Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 248

Invoering Diagnose Behandeling Combinaties
(DBCs)

Nr. 133

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 september 2010
Donderdag 16 september heeft het Algemeen Overleg (AO) Eigen
betalingen paramedische zorg en tweedelijns GGZ-zorg en TNF-Alfa
remmers plaatsgevonden. Uw Kamer heeft tijdens dit overleg nadere
informatie gevraagd over het (selectief) herberekenen van het geneesmiddelenvergoedingensysteem (GVS), over een aantal dekkingsalternatieven
zoals aangedragen door de heer Van der Veen, over de overheveling van
alle dure geneesmiddelen naar intramuraal, over een eventuele
mogelijkheid om kwetsbare groepen uit te zonderen van de maatregel
Eigen Betaling tweedelijns GGZ en over het inboeken van eventuele
gedragseffecten als besparing.
In mijn brief getiteld «Uitvoering van de motie 32 123 XVI, nr 151» heb ik u
onlangs geïnformeerd over mijn conclusie dat ik de in de motie
opgenomen oproep tot herberekening van het GVS niet kan overnemen,
omdat deze onvoldoende dekking biedt als alternatief voor de invoering
van de eigen bijdrage GGZ en de eigen bijdragen bij logopedie, ergotherapie en dieetadvisering. In dezelfde brief heb ik aangegeven dat ik wel
enkele zorgverzekeraars bereid heb gevonden om extra inspanningen te
doen op de inkoop van geneesmiddelen, en de uitgaven ten laste van het
geneesmiddelenkader zo verder te verlagen. Ook in het verleden is het
voorgekomen dat opbrengsten van aangekondigd prijsbeleid van
zorgverzekeraars zijn ingeboekt. De uitbreiding van het inkoopbeleid is mij
pas zeer recent bekend geworden. Deze maatregel bespaart € 30 mln
structureel. Ik heb u aangegeven dat het invoeren van de eigen bijdragen
voor logopedie, ergotherapie en dieetadvisering daardoor niet door hoeft
te gaan.
Het oorspronkelijke voornemen om eigen bijdragen voor paramedische
zorg en de tweedelijns GGZ te introduceren zou echter een bedrag van in
totaal € 140 mln besparen. Van deze € 140 mln zou € 110 mln gedekt

kst-29248-133
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

1

moeten worden uit de oorspronkelijke aangegeven maatregel, namelijk
een eigen bijdrage in de tweedelijns GGZ.
Farmacie
De heer Van der Veen heeft tijdens het AO enkele voorstellen gedaan om
alternatieve dekking te vinden in het geneesmiddelenkader. Met name
ging hij in op de hoogte van het tarief apotheekhoudenden, mogelijke
kostenbesparingen als gevolg van een ander tarief voor baxteren en de
opbrengst van de tijdelijke verhoging van de clawback.
In Trouw van 10 september 2010 heeft, zoals de heer Van der Veen tijdens
het AO aangaf, een bericht gestaan over de kortingen en bonussen die
apothekers verdienen op de inkoop van geneesmiddelen. Het artikel
suggereerde dat apothekers in 2009 en 2010 € 75 mln meer inkomsten
hebben gehad dan vooraf was ingeschat, omdat de werkelijke inkoopvoordelen hoger waren dan eerder geraamd. De heer Van der Veen deed de
suggestie om (een deel van) dit bedrag vanaf 2011 in te zetten om eigen
bijdragen voor de tweedelijns GGZ te voorkomen. Zijn vraag was of dat
mogelijk is.
Ik betwijfel dat ten zeerste. Het bericht in Trouw is gebaseerd op zeer
voorlopige en vertrouwelijke cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa). Dat biedt geen basis voor eventuele maatregelen op dit moment.
Mocht niettemin blijken dat er inderdaad sprake is van een dergelijk
bedrag in 2009/2010, dan is evenzeer van belang, of een dergelijk bedrag
kan leiden tot een structurele besparing op het geneesmiddelenkader. Dit
is echter niet het geval. Dat komt doordat het tarief voor apotheekhoudenden jaarlijks opnieuw wordt vastgesteld door de NZa op basis van de
nieuwste onderzoeksgegevens en geactualiseerde aannames over het
volgende jaar. Aannames in 2008 ten aanzien van de hoogte van de
inkoopvoordelen en praktijkkosten van apotheekhoudenden in 2009
werken niet door in het tarief van 2010 (dan wel 2011). In die zin werkt een
mogelijk teveel aan inkomsten in 2009 en 2010 niet structureel door in het
geneesmiddelenkader. Daarom is het ook niet in te zetten als een
structurele besparing vanaf 2011.
Naast deze berichtgeving in Trouw heeft het College van Beroep voor het
Bedrijfsleven op 31 augustus 2010 uitspraak gedaan in de bodemprocedure van de KNMP tegen het tarief apotheekhoudenden 2009. De
rechter heeft ondermeer opgemerkt dat het tarief voor apotheekhoudenden geen aanspraak op een bepaald inkomensniveau voor individuele
apothekers inhoudt, maar is gericht op het kunnen bereiken van een
gemiddeld inkomen. De onzekerheidsmarge is in de uitleg van de rechter
betrokken.
De heer Van der Veen stelde de vraag of in de uitspraak van het College
een mogelijke besparing is te vinden, wanneer de onzekerheidsmarge in
het tarief wordt teruggebracht. In antwoord daarop, wijs ik erop dat de
bevoegdheid om het tarief voor apotheekhoudenden vast te stellen ligt bij
de NZa. De NZa zal deze uitspraak van het College van Beroep voor het
Bedrijfsleven (CBB) meenemen in haar vaststelling van het tarief 2011. De
NZa berekent op dit moment het tarief 2011. Mogelijke kostenbesparingen
als gevolg van een ander tarief voor baxteren neemt de NZa mee in het
lopende onderzoek naar inkoopvoordelen en praktijkkosten en in de
berekening van het tarief 2011. De NZa kan op dit moment nog geen
uitspraken doen over eventuele besparingen in het BKZ in 2011. Ik
verwacht dat de NZa begin november het tarief apotheekhoudenden 2011
bekend zal maken. Hoewel er op dit punt en op dit moment dus niets hard
is, heb ik voldoende indicatie op grond waarvan ik een neerwaartse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

2

bijstelling van het geneesmiddelenkader met maximaal € 30 mln
verdedigbaar acht.
Tenslotte vroeg de heer Van der Veen naar de opbrengst van de tijdelijke
verhoging van de clawback. De NZa heeft de tijdelijke schorsing van de
clawback in 2008 verrekend in de vorm van een tijdelijke verhoging van de
clawback over 2009 en 2010. De verwachting destijds was dat deze
maatregel € 90 mln zou opleveren. Onder meer als gevolg van prijsdalingen in de afgelopen periode heeft deze tijdelijke maatregel tot nu tot ca.
€ 60 mln opgeleverd. Het is aan de NZa om te beslissen over niet alleen
het tarief voor 2011, maar ook over de hoogte van de clawback over 2011.
Selectief herberekenen
Zoals ik in mijn brief getiteld «uitvoering van de motie 32 123 XVI, nr 151,
d.d. 06-09-2010» heb aangegeven, wil ik nadrukkelijk bezien of een
selectieve herberekening van het GVS per 2012 tot de mogelijkheden
behoort. Het selectieve karakter van een dergelijke benadering zit hem in
het aanwijzen van specifieke GVS clusters die in aanmerking komen voor
een herberekening van de vergoedingslimiet. Op basis van de huidige
regelgeving is een herberekening van toepassing op alle GVS clusters.
Een belangrijke reden om selectief te herberekenen is voorkomen
dat er grote bijbetalingen ontstaan die onwenselijk zijn. Ik streef er dan
ook naar dat bij invoering van selectief herberekenen er geen maximeringsregeling nodig is. Dit zorgt ervoor dat strategisch gedrag van partijen
en mogelijke prijsverhogingen voorkomen worden.
De uitvoerbaarheid en juridische haalbaarheid om flexibiliteit in de
regelgeving in te bouwen ga ik onderzoeken. Daarbij moet ik rekening
houden met het gegeven dat mede vanwege Europese vereisten er
transparante en objectieve criteria dienen te worden vastgesteld voor het
selectief aanwijzen van voor herberekening in aanmerking komende GVS
clusters. Deze analyse van de juridische mogelijkheden moet uitwijzen of
– en op welke wijze – selectieve herberekening uitgevoerd kan worden.
In totaal zijn 9 maanden nodig om de selectieve herberekening te
realiseren (5 maanden voor aanpassen software CIBG; 4 maanden voor
daadwerkelijke herberekening, die bestaat uit herberekenen, voorhangprocedure, verwerken van reacties van partijen op de voorhang en tot slot
publicatie van definitieve limieten). Ik kan dan ook op dit moment geen
indicatie geven van de opbrengst die hier mogelijk mee gemoeid is. Zodra
de lopende voorhangprocedure, waarin selectieve herberekening mogelijk
wordt gemaakt, afgerond is, zet ik verdere stappen.
Risico prijsverhogingen door fabrikanten

1
. € 28,3 mln opbrengst, zoals in mijn brief
getiteld «uitvoering van de motie 32 123 XVI,
nr 151» plus € 4,8 mln, nu de overheveling
van de TNF-alfa remmers per 1-1-2012 zal
plaatsvinden naar het ziekenhuiskader.

Ik heb in mijn brief de feitelijke ruimte voor prijsverhogingen door
fabrikanten vermeld en op die wijze inzicht willen geven in de maximale
opwaartse financiële risico’s (van € 200 mln plus € 90 mln) van een, met
een maximeringsregeling gepaard gaande, herberekening van het GVS.
Die risico’s zijn, zoals ook in het overleg met uw Kamer ter sprake kwam,
met nadruk niet meegenomen in de opbrengstberekening (€ 33 mln1). De
vraag is natuurlijk in hoeverre dat maximale risico in de praktijk als
werkelijk risico is aan te merken. Het gedragseffect (prijsstrategieën van
fabrikanten) is immers niet te voorspellen. Wel is het zo dat indien er
slechts een tiende deel van de geschetste risico’s werkelijkheid zou
worden, daarmee de opbrengst al zo goed als teniet zou worden gedaan.
De praktijk, na herberekening van GVS vergoedingslimieten, zal
waarschijnlijk een mix te zien geven van prijsverlagingen, prijsverhogingen en ongewijzigde prijzen. De risico’s, die ik in mijn brief van
6 september j.l. heb aangegeven waren uitsluitend bedoeld om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

3

illustreren dat ook bij zo’n mix onder ogen moet worden gezien dat de
kans aanzienlijk is dat een herberekening van GVS vergoedingslimieten
geen geld zal opbrengen en mogelijk zelf geld zal kosten.
Langtermijnvisie geneesmiddelen
Gezien bovengenoemde financiële risico’s zou ook het doorvoeren van
GVS herberekening zonder daarvoor opbrengst in te boeken niet als
vrijblijvende mogelijkheid opgevat moeten worden. Immers de kans op
een negatief resultaat blijft ook in dat geval aanwezig. Ik beantwoord
hiermee de vraag van de heer Zijlstra over het eventuele nut van het
doorvoeren van de herberekening ook al zou die niets opbrengen.
Naast reeds gevoerde argumenten (anders dan financiële) die pleiten
tegen herberekening van het GVS noem ik de tegenstrijdigheid die
ontstaat als herberekening zou leiden tot bijbetalingen bij (chronische)
patiënten die vanwege het gebruik van diezelfde geneesmiddelen juist
compensatie genieten voor het eigen risico. Ruim 800 000 mensen zullen
worden geconfronteerd met een bijbetaling van tussen de € 100,– en
€ 200,–. Het leeuwendeel (circa 600 000) hiervan betreft gebruikers van
cholesterolverlagers en gebruikers van middelen tegen botontkalking
(circa 80 000). Waarvan volgens berekeningen van het CVZ het in totaal
om ruim 50 000 mensen met een bijbetalingsbedrag van meer dan € 200,–
per jaar gaat. Dat is inclusief de mensen die TNF Alpha blokkers
gebruiken.
Alles overziende kan ik redelijkerwijs niet uitsluiten dat genoemde risico’s
uitblijven en dat geneesmiddelfabrikanten de geneesmiddelprijzen wel
degelijk zullen verlagen naar het niveau van de nieuwe GVS-vergoedingslimieten. In het best mogelijk geval, waarbij over de gehele linie sprake
zou zijn van prijsverlagingen, resulteert er dus een opbrengst van € 33
mln en zijn er geen bijbetalingen voor de patiënt. Ook is het zo dat indien
na herberekening zich bijbetalingen zouden voordoen, de patiënt
geprikkeld zou kunnen worden om te switchen naar een bijbetalingsvrij,
en vaak goedkoper geneesmiddel (bijvoorbeeld van een duurder
gepatenteerd cholesterolverlagend geneesmiddel naar een merkloze
cholesterolverlager). In die gevallen dat een patiënt op dit moment
onnodig een duurder geneesmiddel gebruikt, zou vanuit deze prikkel een
positief effect kunnen uitgaan op het realiseren van de reeds ingeboekte
opbrengsten omtrent doelmatig voorschrijven. Daar staat tegenover dat in
dat geval patiënten die niet behandeld kunnen worden met het bijbetalingsvrije alternatief dus wel een bijbetaling krijgen. Wat dat betreft is het
bevorderen van doelmatig voorschrijven, zoals ik nu al doe, een meer
elegante methode dan een GVS herberekening, omdat er via die
benadering geen sprake is van niet-vermijdbare bijbetalingen.
Uit de uitgevoerde herberekening blijkt dat de bij een aantal GVS clusters
nog opbrengst behaald kan worden maar dat tegelijkertijd in andere
clusters mogelijk hoge bijbetalingen zouden ontstaan. Een selectieve
herberekening kan, indien uitvoerbaar, bij die clusters mogelijk nog
opbrengst genereren. Dan dient die herberekening echter niet gepaard te
gaan met een maximeringsregeling, teneinde strategische prijsverhogingen te voorkomen. Een dergelijke selectieve herberekening zou als een
tussenstap kunnen worden uitgevoerd in het traject naar het loslaten van
de GVS limieten. Zoals ik hier boven al heb aangegeven, onderzoek ik
daarom of een selectieve herberekening per 2012 mogelijk is.
Dure geneesmiddelen overhevelen
Naast geneesmiddelen met een vergoedingslimiet kent het GVS een
segment (bijlage 1B) met unieke geneesmiddelen waarvoor geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

4

vergoedingslimiet geldt en waarbij nog onvoldoende sprake is van
onderlinge concurrentie tussen producten. Dit zijn nieuwe geneesmiddelen die niet onderling vervangbaar zijn met geneesmiddelen met een
vergoedingslimiet (bijlage 1A). Een aantal van deze geneesmiddelen
betreft dure medisch-specialistische geneesmiddelen die in aanmerking
komen voor overheveling naar de ziekenhuisbekostiging. Voor deze dure
geneesmiddelen, maar ook voor de resterende 1B middelen in het GVS,
overweeg ik te komen tot nadere regulering die moet leiden tot een
gepaste prijsstelling en gepast gebruik binnen het verzekerde pakket. Dat
kan worden gerealiseerd door het toepassen van een voorwaardelijke
vergoeding/financiering bij die geneesmiddelen. Daarbij kan de overheid
eisen stellen aan vervolgonderzoek en herbeoordeling en kunnen tussen
de inkopende partijen en leveranciers afspraken worden gemaakt over
risk-sharing en/ of prijs-volumeregelingen.
De overheveling van meerdere, zo niet alle, dure geneesmiddelen naar de
ziekenhuisbekostiging per 2012 zal ik serieus onderzoeken. Daarbij maak
ik wel het voorbehoud dat een dergelijk grootschalige aanpak niet op
gespannen voet moet komen te staan met een zorgvuldige uitvoering
ervan, teneinde de patiënt geen hinder te laten ondervinden van de
overheveling. In 2012 zal ik in ieder geval de TNF-Alfa remmers overhevelen naar de ziekenhuisbekostiging.
GGZ
De uitgaven aan de curatieve GGZ beslaan 10% van de totale curatieve
zorg1. De totale uitgaven van de GGZ (zowel cure als care) zijn met bijna
100% gestegen van circa € 2,6 miljard in 2000 naar circa € 5,1 miljard in
2009. Jaarlijks betekent dit voor de GGZ een groei van gemiddeld circa
10%.
Indien gekeken wordt per circuit, dan zijn de circuits jeugd en beschermd
wonen de grootste stijgers. Het circuit volwassenen laat ook een
aanzienlijke stijging zien. Het jaarlijks aantal ingeschreven volwassen
cliënten is tussen 2003 en 2007 gegroeid van 469 000 tot 581 0002. Circa
76 000 mensen in de tweedelijns GGZ komt op eigen initiatief3. Uit het IBO
GGZ blijkt dat circa 30% van de cliënten in de tweedelijns GGZ last heeft
van milde psychische klachten die ook in de eerstelijnszorg (kunnen)
worden behandeld.

1

Dit is exclusief de uitgaven aan huisartsen en
geneesmiddelen.
2
Dit is exclusief de aantallen cliënten van
vrijgevestigden, psychiatrische afdelingen van
algemene ziekenhuizen en een aantal kleinere
aanbieders. Daarover zijn geen cliëntenaantallen bekend.
3
IBO, pagina 29. Bij de tweedelijns GGZ komt
34% via andere kanalen, waaronder bureau
jeugdzorg (6%), andere ggz-instelling (13%) en
overig, zoals o.a. politie (15%).

De eigen bijdrage in de tweedelijns GGZ is mijns inziens gerechtvaardigd,
aangezien de vraag naar de GGZ de afgelopen jaren fors is gegroeid.
Bovendien noodzaakt de financiële situatie nu de introductie van een
eigen bijdrage.
Daarbij wil ik ook de huidige onlogische prikkel ten opzichte van de eerste
lijn wegnemen. In de eerstelijns GGZ geldt momenteel – in tegenstelling
tot de overige curatief-somatische zorg – een eigen bijdrage van € 10,–
per consult. Ook is het aantal consulten dat wordt vergoed gemaximeerd
tot acht. Doordat dit in de tweedelijn niet geldt, geeft het systeem een
financiële prikkel om direct naar de, voor het collectief duurdere,
tweedelijns GGZ te gaan. Deze prikkel is naar mijn mening incorrect en
niet in lijn met mijn beleid waarin de eerstelijn een poortwachtersrol dient
te vervullen. Door mijn beoogde maatregel tot invoering van een eigen
bijdrage in de tweedelijns GGZ wordt deze verkeerde prikkel weggenomen.
Bovendien vind ik het voor de betaalbaarheid van de zorg van belang dat
patiënten hieraan ook financieel bijdragen, temeer omdat door een eigen
bijdrage de patiënt ook meer bewust wordt van de kosten van een
behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

5

Ook GGZ-Nederland heeft eerder in een brief d.d. 26 mei 2009 (Dir/jsb/
116157/2009) en tijdens een bestuurlijk overleg in diezelfde periode te
kennen gegeven niet tegen een eigen bijdrage in de tweedelijns GGZ te
zijn. GGZ-Nederland heeft mij nog zeer recent – tijdens de discussie over
de per 2010 in te voeren tariefmaatregel van ruim 3% bij instellingen –
nadrukkelijk gevraagd waarom ik niet een eigen betaling of remgeld dan
wel een pakketverkleining introduceer om de groeiende vraag naar de
GGZ af te vlakken.
Gezien bovenstaande ben ik van mening dat de invoering van de eigen
bijdrage in de tweedelijns GGZ gerechtvaardigd is en dat deze ook past
binnen mijn ingezette beleid.
Uitzondering van kwetsbare groepen
U heeft mij gevraagd welk deel van de mensen, die geconfronteerd
worden met een eigen bijdrage in de GGZ behoort tot de kwetsbare
groepen c.q. minima en of die uit te sluiten zijn.
Op basis van de gegevens van de bevolkingsstudie NEMESIS-2 blijkt dat
van de mensen met GGZ-zorg in het afgelopen jaar (ongeveer 6,2% van
de Nederlandse bevolking van 18–65 jaar) er naar schatting 34% een
uitkering heeft. Dan gaat het om circa 220 000 mensen in die leeftijdsgroep. Ter vergelijking: bij de mensen zonder GGZ-zorg is het percentage
mensen met een uitkering 8%.
Mevrouw Wiegman-Van Meppelen Scheppink heeft gevraagd of het
mogelijk is de eigen bijdrage GGZ niet te laten gelden voor kwetsbare
groepen, bijvoorbeeld verzekerden in de maatschappelijke opvang.
Uitzonderingen op regelingen maken deze complex, ook wat betreft de
uitvoering. De les die van eerdere bijdrageregelingen met uitzonderingen
– zoals de algemene eigen bijdrageregeling in de Ziekenfondswet
(1997/98) – is geleerd, is dat een regeling zo eenvoudig mogelijk moet
blijven. Anders gaat een regeling aan haar complexiteit ten onder. Indien
in de eigen bijdrage GGZ uitzonderingen zouden worden opgenomen,
wordt niet voldaan aan dit algemene vereiste.
Daarnaast zijn er vragen of duidelijk is af te bakenen welke verzekerden tot
bedoelde kwetsbare groepen behoren en of van die groepen betrouwbare,
uniforme en volledige gegevensbestanden aanwezig zijn. Dergelijke
gegevensbestanden moeten bovendien geautomatiseerd beschikbaar zijn
om hoge uitvoeringskosten te voorkomen. Ook gaat het uitzonderen van
groepen verzekerden van de eigen bijdrage GGZ uiteraard gepaard met
opbrengstverlies, dat gecompenseerd moet worden.
Tijdens het AO is ook de suggestie gedaan of verzekerden met een
inkomen op minimumniveau vrijgesteld zouden kunnen worden van de
eigen bijdrage GGZ. Een vrijstelling van eigen bijdragen aan de hand van
een inkomenscriterium staat haaks op de systematiek van de Zorgverzekeringswet (Zvw). Bij de Zvw is het uitgangspunt dat via twee instrumenten
rekening wordt gehouden met de draagkracht van verzekerden: via de
inkomensafhankelijke bijdrage en de zorgtoeslag. Met deze twee
instrumenten wordt de inkomenssolidariteit in de Zvw afdoende gewaarborgd. Een groep verzekerden vrijstellen van het voldoen van een eigen
bijdrage aan de hand van een inkomenscriterium, past niet in dit systeem,
dat overigens wetswijziging zou vergen.
Daarnaast betekent zo’n uitzondering dat de uitvoerders van de eigen
bijdrage GGZ inzicht moeten hebben in de inkomensgegevens van de
betreffende verzekerden. Dit om te kunnen bepalen of er inderdaad sprake
is van een inkomen op minimumniveau. Uw Kamer heeft meermalen
uitgesproken dat het ongewenst is dat de zorgverzekeraars dergelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

6

inkomensgegevens zouden hebben. Voor een dergelijke uitzondering zou
dus buiten de zorgverzekeraars om, een nieuw systeem van gegevensuitwisseling moeten worden opgezet. Dat zou een aanzienlijke verzwaring
van de uitvoeringslasten betekenen met forse administratieve lasten.
Tenslotte wijs ik erop dat zo’n uitzondering aan de hand van een
inkomenscriterium voor de betreffende groep verzekerden de
zogenaamde armoedeval zou vergroten. Indien een verzekerde een
inkomen heeft net boven het minimumniveau, moet hij immers voor de
tweedelijns GGZ wel deze eigen bijdrage voldoen. Het beleid van
achtereenvolgende kabinetten is juist gericht op het verkleinen van de
armoedeval.
Aan een eventuele tegemoetkoming voor de eigen bijdrage GGZ aan
verzekerden behorende tot de kwetsbare groepen, zijn dezelfde bezwaren
verbonden als aan het uitzonderen van groepen verzekerden van de eigen
bijdrage GGZ. Bijkomend bezwaar is dat daarmee een aparte tegemoetkoming zou worden ingevoerd naast de compensatie voor het verplicht
eigen risico. Het naast elkaar bestaan van verschillende tegemoetkomingen leidt tot een onoverzichtelijk en nauwelijks uit te leggen systeem.
Het zou ook tot veel onduidelijkheid voor verzekerden leiden.
Mijn conclusie is dan ook dat een uitzondering op of een tegemoetkoming
voor de eigen bijdrage GGZ ongewenst is en bovendien tot een aanmerkelijke verzwaring van de uitvoering zal leiden, met de daarmee gepaard
gaande verhoging van de uitvoeringskosten en administratieve lasten. Ik
ben daarom niet bereid tot invoering van een dergelijke uitzondering of
tegemoetkoming. Wel wil ik wijzen op het onderstaande.
Alternatief scenario
Desgewenst ben ik, indien u mij daartoe verzoekt, bereid om het volgende
pakket van maatregelen als alternatief ter dekking van de € 110 mln te
overwegen:
1. De invoering van een eigen bijdrage in de tweede lijns GGZ, waarbij
de hoogte in eerste instantie beperkt blijft tot € 90,– per DBC, maar
waarbij eventuele toekomstige verhogingen niet worden uitgesloten
(opbrengst € 60 mln);
2. Structurele verlaging vanaf 2011 van het geneesmiddelenkader met
€ 30 mln naar aanleiding van de uitspraak van het CBB m.b.t. tarief
apotheekhoudenden;
3. In 2011 het geneesmiddelenkader met € 20 mln eenmalig (incidenteel) te verlagen;
4. Het verhogen van het Eigen Risico per 1 januari 2012 met € 5,–
(opbrengst € 35 mln).
Op basis van zeer recente informatie van het CVZ over de raming van het
geneesmiddelenkader blijkt dat het (restant) besparingsverlies van € 20
mln in 2011 incidenteel kan worden opgevangen in het geneesmiddelenkader.
Voor een extra (netto-)opbrengst van € 35 mln per 1 januari 2012 door
middel van het eigen risico, dient het bedrag van het verplicht eigen risico
in de Zorgverzekeringswet met € 5,– te worden verhoogd. Deze verhoging
komt dan bovenop de, in de begroting 2011 afgesproken, verhoging van
het eigen risico met € 40,– per 2012. Deze alternatieve dekking beperkt
echter wel de ruimte voor het nieuwe Kabinet om het verplicht eigen
risico te verhogen, nog meer dan de begrotingsafspraken reeds doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

7

Gedragseffecten
Uw Kamer vroeg naar de wijze waarop er bij het Centraal Planbureau en
het Ministerie van Financiën wordt omgegaan met de opbrengsten van
gedragseffecten. Het CPB, Financiën en VWS hanteren één lijn daar waar
het gaat om de opbrengst van gedragseffecten bij het verplicht eigen
risico. Bij het verplicht eigen risico wordt gerekend met een gedragseffect
van ongeveer 15%.
Bij eigen bijdragen in de Zvw hebben Financiën én VWS tot nu toe geen
besparingen door het optreden van gedragseffecten geraamd. VWS en
Financiën hanteren dit uitgangspunt vanuit de veronderstelling dat eigen
bijdragen in de Zvw in principe kunnen worden herverzekerd, waardoor
de prijsprikkel en daarmee het gedragseffect teniet wordt gedaan. Het
verplicht eigen risico kan weliswaar ook worden herverzekerd, in de
praktijk kom dit zeer zelden voor. Vanuit het oogpunt van behoedzaam
begrotingsbeleid en vanwege het tot op heden relatief beperkt
inzetten van een dergelijke maatregel, zijn tot nu toe daarom geen
gedragseffecten budgettair verwerkt bij maatregelen die betrekking
hebben op eigen bijdragen in de Zvw.
Ik vertrouw erop u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 248, nr. 133

8