Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 066

Belastingdienst

Nr. 522

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2019
In het ordedebat van de Tweede Kamer van 3 september 2019 heeft het lid
Omtzigt gevraagd om een brief over de belastingheffing over pensioenen
die bepaalde ex-SS’ers die in Nederland wonen nog altijd van de Duitse
overheid ontvangen.1
Deze problematiek is vaker aan de orde geweest. In juli 2015 heeft mijn
ambtsvoorganger in antwoord op Kamervragen van het lid Omtzigt
toelichting gegeven op de juridische en feitelijke status van dergelijke
pensioenen en uitkeringen.2 De conclusies in deze beantwoording zijn
grotendeels nog actueel, maar worden hieronder waar nodig herhaald.
Er is een, grotere, groep personen in Nederland die een Duits pensioen
ontvangt (Duitse wettelijke pensioenen). Afhankelijk van onder andere de
hoogte hiervan is het heffingsrecht over deze pensioenen toegewezen aan
Duitsland of Nederland. De informatie over deze pensioenen dient in
Nederland in alle gevallen wel in de aangifte inkomstenbelasting
aangegeven te worden omdat deze pensioenen, ook als het heffingsrecht
niet bij Nederland ligt, de verschuldigde belasting over het overige
Nederlandse inkomen kunnen verhogen. Dit als gevolg van het zogeheten
progressievoorbehoud. De Duitse pensioenen kunnen opgebouwd zijn op
basis van vrijwillige of beroepsmatige activiteit binnen de Wehrmacht of
de Waffen-SS.
De Belastingdienst houdt toezicht op het correct aangeven van deze
pensioenen. Daarvoor hanteert de Belastingdienst verschillende
methoden, waarvan de automatische gegevensuitwisseling met de Duitse
autoriteiten een belangrijke is. De gegevens over deze pensioenen worden
automatisch uitgewisseld. De aangiftepost wordt gewoonlijk goed
ingevuld en de pensioenen worden correct in de heffing betrokken. De

1
2

kst-31066-522
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Handelingen II 2018/19, nr. 103, item 7.
Aanhangsel Handelingen II, 2014/15, nr. 2799.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 522

1

verstrekking van de gegevens leidt tot correctie wanneer de gerechtigden
deze pensioenen niet correct opgeven in de aangifte.
Er is daarnaast een kleine groep personen die een periodieke uitkering
ontvangt vanwege oorlogsverwondingen die zij hebben opgelopen in
dienst van de Waffen SS, maar alleen als zij ten tijde van het oplopen van
de verwondingen onder bevel van de Wehrmacht stonden. Het gaat om
de zogenoemde Kriegsbeschädigtenrenten. In mei 2019 heeft de Duitse
regering, in antwoord op vragen uit het Duitse parlement, het actuele
aantal ontvangers van deze uitkering per land vermeld, evenals de
gemiddelde maandelijkse hoogte van de uitkering.3 Ik leid uit deze
beantwoording het volgende af. In Nederland gaat het op dat moment om
27 ontvangers, tegenover 34 aan het begin van het jaar. Het kan gaan om
de rechthebbenden zelf, of weduwen/weduwnaars. Het gemiddelde
bedrag voor een rechthebbende die buiten Duitsland woont is € 311,78
per maand, voor een buiten Duitsland wonende weduwe/weduwnaar
€ 471,59. Het in diverse kranten en andere media overgenomen
gemiddeld maandbedrag van € 1.561 berust mijns inziens op een onjuiste
interpretatie. Ook is het niet zo dat het aantal ontvangers pas voor de
eerste keer is openbaargemaakt.
Over deze periodieke uitkeringen is het heffingsrecht aan Duitsland
toegewezen. De uitkeringen zijn in Duitsland echter vrijgesteld van
heffing. In Nederland zijn deze uitkeringen dus niet onderworpen aan
belastingheffing. Wel dienen de uitkeringen, net als de bovengenoemde
pensioenen, opgegeven te worden in de aangifte Inkomstenbelasting en
kunnen deze de verschuldigde belasting over het overige Nederlandse
inkomen verhogen. De Belastingdienst houdt hierop ook toezicht. Anders
dan bij de eerder genoemde pensioenen worden de betreffende
gegevens, vanwege de vrijstelling in Duitsland, echter niet geautomatiseerd uitgewisseld door de Duitse autoriteiten.
In de bovengenoemde beantwoording van Kamervragen is ingegaan op
de contacten tussen Nederland en (West)Duitsland in de jaren tussen 1945
en 2015 op het gebied van pensioenen. Daarbij is vermeld dat niet is na te
gaan in hoeverre pensioengegevens van Nederlandse ingezetenen die
gediend hebben in de Duitse krijgsdienst aan de orde zijn gekomen bij de
overleggen over pensioenen en pensioengegevens. Sinds de bovengenoemde totstandkoming van de geautomatiseerde uitwisseling van
pensioengegevens is geen verzoek aan Duitsland gedaan om daarnaast
informatie over de Kriegsbeschädigtenrenten te ontvangen. De reden
hiervoor is als volgt.
Een informatieverzoek over deze pensioenen zou op individuele basis
open staan. Het is echter in beginsel niet mogelijk dit te doen als de
identiteit van degene over wie inlichtingen gewenst zijn niet bekend is.
Een groepsverzoek, waarbij de identiteit niet bekend is, is aan strikte
voorwaarden gebonden. Met name de eis dat onderbouwd moet worden
dat de groep niet compliant is wringt hier. Immers, dat er geen informatie
wordt uitgewisseld betekent niet dat deze uitkeringen niet worden
opgegeven en meegewogen bij de verschuldigde belasting. Wel betekent
dit dat de Belastingdienst bij het toezicht op de vermelding van de
uitkeringen geen gebruik kan maken van de contra-informatie zoals die
over de pensioenen wel voorhanden is. De Belastingdienst houdt wel
toezicht op andere wijzen en het is niet mijn verwachting dat deze
betalingen in het geheel niet worden opgegeven. Het blijft echter, ook
vanwege de bijzondere achtergrond van deze groep, steken dat dit niet
buiten twijfel gesteld kan worden. Het veld van informatie-uitwisseling is
3

http://dipbt.bundestag.de/doc/btd/19/102/1910297.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 522

2

bovendien in beweging en een verzoek dat eerder niet mogelijk leek kan
nu toch kans van slagen hebben.
Ik heb daarom, ook naar aanleiding van het verzoek van het lid Omtzigt en
de steun die hij daarvoor ontving, de Belastingdienst contact laten
opnemen met de Duitse bevoegde autoriteit voor de fiscale inlichtingenuitwisseling teneinde te overleggen over de mogelijkheden van
informatie-uitwisseling.
Ik zal uw Kamer informeren over de uitkomsten van dit overleg.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 522

3