Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1135

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 oktober 2018
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de
Landbouw- en Visserijraad die 15 oktober jl. plaatsvond in Luxemburg.
Daarnaast informeer ik uw Kamer in deze brief over het betaalschema van
de directe betalingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
voor 2018 en de betalingen voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer.
Tot slot informeer ik uw Kamer over Autonome Tariefcontingenten (ATQ)
voor bepaalde visserijproducten in 2019 en 2020 en de vangstmogelijkheden voor diepzeesoorten.
Onderwerpen op de Landbouw- en Visserijraad
Vaststellen vangstmogelijkheden 2019 Oostzee
Politiek Akkoord
De Raad heeft een politiek akkoord bereikt over de maximaal toegestane
vangstmogelijkheden (Total Allowable Catches, TACs) in de Oostzee voor
2019. Het definitieve compromisvoorstel, dat de Europese Commissie
heeft opgesteld na gesprekken met de BALTFISH-groep, is met unanimiteit door de Raad aangenomen.
In het akkoord staat onder meer een reductie voor de oostelijke kabeljauw
(minus 15%, gelijk aan het oorspronkelijke Commissievoorstel), de
westelijke haring (minus 48%, waar het oorspronkelijke voorstel minus
63% betrof) en de centrale haring (minus 26%, gelijk aan het oorspronkelijke voorstel). Voor de westelijke kabeljauw is een stijging van de TAC
overeengekomen (plus 70%, waar het oorspronkelijke voorstel plus 31%
betrof).

kst-21501-32-1135
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1135

1

Nederland heeft geen visserijbelangen in de Oostzee, maar het kabinet
hecht eraan dat het beheer van visserijbestanden in alle Europese wateren
op duurzame wijze wordt gerealiseerd. Ik ben tevreden met het bereikte
akkoord, waarin wetenschappelijk advies en het Meerjarenplan van de
Oostzee leidend zijn.
EU/Noorwegen: Jaarlijkse consultaties voor 2019
Gedachtewisseling
Commissaris Vella gaf een presentatie over de aankomende onderhandelingen met Noorwegen over de vangstmogelijkheden voor 2019. Hij gaf
aan dat de Commissie ernaar streeft om de overlegronde met Noorwegen
in november af te ronden, zodat de uitkomsten kunnen worden meegenomen in de vaststelling van de vangstmogelijkheden voor de EU als
geheel. De Commissaris gaf aan dat hij geen makkelijke onderhandelingen verwacht maar dat een duurzaam en eerlijk akkoord haalbaar is.
Veel lidstaten hebben belangen bij deze onderhandelingen. Meerdere
lidstaten spraken zorgen uit over de verlaagde TAC voor arctische
kabeljauw en deze lidstaten willen daarom de maximale hoeveelheid
kabeljauw van Noorwegen aanvaarden in het kader van de uitwisseling
van quota. Andere lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten dat het
akkoord dat met Noorwegen wordt gesloten ook binnen de EU
evenwichtig moet zijn. Nederland heeft daarbij expliciet aangegeven dat
landen die gebruik maken van de kabeljauwquota ook op een
evenwichtige manier aan de uitwisseling moeten bijdragen en dat de
uitwisseling van quota zich dus niet moet beperken tot één enkele
pelagische soort (blauwe wijting). Daarnaast heeft Nederland benadrukt
dat de principes van het gemeenschappelijk visserijbeleid moeten worden
gevolgd.
ICCAT: jaarlijkse bijeenkomst
Gedachtewisseling
De Europese Commissie heeft een toelichting gegeven over de jaarlijkse
bijeenkomst van de International Commission for the Conservation of
Atlantic Tuna (ICCAT). Hier zal onder andere worden gesproken over de
blauwe marlijn en de grootoogtonijn. Bij dit laatste bestand is sprake van
overbevissing. De Commissie meldde verder dat het meerjarenplan voor
de blauwvintonijn vruchten afwerpt. Commissaris Vella benadrukte dat de
EU zich flexibel zal moeten tonen in de onderhandelingen.
Enkele lidstaten hebben gepleit voor meer flexibele beheersplannen voor
soorten waarvoor de vangsten reeds beperkt zijn, bijvoorbeeld door
overdracht van quota over verschillende jaren. Andere lidstaten spraken
juist hun zorgen uit over de stand van de grootoogtonijn.
GLB post 2020: directe betalingen en plattelandsontwikkelingen
Informatie van het Voorzitterschap en gedachtewisseling
Het voorzitterschap heeft ter voorbereiding op deze gedachtewisseling
een document verspreid waarin de voortgang van de besprekingen in de
Raadswerkgroep over het Commissievoorstel voor de Verordening
Strategische GLB-plannen is samengevat. Lidstaten werden uitgenodigd
te reageren op twee vragen over het Commissievoorstel voor deze
verordening. Ten eerste of het voorstel voldoende flexibiliteit en vereenvoudiging biedt aan lidstaten, waarbij tegelijkertijd het gelijke speelveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1135

2

en de nadruk op een prestatiemodel worden gewaarborgd. En ten tweede
of de voorgestelde nieuwe groene architectuur als geschikt en passend
wordt beoordeeld om de doelen op het gebied van milieu, klimaat en
leefomgeving te behalen.
Commissaris Hogan benadrukte aan het begin van de tafelronde dat het
Commissievoorstel beoogt de focus te leggen op prestaties, subsidiariteit
en vereenvoudiging. De beoordeling door de Commissie van de nationale
strategische GLB-plannen en de verzwaarde conditionaliteit moeten
zorgen voor een gelijk speelveld.
Uit de gedachtewisseling bleek dat alle lidstaten de (beoogde) transitie
naar een prestatiemodel met meer flexibiliteit steunen. Echter, er kwam
opnieuw naar voren dat veel lidstaten de voorstellen nog onnodig
ingewikkeld of gedetailleerd vinden. Veelgenoemde thema’s in dit kader
zijn de verzwaarde conditionaliteit, het jaarlijks rapporteren van resultaten, de definitie van «echte landbouwer» en de verplichte aftopping van
steun (capping). Ook het niveau van detail waarin lidstaten hun strategisch plan moeten schrijven, stuit nog op weerstand. Verschillende
lidstaten benadrukten – niet voor het eerst – dat hogere milieuambities
niet gepaard kunnen gaan met een verlaging van het GLB-budget.
Namens Nederland heb ik gereageerd in lijn met het eerder aan uw Kamer
gezonden BNC-fiche (Kamerstuk 34 965, nr. 2). Ik heb benadrukt dat
Nederland een verschuiving voorstaat van klassieke inkomenssteun naar
prestatiebetalingen voor het leveren van maatschappelijke diensten. Het
kabinet is van mening dat eco-regelingen (in de eerste pijler) en
agri-milieu-klimaatmaatregelen (in de tweede pijler) daarvoor een veel
geschikter instrument zijn dan de «one size fits all» verzwaarde conditionaliteit. Tevens heb ik gevraagd om in de verordening de mogelijkheid op
te nemen om eco-regelingen verplicht te stellen voor bepaalde groepen
boeren, zodat zij beloond kunnen worden voor specifieke eisen die aan
hen worden gesteld om de doelen van het nationaal strategisch plan te
bereiken, met name op het gebied van milieu en klimaat. Ik zal hiertoe ook
concrete tekstvoorstellen aan het voorzitterschap doen toekomen.
Tevens heb ik gepleit voor meer subsidiariteit in het systeem van
controles en sancties, omdat het voorstel van de Commissie op dat vlak
nu te gedetailleerd en complex is.
Wat betreft de groene architectuur heb ik aangegeven dat Nederland de
verhoogde ambitie voor milieu en klimaat volledig steunt. Daarbij heb ik
gepleit voor een verhoging van het minimumpercentage van tweede
pijlermiddelen voor milieu en klimaatdoelstellingen van 30% naar 40%.
Nederland zit daar met maatregelen voor natuur, landschap en waterkwaliteit in het huidige POP al ruim boven. Ik heb ook naar voren gebracht dat
een vergelijkbaar percentage zou moeten gelden voor directe betalingen.
Commissaris Hogan benadrukte in zijn reactie op de lidstaten dat de roep
om meer vrijwillige maatregelen en minder conditionaliteit niet goed te
rijmen is met de gemeenschappelijkheid van het landbouwbeleid. Dat is
op zich juist, maar ik ben ook van mening dat dit niet strookt met een
omslag van middel- naar doelvoorschriften. Ook gaf Commissaris Hogan
aan dat er in de nieuwe voorstellen al verruiming is van de mogelijkheid
om geld over te hevelen van eerste naar tweede pijler en dus ook op die
manier een verschuiving van inkomenssteun naar doelgerichte betalingen
mogelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1135

3

G20 (landbouw)
Informatie van de Commissie
Commissaris Hogan gaf een terugkoppeling aan de Raad van de bijeenkomst van de landbouwministers van de G20-landen. Voor een verslag
van deze bijeenkomst, waarbij ik namens Nederland aanwezig was,
verwijs ik u naar de brief met de geannoteerde agenda voor deze Raad
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 1126).
Diversen: situatie op de suikermarkt
Informatie van de Italiaanse delegatie
De Italiaanse delegatie vroeg aandacht voor de aanhoudende lage prijzen
op de markt voor suiker en suikerbieten. Italië benadrukte dat – sinds het
afschaffen van de suikerquota – de productie flink verhoogd is en de
prijzen op de (wereld)markt blijven dalen. Italië vroeg de Europese
Commissie om maatregelen te treffen om boeren en producenten te
beschermen. Italië stelde voor om private opslag van suiker en suikerbieten Europees te financieren.
Verschillende lidstaten steunden Italië bij deze oproep. Zij benadrukten dat
de dalende prijzen voor onomkeerbare schade leiden in de sector. Andere
lidstaten, waaronder Nederland, beaamden dat de suikerprijs laag is,
maar stelden dat de voorgestelde maatregel niet effectief is en op lange
termijn juist een prijsdrukkend effect kan hebben, en dat de sector zich
moet aanpassen op de nieuwe situatie zonder quota.
Ook de Europese Commissie gaf aan geen voorstander te zijn van het
nemen van steunmaatregelen, omdat dit een verkeerd signaal zou zijn na
het afschaffen van de quota. Zeker omdat de productie in veel EU-landen
sterk is gestegen sinds deze afschaffing. Particuliere opslag zou het
zelfregulerende vermogen juist verminderen en kost veel belastinggeld.
De Commissie gaf aan dat in verschillende landen, waaronder Nederland,
door producenten inmiddels gereageerd wordt op de dalende prijzen met
een vermindering van de productie. De verwachting is dan ook dat de
productie volgend seizoen lager zal zijn.
Diversen: EU-kandidaat voor positie van DG van de Food and Agriculture
Organization (FAO)
Informatie van het Voorzitterschap
Uw Kamer is eerder reeds geïnformeerd over de ambitie van de EU om te
komen tot een gemeenschappelijke kandidaat voor de verkiezing van de
nieuwe DG van de FAO in 2019. Tot op heden is hiervoor één kandidaat
gepresenteerd: de Franse Catherine Geslain-Lanéelle. Zij heeft zichzelf
tijdens de informele Landbouwraad van 25 september jl. gepresenteerd
aan de Raad en kreeg toen brede steun. Het voorzitterschap rapporteerde
nogmaals over dit informele proces en stelde dat mevrouw Geslain brede
steun geniet en dat de binnen de EU afgesproken termijn voor het
aandragen van kandidaten inmiddels is verstreken. Het voorzitterschap zei
dat deze kandidaat daarom als de EU-kandidaat gezien kan worden.
Aangezien het een informeel traject betreft – alleen lidstaten van de FAO
kunnen formeel een kandidaat voordragen – vindt hierover geen
stemming plaats in de Raad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1135

4

Diversen: verkiezingen voor de DG van de internationale wijn- en
wijnbouworganisatie (OIV)
Informatie van de Spaanse delegatie
De Spaanse delegatie vroeg aandacht voor de verkiezing van de nieuwe
DG OIV. Op 26 november zal een derde stemronde plaatsvinden. Er zijn
twee kandidaten: de Spaanse Pau Roca Blaso en de Nieuw-Zeelandse
John Barker. In de eerste twee stemrondes heeft de Spaanse kandidaat de
meeste stemmen gekregen, maar onvoldoende om de verkiezing te
winnen. Spanje riep de lidstaten op om op de Spaanse (en dus Europese)
kandidaat te stemmen. Enkele lidstaten spraken expliciet hun steun uit
voor de Spaanse kandidaat.
Diversen: Afrikaanse Varkenspest (AVP)
Informatie van de Europese Commissie
Commissaris Andriukaitis stelde de Raad op de hoogte van de laatste
ontwikkelingen op het gebied van AVP. Hij benadrukte het belang van
preventieve maatregelen en samenwerking tussen lidstaten en betrokken
instanties op dit terrein. Hij gaf aan dat België zeer adequaat heeft
gereageerd op de besmetting in wilde zwijnen. Tot slot benadrukte hij dat
lidstaten niet op eigen initiatief handelsbarrières mogen opleggen aan
landen waarin besmetting heeft plaatsgevonden.
Veel lidstaten spraken hun zorgen uit over de situatie en de nieuwe
besmettingen. Er was veel steun voor de Belgische aanpak. Lidstaten
benadrukten het belang van preventie, samenwerking en het vormen van
één front; er moeten op dit dossier geen unilaterale (handels)maatregelen
genomen worden. Ook Nederland heeft zich in deze lijn uitgesproken.
Onder andere Nederland heeft ook zorgen uitgesproken over door derde
landen opgelegde handelsbarrières.
Betaalschema directe betalingen GLB 2018
Prognose betaalschema
Conform de EU-regelgeving start de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO.nl) vanaf 1 december 2018 met uitbetalen van de directe
betalingen uit het GLB. Betalingen vinden plaats als de door de EU
voorgeschreven controles zijn afgerond. Op 31 december 2018 heeft naar
verwachting ten minste 95% van de aanvragers een besluit ontvangen op
de basisbetaling (toewijzing en dus een betaling of afwijzing). Dat is 5%
meer dan de betaaldoelstelling in 2017. De vergroening wordt indien
mogelijk samen met de basispremie betaald. Hiervoor moeten alle
controles zijn afgerond. Sommige vergroeningscontroles kunnen pas na
afloop van het kalenderjaar worden uitgevoerd. In de laatste 5% van de
basisbetaling zitten probleemdossiers, bijvoorbeeld aanvragen waarvan
het bankrekeningnummer niet juist is of waarvan de resultaten van de
controles op de randvoorwaarden nog verwerkt moeten worden.
Uiteraard is het de inzet van RVO.nl om ook deze aanvragen zo snel
mogelijk af te handelen en uit te betalen.
In onderstaande tabel is het betaalschema weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1135

5

Periode

Categorie «directe
betalingen»

1 december 2018 31 december 2018

Basisbetaling en waar
mogelijk vergroeningsbetaling en betaling steun voor
jonge landbouwers
Basisbetaling, vergroeningsbetaling en betaling steun
jonge landbouwers
Betaling gekoppelde steun
graasdierhouderij runderen
en schapen

1 januari 2019 30 juni 2019
1 maart 2019 30 juni 2019

Aandeel aanvragers
afgehandeld (betaling of
afwijzing) cumulatief
95%

100%

100%

Waardevermindering betalingsrechten en vaststelling waarde rechten
In 2018 en 2019 wordt € 30 miljoen van het GLB-budget uit de eerste pijler
overgeheveld naar de tweede pijler ten behoeve van de subsidie
Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer en de Tegemoetkoming premie
brede weersverzekering. Dit leidt tot een extra korting op de waarde van
de betalingsrechten. Daarnaast is er budget nodig voor het vullen van de
Nationale Reserve (NR). Reeds eerder is de waarde van alle betalingsrechten voor de periode 2015 t/m 2019 vastgesteld. Als gevolg van de
overheveling daalt de waarde van alle betalingsrechten in 2018 en 2019
met 4,48%.
In 2018 is de gemiddelde waarde van de basisbetalingsrechten € 267,34
per hectare. In 2018 is het gemiddelde vergroeningsbedrag € 115,46 per
hectare. De tarieven voor de extra betalingen voor jonge landbouwers en
de graasdierpremie en eventuele kortingen worden op een later moment
vastgesteld, omdat nog niet alle controles zijn afgerond. Uw Kamer wordt
daarover op een later tijdstip geïnformeerd.
Algemene budgetkorting
Net als in andere jaren vindt in 2018 een algemene budgetkorting plaats,
die door Europa is voorgeschreven ten behoeve van de reservering voor
de crisisuitgaven 2018 (financiële discipline). Deze korting bedraagt
1,411917% en zal worden toegepast op betalingen vanaf € 2.000. Wanneer
deze reservering niet gebruikt hoeft te worden, wordt de korting in het
volgend jaar alsnog uitbetaald aan de relaties.
Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer (SNL en ANLB) 2018
De betalingen van de vergoeding voor het aflopende agrarisch natuurbeheer 2018 (SNL) starten vanaf medio januari 2019 en zijn naar
verwachting op 15 mei 2019 afgerond.
De betalingen voor het vernieuwde stelsel voor agrarisch natuur- en
landschapsbeheer 2018 starten vanaf begin januari 2019. RVO.nl streeft er
naar, in afstemming met de provincies, op 15 februari 2019 alle betalingen
afgerond te hebben.
Autonome tariefcontingenten (ATQ) voor bepaalde visserijproducten in 2019 en 2020.
Sinds 2004 worden driejaarlijks voor bepaalde onbewerkte of deels
bewerkte visproducten de maximumhoeveelheden vastgesteld die
Europese visverwerkers jaarlijks tegen nultarief of een verlaagd tarief van
buiten de EU mogen importeren. De hoogte van deze tariefcontingenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1135

6

wordt gebaseerd op een afweging tussen de behoefte aan deze producten
in de EU, de mate waarin de Europese vissers daarin kunnen voorzien, de
mate waarin ze reeds via vrijhandelsakkoorden tegen nul- of verlaagd
tarief geïmporteerd kunnen worden, de effecten op de werkgelegenheid in
de visverwerking en de toegevoegde waarde door verwerking van deze
producten in de EU. Vanwege het aflopen van de periode 2016–2018 heeft
de Europese Commissie het voorstel voor de jaarlijkse tariefcontingenten
in de periode 2019–2020 ingediend (kenmerk 12082/18 PECHE 336 UD 195
+ ADD1 + COR1); vanwege de naderende Brexit ditmaal voor 2 jaar in
plaats van 3 jaar.
In grote lijnen kan ik instemmen met het Commissievoorstel, waarbij ik
het wenselijk vind dat de voorgestelde afschaffing van de vrijwaringsclausule ongedaan wordt gemaakt voor in ieder geval kabeljauw en
Alaska koolvis. Met deze clausule wordt het tariefcontingent voor het
betreffende jaar automatisch met 20% verhoogd, indien het vóór
1 oktober reeds is opgebruikt. Het is vooral relevant voor producten
waarvan vooraf moeilijk precies kan worden vastgesteld wat de jaarlijkse
behoefte is.
Vangstmogelijkheden diepzeesoorten
De Europese Commissie heeft een voorstel ingediend voor de tweejaarlijkse vaststelling van de vangstmogelijkheden voor diepzeesoorten
(kenmerk 12841/18 PECHE 382 + ADD 1). Nederland heeft geen visserijbelangen in de diepzeevisserij. Wel hecht ik eraan dat in het kader van een
duurzaam beheer van de betreffende visbestanden ook in deze visserij de
vangstmogelijkheden worden vastgesteld in lijn met de wetenschappelijke
adviezen.
Ik heb er begrip voor dat de Europese Commissie in haar voorstellen er
ook rekening mee houdt dat waar mogelijk de problematiek van verstikkingssoorten wordt voorkomen. Ik ben voornemens in te stemmen met
een compromisvoorstel, indien deze gericht is op een duurzaam beheer
van de bestanden.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1135

7