Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

540
Vragen van het lid Bikker (ChristenUnie) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het artikel «Commerciële buitenlandse
route voor donorzaad voorziet meer dan helft van wensmoeders» (ingezonden
3 november 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 6 december 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2023–2024, nr. 483.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Commerciële buitenlandse route voor
donorzaad voorziet meer dan helft van wensmoeders»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Vindt u de ontwikkeling dat inmiddels meer dan de helft van de wensmoeders donorzaad uit het buitenland krijgt ook een zeer zorgwekkende ontwikkeling met het oog op het belang van de donorkinderen?
Antwoord 2
Bij gebruik van zaadcellen afkomstig uit het buitenland, kan een donorkind te
maken krijgen met verwanten wereldwijd. Daarnaast is het op dit moment
nog onduidelijk of buitenlandse donoren goed vindbaar zijn voor donorkinderen. Ik vind het daarom belangrijk dat wensouders een goed geïnformeerde
keuze maken over het gebruik van buitenlandse spermadonoren. Ik zie het als
een taak van de overheid dat betrouwbare en toegankelijke informatie
beschikbaar is over de mogelijke consequenties van het gebruik van
buitenlandse spermadonoren. Goede informatievoorziening wordt onder
meer gerealiseerd via het digitale Landelijk Informatiepunt Donorconceptie
(LIDC). Op de website donorconceptie.nl kunnen mensen informatie vinden
over de gevolgen die een keuze voor een buitenlandse spermadonor heeft.

1

ah-tk-20232024-540
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Volkskrant, 3 november 2023, «Commerciële buitenlandse route voor donorzaad voorziet meer
dan helft van wensmoeders» https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/commercielebuitenlandse-route-voor-donorzaad-voorziet-meer-dan-helft-van-wensmoeders~b41fefb0/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Daarnaast is in de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb)
vastgelegd dat de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (Sdkb)
de verplichting heeft om begeleiding te bieden bij het verstrekken van de
persoonsidentificerende gegevens van donoren aan donorkinderen. Deze taak
heeft de Sdkb bij Fiom belegd. Als een donorkind met behulp van zaadcellen
van een buitenlandse donor in een Nederlandse kliniek verwekt is, dan kan
dit donorkind als het de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt een aanvraag
indienen bij de Sdkb voor de verstrekking van de persoonsidentificerende
gegevens. De eerste aanvragen worden vanaf 2025 verwacht. Fiom en de
Sdkb bereiden zich voor op begeleidingstrajecten waarbij gebruik is gemaakt
van buitenlandse donoren en op eventuele zoekacties.
Vraag 3
Welke mogelijkheden heeft u verkend, in het licht van de aangenomen motie
Bikker, in de vergunningverlening aan klinieken die anonieme donatie uit het
buitenland niet uitsluiten? Welke mogelijkheden gaan een vervolg krijgen?2
Antwoord 3
Naar aanleiding van de aangenomen motie Bikker3, ten aanzien van
anonieme donatie in het buitenland en vergunningverlening van klinieken die
anonieme donatie in het buitenland niet uitsluiten, ben ik mij momenteel aan
het oriënteren op hoe andere landen in Europa kunstmatige bevruchting met
donorzaad hebben ingericht. Inmiddels is het mij duidelijk geworden dat het
voor de meeste landen, waar anonieme donatie niet is toegestaan, (nog) niet
mogelijk is om te voorkomen dat sperma dat in hun land gedoneerd is wordt
gebruikt in landen waar anonieme donatie wel mogelijk is. In een aantal
landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, vinden soortgelijke
discussies plaats als in Nederland en wordt gewerkt aan een modernisering
van de wetgeving rondom donorconceptie.
Ondanks dat binnen Europa medisch-ethische vraagstukken nationale
aangelegenheden zijn, is er op Europees niveau wel aandacht voor vraagstukken op het terrein van donorconceptie. In het kader van het voorstel voor een
Europese verordening lichaamsmateriaal zijn er momenteel onderhandelingen gaande om de verordening vorm te geven. Er is onder meer aandacht
voor de distributie van gameten tussen landen. Daarnaast bezie ik hoe we
mogelijk in de Nederlandse wet- en regelgeving kunnen borgen dat zaadcellen van Nederlandse donoren, die doneren in Nederland, niet gebruikt mogen
worden voor fertiliteitsbehandelingen in landen waar de fertiliteitsbehandelingen met anonieme gameten zijn toegestaan.
De komende tijd zal ik verder gaan met bovengenoemde oriëntatie en zal ik,
zoals aangegeven in mijn brief van 20 juni 20234, de Kamer in het eerste
kwartaal van 2024 informeren over de stand van zaken ten aanzien van de
uitvoering van deze en de andere moties die zijn aangenomen naar aanleiding van het plenaire debat in de Tweede Kamer op 12 april 2023 over het
wetsvoorstel tot wijziging van de Wdkb.
Vraag 4
Wilt u deze vragen beantwoorden voor de behandeling van de begroting van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 2024?
Antwoord 4
Ja.

2

Kamerstuk 35 870, nr. 23.
Kamerstuk 35 870, nr. 23
4
Kamerstuk 30 486, nr. 31
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2