Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2677

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2020
In het regeerakkoord is bepaald dat er in de huidige kabinetsperiode
«Landelijke Vreemdelingenvoorzieningen» worden ontwikkeld (hierna
«LVV’s» of «het programma»). In 2019 zijn er vijf pilot-LVV’s gestart waarin
het kabinet samen met de VNG en de gemeenten Amsterdam, Rotterdam,
Utrecht, Groningen en Eindhoven de beoogde samenwerking en
werkwijze ontwikkelt om deze uit te werken tot een landelijk dekkend
netwerk zoals bedoeld in het regeerakkoord.
In deze brief geef ik eerst een beleidsreactie op de plan- en procesevaluatie die door het WODC is uitgevoerd. Dit onderzoek is reeds naar uw
Kamer gestuurd.1 Dit onderzoek is verricht in de periode mei 2019 tot april
2020. Sindsdien zijn de pilots verder gevorderd en ontwikkelt de samenwerking tussen de verschillende partners zich in positieve zin, ondanks de
vertragingen en belemmeringen als gevolg van Covid-19. Gelet op het
gezamenlijk opdrachtgeverschap is de reactie in samenwerking met de
betrokken bestuurlijke delegatie van de VNG opgesteld. Vervolgens geef ik
in deze brief gehoor aan de motie van de leden Becker en Van Toorenburg
die mij vraagt om een beeld te geven van de resultaten, het soort
casussen, de samenwerking in de LVV’s en mijn beleid ten aanzien van de
convenantafspraken.2
Reactie plan- en procesevaluatie
Een onafhankelijke evaluatie van het programma is een centraal element
van de bestuurlijke afspraken over het programma. In goed overleg met
gemeenten is ervoor gekozen om de evaluatie door het WODC te laten
uitvoeren, dat hiervoor externe onderzoeksbureaus aanzoekt en begeleidt.
In het voortraject heeft het WODC er omwille van de objectiviteit voor
gekozen om de evaluatie te splitsen in twee onderzoeken: een plan- en
1
2

kst-19637-2677
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 19 637, nr. 2641.
Kamerstuk 35 300 VI, nr. 36.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

1

procesevaluatie die kijkt naar doel, opzet en eerste beeld van de pilots, en
een tussentijdse effectevaluatie, die de resultaten van de pilots in beeld
brengt en bestuurders informeert over de opbrengst tot dusver. Dit
tweede onderzoek wordt naar verwachting op 1 februari 2021 opgeleverd.
Naar verwachting zal hierin een beter beeld worden geschetst van alle
behaalde resultaten op kwalitatief en kwantitatief niveau. Op het eerste
onderzoek reageer ik in deze brief. Ik doe dit naar gelang de thema’s die
het onderzoek aanraakt en reageer tevens op de slotbeschouwing.
Doelstellingen en doelgroep van de LVV
De analyse van de onderzoekers ten aanzien van de doelstellingen en
(verschillen tussen) de pilotgemeenten herken ik. Bij de start van het
traject zijn lokale verschillen tussen gemeenten omarmd vanuit de
gedachte dat diversiteit in de pilots helpt bij het vinden van de beste
werkwijze. In de praktijk blijkt dat de verwachtingen van ngo’s ten aanzien
van de doelstellingen niet overal goed aansluiten op hetgeen werd
beoogd bij het maken van de samenwerkingsafspraken tussen het Rijk en
gemeenten. Dit levert bij een aantal pilots frustratie op in de samenwerking, met name in steden waar historisch gezien de verhoudingen
tussen partijen spanning opleverden. Hierover ben ik in gesprek met mijn
medebestuurders om te bezien hoe binnen het lokale krachtenveld de
gecontracteerde ngo’s zoveel mogelijk kunnen aansluiten op het beoogde
doel van de samenwerkingsafspraken tussen Rijk en gemeenten.
Uit de plan- en procesevaluatie blijkt dat alle gemeenten onder
voorwaarden om humanitaire redenen en om redenen van openbare orde
en veiligheid vreemdelingen die uitgesloten zijn van deelname aan de
LVV-pilot toch toegang verlenen tot de LVV. De omschrijving van de
doelgroep is landelijk afgesproken.3 Ik ben mij ervan bewust dat er door
pilotgemeenten sporadisch uitzonderingen worden gemaakt in de
doelgroep.
Het rapport meldt voorts dat zowel Rotterdam als Utrecht in de formele
omschrijving van de doelgroep hebben meegenomen dat vreemdelingen
bereidheid moeten tonen mee te zullen werken aan een oplossing voor
hun situatie. Alle gemeenten hanteren echter, hetzij in verschillende mate
en op verschillende wijze, het criterium dat de vreemdelingen mee dienen
te werken aan een begeleidingstraject. Ook biedt de gemeente Utrecht ten
gevolge van haar voormalige BBB-voorziening en in tegenspraak met het
convenant ook voorzieningen aan enkele gezinnen, terwijl deze recht op
Rijksopvang in de gezinslocaties hebben. In Eindhoven is in tegenstelling
tot de andere vier pilotgemeenten de BBB-voorziening niet gesloten en
bestaan beide naast elkaar. Vreemdelingen kunnen op vrijwillige basis
deelnemen aan de LVV. In de andere drie gemeenten zijn de vreemdelingen uit de BBB’s getoetst op de LVV-toelatingscriteria en voor zover zij
daaraan voldoen, toegelaten tot de LVV.
In Rotterdam bestond de populatie tijdens de door Regioplan gehanteerde
meting voor ongeveer 20% uit personen afkomstig uit een veilig land van
herkomst, deze krijgen onder voorwaarden maximaal drie maanden
opvang in de LVV. Ook in Eindhoven maken personen afkomstig uit een
veilig land van herkomst deel uit van de populatie. In Groningen geldt dit
alleen voor personen die voorheen in een BBB werden opgevangen.
Nieuwe aanmeldingen gaan in principe door naar een Vrijheidsbeper3

Alle vreemdelingen zonder recht op verblijf of Rijksopvang die in beeld komen, komen in
aanmerking voor toelating tot de pilot-LVV met uitzondering van vreemdelingen met een zwaar
inreisverbod van tien jaar of hoger, ongewenstverklaarden, EU-burgers en Dublin-claimanten.
Alle pilotgemeenten hebben hier het criterium van aantoonbare regiobinding aan toegevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

2

kende Locatie (VBL). De andere gemeenten sluiten deze groep op eigen
initiatief uit. Gezien de landelijk afgesproken kaders zijn veilige landers
niet uitgesloten van de doelgroep.
Ik zie dat deze uitzonderingen inmiddels zeer beperkt zijn en initieel vooral
een resultaat waren van de transitie van de Bed-, Bad- en Broodinstellingen (BBB) naar de LVV en dat er bij nieuwe toelatingen niet of nauwelijks personen worden toegelaten die buiten de toelatingscriteria vallen.
Ten aanzien van de afwijkingen van de werkwijze met betrekking tot
toegang tot de LVV, met name in Utrecht en Eindhoven, vinden gesprekkenplaats met als inzet om zo snel mogelijk tot wederzijdse tevredenheid
over de uitvoering van de LVV-pilot te komen. Verder geldt dat de
doelgroep en de dossiers zeer divers zijn, wat om maatwerk vraagt. Het
betreft deels complexe casuïstiek, waarin ook sprake kan zijn van
medische en/of psychische problematiek. Dit bemoeilijkt het vinden van
bestendige oplossingen, bijvoorbeeld omdat eerst stabilisatie moet
plaatsvinden om medewerking van de vreemdeling te krijgen aan welk
traject dan ook. Ik merk dat hier sindsdien voortgang op wordt geboekt,
met name in de samenwerking. Wel hebben de maatregelen ten aanzien
van Covid-19 helaas een negatieve impact gehad op de voortgang.
In mijn beantwoording van de motie van de leden Becker en Van
Toorenburg ga ik verder in op mijn eigen observaties over de kenmerken
van de doelgroep.
Rollen van betrokken partijen en de samenwerking tussen betrokken
partijen
Wat betreft de rollen en de samenwerking van de betrokken partijen
herken ik dat de samenwerking (nog) niet in alle gemeenten soepel
verloopt en dat niet alle partijen altijd tevreden zijn met de wijze waarop
de regierol door de gemeente wordt ingevuld. Wel worden er tastbare
stappen gezet om het proces te verbeteren.
In alle pilotgemeenten blijken nog steeds verschillen te bestaan tussen de
betrokken partijen over de invulling die wordt gegeven aan het doel van
de LVV-pilot en de aanpak van casuïstiek. Enerzijds ervaren de Rijkspartijen dat (te) lang wordt vastgehouden aan het verkennen van het
verblijfsperspectief en dat vertrek moeilijk bespreekbaar is.
Anderzijds hadden ngo’s, maar ook gemeenten, verwacht of gehoopt dat
de deelnemende Rijkspartijen, met name de IND, in staat zouden zijn om
voor complexe problematiek oplossingen te vinden en gemachtigd
zouden zijn beslissingen te nemen over legalisering van verblijf. Dit punt
wordt door lokale partijen de doorzettingsmacht van de IND genoemd.
Over hoe deze doorzettingsmacht eruit zou moeten zien zijn geen
afspraken gemaakt in de convenanten. In de convenanten is afgesproken
dat de IND zich inspant om medewerkers in te zetten die binnen de kaders
van de wet- en regelgeving oplossingsgericht kunnen meedenken en hun
professionele ruimte optimaal benutten om tot een oplossing te komen.
Hierbij is ook relevant te vermelden, zoals ook in het rapport beschreven,
dat met het afschaffen van de discretionaire bevoegdheid er een
mogelijkheid is weggevallen om in uitzonderlijke gevallen, terwijl de
beleidskaders daar geen ruimte voor bieden, toch verblijf te verlenen. In
de praktijk blijkt dat er gevallen zijn waarbij door ngo’s aan verblijf wordt
gedacht, maar er binnen de huidige wet- en regelgeving geen verblijf kan
worden toegekend. Zoals aan uw Kamer toegezegd is dit vraagstuk
expliciet onderdeel van de eerdergenoemde effectevaluatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

3

Om de doelstellingen van de LVV te bereiken is intensieve lokale en
landelijke samenwerking tussen betrokken convenantspartners en met de
ngo’s noodzakelijk. Deze samenwerking is gezien de historie van dit
onderwerp niet altijd vanzelfsprekend. De samenwerking tussen de
partijen is volgens alle betrokkenen aanzienlijk verbeterd. Door alle
partijen wordt het belang genoemd dat zij in lokale samenwerkingsoverleggen (LSO’s) met elkaar aan tafel zitten zodat er wederzijds meer kennis
en begrip kan ontstaan. Geen van de partijen is nog echt tevreden over de
resultaten die de LVV heeft opgeleverd, dit is versterkt door de gevolgen
van Covid-19. Verbeterde resultaten vragen tijd en doorzettingsvermogen.
In alle gemeenten bestaat het risico dat door verschillen in verwachtingen
ten aanzien van de LVV het draagvlak vermindert, duurzame beslissingen
uitblijven en dat het uitblijven van concrete, duurzame oplossingen leidt
tot frustratie en verwijdering in de samenwerking. Dit gezegd hebbende
bestaat bij alle partijen de opvatting dat er grote stappen zijn gezet in de
samenwerking. De pilotfase is een ontwikkelingstraject, en op dit vlak is
constructieve voortgang gerealiseerd in de afgelopen periode. Alle
partijen willen deze samenwerking voortzetten.
Voor wat betreft het bereiken van duurzame oplossingen; wanneer
casuïstiek vastloopt wegens complexiteit of doordat de LSO-partners het
niet eens kunnen worden over de duurzame oplossingsrichting, kan een
Multidisciplinair Review Team (MRT) worden bijeengeroepen door het
LSO. In dit overleg wordt door gemeente, ngo en een specialistisch team
van IND- en DT&V-medewerkers een casus grondig doorgesproken en
verkend. Dit leidt tot een advies aan het betreffende LSO over het vervolg
van de besproken casus. Van deze mogelijkheid is tot op heden nog
onvoldoende gebruik gemaakt om een goed onderbouwde uitspraak te
doen over vastlopende casuïstiek. Deze MRT-casuïstiek wordt momenteel
verzameld en geanalyseerd en dient tevens als input voor de tussentijdse
effectevaluatie op het onderdeel «doorzettingsmacht». Voor zover
gemeenten en ngo’s moeite ondervinden bij het agenderen en voorbereiden van zaken voor het MRT, worden zij hiertoe door de Rijkspartijen
actief ondersteund.
Een analyse van de belemmerende factoren in complexe casuïstiek waar
ook na escalatie naar het MRT geen oplossing voor kan worden gevonden
ontbreekt nog, maar wordt in de komende periode wel opgesteld.
Desalniettemin is de rol die de gemeente binnen het LSO speelt in het
verbinden van de betrokken partijen essentieel. Ik dring er dan ook op aan
bij de wethouders om deze rol van de gemeente te versterken.
Opvang en begeleiding
Elke gemeente kent een aantal vaste onderdelen in de begeleiding, de
wijze waarop deze wordt uitgevoerd verschilt onderling. Belangrijke
elementen in de begeleiding zijn met name stabilisatie en het adresseren
van eventuele gezondheidsproblematiek, een juridische screening en het
vaststellen van een begeleidingsscenario, activering, sociale begeleiding
en toekomstoriëntatie.
In het rapport wordt geconcludeerd dat er een zekere herkenning is van de
werkzame elementen in de opvang en begeleiding, maar dat dit niet nu al
leidt tot veel duurzame oplossingen. Ik herken deze conclusie in redelijke
mate. Uit het diverse beeld dat ik heb van de opvang en begeleiding in de
verschillende pilots blijkt voorzichtig dat intensieve begeleiding en het
bieden van 24-uurs opvang een positieve factor zijn in het bereiken van
een oplossing.
Welke lessen voorts worden getrokken uit de diverse begeleidings- en
onderdakvormen en wat de succesvolle elementen zijn, zal onderdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

4

uitmaken van de bestuurlijke bespreking op basis van de effectevaluatie.
Een les die al wel kan worden getrokken, is het belang van het spreken
met één stem door alle lokale partijen, vooral als verblijf geen realistisch
perspectief is en terugkeer de enige bestendige oplossing is.
Reactie slotbeschouwing, vervolg pilots
De plan- en procesevaluatie concludeert dat partijen nog maar beperkt
bereid zijn om buiten de eigen kaders te handelen, hoewel er wel een
beter begrip voor elkaars werkwijze is. Dit beeld herken ik. Wel geldt
hierbij dat buiten de eigen kaders handelen alleen mogelijk is binnen de
geldende wet- en regelgeving, waardoor er niet altijd aanzienlijke ruimte
is om van een werkwijze af te wijken. Dit is gezien de historie van het
onderwerp en het beginpunt van het programma een begrijpelijke
situatie, waar gelukkig inmiddels een positieve ontwikkeling in zit: er
wordt geïnvesteerd in het uitleggen van de eigen positie en actief gezocht
naar toenadering binnen de geldende kaders van wet- en regelgeving.
Ook verwacht ik dat de ervaringen van lokale partijen binnen het
programma ertoe bij zullen dragen dat er gaandeweg steeds meer
casuïstiek succesvol behandeld wordt. Ik meen dat het van belang is om
de behaalde doelen en positieve ontwikkelingen en tussenresultaten
voldoende aandacht te geven.
Ik heb begrip voor de zorgen over dat deel van de doelgroep waarvoor in
de LVV geen oplossing kan worden gevonden en dat in sommige gevallen
de LVV verlaat met onbekende bestemming, dan wel überhaupt geen
toegang heeft. Ik vind het niet wenselijk wanneer dit ertoe leidt dat er
alternatieve (particuliere of semipublieke) vormen van onderdak worden
geboden. Ook deel ik het uitgangspunt dat het onwenselijk is als personen
onder de radar verdwijnen. Uit het onderzoek wordt duidelijk dat
alternatieve vormen van onderdak de werkzaamheid van de LVV niet
bevorderen. Dit sluit aan bij het streven te komen tot een landelijk
dekkend netwerk wat gemeenten in staat stelt de nog bestaande BBB’s te
gaan sluiten. Dit onderwerp is dan ook een gesprekspunt in de samenwerking dat nog nader onderzoek en uitwerking behoeft en zijn beslag
moet gaan krijgen in de nieuwe bestuurlijke afspraken.
In het ontwikkelproces wordt inmiddels actiever geleerd van de andere
pilots en wordt in gemeenten continu gekeken naar welke aanpassingen
de resultaten ten goede komen. Ik vertrouw er dan ook op dat in een
definitieve bestuurlijke afspraak een goede balans gevonden zal worden
tussen enerzijds lokale wensen en factoren en anderzijds landelijke
implementatie van de meest werkzame elementen uit de ontwikkeling.
Wel geldt dat zowel de kwantitatieve als de kwalitatieve doelstellingen
nog weinig specifiek en meetbaar geformuleerd waren ten tijde van de
peildatum waarvan onderzoekers de cijfers hebben verkregen. De
onderzoekers concluderen ook dat het lastig is de pilotgemeenten
onderling te vergelijken en conclusies te formuleren op basis van de
destijds beschikbare cijfers. Op dit moment wordt er binnen het
programma gewerkt aan het ontwikkelen van een landelijke monitor
waarin gestandaardiseerde gegevens over het proces en de resultaten
kunnen worden verzameld en geanalyseerd. In de beantwoording van de
motie Becker-Van Toorenburg ga ik verder in op de actuele resultaten van
de pilots. In de reeds aangekondigde tussentijdse effectevaluatie die aan
uw Kamer is toegezegd kan met behulp van deze monitor naar
verwachting een meer betrouwbaar en onderling vergelijkbaar beeld
gegeven worden van de tussentijdse resultaten van de pilots.
Tot slot, de complexiteit van de samenwerking en de aard van de
casuïstiek maken dat het ontwikkelen van de LVV’s een traject is dat tijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

5

nodig heeft zodat partijen voldoende naar elkaar toe kunnen groeien. De
pilots hebben echter in de opstartfase vertraging opgelopen. Vervolgens
is dit traject verder vertraagd door de maatregelen als gevolg van
Covid-19. Dit heeft als gevolg dat de pilots tot op heden slechts een deel
van de oorspronkelijk bedoelde ontwikkelperiode effectief hebben kunnen
doorlopen. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de tot dusver behaalde
resultaten. De verbeterde samenwerking die in deze fase alsnog tot stand
is gekomen is echter zonder meer een positieve ontwikkeling.
Motie Becker-Van Toorenburg
Met deze brief voer ik tevens de motie van de leden Becker en Van
Toorenburg uit, die mij opdraagt om inzicht te geven in het aantal
gevonden bestendige oplossingen inclusief het aantal terugkeertrajecten,
het soort casussen en de ervaringen in de lokale samenwerkingsoverleggen. Daarnaast vraagt de motie mij partners aan te spreken op
schending van de convenanten en daarbij in beeld te brengen welke
financiële consequenties daaraan verbonden worden.4
Voortgang LVV’s
Om de vorderingen en resultaten die binnen de pilots worden gerealiseerd inzichtelijk te maken, worden periodiek de kwantitatieve resultaten
gemonitord. Hiervoor is bij de start van het programma een monitor
ontwikkeld die handmatig wordt gevuld. Daarnaast wordt gewerkt aan
een systematiek die nog gestructureerder en betrouwbaarder kwantitatieve resultaten in beeld brengt. Sinds het informeren van uw Kamer over
het aantal bestendige oplossingen op 1 juli jl.5, is ook de handmatige
monitor verder verbeterd om een betrouwbaarder beeld van de resultaten
te genereren, en ook in de toekomst zal de monitor nog verder worden
verfijnd. De cijfers worden door gemeenten beschikbaar gesteld en op de
voor de keten relevante gegevens met de Rijkspartijen IND en DT&V
afgestemd. Cijfers over door sommige gemeenten opgevangen vreemdelingen die buiten de convenantafspraken vallen, worden in deze
gegevensverzameling niet meer opgenomen. Tijdelijke oplossingen
worden niet meer als bestendig gekwalificeerd, al kunnen sommige
tijdelijke oplossingen nog leiden tot een bestendige oplossing. Door deze
tussentijdse verbeteringen in kwaliteit en betrouwbaarheid ligt het totale
aantal bestendige oplossingen niet veel hoger dan het aantal dat aan uw
Kamer in juli in voornoemde brief is gerapporteerd. Vanaf de start van de
pilots, 1 april 2019, tot op heden zijn gemeenten een zestal keer bevraagd
naar de behaalde resultaten, de laatste keer was op 1 november 2020.
Binnen de 5 pilots is plaats voor 1142 vreemdelingen. Hierbij is de
volgende onderverdeling afgesproken: Groningen 300 plaatsen,
Amsterdam 360, Utrecht 235, Eindhoven 130 en Rotterdam 117. Op
1 november 2020 is door gemeenten aangegeven dat vanaf de start tot
aan het meetmoment van 1 november 2020 107 bestendige oplossingen
zijn gerealiseerd. Onder bestendige oplossingen wordt daadwerkelijke
inwilliging (46) en daadwerkelijk vertrek naar het land van herkomst of
doormigratie (61) gerekend. Ten aanzien van vertrek naar het land van
herkomst of doormigratie ging dit uitgesplitst per pilot-LVV om
Amsterdam (2), Eindhoven (0), Groningen (23), Rotterdam (30) en Utrecht
(6).
Naast het aantal bestendige oplossingen kunnen ook andere kwantitatieve
resultaten vermeld worden. Zo zijn 164 vreemdelingen uitgestroomd naar
4
5

Kamerstuk 35 300 VI, nr. 36.
Kamerstuk 19 637, nr. 2641

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

6

een AZC omdat er een opvolgende asielaanvraag is ingediend. De
HASA-procedure mag afgewacht worden in een COA-locatie. Gezien de
relatief korte looptijd van de pilot valt er nog maar weinig te zeggen over
de resultaten van de HASA-procedures. Daarnaast hebben 25 vreemdelingen tijdelijk uitstel van vertrek gekregen op basis van artikel 64 Vw2000.
Tijdelijk uitstel van vertrek kan echter op basis van artikel 64 Vw2000 nog
leiden tot een bestendige oplossing. Gedurende het LVV-traject zijn 95
vreemdelingen met onbekende bestemming vertrokken. Daarnaast zijn er
7 mensen teruggestroomd naar een BBB. Voor 84 personen is het
LVV-verblijf gedwongen beëindigd.
Wanneer het proces binnen de LVV wordt bekeken dan kan worden
geconstateerd dat er sinds de start van de pilot aan 1310 personen
daadwerkelijk in de LVV onderdak is geboden. Op 1 november 2020
bevonden zich 771 vreemdelingen in LVV’s. Voor 471 vreemdelingen is in
een LSO een begeleidingsscenario vastgesteld. Het gaat om 236 scenario’s die gericht worden op vertrek en 235 op verblijf. Voor de overige
vreemdelingen in de LVV wordt hier nog aan gewerkt. De 236 begeleidingsscenario’s gericht op vertrek zijn als volgt onderverdeeld per
pilot-LVV: Amsterdam (75), Eindhoven (17), Groningen (98), Rotterdam
(36) en Utrecht (10). Regelmatig zijn verscheidene tussenstappen nodig
om tot een begeleidingsscenario te komen, dit kan tijd kosten. Het is dan
ook niet zo dat er na een enkele bespreking in het LSO er bij alle casussen
een volledig begeleidingsscenario voor elke vreemdeling kan worden
vastgesteld.
Soort casussen en ervaringen met casusoverleggen
In de plan- en procesevaluatie is vastgesteld dat in iedere pilotgemeente
de meerderheid van de LVV’ers man is en de gemiddelde leeftijd rond de
40 ligt. De belangrijkste landen van herkomst thans in de LVV’s zijn Eritrea,
Iran, Nigeria en Guinee, maar in algemene zin zijn de landen van
herkomst zeer divers. Over het soort casussen dat in de LVV aan de orde
is, is geen onderzoek beschikbaar en wordt in de LVV ook geen registratie
bijgehouden.
In de LVV-convenanten zijn weliswaar gelijkluidende criteria opgenomen
omtrent doelgroep en uitzonderingscategorieën, maar, zoals in de
evaluatie opgemerkt, gaat elke pilotgemeente op een eigen manier om
met de groepen die formeel buiten de LVV vallen. Zo wordt in sommige
gevallen aan kwetsbare/zorgbehoevende personen wel onderdak in de
LVV geboden.
Het algemene beeld is dat er regelmatig sprake is van medische problematiek (fysiek dan wel psychisch). Dergelijke problematiek wordt niet
geregistreerd, waardoor vooralsnog onduidelijk blijft hoe groot deze
groep in werkelijkheid is. Ook gaat het om mensen die al vaker een
verblijfsaanvraag asiel hebben gedaan, ten aanzien van wie eventueel nog
een procedure (bijv. hoger beroep) loopt, of die een nieuwe verblijfsaanvraag voorbereiden. Het kan bij het motief voor een nieuwe aanvraag
bijvoorbeeld gaan om iemand die stelt te zijn bekeerd of zich beroept op
het feit LHBTI te zijn. Ook nieuw beleid kan maken dat iemand een
nieuwe, kansrijkere asielaanvraag kan doen. Maar evengoed kan het zijn
dat er binnen bestaande beleidskaders geen perspectief voor verblijf
wordt gezien. Een relatief kleiner deel van de gehele LVV-doelgroep heeft
geen asielachtergrond.
In casussen in de LVV kan verder de vraag aan de orde zijn wat de
identiteit en nationaliteit van de vreemdeling is, of terugkeer een reële
optie is en in hoeverre iemand bereid en in staat is daaraan mee te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

7

werken, of dat sprake is van een situatie waarbij iemand buiten zijn schuld
niet uit Nederland kan vertrekken. De meerderheid van de vreemdelingen
heeft voorafgaand aan de LVV reeds één of meerdere vertrekprocedures
doorlopen. Ruim 10% van de totale LVV-populatie heeft meer dan vijf
vertrekprocedures doorlopen. De meest voorkomende landen waarnaar
de vreemdelingen tot op heden vanuit de LVV zijn teruggekeerd betreffen
Armenië (7), China (5) en Nigeria (4).
In een beperkt deel van de casussen kan in het LSO geen overeenstemming bereikt worden over het toekomstperspectief. Wanneer dat aan
de orde is kan, zoals eerder toegelicht, opgeschaald worden naar een
MRT. Tot 1 november 2020 zijn er 10 casussen in het MRT besproken. Tot
nu toe heeft slechts één casus na bespreking in het MRT geleid tot de
conclusie dat een bestendige oplossing niet mogelijk is.
Voor wat betreft de ervaringen met casusoverleggen, wordt in de
pilot-LVV’s verder uitvoering gegeven aan een nieuw ontwikkeld
werkproces waarbij een intensieve vorm van samenwerking tussen de
deelnemende partijen is beoogd. Samenwerken tussen de diverse
organisaties in de pilots is geen vanzelfsprekendheid maar een proces van
vallen en opstaan. Hierbij kan de mate van tevredenheid over geboekte
resultaten van invloed kan zijn op het draagvlak voor het samenwerkingsverband en in het bijzonder de LSO’s waarin individuele casuïstiek wordt
besproken. Binnen de LSO’s wordt ervaren dat de eerste stappen van
samenwerken, elkaar leren kennen en begrijpen, tijd kosten. Met elkaar
wordt in de pilot-LVV’s een proces doorlopen van, voor zover mogelijk,
buiten de eigen kaders leren kijken en handelen. Dit traject is een
gezamenlijke zoektocht naar duurzame samenwerking, rekening houdend
met lokale inrichtingsverschillen.
Afwijkingen ten aanzien van de convenanten
Het klopt dat de uitvoering van de convenanten in sommige pilots nog
afwijkt van hetgeen in 2018 werd beoogd. Zo heeft de gemeente Utrecht
bij de opstart van de pilot aangegeven een aantal gezinnen in de LVV te
willen begeleiden, ondanks dat er voor het overgrote deel van deze
personen een voorliggende voorziening beschikbaar is en deze dus niet
binnen de kaders van het convenant passen. Hierover vindt een intensief
gesprek met de gemeente plaats. De afgelopen periode is het aantal
gezinnen aanzienlijk afgenomen door uitstroom en op een enkele
uitzondering na is de instroom van gezinnen gestopt. Het betreft nu nog
een groep van ca. 20 personen. Over deze groep vindt met Utrecht een
constructief gesprek plaats om ook daarvoor een oplossing te vinden in
samenwerking met de vreemdelingenketen.
Daarnaast is er discussie of Eindhoven voldoet aan de gemaakte
afspraken en in de geest van de afspraken handelt door de lokale BBB
open te houden en door deelname aan de LVV op basis van vrijwilligheid
te laten zijn. Feit is dat door het openhouden van de BBB er onvoldoende
deelnemers zijn aan de LVV. Het Eindhovense college van burgemeester
en wethouders heeft laten weten vooralsnog geen aanpassingen te willen
doorvoeren ten aanzien van de wijze waarop de pilot LVV momenteel
wordt uitgevoerd. De bestuurlijke gesprekken hierover en de gevolgen
hiervan voor de verdere uitvoering van de pilot worden betrokken bij de
gesprekken en afspraken over de verdere doorontwikkeling van de pilots.
Ook op kleinere punten kan gesteld worden dat de naleving van afspraken
beter kan, deze zijn onderwerp van het gesprek in de gezamenlijk
ontwikkeling. Daarbij merk ik op dat ik in geen van de gemeenten ervaar
dat mijn bestuurlijke partners hier moedwillig van afwijken. Feit is dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

8

afwijkingen in de werkwijze in de meeste gevallen het resultaat zijn van
het lokale politieke proces waarin gemeentebesturen de wensen van de
eigen gemeenteraad en het lokale krachtenveld moeten verenigen met de
eigen wens om de convenanten met de Rijkspartijen correct uit te voeren.
Ik wijs gemeentebestuurders met regelmaat op de noodzaak om afwijkingen weg te werken en in alle gevallen vindt goed overleg plaats dat tot
stappen leidt. Gezien het mandaat van de gemeenteraden in deze is dit
echter geen proces dat op zeer korte termijn het gewenste resultaat
oplevert, al heb ik er gezien de overleggen vertrouwen in dat de naleving
van de afspraken in de komende periode verder zal verbeteren.
Het gaat dan ook te ver om op dit moment financiële consequenties te
verbinden aan de beperkte afwijkingen van de convenanten. Over het
algemeen worden de structuur van de samenwerking en de in het
convenant bepaalde spelregels gevolgd en verwacht ik dat afwijkingen ten
tijde van het bestuurlijke weegmoment begin 2021 grotendeels opgelost
zijn.
Daarnaast ontbreekt de wettelijke mogelijkheid; de financiering van de
LVV’s geschiedt door middel van een decentralisatie uitkering van het
gemeentefonds.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2677

9