Adviescommissie voor

Vreemdelingenzaken

Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
Mevrouw A. Broekers-Knoi
Postbus 20301
2500 EH Den Haag

contactpersoon
doorkiesnummer
datum

5 maart 2020

ons kenmerk
uw kenmerk
bijlage(n)
onderwerp

Advies over wetsvoorstel tot verlenging van de Wet biometrie vreemdelingenketen

Geachte mevrouw Broekers-Knol,

Bijgaand stuur ik u het advies van de ACVZ over het voorstel van wet wijziging van
de Vreemdelingenwet 2000 ter bestendiging van de bevoegdheid om biometrische
gegevens van vreemdelingen af te nemen en te verwerken.

De ACVZ is met u van mening dat de huidige toepassing van de Wet biometrie
vreemdelingenketen (Wbvk) van groot belang is bij de uitvoering van het
vreemdelingbeleid. Artikel 115 Vw dient om deze reden ook te worden geschrapt.
De ACVZ beveelt wel aan om in de Vw 2000 een nieuwe horizonbepaling aangaande
de werking van de Wbvk op te nemen. Op deze manier wordt een moment gecreëerd
om nogmaals de doelmatigheid en doeltreffendheid van de Wbvk te toetsen. Uit de
wetsevaluaties die zijn uitgevoerd in 2017 en 2019 volgt dat er, naar mening van de
ACVZ, op belangrijke vragen over de effecten en de toegevoegde waarde van de
Postadres Wbvk nog geen antwoord kan worden gegeven. Een nieuw evaluatiemoment, en
Postbus20301 daarmee een nieuw beslismoment over de wenselijkheid van de bestendiging van
2500 EH Den Haag nationale wetgeving inzake biometrische gegevens, is volgens de ACVZ opportuun.
bezoekadres
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag

www.acvz.org
Twitten @ACVZ_advies

1

Adviescommissie voor

Vreemdelingenzaken

Uit dit advies vloeit voort dat de ACVZ de aanbeveling doet om overeenkomstig een
nieuwe horizonbepaling, ook een nieuwe termijn voor vernietiging van verzamelde
biometrische gegevens te bepalen.
De ACVZ is graag bereid tot nadere toelichting.

2

Wetsadvies

Adviescommissie voor

Vreemdelingenzaken

De

Adviescommissie

voor

Vreemdelingenzaken

(ACVZ)

is

een

onafhankelijk adviesorgaan dat is ingesteld bij wet. De commissie adviseert
de regering en het parlement over migratie. Zij onderzoekt beleid en
wetgeving en geeft aan waar verbeteringen mogelijk zijn. De ACVZ brengt
praktische adviezen uit die gericht zijn op het oplossen van bestaande en te
verwachten problemen.

Colofon
Wetsadvies 'Voorstel van wet tot wijziging van de Vreemdelingenwet
2000 ter bestendiging van de bevoegdheid om biometrische gegevens
van vreemdelingen af te nemen en te verwerken' (Voorstel van wet tot
verlenging van de Wet biometrie vreemdelingenketen)
Uitgave van de ACVZ, Den Haag, 5 maart 2020
Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken
Turfmarkt 147
2511 DP 's-Gravenhage

2

Advies wetsvoorstel tot verlenging van de Wet biometrie vreemdelingenketen

ACVZ - maart 2020

1. Inleiding
Het voorstel van wet tot wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000)
ter bestendiging van de bevoegdheid om biometrische gegevens van
vreemdelingen af te nemen en te verwerken (wetsvoorstel verlenging Wet
biometrie vreemdelingenketen (Wbvk)) is sinds januari 2020 voorgelegd in
een internetconsultatie. In een brief van 16 januari 2020 is het concept­
wetsvoorstel ter advisering aangeboden aan de ACVZ.
Artikel II van de Wbvk omvat een uitgebreide evaluatiebepaling, welke stelt
dat binnen vijfjaar na de inwerkingtreding van de wet (1 maart 2014) het
parlement een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van de wet in
de praktijk, alsook een standpunt inzake de wenselijkheid van een gehele of
gedeeltelijke voorzetting van de wet ontvangt. In 2017 heeft er derhalve een
tussenevaluatie^ plaatsgevonden, en in 2019 een vervolgevaluatie.^ De
Tweede Kamer is per brief van 26 november 2019 over de uitkomsten van
de evaluaties geïnformeerd.^
Omdat dit wetsvoorstel (mede) is gebaseerd op de uitkomsten van de
evaluaties, zullen deze door de ACVZ in dit advies worden meegenomen.

2. Inhoud wetsvoorstel
Het voorstel houdt in dat 115 Vw 2000 wordt geschrapt.
Artikel 115 Vw 2000 stelt dat de bevoegdheid om biometrische kenmerken
af te nemen en te verwerken, zoals geregeld in artikel 106a Vw 2000, zeven
jaar na inwerkingtreding van de Wbvk (per 1 maart 2021) komt te
vervallen."^ Naast de bevoegdheid tot afname en verwerking van de
biometrische

gegevens,

dienen

ook

alle

gegevens

uit

de

vreemdelingenadministratie te worden vernietigd.^
Kortom, door artikel 115 te laten vervallen, wordt de werking van de Wbvk
bestendigd en zijn de bevoegdheden tot afname, verwerking en registratie
van biometrische gegevens die voortvloeien uit de Wbvk niet meer in tijd
beperkt.

Inhoud en doel Wet biometrie vreemdelingenketen
Het doel dat met de Wbvk wordt beoogd is het vergroten van de
doelmatigheid
en
doeltreffendheid
van
de
uitvoering
van
het
vreemdelingenbeleid. Hiertoe wordt ingezet op het verhogen van de
betrouwbaarheid van identiteitsvaststelling en -registratie en het tegengaan
van onregelmatigheden (zoals identiteits- en documentfraude) bij de
identiteitsvaststelling. De middelen om deze doelen te bereiken zijn:

Advies wetsvoorstel tot verlenging van de Wet biometrie vreemdelingenketen

ACVZ - maart 2020

3

1) afname van tien vingerafdrukken en een gezichtsopname van de
vreemdeling, 2) het centraal opslaan van deze biometrische gegevens in de
Basisvoorziening vreemdelingen

(BW) en

3) de koppeling van deze

gegevens aan een enkele identiteit via het V-nummer.® Verder is de Wbvk
alleen van toepassing voor zover op grond van de Europese verordeningen
die betrekking hebben op biometrische gegevens geen gezichtsopname of
vingerafdrukken kunnen worden afgenomen en verwerkt (artikel 106a,
eerste en tweede lid, Vw 2000)7

3. Horizonbepaling
De wetsevaluaties bieden voldoende basis om de Wbvk voort te zetten, zo
blijkt uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel en de brief aan de
Tweede Kamer van 26 november 2019.® Ter onderbouwing hiervan wordt
gewezen op de breed gedeelde positieve ervaringen met de Wbvk binnen de
vreemdelingenketen, het feit dat de omgang met biometrische gegevens
integraal onderdeel uitmaakt van alle processen, en er gebruik wordt
gemaakt van Europese systemen.® Ook blijft de Wbvk van toegevoegde
waarde ten opzichte van Europese wet- en regelgeving, nu de Wbvk enkele
categorieën vreemdelingen raakt die buiten de reikwijdte van de relevante
EU-verordeningen vallen.^® Tot slot wordt gewezen op recente jurisprudentie
waaruit volgt dat het Hof van Justitie de Nederlandse nationale wetgeving
en uitvoeringspraktijk gerechtvaardigd vindt en proportioneel acht in het
licht van het te bereiken doel, namelijk het voorkomen van identiteits-en
documentfraude.“
De ACVZ onderschrijft de bovenstaande constateringen, maar is van mening
dat, door op basis hiervan te concluderen dat permanente voortzetting van
de Wbvk wenselijk, of zelfs noodzakelijk is, voorbij wordt gegaan aan een
aantal vraagstukken rondom de effectiviteit, nut en noodzaak van de wet die
nog niet beantwoord zijn.
Zo volgt uit beide evaluaties dat niet of nauwelijks op empirische wijze
onderbouwd kan worden dat de werking van de Wbvk doelmatig en
doeltreffend is, kortom wat de effecten van de wet zijn. Dit is niet alleen het
gevolg van lastig meetbare doelstellingen van de wet, maar ook heeft het
ontbroken aan uniforme registratie van onregelmatigheden, goede
kwaliteitssystemen en monitoring.^^
Daarnaast bepaalt artikel 106a, eerste lid, onder a, Vw 2000 dat de wet
alleen van toepassing is voor zover biometrie niet op grond van Europese
verordeningen kan worden afgenomen en verwerkt. Met andere woorden, er
moet een noodzaak zijn voor nationale wetgeving. Uit de analyse van
relevante ontwikkelingen in de Europese wet- en regelgeving volgt dat de

4

Advies wetsvoorstel tot verlenging van de Wet biometrie vreemdeiingenketen

ACVZ - maart 2020

reikwijdte van de Wbvk waarschijnlijk in toenemende mate wordt verkleind,
en dat momenteel nog geen uitsluitsel kan worden gegeven over de
noodzaak van een nationale Wbvk naast Europese wet- en regelgeving.^^
Een aantal vragen over de mogelijke samenloop van opslag van gegevens,
bevoegdheden tot onder andere toegang en afname en interoperabiliteit van
de systemen kunnen nog niet worden beantwoord. In de memorie van
toelichting wordt dit beeld bevestigd, waarbij wordt aangegeven dat nog
wordt bezien wat de mogelijke gevolgen zijn van de Europese
ontwikkelingen.^"*
Volgens de ACVZ ligt het daarom voor de hand een nieuwe horizonbepaling
op te nemen in de Vw 2000. Hiermee wordt het belang van voorzetting van
de Wbvk op basis van de positieve conclusies uit de evaluaties, de dringende
behoefte uit de uitvoeringspraktijk en stand van de jurisprudentie erkend,
terwijl tegelijkertijd een evaluatiemoment wordt gecreëerd om nut en
noodzaak van de Wbvk opnieuw te beoordelen. Immers, over enkele jaren
zullen de stappen die nu worden gezet rondom de verbetering van
kwaliteitssystemen en uniforme registratie*^ mogelijk wel de benodigde data
opleveren. Ook bestaat tegen die tijd waarschijnlijk meer duidelijkheid over
de verdere samenloop van de Wbvk en Europese wet- en regelgeving.

Aanbeveling
Schrap huidig artikel 115 Vw 2000. Neem vervolgens in de Vw 2000 een
nieuwe horizonbepaling van vijfjaar op. Leg in de Vw 2000 vast dat drie jaar
na inwerkingtreding van de horizonbepaling een nieuwe evaluatie plaatsvindt
met dezelfde hoofdvragen die zijn gehanteerd in de evaluatie uit 2019.

4. Vernietiging biometrische gegevens
Artikel 115 Vw 2000 was indertijd toegevoegd naar aanleiding van een
amendement van het lid Berndsen-Jansen,*® met als reden de inbreuk op
de privacy van de vreemdeling ten gevolge van de Wbvk.
In het tweede lid van artikel 115 staat daarom ook vermeld dat alle
verzamelde gegevens in de vreemdelingenadministratie worden vernietigd
na verloop van de termijn van zeven jaar. Nu de ACVZ voorstelt om een
nieuwe horizonbepaling van vijfjaar op te nemen in het eerste lid, zal dit
van overeenkomstige toepassing moeten zijn op het tweede lid. Dit mag er
echter niet toe leiden dat de maximale bewaartermijn van de gegevens die
nu zijn opgenomen in het systeem wordt overschreden.
Het is daarom van belang dat er op wordt toegezien dat de biometrische
gegevens, ondanks verlenging van de horizonbepaling, wel op tijd worden

Advies wetsvoorstel tot verlenging van de Wet biometrie vreemdelingenketen

ACVZ - maart 2020

5

vernietigd, namelijk na vijfjaar na afloop van procedures^^ of bij vertrek uit
Nederland.^®

Aanbeveling
Verleng overeenkomstig de nieuwe horizonbepaling van vijfjaar (zie
paragraaf 3 hierboven) de termijn voor vernietiging van reeds verzamelde
biometrische gegevens ook met vijf jaar, met inachtneming van de overige
bepalingen inzake wettelijke bewaartermijnen en plicht tot vernietiging.

^ Evaluatie

van

de

Wet

biometrie

vreemdelingenketen,

RUG,

2

maart

2017,

https://www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/2693-evaluatie-van-de-wet-biometrie.asDX
Op verzoek van de Eerste Kamer heeft de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie toegezegd
dat de evaluatie binnen drie jaar kan plaatsvinden.
^ Vervolgevaluatie van de Wet biometrie vreemdelingenketen, RUG, 25 juni 2019,
https://wodc.nl/onderzoeksdatabase/3003-evaluatie-wet-biometrle.aspx
3 Kamerstukken II 2019/20, 33192, nr. 18.
■' Artikel 115, eerste lid, Vw 2000.
® Artikel 115, tweede lid, Vw 2000.
® Het nummer waaronder de vreemdeling staat geregistreerd in de vreemdelingenadministratie.
^ Memorie van Toelichting voorstel van wet tot verlenging van Wbvk, p. 3.
® Kamerstukken II 2019/20, 33192, nr. 18, p. 1; Memorie van Toelichting voorstel van wet tot
verlenging van Wbvk, p. 2.
® Memorie van Toelichting, p. 3-4.
Memorie van Toelichting, p. 4-5.
“ Memorie van Toelichting, p. 5-6.
Zie onder 1, p. 70 e.v.; zie onder 2, p. 81, e.v.
Zie onder 2, p. 85.
Memorie van Toelichting, p. 5.
*= Kamerstukken 112019/20, 33192, nr. 18, p. 3-4.
Kamerstukken II 2012/13, 33192, nr. 15.
Artikel 107, negende lid, Vw 2000 j° artikel 8.35 Vb 2000.
Artikel 8.36 Vb 2000.

6

Advies wetsvoorstel tot verlenging van de Wet biometrie vreemdelingenketen

€

ACVZ - maart 2020

PostNL
Port Betaald
Port Payé
Pays-Bas

Adviescommissie voor

Vreemdelingenzaken
Postbus 20301 I 2500 EH Den Haag

Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
Mevrouw mr. A. Broekers-Knol
Postbus 20301
2500 EH Den Haag