Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

35 851

Wijziging van de Wet Huis voor klokkenluiders
en enige andere wetten ter implementatie van
Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees
Parlement en de Raad van 23 oktober 2019
(PbEU 2019, L 305) en enige andere wijzigingen

Nr. 54

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 mei 2023
Bij brief van 10 maart 2023 heeft de commissie voor Binnenlandse Zaken
mij verzocht uw Kamer eind mei 2023 nader te informeren over de stand
van zaken van de nadere regelgeving die nodig is voor de inwerkingtreding van de wetsbepalingen die bij amendement zijn ingevoegd in de
Wet bescherming klokkenluiders en de uitwerking, inclusief een
uitvoerings- en handhavingstoets, die daarvoor nodig is. Alsook van de
stand van zaken van de (andere) lopende acties en de tijdlijnen die daarbij
horen.
Zoals ik in mijn brief van 21 februari jl.1 heb toegezegd, zal ik uw Kamer
voor de zomer van 2023 informeren over de stand van zaken met
betrekking tot de nadere regelgeving en andere acties en tijdlijnen die
daarbij horen. Ik wil deze toezegging handhaven, omdat ik eind mei nog te
weinig inhoudelijke informatie met uw Kamer kan delen. Wel verwijs ik in
dit verband naar mijn brief aan de Eerste Kamer van 16 maart jl. waarvan
uw Kamer een afschrift heeft ontvangen.2 In deze brief is ook informatie
opgenomen over verschillende lopende acties. Daarnaast kan ik u het
volgende melden.
Voorbereiding AMvB en uitvoerings- en handhavingstoets
Op dit moment werk ik aan de voorbereiding voor een algemene
maatregel van bestuur (AMvB) omtrent het anoniem melden bij
werkgevers naar aanleiding van amendement met Kamerstuk 35 851,
nr. 35 van het lid Omtzigt.3 Deze AMvB vormt een uitwerking van het bij
dat amendement geïntroduceerde artikel 2, tweede lid, onderdelen e en f,
van de Wet bescherming klokkenluiders. Hierbij gaat het onder meer om
1

Kamerstuk 35 851, nr. 53.
Zie Kamerstuk 35 851 C.
3
Kamerstuk 35 851, nr. 35.
2

kst-35851-54
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 851, nr. 54

1

de eisen die gesteld zouden kunnen en mogen worden aan de onafhankelijke functionaris bij wie een vermoeden van een misstand anoniem
gemeld kan worden en aan de wijze waarop anoniem gemeld kan worden,
teneinde de interne meldprocedure op het punt van het anoniem melden
te versterken.
Hiernaast is met het derde nader gewijzigd amendement met Kamerstuk
35 851, nr. 51 van het lid Leijten c.s.4 een aantal nieuwe bepalingen
toegevoegd aan de Wet bescherming klokkenluiders waarin aan de
afdeling onderzoek van het Huis voor klokkenluiders een nieuwe
sanctietaak en sanctiebevoegdheden worden toegekend en aan het Huis
een nieuwe toezichtstaak. Dit betreft de bepalingen in de artikelen 3a,
derde lid, onder e, en 17i van de Wet bescherming klokkenluiders. Voor de
uitwerking van deze bepalingen, inclusief een uitvoerings- en handhavingstoets van de handhavingstaak van het Huis voor klokkenluiders is
een kwalitatief goed en zorgvuldig onderzoek vereist. Hiertoe heb ik een
onderzoeksopdracht in voorbereiding voor het verlenen van een opdracht
aan een extern onderzoeksbureau om mij hierover advies uit te brengen.
Voorstel fonds ter ondersteuning van klokkenluiders
In de motie van de leden Inge van Dijk en Dekker-Abdulaziz is de regering
verzocht om vooruitlopend op de instelling van een fonds ter ondersteuning van klokkenluiders en melders, te werken aan en voorstellen te
doen voor hoe de financiering van het fonds eruit komt te zien, waarbij
eventuele sancties, verplichte bijdragen en vrijwillige bijdragen tot de
mogelijkheden behoren, en de Tweede Kamer hier voor de zomer van
2023 over te informeren.5 Deze vraagstukken en andere vraagstukken
(zoals de rechtsvorm van de ondersteuning, de governance en de criteria
voor de toekenning van de ondersteuning) worden nu nader onderzocht
en vragen een zorgvuldige weging. Er is een werkgroep ingesteld waarin
overleg en samenwerking plaatsvindt met het Ministerie van SZW en het
Huis voor klokkenluiders om de verschillende opties te verkennen en uit te
werken. In mijn brief voor komende zomer, zal ik uw Kamer informeren
over de actuele stand van zaken met betrekking tot het voorstel.
Volgend wetsvoorstel naar aanleiding van de evaluatie Wet Huis
voor klokkenluiders
Hiernaast ben ik momenteel bezig om de (mogelijke) onderwerpen voor
het volgende wetsvoorstel in kaart te brengen, inclusief de vraagstukken
die daarbij spelen en welke deskundigheid daarvoor nodig is. Het betreft
ten eerste onderwerpen die voortvloeien uit de evaluatie van de Wet Huis
voor klokkenluiders in 2020 (inclusief het aanvullende evaluatierapport),
zoals de afbakening van de taken tussen de Nationale ombudsman en het
Huis voor klokkenluiders en een verduidelijking van de rol van de melder
in een misstandonderzoek en in een bejegeningsonderzoek. In het
volgende wetsvoorstel zal ik ook, conform mijn toezegging in mijn brief
van 14 december 20226 aan uw Kamer, een concreet voorstel doen voor
de instelling van een fonds voor de juridische en psychosociale ondersteuning van klokkenluiders (zie hierboven). Daarnaast gaat het om
voorstellen uit de initiatiefnota van het Kamerlid Omtzigt van april 2022.7
Deze voorstellen (over bijvoorbeeld een aparte voorziening voor het
melden van staatsgeheime informatie, een uitbreiding van het benadelingsverbod voor familieleden buiten het werkgerelateerde verband en het
4

Kamerstuk 35 851, nr. 51.
Kamerstuk 35 851, nr. 38.
6
Kamerstuk 35 851, nr. 48.
7
Kamerstuk 36 079, nrs. 2 en 3.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 851, nr. 54

2

publiekelijk bekend maken van de naam van de werkgever die ten
onrechte benadeeld heeft) vergen zoals ik u eerder heb bericht8 nog nader
onderzoek en leiden daarna mogelijk tot voorstellen voor wetswijziging.
Verder gaat het om technische wijzigingen en zo nodig wijzigingen voor
een kwalitatief goede uitwerking van de toezichtstaak en sanctiebevoegdheden van (de afdeling onderzoek van) het Huis voor klokkenluiders.
Pilots ondersteuning van klokkenluiders
In mijn brief van 14 december 2022 heb ik aangegeven dat mijn ministerie
in gesprek is met de raad voor rechtsbijstand over een pilot juridische
ondersteuning voor alle klokkenluiders in Nederland.9 Daarbij had ik voor
ogen om in het voorjaar van start te gaan met deze pilot, maar gebleken is
dat voor de uitwerking van deze pilot meer tijd nodig is om dit zorgvuldig
te kunnen doen. Met het Huis voor klokkenluiders en de raad voor
rechtsbijstand vindt momenteel het gesprek plaats over de inhoud van de
pilot. De komende periode wil ik met alle betrokken partijen de pilot
concreter uitwerken en streef ik ernaar zo spoedig mogelijk van start te
gaan met de pilot, waarbij het akkoord en de medewerking van de raad
voor rechtsbijstand noodzakelijk zijn.
Pilot bijzonder adviseur klokkenluiden bij BZK
In 2020 is de motie van voormalig Kamerleden Van Raak en Van der Molen
aangenomen waarin de regering werd verzocht een pilotproject te starten
voor de ondersteuning van klokkenluiders op de ministeries en in
diensten, in de vorm van een bijzondere vertrouwenspersoon.10 Tijdens
het commissiedebat van 21 april 2022 over de wijziging van de Wet Huis
voor klokkenluiders heb ik aangegeven dat ik wil kijken of deze pilot
binnen mijn eigen ministerie kan plaatsvinden.11 Dit is gelukt. De pilot is
op de hieronder beschreven wijze vormgegeven.
In het CAO-akkoord van de sector Rijk over 2022–2024 is de afspraak
gemaakt dat elk ministerie gaat experimenteren met een onafhankelijke
voorziening met doorzettingskracht.12 Daarbij is afgesproken dat wanneer
de initiatieven invulling geven aan een behoefte van werknemers aan
sociale veiligheid, een dergelijke voorziening wordt ingepast in de
bestaande structuur van het ministerie. Begin februari van dit jaar is een
akkoord bereikt over een pilot bij het Ministerie van BZK. Deze pilot ziet op
de instelling van een personeelsraadgever. Deze personeelsraadgever
treedt ook op als bijzonder adviseur voor klokkenluiders. Hiermee wordt
uitvoering gegeven aan de motie van Van Raak en Van der Molen.
Op dit moment wordt de regeling verder uitgewerkt. De pilot wordt
geëvalueerd in het eerste kwartaal van 2024.
Campagne bevorderen veilig werk- en meldklimaat
Bescherming van klokkenluiders is en blijft belangrijk. Maar eigenlijk wil je
voorkomen dat een medewerker die bescherming zou moeten inroepen.
Daarom is het van groot belang dat werkgevers investeren in een veilig
werk- en meldklimaat. Daarin voelen medewerkers zich veilig om zaken
aan te kaarten die niet goed gaan, waarbij de werkgever dit waardeert en
8

Kamerstuk 35 851, nr. 11, p. 22 en Kamerstuk 36 079, nr. 3, p. 8–9.
Kamerstuk 35 851, nr. 48.
10
Kamerstuk 35 570 VII, nr. 21.
11
Kamerstuk33 258, nr. 53, p. 22.
12
Zie: https://www.caorijk.nl/documenten/publicaties/2022/07/11/akkoord-over-cao-rijk-2022–
2024, p. 7.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 851, nr. 54

3

mogelijke misstanden adequaat worden opgelost. Om die reden ben ik
een campagne gestart om een veilig werk- en meldklimaat bij werkgevers
te stimuleren. Op de website www.wetbeschermingklokkenluiders.nl
wordt informatie gedeeld voor werkgevers over het bevorderen van een
veilig werkklimaat.
Samen met andere betrokken partijen zoals werkgevers uit de private en
publieke sector, het Huis voor klokkenluiders, Transparency International,
de Stichting van de Arbeid en de wetenschap is het afgelopen jaar een
netwerk gevormd. Dit netwerk wordt steeds verder uitgebreid. Met dit
netwerk is nagedacht over de campagne en hoe werkgevers kunnen
worden ondersteund bij het bevorderen van een open en veilig
werkklimaat. Dit jaar worden in het kader van de campagne verschillende
activiteiten en bijeenkomsten georganiseerd met als doel de kennis over
de wetgeving te bevorderen, onderling kennis te delen en de bewustwording van het belang van een veilig werkklimaat te vergroten. Ik vind
het goed om te zien dat werkgevers hun verantwoordelijkheid nemen en
hiermee graag aan de slag willen gaan. Door in te zetten op de uitbreiding
van dit netwerk, kunnen meer werkgevers bereikt worden. Geïnteresseerden die op de hoogte willen blijven van de bijeenkomsten kunnen zich
aanmelden via de website www.wetbeschermingklokkenluiders.nl.
Ik realiseer mij dat het tot stand brengen en behouden van een veilig
werk- en meldklimaat voortdurende aandacht vraagt van werkgevers. Ik
onderschrijf dit belang zeer en wil mij daar hard voor maken. Ik zoek
hierin waar mogelijk en nuttig de samenwerking op met andere
ministeries.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.G.J. Bruins Slot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 851, nr. 54

4