4

Ministerie van Financien

Aan

Landeiljk K^ntoor
Belastingregfo s

parafanten

Brieven en Belelcisbeslulten

Inliehtlngen
10 2 e
T

070

F

070

10 2 e

1U 2 e

]9minf n nl

Datum

23 oktober 2013

memo

Afhandeling BLKB2013 1603 terug beta ling leenbijstand
de

10 2 e

Aut«uir

10 2 e

In de bijgevoegde brief is sprake van een situatie waarin belanghebbende in 2006
en

2007 BBZ uitkeringen in de vorm van een lening heeft gekregen In 2010 en

2011 worden deze leningen omgezet in bijstand cm niet

Het inkomen van

de ingehouden loonheffing} wordt daardoor in 2010 en 2011

belanghebbende
hoger Voor belanghebbende heeft dit onder andere tot gevolg dat hij een hoger
bedrag aan inkomstenbelasting verschuldigd is en dat hij de ontvangen toeslagen
deels moet terugbetalen
en

Over de terugbetaling van leenbijstand en de gevolgen daarvan voor de

belastingheffing en toeslagen is In de afgelopen periode het nodige te doen
geweest Daarbij is met name aandacht gevraagd voor de gevolgen in het jaar
waarin de lening wordt omgezet in een bijstand die niet terugbetaald hoeft te
worden

In dat jaar heeft de ontvanger van de leenbijstand een hoog

papieren

inkomen met nadelige gevolgen voor de belastingheffing en het recht op

toeslagen
Fiscaal is het standpunt op zich duidelijk in het jaar waarin vast komt te staan
dat de iening niet terugbetaald hoeft te worden wordt het inkomen met dat

bedrag verhoogd De gemeente geeft het bedrag van de omzetting door aan de
Belastingdienst en verhoogt het inkomensbedrag met de daarover verschuldigde
ioonhefftng Dit fiscale standpunt is aan de orde gekomen in antwoorden op
Kamervragen en in een zaak bij de Commissie voor de Verzoekschriften en
Burgerinitiatieven uit de Tweede Kamer
Het fiscale standpunt begint echter enigszins te kantelen onder andere naar
aanieiding van verzoeken die zijn gedaan aan de Nationale Ombudsman Bij de
BBZ uitkeringen In de vorm van een lening zijn twee vormen te onderscheiden
•

•

Leningen voor algemene bijstand levensonderhoud
Leningen voor bedrijfskapitaal

en

Voor de leningen voor bedrijfskapitaal is de regeling met ingang van 1 januarl
2013 gewijzigd

de omzetting van deze leningen in bijstand om niet lefdt niet

meer tot belastbaar inkomen

aangepast

Het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 Is

In de toelichting daarop staat dat op basis van een arrest van de Hoge

Raad uit 2005 de conclusie kan worden getrokken dat in deze gevailen geen
sprake is van belastbare periodieke uitkeringen De toelichting wekt de indruk dat
dit standpunt ook voor 1 januari 2013 kan worden ingenomen de tekst is hierna

als bljlage opgenomen
Pagins l van 3

00005

Voor de leningen voor algemene bijstand

levensonderhoud

is in de meest

recente antwoorden op Kamervragen toegezegd dat onderzocht zal worden of er

mogelijkheden zijn om de nadelige effecten weg te nemen of te matigen

Dit

onderzoek loopt nog
In de praktijk bestaat op dit moment echter enige onduidelijkhetd
situaties worden praktische opiossingen geboden
van

In

bepaalde

Deze opiossingen verschtllen

elkaar en in andere gevallen wordt ook niet tegemoet gekomen Soms kom de

praktische oplossing erop neer dat de gemeente een tegemoetkoming geefl soms
stelt de ontvanger zich soepel op en in bepaalde gevallen vermindert de
Belastingdienst het vastgestelde inkomen en de tnhouden loonheffing Niet
duidelijk is of dit alleen gebeurt in gevallen waarin de BBZ lening verstrekt is voor
bedrijfsmiddelen of dat dit ook wordt gedaan in gevallen waarin de lening is
verstrekt om te kunnen voorzien in de uitgaven van levensonderhoud
In de situatie

van^

inkomen

de ingehouden loonheffing

en

10 2 6

heeft de inspecteur ook voorgesteld om het
te verminderen Ondanks dat niet

duidelijk is of het hier gaat om leenbijstand voor bedrijfsmiddelen
voor deze

situatie een goede oplossing

In de brief wordt

lljkt dat me

10 2 6

hierover

gei nformeerd

Paging 2 van 3

00005

i

BIJLAGE
Tekst artikel 4 BBZ 2004 v66r 1 januari 2013

De bijstand die wordt verleend in de vorm van een bedrag om niet met toepassing
van de artikelen 12‘ 21 eerste lid 22 en 26^ wordt verhoogd met een forfaitair
bedrag dat overeenkontt met de loonbelasting en de premies volksverzekeringen
en

de vergoeding bedoeld in artikel 19 vierde lid

Tekst artikel 4 BBZ 2004

van de

wet

1 januari 2013

De bijstand die wordt verleend in de vorm van een bedrag om niet met toepassing
van artikel 12^ wordt verhoogd met een forfaitair bedrag dat overeenkomt met de
loonbelasting en de premies voiksverzekeringen waarvoor de gemeente die de
bijstand verleent krachtens de Wet op de loonbelasting 1964 inhoudingspichtige

is

Toeiichting op de wijziging van artikel 4 BBZ 2004 per 1 januari 2013
In artikel II is een wijziging van artikel 4 van het Besluit bijstand zelfstandigen

2004

Bbz 2004

renteloze

opgenomen

Dit betreft het bedrag van de omzetting van als

geidlening verstrekte bijstand in bijstand om niet De bepaling strekt

ertoe dat die bijstand verhoogd wordt met een forfaitair bedrag ter hoogte van de

belasting en premies volksverzekeringen die over dit bedrag verschuidigd zijn
Met de inwerkingtreding van de Wet uniformering loonbegrip ontvangt de

bijstandsgerechtigde geen vergoeding meer voor de inkomensafhankeiijke
bijdrage Zorgverzekeringswet omdat die met ingang van 1 1 1 januari 2013
direct bij de inhoudingsplichtige wordt ingehouden De verwijzing in artikel 4 naar
die vergoeding komt in verband hiermee te vervallen zoals ook gebeurt in artikel
19 vierde lid van de Wet werk en bijstand In het artikel wordt nu alleen nog
verwezen naar artikel 12 van

het Bbz 2004 en niet naar door de gemeente

verstrekte bijstand in de vorm van een lening of borgtocht bedoeld in de artikelen
21

eerste lid 22 en 26 van het Bbz 2004

Het betreft hier de situatie waarin

wegens een Inkomen dat onder de jaarnorm ligt een geidlening of borgtocht ter
voorziening in bedrijfskapitaal wordt omgezet in een bedrag om niet artikel 21
eerste lid

dan wei bedrijfskapitaal om niet wordt verstrekt aan respect eve y c

gevestigde zelfstandige artikel 22 dan wet een oudere zelfstandige artikel
26
Dit is gedaan omdat er blijkens de jurisprudentie Hoge Raad op 7 oktober
2005 nr 39687 UN AQ7159 Rechtbank s Gravenhage AWB 07 506 en AWB
07 507 UN BC8919 de omzetting van een doorde gemeente verstrekte lening
in een bedrag om niet niet is aan te merken als een periodieke uitkering
Bepalend is dat niet kan warden geoordeeld dat redeiijkerwijs kan warden
een

verwacht dat meerdere uitkeringen uit dezelfde bestaansoorzaak zouden volgen
zodat niet is voldaan aan het periodiciteitsvereiste voor belastbaarheid

’
^
^

Artikel 12 BBZ ziet op de algemere bijstand
De artikelen 21

22 en 26

Artikel 12 BBZ 2iet op de algemere bijstand

Pagina 3 van 3

00005

k

Verzoek om bericht en raad vanuit Ministerie van Financien

Geaevens

Zaaknr DG Bel laatste 4 cijfers
Sofinummer

10 2 e

Naam Toeslagontvanger

10 2 e

Behandeld door
Unit Team

U

Huur Zorg of Huur Zorg KGB KOT

Huur 2010 2011

Wat is er aan de hand
VZ heeft in 2006 2007 gebruikt gemaakt van BBZ regeling

In 2010 en 2011 wordt dit nu als extra

inkomen meegerekend waardoor de H Z toeslag meet worden terugbetaald

Wat is er aan aedaan

Op 30 11 2012 is een verzoek om Bijzondere Berekening inkomen ingestuurd Op 20 6 2013 is dit
verzoek afgewezen omdat er geen wettelijke grond aanwezig is om dit inkomen buiten beschouwing
te laten VZ heeft daar een brief over ontvangen VZ is daar niet in bezwaar tegen gegaan De inhoud
van de

brief geeft duidetijk aan op welke gronden het verzoek is afgewezen

00005

Gemeente Amsterdam

Bezoekadres

Weesperstraat 117

Dienst Werk en Inkomen

1018 VN Amsterdam

Strategic en Mensen
Strategisch Belsid

Postbts 90395
1006 BJ Amsterdam

Telefoon 020 2526932

www amsterdam nl werk inkomen

Retouradres Postbus 90395 1006 BJ Amsterdam

Ministerie van Financier
Directie Algemene Fiscafe Politiek AFP

MsinSstsris van Fonandin
tL

l3^

tt

Ontv

Datum

8 april 2014

0ns kenmerk

23509

Behandeld door

Uiterl

cy

afdoenisig

Trefwoord DSP code

10 2 e

10 2 e

Qo

Dossiernurnmer

Faxnummer

E mail

~

l@clwi amsterdam nl

Kopie a an

Ministerie Van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Onderwerp

Bbz uitkering en jaaropgaaf

Paraaf voor

archiveren

Geachte heer mevrouw

Met deze brief vraag ik uw aandacht voor de gewenste opiossing voor een knelpunt bij de
voor de ondernemers en ex ondernemers met een minimum
van

berekening

toeslagen

inkomen

Probleembeschrijving
Een Bbz uitkering is een tijdelijke aanvulling van de bedrijfsinkomsten tot het
van
bijstandsniveau in de vorm van een renteloze geldlening De berekeningssystematiek
recht
en
hun
voor
ex
ondernemers
heeft
op
het Bbz en van toeslagen
gevolgen
toeslagen

Bij toekenning jaarT wordt in eerste instantie de Bbz uitkering als renteloze lening

Het moment van de definitieve
verstrekt en het opvolgend jaar definitief vastgesteld T i 1
T 1 is bepalend voorde fiscale gevolgen Voor het merendeel worden deze

vaststeiling
uitkeringen in het opvolgende jaar definitief verstrekt om niet of met een beperkte
verrekening Indien de Bbz uitkering wordt omgezet in een bedrag om niet is dat bedrag
om niet in het jaar van de omzetting T 1 belast inkomen voor de inkomensbelasting
Hierdoor ontstaat het knelpunt dat de ex ondememers in jaar T 1 niet meer voor
in
toeslagen in aanmerking komen met name de huurtoeslag of voor een lager bedrag
1 van een
aanmerking komen terwiji zij wel in het jaar ervoor jaar T en in het jaar T
moet
teveel
verstrekte
toeslag
De
hebben
minimuminkomen
bij bevoorschotting
geleefd
beianghebbende vervolgens terugbetalen

00006

4 april 2014

Gemeente Amsterdam

Kenmerk 23509

Dienst Werk en Inkomen

Pagina 2 van 3

Context
In de brief van 14 oktober 2013 aan het Ministerie van Financien in kopie aan Ministerie
van SZW

is dit knelpunt voorgelegd Naar aanleiding hiervan hebben op 10 december

2013 en op 27 januari 2014 gesprekken plaatsgevonden met een afvaardiging van zowel

Tijdens deze gesprekken
is het kneipunt duidelijk in kaart gebracht en zijn diverse oplossingsrichtingen onderzocht
Op 27 januari is afgesproken dat de G4 gemeenten een globale inschatting geven van de
doelgroep die door het fiscale knelpunt v ordt geraakt Ook is afgesproken dat er een
beslisnotitie voor de bewindslieden wordt opgesteld Als input hiervoor maak ik in deze
brief de gewenste opiossing namens de G4 kenbaar en daarnaast ga ik in op de giobaie
de G4 het Ministerie van Financien als het Ministerie van SZW

inschatting van de doelgroep die dit knelpunt raakt

G4

optossingsvoorkeur

In de gesprekken met de beide ministeries

Financien en SZW

zijn diverse

oplossingsrichtingen verkend Uit de verkenning is deze optie van “bijzonder inkomen” in
het kader van AWIR als de meest haalbare en proportionele optie gekomen Deze optie
houdt in dat de omzetting van gefiscaliseerde inkomen voorde AWIR wordt beschouwd

Bij de overige besproken opiossingen staat de opiossing niet in
verhouding tot de problematiek
als “bijzonder inkomen”

Het ministerie van Financien heeft echter reserves bij deze voorkeursoptie omdat zij het

aantal uitzonderingen voor ‘bijzonder inkomen juist wil terugdringen en ook omdat deze
opiossing niet geautomatiseerd kan worden en de werkzaamheden handmatig moeten

plaatsvinden De G4 ziet dit niet als een beslissend bezwaar omdat in deze opiossing
wordt aangesioten bij een bestaande werkstroom De optie van “bijzonder inkomen is
een

mogelijkheid die de Belastingdienst al biedt

Juist de wijze waarop de wetgever het Bbz heeft ingericht maakt dat het om een
bijzonder inkomen gaat De uitkering wordt namelijk als lening verstrekt en het opvolgend

jaar definitief vastgesteld Voor het merendeel worden deze uitkerlngen In het opvolgende
jaar definitief verstrekt om nief of met een beperkte verrekening Slechts bij een klein
deel wordt de lening teruggevorderd l h a geniet de ondernemer het inkomen in het jaar
dat deze als lening verstrekt wordt
De gewenste opiossing betekent in concrete dat aan de huidige lijst van “bijzonder

inkomen” de Bbz uitkering wordt toegevoegd Bij opgaaf als bijzonder inkomen zou
terugbetaling van de huurtoesiag verreweg de grootste post niet meer aan de orde zijn
waarmee het

knelpunt praktisch is opgelost

De gewenste opiossing heeft vender als voordeel dat de gemeenten niet langer

genoodzaakt zijn bijzondere bijstand te verstrekken ter hoogte van het bedrag aan
teruggevorderde toeslagen aan ex Bbz ers in de WWB die momenteei toeslagen
mislopen Bijzondere bijstand is ons inziens niet hiervoor bedoeld Temeer nu er ook
recente jurisprudentie is dat compensatie voor beiastingschade buitenwettelijk
begunstigend beleid is waartoe een gemeente niet kan worden verplicht Landelijk zal er
dan ook niet geiijk worden gehandeld waardoor er volgens de G4 sprake is van
rechtsongelijkheid

2

00006

4 april 2014

Gemeente Amsterdam

Kenmerk 23509

Dienst Werk en Inkomen

Pagina 3 van 3

Aantatlen
Een exact getal van cfe cfoelgroep is niet aan te geven omdat dit gegeven niet wordt

geregistreerd op dit moment Naar schatting raakt dit fiscale knelpunt per jaar enkele
honderden mensen

JV loT viTtPn HpIlikp

impf

10 2 e

Narn^ns de G4 Algemene Directeuren
10 2 e

3

00006

Weesperstraat 111

117

lOlSVN Amsterdam

O

Gemeente Amsterdam

TNT Post

DienstWerken Inkomen

Port betaald
Port Paye

Pays Bas

DB
1dinSta£ iiOD VinQ nr ifn
¥oTLe OQrh Q u±
1
25Ji C\aJ IDea
ta u

Hqqq
10 2 e

10 2 e

ll

00006

I

Ministerie van Financien

TER BESLISSING

Belastingdienst

Aan

Vaktechniek BePastingen

DGBel

Directfe

Inlichtingen

10 2 e

10 2e
T

10 2 e

F

10 2 e

Jiminfin nl

Datum
6 juni 2014

notitie

Notitlenutnmer
BLKB 2013 1238

Bijzondere Bijstand Zelfstandigen verschillende jaren
voor toewijzen en belast van uitkering
verzoeken
ongewenste consequenties

Rubriek

Omzetting
Auteur

10 2 e
Paraaf

Medeparaaf

DGBel

B

10 2 e

B

IB niet winst

Van
B

B [Vpb lBwinst

Kopie aan

Bijiagen

kCC^

U

Situatieschets
Het komt voor dat bijstand

een

lening die belastingplichtigen op grond van de

Wet Bijzondere Bijstand Zeifstandigen in een bepaaid jaar ontvangen

later jaar als belast inkomen in aantnerking wordt genomen

in een

Dit geldt zowel voor

lening verstrekt voor algemene bijstand als die voor bijstand ter voorziening
De bedoelde werkwijze van de wetgever kan
echter nadelige gevolgen hebben voor belastingplichtigen Zij kunnen in het jaar
van toerekening {is in het jaar van definitieve vaststelling
namelijk ook ander
inkomen genieten waardoorhet belaste inkomen over dat jaar heel hoog uitvalt
Het hoge inkomen kan nadelige consequenties hebben voor andere
voorzieningen o a de hour en zorgtoeslag Belasten van de uitkering in het jaar
van toewijzen
heeft veelal niet de genoemde gevolgen Het toewijzen en
belasten van de uitkering in verschillende jaren wordt daarom als knelpunt
ervaren Regelmatig ontvangen wij verzoeken om de nadelige effecten via de
een

in de behoefte aan bedrijfskapitaal

hardheidsclausule ongedaan te maken
n

Genoemde verzoeken om toepassing van de hardheidsclausule hebben wij

afgewezen

8

B

Het is immers de bedoeling van de wetgever om de uitkering toe te

rekenen aan het jaar van definitieve vaststelling

Voor bijstand ter voorziening in

de behoefte aan bedrijfskapitaal is het knelpunt sinds 2013 opgelost

geldt dat sindsdien geen brutering meer hoeft plaats te vinden
ingediende verzoeken betreffen alle situaties van voor 2013

Hiervoor

De tot nu toe

Voor wat betreft de lening voor algemene bijstand geldt echter nog steeds

hiervoor vermelde bedoeling van de wetgever te weten toerekening aan het jaar
van de

definitieve vaststelling

Deze kwestie is ook aan de orde geweest bij de

Commissie voor de Verzoekschriften en Burgerinitiatieven uit de Tweede Kamer
der Staten Generaal

zie bijiage

Ooktoen was het standpunt

van

zowel B

B

geen tegemoetkoming Deze uitkomst is ook terug te
vinden toen deze problematiek in het parlement aan de orde werd gesteld In

als DGBel

hetzelfde

Pagina 1 van 2

00007

2010 zijn hierover namelijk Kamervragen gesteld

Aanhangsel

609

en

recent in 2013

TK

TK

vergaderjaar 2010 2011
vergaderjaar 2012 2013 Aanhangsel

2532
Het Ministerie van Financien en van Sociale Zaken en de Vereniging Nederlandse

Gemeenten zIjn nog in overleg over een mogelijke opiossing voor dan wel een

verzachting van het knelpunt
Het is bekend dat in sommige individuele gevalien door gemeenten soepei wordt
omgegaan met verzoeken om tegemoet te komen

De beslissing over deze

verzoeken ligt bij de afzonderlijke gemeenten de belastingwetgever heeft hierin
geen taak bevoegdheid

De verschiliende gemeenten kunnen dus verschillend

omgaan met soortgelijke verzoeken

Het is mogelijk dat in individuele gevalien

op de kantoren ook soepei wordt omgegaan met ingediende verzoeken over

deze kwestie
Condusie
Ondanks dat belastingplichtigen in soortgelijke gevalien wellicht verschiliende

behandelingen hebben gekregen heeft B
hardheidsclausuleverzoeken toe te wijzen

B geen ruimte de
^

10 2 e

C

‘J lr
10 2 e

V

r

10 2 e

‘

Voor de bijstand ter voorzfening in de behoefte aan bedrijfskapitaal speelt het probleem vanaf 2013 niet meer

gelet op de wetswijaiging

Pagina 2 van 2

00007

i

I

Digitaal beschikbaar

Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Bolastingdienst

de Nationale Ombudsman
mr

R F B

van

Zutphen

Korte Voorhout 7

Postbus 93122
2509 AC

Difectle

Vaktechniek Belastingen

2511 CW Den Haag

Den Haag

Postbus 20201
2500 EE Den Haag
www

rijksoverheid nl

Inlichtingen
10 2 e
T

F

10 2 e

©minfin nl

10 2 e

Ons kenmerk

DGB 2014 6652 U

Datum

Betreft

papieren inkomen

Uw brief

kenmerk

1 december 2014

2014 01382

BIjIagen
2

Geachte beer Van Zutphen

Uw ambtsvoorganger heeft op 1 december 2014 de aandacht gevraagd voor de

problematiek van het zogenoemde papieren inkomen
Allereerst bied ik u mijn excuses aan voor de lange beantwoordingstermijn
Met deze brief wil ik mede namens staatssecretaris Klijnsma
van de waarnemend

Nationaal ombudsman van 1 december jl

reageren op de brief
waarin aandacht

wordt gevraagd voor de problematiek van de kwijtschelding van leenbijstand voor

zelfstandigen op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 Bbz
en de gevolgen die dat heeft voor de toeslagen in het jaar van kwijtschelding

systematiek leenbijstand
Zoals u in uw brief aangeeft kan de kwijtschelding van de Bbz uitkering die in
eerste instantie als renteloze lening wordt verstrekt nadelige gevolgen hebben voor
het recht op toeslagen Leenbijstand is namelijk niet belast in het jaar van het
ontvangen van de lening jaar t Pas als de lening deels wordt omgezet in
bijstand die niet hoeft te worden terugbetaald is er sprake van inkomen voor de
beiastingheffing jaar t 1 Deze omzetting verhoogt het verzamelinkomen en dat
heeft gevoigen voor het recht op toeslagen Probleem daarbij is zoals u in uw brief
ook vermeldt dat in het jaar dat de bijstand wordt kwijtgescholden slechts op
papier inkomen wordt genoten De bijstand in de vorm van een lening is namelijk
al in een eerder jaar ontvangen Deze problematiek is inderdaad bekend en ook in
het parlement aan de orde gesteld In 2010 zijn Kamervragen gesteld TK
vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel 609 en in 2013 TK vergaderjaar 2012
2013 Aanhangsel 2532
In de beantwoording van de Kamervragen is uitgebreid
ingegaan op de fiscale systematiek rond de leenbijstand en de gevolgen die dit kan
hebben voor de bijstandsgerechtigden Bij de beantwoording van de Kamervragen
in 2013 is toegezegd te onderzoeken of voor deze situaties in de toekomst een
opiossing mogelijk is
structurele opiossing
Samen met mijn collega van Sociale Zaken en Werkgelegenheld ben Ik al enige tijd
op zoek naar een opiossing

Mijn insteek is dat de uitkering het inkomenskarakter

Pagina 1 van 2

00008

1

behoudt en ook wordt belast maar dat de nadelige gevolgen die dat heeft voor het
recht op toeslagen van de uitkeringsgerechtigde wordeti weggenomen

In dat

kader heeft inmiddels ook informeei overleg plaatsgevonden met

vertegenwoordigers van de gemeenten Dat overleg heeft echter nog niet tot
overeenstemming geleid over een werkbare opiossing die tegemoet komt aan
deze al jaren spelende problematiek Gebleken is namelijk dat door de samenloop
van de diverse regelingen een opiossing voor de ene groep een financieel negatief
gevoig heeft voor de andere groep gebruikers Voor het vinden van een gedragen
opiossing is nader overleg met gemeenten noodzakelijk Ik zai u zo spoedig
mogelijk informeren over de uitkomsten van dit overleg Op dat moment zal Ik ook

Belastlngdle nst

Dlrectle

Vaktechniek Belastingen

Ons kenmerk

BLKB DGB 2014 6652 U

de Tweede Kamer hierover nader informeren
Oude gevallen

Bekeken wordt in hoeverre een mogeiijke structurele opiossing ook toepassing zou
kunnen vinden voor de al kwijtgeschoiden leenbijstand aan zelfstandigen al wordt

dat niet heel waarschijnlijk geacht
Voor dit moment geldt nog steeds dat de leenbijstand belast is in het jaar van

kwijtschelding De inhoudingsplichtige gemeenten hebben conform de wet
beiasting ingehouden en afgedragen Dit is op een later moment niet terug te
■

draaien De aan mij voorgelegde verzoeken om toepassing van de
hardheidsclausule in deze situaties heb ik ook afgewezen Mocht er sprake zijn van

betalingsproblemen dan kan er wel een beroep worden gedaan op de
mogelijkheden die bestaan in de invorderingssfeer
Zoals u in uw brief aangeeft zijn de lopende situaties op dit moment dan ook voor

oplossingen afhankelijk van eventuele mogelijkheden die de gemeenten tot hun
beschikking hebben
Ik vertrouw erop u hierrnee voldoende te hebben geantwoord

Hoogachtend
De Staatssecretaris van Financien

Eric Wiebes

Pagina 2 van 2

00008

I

de Naoonale

De staatssecretaris van Finand n

pMtidrti

Postbua 20201

Poitbuintn

2500 EE DEN HAAG

2SasACDenHi g
B«ii»kKlrM
Baa

n^iei

25MAQDenKMg
Ttl

t07a 3SS3S«3

Fu tOTO 3907fi7a

Bureau^ttoraieonibudMMn nt

Geadite heerWteb^

WWW nalhinilKHTibudsman nl

ODOiltltMuimniir

Met deze brief wil Ik uw aandacht vragen vaor de proWematiek van hat
zogenownde ‘irapieren inkomen’ Belrokkeiwn hebben soms al jaren te maken
met een oveitekl die met de ene hand geeft en de andere ne«nt

Oalum

i DEC

Oni Rymintr
20M013S2

jaren de vooitdurende aandacht
Nadonale ombud^an Een skuchirele opiossing is er nog altjjd nlet
De

I

problematlek

heefl al enkale

van

de

Uwbrtat

Uwlnmniik

Waargaathetom
Op grand van het Besluit bilstandverlenlng zelfslandigen 2004 Bbz kunnen
zelfstandig^ een lening krijgen die kan dlenen ais bedrfjfekapitaal of kan
voorzien in de kosten van levensonderhoud Deze lening kan achteraf d dan niet
deela worden omgezet In een bedrag om nief Deze omzetting kwljtschelding
word voor de loon en inkomstenbeiasfing geziwi als inkomen Het is echter
papleren inkomen omdat de wnzetting als zodanig niet tot een betaling leldL

Bahinddind mtdmnrkar

Ondarwirp
Papiemn WHswn

papieren inkomen werkt door In de grondslag van inkomensafhankdijke
regetingen »ais toeslagen en heeft due het regie gevolg dat het rei^t op
dergeiyke Inkomensondersteuning {vrijwel] geheel vervalt Niet zelden moeten
aanziennjke bedragen worden tenigbeta^d Dit kan ertoe leiden dat betrakkenen
in het jaar van omzetting in beMngsnood komen en zeife onderde b^standsnorm
Het

I

kunnen zakken

Oraag krachtgedachte
Dat het papieren inl^en onverkort doorwerkt in de grondslag t^n
voet
met
de
s^at
op
gespannen
inkomensafhankelijke regelingen
draagkrach^edachte die aan deze regditigen ten gronds^g IlgL Paperen
inkomen ievert immers geen bet^ingscapaciteit op en s U daarom niet relevant
moeten zjjn voor dergelljke regeiir^en Het papieren inkomen Ievert desondanks
wel emsbge betalingsnood op bij betfokkenen iedereen constateert dit maar het
probleem blljitbestaan

ZIe

www nalif]naleonilMjdstraii

nirpaplemviniwinen

■k
00009

F

r

w

de Nationale
ombudsman
■

V

Ons nummar

2D14 01362
2

Sezvraar en beroep

De beslissJngen zijn vatbear voor bezwaar en beroep en kunnen daarom aan de

rechter wcvden vooigelegd De rechter kan de problematlek ecliter niet opiossen
Ambtenaren en rechters die de probl^atiek willen opidssen
grenzen van hun

bevoHgdheden aan

lopen tegen de

De aorzaak hlervan is dat het Inkornen en

de aanspraken afzanderlijk moeten worden beoordeeld en vas^esteld Een juiste

weistoepassing iddt tot een uitkomst die niemand wil
Klachten
Ooordat de formele weg van bezvraar en

beroep een doodtopende weg is

gebisken hebben sommige buyers zich ten elnde raad tot de Natlonaie
ombudsman gewend De algelopen jaren heeft de Nationale ombudsman een

injfiigtal’ kladrten ontvangen over pai^eren Inkomen Dit aantai groeit gestaag
Kern

van

de

klachten

betrefl

de

temgvordemg

van

toesiagen

do »

de

BeiasbngdlensL

Rondgang
Om ztcht te knlgen op de omvang van de proliMematiek heb Ik contact ge^ht

ambtsgenoten in Amsterdam Rotterdam en Den Haag en navraag
gedaan bij Divosa en het ministerie van Soclaie Zaken en Werkgelegenhetd
met mijn

De problematlek van het papieren inkomen doet zich voor bIj die huishoudens

waarblj eerder toegekende ieenbijstond wordf omgezet in em bedrag om niet
Landelijke cljfers over hoe vaak een dergeSjke omzetting plaatsvindt blijken
h^aas r^et beschtkbaar We zou uit CBS clJfers yjken dat in 2013 In totaat 4 100
huishoudens een beroep ded^ op een Bbz fening Een grove schatUng is dat in
ongeveer een derde van deze gevallen de lening deels is omgezet en heeft
gdeid tot papieren hkom^ Het gaat dus om een geiing aantoi huishoudens
daar sta£^ echter tegenover dat de individuele consequently In al deze gevalen
groat en ingrijpend zijn
Pfatformbijeenkomst Bbz
Via Divosa werden wij benaderd dc»r SBmulansz

een non

profitorganlsatle die

overheden voorziet van kennis en adviy op het terrein van werk en inlomen

weizijn en gezondheid om op 20 november 2014 aanwezig te zijn bij «n
platfonmUjeenkomst over de Bbz

Per 27 november 2014 zj|n er 47 klachlen ontvengen Hleiven zi|n er momenleel nog 21 in

behandding

00009

c

i

de Natbnale
ombudsman

Ons nummer

2014 01362
3

Het betiof een bijeenkomst van vooraQ gemeenteambtenaren die in hun funcde
te malfen hebben met de uitvoering van de Bbz
De aanwezigen herkenden de

probismatlek ZQ wilden de probiemen graag
OF^ossen maar zag«i beperkte mogelijkheden vow zichzelf Persoonlp contact
met de Insf^eur van de Belastingdienst Wilde we eens hetpen maar dat waren
uitzondertngen in negen van de den gevallen kon ook de inspecteur niets doen
Sommige gemeenten verleenden bijzondere Ujstand zodat betrokkwie alsnog
zijn daeslagensehuld kon voldoen Dat ward echter niet als een stnjcturele
opiosstng gezlsi omdat cte gemeente dat geheel ull eigen zak meet betaien en
het papieren tnkwnen bip bestaan Dit betekent dai het papieren inkomen Kan
W|ven dowwerken naar andere regdingen zeals de ouderbijdrage voor de
stud e6nandering
Structure la optosslng

Op 30 September 2014 hebben wij de problemaGek besproken met medewerkers
Belastingdienst

van het mlnisterie van Financlfin en de

Tijdens tteis besprektng is mij geUeken dat u samen met het ministerie van
Sociaie Zaken en Werkgeiegenheid weikt aan een structured opirssing Deze
structurele opfossing zou echter alleen gaan gelden voor loekomsiige gevallen
zodat bestaande gevallen aisnog In de kou blljven staan Dat lijktmij nietredelijk
De oot^ak van de problematlek ligt immers In de slechte aanslulttng

van

de

regelingen waarvoor de overhdd verantwoordelijk is Ms er na al die jaren
eindelijk een sbucturele opiossing komt zou die ook moelen gelden voor alle
bestaande gevallen
Verzoek
Ik geef u daarom in ovetweging uit te spreken dat u ook vow alle bestaande

gevallen ewi regeRng gaat treffen aithans dat de nleuwe regaling met
terugwerkende kracht za worden ingevoetd zodat de r^eti ^ ook voor hen zal
gelden Met ewi dergeiijke toezegging zouden betrokkenen vedosl worden van
een greet pmbleem en een aware last
Uw reacSe ontvangen wlj graag binnen drie w^en

A
00009

[

de Natlonale

ombudsman

Ona nuinmer

2014 01362
4

Db Bbz vatt onder dB veranlwoordBiyiOieid van de minister van

jciafe Zaken en

Werkgslegei^eld Ik heb deze brief daafom ook aan minister Asscher gestuurd
en hfflr eveneens gelegenheid geboden om te reageren

Afschrlft
De Commlsste voor de Verzoekschriften en de Burgelnitiadeven van de Tweede
Kamer der Steten Generaai heeft een verzoekschrift in

behandeling over dit

onderwerp De Commissie ontvangt daarom een afechrift van deze brief

Met vriendeiijke greet
de NaKonaie ombudsman
10 2 e

mr

F J W M van Dooren

waamemend ombudsman

m

n
00009

i\

im

Ministerie van Financien

Belastingdienst Dtrectie
vaktechniek Belastingen
Inlichtingen
10 2 e
T

070

F

070

10 2 e

1CJ 2 e

gnnirifin nl

Datum
16 december 2014

memo

Auteur

problematiek leenbijstand en toeslagen

10 2 e

Inleiding
De commissie voor de verzoekschriften vraagt om inlichtingen over bijgaand

verzoekschrift met de bekende problematiek van leenbijstand en consequenties
Problematiek bestaat eruit dat de aan een zelfstandige verstrekte
voor toeslagen

leenbijstand niet belast is in het jaar van verstrekken maar in het jaar dat deze
lening wordt kwijtgescholden In het jaar van kwijtschelding is dit bedrag volgens
de systematiek van de inkomstenbelasting als inkomen belast en heeft daarmee
gevolgen voor toeslagen Dit kan betekenen dat de bijstandgerechtigde een fors
bedrag aan toeslagen moet terugbetalen terwiji in dat jaar slechts sprake is van
papieren inkomen
Huidige stand van zaken
Deze problematiek is in 2010 en 2013 aan de orde geweest in Kamervragen
Aangegeven is dat de problematiek het gevolg is van de gevoigde systematiek en
hiervoor geen opiossing bestaat In 2013 is echter opgemerkt dat nogmaals
bekeken zou worden of voor de toekomst een opiossing of verzachting mogelijk is
Tussen de gemeenten

SZW en Financien is overleg geweest over eventuele

opiossingen Recent bent u akkoord gegaan met de uiteindelijke uitkomst dat
Financien mede namens SZW de gemeenten zal voorstellen deze inkomsten te
Op die wijze belast de gemeenten de
leenbijstand in het jaar van kwijtschelding maar beinvioedt deze leenbijstand niet
het inkomen voor toeslagen In de antwoordbrief aan de commissie Is deze
opiossing geschetst Daarbij is het voornemen uitgesproken dit na overleg met de
gemeenten wettelijk te regelen en de Kamer daarover in te lichten
belasten als eindheffingsbestanddeel

Op korte termijn wordt u de brief aan de gemeenten voorgelegd en een
antwoordbrief aan de Ombudsman over dit onderwerp

O

Pagina 1 vaa 1

00010

c

A
ti

m

Ministerievan Finanden

TER BESUSSING UITERLIiK IS DECEMBER 2014

Directie DIrecte Belastlngen

Aan

10 2 e

de Staatssecretaris
T

07Q

F

070

10 2 e

n0 2 ^minfin nl

Datum
12 december 2014

Notldenumitier
DB 2014 460

notitie

bijzondere uitkeringen in de inkomenssfeer

OB 2014 447 en

DB 2014 431 koppelen

Rubriek

Algemene beleidsvraagstukker
Aiifreurs

Paraaf

Via

Via

de Stsatssecrel

de Secretarls generaal

de OIrecteur generaal voor

10 2 e

FIscale Zaken

Van

Medeparaaf

Medeparaaf

Medeparaaf

de Oirerteur Algemene

OGBel Guster RscallteiC

DGBe I Cluster

Fiscale Politiek

Uit

■li

10 2 6

KopIeSn aan

gsbeletd

COMM

2

i

\

Inleidinq
In deze notitie vragen wij u te besiissen over een aantal aangelegenheden op

2 X PA

BiJIagen
1

Systeem van elndhefllng

2 NoUtle van 30 pktpber 2013
3
4

Brief van VW5
Advies van landsadvocaat

het terrein van enkeie bijzondere uitkeringen in de inkomenssfeer Het betreft
1

de door de Duitse Conterganstiftung betaalde uitkeringen aan Nederlandse

softenonslachtoffers

2

de bijstandsuitkeringen aan zelfstandigen op grond van

het Besluit bljstandsverlenlng zelfstandigen en

3

de door de Duitse overheid

betaalde uitkeringen aan Joodse vervolgingsslachtoffers
De uitkeringen hebben gemeen dat zlj bedoeld zijn als Inkomensondersteuning
maarfiscaai een tegemoetkoming inhouden die invioed heeft op de draagkracht
en

dus op de hoogte van het verzamelinkomen van de Inkomstenbelasting

Omdat het toetsingsinkomen voor de toeslagen hieraan gekoppeld is werken

deze uitkeringen door naar het recht op toeslagen en andere

inkomensafhankelijke regelingen die daardoor lager uitvallen Pit roeot
makkelijk de poiitieke discussie op of dit in de praktijk niet als ongewenst
wordt ervaren De mogelijkheden om deze ongewenste gevoigen weg te nemen
zijn beperkt Het uitsluiten van de uitkeringen voor het toetsingsinkomen voor
de toeslagen is praktlsch onuitvoertaar en daarom alteen in theorie mogelijk
Resteren de opties geheel defiscaliseren of de beiasting voor rekening van de
uitkerende instantie laten komen oftewel eindheffing zie bijiage 1

Papina 1 van a

00010

In deze notitie worden de 3 bijzondere uitkeringen gezamenlijk behandeld

omdat zij gemeenschappelijk hebben dat eindheffing een oplosslng kan zijn voor

de hiervoor geschetste problemen

Niet relevant

2

Voor de bijzondere bijstandsuitkeringen zelfetandigen stellen wij voor om

deze in principe ook onder de eindheffing te brengen en deze oplosslng voor te

stellen aan genneenten Het belangrijkste argument hiervoor is dat het hier
alleen om

papleren inkomen gaat dat de draagkracht feitelijk niet verhoogt In

het verleden zijn andere regelingen om vergelijkbare redenen onder de

eindheffing gebracht

Niet relevant

Daarom vragen wij u de volgende beslissingen te nemen

Niet relevant

Beslispunt 2 Bijzondere faiistandsuitkerinoen zelfstandlqen
•

Gaat u ermee akkoord dat voor de Bijzondere bijstandsuitkering gebrulk

wordt gemaakt van de eindheffing en dat wij deze opiossingsvariant

6lC

voorstellen aan de gemeenten
Ambtelijk SZW kan zich in deze opiossing vinden

Niet relevant

00010

2

Biizondere biistandsuitkerinoen zeifstandioen

AanJeidInq
Een zetfstandige die met zijn ondernemlng te weinig verdient om in het
levensonderhoud te voorzien kan de gemeente vragen om bijstand op grond
van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen Bbz
Deze bijstand wordt in

eerste instantie in de vorm van een geldiening verstrekt Deze lening wordt op

dat moment fiscaal niet als Inkomen beschouwd Na het jaar waarin de lening Is
verstrekt beslist de gemeente op basis van het vastgestelde jaartnkomen van
de zelfstandige of de lening moet worden terugbetaald Als terugbetaling

achterwege mag blijven omdat de ondememing inderdaad te weinig inkomen
heeft opgebracht wordt de verstrekte jening fiscaal wel als inkomen in
aanmerking genomen In het jaar waarin de gemeente besluit tot kwijtschelding
Dit leidt tot een piekbelasting die doorwerkt naar het recht op toeslagen van de
zelfstandige met negatleve eifecten in het jaar van de omzetting omdat dit kan
leiden tot een terugvordering van toeslagen over dat jaar Omdat de zelfstandige
in dat jaar wellswaar formeel maar feitelijk geen extra inkomen heeft genoten
leidt deze gang van zaken niet alleen tot terugbetalingsproblematiek maar ook
tot veel onbegrip bezwaar en beroepsprocedures en klachten bij de
Ombudsman Deze problemen kunnen worden opgelost door ook voor de Bbz
uitkering gebruik te maken van de eindheffing Omdat dat een principlele keuze
is vragen wij u hierover te beslissen
Kern
•

•

Vorig jaar heeft uw ambtsvoorganger aangegeven samen met SZW te willen
bezien of er opiossingen mogelijk zijn voor de Bbz problematiek
Indten in een later jaar wordt beslist dat de zelfstandige de Bbz uitkering
niet hoeft terug te betalen werkt dit pas in dat jaar door in het recht op

toeslagen en kan dat leiden tot een terugvordering van toeslagen over dat
jaar
•

De uitkering ultzonderen van alleen het toeslageninkomen Is ongewenst
omdat de koppeling van het toeslageninkomen met het fiscale inkomen dan

wordt iosgelaten

voor de Belasttngdienst Toeslagen de uitvoering
complexer
wordt en het risico van precedentwerking aanwezig is
•

Het toepassen van eindheffing kan een opiosstng zijn De uitkering blijft dan
wel haar inkomenskarakter houden maar telt dan niet mee In het
verzameiinkomen van de gerechtigde en automatisch ook niet in het

•

•

•

•

toetsingsinkomen voor de toeslagen zodat de hoogte van de toeslagen
ongewijzigd blijft De gemeenten zijn wegens praktische reden overigens
geen voorstander van deze opiossing en hebben gepleit voor het aanpassen
van het toeslageninkomen
Overigens bewerkstelligt deze opiossing dat de bijstandsuitkering van
zelfstandigen in tegenstelling tot de gewone bijstandsuitkering in het
geheel niet meer meetelt voor toeslagen In de praktijk leidt dit wellicht niet
tot grote verschillen omdat mensen met bijstand perdefinitie de hoogste
toestag ontvangen Dat getdt In zeer sterke mate voor het jaar waarin de
lening is verstrekt en er dus sowieso nauwelijks enig inkomen is
De opiossing past binnen doel en strekklng van de eindheffing en is
praktisch gesproken de beste opiossing voor een ai jaren slepend probleem
Het gaat om circa l SOO gevallen op jaarbasis waarin de Bbz uitkering wordt
kwijtgescholden
De Ombudsman dringt ook aan op een opiossing en heeft u en minister
Asscher inmiddels een brief daarover gestuurd
Bij een bijzondere bijstand van bijvoorbeeld gemiddeld € 4 000 leidt dat tot
een effect voor de toeslagen van circa € 1 a € 2
miljoen dat ten laste komt
van de toeslagdepartementen Er wordt namelijk aan circa 1 500 mensen
meer toeslag uitgekeerd dan nu het geval is

Pagina 4 van 8

00010

Toelichtinq

Algemeen
Met ambtelijk SZW en de gemeenten

de G4 is al eerder orienterend gesproken
eindhefflng als opiossing van de Bbz problematiek Zij zijn daar om
praktische redenen geen voorstander van Dit omdat de belastingplichtige dan
de belasting over de Bbz uitkering niet meer kan verrekenen Een opiossing in
de vorm van een uitzondering op het toeslageninkomen heeft hun voorkeur De
G4 heeft dat ook in een brief aan u kenbaar gemaakt Naar onze mening
wij
zgllen u binnenkort de reactie op de brief voorleggen
is een dergeiijke
uitzondering geen begaanbare weg De koppeling van het toeslageninkomen met
het fiscale inkomen wordt dan losgelaten en voor de Belastingdienst Toeslagen
wordtde uitvoering aanzienlijk complexer Bovendien is het risico van
precedentwerklng levensgrootaanwezig De toepassing van de eindhefflng in de
sfeer van de loonbelasting kan wel een opiossing zijn Daarmee wordt ook
bereikt dat de Bbz uitkering niet meetelt bij de bepaling van het
toetsingsinkomen voor de toeslagen terwiji de koppeling van het
toeslageninkomen met het fiscale inkomen intact blijft zonder dat de hoogte van
de toeslagen wijzigt Bijkomend voordeel van de eindhefflng is dat daarmee ook
een eind komt aan de procedures die met de nodige regelmaat worden gevoerd
over de Bbz uitkering en de vraag of deze wel als periodieke uitkering
in de zin
van de Wet op de inkomstbelasting 2001 kan worden aangemerkt Uit de
jurisprudentie komt naar voren dat rechters het lastig vinden om een en ander
fiscaal goed te duiden
over de

Bbz uitkering en eindhefflng
De afgelopen jaren zijn er verschillende keren Kamervragen gesteld over de
Bbz problematiek

Vorig jaar heeft uw ambtsvoorganger naar aanleiding daarvan

aangegeven samen met SZW te willen bezien of er opiossingen mogelijk zijn
Aan de zijde van SZW is het in beginsel mogelijk de bijstand direct te verionen

Dat betekent dat de terugbetallng ats negatief loon in het jaar van terugbetalen
in aanmerking genomen meet worden In de praktijk ontstaan dan nog veel

problemen zeker omdat het aantal terugbetalers veel groter is dan het
Die praktische problemen worden nog eens versterkt
omdat het bij bijstandsuitkeringen om netto toezeggingen gaat en de
verstrekking en dus ookde terugbetallng gebruteerd moeten worden Volgens
de gemeenten gaat het om circa 1 500 gevallen op jaarbasis Aan de kant van
FIN zijn de mogelijkheden beperkt Wij denken nu aan een opiossing in de
fiscaliteit het aanmerken van de Bbz uitkering als eindheffingsbestanddeel in de
sfeer van de loonbelasting zodat de uitkering niet meer tot het
meer

aantal kwljtscheldingen

verzamelinkomen behoort
Ook de Bbz uitkering is een publiekrechtelijke regeling

Weliswaar verhogen de

op deze regeling gebaseerde uitkeringen de draagkracht maar door de
uitvoeringssystematiek wordt die verhoging pas in aanmerking genomen lang
nadat de uitkering feitelijk al is verstrekt in de vorm van een lening

Door ook voor de Bbz uitkering gebruik te maken van eindhefflng

waarbij een
publiekrechtelijke uitkeringsinstantie wel de verschuldigde belasting voor hear
rekening moet nemen kunnen omsiachtige procedures worden voorkomen Het
zou ook een uitweg kunnen betekenen in de impasse die is ontstaan rondom de
Bbz problematiek en de problemen die dat al sinds jaar en dag oproept De
Ombudsman heeft al gerulme tijd geleden aangedrongen op een opiossing die er
maar niet komt en heeft zijn geduld inmiddels verloren Op 1 december jl heeft
de Ombudsman aan u en minister Asscher In een brief gevraagd om met een
structurele opiossing te komen voor de Bbz problematiek en daarblj ook de oude

probleemgevallen te betrekken
voorleggen

De reactie op deze brief zullen wij u binnenkort

Pagfna 5 van 8

00010

Svsteem van eindheffino

de mogelijkheid rechtstreeks bij de werkgeverte
Binds 1997 kent de Wet op de loonbelasting 1964
introductle van dit regime is voorzien in een bepaling
heffen door middel van de eindheffing Bij de
kunnen worden a s
dat bepaaide uitkeringen van publiekrechtelijke aard aangewezen
achttal
een
is
er
publiekrechtelijke uitkeringen aangewezen
Binds de introductie

eindheffingsloon

Birdrae v^rrfva^n eindheffing

gelaten in het

worden
moet het gaan om uitkeringen die buiten aanmerking
van andere wettelijke
kader
het
of
in
andere
van
belastingen
kader van de heffing

die op grond van de
regelingen Ook kan het gaan om uitkeringen

desbetreffende

behandeling

de parlementaire
uitkeringsregeling of op grond van een gedane toezegging tijdens
regelingen
voor
de
inkomensafhankelijke
ais
loon
netto zhn en tevens buiten aanmerking biijven
de toeslag voor niet
zoats
bestemming
een
met
bepaaide
Daarnaast kan het gaan om uitkeringen
en de WUV oorlogsuitkeringen
meetbare invaliditeitskosten op grond van de WUBO

de eindheffing Is geregeld warden de KNIL
In de toelichting bij het wetsvoorstel waarin
m
als
voorbeeld
genoemd Een geindividuallseerde hefflng zou
oitkeringen en 5illcose uitkeringen
overheidsinstantie
De
leiden
inhoudingsplichtige
die gevallen tot omslachtige en zinloze exerdties
de
bruteren aan de hand van het individuele tarlef waarna
zou bij een reguliere heffing moeten
uit het inkomen zou moeten
regelingen
van
inkomensafhankelijke
uitkering voorde toepassing

worden geelimineerd
Aanaewezen publiekrechtelijke uitkeringen

Binds de introductie van deze mogelijkheid zijn er

in de loop der tijd een achttal publiekrechtelijke

uitkeringen aangewezen
1
2

3
4
5
6
7
8

Uitkeringen uit de Wet inschakeling werkzoekenden

Uitkeringen aan veteranen
Uitkeringen aan KNIL beroepsmititairen
Uitkeringen aan ex banenpoolers
Uitkeringen uitstroompremie in en doorstroombanen
kunstenaars
Uitkeringen uit de Wet inkomensvoorziening
zieken en gehandicapten
chronisch
Wet
uit
de
tegemoetkoming
Uitkeringen
softenonslachtoffers
aan
Uitkeringen

00010

m

Ministerie van Finanden

Belastingdienst

Directie

vaktechniek Belastingen

inlichtingen
10 2 e
T

070

F

070

10 2 e

10 2 e

minfin nl

Datum
1 juli 2014
Auteur

memo

lO Z e

problemattek leenbijstand en toeslagen

Inleiding
De commissie voor verzoekschriften vraagt om inlichtingen over bijgaand

verzoekschrift met de bekende problematiek van

teen^stand en consequepties

toeslagen Problematiek bestaat eruit dat de aan zelfstandige verstrekte
leenbijstand niet belast is in het jaar van verstrekken maar in het jaar dat deze
lening wordt kwijtgescholden In het jaar van kwijtschelding is dit
g volgens
de systematiek van de inkomstenbelasting als inkomen belast en heeft cdaarmee
gevolgen voor toeslagen Dit kan betekenen dat de bijstandgerechti gde een fors
bedrag aan toeslagen moet terugbetalen terwijl in dat jaar slechts sprake is van
papieren inkomen
voor

bedji^

Huidige stand van zaken
Deze problematiek is in 2010 en 2013 aan de orde geweest in Kamervragen
het gevolg is van
systematiek en
Aangegeven is dat de

problematiek

de^gevolgde

hiervoor geen opiossing bestaat In 2013 is echter opgemerkt dat nogmaals
bekeken zou worden of voor de toekomst een opiossing of verzachting mogelijk is
Tussen de gemeenteOj

^ZW en Finangi^is overleg^eweest over eventuele

opiossingen Een gezamenlijke notitfe var^SZW en Finanden zal u op korte
is de lijn uit de Kamervragen
termijn worden voorgelegd In
herhaald en aangegeven dat hetfge^zegde otjderzoek nog niet is afgerond

bijg^ndeybrief

Mv

1

0

•bt

Pagina 1 van 1

00010

Ministerie van FInanciftn

Ontv

1

F
de Nationale

10

ombudsman

Uiterl atdoening
Dossie mummer

Trefwoord DSP code
Paraaf voor
arctiiveren

hlP

I
i

postbus 20201

Staatssecretaris
Secretaris generaal
DG Belastingen

2500 EE DEN HAAG

c c

Minister

c c

Dir

De staatssecretaris van Financien

I

f
ii

0 fxccvU

Postadres

Posthus 93122
2509 AC Den Haag

Bezoekadres

i

b

Bezuldenfioutseweg 151
2594 AG Den Haag

Tel

070

Fax

070

10 2 e

l1U 2 eBnalionaleom6udsman nl

i

WWW

f

Geachte heer Wiebes

rV

nationaleombudsman nl

Doorldesnummer

10 2 e

070

Datum

Vandaag heb ik een brief gestuurd aan de Vaste Commissie voor Financifin
Tweede Kamer der Staten Generaal over de problematiek rond hel zogenaamde
papieren inkomen Zie de zorgenbrief van mijn ambtsvoorganger
2014 en uw reactie daarop van 13 juli 2015

‘4

van

1 december

|RB gn

3 0 SEP 2015

Ons nummer
201401362

Uw brief

13juN 2015
Uw kenmerk

Om u te informeren stuur ik u een afschrift van de brief

DGB 2014 6652 U

Uijiagen

Hebt u hierover nog vragen dan kunt u contact opnemen met de heer
mr

10 2 e

U kunt hem bereiken op bovenstaand doorkiesnummer

1

Behandetend medewerker
10 2 e

Onderwerp
papieren inkomen

Met vriendelijke groet

de Nationale ombudsman

10 2 e

Reinier van Zutphen

I

m
\r

■

r

00011

a

de Nationale Kj

a

ombudsman ^

vU

m
f

De heer

Postadres

10 2 e

Postbus 93122

Voorzitter Vaste Commissie voor Financier

2509 AC Den Haag

Tweede Kamer der Staten Generaal
f

Bezoekadres

Postbus 20018

Bezoidenhoulseweg 151

2500 EA DEN HAAG

2594 AG Den Haag
Tel

070

Fa

070

10 2 e

11U 2 eBnationaleombudsman nl
WWW nationaleombudsman nl

Ooorkiesnummer
070
Dat

Geachte heer

10 2 e
0ns nummer

Graag vraag ik uw aandacht voor een voorbeeld van de overheid die met de ene
hand geeft en de andere neemt De pijn waarmee dit voor
sommige burgers
gepaard gaat laat zich het beste uitdrukken in wat zij zelf aan mij laten weten

I

ik hoop dat u iets Hunt bereiken Ik word er moedeloos van Hoe

moeilijk kan het zijn komt nog bij dat [mijn clidnt] geen cent speling
heeft dus dan valt hij in schuldsanering

terwiji ik al jaren bezig ben

201401362
Uwbrie

Uw ken mark

BiJIagen
2

Behandelend medewerker
mr

10 2 e

omjuist alles in de hand te houden zodat dat allemaal niet hoeft Van

Onderwerp

deze onduidelijkheid wordt zelfs een rationeel denkend mens

■Papiefen inkomen’

hartstikke gek laat staan iemand die al worstelt met emotionele
stoornissen

De Nationale ombudsman heeft de staatssecretaris van Financien en de
van

minister

Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangespoord tot het vinden van een

opiossing maar stuit nu op de grenzen van zijn bevoegdheid
Om wie en wat gaat het

Zelfstandigen die financieel in de knel zitten kunnen van hun gemeente een
lenmg krijgen die kan dienen als bedrijfskapitaal of voorzien in de kosten van
levensonderhoud Dit is de zogenaamde teenbijstand

bijstandverlening zelfstandigen 2004}
omzetten in een

gebeurt

bedrag om met

in de gevallen dat het

op basis van het Besluit
De gemeente kan de lenmg achteraf deels

Het gaat dan in feite om een

kwijtschelding Dit

bedrijf toch niet tevensvatbaar bleek te zijn

Wat is het probteem
Het probleem voor de zelfstandige ontstaat bij de

omzetting De Belastingdienst

ziet deze namelijk als inkomen Het is echter

papieren inkomen’ omdat de
omzetting als zodanig niet tot een betaling leidt Het papieren inkomen’ werkt

V

ft

00011

de Nationale

ombudsman

0ns nummer

201401362

2

door in de grondslag van inkomensafhankelijke regeiingen zoats toeslagen
heeft dus het reeie gevolg dat het recht op

en

dergelijke inkomensondersteuning

vrijvi el geheel vervalt
TerwijI de lening door de gemeente bedoeld was om zelfstandigen vooruit te
helpen raken zlj als dat niet lukt doorde Belastingdienstopnieuw achterop Niet
zelden moeten zij aanzienlijke bedragen terugbetalen Dit kan er toe leiden dat
zij in het jaar van kwijtschelding in betalingsnood komen en zelfs onder de
bijstandsnorm zakken
Ook ontstaat rechtsongelijkheid Gemeenten gaan namelijk verschillend om met

Sommige gemeenten bieden een oplossing aan deze burgers door
te voorzien in een bijzondere bijstand’ Feitelijk betaalt de gemeente dus de
terugvordering van de toeslagen die het gevolg is van het papieren inkomen
dit probleem

Andere gemeenten bieden geen optossing

Structurele oplossing blijft uit
Teleurstellend is dat tot op heden van een structurele oplossing geen sprake is
Een juiste wetstoepassing leidt bier tot een uitkomst die niemand wil Ambtenaren
en

rechters die de problematiek willen opiossen

lopen tegen de grenzen van hun

bevoegdheden aan Ook in de Tweede Kamer is hierover in 2013 gesproken De
toenmalige staatssecretaris van Financien heeft toen toegezegd de mogelijkheid
van een oplossing te onderzoeken Dat heeft nog met geleid tot een oplossing
De Nationale ombudsman zelf ontvangt over deze problematiek al enkele jaren

veel klachten en stgnalen van burgers sociaal raadslieden en gemeenten
die duidelijk maken dat deze burgers ernstig in de problemen raken Dit was

aanleiding voor een zorgen brief {d d 1 december 2014 aan de betrokken
bewindslieden Daann werden zij aangespoord vooralle gevallen {nu en
toekomstige een regeling te treffen Ook dat heeft niet tot een oplossing geleid
Kortom de problemen voor deze burgers blijven onverkort bestaan Daarmee
schiet de overheid ernstig tekort jegens hen Naast de financiele problemen die zij
hebben ondervinden zij in toenemende mate de impact van de onzekerheid of er
ooit een oplossing wordt gevonden Ik kan hun geen goed antwoord

meer

geven

op de vraag waarom een oplossing uitblijft
I

Mm

m
00011

deNatPonale

ombudsman^^P

0ns nummer

201401362

3

Tot slot
Ik ben van mening dat er mogelijkheden liggen voor een structurele opiossing De

staatssecretaris van Financien heeft zijn redenen om voor de al aangedragen

oplosslngen niet te kiezen maar komt evenmin met een andere optossing ik ben
van harte bereid uw commissie hierop een nadere toelicbting te geven
Een afschrift van deze brief is gestuurd aan de staatssecretaris van Financien en
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid In de bijiagen treft u aan de
aan de bewindslieden

gestuurde zorgenbrief en de reactie daarop

Met vriendelijke groet
rip Matinnateivnhiirifimfln

10 2 e

Reinier van Zutphen

t
■

I

mmsm
I
m

1J

^

i

00011

J

Ministerievan Finanden

TER BEOORDELING BESUSSING

Dfrectoraat^eneraal

Aan

Belastingdienst

_d e StaatssACGetads

Inliehtingan
10 2 e
T

07b

F

070

10 2 e

I 10 2 e IQmitifln nl

Datum

Ij ma^it 2016

notitie

Notitienummer

17e Halfjaarsrapportage

DGe 2016 1264 N ^

■

Rubriek

Rappartages
Auteur

Via
icretaris generaat

Via

Medeparasf

difecteur geiieraai

des

Seiastingdienst

I

dijecteor CommiinicaUe

10 2 e
Van

10 2 e

^gi4

yWZJ2r

Aanleiding
Op 1 juni vindt het AO Beiastingdienst plaats waar de 17® Halfjaarsrapportage HJR
Belastingdienst zal worden besproken Met de griffie van de Tweede Kamer is
afgesproken dat de H3R begin april naar de Kamer zal worden gezonden
Om u wat meer tijd te geven pm de stukken te beoordelen is er voor gekozen u de
wat grotere stukken met het grootste politieke belang ruim voor verzending vast
een keer ter beoordeling aan te bieden Daarnaast leggen we graag een aantal
beslissingen aan u voor overde overige inhoud van de H3R
We adviseren om bij het lezen van de bijiage de opmerktngen in de notitie in het

Kopie aan
Comm PA 2x

achterhoofd te houden We verzoeken om een kritische reactie op 18 niaart

Onze planning is om u eind maart een tweede voiledtge versie voor te leggen Uw
commentaar daarop zullen we dan verwerken

zodat u rond 5 april een wat ons

betreft definitieve versie krijgt
Kern

Algemssn
De bijiage bestaat nu nog uit een losse verzameling stukken zander opmaak Een
deei van de stukken is al wel door de directie Commuhicatie schrijfteam
beoordeeld op begrijpelijkheid en leesbaarheid Enkele opmerkingen hebben we
bewust laten staan zodat u weet dat h|er nog wijzigingen zullen optreden Met
deze versie is 2o n 70
van het werk gedaan en zal er na uw beoordeling di S
nog warden geschaafd aan de teksten
•

ii

Niet relevant

Pagina 1 van S

00012

Daarnaast zijn er gevolgen van regelgeving die toeslaggerechtigden als onrechtvaardig

beschouwen maar waarbij geen sprake is van fouten Het gaat in veel van de gevallen om de
vaststelling van het toetsingsfnkomen dat ongunstig kan uitvallen voor het recht op toeslag
Een voorbeeld hieivan Is de regeling voor bhzondere biistand

BBZ

Soms wordt een

lening volgens de BBZ in een later jaar omgezet in bijzondere bijstand waardoor op het
moment van omzetting het toatsings inkomen stijgt Daardoor gaat vaak in dat jaar het
recht op de toeslag naar beneden of zelfs verloren Gemeenten en de ministeiles van
Sociale Zaken en Ftnancien zoeken qezamenlljk een oplossino

Niet relevant

00012

I

{

f

0
»

A

Ministerie van Finanden

o

TER BESLISSING

Directie Directe Belastingen
Aan

Inlichtinggn
10 2 e I

de Staatssecretaris

T

070

F

070

10 2 e

Datum
21 maart 2016

Notitlenummer
i

notitie

DB DB 2016 111N

Kamervragen over de problemattek van het papieren
inkomen

r

1

Rubriek

Algemene wet
inkomensafhankelijke
regelingen
Auteur

Paraaf
de Staatssecretaris

10 2 e
Van

10 2 e

Kopie aan
de Minister
Via

de secretaris generaal

Medeparaaf

Via
de directeur generaal voor
Fiscale Zaken

1

Via

CFAO

Bela^gdienst

Bijiagen
1

I

Aangepaste
antwoorder

2

Notitie DB2016 90

00 telI

de diIrecteur Communicatie

Aanleiding
Vorige week bent u akkoord gegaan met de beantwoording van Kamervragen
de leden Voortman en Grashoff over het opiossen van de problematiek van
het papieren inkomen {notitie bijlage 2
De vragen waren niet alleen aan u
maar ook aan staatssecretaris Klijnsma
gesteld Haar reactie op de antwoorden

van

heeft iets langer geduurd dan die van o

De collega s van SZW hebben laten

weten dat zij eraan hecht dat in de beantwoording ook een termijn wordt

genoemd waarbinnen de Kamer en de Ombudsman wonJen qei nformeerd over
eventuele oplossmg van de problematiek We leggen u daarom een iets
aangepaste versie voor van het antwoord op vraag 3 waaraan een zin is
toegevoegd over deze termijn
een

Beslispunt
Gaat u akkoord met de bijgevoegde aanpassing van het antwoord op vraag 3

gemarkeerd in bijiage 1

Toeltchting
In de beantwoording wordt uiteengezet dat op dit moment
nog gezocht wordt
naar een opiossing en dat met betrokken
partijen naar verschillende
alternatleven wordt gekeken Aangegeven wordt ook dat de Kamer zal worden
gei nformeerd zodra een opiossing is gevonden of geconcludeerd moet worden
dat die niet kan worden gevonden In de eerdere versie van de antwoorden
Pagina 1 van 2

00013

hebben we afgezien van het noemen van een
termijn waarbinnen de Kamer
uiterlijk zal worden gemformeerd omdat op dit moment niet is te voorspellen of
een gedragen
oplossing mogelijk is In de antwoorden is daarom ook expiiciet

aangegeven dat de eindconciusie kan zijn dat een breed gedragen
oplossing niet
kan worden gevonden

Op verzoek van staatssecretaris Klijnsma wordt in de beantwoording nu toch
uiterste termijn genoemd eind dit jaar waarbinnen uitsluitsel zai worden

een

gegeven aan de Kamer en de Ombudsman over de uitkomst van het
zoekproces
Dat zet natuurlijk wei meer druk op het dossier maar beeft ais
voordeel dat het
de Kamer enigszins gerust zai steilen dat er
op afzienbare termijn toch concrete
stappen zuiien worden gezet in dit al jaren slepende dossier

Pfigrna 2 van 2

00013

2016Z03130

Vragen van de leden Voortman en Grashbff beiden GroenLinks aan de staatssecretarissen van
Financien en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over hetoplossen van de problematiek rondom
bet zogenaamde

papieren inkomen ingezonden 12 februari 2016

1

Heeft u net de afgelopen weken ook signalen ontvangen dat er nog steeds
grote problemen zijn met
de kwijtschelding van leenbijstand voor zelfstandigen op grond van bet Besluit

bijstandverlening
zelfstandigen 2004 Bbz en de gevolgen die dat heeft voor de toeslagen in het jaar van

kwijtscbelding het zogenaamde papieren inkomen
Het is ons bekend dat er nog steeds problemen bestaan met
betrekking tot het papieren inkomen als
gevolg van de kwijtschelding van leenbijstand voor levensonderhoud op grond van het Bbz
■

2

Herinnert u zicb dat de staatssecretaris van Financien op 13 juli 2015 een brief kenmerk DGB 2014
6652 U heeft gestuurd aan de Nationale ombudsman over de problematiek rondom dit

papieren

inkomen

waarin wordt aangegeven dat u samen zoekt naar een structurele opiossing voor dit

probleem
Ja

3
Wanneer verwacht u de Ombudsman en de Tweede Kamer te informeren over de uitkomst van het

gesprek met de gemeenten zoals wordt aangegeven in de brief aan de Ombudsman
Zoals in de brief aan de Ombudsman aangegeven heeft er overleg met gemeenten

plaatsgevonden
opiossing in de fiscaliteit waardoor de kwijtgescholden leenbijstand voor levensonderhoud
het inkomenskarakter behoudt en belast blijft maar niet meer in het inkomen van de
zelfstandige
wordt betrokken en daardoor ook niet meetelt voor het toetsingsinkomen voor de
toeslagen
Hierdoor vervallen de nadelige gevolgen voor de toeslagen maar
tegelijkertijd treden ook andere
financiele gevolgen op voor een ander deel van de doelgroep Op dit moment wordt deze opiossing
nog nader onderzocht Ook van andere mogelijke alternatieven warden de voor en nadelen in kaart
gebracht Niet alleen gemeenten maar ook andere belanghebbende partijen zoals de voor de
toeslagen verantwoordelijke beleidsdepartementen warden daarbij betrokken Als een opiossing in
beeld is zullen wij de Ombudsman en de Tweede Kamer informeren Dat geldt overigens ook als
uiteindelijk geconstateerd zou moeten warden dat er geen vooralle partijen bevredigende uitkomst
gevonden kan warden Ons streven is eroo aericht om uiterliik eind dit iaar uitsluitsel te aeven
over een

4

Wanneer verwacht u een structurele opiossing voor de problemen te hebben

gevonden en de Kamer

daaroverte informeren
Zie het antwoord op vraag 3
5
Bent u bereid om voor alle bestaande gevallen een regeling met terugwerkende kracht te treffen

zodat de nieuwe regeling ook voor hen zal gelden
In dit stadium kan daar nog geen uitspraak over warden
gedaan Dit mede bm te voorkomen dat
hierover mogelijk verkeerde verwachtingen warden gewekt

J

00013