Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 793

Preventief gezondheidsbeleid

Nr. 458

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 november 2019
In 1990 werd in Nederland het bevolkingsonderzoek borstkanker landelijk
ingevoerd. Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij
vrouwen: ieder jaar krijgen ruim 17.400 vrouwen de diagnose borstkanker
en overlijden meer dan 3.100 vrouwen aan de gevolgen.
De doelstelling van het bevolkingsonderzoek is het bereiken van
gezondheids-winst. Binnen het programma wordt jaarlijks bij ongeveer
7.000 vrouwen een tumor in de borst opgespoord en doordat bij deze
vrouwen de behandeling eerder kan worden ingezet, overlijden er 850
vrouwen minder per jaar. Daarmee is het Nederlands bevolkingsonderzoek zeer succesvol en wordt dit ook in het buitenland vaak als
voorbeeld aangehaald. Sinds de start van het programma is het
overheidsbeleid blijvend gericht op een proces van verbeteren van de
kwaliteit en effectiviteit van het bevolkingsonderzoek waar mogelijk.
Tegen dat licht informeer ik u met deze brief over mijn adviesaanvraag
aan de Gezondheidsraad over de wenselijkheid en de mogelijkheid van de
toepassing van Magnetic Resonance Imaging (MRI) binnen het bevolkingsonderzoek borstkanker voor een bepaalde groep vrouwen. De
adviesaanvraag aan de Gezondheidsraad stuur ik u hierbij toe1.
De aanleiding voor de aanvraag zijn de resultaten die gereed zijn over de
eerste volledige ronde van onderzoek van de zogenaamde DENSE-studie
van het Julius Centrum en de Divisie Beeld van het UMC Utrecht, die in
samenwerking met zeven andere ziekenhuizen wordt uitgevoerd.
De studie heeft tot doel te onderzoeken of het toevoegen van MRI beter is
dan alleen een mammogram in de screening naar borstkanker voor
vrouwen met heel dicht («dense») borstweefsel. Afwijkingen in heel dicht
borstweefsel zijn op een mammogram minder goed te zien. Daarnaast
1

kst-32793-458
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 793, nr. 458

1

hebben vrouwen met heel dicht borstweefsel een hoger risico op
borstkanker.
Voor het bevolkingsonderzoek borstkanker worden vrouwen in de leeftijd
tussen 50 en 75 jaar om de twee jaar uitgenodigd voor het laten maken
van een mammogram. Het betreft per jaar zo’n één miljoen vrouwen. Van
deze groep vrouwen heeft 8% heel dicht borstweefsel. Dat betekent dat
80.000 vrouwen per jaar mogelijk baat hebben bij screening met een
aanvullende MRI.
Het DENSE-onderzoek bevat drie screeningsmomenten met MRI bij
vrouwen met heel dicht borstweefsel, met een intervalperiode van 2 jaar.
De volledige DENSE-studie betreft daarmee twee rondes. De resultaten
van de eerste volledige ronde van het onderzoek zijn op 28 november
2019 gepubliceerd in The New England Journal of Medicine, een
internationaal gezaghebbend wetenschappelijk vakblad. De resultaten
waren in een bondiger vorm al eerder dit jaar gepresenteerd op het
Europese Radiologie congres (ECR) in Wenen.
De resultaten uit de eerste ronde zijn veelbelovend en wijzen op toegevoegde waarde van een aanvullende MRI voor vrouwen met zeer dicht
borstweefsel. Het aantal gevallen van borstkanker dat bij de screening met
MRI wordt opgespoord ligt hoger en het aantal vrouwen dat borstkanker
ontwikkelt in de periode tussen twee screeningen in, blijkt – als gevolg
hiervan – lager.
Er zijn ook nadelen. Bij een aanvullende MRI is er onder andere meer kans
op achteraf onnodige verwijzingen (de zogenaamde «fout-positieven») of
op onnodige behandeling (in ieder geval in de eerste screeningsronde zijn
ook zeer traag groeiende tumoren gevonden waarbij niet-ingrijpen
mogelijk geen nadelen zou hebben opgeleverd).
Ik vraag de Gezondheidsraad om advies waarin deze en andere voor- en
nadelen zijn meegenomen, om daarmee een overwogen besluit te kunnen
nemen om MRI wel of niet deel te laten uitmaken van het bevolkingsonderzoek naar borstkanker voor de groep vrouwen met zeer dicht borstweefsel. Ook vraag ik de Gezondheidsraad naar een beschouwing over de
toekomstbestendigheid van MRI als methode voor vroegopsporing van
borstkanker.
Een definitieve beslissing over toevoeging van een aanvullende MRI
hangt tevens af van de wijze waarop de uitvoering van een MRI kan
plaatsvinden. Ik zal het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM
de opdracht geven de uitvoeringsconsequenties in kaart te brengen.
Gebruikelijke procedure is dat eerst een Gezondheidsraadadvies wordt
opgeleverd. Dat advies maakt duidelijk of de vervolgactie van een toets
door het RIVM zinvol is. Gezien de mogelijke gezondheidswinst en impact
van de resultaten van de DENSE-studie heb ik echter behoefte om – met
behoud van kwaliteit en zorgvuldigheid – deze procedure ter voorbereiding van besluitvorming te versnellen.
Ik heb daarom besloten tot een gelijktijdige adviesaanvraag aan de
Gezondheidsraad en opdrachtverstrekking aan het RIVM. Beide organisaties blijven verantwoordelijk voor hun eigen product, maar zij hebben
aangegeven onderling te zullen afstemmen over de nadere invulling van
de advisering en over de elementen voor de uitvoeringstoets. Daarbij
zullen zij de twee eigenstandige producten voorzien van een verbindende
notitie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 793, nr. 458

2

De Gezondheidsraad en RIVM zullen hun adviezen mede baseren op de
publicatie in The New England Journal of Medicine. Inzet van beide
organisaties is om hun adviezen en de verbindende notitie rond de zomer
2020 te kunnen opleveren. Daarna zal ik uw Kamer informeren over mijn
standpunt.
De onderzoeksresultaten van de DENSE-studie zijn veelbelovend maar ik
kan me ook voorstellen dat mensen zorgen of vragen hebben over
borstkankerscreening naar aanleiding van dit nieuws. Iedereen kan terecht
op de website www.bevolkingsonderzoekborstkanker.nl van het RIVM
voor meer informatie en natuurlijk ook bij de eigen huisarts. Op de
website www.juliuscenter.com is uitgebreidere informatie te vinden over
de DENSE-studie.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 793, nr. 458

3