Directie Financiële
Markten
Datum
2 maart 2022

Plenaire Vergadering FATF maart 2022

Vergaderdatum
Aanwezig

4 maart 2022
Vertegenwoordigers van het Ministerie van Financiën,
het Ministerie van Justitie en Veiligheid, FIU-Nederland,
het Openbaar Ministerie, het Anti-Money Laundering
Centre (AMLC) en De Nederlandsche Bank (DNB)

Deze plenaire vergadering was de vijfde plenaire vergadering onder
voorzitterschap van Duitsland en de tweede die plaatsvond in hybride vorm,
vanwege de lock-downmaatregelen en reisbeperkingen die voor sommige landen
nog gelden.
Strategische beleidsdoorlichting
De Financial Action Task Force (FATF) heeft een beleidsdoorlichting afgerond van
haar werkwijze om de volgende, vijfde wederzijdse evaluatie ronde gerichter en
effectiever te maken. Deze ronde begint in 2024. Daarnaast is een rapport
vastgesteld met bevindingen over de mate waarin wereldwijd aan de FATFstandaarden voldaan wordt. Dit rapport identificeert terreinen waarop verbetering
nodig is en helpt de FATF haar strategie voor de toekomst te bepalen. Dit rapport
wordt in de loop van april gepubliceerd. De FATF-methodologie, die ziet op de
inhoud van evaluaties, is daarop aangepast, net als de FATF-procedures, die zien
op hoe een evaluatie verloopt.1 In de volgende evaluatieronde zal er meer
gefocust worden op de risico’s van landen en de context daarvan. Daarnaast zal
er meer ingegaan worden op niet-financiële bedrijven en beroepen2, dit zijn
bijvoorbeeld advocaten, notarissen en makelaars. De volgende ronde zal ook
korter zijn (zes in plaats van tien jaar) en meer nadruk leggen op de effectiviteit
van regelgeving, in plaats van op de regelgeving zelf. Ook wordt het
toezichtmechanisme op landen met tekortkomingen aangescherpt. Met behulp
van deze documenten wordt het raamwerk van de evaluaties van de FATF verder
versterkt.
Strategische visie op het wereldwijde netwerk van de FATF

1

https://www.fatfgafi.org/publications/mutualevaluations/?hf=10&b=0&s=desc(fatf_releasedate)
2
Zogenaamde DNFBP’s: designated non-financial businesses and professions.
Pagina 1 van 4

De strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering vraagt om een wereldwijde
aanpak. Het werk van en het samenwerken met het wereldwijde netwerk van de
FATF is hierbij cruciaal. De plenaire vergadering van de FATF heeft gesproken
over een strategische visie voor het FATF-netwerk. Deze versterkt de
samenwerking van de FATF met haar regionale zusterorganisaties en
observatoren, zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en betrokken
onderdelen van de Verenigde Naties. FATF-leden zeggen toe meer steun te
verlenen aan de regionale zusterorganisaties.
Monitoring van naleving van de FATF-standaarden
Wederzijdse evaluatie van Frankrijk
De FATF heeft de bespreking van de wederzijdse evaluatie van Frankrijk
afgerond. Door middel van peer reviews is beoordeeld of de nationale wet- en
regelgeving van Frankrijk technisch voldoen aan de FATF-standaarden en in
hoeverre dit stelsel effectief is in het beschermen van de integriteit van het
financiële systeem. Het rapport van de evaluatie van Frankrijk zal naar
verwachting in mei gepubliceerd worden op de website van de FATF.3
Jurisdicties met verhoogde risico’s
De FATF publiceert twee lijsten waarop landen en jurisdicties staan met
strategische tekortkomingen in hun nationale beleid ter voorkoming en bestrijding
van witwassen en terrorismefinanciering. De eerste lijst betreft de zogeheten
“hoog risicolanden onderhevig aan een oproep tot tegenmaatregelen”. Deze lijst
wordt vaak aangeduid als de “zwarte lijst”. De lijst bevat jurisdicties die geen
betrokkenheid tonen om verbeteringen door te voeren of onvoldoende voortgang
hebben geboekt in het terugdringen van hun strategische tekortkomingen en die
een bedreiging kunnen vormen voor het internationale financiële systeem. 4 De
landen waar het om gaat zijn Noord-Korea en Iran. Er geldt een oproep aan alle
landen om effectieve tegenmaatregelen te nemen tegen deze twee landen.
De tweede lijst die de FATF publiceert is getiteld “Jurisdicties onder verscherpt
toezicht”.5 Deze lijst wordt vaak aangeduid als de “grijze lijst”. De lijst bevat
landen die strategische tekortkomingen hebben in hun nationale regimes ter
voorkoming en bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering, maar die
gecommitteerd zijn om deze tekortkomingen aan te pakken. In de laatste
plenaire vergadering is besloten dat dat de Verenigde Arabische Emiraten worden
toegevoegd aan deze lijst. Zimbabwe heeft alle openstaande actiepunten van de
FATF afgerond en wordt van de lijst afgehaald, zodat het land niet langer onder
verscherpt toezicht van de FATF staat. In totaal staan sinds maart 2022

3

Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/mutualevaluations/?hf=10&b=0&s=desc(fatf_releasedate) .
Van de 39 FATF-leden zijn tot nu in de lopende ronde geëvalueerd: Australië, België, Canada, China,
Denemarken, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hong Kong, Ierland, Israël, Italië, IJsland, Maleisië,
Mexico, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Rusland, Saudi-Arabië, Singapore, Spanje,
Turkije, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Arabische Emiraten, de Verenigde Staten, Zuid-Korea,
Zweden en Zwitserland. In het gehele FATF-netwerk zijn inmiddels ruim honderdtwintig landen en
jurisdicties geëvalueerd. De evaluatie van Nederland staat gepland voor de periode 2021-2022. De
resultaten daarvan worden aan het eind van de zomer bekend gemaakt.
4

https://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitoredjurisdictions/documents/call-for-action-march-2022.html
5
https://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitoredjurisdictions/documents/increased-monitoring-march-2022.html
Pagina 2 van 4

negentien landen op deze lijst.6 De Nederlandsche Bank en de Autoriteit
Financiële Markten verwijzen op hun website na elke plenaire vergadering naar de
meest recente lijsten. Op diezelfde websites wordt toegelicht welke (aanvullende)
maatregelen Nederlandse financiële instellingen dienen te nemen in het kader van
de naleving van de Wet ter voorkomingen van witwassen en het financieren van
terrorisme (Wwft) om het verhoogde risico ten aanzien van relaties met
ingezetenen van deze landen en het uitvoeren van transacties van of naar deze
landen te mitigeren.
Strategische initiatieven
Nieuwe regels voor uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s)
Anonieme brievenbusfirma’s en andere vennootschappen helpen soms criminele
organisaties, corrupte personen en partijen die sancties proberen te omzeilen om
geld te kunnen witwassen. De FATF heeft besloten om haar standaarden over de
transparantie van uiteindelijk belanghebbenden te versterken. Dit is een
belangrijke doorbraak, die leidt tot een aanpassing van de standaard, die aan
landen de verplichting stelt dat een aantal autoriteiten toegang hebben tot
volledige, actuele en duidelijke UBO-informatie van rechtspersonen. Landen
moeten nu ervoor zorgen dat UBO-informatie gehouden wordt door een publieke
autoriteit die functioneert als een UBO-register of een vergelijkbaar mechanisme.
Landen moeten er ook voor zorgen dat relevante autoriteiten snel en efficiënt
toegang hebben tot deze informatie. Tevens worden nieuwe aandelen aan
toonder verboden. Voor de aanpassing van deze standaard hebben twee publieke
consultatierondes plaatsgevonden. Het commentaar hiervan is meegenomen in de
herziening van de standaard.7
Nederland kent, via Europese regelgeving, reeds een UBO-register voor
rechtspersonen. Aandelen aan toonder voor niet-beursgenoteerden
vennootschappen zijn sinds 1 juli 2019 verboden. De aanpassingen in deze
standaard hebben daarom met name effect voor landen buiten de EU die nog niet
een UBO-register hebben geïntroduceerd.
Witwassen en terrorisme risico’s voortkomend uit migrantensmokkel
Elk jaar proberen grote aantallen migranten te ontsnappen aan regionale
conflicten, politieke instabiliteit, vervolging en armoede, op zoek naar een betere
toekomst. Migrantensmokkelaren zien dit als een manier voor financieel gewin en
hebben vaak weinig oog voor de veiligheid van de migrant. De inschatting is dat
hier wereldwijd 10 miljard dollar per jaar mee gemoeid is. De FATF heeft een
onderzoek voltooid naar witwassen en terrorismefinanciering (ML/TF) gerelateerd
aan migrantensmokkel. Het rapport concludeert dat het risico op deze vorm van
ML/TF flink is toegenomen, maar dat landen het nog niet classificeren als hoog
risico en dat het vaak niet onderzocht wordt. Het rapport gaat tevens in op de
meest voorkomende manieren van migrantensmokkel. Het rapport noemt ook
aanbevelingen en manieren om criminele opbrengsten van migrantensmokkel op
te sporen. Het rapport raadt landen aan om meer te doen aan het herkennen van

6

Albanië, Barbados, Burkino Faso, Cambodja, Filipijnen, Haïti, Jamaica, Jordanië,
Kaaimaneilanden, Mali, Malta, Morokko, Myanmar, Nicaragua, Pakistan, Panama, Senegal,
Zuid-Soedan, Syrië, Turkije, Oeganda, Verenigde Arabische Emiraten en Jemen.
7
https://www.fatf-gafi.org/publications/fatfrecommendations/documents/r24-statementmarch-2022.html
Pagina 3 van 4

risico’s omtrent ML/TF en om meer inzicht te krijgen in de risico’s die ze lopen bij
migrantensmokkel. Het rapport is op 22 maart gepubliceerd.8

Risico- gebaseerde aanpak van vastgoed
Vastgoedhandel is een populaire manier van witwassen. Makelaars, notarissen en
andere betrokkenen hebben een belangrijke rol in het voorkomen van witwassen
door middel van vastgoed. Momenteel heeft de vastgoedsector over het algemeen
weinig inzicht in de risico’s waaraan hij blootgesteld wordt. De FATF heeft daarom
een concept-leidraad opgesteld op basis waarvan betrokken partijen risicogebaseerde maatregelen voor de sector kunnen nemen. De publieke consultatie
van dit rapport begint binnenkort. De FATF verwelkomt commentaar hierop van
makelaars, notarissen, hypotheeknemers en geïnteresseerde non-profit
organisaties. De deadline voor commentaar is 22 april 2022.9
Onbedoelde neveneffecten van FATF-aanbevelingen
De FATF heeft de verkenning en analyse van ongewenste neveneffecten van
FATF-aanbevelingen afgerond. Hierbij is er met name aandacht voor de te nemen
stappen om AML/CFT-maatregelen, die leiden tot de-risking, financiële uitsluiting,
onterechte aanpak van NPO’s en beperkingen van mensenrechten, te voorkomen.
Het inhoudelijke werk wordt nu verder opgepakt door de relevante FATFwerkgroepen, die verder zullen kijken naar mogelijkheden om ongewenste
neveneffecten te mitigeren.
FATF-president 2022-2024
De plenaire vergadering heeft besloten om dhr. T. Raja Kumar vanuit Singapore
als volgende FATF-president aan te wijzen vanaf 1 juli met een termijn van twee
jaar.

8

https://www.fatf-gafi.org/?msclkid=bd3ce776b70f11ec8153b1e91d21202a

9

https://www.fatf-gafi.org/publications/fatfrecommendations/documents/publicconsultation-guidance-real-estate.html
Pagina 4 van 4