Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 393

Wijziging van de Wet kinderopvang in verband
met een structurele regeling voor meertalige
dagopvang

Nr. 12

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 31 oktober 2023
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op
16 oktober 2023 overleg gevoerd met mevrouw Van Gennip, Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over:
– het wetsvoorstel Wijziging van de Wet kinderopvang in
verband met een structurele regeling voor meertalige dagopvang (Kamerstuk 36 393);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 13 september 2023 inzake voorhang ontwerpbesluit
tot wijziging van het Besluit kwaliteit kinderopvang in verband
met het stellen van regels over meertalige kinderopvang
(Kamerstuk 36 393, nr. 6).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Kuzu
De griffier van de commissie,
Post

kst-36393-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

1

Voorzitter: Van den Hil
Griffier: Van den Broek
Aanwezig zijn drie leden der Kamer, te weten: Van den Hil, Kuzu en Sahla,
en mevrouw Van Gennip, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Aanvang 10.05 uur.
De voorzitter:
Goedemorgen. Welkom bij de vaste commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid. Wij bespreken vandaag de Wijziging van de Wet
kinderopvang in verband met een structurele regeling voor meertalige
dagopvang. Dat is een hele mond vol. Ik mag het voorzitterschap heel
even waarnemen tot collega Kuzu er is. Omdat de starttijd 10.00 uur is,
beginnen we toch alvast maar. Ik heet de Minister, de beleidsondersteuning, het publiek en mijn collega Fonda Sahla van D66 welkom.
We hebben weinig sprekers. Ik stel onbeperkte interrupties voor, want we
hebben drie uur de tijd, dus dat gaat makkelijk lukken. Haha. Ik zie dat de
Minister het ermee eens is; lachen is toestemmen. Dan stel ik voor dat we
beginnen met mevrouw Sahla.
Mevrouw Sahla (D66):
Dank je wel, voorzitter. We hebben vandaag een debat over meertalige
dagopvang. Dat zorgt ervoor dat de dagopvang beter kan passen bij de
specifieke situatie van kinderen en hun ouders, waarmee de kinderopvang
toegankelijker wordt. Die toegankelijkheid wordt ook vergroot dankzij ons
amendement op de begroting, waarmee het maximumuurtarief wordt
verhoogd, zodat het beter aansluit bij de daadwerkelijke kosten. Omdat
kinderopvangorganisaties hebben aangegeven een verhoging van het
maximumuurtarief slechts in te zetten voor de verhoging van salarissen,
die gelukkig zijn verhoogd in de nieuwe cao kinderopvang, hoeven ouders
niet te vrezen dat het hoge maximumuurtarief leidt tot hogere prijzen.
Maar dat geldt voor deze eenmalige verhoging. Het is van belang dat dit
in de toekomst ook het geval blijft en dus dat de inspraak van de ouders in
de tariefbepaling wordt verbeterd. Nu al hebben oudercommissies een
adviesrecht over de tarieven en straks ook over de meertaligheid van de
dagopvang. Toch stroomt mijn inbox vol met berichten van ouders die
ontevreden zijn met weer een enorme verhoging van de prijzen. Ziet de
Minister ook de noodzaak om de inspraak van ouders te verbeteren en
wat doet zij hier al aan?
Voorzitter. De beste manier om kinderopvang voor alle ouders betaalbaar
en voor alle kinderen toegankelijk te houden is door kinderopvang voor
iedereen gratis te maken. Omdat dit in de komende jaren nog niet lukt,
beginnen we vanaf 2027 met bijna gratis kinderopvang. Dat vindt D66 een
cruciale eerste stap, die helpt bij de ontwikkeling van kinderen en die
ervoor zorgt dat ouders kunnen werken. Met die ontwikkeling van
kinderen worden niet alleen achterstanden voorkomen, waarvoor later
extra begeleiding nodig zou zijn geweest, maar kunnen kinderen zich ook
beter ontwikkelen. Daarbij helpt passende kinderopvang, dus ook
meertalige opvang.
Wat ook helpt, is duidelijkheid. Er ligt een conceptstelselontwerp, maar
daarin zit nog geen enkele vorm van prijsregulering, terwijl duidelijk is dat
die noodzakelijk is om te zorgen voor bijna gratis kinderopvang voor alle
kinderen en hun ouders. De Minister heeft een onderzoek aangekondigd,
maar zolang dat onderzoek loopt en prijsregulering boven de markt hangt,
hoeft geen kinderopvangorganisatie te investeren in meer capaciteit,
terwijl meer plekken juist zo hard nodig zijn. De Minister weet van de
tekorten in de kinderopvang. Investeringen zijn essentieel. Wanneer komt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

2

de Minister met duidelijkheid over prijsregulering en over het proces van
besluitvorming over deze prijsregulering?
Prijsregulering is maar tijdelijk nodig, want uiteindelijk willen we naar
volledig gratis kinderopvang voor alle kinderen. De mensen die zeggen
dat het eerlijk is om ouders met een hoger inkomen meer voor kinderopvang te laten betalen, wijs ik in de eerste plaats op ons belastingstelsel.
Ouders die meer verdienen, betalen ook meer belasting, dus indirect
betalen ze ook meer voor de kinderopvang. Daarnaast wil ik graag iets
zeggen over het onderwijs. Daar kijken we niet naar het inkomen van
ouders, maar geven we alle kinderen gelijke kansen doordat ze naar
school kunnen gaan en daar kunnen leren, ongeacht hun achtergrond.
Met de rijke schooldag, waarvan D66 blij is om te zien dat die op steeds
meer plekken van start gaat en waarmee alle kinderen zich breder kunnen
ontwikkelen dan alleen in de klas, wil D66 kinderen ook gelijke kansen
bieden. Die gelijke kansen vereisen dat we ook duidelijke kaders stellen.
Vrijheid van onderwijs kan niet onbegrensd zijn als we vinden dat alle
kinderen gelijke kansen verdienen. Er is strenge controle nodig op
kwaliteit bij het stichten van een school en ook bij het starten van een
kinderopvang. Alleen dan kan dagopvang de vrijheid krijgen om
meertalige opvang aan te bieden. Hoe zorgt de Minister voor eenduidige
kaders waarbij alle kinderopvangorganisaties op dezelfde criteria worden
getoetst?
Voorzitter. Voor die gelijke criteria en de toetsing helpt het dat de wet
helder is. Daarom is het goed dat deze wet de mogelijkheid biedt om
dagopvang ook in het Frans, Duits en Engels aan te bieden. Dat zijn talen
waar we steeds meer mee te maken hebben. Ik was daarom blij om te zien
dat kinderen met meertalige dagopvang een betere taalontwikkeling
hebben, zowel in de vreemde taal als in het Nederlands. Zo zorgt
meertalige dagopvang ervoor dat kinderen zich nog beter kunnen
ontwikkelen op de kinderopvang. Wat D66 betreft moet de ontwikkeling
van kinderen centraal staan op de kinderopvang, maar bijna gratis
kinderopvang zorgt er ook voor dat het veel meer loont om meer te
werken. Dat betekent dat de marginale druk omlaaggaat. Van iedere euro
die iemand meer verdient, houdt diegene veel meer over. Als het veel
meer loont om te werken, nemen de tekorten overal in de economie
verder af. Daarom is het geweldig dat iedere pedagogische medewerker
er niet alleen voor zorgt dat de kinderen zich ontwikkelen, maar ook dat
gemiddeld elf ouders aan het werk kunnen. Meertalige dagopvang
betekent dus dat de kinderopvang voor meer kinderen passend is,
waardoor ouders meer gaan werken. Hoe worden ouders geholpen om
via consultatiebureaus en andere partijen te weten te komen wat de
kinderopvang voor hen kan betekenen, bijvoorbeeld dat ook meertalige
dagopvang een mogelijkheid is en dat de kinderopvang volgend jaar veel
betaalbaarder wordt?
Voorzitter, ik rond af. Meertalige dagopvang is een volgende stap in de
kinderopvang die goed is voor alle kinderen, maar er zijn nog veel meer
stappen te zetten. D66 ziet graag dat we na alle onderzoeken over kunnen
gaan tot actie.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank je wel. De voorzitter heeft een interruptie namens de VVD. Die ga ik
maar gelijk doen, als mevrouw Sahla dat goed vindt. Allereerst ben ik blij
om te horen dat ook D66 het belangrijk vindt dat diversiteit in opvang
nodig is en we dus alle soorten opvang moeten omarmen. Dat is een
winstpunt, vind ik. Mevrouw Sahla had het over een hogere kinderopvangtoeslag en daarbij die prijsregulering. Is zij dan niet bang dat daar
hogere prijzen van komen? Is het niet verstandiger om dan naar een
slimme prijsregulering te kijken, zoals de VVD in haar verkiezingsprogramma voorstaat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

3

Mevrouw Sahla (D66):
We hebben natuurlijk in het vorige debat uitgebreid gedebatteerd over
een prijsplafond. We hebben toen ook aangegeven dat een prijsplafond
ontzettend belangrijk is, maar dat het ook heel belangrijk is om de juiste
hoogte daarvan te bepalen. De Minister had aangegeven dat daar
onderzoek naar komt. Maar we zijn het met elkaar eens als het gaat om
die keuzevrijheid in kinderopvangorganisaties en om het feit dat het
natuurlijk heel veel verschil maakt waar je de kinderopvang aanbiedt.
Mevrouw Van den Hil, mevrouw Kathmann en ik hebben laatst ook nog
een heel uitgebreid gesprek over kinderopvang gehad met kinderopvangorganisaties die zich zorgen maken over de prijzen en over de toekomst
van de kinderopvang. D66 vindt het dus heel belangrijk dat die prijsregulering er komt, maar de keuzevrijheid in kinderopvang vinden ook wij heel
belangrijk.
De voorzitter:
Nog even een verdiepende vraag. Is D66 niet bang dat je door nu dan
maar steeds hogere kinderopvangtoeslag toe te kennen in een soort
spiraal terechtkomt waardoor de prijzen in de kinderopvang hoger worden
en er wachtlijsten ontstaan?
Mevrouw Sahla (D66):
Wat D66 heel belangrijk vindt, is dat de kinderopvang betaalbaar blijft. De
kinderopvang moet toegankelijk blijven. Als de kosten in de kinderopvang
stijgen en de kinderopvangtoeslag niet, dan maakt D66 zich zorgen.
De voorzitter:
Dank je wel. Dat is niet helemaal een antwoord op mijn vraag, maar oké.
Het is maandagochtend. Ik zie dat de vaste voorzitter is binnengekomen,
meneer Kuzu. Fijn dat u er bent, want dan ga ik op mijn eigen plek zitten
en dan mag ik los.
Voorzitter: Kuzu
De voorzitter:
Met excuses voor de vertraging. Ik had een trein eerder kunnen nemen,
maar ik heb 25 minuten in een stilstaande trein gezeten. Maar goed, daar
gaat het niet om, het gaat vandaag om de bijdrage van mevrouw Sahla en
mevrouw Van den Hil. Volgens mij is mevrouw Sahla al klaar, dus is het
woord aan mevrouw Van den Hil.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Voorzitter, dank. Ik doe nog heel even mijn administratie. Meertalige
kinderopvang. Laat ik beginnen met het feit dat kinderopvang belangrijk
is. Het is de zorg voor onze kinderen, ons meest waardevolle bezit. Daar
wilde ik toch maar even mee beginnen, want of de kinderopvang nu
meertalig is of bij de boer of waar dan ook, als een kind gelukkig is dan
zijn ouders en tantes ook gelukkig. Dat is voor mij een belangrijk
uitgangspunt. Het knelpunt dat nu voorligt is de arbeidsmarkt – mevrouw
Sahla sprak er net ook al even over – en de daarbij behorende
kindplaatsen. Wij weten dat de Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang
snel ingevoerd is. Dat is een goede toevoeging geweest. Het is wel goed
dat er nu wat aanpassingen komen in overleg met de praktijk, zoals
bijvoorbeeld door het anders opleiden met evc’s en door het wat
flexibeler maken van de inzet van personeel, maar de tekorten zijn er wél.
Dat inlopen is lastig. Dan vertrekt ook een aantal mensen die werkzaam
zijn in de kinderopvang. Dat baart de VVD wel zorgen, want hoe gaan we
die mensen behouden? Ik ben blij dat de lonen omhoog zijn gegaan en
dat er echt al een aantal dingen is gebeurd waardoor het wat flexibeler en
makkelijker wordt, maar de VVD mist nog wat in de kinderopvang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

4

Het zal u vanwege mijn achtergrond in de zorg niet verbazen dat ik het
heel even wil hebben over professionele zeggenschap in de kinderopvang. Invloed op je werk-privé, je rooster en je professionele ontwikkeling is heel belangrijk om mensen vast te houden, om jezelf te
ontplooien en gelukkiger te worden in je werk. Goed werkgeverschap
vraagt ook om professionele zeggenschap wat de VVD betreft. Het liefst
zou ik dat vandaag al gelijk in deze wet geregeld hebben, maar ik snap
ook dat dat wat ingewikkeld is, want dat behelst natuurlijk meer. Daar heb
je meer voor nodig. Ik zal daar straks wel een motie over indienen, want ik
denk dat het belangrijk is dat de Minister samen met de sector op pad
gaat om professionele zeggenschap mogelijk te maken. Ik ken het vanuit
de zorg. Daar is de wet zeggenschap van Tielen en Ellemeet een tijd
geleden aangenomen. 1 juli is die van start gegaan. Dat vereist echt nog
wel een aanloop en wat ontwikkeling, maar we zien wel dat het werkt.
Professionals waarderen het sowieso dat ze kunnen meedenken en
invloed hebben. Ik denk dat dat goed is. Ook de professionals in de
kinderopvangsector verdienen professionele zeggenschap, want ik denk
dat die er beter van wordt. Het zou mooi zijn als de Minister samen met de
sector aan de slag zou kunnen gaan om een eerste aanloop te maken. Ik
doe al de vooraankondiging – het is geen dreiging – dat als dat niet gaat
lukken, ik ga kijken of ik daar een initiatiefwet op kan maken.
Vanuit deze zeggenschap zou ik aandacht willen vragen voor de Friese
taal. Vorige week is hier een rondetafel geweest, waar ook tout Fryslân
zat. Ik vind het als Zeeuwse best bijzonder om dat hier in te brengen, maar
Zeeuws is geen officiële taal. Fries is dat wel. Ik kan hier nu gaan pleiten
voor een echt officiële Zeeuwse taal, maar dat ga ik niet doen. Maar ik
denk dat het ook belangrijk is dat er kinderopvang komt in de Friese taal
en dat dat daar ook wat diversiteit brengt. Medewerkers in Friesland zijn
hiervoor heel belangrijk, zo ook de opleiding tot kindprofessional in de
Friese taal en de zeggenschap in de opvang.
Pasgeleden kwam er vanuit DINGtiid een heel rapport over de Friese taal
in de kinderopvang; laat ik het zo zeggen, want het is geen Friese
kinderopvang maar het is de Fryske taal in de kinderopvang. Sytske de
Boer van het SFBO – nu komt er iets waar je je als Zeeuw eigenlijk niet
aan moet wagen, maar goed, dat is het Sintrum Frysktalige Berneopfang – sprak hier ook. En er zijn wel wat vragen naar aanleiding van de
brief die de Minister gestuurd heeft als reactie op het onderzoek dat
DINGtiid gedaan heeft. Zij vragen zich af of we wel zorgen voor consistent
beleid, of we wel goed kijken naar de opleidingsvereisten en of alle
overheden wel goed samenwerken. Kan de Minister hierop reflecteren?
En hoe verhoudt het voorliggende wetsvoorstel zich tot de Friese taal?
Komt de Friese taal niet in het gedrang? Hoe gaat de Minister ook de
Friese taal ondersteunen? We hebben het over meertalige opvang en Fries
is een officiële taal. Is het dan meertalig of niet? Voor mijn idee valt dat
daar wel een beetje onder. Ook in de voor- en vroegschoolse educatie, de
vve, is aandacht voor de Friese taal belangrijk. Twintig jaar lang werd
eigenlijk gedacht dat een vreemde taal op de vve niet goed was, maar dat
blijkt juist niet zo te zijn. Het komt de taalvaardigheid juist ten goede. Gaat
de Minister zich hard maken om dit ook in de Friese taal door te zetten?
Dan belanden wij via de Friese taal uiteindelijk bij het wetsvoorstel
meertalige opvang. Daarin worden nu Engels, Frans en Duits genoemd, zo
ook in het bijbehorende ontwerpbesluit. Wij hebben in de pv afgesproken
dat ik ook over dat ontwerpbesluit eventueel wat vragen kon stellen, dus
dat ga ik dan ook doen. Duits en Frans zijn geen voorbeelden van het
experiment dat voorligt, want ik kan me vergissen, maar daar is volgens
mij nog helemaal geen experiment mee geweest. Ik snap de keuze voor
de grensregio’s om Frans en Duits toe te voegen, maar als het nergens
plaatsvindt, wat is dan de meerwaarde van Frans en Duits in dit
wetsvoorstel? Waarom niet alleen Engels? Ik kan me bij Engels voorstellen
dat dat doorloopt in lijn met internationale scholen en onderwijs in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

5

Engels, en dat dat positief is en echt een meerwaarde kan hebben voor
een overigens kleine groep die daar gebruik van maakt, zoals we uit
onderzoek weten. Is er ook gekeken naar ervaringen in andere landen
waar dit al langer plaatsvindt, zoals Zwitserland en Duitsland?
De VVD vindt de doorlopende leerlijn in het onderwijs erg belangrijk. Kan
de Minister toezeggen dat hier echt een doorlopende leerlijn komt en dat
we geen verschillende soorten krijgen op de kinderopvang en later in het
onderwijs? Ik denk dat het belangrijk is dat de Ministeries van SZW en
OCW daar goed in samenwerken. Dan is er ook nog een programma met
de naam EarlyBirdie; ja, je gaat je er zo eens in verdiepen met zo’n
wetsvoorstel. Hoe past dit eigenlijk in het geheel? Daar leren ze met
activiteiten spelenderwijs Engels. De naam EarlyBirdie zegt het eigenlijk
ook – ik vind het wel leuk; ik ga het gewoon tien keer zeggen. Is daar ook
voldoende aandacht voor, zeker gezien het feit dat dit programma wel een
goede doorlopende leerlijn heeft met het onderwijs? Hoe valt dit te
verenigen? Hoe gaat dit samen?
Dit gaat alleen over Frans, Duits en Engels. Bij elke andere taal zou een
wetswijziging nodig zijn. Ik gaf net al aan dat ik Frans en Duits nog vaag
vind. Daar kom ik later nog op terug. Met Engels is al wat meer geëxperimenteerd. Maar de VVD vindt het heel belangrijk dat er bij elke andere
toegevoegde taal een wetswijziging komt. Dat wil ik hier wel benadrukken
en daar wil ik echt een toezegging op. Het moet niet zo zijn dat dat die er
ineens via allerlei omwegen in zit. Dan moeten we die wet echt weer gaan
behandelen, zoals we hier nu zitten, onder enorme belangstelling, kan ik
wel zeggen.
Het experiment was alleen in het Engels. Daarom adviseren de uitvoeringstoetsen om een evaluatiebepaling in te bouwen. Als je een
experiment doet dat eigenlijk gemankeerd is en heel beperkt is, dan moet
je wel evalueren. Deze evaluatiebepaling zit er niet in. Ook na de uitvoeringstoetsen en na allerlei andere opmerkingen uit de internetconsultatie
heeft de Minister niet bedacht om die erin te stoppen, dus dat heeft de
VVD bedacht. Vandaar dat er een amendement voorligt om deze toch toe
te voegen. Een tijd geleden hebben we ook een technische briefing gehad
van het ATR, het Adviescollege toetsing regeldruk. Dat zegt letterlijk: let
op, voer bij ieder wetsvoorstel een evaluatiebepaling in. Ik ben niet altijd
even braaf, maar in dit geval ga ik me hier wel aan houden. Dat wat
betreft het evalueren van de wet.
Dan kom ik bij de vraag of de meertalige opvang ook invloed heeft op de
personele krapte. Zal deze toenemen of juist niet? Hoe ga je het doen als
je niet voldoende professionals hebt die de vreemde taal voldoende
beheersen? Wat de VVD betreft zouden we dan moeten kijken naar de
erkenning van buitenlandse diploma’s. Dat moet sneller en simpeler gaan.
Dan kan de pedagogisch medewerker die de opleiding elders heeft
gedaan, ook sneller ingezet worden. Zoals aangegeven is de personele
krapte al groot, ook in de reguliere opvang. Dat resulteert in wachtlijsten.
Er blijkt op dit moment weinig behoefte te zijn aan meertalige opvang. Zit
dit de reguliere opvang dan niet in de weg? Dat is wel iets wat voorligt.
Voorzitter. Ik ga nu over naar het uitvoeringsbesluit. Hoe wordt er
harmonisatie in kwaliteitseisen bereikt als er een jaar een ander regime is
voor meertalige en anderstalige opvang? Ik stelde hier in de schriftelijke
ronde al vragen over, maar ik heb daar nog wel zorgen over. In het
ontwerpbesluit wordt alleen een uitzondering gemaakt op de
voorwaarden ten aanzien van afwezigheid van een medewerker van
minder dan vier weken. In totaal mag in een jaar de 50%-grens door de
andere taal niet overschreden worden. Dat is mooi, maar hoe zit het met
de administratieve lasten en hoe wordt hier toezicht op gehouden?
Normaal toezicht op de kwaliteit is goed, maar moet dit dan ook op de
uitzonderingen? Tijdens het experiment is met de sector gekeken naar de
vraag hoe we ervoor zorgen dat die kwaliteitseisen er goed in zitten. Nu
worden er voorwaarden genoemd in het wetsvoorstel. Is het niet beter om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

6

die eisen goed te bepalen in overleg met de sector? We barsten al van de
administratieve lasten. Nogmaals, het is goed dat goed gekeken wordt of
iets werkt en of de kwaliteit goed is, maar moeten we niet meer woorden
maken in plaats van daden, om het eens met mijn favoriete club te
benoemen? Er wordt in het ontwerpbesluit ook gesproken over adviesrecht voor ouders. Dat is mooi, maar is de Minister het met mij eens dat
ook professionele zeggenschap van de beroepskrachten hierbij van groot
belang is?
Kortom, voorzitter. Het is een mooi aantal onderwerpen om over van
gedachten te wisselen. Ter afsluiting kom ik weer terug waar ik mee
begon. Laten we alles wat we doen, wat we hier bespreken en waar we
allerlei dingen voor verzinnen, toch doen in het licht van onze kinderen.
Dat is ons kostbaarste goed. Laten we, altijd als we iets doen, bedenken of
het ten goede komt aan onze kinderen. Als dat niet zo is, dan vind ik dat
we dingen ook niet moeten doen. Daar moeten we ook niet voor
schromen.
En ik was het aan het begin vergeten te zeggen, maar het is vandaag een
unicum: ik spreek ook namens het CDA. Ik zie de Minister schrikken.
Daarom dacht ik: ik zeg het niet in het begin, dan kan ik even helemaal
losgaan. Maar mevrouw Palland laat zich verexcuseren.
De voorzitter:
Heel erg bedankt voor uw bijdrage, mevrouw Van den Hil. Ik stel voor dat
we tot 10.55 uur schorsen. Kan het sneller? 10.50 uur? Nou, ik schors tot
10.50 uur.
De vergadering wordt van 10.27 uur tot 10.55 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef graag het woord aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid.
Minister Van Gennip:
Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat we vandaag de kans hebben om over
dit onderwerp te spreken. Zoals mevrouw Van den Hil ook zei, is kinderopvang altijd een belangrijk onderwerp. Mevrouw Sahla sprak over het
bredere debat over kinderopvang en liet zien wat haar betrokkenheid
daarbij is. Ik ben met het oog op de implementatie van de wet blij dat we
dit vandaag kunnen doen. Met dit wetsvoorstel wordt beoogd om de
diversiteit van het aanbod te vergroten. En dat is nou precies een van de
mooie zaken van het Nederlandse stelsel van kinderopvang: dat er zo veel
verschillende soorten opvang zijn.
Ik heb een aantal onderwerpen gehoord. Mijn eerste blokje gaat over de
meerwaarde. Het tweede blokje is het talenblokje, dus de keuze voor
Engels, Frans, Duits. Dan heb ik een apart blokje Fries. Ik heb een blokje
stelsel algemeen, ik heb een blokje evaluatiebepaling en ik heb tot slot
een heel setje overig.
Ik begin met de meerwaarde van de meertalige dagopvang en de keuze
voor de talen. De leden refereerden er zelf ook al aan dat het beheersen
van meerdere talen steeds belangrijker wordt. Dat geldt overigens niet
alleen voor het Engels, dat geldt in de grensstreken zeker ook voor het
Duits. Misschien geldt het in iets mindere mate voor het Frans, maar dat is
natuurlijk ook jarenlang een van de grote talen geweest en zal dat ook
zeker blijven. Wij volgen daarin de keuzen die voor het primair onderwijs
worden gemaakt. Ik zal zo dadelijk ingaan op het punt dat wij dat
inderdaad in de wet vastleggen. Wat we terugzien, is dat meertaligheid de
hersenen van kinderen traint, waardoor ze leren meer probleemoplossend
te denken en waardoor ze taliger worden. Mevrouw Van den Hil
refereerde daar ook aan. Dus hoe meer taal kinderen horen, hoe vaardiger
ze worden in die taal. En hoe vroeger je ermee begint, hoe makkelijker ze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

7

het leren. Daarbij is het wel belangrijk dat kinderen zo goed mogelijk hun
moedertaal blijven beheersen. Want als die basis goed is, leer je ook
makkelijk een andere taal. Dus ja, het biedt kansen om al op de
dagopvang te beginnen met het aanbod van een tweede taal, een
vreemde taal.
De talen die in de meertalige kinderopvang kunnen worden aangeboden,
worden bij wet geregeld. Dat betekent dus dat een wetswijziging nodig is
om nieuwe talen toe te voegen, zeg ik tegen mevrouw Van den Hil. Dat
kan niet bij AMvB. Voor het primair onderwijs geldt hetzelfde. We hebben
er expliciet voor gekozen om bij de talen in het primair onderwijs aan te
sluiten, zodat je inderdaad die doorgaande leerlijnen hebt. We maken dus
één keuze als het gaat om de vraag voor welke talen we willen kiezen.
Daarmee bouwen we voort op de wetgeving vanuit OCW. Een voorwaarde
is uiteraard wel dat er 50% Nederlands wordt gesproken. Het Nederlands
is de voertaal in de Wet kinderopvang. Ik kom dadelijk nog even te
spreken over het Fries, dat natuurlijk ook een officiële taal is. Het kan dus
ook Fries zijn. Maar het gaat om de verhouding, om de voertaal ten
opzichte van Duits, Engels of Frans. Dat betekent dat er elke dag ten
minste 50% Nederlands moet worden gesproken, tenzij dat vanwege
ziekte even een aantal dagen niet mogelijk is. We komen later te spreken
over hoe we dat hebben ingericht.
Mevrouw Van den Hil vroeg specifiek naar Frans en Duits. Het klopt dat
binnen het experiment Frans en Duits niet werden aangeboden. Er zijn
kindcentra die Frans en Duits wel aanbieden. Dat deden ze mogelijk al
voor het experiment, maar ze zaten niet in die groep. Je ziet het veel in de
grensregio’s. Er zijn veel basisscholen in de grensregio’s die onderwijs in
allerlei buurtalen aanbieden. Daarom hecht ik eraan dat ook Frans en
Duits in een doorgaande leerlijn aangeboden worden. Ik zeg nogmaals
aan mevrouw Van den Hil toe dat er voor een nieuwe taal een wetswijziging nodig is.
Mevrouw Van den Hil vroeg ook naar EarlyBird. Dat is een methode die
gebruikt kan worden om spelenderwijs Engels te leren. Het is aan het
kindcentrum zelf om te kiezen welke methode er wordt gebruikt. Er zijn
ook methodes waarbij één leraar één taal onderwijst. Zo zijn er allerlei
verschillende methodes. Een kindcentrum kan dan zelf kiezen op welke
methode de dag wordt gebaseerd. En ja, er wordt inderdaad gekozen voor
een doorlopende leerlijn.
Mevrouw Van den Hil vroeg ook naar de harmonisatie in de kwaliteitseisen, als je een jaar een ander regime hebt van meertalig versus
anderstalig. Wat hier belangrijk is, is dat anderstalige kinderopvang echt
een ander doel heeft, bijvoorbeeld voor Oekraïense kinderen. We hebben
het bij anderstalige kinderopvang over een uitzonderingsbepaling op
Nederlands als voertaal. Aan die uitzondering zijn voorwaarden
verbonden, bijvoorbeeld de herkomst van kinderen: die maakt het in
specifieke omstandigheden noodzakelijk dat er mede een andere voertaal
is. Ik vind Oekraïense kinderen altijd het grote voorbeeld daarin. Maar als
kindcentrum moet je die noodzaak wel kunnen onderbouwen. Je moet dat
vastleggen in een gedragscode. Dat wetsartikel staat echt los van
meertalige kinderopvang. Dat gaat over een andere situatie. We hebben
het nu, vandaag, over Franse, Duitse en Engelse meertalige kinderopvang.
Anderstalige kinderopvang heeft echt een ander doel en daarover gaat
een ander wetsvoorstel. Na de behandeling van deze wet gaan we kijken
op welke manier de voorwaarden voor meertalige kinderopvang ook van
toepassing kunnen zijn op anderstalige kinderopvang. Maar eerst deze
wet aannemen, als u die natuurlijk aanneemt in de Kamer en vervolgens
in de Eerste Kamer, en dan gaan we kijken of en zo ja, hoe dat ook van
toepassing moet zijn op anderstalige kinderopvang. Maar anderstalige
kinderopvang, met het voorbeeld van de Oekraïense kinderen, heeft echt
een ander doel en is een andere soort uitzondering. Maar hoe deze wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

8

vervolgens van invloed is op die anderstalige kinderopvang, vergt ook
nog wel wat denkwerk. Dus eerst deze wet, en daarna gaan we daarnaar
kijken.
Dan vroeg mevrouw Van den Hil hoe het met de administratieve lasten zit,
met name dat bijhouden van die 50% meertaligheid op jaarbasis. We
hebben juist voor op jaarbasis gekozen in overleg met de sector, omdat
die zei: als je dat per maand of per kwartaal moet gaan bijhouden, wordt
dat allemaal veel te ingewikkeld. Vandaar dat we voor op jaarbasis
hebben gekozen. Ik kan me ook voorstellen dat het, als je het op maandbasis doet, al lastig wordt als iemand een week ziek is en iemand een
week op vakantie is. Als je het op kwartaalbasis doet, wordt het lastig
omdat je in de zomermaanden vaak toch wat krapper zit. Dus we hebben
gezegd: dan doen we het gewoon op jaarbasis. De keuze voor de jaarbasis
is dus in overleg met de sector tot stand gekomen, juist om die administratieve lasten niet onnodig verder te verhogen.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Ik heb even gewacht tot het eind van het blokje. Ik heb mijn vragen dus
opgespaard, maar zoals de vorige voorzitter zei, hebben we onbeperkte
interrupties ... Nee hoor, het valt allemaal wel mee. Dank allereerst voor
het uitgebreide antwoord. Ik had nog een aantal vragen en een aantal
constateringen. Voor het gemak ga ik er eventjes van uit dat de Minister
met de «moedertaal» Nederlands of Fries bedoelt. Dat even als eerste. En
ook goed – en ik neem aan dat dat een toezegging is – dat voor een
andere taal echt een wetswijziging gebruikt moet worden.
Dan had ik het nog even over Frans en Duits in de grensregio’s; dat zou
toch al veel gebruikt of gegeven worden. Tja, ik heb ze in die week niet
kunnen vinden, maar dat kan ook mijn beperkte tijd zijn. Als je onze
belangrijke zoekmachine pakt en denkt «nu ga ik mijn kind eens naar de
Franstalige kinderopvang sturen», kan je ze in ieder geval niet gelijk
vinden, althans ik kan ze dan niet vinden. Nogmaals, ik vraag me dus af of
dat echt al heel veel gebeurt.
Dan nog even over die administratieve lasten en dat dubbele regime dat
daar is. Ik verzin dat niet zelf. De Raad van State heeft aangegeven dat die
het echt een knelpunt vindt dat het regime in 2024 nog dubbel is in het
toezicht voor wat betreft de kwaliteitseisen. Dus: hoe kijkt de Minister
daarnaar? Dat het juist in overleg met de sector op jaarbasis is geworden
snap ik, maar ik vraag me af of de eisen die aan de basis liggen van die
evaluatie ook met de sector zijn afgesproken. Want het lijkt mij heel
ingewikkeld. Ik ben altijd manager in de zorg geweest. Daar kunnen we er
natuurlijk ook wat van met die administratieve lasten. Sterker nog, ik denk
dat we die daar uitgevonden hebben. De vraag is dan: hoe ga je dat echt
goed administreren? Dus ook al is het op jaarbasis, dan blijft de vraag:
wat en hoe, en is het wel te doen?
Minister Van Gennip:
Mevrouw Van den Hil stelt een aantal vragen die in de volgende mapjes
zitten, dus ik ga er dan op in. Dat is onder andere over het toezicht. Wat ik
wel kan zeggen over de moedertaal is dit. We hebben twee soorten talen:
de in Nederland erkende talen Nederlands en Fries. We komen daar
dadelijk op, maar je mag evenveel Fries geven als je Nederlands spreekt
op een kinderopvang. Je kunt dus ook voor Fries en Duits kiezen,
bijvoorbeeld. Dus Fries en Nederlands hebben dezelfde status van
erkende taal. Maar de moedertaal is meer de spreektaal, de taal die een
kind thuis spreekt. We weten uit ervaring dat je makkelijker een tweede
taal leert als je je moedertaal beter spreekt.
Nu vind ik wel dat kinderen die in Nederland opgroeien, uiteindelijk
vloeiend moeten worden in het Nederlands. Maar we moeten natuurlijk
wel realistisch zijn: die kinderen spreken vaak thuis een andere taal. Hoe
zorg je dat die kinderen ook meertalig worden en uiteindelijk Nederlands

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

9

zo vloeiend spreken als hun moedertaal? We weten dat kinderen die hun
moedertaal goed spreken, ook makkelijker een tweede taal leren. Dat kan
ik overigens uit ervaring van mijn eigen kinderen zeggen. Die hebben
natuurlijk heel veel talen meegemaakt. Die hebben er echt veel aan gehad
dat je, als je in het buitenland woont, elke week weer Nederlandse les
krijgt, thuis Nederlands spreekt en Nederlandse boeken leest. Dan leer je
Frans en Engels makkelijker. Zij waren al iets ouder. Hoe eerder je begint,
hoe beter.
Een wetswijziging: ja, zeg ik nogmaals. Op de voorbeelden van Frans en
Duits komen we dadelijk terug, misschien in de tweede termijn of eerder.
En de administratieve lasten en het toezicht komen bij de volgende
blokjes.
De voorzitter:
Dan gaat de Minister door met de beantwoording.
Minister Van Gennip:
Dan gaan we naar de Friese taal, na alle andere talen. Hoe verhoudt dit
wetsvoorstel zich tot de Friese taal? Dat is de afgelopen twee, drie weken
niet alleen in deze Kamer een discussie geweest, maar ook buiten deze
Kamer. Ik herhaal voor de duidelijkheid dat Fries gelijkstaat met Nederlands. Een kinderopvang kan er zelf voor kiezen om in het Nederlands of
gedeeltelijk in het Fries de dag te vullen. Belangrijk is dat dat Fries en dat
Nederlands op hetzelfde niveau staan, op dezelfde manier erkend worden.
De positie van de Friese taal is dus geborgd door de mogelijkheid die de
Wet kinderopvang biedt. Je kunt Nederlands en Fries samen aanbieden,
maar je kunt samen met Nederlands ook Fries en Duits of Fries en Frans
of Fries en Engels aanbieden. We zijn er ook mee bezig afspraken te
maken over het stimuleren van het Fries. Die worden straks geborgd in de
nieuwe Bestuursafspraak Friese taal en Cultuur, waar mevrouw Van den
Hil al aan refereerde, de BFTK. Daarover zijn wij momenteel in gesprek
met de provincie Fryslân. We begrijpen en steunen hun beleid om ernaar
te streven dat het aanbod van Fries op kinderopvangcentra breed blijft en
nog breder wordt.
Voor wat betreft de voorschoolse educatie en Fries zeg ik even voor de
duidelijkheid dat dit wetsvoorstel niet van toepassing is op voorschoolse
educatie. Meertalig kinderopvang is daar niet mogelijk. We hebben dus
geen voorschoolse educatie met Engels, Frans of Duits. Waarom niet?
Omdat voorschoolse educatie er juist op gericht is om kinderen bij te
spijkeren in het Nederlands. Dat zijn vaak kinderen die een taalachterstand
in het Nederlands hebben. Dan wil je er niet ook nog Engels, Duits of
Frans aan gaan toevoegen. Fries kan natuurlijk wel, want Fries heeft
dezelfde status als de Nederlandse taal, maar voorschoolse educatie is het
beleidsterrein van mijn collega van OCW. Dat weet u ook. Die is daar ook
heel erg hard mee bezig.
In de voorschoolse educatie kun je de Friese taal dus aanbieden, naast het
Nederlands, aan kinderen voor wie Fries een thuistaal is. Dat vind ik ook
belangrijk. Dat kinderen in de vve Nederlands moeten leren. Als ze al Fries
spreken, is het prima, maar als ze weinig Nederlands spreken zou ik er
niet voor kiezen om ze veel Fries te gaan leren. Dan zou ik echt focussen
op het Nederlands. Maar dat is een discussie die mijn collega van OCW
aan het voeren is. Maar nogmaals, dit wetsvoorstel is dus expliciet niet
voor voorschoolse educatie, omdat voorschoolse educatie gewoon een
ander doel heeft.
Dan de evaluatie van de wet. De positieve effecten die meertalige
kinderopvang heeft op taalontwikkeling volgen uit allerlei internationale
onderzoeken. Het onderzoek van de UvA laat de positieve resultaten ook
zien. Dat is waarom er in principe geen evaluatiebepaling in het
wetsvoorstel stond. Maar gezien de vraag uit uw Kamer en het dubbel
ondertekende amendement lijkt het mij verstandig om wel een evaluatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

10

bepaling mee te nemen. Als ik alvast iets mag zeggen over het
amendement, dan zou ik dat dus graag oordeel Kamer laten. We willen
ook echt wel volgen hoe die meertalige dagopvang zich ontwikkelt. Dank
dus ook voor het amendement. Ik moest één kanttekening maken en wel
de volgende. Ik zal mijn best doen om de Kamer over vijf jaar zo goed
mogelijk te informeren over het effect van meertalige dagopvang in de
praktijk. De winstwaarschuwing daarbij is dat nog niet helemaal – of
überhaupt nog nooit – uitgekristalliseerd is hoe je het effect van taalontwikkeling onderzoekt. We weten dus niet zeker hoe we dat precies gaan
doen en of je dit een-op-een kunt meten, maar we weten wel zeker dat we
een nette wetsevaluatie gaan maken, want je kunt de cognitieve ontwikkeling van kinderen natuurlijk wel volgen, hoe lastig die soms ook in kaart
te brengen is.
De voorzitter:
Mevrouw Van den Hil is blij met de appreciatie.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Mevrouw Van den Hil is altijd blij, zeker op maandagochtend. Dank aan de
Minister. Even over die evaluatie: de dubbele ondertekening is natuurlijk
mooi, maar ik heb ook een beetje een waarschuwing voor mijn eigen
collega’s, dus eigenlijk aan de gehele Tweede Kamer. Misschien dus even
attentie, iedereen! Ook de ATR en óók de Raad van State zeggen heel
vaak: jullie verzinnen een hoop wetten waarbij jullie vergeten een
evaluatiebepaling erin te doen. Is zo’n wet over een aantal jaren nog wel
nodig? Dat is misschien een persoonlijk feitje. Ik ben nog niet zo lang lid
van deze Tweede Kamer. Ik hoop dat ik dat na de verkiezingen nog langer
mag zijn, maar ik teken daarbij aan dat we er een heleboel wetten bij
verzinnen, maar dat ik nooit wetten weg zie gaan. Dat vind ik heel
bijzonder. Als ik thuis mijn kledingkast opruim, gooi ik eerst iets weg om
er iets nieuws in te doen. Ik zou me kunnen voorstellen dat we ook op
basis van evaluatiebepalingen kijken wat er eigenlijk nog nodig is. Dus
dank, maar niet alleen vanwege de dubbele ondertekening, maar ook
vanwege de volgens mij goede wetgeving.
Minister Van Gennip:
Ik begrijp de vraag van mevrouw Van den Hil heel goed. We hebben het er
bij de begrotingsbehandeling ook heel even over gehad; dat ging over het
toeslagenstelsel. Ik denk dat heel veel toeslagen en aparte regelingen zijn
ontstaan uit allemaal goede bedoelingen, zoals we ook heel veel wetten
uit allemaal goede bedoelingen aannemen, maar uiteindelijk moet je zo
nu en dan inderdaad ook iets opruimen. Bijvoorbeeld: als je een nieuw
toeslagenstelsel ontwikkelt, hoort daar ook een bepaalde terughoudendheid bij ten aanzien van het weer verder optuigen van die kerstboom
en moeten we daar een beetje lean and mean mee omgaan. Dat is
terughoudendheid van de Kamer, van het kabinet en van pressiegroepen.
Maar dat geldt natuurlijk ook voor allerlei wetten. Er moet dus ook worden
gekeken of een wet nog nodig is. Dat lijkt me in den brede een goede
oproep.
Dan heb ik het mapje overige vragen en stelsel algemeen. Ik doe liever
eerst stelsel algemeen, want dan hebben we de brede vragen gehad. Daar
horen ook het toezicht en de prijsregulering bij. Mevrouw Sahla had het
over de noodzaak van inspraak van ouders over de tarieven. Zij vroeg wat
wij daaraan doen. U refereerde eraan dat de oudercommissie adviesrecht
heeft bij het vaststellen van de tarieven van de kinderopvang en dus van
de jaarlijkse tariefverhoging. Van een advies kan de houder slechts
afwijken indien hij schriftelijk en gemotiveerd aangeeft dat het belang van
de kinderopvang zich tegen het advies verzet. Wij onderzoeken ook de
mogelijkheden om die ouderparticipatie verder te versterken. Dat heb ik u
bij brief toegezegd, volgens mij in het voorjaar; op 26 april zelfs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

11

Daarnaast is vorige week een motie ingediend door GroenLinks en de
PvdA, door mevrouw Kathmann – volgens mij is de stemming daarover
volgende week – om in gesprek met de kinderopvangorganisaties te gaan
om een eventuele stijging van de tarieven in het kader van het
amendement over de eenmalige verhoging ten goede te laten komen aan
bijvoorbeeld lonen of aan kwaliteit en om die dus niet terug te zien in
tariefstijgingen. Toen heb ik ook gezegd dat ik dat niet kan beloven. Ik kan
u wel beloven dat ik in gesprek ga en ik zie ook dat een heleboel kinderopvangorganisaties van goede wil zijn, maar het is natuurlijk gewoon een
private sector. Ik kan dat dus niet afdwingen. Ik kan niet zeggen: u krijgt
een extra verhoging via het amendement in de Kamer en die moet u aan
andere dingen besteden dan aan uw eigen tarieven. Dat kan niet, maar ik
heb toegezegd dat ik dat gesprek zeker en met verve zal gaan doen.
Dan vroeg mevrouw Sahla naar de duidelijkheid over prijsregulering en
het proces daarnaartoe. Ik begrijp dat u duidelijkheid wil. Ook volgens het
kabinet is er iets aan de hand. Daarom zijn we die onderzoeken aan het
doen. Die discussie en dat debat hebben we vaak in deze Kamer gevoerd.
Het is ook complex. Als je voor prijsregulering kiest, heeft dat natuurlijk
ook weer effect op het aanbod. Je wilt de groei van het aanbod niet achter
laten lopen. Aan de andere kant wil je ook niet dat er overwinsten kunnen
wegvloeien. En je wilt iets doen aan de ontwikkeling van de prijs waar de
ouders mee te maken hebben. Dan is vervolgens de vraag: wanneer geef
je echt meer terug aan de sector en de ouders, en wanneer krijg je een
prijsopdrijvend effect? Die balans moeten we erin vinden.
We zijn nu bezig met de vraagstukken die u heeft gezien in de brief van
15 september. Daar zitten voor- en nadelen aan. Die vraagstukken zijn we
nu aan het uitwerken. We zetten op dit moment een aantal onderzoeken
uit, waaronder een kostprijsonderzoek, om al die vragen te kunnen
beantwoorden die u ook in de brief hebt kunnen lezen. De verwachting is
dat het een tot anderhalf jaar gaat duren voordat die onderzoeken
afgerond zijn en wij er ook weer een kabinetsreactie op hebben. Dat zal
dan zeer waarschijnlijk een volgend kabinet zijn. De uitkomsten van die
onderzoeken moeten dan ook het volgende kabinet – daar ga ik van uit,
over een jaar of anderhalf jaar – helpen met de afweging of tariefregulering een wenselijke en uitvoerbare optie is, en zo ja, hoe dan: hoe kun je
dan de risico’s mitigeren? Dus dat is nu het plan dat wij hebben.
Mevrouw Sahla vroeg ook naar het toezicht. Ik deel de zorg van mevrouw
Sahla, niet alleen als je het hebt over meertaligheid. We zien in het
toezicht op de kinderopvang vaak dat er verschillen zijn tussen verschillende regio’s. Op zich zijn er gewoon landelijke regels, landelijke normen,
die gevolgd moeten worden. Het toezicht is risicogestuurd. Je gaat elk
jaar bij alle dagopvang langs. Je gaat bij 100% van de bso’s langs en je
moet bij 50% van de gastouders langs. Het risicogestuurde toezicht richt
zich op de onderwerpen die je eruit licht. Maar er zijn een aantal
elementen waar je altijd verplicht op moet letten. Dan heb je het over
pedagogische kwaliteit, de aanwezigheid van een vog, inschrijving in het
register, en beleid rondom voorschoolse educatie. Dat zijn zaken die je
sowieso moet toetsen. Maar ik ben het met u eens: ook ik hoor in de
praktijk en bij werkbezoeken toch wel verschillen. Soms zie je het in de
uitkomsten van GGD-onderzoeken en soms hoor je het van landelijke
ketens, die zeggen: hé, in de ene stad is het echt anders dan in de andere
stad. Soms zijn er goede redenen voor. Een landelijk gebied heeft echt een
ander soort kinderopvang – daar moet je misschien op andere dingen
letten – dan een kinderopvang die midden in een stad zit, waar er weinig
buitenspeelmogelijkheid is en je dus goed moet opletten of de kindjes wel
netjes oversteken op weg naar een park, zeg ik even als voorbeeld. Dus
dat je je op andere onderwerpen focust, begrijp ik. Maar ik heb zelf ook
behoefte aan een onderzoek. We hebben ook een onderzoek uitgezet – dat
heb ik in een brief aangekondigd – om te kijken of en hoe we dat toezicht
anders moeten vormgeven, en wat de gewenste en ongewenste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

12

verschillen zijn. Dus dit staat groot op mijn netvlies. Ik neem aan dat dit
voor een volgend kabinet wordt voorbereid, om er keuzes over te kunnen
maken.
Mevrouw Van den Hil vroeg ook nog iets over het dubbele toezicht. Wij
herkennen de vraag even niet, dus misschien kan mevrouw Van den Hil
toelichten wat zij met het «dubbele toezicht» bedoelde.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Mevrouw Van den Hil zit na te denken. Ik denk dat dat over het dubbele
regime ging. Dat ging over het regime van de meertalige opvang, in het
wetsvoorstel dat nu voorligt, en van de anderstalige opvang. Dus je hebt
een dubbel regime. De Raad van State zegt dat je in 2024 dan een dubbel
regime hebt. Het is wel iets heel anders, maar het is er wel.
Minister Van Gennip:
Die vraag heb ik volgens mij helemaal in het begin beantwoord. Ik heb
gezegd: we gaan nu de wet doen over meertalige opvang, als u ’m
aanneemt, natuurlijk. Vervolgens gaan we goed doordenken hoe deze wet
invloed heeft op anderstalige opvang. Het doel van anderstalige opvang is
echt anders. Dat gaat bijvoorbeeld om Oekraïense kinderen, die er echt
behoefte aan hebben om gedeeltelijk of geheel – ik denk nu niet meer
geheel, maar wel gedeeltelijk – opvang te krijgen in het Oekraïens. Hoe ga
je om met de impact van deze nieuwe wet op de anderstaligheid?
Daarover heb ik in het begin gezegd dat we dat echt even moeten
doordenken. Dan komen we eerst bij onszelf en dan bij u terug op wat de
impact daarvan is.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Dank, Minister. Dat snap ik. U had dat inderdaad ook wel geantwoord. Ik
zit dan nog wel een beetje met het volgende. Normaal heb je toezicht op
de kwaliteit. Nu ga je ook nog toezicht houden op de uitzonderingen. Dan
moeten ze daar ook weer administratie over bijhouden. De uitzonderingen
zijn namelijk die 50% en die vier weken. Dat zit dus echt in de aanpalende
dingen die je nu toevoegt aan die kwaliteitseis. Daar heb ik wel zorgen
over. Ik denk dat dit ook wel meegenomen moet worden in de evaluatie. Ik
denk namelijk dat dit wel wat extra vergt.
Minister Van Gennip:
Dat is de andere vraag, namelijk over de administratieve lasten. Dat is dus
niet het dubbele regime. Ik zei al dat die jaarnorm juist in overleg met de
sector een jaarnorm is geworden en geen maand- of kwartaalnorm, want
dan is het helemaal lastig om bij te houden. Op het moment dat je
natuurlijk een rooster hebt van mensen die bij je werken, weet je ook
welke taal zij met de kinderen kunnen spreken. Als je dat rooster van de
mensen die werken toch hebt, kun je het op die manier bijhouden. Dat is
eigenlijk alles wat er nodig is. Het klinkt wel heel simpel nu. Maar op uw
vraag om het mee te nemen in de evaluatie, zeg ik: het lijkt me prima om
er dan ook naar te kijken.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Ik vraag daar niet voor niks een beetje op door, want ook vanuit de sector
is aangegeven dat die daar wel zorgen over heeft. Je gaat namelijk weer
toezicht erbij doen. Zouden we het niet als volgt kunnen bekijken? De
GGD weet wat kwaliteit is. Ik snap dat ook hierop goed toezicht moet zijn,
maar ik ben wel bang dat we weer iets optuigen. En niet alleen ik ben daar
bang voor, want als ik zeg «ik», dan heb ik daar zelfs in het beperkte aantal
weken echt wel contact over gehad met de sector. Ik vind het dus mooi
dat u zegt dat dit juist samen met de sector is, maar misschien is het dan
een oproep aan u om als dit toch in gang gezet wordt, er dan toch nog wel
eens heel even met elkaar naar te kijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

13

Minister Van Gennip:
Dat zullen we zeker doen, maar hierbij is belangrijk dat als we strikt
vasthouden aan de norm van 50% per dag, het veel zwaarder is voor de
sector. De sector wilde juist die uitzondering, zodat als er mensen ziek of
op vakantie zijn, dat ze er tijdelijk van kunnen afwijken. De sector heeft
dus zelf om die afwijking gevraagd. Dat brengt dus iets meer administratieve lasten met zich mee, maar als wij zeggen «gij zult u elke dag aan die
50% per dag houden», dan is het weer veel moeilijker. De sector wil juist
zelf wat meer flexibiliteit bij ziekte en vakantie, en die geven we zelfs op
jaarbasis en niet eens op maandbasis. Dus volgens mij zijn we zo ver
mogelijk meebewogen.
De voorzitter:
De Minister gaat door met de beantwoording.
Minister Van Gennip:
Nu kom ik bij een set overige vragen. Mevrouw Sahla vroeg naar de
consultatiebureaus. Die ken ik natuurlijk ook uit ervaring, al is dat voor mij
wat langer geleden. Het consultatiebureau voert niet alleen het gesprek
met de ouders over alles wat kinderen natuurlijk kan overkomen, maar
ook over hoe je werk en zorg kunt combineren. Dat gebeurt. Daarbij kan
kinderopvang ook ter sprake komen. Het is geen verplichting om dat op te
brengen. Ik vind het niet de primaire taak van een consultatiebureau om
door te geleiden naar de kinderopvang, maar ik kan me wel voorstellen,
ook uit eigen ervaring, dat dit soort discussies en gesprekken natuurlijk
wel gevoerd worden. Het is overigens het beleidsterrein van mijn collega
van VWS.
Mevrouw Van den Hil vroeg naar de erkenning van buitenlandse
diploma’s. Dat heeft natuurlijk te maken met de arbeidsmarktkrapte, dus
laten we die vraag eerst even doen. Heeft meertalige opvang ook invloed
op de personeelskrapte? Ik denk juist dat het gaat helpen. In principe heb
je namelijk in totaal niet meer mensen nodig, tenzij hierdoor meer ouders
hun kinderen naar de dagopvang willen sturen. Maar bij meertalige
opvang heb je natuurlijk in potentie een grotere groep beroepskrachten,
omdat je ook diegenen die native speaker zijn, om het in goed Nederlands
te zeggen, in het Duits, Engels of Frans kunt inzetten. Tegelijkertijd kan het
natuurlijk lastig zijn om voldoende Duitstalige, Engelstalige of Franstalige
beroepskrachten te vinden. Dan bied je het niet aan. Maar in principe zou
het dus niet zo moeten zijn dat het een het ander in de weg zit of dat
hierdoor de krapte groter wordt. Ik denk dus zelfs dat het een mogelijkheid
is om de krapte juist iets te verminderen. Dat zeg ik ook even, omdat ik
een werkbezoek in Eindhoven had. Daar werken veel expats. Veel partners
van expats werken niet, terwijl die wel relevante werkervaring in het
buitenland hebben. Dat kan zijn als kinderarts, als pedagogisch
medewerker of als onderwijzer. Als je dat soort mensen kunt vinden, die
anders misschien niet tot de arbeidsmarkt toetreden en die zich toch een,
twee, misschien wel vijf dagen per week willen inzetten, dan is dat
volgens mij een gewin voor deze mensen, die anders thuiszitten, en een
gewin voor onze samenleving.
Dan de erkenning van buitenlandse diploma’s. Dat is dan wel belangrijk,
zeg ik naar mevrouw Van den Hil. Zij wil graag dat het sneller en simpeler
gaat. Wij zijn in gesprek met DUO om dit allemaal uit te werken en deze
regeling op te stellen. Wij nemen uw signaal dat het sneller en simpeler
moet daarin mee. Overigens hebben wij nu geen signalen dat het voor
Frans, Duits en Engels niet snel en simpel genoeg is. Maar als u die
signalen wel hebt, dan nemen we die graag mee. We hebben wel veel
signalen dat het voor landen buiten Europa moeilijk is, maar dit zijn, noem
ik het maar even, Europese kernlanden. Wij zijn sowieso in overleg met
DUO, dus we zullen dit meenemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

14

Mevrouw Van den Hil (VVD):
Mooi dat de Minister ernaar gaat kijken. Sneller en simpeler, maar het
moet wel goed, dus laten we daar geen misverstand over hebben. Snel en
simpel kan ook wel zijn: nou ja, kijk maar even en laat iedereen maar toe.
Dat vraag ik dus pertinent niet. We zijn ook in de zorg aan het kijken hoe
we diploma’s sneller kunnen screenen en erkennen. Ik heb daar met
Minister Helder ook al discussies over; die is daar ook druk mee bezig.
Misschien kan de gehele sector daarin samen optrekken. Dat lijkt me altijd
mooi. Want die diploma’s ... In sommige landen valt het namelijk ook
weer onder zorg. Ik denk dat het goed is dat ernaar wordt gekeken. Zowel
mevrouw Palland als ik zat te overwegen: zit het juist de sector niet in de
weg; als je meertalige opvang gaat openen, heb je dan iets anders niet?
Maar als het niet zo is, dan is dat alleen maar positief. Dank u wel.
Minister Van Gennip:
Dank u wel. Ik hoorde eerlijk gezegd geen vraag, maar wel een bevestiging dat we moeten zorgen dat die diploma’s goed erkend worden. Dan
biedt het inderdaad eerder een kans dan dat het de krapte verder opstuwt,
om het maar zo te zeggen.
Dan ben ik bij de professionele zeggenschap. Mevrouw Van den Hil heeft
het daar inderdaad al een aantal keren over gehad. Ik begrijp heel goed
wat mevrouw Van den Hil daarmee wil en ben het er ook mee eens. Kijk
naar wat er nu in een aantal publieke sectoren aan de hand is, en dan
komen we ook even bij de zzp-discussie. Waarom gaan mensen weg uit
de kinderopvang of uit de zorg? Dat heeft heel vaak te maken met
werkgeluk. Werkgeluk klinkt heel simpel, maar uiteindelijk gaat het dus
over modern werkgeverschap, goed werkgeverschap. Grip hebben op je
werk. De roosters die bij je persoonlijke leefsituatie passen. Kun je je
ontwikkelen? Kun je met je collega’s samen vormgeven aan je werk? Dat
zijn allemaal zaken die van groot belang zijn. Je ziet ook het verschil
tussen organisaties die dat goed aanpakken en organisaties die dat
minder goed aanpakken. Daar zie je een hoger verloop, een hoger verzuim
dan bij organisaties waar de drive om dat werkgeluk bovenaan te zetten
veel groter is. Professionele zeggenschap, grip op werk, speelt daar een
grote rol in. Dus ja, ik ben het ermee eens dat dat van groot belang is. Ik
ben het ook met mevrouw Van den Hil eens dat dit een zelfstandige
discussie vereist en dat we dit wetsvoorstel dus er niet bij moeten voegen.
Ik hoorde mevrouw Van den Hil al «initiatiefwetsvoorstel» zeggen. Als ik
zie hoe vaak mevrouw Van den Hil het hierover heeft – maar goed, ik ga
daar niet over – zou dat goed passen. Ondertussen zullen wij natuurlijk
ons best doen om ermee voort te gaan.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Dank aan de Minister. Mooi dat zij dat zelf onderschrijft. Dat is natuurlijk
altijd gevaarlijk: dan triggert het iets. De Minister noemde ook het woord
«zzp’ers». Ik ben daar wel altijd mee begaan. Ik geloof dat je met goed
werkgeverschap de goede mensen behoudt, maar ook een goede groep
zzp’ers daaromheen behoudt die echt van meerwaarde kunnen zijn voor
eigenlijk alle sectoren. Ik denk ook dat dit aan de basis staat voor andere
wetgeving, ook over zzp’erschap. Maar goed, ik denk dat de Minister en ik
daarover van gedachten verschillen. Wat betreft de zeggenschap zal ik
inderdaad een motie indienen. En of ik die wet af mag maken, dat zien we
na 22 november. Dus aan iedereen die het betreft, is de oproep: ga voor
Jacqueline.
Minister Van Gennip:
Wat betreft die oproep zeg ik natuurlijk: ik ga voor Hilde. Maar die is er
vandaag niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

15

De voorzitter:
De campagnes zijn helemaal losgebarsten.
Minister Van Gennip:
Ik ben volgens mij door mijn vragen heen, voorzitter.
De voorzitter:
Is er behoefte aan een tweede termijn? Volgens mijn inventarisatie en de
lichaamshouding van mevrouw Van den Hil is daar wel behoefte aan.
Mevrouw Sahla. U hoeft geen tweede termijn te doen, maar als u dat wil,
dan mag dat natuurlijk wel.
Mevrouw Sahla (D66):
Voorzitter. Allereerst dank aan de Minister voor de beantwoording. Ik had
een tweetal moties in voorbereiding, maar ik denk dat een toezegging
prima zou zijn. Ik wil nog twee vragen stellen aan de Minister. Een ervan is
in het kader van duidelijkheid voor de sector. Niet heel lang geleden heeft
een aantal collega’s een gesprek gehad met mensen uit de sector. Die
geven echt aan dat er ook wat betreft de prijsregulering nog heel veel
onzeker is. Ik zou de Minister dus willen vragen of die bereid is om een
planning te publiceren over wanneer over de tariefregulering kan worden
besloten, zodat duidelijk is wanneer er duidelijkheid komt en er vanuit de
sector volop geïnvesteerd kan worden in capaciteit.
Mijn andere vraag is een beetje in het kader van voldoende plek op de
kinderopvang. Is de Minister bereid om ook vanuit het Rijk te proberen te
gaan spreiden, ook als het gaat om vergaderen en kinderopvangplekken,
en zo allereerst als Rijk het goede voorbeeld te geven door in de daluren
te gaan werken, zodat mensen meer gebruik gaan maken van de
kinderopvanglocaties?
Dat zijn mijn twee vragen aan de Minister. Dank.
De voorzitter:
Dank, mevrouw Sahla. Mevrouw Van den Hil.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Voorzitter, dank. Allereerst dank aan de Minister en haar ondersteuning
voor alle antwoorden. Het is een wetsvoorstel, en elk wetsvoorstel
verdient een goede behandeling. Daarom ben ik blij dat wij hier in ieder
geval zitten, mevrouw Sahla. Dank ook aan de sector, die mij afgelopen
week tot ’s avonds laat en zelfs tot tien minuten voor dit debat nog
bijgepraat heeft over allerlei zaken. Dat wil ik wel even benoemd hebben,
want ik heb deze sector in de afgelopen tijd waarin ik woordvoerder heb
mogen zijn, leren kennen als een betrokken sector. Hij was niet altijd
helemaal meegaand op de manier die ik wilde, maar wel altijd bereid om
input te geven en om samen na te denken over hoe dingen beter te
maken. Zoals ik in het begin al zei: het gaat om onze kinderen, het
grootste goed. Dus ik denk dat het goed is, zo samen.
Ik heb twee moties. En dan, zeg ik om de spanning wat op te voeren:
omdat het, denk ik, ons laatste debat over de kinderopvang is voor de
verkiezingen, heb ik ook nog even een elfje van de dag gemaakt.
Wat betreft het amendement, allereerst: dank dat het overgenomen wordt.
Die open invulling is prima. Ik kwam er zelf ook niet zo uit wat betreft de
evaluatietermijn, maar ik vond wel dat we het moesten doen, met name
omdat we hier met z’n allen toch goede wetgeving willen afleveren.
Dan de motie over de professionele zeggenschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

16

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het tekort aan personeel in de kinderopvangsector
groot is en de uitstroom hoog;
constaterende dat professionele zeggenschap belangrijk is voor
werkplezier en kwaliteit;
overwegende dat dit in de zorg al vormgegeven is en als positief ervaren
wordt;
verzoekt de regering om in samenwerking met de sector te onderzoeken
hoe professionele zeggenschap in de kinderopvang vormgegeven zou
kunnen worden als zijnde onderdeel van modern werkgeverschap, en de
Kamer hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van den Hil.
Zij krijgt nr. 10 (36 393).
Mevrouw Van den Hil (VVD):
De volgende motie gaat over de Fryske taal.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat Fries een officiële taal is;
constaterende dat kinderopvang in de Friese taal ook aangeboden wordt;
overwegende dat voor een doorlopende leerlijn met het basisonderwijs
dit goed is;
overwegende dat het wetsvoorstel meertalige dagopvang zich richt op
Engels, Frans en Duits;
verzoekt de regering te onderzoeken hoe kinderopvangorganisaties
gestimuleerd en ondersteund kunnen worden om gebruik te maken van
de Friese taal,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van den Hil, Bevers en Palland.
Zij krijgt nr. 11 (36 393).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

17

Mevrouw Van den Hil (VVD):
Met dank nog een beetje aan Harry van der Molen, die niet meer in deze
Kamer is maar hier toch ook een rol in heeft gespeeld.
En dan – ik zei al: ik heb dat vaker gedaan – dacht ik: het is toch wel tijd
voor een elfje van de dag:
meertalige
kinderopvang in
Frans, Duits, Engels,
maar niet vergeten: het
Frysk
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van den Hil. Ik kijk even naar de Minister.
We schorsen voor heel eventjes.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de Minister.
Minister Van Gennip:
Voorzitter, dank u wel. Dank ook aan de aanwezige Kamerleden dat we elk
wetsvoorstel kunnen behandelen vandaag en dat we dat op tijd kunnen
doen; dat waardeer ik zeer.
Mevrouw Sahla vroeg om duidelijkheid voor de sector. Ik begrijp die
vraag goed, juist omdat de sector natuurlijk ook wil weten hoe hij met zijn
investeringen om moet gaan en of het nog interessant blijft om te
investeren. Ik weet niet zeker of een planning daar goed bij gaat helpen.
Waarom? Omdat je niet weet wat de uitkomst ervan gaat zijn. Die
uitkomst gaat natuurlijk heel erg bepalen of opvangorganisaties door
willen gaan met investeren, of minder of meer gaan investeren. Maar ik
wil wel graag duidelijkheid geven over de planning. Ik heb natuurlijk net in
mijn antwoorden al iets geschetst, maar wij kunnen dat zeker op onze
website of zo publiceren, zodat het vooral voor de sector duidelijk is welke
stappen we wanneer nemen. Ik denk alleen dat de duidelijkheid over wat
het voor de sector betekent gewoon pas gaat komen op het moment dat
deze Kamer, eerst een volgend kabinet en daarna deze Kamer, daar een
besluit over heeft genomen. Daarbij zullen we zorgen dat we die onderzoeken – daarvoor zal de sector ook bevraagd worden – natuurlijk ook zo
goed opzetten dat we echt de voor- en de nadelen meenemen, want het
blijft complex. Dat heb ik al een paar keer eerder gezegd. Dit is niet iets
waarbij je over één nacht ijs kan besluiten over wat en hoe. Vandaar die
onderzoeken. Duidelijkheid en transparantie over de planning lijkt mij
prima, maar dus wel met de voorwaarschuwing dat het er ook echt aan
ligt wat er uiteindelijk uit die onderzoeken komt en wat het besluit gaat
zijn.
De tweede vraag vind ik heel interessant. Mevrouw Sahla vroeg: kan de
Rijksoverheid dan niet een beetje het goede voorbeeld te geven? We
hebben het hier natuurlijk al vaker over gehad. Een van mijn stokpaardjes
– ik heb ook stokpaardjes – is: zorg nou dat die kinderen op woensdag en
vrijdag naar de kinderopvang gaan, want dan is er gewoon nog plek. Ik
moet eerlijk zeggen dat ook ons departement op vrijdagmiddag verlaten is
en dat het bij ons ook moeilijk is om op woensdag vergaderingen te
plannen, omdat daar het ritme in zit; de moeders zijn vaak op woensdag
vrij en de vaders op vrijdag. Ik weet niet hoe dat is ontstaan, maar dat is
overal zo; dat heeft niks met het ministerie te maken. Maar dat is wel zo. Ik
ben dus best bereid om daarnaar te kijken, maar dan zal ik dat vooral met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

18

mijn collega van BZK moeten doen, omdat je het dan over de hele
Rijksoverheid hebt. Maar ik wil wel bij SZW en bij de uitvoeringsorganisaties van SZW eens beginnen om ervoor te zorgen dat we ook daar meer
spreiding over de week hebben. Nou weet ik al dat dat op de werkvloer tot
best wat discussies zal gaan leiden, omdat je mensen natuurlijk niet
zomaar hun dagen wilt afpakken en hen wilt dwingen om op andere dag
te gaan werken. Het is dus niet zo makkelijk, maar het lijkt me duidelijk dat
we met elkaar ervoor moeten gaan zorgen dat we beter spreiden. Ik zie
daar allemaal jonge vaders mij al een beetje geïrriteerd aankijken! Ik ben
zelf ooit begonnen met kinderopvang op vrijdag, maar ja, toen was ik
Staatssecretaris. Toen moest ik op vrijdag in Den Haag zijn, dus het kwam
eigenlijk heel goed uit, maar dat was wel ook omdat er op vrijdag gewoon
plek was. Ik neem de handschoen op, maar ik realiseer me ook dat het tot
best fikse discussie op de werkvloer zal kunnen gaan leiden.
Mevrouw Sahla (D66):
Dank aan de Minister voor deze mooie toezegging. Ik heb de Minister het
inderdaad vaker horen zeggen, ook dat ze echt probeert om op andere
dagen te vergaderen. Maar ik dacht dat het misschien toch goed is om
deze verantwoordelijkheid ook vanuit de Rijksoverheid te nemen om het
goede voorbeeld te geven. Dat we eerst beginnen met SZW en BZK is een
mooie start. Wie weet verspreidt het zich dan als een olievlek naar andere
ministeries en wordt het straks inderdaad ook overgenomen door andere
sociale partners, dus dank voor de toezegging.
Minister Van Gennip:
Ik voeg aan de toezegging toe dat ik het ook wederom in mijn gesprekken
met de sociale partners zal opbrengen. Even ter verduidelijking: de reden
dat ik in overleg treed met BZK is omdat daar de verantwoordelijkheid ligt
voor het werkgeverschap van de Rijksoverheid. Het is niet zo dat het
Ministerie van BZK het nu ook gaat doen, want daar ga ik niet over. Ik
treed dus met BZK in overleg over de brede verantwoordelijkheid als
werkgever, maar ik ga het ook in mijn gesprekken met de polder
meenemen.
Dan mevrouw Van den Hil. Uw passie voor de sector spat ervan af, die
van mevrouw Sahla overigens ook. Ik vond het elfje ook wel aardig, want
ik moet eerlijk zeggen dat ik in aanloop naar dit debat dacht dat het over
heel veel zou gaan. Nou goed, laat ik het daarbij houden. Het ging dus ook
heel veel over het Fries. U hebt twee moties ingediend.
De motie van mevrouw Van den Hil, op stuk nr. 10, gaat over professioneel zeggenschap. Ik zie iemand van de sector hier zitten die zich daar
ook heel druk om maakt, en terecht, want dat is een van de zaken
waarmee je echt het verschil kan maken om ervoor te zorgen dat mensen
in de sector blijven werken, dat ze daar met plezier werken en dat ze graag
meer uren willen maken, bijvoorbeeld op die woensdagen en die
vrijdagen. Dus ja: heel graag. Ik deel uw opvatting dat die professionele
zeggenschap daaraan kan bijdragen. De motie is uiteraard uitvoerbaar.
Volgens mij is het belangrijk dat we al in gesprek zijn met de sector, maar
ook veel meer in gesprek moeten, over werkgeverschap en professionele
zeggenschap, onder andere met PPINK, maar ook met anderen natuurlijk,
dus ik wil de motie graag oordeel Kamer geven.
Dan de tweede motie, op stuk nr. 11. Als ik die mag interpreteren als het
overleggen met de provincie Fryslân en het vastleggen van afspraken in
de Bestuursafspraak Friese taal en cultuur, de BFTK, die ik in mijn eerste
termijn ook al noemde, dan neem ik de motie graag over. We zijn in
gesprek met de provincie Fryslân en ik zie allerlei goede initiatieven,
bijvoorbeeld van het Sintrum Frysktalige Berne-opfang, SFBO; u had
geoefend, ik ook. Zij ondersteunen opvanglocaties die Fries willen
aanbieden, bijvoorbeeld door het bieden van deskundigheidsbevordering
aan beroepskrachten en het leveren van themamateriaal. Dus ja, ik wil de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

19

motie graag overnemen. Het staat niet in de motie en het hoeft er ook niet
bij, maar ik denk wel dat het vooral gaat om het gebruikmaken van de
Friese taal in Friesland. Dan hoef ik niet ook nog met allerlei andere
provincies in gesprek over het Fries, maar dan beperken we dat tot de
provincie Fryslân.
De voorzitter:
Is er iemand die zich verzet tegen het overnemen van deze motie?
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Mevrouw Van den Hil gaat zich niet verzetten, hoor. Ik ben blij dat de
motie overgenomen wordt. De sector zelf mist af en toe nog weleens wat,
maar ik interpreteer overnemen ook als: we blijven in gesprek. Dat was
eigenlijk ook wel mijn ultieme doel.
Wat betreft Fries in andere provincies; in Zeeland hoeft u daar niet mee
aan te komen. Dat is overigens ook geen taal maar een dialect. Dat zullen
we maar niet doen, zeg ik op zijn Zeeuws.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 10 is oordeel Kamer.
De motie-Van den Hil c.s. (36 393, nr. 11) is overgenomen.
Minister Van Gennip:
Het amendement heb ik al gedaan. Volgens mij ben ik klaar. Dank u wel.
De voorzitter:
Daarmee is de Minister aan het einde gekomen van het beantwoorden
van de vragen en het beoordelen van de moties. Over het wetsvoorstel,
het amendement en de motie waarover we gaan stemmen, zullen we
volgende week dinsdag, dus niet aanstaande dinsdag, stemmen.
Dan zijn we volgens mij aan het einde gekomen. Dan wil ik de Minister en
haar ondersteuning heel erg bedanken, net als de kijkers op de publieke
tribune. Volgens mij hebben we geen officiële toezegging in de vorm van
een toezegging. Die hebben we niet genoteerd. Ik wil de commissieleden
ook heel erg bedanken.
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Het is misschien ietwat pietluttig en misschien zit het in de wet en hoeft
het geen toezegging te zijn, dat mag ook, maar bij elke nieuwe taal zou het
wetsvoorstel opnieuw behandeld worden. Is dat geen toezegging? Ik ben
er na die tweeënhalf jaar nog steeds niet achter wat een toezegging is.
De voorzitter:
Het zit a volgens mij in de wet en b het heeft geen begin en geen eind, dus
hoe zouden we dat dan moeten formuleren als een toezegging?
Mevrouw Van den Hil (VVD):
Het begin is als iemand bedenkt dat we een andere taal erin willen gaan
fietsen. En het eind is als we het wetsvoorstel hebben gedaan. Maar goed,
anders laat ik het los. We hebben het een paar keer gezegd en dan gaan
we dat wel knippen en plakken. Maar daar hecht mijn fractie heel veel
waarde aan.
Minister Van Gennip:
Hierbij kan de Minister bevestigen dat het eventueel toevoegen van een
nieuwe taal via de wet moet. Dat zit in het wetsvoorstel. De Minister
bevestigt ook dat we daarbij de leerlijnen van het primair onderwijs
volgen, want daar is de keuze al gemaakt en daar hoort de keuze ook
gemaakt te worden, over wat de leerlijnen zijn en welke talen we daarbij
verkiezen. Op het moment dat de Minister voor Primair Onderwijs Chinees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

20

wil toevoegen, dan gaan wij als kinderopvang het debat aan of we dat
willen volgen of niet, maar wij zullen niet zelfstandig Chinees toevoegen
en het zal sowieso altijd per wet moeten.
De voorzitter:
Ja? Dan ga ik door met mijn bedankrondje.
Minister Van Gennip:
Ik heb volgens mij twee toezeggingen gedaan aan mevrouw Sahla.
De voorzitter:
Een toezegging aan mevrouw Sahla was onder andere: het publiceren op
de website. Moeten we dat echt noteren als een toezegging? Wilt u dat dit
vermeld wordt als een toezegging, mevrouw Sahla?
Mevrouw Sahla (D66):
Ja. Ik had initieel twee moties. In het kader van minder moties wilde ik
heel graag inderdaad liever twee toezeggingen. De ene was: duidelijkheid
voor de sector door een planning. Dat is een hele fijne toezegging. Maar
ook de tweede toezegging, om te gaan spreiden wat betreft vergaderen et
cetera om de kinderopvang een beetje te helpen qua piek- en daluren,
vond ik een hele mooie toezegging.
De voorzitter:
Dan noteren we die ook. Dan moet de Minister natuurlijk aangeven
wanneer ze daarop terug gaat komen. Wanneer is de publicatie met de
planning op de website gereed?
Minister Van Gennip:
Einde van het jaar.
De voorzitter:
Dat is voor het einde van het jaar. En de tweede toezegging? Dat moet in
overleg met de Minister van Binnenlandse Zaken, had u aangegeven.
Minister Van Gennip:
In de volgende voortgangsbrief kinderopvang.
De voorzitter:
En dat is volgens mij voor de kerst.
Minister Van Gennip:
Rond einde jaar, denk ik.
De voorzitter:
Laten we daar voor alle veiligheid «eerste kwartaal 2024» noteren. Dan
hebben we dat op die manier gedaan. Ik dank de commissieleden, de
kijkers op de publieke tribune, onze bode, onze griffier en uiteraard
nogmaals de Minister en de ondersteuning voor de flexibiliteit. Ik sluit
hierbij de vergadering en wens u allen nog een fijne voortzetting van de
dag.
Sluiting 11.49 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 393, nr. 12

21