Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1913
Vragen van de leden Van der Woude en Ellian (beiden VVD) aan de Ministers
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Justitie en Veiligheid over
bedreigingen van Joodse studenten (ingezonden 22 december 2021).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap), mede
namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 28 februari 2022). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1310.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Rabiate Israëlhaat aan Universiteit Leiden
bedreiging voor Joodse studenten»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat docenten aan deze instelling zich pro-BDS uiten naar
studenten toe? Zo ja, deelt u de mening dat deze politieke stellingname de
academische vrijheid beperkt, doordat studenten niet meer uit durven gaan
van een neutrale houding van de docent op dit onderwerp?
Antwoord 2
Het hoger onderwijs moet een veilige leeromgeving bieden. De Universiteit
Leiden heeft mij geïnformeerd dat, mede naar aanleiding van de brief van
Joodse studenten, op de Faculteit Geesteswetenschappen gesprekken zijn
gevoerd met docenten en studenten over een veilige en inclusieve leeromgeving bij de behandeling van gevoelige onderwerpen en over het belang van
de scheiding tussen politiek en onderwijs. Docenten die onderwijs geven over
het Midden-Oosten zijn zich bewust van hun rol in het borgen en bevorderen
van een open gesprek binnen de onderwijsomgeving ook wanneer er tussen
studenten meningsverschillen zijn. In het enkele geval dat door een docent de
grens tussen politiek en onderwijs is overschreden, is door het faculteitsbestuur corrigerend opgetreden.

1

ah-tk-20212022-1913
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Israel Nieuws, d.d. 20 deceember 2021, «Rabiate Israëlhaat aan Universiteit Leiden bedreiging
voor Joodse studenten», https://www.israelnieuws.nl/post/rabiate-isra%C3%ABlhaat-aanuniversiteit-leiden-bedreiging-voor-joodse-studenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Zoals mijn voorganger eerder heeft benadrukt staat naast de vrijheid van
meningsuiting van studenten ook de academische vrijheid. Die houdt in dat
docenten in vrijheid hun onderzoek kunnen doen, hun bevindingen naar
buiten kunnen brengen én onderwijs kunnen geven – ook wanneer dat
gevoelige onderwerpen betreft of wanneer studenten zich daar moeilijk in
kunnen vinden. Bij academische vorming horen ook confrontatie, debat en
lastige gesprekken. 2
Evenwel verbergt antisemitisme zich tegenwoordig dikwijls achter politieke
uitingen. Deze kunnen in dit kader wel degelijk intimiderend zijn voor Joodse
studenten en daarmee in de weg staan van een veilige leeromgeving.
Vraag 3
In hoeverre acht u het gewenst dat een universiteit direct of indirect een
vereniging financiert die BDS propageert, in het licht van het feit dat de
rijksoverheid zich volledig onthoudt van dergelijke financiering?
Antwoord 3
De financiering van de studentenvereniging MENA betreft compensatie van
de registratiekosten bij de Kamer van Koophandel (760 euro) en in 2021 een
vergoeding van 421 euro van het Expertisebureau D&I voor hun algemene
kosten en activiteiten. Het Expertisebureau D&I geeft ondersteuning voor
evenementen aan diverse studentenorganisaties als wordt stilgestaan bij
diversiteitsonderwerpen. De Universiteit Leiden heeft mij verder geïnformeerd
dat MENA meerdere activiteiten waaronder een Academic Panel on Palestine
heeft georganiseerd met sprekers op verschillende kennisgebieden en met
verschillende perspectieven, voor wat betreft BDS zowel voor als kritisch ten
aanzien van BDS.
Vraag 4
Kunt u bevestigen of de diversiteitsofficier van de Universiteit Leiden
inderdaad geen enkele actie heeft ondernomen na een brandbrief van Joodse
studenten? Zo ja, deelt u de mening dat dit niet acceptabel is?
Antwoord 4
Naar aanleiding van de brief van Joodse studenten aan het College van
Bestuur is er een gesprek georganiseerd tussen de voorzitter van het college,
de diversiteitsofficier en de studenten. Daarna zijn er meerdere gesprekken
geweest op faculteitsniveau om de sociale veiligheid in het onderwijs te
verbeteren waar de diversiteitsofficier aanwezig was en betrokken was in de
coördinatie.
Vraag 5
In hoeverre erkent u dat het ontkennen van het bestaansrecht van Israël als
het nieuwe antisemitisme wordt gezien of ervaren?
Antwoord 5
Wij erkennen dat het ontkennen van het bestaansrecht van Israël als
antisemitisme kan worden gezien en ervaren. Bij de bestrijding van antisemitisme hanteert het kabinet de definitie van de International Holocaust
Remembrance Alliance (IHRA) van antisemitisme als juridisch niet-bindende
werkdefinitie3: «Antisemitisme is een bepaalde perceptie van Joden die tot
uiting kan komen als een gevoel van haat jegens Joden. Retorische en fysieke
uitingen van antisemitisme zijn gericht tegen Joodse of niet-Joodse personen
en/of hun eigendom en tegen instellingen en religieuze voorzieningen van de
Joodse gemeenschap.» Uitingen van antisemitisme kunnen volgens de IHRA
ook gericht zijn tegen de Staat Israël, opgevat als een Joods collectief
gegeven. Bijvoorbeeld door het Joodse volk het recht op zelfbeschikking te
ontzeggen, of door het met twee maten meten, in die zin dat van de Staat
Israël een bepaald gedrag wordt geëist dat niet van andere democratische
naties wordt verwacht of verlangd.4

2

Kamerstuk 31 288, nr. 923
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1799
4
De werkdefinitie van antisemitisme van de IHRA | Drupal (holocaustremembrance.com)
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 6
Wat gaat u doen om te waarborgen dat Joodse studenten zich veilig en vrij
voelen, zowel in fysieke zin als academisch, op universiteiten?
Antwoord 6
In een academische onderwijsomgeving is het van belang een open discussie
te voeren waarin verschillende perspectieven naar voren gebracht kunnen
worden. Ik vind het dan ook belangrijk dat alle studenten zich binnen hun
opleiding en in academische discussies vrij voelen om zich uit te spreken. De
Inspectie van het Onderwijs heeft studenten bevraagd of zij zich vrij voelen
om hun mening te uiten binnen de opleiding. Een eerste beeld hiervan is te
vinden in de «Gezamenlijke notitie persoonlijke ontplooiing en maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef in het hoger onderwijs» van inspectie en
NVAO.5 De inspectie zal hier verder over rapporteren in de komende Staat
van het Onderwijs.
Voor universiteiten is het bieden van een veilige en inclusieve omgeving voor
studenten en medewerkers een prioriteit. Om de sociale veiligheid te
bevorderen hebben alle universiteiten vertrouwenspersonen, ombudsfunctionarissen en een klachtenprocedure om onveilige situaties te melden en aan te
pakken. Bij gevallen van fysiek geweld, seksueel geweld, discriminatie of
racisme wordt opgeroepen om aangifte te doen.

5

Bijlage bij kamerstuk 31 288, nr. 923

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3