijdige beëindiging

1 570
826

1 836
1 001

2 134
1 379

2 485
1 210

2 048
1 903

2 658
1 128

– 610
775

0
0

0
1

110
0

330
0

3 015
0

0
0

3 015
0

1

1

2

2

2

2

0

2 249
2 249
399
562

2 961
2 961
485
472

1 046
1 046
464
579

1 198
1 198
462
736

1 143
1 143
506
634

1 718
1 718
518
670

– 575
– 575
– 12
– 36

1 288

1 997

0

0

0

531

– 531

0

7

3

0

3

0

3

Apparaatuitgaven
Ontvangsten
Programma-ontvangsten
Rentebaten
Ontvangen aflossingen
Mutaties in rekening-courant en
deposito’s2
Ontvangsten bij voortijdige beëindiging
1
2

Als gevolg van afronding in miljoenen kan de som der delen afwijken van het totaal.
De posten uitgaven mutaties in rekening-courant en deposito’s en ontvangsten mutaties in rekening-courant en deposito’s zijn gesaldeerd
weergegeven.

4.2.3 Toelichting tabel budgettaire gevolgen van beleid
Rentelasten
Vanaf 2008 zijn de rentelasten komen te vervallen vanwege verandering in
de voeding van het FES. Conform afspraken in het Coalitieakkoord is
vanaf 2008 sprake van een vaste FES-voeding waarbij de voeding uit
aardgasbaten bij begrotingswet wordt vastgesteld. Door deze manier van
vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is de FES-voeding uit
rentebaten niet meer relevant. Dit verklaart – op € 20 mln na – de mutatie
bij de rentelasten.
Verstrekte leningen en ontvangen aflossingen
Er is een aanzienlijk hoger bedrag aan leningen verstrekt dan in de begroting was opgenomen. Hiervoor zijn een aantal redenen te noemen. Bij de
baten-lasten diensten was incidenteel extra leenbehoefte. Bij de rechtspersonen met een wettelijke taak (de tweede groep die kan lenen via het
schatkistbankieren) is het uitgeleende bedrag ook hoger uitgekomen. Dit
wordt veroorzaakt door enkele incidentele leningen en nieuwe deelnemers, die leningen hebben afgesloten.
Mutaties in rekening-courant en deposito’s
De mutaties van de saldi rekening courant en deposito’s worden gedomineerd door de ontwikkeling van de rekening-courant saldi van de sociale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

29

Beleidsartikelen

fondsen. In 2008 zijn deze laatste saldi afgenomen met € 3,2 mld, terwijl
een toename van € 0,5 mld was geraamd.
4.2.4 Operationele doelstellingen
Operationele doelstelling 1
Het kasbeheer van de rijksoverheid en de aan haar gelieerde instellingen
doelmatig inrichten.
Doelbereik
Om publieke middelen risicoloos en met zo laag mogelijke rentelasten te
beheren.
Instrumenten/activiteiten
+ De verplichting tot het in de schatkist aanhouden van de middelen van
departementen, baten-lastendiensten, sociale fondsen en rechtspersonen met een wettelijke taak;
+ Het via centrale financiering kunnen voorzien in de leenbehoefte van
instellingen die deelnemen aan het geïntegreerd middelenbeheer;
+ Het begeleiden en adviseren van de deelnemende instellingen;
+ Het benaderen van instellingen die op vrijwillige basis hun gelden
mogen aanhouden in de schatkist met de daarbij behorende faciliteiten.
Tabel 8: Prestatiegegevens met betrekking tot de deelname van rechtspersonen met wettelijke taak (RWT’s)
Prestatie-indicator

Realisatie
2008

+ Het aantal aan geïntegreerd middelenbeheer deelnemende RWT’s
+ Het kwantitatieve voordeel van de deelname voor het Rijk
+ Het kwantitatieve voordeel van de deelname voor de RWT’s

Nee
Nee
Nee

Indicator

Aandeel deelnemende RWT’s
Voordeel Rijk (x € 1mln.):
– jaarlijks
– cumulatief
Voordeel RWT’s (x € 1mln.):
– jaarlijks
– cumulatief

2006

Realisatie
2007

Streefwaarde
2008

Realisatie
2008

110

122

155

147

24
214

17
231

1
232

– 56
175

87
243

57
300

71
371

63
363

Het aantal deelnemers
Het aantal deelnemer is in 2008 uitgekomen op 147. Dit is lager dan de
streefwaarde van 155. Hier staat tegenover dat bij 21 subsidieprojecten de
subsidies via de schatkist worden uitgekeerd. Deze projecten zijn niet
meegeteld bij het aantal deelnemers. Instroom van nieuwe deelnemers
vond in alle kwartalen van 2008 plaats. De instroom bestond uit verplichte
rwt’s (3), onderwijsinstellingen (17), justitiële inrichtingen (2) en derden
(3).
Schatkistbankieren is voordelig voor de gehele overheid. Er is een effect
voor het Rijk en voor de deelnemers. De onderliggende berekeningen
stoelen op veronderstellingen, die momenteel geëvalueerd worden in de
beleidsdoorlichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

30

Beleidsartikelen

Voordeel voor het Rijk
Het schatkistbankieren levert in de regel winst op voor de Staat. Door het
aanhouden van middelen door de deelnemers hoeft de Staat minder te
lenen en bespaart zij rentekosten. Hier staat weliswaar een rentevergoeding voor het aanhouden van de middelen tegenover, maar per
saldo is er winst. De middelen worden aangehouden in rekening courant
en kortlopende deposito’s terwijl de Staatsschuld grotendeels uit langlopende leningen bestaat. Doordat de lange rente meestal hoger is dan de
korte rente resulteren er baten voor de Staat.
In 2008 verdiende de Staat – bij uitzondering – niet aan het geïntegreerd
middelenbeheer van de rechtspersonen met een wettelijke taak. De
oorzaak hiervoor waren de hoge tarieven op de kortlopende tegoeden in
relatie tot de lange rentetarieven. Hierdoor werden de kosten niet goedgemaakt door de baten van de mindere financieringsbehoefte van de Staat.
Voordeel voor de RWT’s
Het berekende voordeel van € 63 mln is licht lager dan aangegeven in de
begroting (€ 71 mln). De oorzaak hiervoor is dat de omvang van de
aangehouden tegoeden lager is dan geraamd en er verhoudingsgewijs
meer in deposito’s dan in rekening courant aangehouden is (verondersteld is dat het tariefvoordeel ten opzichte van banken bij de rekening
courant hoger is dan bij deposito’s). Deelnemers hebben meer geleend,
maar het behaalde voordeel hierop weegt niet op tegen het hierboven
beschreven effect.
Operationele doelstelling 2
Het betalingsverkeer van het Rijk betrouwbaar en efficiënt afwikkelen.
Doelbereik
Om de kwaliteit van de dienstverlening bij het uitvoeren van het betalingsverkeer van het Rijk en de aanvaardbaarheid van de daaraan verbonden
kosten te waarborgen.
Instrumenten/activiteiten
Regelmatig de lopende contracten betalingsverkeer opnieuw aanbesteden.
Toelichting instrumenten/activiteiten
Er worden twee prestatie-indicatoren gepresenteerd die een indicatie
geven over de doelmatigheid waarmee het betalingsverkeer van de rijksoverheid wordt afgewikkeld:
1. Gemiddeld stukstarief van de binnenlandse betalingen van de rijksoverheid;
2. Gemiddeld stukstarief van de binnenlandse betalingen van de rijksoverheid in relatie tot het gemiddeld markttarief voor zakelijke klanten
zoals gepubliceerd op internet.
De realisatie van het gemiddeld stukstarief in 2008 bedroeg 3,0 eurocent.
Dit blijkt neer te komen op 36% van het vergelijkbare markttarief. Hiermee
zijn de streefwaarden gehaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

31

Beleidsartikelen

Tabel 9: Prestatiegegevens
Prestatie-indicator

Realisatie
2008

+ Gemiddeld stukstarief van de binnenlandse betalingen van de rijksoverheid.
+ Gemiddeld stukstarief van de binnenlandse betalingen van de rijksoverheid als percentage van het
gemiddeld markttarief.

Ja

Ja

Indicator

Gemiddeld stukstarief:
– absoluut (in eurocenten)
– als % van het markttarief

2006

2007

Streefwaarde 2008

Realisatie
2008

3,0
37

3,0
36

3,0
36

3,0
36

4.2.5 Overzicht afgeronde onderzoeken
Het betalingsverkeer van de departementen en het buitenlands betalingsverkeer van het ministerie van Defensie zijn inmiddels gegund aan Royal
Bank of Scotland (RBS), die dit vanaf 1 mei 2009 zal uitvoeren.
Type onderzoek
Beleidsdoorlichting
Effectenonderzoek ex-post
Overig onderzoek

1
2

Onderzoek onderwerp

AD of OD1

Start

Afgerond

Aanbesteding betalingsverkeer
departementen (perceel D)2
Aanbesteding buitenlands betalingsverkeer Defensie (perceel B)

OD 2

2007

2008

OD 2

2007

2008

Vindplaats

AD = algemene beleidsdoelstelling, OD = operationele beleidsdoelstelling
Exclusief het betalingsverkeer van de Belastingdienst en het buitenlands betalingsverkeer van de ministeries van Buitenlandse Zaken en
Defensie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

32

Niet-beleidsartikel

5. NIET-BELEIDSARTIKEL
5.1 Budgettaire gevolgen niet-beleidsartikel
Tabel 10: budgettaire gevolgen nominaal en onvoorzien (x € 1000)
Nominaal en onvoorzien

Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2004

2005

2006

2007

2008

2008

2008

Verplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven
Prijsbijstelling
Loonbijstelling

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

5.2 Toelichting tabel budgettaire gevolgen van beleid
Er is in 2008 geen prijsbijstelling geweest. De loonbijstelling is tussen de
1e en 2e suppletore begroting uitgedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

33

Bedrijfsvoeringsparagraaf

6. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Inleiding
Er wordt op een gestructureerde wijze aandacht besteed aan de bedrijfsvoering. Op basis van periodieke informatie over de beleids- en bedrijfsvoeringsprocessen en de risico’s die daarbij naar voren komen, wordt systematisch bewaakt of de doelstellingen op doelmatige en rechtmatige wijze
worden gerealiseerd. Waar nodig wordt bijgestuurd.
Rechtmatigheid
Op basis van de mij beschikbare informatie zijn er geen onrechtmatigheden en/of onzekerheden geconstateerd die de tolerantiegrens op artikelniveau cq. hoofdstukniveau overschrijden.
Totstandkoming van niet-financiële beleidsinformatie
Op basis van de mij beschikbare informatie zijn er geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd in de totstandkoming van niet-financiële beleidsinformatie.
Conclusie
Met inachtneming van de hierboven genoemde zaak, is over het begrotingsjaar 2008 sprake geweest van beheerste bedrijfsprocessen. Deze
bedrijfsprocessen voorzien tevens in waarborgen voor een rechtmatige
begrotingsuitvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

34

1

De gerealiseerde bedragen zijn steeds naar boven afgerond.

0
0

Niet-beleidsartikelen
Nominaal en onvoorzien

03

0

35 193 498
31 405 851
3 787 647

Beleidsartikelen
Financiering Staatsschuld
Kasbeheer

Uitgaven

01
02

31 405 851
3 787 647

Verplichtingen

0
0

24 005 839
22 287 511
1 718 328

24 005 839

Ontvangsten

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

35 193 498

Omschrijving

TOTAAL

Art.

(1)

31 470 887
6 967 600

Verplichtingen

Departementale verantwoordingsstaat (jaarverslag) 2008 van de Nationale Schuld (IXA)
(x € 1000)

0
0

38 438 487
31 470 887
6 967 600

38 438 487

Uitgaven

0
0

63 343 611
62 200 139
1 143 472

63 343 611

0

65 036
3 179 953

Verplichtingen

0
0

3 244 989
65 036
3 179 953

3 244 989

Uitgaven

0
0

39 337 772
39 912 628
– 574 856

39 337 772

Ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting

Realisatie1

Ontvangsten

(3)=(2)-(1)

(2)

7. VERANTWOORDINGSSTAAT VAN NATIONALE SCHULD

C. JAARREKENING

Ve r a n t w o o r d i n g s s t a a t

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

35

Saldibalans

8 SALDIBALANS
NATIONALE SCHULD (IXA)
SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2008 (bedragen x € 1000)
DEBET
OMSCHRIJVING
1.

uitgaven t.l.v. de begroting
2007
Uitgaven t.l.v. de begroting
2008

3.

Liquide middelen

4.
5.

CREDIT
31-12-2008

31-12-2007
40 346 583

2.

38 438 486

30

20

Rekening-courant RHB
Uitgaven buiten begrotingsverband

30 528 141
6 023 575

(8 085 488)
4 180 790

Sub-totaal

74 990 231

36 441 906

Extra-comptabele vorderingen

57 600 488

12 540 803

9a. Tegenrekening extracompt.schulden
10. Voorschotten

309 757 757

Totaal-generaal

8.

OMSCHRIJVING

6.

Ontvangsten t.g.v. de begroting 2007
Ontvangsten t.g.v. de begroting 2008

31-12-2008

31-12-2007
28 475 613

63 343 609

Ontvangsten buiten
begrotingsverband

11 646 622

7 966 293

Sub-totaal

74 990 231

36 441 906

57 600 488

12 540 803

228 966 362

8a. Tegenrekening extracompt.vorderingen
9. Extra-comptabele schulden

309 757 757

228 966 362

0

0

10a.Tegenrekening voorschotten

0

0

442 348 476

277 949 070

442 348 476

277 949 070

Totaal-generaal

8.1 Toelichting bij de saldibalans per 31 december 2008
Algemene Toelichting
Alle bedragen zijn opgenomen tegen nominale waarden en vermeld in
duizenden euro’s tenzij anders aangegeven. Relevante posten worden
hieronder nader toegelicht. Hierbij is de nummering van de saldibalans
aangehouden. Door afronding van bedragen op duizenden euro’s, kunnen
totaaltellingen niet aansluiten bij de som der delen.
Specifieke toelichting per saldibalanspost
3. Liquide middelen.
De liquide middelen bestaan uit de saldi op bank- en girorekeningen en bij
de kasbeheerders aanwezige kasgelden.
4. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding.
Deze post geeft de financiële verhouding met de Rijkshoofdboekhouding
weer. Er zijn twee rekening-courantverhoudingen nl. Geïntegreerd
Middelen Beheer en het Agentschap.
De bedragen zijn per 31 december 2008 in overeenstemming met de
opgaven van de Rijkshoofdboekhouding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

36

Saldibalans

5. Uitgaven buiten begrotingsverband.
Deze post kan als volgt worden gespecificeerd.
Ultimo 2008

Ultimo 2007

Te realiseren (dis)agio
Vooruitbetaalde rente onderhandse leningen
Te ontvangen rente swaps
Vooruitbetaalde disconto
Te ontvangen rente vlottende schuld
CO2-veiling
Te ontvangen rente m.b.t. GMB

814 519
363
3 696 209
429 031
933 706
53
149 694

910 126
385
2 570 669
223 111
344 353
0
132 147

Totaal

6 023 575

4 180 791

Ultimo 2008

Ultimo 2007

Te betalen rente onderhandse leningen
Te betalen rente openbare schuld
Te betalen rente swaps
Te betalen rente vlottende schuld
Derden van het Agentschap
Te betalen rente m.b.t. GMB

51 800
5 358 418
3 501 877
674 614
2 011 783
48 131

53 464
5 063 080
2 430 487
353 524
16 386
49 352

Totaal

11 646 623

7 966 293

Ultimo 2008

Ultimo 2007

Callgeldleningen u/g
Extra-comptabele vorderingen
Loans
Overige
Sell/Buy Back transtransacties
Verstrekte leningen baten-lastendiensten
Verstrekte leningen RWT’s en derden

36 500 000
0
9 375 000
60
966 450
7 099 542
3 659 436

3 050 000
60
0
0
0
6 497 695
2 993 048

Totaal

57 600 488

12 540 803

6. Ontvangsten buiten begrotingsverband.
Deze post kan als volgt worden gespecificeerd.

8. Extra-comptabele vorderingen.
Deze post kan als volgt worden gespecificeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

37

Saldibalans

9. Extra-comptabele schuld.
Deze post kan als volgt worden gespecificeerd.
Ultimo 2008

Ultimo 2007

Vaste schuld
– Staatsschuld

199 951 900

192 238 800

Vlottende schuld
– Dutch Treasury Certificates
– Callgeldleningen o/g
– Sell/Buy Back transacties
– European Commercial Paper (ECP)
– Onderhands Floating Rate Note (FRN)
– RC baten-lastendiensten
– RC RWT’s en derden
– RC Sociale Fondsen
– Overig

69 890 000
3 990 000
410 068
14 274 328
10 000 000
1 345 869
2 224 670
4 606 747
144

16 810 000
5 075 000
586 183
0
0
873 337
1 822 295
7 756 789
183

Overige schuld
– Deposito’s baten-lastendiensten
– Deposito’s RWT’s en derden

258 300
2 805 731

206 000
3 597 775

309 757 757

228 966 362

Totaal

De extra-comptabele schulden hebben betrekking op in het verleden
binnen begrotingsverband geboekte ontvangsten, waarvan op termijn
nog verrekening met derden zal plaatsvinden. Deze post betreft voornamelijk de vaste staatsschuld (€ 200,0 mld.) en vlottende staatsschuld
€ 98,6 mld.) en daarnaast bevatten de extra-comptabele schulden ook de
schulden die betrekking hebben op de verhoudingen tussen de RHB en de
deelnemers aan geïntegreerd middelenbeheer.
De rekening-courant tegoeden vallen onder de vlottende schuld omdat ze
direct opvraagbaar zijn.
Instellingen die deelnemen aan het geïntegreerd middelenbeheer kunnen
lenen. De afgesloten leningen zijn vorderingen van de Staat op de deelnemers (publieke instellingen).
Deze vorderingen bedragen ultimo 2008 € 10,8 mld. Circa 65% van de
vorderingen zijn ontstaan vóór 2006 en 15% is ontstaan in 2008. De
overige 20% is ontstaan in de jaren 2006 en 2007.
Deelnemers aan het geïntegreerd middelenbeheer kunnen ook deposito’s
plaatsen. Hierdoor ontstaat een schuld van de Staat aan de deelnemers.
De deposito’s zijn voor het overgrote deel kortlopende deposito’s. Deelnemers hadden op 31 december 2008 € 3,1 mld. in deposito uitstaan bij de
schatkist. Ongeveer 90% van dit bedrag is in 2008 geplaatst. Het overige
deel in de periode 2002–2007.
Voor een specificatie naar uitgiftejaar van de stand van de vaste schuld
per 31 december 2008 wordt verwezen naar het onderstaande overzicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

38

Saldibalans

Specificatie van de vaste schuld naar jaar van uitgifte1
per 31 december 2008 (bedragen x 1 mln. euro)
Jaar van uitgifte

1

2

Openbaar

Onderhands

Totaal

Vóór 1991
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008

28,7
0
0
20 362,9
0
527,1
0
0
8 886,8
12 893,0
10 227,4
12 455,0
12 427,0
13 911,0
24 475,3
22 829,2
23 664,5
12 155,0
23 677,0

76,3
247,6
779,4
156,4
58,3
73,7
0
0
40,3
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

105,0
247,6
779,4
20 519,3
58,3
600,8
0
0
8 927,1
12 893,0
10 227,4
12 455,0
12 427,0
13 911,0
24 475,3
22 829,2
23 664,5
12 155,0
23 677,0

Totaal2

198 519,9

1 432,0

199 951,9

Jaar van eerste uitgifte betekent dat ingeval van een heropening van een lening, het bedrag
wordt opgenomen bij het oorspronkelijke jaar van eerste uitgifte van de (heropende) lening.
Door afronding kan de som van de componenten afwijken van het totaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

39

Lijst met afkortingen

D. BIJLAGE
9.1 LIJST MET AFKORTINGEN

AOW
BBP
CP
DDA
DSL
DTC
EMU
EONIA
FES
GMB
RWT
SEPA

Algemene Ouderdomswet
Bruto Binnenlands Product
Commercial Paper
Dutch Direct Auction
Dutch State Loan
Dutch Treasury Certificate
Economic and Monetary Union
European OverNight Index Average
Fonds Economische Structuurversterking
Geïntegreerd Middelen Beheer
Rechtspersoon met een Wettelijke Taak
Single Euro Payments Area

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

40

Begrippenlijst

9.2 BEGRIPPENLIJST

Agio
De premie die wordt betaald boven op de nominale waarde van een obligatie. Als de couponrente van een lening hoger is dan de marktrente,
heeft de betreffende lening een agio.
AOW-spaarfonds
Fonds waarin de, voor de toekomstige AOW-uitgaven geoormerkte
schuldreductie wordt bijgehouden. Hiertoe vinden vanaf 1997 stortingen
in het fonds plaats en over de als geheel ten gunste van het fonds
geboekte bedragen wordt jaarlijks rente bijgeboekt. Het fonds maakt deel
uit van de collectieve sector.
Basisrisicobedrag
Het bedrag waarover in een bepaald begrotingsjaar de rente opnieuw
moet worden vastgezet. Dit bedrag is de stuurvariabele uit het risicokader
voor 2003–2007. Het basisrisicobedrag in een jaar is gelijk aan het her te
financieren bedrag (de aflossingen op bestaande staatsleningen vermeerderd met de stand van de geldmarkt ultimo van het vorige jaar) plus het
bedrag aan renteswaps waarvoor de rente opnieuw moet worden vastgesteld.
Baten-lastendienst
Een onderdeel van de rijksoverheid waarvoor afwijkende beheersregels
gelden gericht op het bevorderen van bedrijfsmatig werken. Belangrijk
aspect hierbij is dat het batenlastenstelsel wordt toegepast en de dienst
toegang heeft tot een leen- en depositofaciliteit bij de minister van Financiën.
Commercial Paper (CP)
Schuldbewijzen met een korte looptijd die kunnen worden ingezet om
tijdelijke kastekorten van het Rijk te financieren. CP is een geldmarktinstrument dat wordt uitgegeven en verhandeld op discontobasis. CP kent
flexibele uitgiftemomenten en looptijden. Bovendien bestaat de mogelijkheid uit te geven in vreemde valuta. CP is een aanvulling op het DTC
programma voor wat betreft de kortere looptijden.
Comptabiliteitswet 2001
In de Comptabiliteitswet 2001 is het beheer van de financiën van het Rijk
vastgesteld. De diverse hoofdstukken in deze wet gaan in op onder andere
de begroting, het begrotingsbeheer en de bedrijfsvoering van het Rijk, het
toezicht van de ministers en de verantwoording van het Rijk.
Deposito
Het deposito is geld dat door een belegger voor een bepaalde rentevaste
periode tegen een rentevergoeding is ondergebracht bij een bank of – in
het geval van geïntegreerd middelenbeheer – bij de schatkist van de Rijksoverheid. De looptijd van een deposito kan variëren van een dag (zogeheten daggeld) tot meerdere jaren.
Dutch State Loans (DSL’s)
Engelse benaming voor Nederlandse staatsleningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

41

Begrippenlijst

Dutch Treasury Certificates (DTC’s)
Engelse benaming voor Nederlands schatkistpapier. Schuldbewijzen met
een korte looptijd uitgegeven door het Rijk om tijdelijke kastekorten van
het Rijk te financieren. DTC’s worden uitgegeven en verhandeld op
discontobasis. DTC wordt uitgegeven in looptijden van 3 tot en met 12
maanden op vooraf vastgestelde data.
EMU-schuld
Het totaal van de uitstaande leningen ten laste van de gehele collectieve
sector. Dit is de optelsom van de uitstaande leningen ten laste van het
Rijk, de sociale fondsen en de lokale overheid, minus de onderlinge
schuldverhoudingen tussen deze drie subsectoren. De EMU-schuld is een
brutoschuldbegrip.
Eonia-swap
Een Eonia-swap is een specifieke vorm van een renteswap, waarbij een
vaste rente wordt geruild tegen de variabele Eonia rente (European OverNight Index Average). Eonia is de gemiddelde daggeld rente, die dagelijks
word vastgesteld door de ECB.
FES
Tot en met 2007 werd het Fonds Economische Structuurversterking
gevoed met een deel van de aardgasbaten, alsmede met de rentevrijval
(na dividendderving) samenhangend met de ontvangsten uit de verkoop
van staatsdeelnemingen, of uit opbrengsten van veilingen van etherfrequenties. Vanaf 2008 is sprake van een vaste FES-voeding waarbij de
voeding uit aardgasbaten bij begrotingswet wordt vastgesteld. Door deze
manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is de
FES-voeding uit rentebaten niet meer relevant en is derhalve komen te
vervallen. De middelen uit het FES worden gereserveerd voor
investeringsprojecten van nationaal belang die de economische structuur
versterken.
Gecentreerde portefeuille
Een portefeuille die gekenmerkt wordt door een gelijkmatig aflosprofiel
dat in stand gehouden kan worden door voortdurend in één en dezelfde
looptijd leningen uit te geven.
Geïntegreerd middelenbeheer
Het bundelen van publieke middelen gericht op een doelmatig kasbeheer.
Publieke middelen zijn middelen die verkregen zijn bij of krachtens de wet
ingestelde heffing(en).
Gevestigde schuld
Leningen met een oorspronkelijke looptijd van meer dan één jaar. Wordt
veelal aangeduid met de term vaste schuld.
Liquiditeit
In een markt met voldoende liquiditeit kunnen grote aan- en verkooporders verhandeld worden zonder dat dit een substantieel effect op de
prijs (koers) heeft.
Nationale schuld
Vaste (gevestigde) en vlottende schuld van de Staat zoals die samenhangt
met het artikel Financiering staatsschuld en het artikel Kasbeheer in deze
begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

42

Begrippenlijst

Primary Dealers
Sinds 1999 maakt de Staat gebruik van een stelsel van Primary Dealers
voor de distributie en promotie van Nederlandse staatsleningen. Het
stelsel bestaat uit 13 banken. Bij het samenstellen van de groep Primary
Dealers wordt veel aandacht besteed aan een goede balans tussen banken
die zijn gericht op de lokale, de regionale, en de mondiale markten. Deze
balans is gewenst met het oog op het bereiken van een brede spreiding
aan eindbeleggers in Nederlandse staatsobligaties.
Het belangrijkste doel van de samenwerking met de Primary Dealers is
om de markt voor Nederlandse staatsleningen liquide te houden. Met alle
Primary Dealers is een éénjarig contract aangegaan. De Primary Dealers
verplichten zich om DSL’s af te nemen, te verspreiden en te promoten. Tot
de verplichtingen hoort ook een maandelijkse rapportage over de
verrichte activiteiten. Tegenover deze verplichtingen staat het exclusieve
recht om DSL’s bij het Agentschap af te nemen en gebruik te maken van
de repo- en stripfaciliteit. De Primary Dealers ontvangen daarnaast een
financiële vergoeding die afhankelijk is van de afgenomen hoeveelheid
DSL’s bij emissies.
Rechtspersoon met een Wettelijke Taak (RWT)
Een zelfstandige organisatie die in een wet geregelde taak uitvoert met
behulp van publiek geld, welk geld is verkregen bij of krachtens de wet
ingestelde heffing.
Rekening-courant
Een rekening waarover in de regel giraal betalingsverkeer wordt afgewikkeld en waaruit (een deel van) de onderlinge financiële verhouding is op
te maken tussen de houder van de rekening en de instelling alwaar de
rekening wordt aangehouden.
Rekenrente
Boekhoudkundig veronderstelde rente in begroting en meerjarencijfers.
Renteswap
Een renteswap is een contract tussen twee partijen waarin wordt overeengekomen om gedurende de looptijd een vaste rente te ruilen tegen een
variabele rente (meestal 6 of 3 maanden).
Repofaciliteit
Een instrument om de liquiditeit van staatsleningen en DTC’s te garanderen. Onder bepaalde condities kunnen Primary Dealers (en in het geval
van DTC’s ook Single Market Specialists) in geval van schaarste staatsleningen of DTC’s lenen van de Staat tegen een vergoeding.
Schatkistsaldo
Saldo op de rekening van het Rijk bij De Nederlandsche Bank.
SEPA betaalproducten
SEPA (Single Euro Payments Area) is een marktgedreven initiatief en dient
er voor te zorgen dat burgers en bedrijven in de Eurozone met dezelfde
betaalmiddelen (giro-en bankoverschrijvingen, automatische incasso en
kaartbetalingen) en onder dezelfde voorwaarden hun betalingen kunnen
afhandelen binnen de gehele Eurozone. In dat kader hebben de Europese
banken Europese standaarden opgesteld waaraan zij hun betaalproducten
willen laten gaan voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

43

Begrippenlijst

Single Market Specialists
Een aantal geselecteerde banken die naast de Primary Dealers deelnemen
aan het DTC-marktstelsel, een in 2001 op initiatief van de Nederlandse
Staat gestart marktstelsel. Onderdeel van het stelsel is de quotering van
DTC’s op MTS Amsterdam. In het stelsel nemen zowel Primary Dealers als
een aantal geselecteerde banken deel, die zich Single Market Specialists
mogen noemen. Naast de verplichting tot het quoteren krijgen deze
partijen exclusief toegang tot de elektronische veilingen DTC’s. Ook
kunnen de partijen beroep doen op een repofaciliteit voor DTC’s.
Staatsschuld
Het totaal van de uitstaande geldelijke leningen van de Staat (vaste en
vlottende schuld) is de bruto staatsschuld. Leningen met een oorspronkelijke looptijd van meer dan één jaar vormen de vaste (gevestigde) staatsschuld. Leningen met een oorspronkelijke looptijd van maximaal één jaar
vormen de vlottende staatsschuld. Soms wordt een ruimere definitie
gebruikt voor de vlottende staatsschuld, namelijk bestaande uit leningen
met een oorspronkelijke looptijd van maximaal twee jaar. De staatsschuld
is niet gelijk aan de EMU-schuld, die een breder begrip meet.
Strip- en destripfaciliteit
Een stripfaciliteit stelt beleggers in staat een bepaalde lening te
ontbinden. Dat betekent dat de hoofdsom en elk van de coupons van de
specifieke lening apart verhandeld kunnen worden. Een destripfaciliteit
daarentegen biedt de mogelijkheid om een reeks van coupons aan een
hoofdsom te binden en op deze manier een nieuwe lening te creëren.
Vaste schuld
Leningen met een oorspronkelijke looptijd van meer dan één jaar. Wordt
ook wel gevestigde schuld genoemd.
Vlottende schuld
Leningen met een oorspronkelijke looptijd van maximaal één jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IXA, nr. 1

44