Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

33 529

Gaswinning

Nr. 737

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 maart 2020
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de inspanningen die zijn
verricht op het afhandelen van de oude schademeldingen door de Arbiter
Bodembeweging (hierna: Arbiter) en met de Regeling meerkosten herstel
oude bevingsschades (hierna: Regeling oude schades) van de provincie
Groningen. Daarnaast informeer ik u over de werkwijze van TCMG ten
tijde van deze coronaproblematiek, het sensorennetwerk van de NAM, het
schriftelijke antwoord dat ik heb gestuurd aan de provincie Groningen op
de reactie van de regio op het vaststellingsbesluit voor het gasjaar
2019–2020, het tussenadvies van het Adviescollege veiligheid Groningen
(ACVG) over de typologie-aanpak en het communicatieprotocol bij
aardbevingen.
Arbiter Bodembeweging
Op dit moment is ruim 99% van de bijna 80.000 oude schademeldingen
die NAM vòòr 31 maart 2017 heeft ontvangen afgehandeld. Ten behoeve
van een zo rechtvaardige mogelijke afhandeling van deze meldingen heb
ik in 2016 de Arbiter ingesteld. Er zijn 2962 zaken aangemeld bij de Arbiter.
De arbiter is nu in de afrondende fase. Door de verschillende arbiters en
de juridische en administratieve ondersteuning is hard gewerkt om deze
oude schademeldingen op een voortvarende wijze af te handelen. In lijn
met mijn toezegging in het AO Mijnbouw/Groningen van 27 juni 2019
(Kamerstuk 33 529, nr. 677) heb ik uw Kamer steeds per brief (Kamerstuk
33 529, nrs. 679, 689 en 706) op de hoogte gehouden over het proces van
afhandeling van oude schadegevallen door de Arbiter.
Op 10 maart jl. heeft de voorzitter van de Arbiter Bodembeweging, de
heer Schulting, mij per brief (bijlage 1)1 geïnformeerd over de stand van
zaken in het licht van het naderende einde van de werkzaamheden. De
Arbiter moet op dit moment ongeveer 33 zaken afhandelen. De
verwachting is dat het merendeel van deze zaken voor 1 mei 2020 zal zijn
1

kst-33529-737
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 737

1

afgerond. Voor een drietal zaken waarbij sprake is van schade aan een
mestkelder is deze datum niet haalbaar. Dit heeft te maken met het
ontbreken van de specifieke kennis voor een goede beoordeling van deze
schades aan mestkelders. Zoals op 5 februari jl. per Kamerbrief aangekondigd (Kamerstuk 33 529 nr. 722) is Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) juist op dit vlak extra kennis op aan het
bouwen met behulp van het door de TCMG ingestelde panel van
deskundigen dat advies zal geven over de beoordeling van mestkelders.
Naar verwachting is het advies van het panel medio juni 2020 gereed. Aan
de hand van dit advies kan de TCMG haar werkwijze vaststellen en de
schademeldingen ten aanzien van mestkelders per geval beoordelen. De
TCMG is hiermee geëquipeerd om deze zaken af te handelen. Om die
reden is met de TCMG afgesproken dat deze zaken door hen worden
afgehandeld, indien de betreffende gedupeerden hun zaak bij de Arbiter
intrekken en de schade aan de mestkelders bij de TCMG te melden. Deze
schademeldingen zullen dan door de TCMG met voorrang worden
opgepakt.
Zoals de Arbiter in zijn brief aangeeft, kende de organisatie van de Arbiter
de grootste omvang in het voorjaar van 2019. Dit was in lijn met de
toezegging die ik destijds in het AO van 11 oktober 2018 (Kamerstuk
32 849, nr. 152) aan lid Mulder heb gedaan om te zorgen voor extra
capaciteit voor de Arbiter. Nu de Arbiter haar werkzaamheden aan het
afronden is, is het aantal arbiters en medewerkers sterk verminderd. Een
aantal arbiters heeft aangegeven – indien nodig – na 1 mei 2020
beschikbaar te kunnen blijven teneinde de laatste zaken te kunnen
afhandelen.
De commissaris van de Koning en ik hebben eerder gezamenlijk een
oproep gedaan aan bewoners zich te melden bij de provincie wanneer zij
zorgen hebben over de procedure bij de Arbiter. Ook na de laatste
uitspraken van de Arbiter en nadat de Arbiter is opgeheven is het voor
gedupeerden nog steeds mogelijk om zich te melden indien zij zorgen
hebben over de procedure bij de Arbiter.
Oude schades regeling
Naar aanleiding van het door de Tweede Kamer uitgevraagde onderzoek
van AHA! heb ik uw Kamer op 17 december per brief heb geïnformeerd
(Kamerstuk 33 529, nr. 706) over deze door de provincie Groningen
opgezette Regeling oude schades. Tussen 6 januari 2020 en 1 maart 2020
is een regeling opengesteld voor de ruim 5000 bewoners die het aanbod
van NAM in het kader van de resterende 6.199 openstaande schademeldingen hebben geaccepteerd, niet naar de arbiter zijn gegaan en
aantoonbaar de schade niet kon herstellen met het door NAM aangeboden bedrag.
Zoals toegezegd aan het lid Harbers (VVD) in het VAO Mijnbouw/
Groningen van 11 maart (Handelingen II 2019/20, nr. 62, VAO Mijnbouw/
Groningen) en het AO Mijnbouw/Groningen van 6 februari jl. informeer ik
hierbij uw Kamer over de uitkomst de regeling en over het overleg dat ik
daarover met commissaris van de Koning de heer Paas heb gevoerd.
De regeling is, zoals voorafgaand aangekondigd, gesloten op 1 maart. De
provincie heeft de communicatie over deze regeling serieus aangepakt.
Daarin is zij bijgestaan door gemeenten en maatschappelijke organisaties.
Er zijn door de provincie meerdere advertenties geplaatst in het Dagblad
van het Noorden en in huis-aan-huiskranten: voor aanvang van de
regeling in december, in de eerste week van januari, begin en half februari
(twee weken voor sluiting). De Groninger Bodembeweging en het
Gasberaad hebben de regeling in hun nieuwsbrieven en op hun website
onder de aandacht gebracht. Dit geldt ook voor Stut en Steun en de
aardbevingsgemeenten. De pagina over de regeling op de provinciewebsite is ongeveer 2000 keer bezocht. De provincie kreeg dagelijks

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 737

2

telefoontjes over de regeling en ondersteunde bewoners bij hun verzoek.
De voor 1 maart onvolledig ingediende verzoeken zullen ook na 1 maart
nog door NAM in behandeling worden genomen en daarmee kan – ook na
de sluitingsdatum van de regeling – nog aanvullende informatie worden
ingestuurd, mocht de provincie daar om verzoeken. Daarom heeft de
provincie mij laten weten geen reden te zien de regeling langer op te
houden. Ik deel deze opvatting.
Van de 193 verzoeken zijn er reeds 181 verzoeken bekeken (d.d. 11 maart
2020). Hiervan blijken er 80 tot de doelgroep van de regeling te behoren.
Deze verzoeken zullen conform de voorwaarden worden toegekend. 101
verzoeken van de 181 vallen buiten de doelgroep en zijn of worden dus
afgewezen. Hiervan kwamen 81 verzoeken niet in aanmerking voor een
inhoudelijke beoordeling omdat zij geen deel uitmaken van de resterende
6.199 gevallen waarin NAM in de periode 5 maart 2018 tot 1 september
2018 een aanbod heeft gedaan. 20 van de 101 verzoeken worden
afgewezen omdat de betreffende bewoners het aanbod van NAM hebben
afgewezen en zij zich aangemeld hebben voor een arbiterprocedure. De
bewoners die een verzoek hebben ingediend, ontvangen een brief van de
provincie Groningen waarin wordt toegelicht hoe hun verzoek beoordeeld
is.

Alle inzet is er nu op gericht om alle oude schademeldingen en deze
regeling snel en goed af te ronden. De provincie en NAM spannen zich
hier ook maximaal voor in. Ik volg de trajecten nauwgezet.
TCMG
Net als veel andere organisaties neemt de TCMG maatregelen om
overdracht van het coronavirus te voorkomen. Daarbij worden de
adviezen van het RIVM en het Kabinet opgevolgd. De voorzitter van TCMG
heeft mij laten weten dat zij tot 6 april geen schade-opnames meer
uitvoeren2.
Er wordt door TCMG contact opgenomen met de bewoners bij wie een
opname gepland stond. Meldingen van acuut onveilige situaties vormen
hierop uiteraard een uitzondering. Deze meldingen worden wel door
TCMG afgehandeld. Ook wordt er onverkort doorgewerkt aan de

2

https://schadedoormijnbouw.nl/maatregelen-coronavirus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 737

3

afhandeling van de schademeldingen waar al eerder een schade-opname
heeft plaatsgevonden
Sensorennetwerk
In mijn brief van 17 december 2019 (Kamerstuk 33 529, nr. 706) heb ik uw
Kamer geïnformeerd over het beëindigen van het sensorennetwerk. Op
21 januari jl. nam uw Kamer de motie van het lid Beckerman c.s. aan
(Kamerstuk 35 250, nr. 26), die mij verzocht het ontmantelen van het
sensorennetwerk te pauzeren en de Kamer eerst te informeren over de
mogelijkheden om het netwerk voort te zetten. Middels deze brief geef ik
uitvoering aan deze motie. Direct na het indienen van de motie heb ik
NAM, als eigenaar van het netwerk, gevraagd het starten met het
ontmantelen van het netwerk op te schorten. NAM heeft bevestigd
vooralsnog geen sensoren te verwijderen, tenzij de deelnemer hier
uitdrukkelijk om verzoekt.
In 2014 is NAM begonnen met het sensorennetwerk voor gebouwen met
als doel inzicht te krijgen in schade als gevolg van aardbevingen. Sinds de
start van het netwerk zijn door TNO de aardbevingen met magnitude 2,5
en hoger geanalyseerd, inclusief schadeopnames na iedere beving. De
rapporten zijn te vinden op de website van NAM3. Het sensorennetwerk
levert inmiddels geen nieuwe inzichten meer op, waardoor NAM heeft
besloten het netwerk te beëindigen. Naar de huidige inzichten is de
nauwkeurigheid van dit netwerk bovendien onvoldoende. Dit sensorennetwerk staat los van de monitoring van aardbevingen en de bijbehorende grondbewegingen dat het KNMI met zijn uitgebreide meetnet
uitvoert. Dat blijft vanzelfsprekend door gaan.
Naar aanleiding van Kamervragen en de aangenomen motie heb ik aan
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), de Nationaal Coördinator Groningen
(NCG) en de TCMG een reactie gevraagd op het beëindigen van het
netwerk. NCG en de TCMG hebben mij laten weten het netwerk niet te
gebruiken. SodM heeft mij, onder andere, laten weten dat NAM geen
verplichting heeft het netwerk voort te zetten en dat het netwerk in de
huidige vorm geen concreet nut of toegevoegde waarde heeft (advies is
bijgevoegd). Ik zal het netwerk daarom niet overnemen.
Wel heeft een aantal partijen, waaronder SodM, bij mij aangegeven dat
een netwerk in aangepaste vorm mogelijk wel technische meerwaarde
biedt. Ook geeft SodM aan dat er regionaal meer vertrouwen kan ontstaan
als bezorgde bewoners direct kunnen zien aan welke grondbewegingen
hun huis is blootgesteld.
Omdat ik begrip heb voor deelnemers die aangeven het prettig te vinden
bij een aardbeving op hun sensor te kunnen kijken, ben ik met NAM in
contact getreden. Dit overleg heeft opgeleverd dat het in principe mogelijk
is om de sensor te behouden als mensen daar behoefte aan hebben. In
plaats van verwijderd, wordt de sensor dan in eigendom van de
deelnemer gegeven, overigens zonder dat verder wordt onderzocht of de
huidige bevestiging van de sensor aangepast zou moeten worden voor
een optimale meting. De sensor kan door de deelnemer rechtstreeks aan
een PC worden gekoppeld. Op deze wijze kunnen mensen het effect op
hun eigen woning blijven zien.
Daarnaast verken ik met het KNMI of, en zo ja in welke vorm, een netwerk
waarbij bewoners participeren van meerwaarde zou kunnen zijn op de
bestaande monitoring. Dit staat echter los van het bestaande netwerk.
3

www.nam.nl/feiten-en-cijfers/onderzoeksrapporten.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 737

4

Daarom zal ik NAM aan het eind van deze maand laten weten dat NAM
het verwijderen van de sensoren kan voortzetten, tenzij de bewoner
aangeeft dat zij hun sensor wil behouden en/of het geval zich voordoet dat
er voor die tijd een partij aanbiedt het netwerk integraal voort te zetten.
Brief aan provincie Groningen
Het college van gedeputeerde staten van de provincie Groningen heeft mij
op 5 november 2019 namens de regio4 een reactie gestuurd op het
vaststellingsbesluit voor het gasjaar 2019–2020, waarin zij aandacht vroeg
voor een zevental punten. Deze brief is tijdens het Bestuurlijk Overleg
Groningen (BOG) van d.d. 23 januari jl. besproken (Kamerstuk 33 529 nr.
718). De in het BOG toegezegde schriftelijke reactie op deze brief heb ik
deze week aan het college van gedeputeerde staten een brief gestuurd. In
lijn met mijn toezegging aan het lid Dik-Faber tijdens het AO van
27 november jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 719) stuur ik hierbij een afschrift
van deze brief aan uw Kamer (bijlage 3)5.
Tussenadvies Adviescollege veiligheid Groningen typologie-aanpak
Het Adviescollege veiligheid Groningen heeft een tussenadvies (bijlage
4)6 uitgebracht over de typologie-aanpak. Dit tussenadvies is als bijlage bij
deze brief gevoegd7. In het advies onderschrijft het adviescollege de door
TNO ontwikkelde methode voor typologieën en stelt vast dat via deze
methodiek tevens kan worden beoordeeld of huizen op norm zijn. Het
adviescollege doet aanbevelingen voor de verdere specificering van
maatregelen die genomen moeten worden als een huis niet op norm is. Ik
onderschrijf dit advies en in overleg met mijn collega van BZK, TNO, de
NCG en lokale overheden wordt de concrete toepassing van deze
typologieaanpak uitgewerkt. De typologieaanpak wordt door Rijk en regio
beschouwd als een wezenlijke en kansrijke route om de versterking te
versnellen. U wordt voor de zomer nader geïnformeerd over de
uitwerking.
Aardbevingsprotocol Groningen
De afgelopen maanden hebben rijk, regio, veiligheidsregio en uitvoeringsorganisaties in gezamenlijkheid en in overleg met SodM afspraken
gemaakt over de communicatie naar inwoners en onderlinge informatieuitwisseling in geval van een aardbeving in Groningen. De afspraken zijn
vastgelegd in een gezamenlijk aardbevingsprotocol Groningen. Hiermee
is invulling gegeven aan de aanbevelingen van Gronings Perspectief naar
aanleiding van de beving in Westerwijtwerd en tevens het advies van
SodM om inwoners niet alleen bij een zwaardere beving goed te
informeren, maar ook over de manier waarop trends in seismiciteit
worden gemonitord (zoals ik u eerder heb gemeld; Kamerstuk 34 957, nr.
54).
Bestuurders in Groningen hebben het protocol omarmd en het Ministerie
van Economische Zaken en Klimaat zal borgen dat het ten minste jaarlijks
wordt geactualiseerd in overleg met alle betrokken partijen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes
4

De brief is mede namens de colleges van B&W van de aardbevingsgemeenten, de Veiligheidsregio Groningen en de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze een Aa’s verstuurd.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
7
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 737

5