3
Vragenuur: Vragen Van Helvert
Vragen van het lid Van Helvert aan de minister van Buitenlandse Zaken over het bericht "VS openen aanval op
Strafhof".
De voorzitter:
Dan ga ik nu naar de heer Van Helvert namens het CDA
voor zijn vraag aan de minister van Buitenlandse Zaken,
die ik ook van harte welkom heet, over het Internationaal
Strafhof.

De heer Van Helvert (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Het Internationaal Strafhof is er voor
de vervolging en berechting van de ergste internationale
misdrijven: genocide, misdaden tegen de menselijkheid en
oorlogsmisdaden. Het is gevestigd in Den Haag, de stad
van het internationaal recht. Het is zeer te betreuren dat de
Verenigde Staten, die de verspreiding van democratie en
mensenrechten wereldwijd nog hoog in het vaandel hebben
staan — zo zeggen ze tenminste — hier geen partij in willen
zijn en hier niet mee willen samenwerken. Maar goed, dat
is het recht van elk soeverein land, zou je kunnen zeggen.
Er zijn ook 123landen in de wereld die wel meewerken,
maar de Verenigde Staten willen dat niet.
Zorgelijker is het — daarom sta ik ook hier — als de Amerikaanse regering zegt zich ten doel te stellen om het strafhof
te ondermijnen. Dat deed Nationaal Veiligheidsadviseur
John Bolton maandag. Hij opende een frontale aanval
vanwege de plannen van het hof voor een onderzoek naar
mogelijke oorlogsmisdaden van Amerikaanse militairen in
Afghanistan en van Israël in bezet Palestijns gebied. Ik citeer
de heer Bolton: "We zullen het ICC rustig laten sterven. In
praktisch alle opzichten is het ICC voor ons immers toch al
dood. En de Verenigde Staten zullen alle noodzakelijke
middelen inzetten om onze burgers en die van onze bondgenoten te beschermen tegen ongerechtvaardigde vervolging door dit onwettige hof."
Voorzitter. De VS vragen veel aan Nederland als het gaat
om internationale vrede. Nederland is ook altijd bereid om
dat te overwegen en mee te werken aan internationale
vrede. Echter, bij datgene wat voor Nederland heel
belangrijk is, namelijk internationale gerechtigheid, geven
de Verenigde Staten niet thuis. Sterker nog, ze gaan het
tegenwerken, zoals ze zeggen. Mijn vragen aan de minister
zijn de volgende. Wat vindt de minister van de uitspraken
van de Nationaal Veiligheidsadviseur? Is dit ook bekend als
het officiële standpunt van de Verenigde Staten? Ziet de
voorzitter een bijzondere rol voor Nederland weggelegd?
Bent u het met ons eens dat wij als hoeder van het internationale recht ook de plicht hebben om andere landen, ook
de Verenigde Staten, aan te spreken op hun verplichtingen
in dezen? En is de voorzitter bereid om een signaal af te
geven als Nederland komende week weer bij de VN-Veiligheidsraad aan tafel zit, samen met de Verenigde Staten,
waarbij de Verenigde Staten het strafhof willen ondermijnen, terwijl het voor Nederland een heel belangrijke zaak
is?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Helvert

De voorzitter:
En u vraagt dit aan de minister, niet aan de voorzitter, toch?
De heer Van Helvert (CDA):
Zei ik "voorzitter"? Nee, ik vraag het via de voorzitter aan
de minister. Dat was het doel, mevrouw de voorzitter.
De voorzitter:
Oké. Dat is goed.
De heer Van Helvert (CDA):
Maar mocht u er zelf een mening over hebben, dan ben ik
zeker bereid om daar ook naar te luisteren.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de minister.

Minister Blok:
Dank u wel, voorzitter. De heer Van Helvert stelt terecht dat
het Internationaal Strafhof een ongelofelijk belangrijke
instelling is en dat Nederland trots is het gastland ervan te
zijn, omdat Nederland ongelofelijk voorstander is van een
internationale rechtsorde waaraan zo veel mogelijk landen
deelnemen. Zoals de heer Van Helvert ook constateerde,
nemen gelukkig heel veel landen wél deel aan het Internationaal Strafhof. De Verenigde Staten en een aantal andere
landen, waaronder ook meer leden van de VN-Veiligheidsraad, nemen daar helaas geen deel aan. De uitspraken van
de heer Bolton waren dan ook scherp, maar pasten tegelijkertijd wel in een lijn die Verenigde Staten eigenlijk vanaf
de oprichting van het Internationaal Strafhof hebben
gekozen en die ook blijkt uit het feit dat de Verenigde Staten
daar niet aan deelnemen.
Nederland ziet het inderdaad als zijn rol om het belang van
het Internationaal Strafhof uit te dragen en dus ook actief
landen te benaderen die daar nog geen lid van zijn. Dat
doen wij ook. Wij bieden bijvoorbeeld ook ondersteuning
aan landen die overwegen om dat wel te worden. Wij zullen
ook tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties een side event — dat is een bijeenkomst naast die
grote, wereldwijde vergadering — mede organiseren,
waarin dat Internationaal Strafhof weer alle aandacht krijgt
die het verdient.
De heer Van Helvert (CDA):
Het is fijn dat de minister dat zegt. Hij zegt ook dat dit
eigenlijk de lijn is die de Verenigde Staten al eerder hebben
ingezet. Dat zij niet enthousiast waren over het ICC, wellicht
ook uit angst dat ook eigen burgers berecht zouden worden,
zoals zij zelf ook zeggen, dat wisten we. Dat is inderdaad
waar. Maar volgens mij gaat de heer Bolton een stuk verder.
Hij zegt namelijk dat de Verenigde Staten en de regeringTrump zullen overwegen om rechters en aanklagers van
het hof de toegang tot de VS te ontzeggen en eventuele
fondsen van hen in de VS te bevriezen. Ze zouden zelfs in
Amerikaanse rechtbanken kunnen worden vervolgd. Wat
de heer Bolton nu zegt, is dus echt wel een stap verder. Kan
de minister ook dit bespreken als we volgende week weer

11 september 2018
TK 107

107-3-1

met de Verenigde Staten aan tafel zitten bij de Verenigde
Naties? Wordt dit echt de nieuwe lijn van de VS of waren
het misschien alleen prikkelende stellingen van de minister
op een bijeenkomst van een conservatieve club?
Minister Blok:
Al eerder hebben de Verenigde Staten wetgeving aangenomen specifiek gericht op mogelijke vervolging van onderdanen van de Verenigde Staten bij het Internationaal
Strafhof. Dus ook tegen die achtergrond zijn deze uitspraken
stevig, maar niet geheel nieuw. Inderdaad is het de inzet
van Nederland, samen met andere landen die het strafhof
gelukkig een warm hart toedragen, om daar een boodschap
tegenover te stellen. Het zijn nu aankondigingen in een
speech van mogelijke maatregelen. Op het moment dat
daar een vervolg aan gegeven zou worden, zal Nederland
natuurlijk met de andere landen die het strafhof steunen,
kijken wat dan de passende reacties zijn.
De heer Van Helvert (CDA):
Dank u wel. Ik denk dat dat ook heel goed is. Ik zou de
minister ook willen aanmoedigen om dat zeer zeker te doen,
omdat ik er echt van overtuigd ben dat we, zeker op een
dag als vandaag, die ook zeer gedenkwaardig is voor de
internationale gemeenschap en het internationale recht,
andere landen moeten aanspreken op hun verplichtingen
daaromtrent, ook als dat grote landen zijn en ook als het
de Verenigde Staten betreft. Dus in die zin krijgt u daarin
dus zeer zeker de steun van het CDA.
Verder had ik de minister over een ander onderwerp ook
nog wel wat kunnen vragen, voorzitter, maar daar kunnen
we straks een debat over aanvragen.
De voorzitter:
Dank u wel. De minister kan hier nog kort op reageren.
Minister Blok:
De heer Van Helvert en ik zijn het eens over het belang
hiervan. Wij zullen ook grote landen — niet alleen de Verenigde Staten, maar ook China en de Russische Federatie
zijn geen lid van het strafhof — blijven aanspreken op het
grote belang van het deelnemen aan het strafhof en het
niet tegenwerken van de werking van het strafhof.
De voorzitter:
Dank u wel.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Helvert

11 september 2018
TK 107

107-3-2