Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

31 066

Belastingdienst

Nr. 391

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS EN DE MINISTER VAN
FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 december 2017
In de brief van 6 juli 2017 hebben onze ambtsvoorgangers u geïnformeerd
over de voortgang van de implementatie van de aanbevelingen van de
Commissie onderzoek Belastingdienst.1 Sindsdien is hier verder aan
gewerkt. Inmiddels constateren wij dat waar nodig richtinggevende
besluiten zijn genomen over de aansturing van de Belastingdienst en dat
de implementatie in de organisatie is belegd en in gang is gezet. Daarmee
is de projectfase beëindigd en is de opdracht van de projectplaatsvervangend SG (ppSG) vervuld. De implementatie vraagt echter nog
veel werk. Met deze brief willen wij u nader informeren over de stand van
zaken.
In een bijlage bij deze brief is een beschrijving van de implementatie per
aanbeveling gegeven, waarbij ook de status en geplande vervolgstappen
zijn weergegeven2. De Auditdienst Rijk (ADR) is ook deze keer gevraagd
om de implementatie van de aanbevelingen te onderzoeken. Het
onderzoeksrapport met de bevindingen van de ADR is als bijlage bij deze
brief gevoegd3. De eerdere aanbevelingen van de ADR zijn opgevolgd of
worden betrokken bij de verdere implementatie.
Hierna bespreken wij de stand van zaken op hoofdlijnen.
Interne sturing van de Belastingdienst
Om de interne bestuurbaarheid van de Belastingdienst te verbeteren is de
topstructuur aangepast. Belangrijke wijzigingen in de topstructuur zijn het
doorvoeren van lijnsturing, het verleggen van de focus in de top naar de
aansturing van het primaire proces, het verminderen van het aantal
managementlagen en het invoeren van een onafhankelijke control- en
risicomanagementfunctie. Verder is de herijking van de investeringsa1

Kamerstuk 31 066, nr. 374.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-31066-391
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 391

1

genda in verbinding met de werkvloer tot stand gekomen, waardoor de
medewerkers beter betrokken zijn bij de veranderopgave van de
Belastingdienst.
Beleid
De governance van de Belastingdienst begint bij de beleidsinhoudelijke
aansturing. Daarvoor wordt gewerkt met een Rijksbreed gebruikelijk
sturingsmodel met een scheiding van de rollen van opdrachtgever,
opdrachtnemer en eigenaar. In de afgelopen maanden is besloten hoe
deze samenwerking wordt vormgegeven. In oktober is daadwerkelijk
gestart met het werken volgens dit sturingsmodel. Hierbij is sprake van
een ingroeimodel, waarbij de rolinvulling en ondersteunende processen
nog doorontwikkeld zullen worden. De ADR zal worden gevraagd om de
werking van dit sturingsmodel over circa twee en een half jaar te
evalueren.
Als onderdeel van de nieuwe werkwijze tussen de Belastingdienst en het
kerndepartement is een plaatsvervangend SG aangesteld. Hiermee wordt
de span of control van de SG verminderd, doordat de plaatsvervangend
SG verantwoordelijk wordt voor de bedrijfsvoering binnen het departement en de aansturing van enkele van de uitvoerende diensten
waarvoor Financiën verantwoordelijk is.
Bedrijfsvoering
Op het gebied van de bedrijfsvoering moet de kaderstelling van het
kerndepartement voor de Belastingdienst worden geïntensiveerd. De
Belastingdienst wordt ook op dit vlak een meer regulier dienstonderdeel,
waarbij het uitgangspunt is dat het Rijksbrede bedrijfsvoeringsbeleid
wordt gevolgd. In de afgelopen maanden is gewerkt aan een governancemodel waarmee Rijksbrede normen worden vertaald naar beleid voor de
Belastingdienst. De komende tijd zal de directie Bedrijfsvoering binnen het
departement worden versterkt, om aan deze governance nader vorm te
geven.
Control en sturingsinformatie
Voor het aansturen van de Belastingdienst is het van groot belang dat de
departementale control en de centrale en decentrale control binnen de
Belastingdienst hun rol kunnen vervullen en dat de noodzakelijke
sturingsinformatie beschikbaar is. Daarom is een start gemaakt met de
versterking van zowel de hoofddirectie FEZ op het kerndepartement als de
directie Control & Finance van de Belastingdienst. Bij deze directies zijn
kwartiermakers aangesteld die de versterking en inrichting van de centrale
en decentrale control verder vorm moeten geven. Onderdeel van hun
opdracht is het kwantitatief en kwalitatief versterken van de controlfunctie.
Een goed functionerende controlfunctie is belangrijk voor het bestuurbaar
houden van de Belastingdienst en om incidenten in de toekomst zoveel
mogelijk te voorkomen.
Ook sturingsinformatie is onmisbaar voor het aansturen van de Belastingdienst en het afleggen van verantwoording. Daarom worden de komende
jaren de kwaliteit en beschikbaarheid van de sturingsinformatie
doorontwikkeld.
Cultuur en werkwijze
De hiervoor beschreven stappen die zijn gezet om de aansturing van de
Belastingdienst te verbeteren, zijn in eerste instantie vooral gericht op
wijzigingen in de organisatiestructuur. Deze wijzigingen zijn nuttig en
noodzakelijk, maar niet voldoende voor het realiseren van een verbeterde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 391

2

werking van het departement en de Belastingdienst. Samenwerking moet
alle niveaus – van de top tot op de werkvloer – gebeuren. Daarbij
constateren wij dat culturen en cultuurverschillen een belangrijke rol
spelen. Begrip van het beleidsdepartement voor de uitvoering en begrip
van de uitvoering voor de politiek-bestuurlijke context zijn allebei cruciaal.
Conclusie
In de afgelopen periode zijn stappen gezet voor de implementatie van de
aanbevelingen van de Commissie. Waar nodig zijn richtinggevende
besluiten genomen over het sturingsmodel voor de Belastingdienst.
Daarmee is de opdracht van de ppSG afgerond en is het reguliere
management verantwoordelijk voor de implementatie. De verandering die
nodig is, is daarmee bepaald nog niet bereikt. De uitdaging om de
besluiten, daar waar nodig, verder uit te werken en te implementeren is
groot. De komende tijd verdient het verwezenlijken van de plannen
daarom de voortdurende aandacht. De benodigde verbeteringen kunnen
immers niet van de ene op de andere dag worden gerealiseerd. Dat geldt
in het bijzonder voor de benodigde cultuurverandering. Voor een
effectieve aansturing van de Belastingdienst is het nodig dat eenieder zijn
rol zuiver vervult, dat de organisatie transparant is en gericht op samenwerking. Beleid en uitvoering moeten dezelfde taal leren spreken, zodat
zowel de uitvoering als de (politieke) beleidsmatige wensen en prioriteiten
de aandacht krijgen die zij verdienen. In de komende periode moeten alle
betrokken partijen groeien in hun rol. Dit is een proces dat continue
aandacht verdient en krijgt. Wij zullen de implementatie van de aanbevelingen nauwlettend in het oog houden.
Bij een dienst met de omvang van de Belastingdienst kunnen zich altijd
incidenten voordoen. Tot de implementatie is afgerond blijven fundamentele kwetsbaarheden bestaan in het functioneren van de Belastingdienst. U mag van ons verwachten dat wij ons maximaal inspannen om
incidenten zoveel mogelijk te voorkomen. Waar dit niet lukt zullen wij
incidenten proactief en transparant melden en waar mogelijk maatregelen
treffen.
Over de voortgang van de verdere implementatie informeren wij u
voortaan via de reguliere rapportages.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 391

3