Bijlage 2

1e kwartaalrapportage kinderopvang 2019

1. Gebruik kinderopvangtoeslag
Het aantal kinderen dat gebruik maakt van kinderopvangtoeslag is gestegen naar gemiddeld
815.000 in het eerste kwartaal van 2019. Ten opzichte van het eerste kwartaal van vorig jaar is dit
een stijging van 37.000 kinderen. In tabel 1 is te zien dat in totaal 386.000 kinderen naar de
buitenschoolse opvang gingen, 338.000 kinderen naar de dagopvang en 113.000 kinderen naar de
gastouderopvang. De toename ten opzichte van het eerste kwartaal van vorig jaar is het grootst bij
de buitenschoolse opvang met 27.000 kinderen, gevolgd door de kinderdagcentra met 14.000
kinderen. Het aantal kinderen dat naar de gastouderopvang ging, nam in het eerste kwartaal af.
Het gemiddelde aantal uren opvang per kind per maand is verder gestegen tot 58,6 uur per
maand. Met name het gemiddelde aantal uren opvang op kinderdagcentra is het afgelopen jaar
toegenomen, met 2,4 uur extra per maand.
Tabel 1: Gemiddelde aantallen met kinderopvangtoeslag 12
2015

2016

2017

1e kwartaal
2018

geheel
2018

1e kwartaal
2019

Totaal3

631

672

725

777

790

815

Kinderdagcentra

250

265

291

324

328

338

Buitenschoolse opvang

286

308

336

359

370

386

Gastouderopvang 0- t/m 3-jarigen

58

62

65

65

65

65

Gastouderopvang 4- tot 12-jarigen

51

53

53

52

51

49

Totaal

57,3

56,9

57,5

57,4

57,9

58,6

Kinderdagcentra

80,9

79,7

79,7

77,9

78,9

80,3

Buitenschoolse opvang

35,5

35,7

36,4

36,5

36,9

37,4

Gastouderopvang 0- t/m 3-jarigen

65,0

65,1

65,4

66,4

66,5

66,9

Gastouderopvang 4- tot 12-jarigen

39,8

38,8

37,9

37,1

37,1

36,4

Aantal kinderen (x 1000)

Uren per kind per maand

Bron: Belastingdienst/Toeslagen, cijferbeeld april 2019, bewerking Ministerie van SZW

2. Netto arbeidsparticipatie van ouders met jonge kinderen
In tabellen 2 en 3 is de ontwikkeling in de netto arbeidsparticipatie van respectievelijk vrouwen en
mannen opgenomen. Ten opzichte van het eerste kwartaal vorig jaar, is de arbeidsparticipatie van
vrouwen gestegen met 1,7%-punt. Met name onder jonge vrouwen tussen de 25 en 34 is de netto
arbeidsparticipatie het afgelopen jaar gegroeid. Met 82,9% is de arbeidsparticipatie in deze
categorie het hoogst van alle categorieën. Ook onder moeders, ongeacht de
huishoudsamenstelling, is de arbeidsparticipatie gestegen met ongeveer 2%-punt.
Tabel 2. Netto arbeidsparticipatie vrouwen en moeders met jonge kinderen (in %)

1

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Kw. 1
2018

Kw. 1
2019

Vrouwen 15-75

60,6

59,6

60,3

60,9

61,9

63,2

62,1

63,8

Vrouwen 25-34

79,4

79

79,6

79,9

80,2

82,2

80,3

82,9

De cijfers zijn gebaseerd op de opgaven van aanvragers, die nog kunnen wijzigen als gevolg van het definitief
vaststellen van inkomen en gebruik. Voor 2015 en 2016 zijn vrijwel alle beschikkingen en onderliggende
gegevens definitief; ook voor 2017 is het grootste deel van de beschikkingen definitief vastgesteld.
2
Bij gemiddelde aantallen (zie tabel 1) wordt een kind dat bijvoorbeeld 1 dag in een jaar naar kinderopvang
gaat en waarvoor de ouders recht hebben voor kinderopvangtoeslag voor 1/365 meegeteld.
3
De som der delen is groter dan het totaal. Dit komt omdat een kind binnen een kalenderjaar van meer dan
een type opvang gebruik kan maken (bijvoorbeeld gastouderopvang en kinderdagopvang). Voor het totaal
aantal kinderen wordt zo’n kind één keer meegeteld.

Vrouwen 35-44

78,1

76,7

77

77,6

78,4

79,8

78,8

80,9

Moeders (lid van ouderpaar)

76,4

75,9

76,7

77,6

78,5

79,0

78,1

80,1

Alleenstaande moeders

63,2

59,6

59,5

62,2

63,1

65,9

64,3

66,1

Moeders met jonge kinderen
(0-11)

75,6

74,5

75,9

76,5

77,2

77,8

76,9

78,8

Bron: CBS

Net als bij vrouwen is de arbeidsparticipatie onder mannen gestegen. De stijging is voor mannen
echter minder groot, 0,9%-punt ten opzichte van het hetzelfde kwartaal vorig jaar. De netto
arbeidsparticipatie van alleenstaande vaders is in het eerste kwartaal van 2019 ten opzichte van
het eerste kwartaal van 2018 het meest toegenomen met 1,1%-punt. De netto arbeidsparticipatie
van alleenstaande vaders kan sterk fluctueren omdat het een kleine groep betreft.
Tabel 3. Netto arbeidsparticipatie mannen en vaders met jonge kinderen (in %)
2013

2014

2015

2016

2017

2018

Kw. 1
2018

Kw. 1
2019

Mannen 15-75

70,2

70,1

70,4

70,8

71,5

72,5

71,9

72,8

Mannen 25-34

86

86,3

86,6

87,2

87,7

88,5

87,6

87,7

Mannen 35-44

88,1

88,3

89,1

89,4

89,8

90,3

90,3

91,2

Vaders (lid van ouderpaar)

89,6

90,1

90,4

90,8

91,2

91,7

91,2

91,9

Alleenstaande vaders

74,7

76,1

75,5

76,3

73,8

76,6

75,3

76,4

Vaders met jonge kinderen
(0-11)

91,7

92,4

93

93,3

93,5

94,0

93,6

94,1

Bron: CBS

In tabel 4 is de ontwikkeling in het aantal gewerkte uren per week van vrouwen en moeders4 met
jonge kinderen weergegeven. Het gemiddelde aantal gewerkte uren van vrouwen is in het eerste
kwartaal van 2019 met 0,3 uur per week toegenomen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.
Moeders met jonge kinderen werken in het eerste kwartaal van dit jaar 26,6 uur per week.
Tabel 4. Ontwikkeling in gewerkte uren van vrouwen en moeders met jonge kinderen
(gemiddelde binnen de groep vrouwen met een baan van meer dan 1 uur, jaarcijfers)
2013

2014

2015

2016

2017

2018

Kw. 1
2018

Kw. 1
2019

Vrouwen 15-74

25,3

25,3

25,3

25,6

25,9

26,1

25,9

26,2

Moeders met jonge
kinderen (0-11 jaar)

24,8

25,2

25,5

25,8

26,4

26,6

26,7

26,6

Bron: CBS

3. De ontwikkeling van de gemiddelde uurprijs
Tabel 5 toont de ontwikkeling van de tarieven in de kinderopvang en het verschil met de maximum
uurprijs. Het gemiddelde van de tarieven die ouders doorgeven is bij elke opvangsoort gestegen.
Het gemiddelde uurtarief van de dagopvang is gestegen met € 0,43 ten opzichte van het
gemiddelde van vorig jaar. De gemiddelde tarieven liggen € 0,19 (2,4%) onder de maximum
uurprijs. Dit verschil is toegenomen, omdat de maximum uurprijs met € 0,57 is verhoogd. Voor de
buitenschoolse opvang ligt het gemiddelde uurtarief € 0,38 (5,5%) boven de maximum uurprijs.
De gemiddelde tarieven van de gastouderopvang zijn minder gestegen dan de maximum uurprijs,
waardoor deze ook onder de maximum uurprijs blijven.

4

In 2013 voor de bevolkingsgroep tussen de 15 en de 65 jaar. Vanaf 2014 en later conform de internationale
definitie (15 tot 75 jaar).

Tabel 5: ontwikkeling gemiddelde uurprijs (in €)5
2015

2016

2017

2018

Kw. 1
2019

Gemiddelde uurprijzen voor maximering6
Dagopvang

6,87

6,99

7,18

7,40

7,83

Buitenschoolse opvang

6,74

6,84

6,99

7,15

7,27

0- t/m 3-jarigen gastouderopvang

5,64

5,69

5,83

5,91

6,03

4- tot 12-jarigen gastouderopvang

5,62

5,67

5,84

5,92

6,06

Dagopvang

6,84

6,89

7,18

7,45

8,02

Buitenschoolse opvang

6,38

6,42

6,69

6,95

6,89

0- t/m 3-jarigen gastouderopvang

5,48

5,52

5,75

5,91

6,15

4- tot 12-jarigen gastouderopvang

5,48

5,52

5,75

5,91

6,15

Maximum uurprijzen

Relatief verschil gemiddelde t.o.v. maximum uurprijzen
Dagopvang

0,4%

1,4%

0,1%

-0,7%

-2,4%

Buitenschoolse opvang

5,6%

6,5%

4,5%

2,9%

5,5%

0- t/m 3-jarigen gastouderopvang

2,9%

3,1%

1,4%

0,0%

-1,9%

4- tot 12-jarigen gastouderopvang

2,5%

2,7%

1,5%

0,2%

-1,5%

Bron: Belastingdienst/Toeslagen, cijferbeeld april 2019, bewerking SZW

4. Aanbod kinderopvang
Tabel 6 laat het aantal kinderopvanglocaties zien. Begin dit jaar lag het aantal locaties in de
dagopvang rond de 9.000. Bij de buitenschoolse opvang is in het eerste kwartaal een kleine netto
groei te zien van 41 locaties. De dalende trend bij de gastouders zet door, met een netto afname
van 552 locaties.
Tabel 6: aantal kinderopvang- en gastouderlocaties
Jan.
2015

Jan.
2016

Jan.
2017

Jan.
2018

Apr.
2018

Juli
2018

Okt.
2018

Jan.
2019

Apr.
2019

Dagopvang

6.446

6.731

7.499

9.029

8.997

9.004

9.032

9.003

8.973

BSO

6.336

6.418

6.648

6.894

6.910

6.955

7.107

7.152

7.193

Gastouders

36.807

34.504

33.585

31.447

30.659

30.009

28.865

27.881

27.329

Bron: DUO rapportage Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen

Zoals is toegezegd in de Kamerbrief van 15 maart jl.7 wordt de ontwikkeling in de vraag naar en
het aanbod van kinderopvang opgenomen in de kwartaalrapportage. Dit is weergegeven in tabel 7.
Het aanbod van kindplaatsen in de BSO is toegenomen met bijna 50.000 tussen januari 2015 en
2019. De bezettingsgraad8 in de BSO is licht gestegen van 67,7% in het eerste kwartaal van 2018
naar 67,8% in het eerste kwartaal dit jaar. In de dagopvang is de bezettingsgraad gestegen van
61,6% naar 62,9%. Dit is slechts een gemiddelde over de gehele week. De bezettingsgraad zal
hoger liggen op maandag, dinsdag en donderdag en lager op woensdag en vrijdag.

5
Het betreft de gemiddelde uurprijzen, waarbij gewogen is naar gebruik. Ter illustratie: de uurprijs van
gebruikers die 60 opvanguren afnemen weegt drie keer zo zwaar mee bij bepaling van het gemiddelde als de
uurprijs van gebruikers die 20 opvanguren afnemen.
6
Deze cijfers over de gemiddelde uurprijs zijn gebaseerd op de uurprijzen die ouders aan de
Belastingdienst/Toeslagen doorgeven. Het is onduidelijk in hoeverre ouders een wijziging van de uurprijs altijd
doorgeven en de uurprijzen dus volledig aansluiten bij de uurprijs die een kinderopvangorganisatie vraagt.
7
Kamerstukken II, 2018-19, 31 322, nr. 392.
8
Bij het berekenen van de bezettingsgraad is de veronderstelling uit eerdere wachtlijstmetingen gebruikt dat
iedere geregistreerde kindplaats kinderopvang kan bieden aan 1,9 kind.

Tabel 7: aantal geregistreerde kindplaatsen
Jan.
2015

Jan.
2016

Jan.
2017

Jan.
2018

Apr.
2018

Juli
2018

Okt.
2018

Jan.
2019

Apr.
2019

Dagopvang

219.072

223.448

240.947

277.027

277.465

278.761

281.064

284.074

283.014

BSO

245.063

249.745

262.671

276.586

279.109

281.967

289.870

294.433

299.856

Gastouders

169.301

164.643

165.672

159.836

157.127

154.973

150.585

146.707

144.674

Bron: DUO rapportage Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen

5. Regionale spreiding en capaciteit
In tabel 8 is het relatieve verschil tussen het gemiddelde uurtarief en de maximum uurprijs
uitgesplitst naar regio.9 De resultaten komen overeen met de resultaten in de kwartaalrapportages
van 2018. In stedelijke regio’s worden hogere uurtarieven gevraagd bij alle opvangsoorten. Het
verschil tussen de zeer stedelijke en niet-stedelijke regio’s ligt tussen de 3,0%-punt en 4,1%-punt.
Tabel 8: regionale uitsplitsing relatief verschil gemiddelde t.o.v. maximum uurprijzen10
Dagopvang
Mrt.
2017

Mrt.
2018

Mrt.
2019

Mrt.
2016

Mrt.
2017

Mrt.
2018

Mrt.
2019

Mrt.
2016

Mrt
2017

1,2%

0,1%

1,0%

2,0%

6,3%

4,3%

2,5%

5,6%

2,8%

1,3%

1

2,7%

1,4%

0,5%

0,4%

7,0%

5,0%

3,3%

6,5%

4,8%

3,2%

2

1,4%

0,1%

1,0%

2,0%

6,4%

4,4%

2,5%

5,6%

2,7%

1,5%

3

0,7%

0,7%

1,6%

2,6%

6,4%

4,3%

2,5%

5,8%

3,0%

1,4%

4

0,3%

1,1%

1,9%

3,0%

6,2%

4,0%

2,2%

5,2%

2,0%

0,6%

5

-1,0%

2,1%

2,9%

3,7%

3,6%

1,8%

0,2%

3,5%

2,6%

0,5%

Bron: Belastingdienst/Toeslagen, cijferbeeld april 2019, bewerking SZW

De ontwikkeling van de gemiddelde uurprijs is in tabel 9 uitgesplitst. Tussen maart 2018 en maart
2019 is de ontwikkeling van de uurtarieven in stedelijke en niet-stedelijke regio's vergelijkbaar. Het
grootste verschil in stijging bedraagt 0,6%-punt bij de gastouderopvang. De tarieven voor
gastouderopvang stegen in maart 2018 ook al harder in stedelijke regio’s.
Tabel 9: regionale uitsplitsing ontwikkelingen gemiddelde uurprijs voor maximering
t.o.v. voorgaande jaar11 (in €)10
Dagopvang

Landelijk
Regio

1

Ga

Mrt.
2016
Landelijk
RegioFout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Buitenschoolse opvang

Buitenschoolse opvang

Gastouderopvang

Mrt.
2017

Mrt.
2018

Mrt.
2019

Mrt.
2017

Mrt.
2018

Mrt.
2019

Mrt.
2017

Mrt.
2018

Mrt.
2019

2,9%

2,8%

6,6%

2,2%

2,1%

2,2%

2,7%

1,2%

2,7%

2,9%

2,9%

6,6%

2,3%

2,1%

2,2%

2,6%

2,1%

3,1%

9
Een maatstaf voor de concentratie van menselijke activiteiten gebaseerd op de gemiddelde
omgevingsadressendichtheid (oad). Hierbij zijn vijf categorieën onderscheiden: - zeer sterk stedelijk (1):
gemiddelde oad van 2500 of meer adressen per km2; - sterk stedelijk (2): gemiddelde oad van 1500 tot 2500
adressen per km2; - matig stedelijk (3): gemiddelde oad van 1000 tot 1500 adressen per km2; - weinig
stedelijk (4): gemiddelde oad van 500 tot 1000 adressen per km2; - niet-stedelijk (5): gemiddelde oad van
minder dan 500 adressen per km2. (Bron: CBS)
10
Voor een klein aantal waarnemingen ontbrak de mate van stedelijkheid. Deze zijn niet meegenomen in de
tabel, waardoor totalen van de regionale aantallen niet geheel optellen tot het macro-totaal van Nederland.
11
Deze cijfers over de gemiddelde uurprijs zijn gebaseerd op de uurprijzen die ouders aan de
Belastingdienst/Toeslagen doorgeven. Het is onduidelijk in hoeverre ouders een wijziging van de uurprijs altijd
doorgeven en de uurprijzen dus volledig aansluiten bij de uurprijs die een kinderopvangorganisatie vraagt.

2

2,8%

2,7%

6,5%

2,2%

2,0%

2,1%

2,9%

0,9%

2,7%

3

2,8%

2,8%

6,6%

2,2%

2,0%

2,3%

2,6%

1,6%

2,5%

4

2,8%

2,9%

6,5%

2,1%

2,1%

2,0%

2,7%

0,9%

2,5%

5

3,0%

2,9%

6,7%

2,4%

2,2%

2,4%

2,0%

1,0%

2,7%

Bron: Belastingdienst/Toeslagen, cijferbeeld april 2019, bewerking SZW