9
Vessel Protection Detachments
Aan de orde is het VSO Vessel Protection Detachments
(32706, nr. 63).
De voorzitter:
Een hartelijk woord van welkom aan de minister van
Defensie. Fijn dat u er bent.
Ik geef graag het woord aan de eerste spreker van de
Kamer, mevrouw Günal-Gezer. Zij heeft net als alle andere
deelnemers twee minuten spreektijd. Er zijn in totaal vijf
deelnemers van de zijde van de Kamer.

Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Voorzitter …
De voorzitter:
Mijnheer Vuijk, u hebt wellicht een punt van orde.
De heer Vuijk (VVD):
Nee, ik wil graag de eerste vraag stellen. Wij staan hier voor
een debat over VPD's. Toen ik de kranten opensloeg las ik
woorden als "woede" en "verbijstering". Gisteren zag ik in
de media, op Nu.nl dat de PvdA het kabinetsvoorstel
afschiet. De PvdA heeft echter gezegd dat alles onder controle is. Mijn vraag is dus: waar gaan wij hier over debatteren?
De voorzitter:
Ik neem aan dat u dat vraagt aan mevrouw Günal-Gezer?
Ik zie u jaknikken.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Als ik de kans krijg om mijn inleiding te houden, dan weet
de heer Vuijk van de VVD-fractie meteen waar wij over gaan
debatteren.
De voorzitter:
Ik zou zeggen: gaat u van start, uw tijd gaat nu in.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Voorzitter. De Partij van de Arbeid staat voor de veiligheid
en bescherming van mensen. De veiligheid van de
bemanning, de veiligheid van de kapitein en die van alle
andere betrokkenen. Daarom hebben wij de afgelopen jaren
actief meegedacht en meegewerkt om piraterij in de Golf
van Aden bij Somalië te bestrijden.
Hierbij was en is voor ons één principe steeds leidend,
namelijk de zwaardmacht van de overheid. Wij zijn principieel van mening dat het geweldsmonopolie bij de overheid
thuishoort en daar ook moet blijven, omdat het enige belang
van de overheid de veiligheid van de mensen is. Wij vinden
dat de mensen, de kapiteins, de bemanning, recht hebben

Tweede Kamer

Vessel Protection Detachments

op de beste bescherming die ze kunnen krijgen. Daarom
zijn we ook van mening dat onze mariniers voor de beste
bescherming kunnen zorgen en dat zij zorgdragen voor de
beveiliging van de mensen. Zij hebben de afgelopen jaren
laten zien dat ze daartoe uitstekend in staat zijn. Dat wordt
ook bevestigd door mensen in het veld, zoals de kapiteins,
de verladers en andere mensen.
De heer Vuijk (VVD):
Ik hoor hier dat allerlei zaken bevestigd worden, maar ik
heb hier een artikel van de Redersvereniging, waarin staat:
"de halsstarrigheid van Den Haag om vast te houden aan
de uitzonderingspositie van ons land emotioneert haar
zichtbaar". Dat gaat over de voorzitter, Tineke Netelenbos.
"De politiek realiseert zich niet hoe groot de problemen
zijn". Ik begrijp niet zo goed hoe u komt tot het oordeel dat
het niet nodig zou zijn.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik was nog bezig met mijn betoog. Ik probeer aan te geven
dat er buiten de beveiliging via de VPD's ook een heleboel
andere maatregelen zijn genomen. Wij doen mee aan twee
antipiraterijmissies, namelijk Atalanta en Ocean Shield. De
VN en de NAVO hebben allerlei maatregelen genomen,
waarbij bijvoorbeeld de schepen in konvooi, onder begeleiding van marineschepen kunnen varen door het gebied.
De reders zelf moeten ook beschermingsmaatregelen
nemen. Dat doen zij ook. Daarnaast hebben wij onder
voormalig minister Hillen extra maatregelen genomen in
de vorm van militaire beveiligers, de zogenoemde VPD's.
Op basis van alle gesprekken die ik de afgelopen jaren heb
gevoerd, zeg ik dat die beveiligers uitstekend werk verrichten op schepen waarop ze meevaren. Dat wordt inderdaad
bevestigd door iedereen.
Ik erken onmiddellijk dat er ook nog een aantal knelpunten
is. Mijn partij is dan ook continu bezig geweest om die
knelpunten te agenderen en om er bij de minister aandacht
voor te vragen om samen met het veld te kijken naar de
knelpunten en om ze op die manier op te lossen.
De heer Vuijk (VVD):
Dat gaat alleen voorbij aan de opmerking van mevrouw
Netelenbos, van wie hier staat: de halsstarrigheid van Den
Haag om vast te houden aan de uitzonderingspositie van
ons land "emotioneert haar zichtbaar". Ik kan mij niet
voorstellen dat dit u niets doet.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik heb enorm veel respect en heel veel begrip voor de
argumenten van mevrouw Netelenbos. Zij staat voor haar
zaak. Zij komt op voor de belangen van de mensen waar
zij voor staat. Daar kan ik niets anders dan begrip en respect
voor hebben. Ik constateer echter ook dat wij als overheid
een heel goed instrument in handen hebben, dat heel goed
functioneert maar hier en daar nog wat verder geflexibiliseerd moet worden. Dat is mijn punt. Daar ga ik voor.
De heer De Roon (PVV):
Mevrouw Günal zegt: ik zie nog wat knelpunten in de huidige praktijk met die militaire beschermingseenheden, maar

10 april 2014
TK 74

74-9-1

daar ga ik aan werken. Mijn vraag aan mevrouw Günal is
de volgende. Welke knelpunten ziet u en welke oplossingen
hebt u daarvoor? Dat moet u ons nu kunnen vertellen, want
u hebt in de media gezegd dat u het voornemen van dit
kabinet ging afschieten.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Het is mijn taak om knelpunten te constateren en te adresseren, maar het is toch niet mijn taak om daar meteen
concrete oplossingen voor te zoeken? Daarvoor hebben wij
een kabinet. Daarvoor hebben wij een minister die daarmee
aan de slag moet gaan. De knelpunten zijn volgens mij
helder. De volgende drie knelpunten komen continu naar
voren. De omvang van de VDP's is een probleem. Daarmee
hangt samen dat de kosten te hoog zijn. Tot slot zijn de
aanvraagtijden soms te lang. Wij hebben de afgelopen
maanden die punten steeds op tafel gelegd. Er is heel veel
tevredenheid over het functioneren van dit waardevolle
instrument en mijn partij wil het geweldsmonopolie van
de overheid niet loslaten. Daarom wil mijn partij het probleem oplossen binnen de instrumenten van de overheid
zelf.
De heer De Roon (PVV):
Ik constateer dat mevrouw Günal wel enig benul heeft van
de knelpunten, maar niet erg veel. Van de kant van de
regering is eigenlijk al een jaar lang duidelijk gemaakt dat
die knelpunten niet opgelost kunnen worden. Het is niet
verantwoord om de beveiligingsteams van de marine kleiner te maken. De kosten kunnen ook niet verder omlaag
gebracht worden. Ten aanzien van de problemen met de
logistiek van de mariniers kunnen ook geen verbeteringen
meer aangebracht worden. Als ik mevrouw Günal vraag
welke oplossingen zij daarvoor heeft, dan zegt zij: dat weet
ik niet, dat moet de regering maar uitzoeken. Ik vind dat
een volkomen waardeloos standpunt. Terwijl zij dit vindt,
heeft zij al gezegd dat zij die wettelijke regeling afschiet.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Die woorden laat ik graag voor rekening van de heer De
Roon van de PVV-fractie. Mijn partij gaat het erom dat de
veiligheid van de mensen bovenaan gesteld wordt. Dat is
voor ons de allerhoogste prioriteit. Wij zijn van mening dat
de veiligheid van de mensen het best gegarandeerd kan
worden binnen de instrumenten van de overheid, dus met
de militaire beveiligingsteams, waar heel veel tevredenheid
over is.
Ik heb eigenlijk al gezegd wat ik wilde zeggen. Wij zijn van
mening dat wij moeten vasthouden aan het geweldsmonopolie van de overheid. De overheid heeft ook de taak om
mensen bescherming te bieden. Wat ons betreft, is de
bescherming een taak van de Nederlandse mariniers, die
uitstekend werk verrichten. Daarom willen wij geen gewapende particuliere beveiligers op koopvaardijschepen. Ik
dien daartoe de volgende motie in.

Motie

van mening dat het geweldsmonopolie van de overheid
een van de belangrijkste pijlers van Nederlandse rechtsstaat
is en moet blijven;
constaterende dat de commissie-De Wijkerslooth in 2011
van mening was dat eigen inhuur door reders van gewapende particuliere beveiligers niet wenselijk was en slechts
onder bijzondere condities overwogen zou moeten worden;
van mening dat de antipiraterij-operaties in de Golf van
Aden succesvol zijn gebleken en dat er van de genoemde
bijzondere condities daarom geen sprake is;
van mening dat niet alle beschikbare middelen van de
Nederlandse overheid ter bestrijding van piraterij en
bescherming van de koopvaardij uitgeput zijn;
verzoekt de regering om hoge prioriteit te blijven geven
aan de bestrijding van piraterij en de bescherming van de
koopvaardij, en daartoe met verdere, concrete maatregelen
te komen;
verzoekt de regering tevens, geen verdere stappen te zetten
om de inzet van gewapende particuliere beveiligers op
koopvaardijschepen mogelijk te maken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Günal-Gezer,
Jasper van Dijk, Knops, Segers en Sjoerdsma.
Zij krijgt nr. 64 (32706).
De heer Vuijk (VVD):
De indiener verwijst naar de rechtsstaat om een wetsvoorstel af te schieten dat wij hier nog niet eens hebben gezien.
Voordat wij daar een principiële discussie over starten,
merk ik op dat heel veel landen in onze omgeving dit al
doen. Ik noem België, Duitsland, Cyprus, Denemarken,
Zweden, Finland, Griekenland, Italië, Malta, Noorwegen,
Polen, Portugal, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de
Verenigde Staten. Volgens mij zijn dit allemaal landen waar
de rechtsstaat stevig is gevestigd. Zitten die landen allemaal
op een verkeerd spoor?
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Wij hebben gelukkig met elkaar in dit land afgesproken en
vastgelegd dat het geweldsmonopolie bij de overheid
thuishoort. Wij hebben afgesproken dat de overheid daar
een verantwoordelijkheid in heeft en ervoor moet zorgen
dat de burgers in dit land in veiligheid kunnen leven en daar
waar nodig beschermd worden. Mijn partij vindt dat heel
belangrijk. Wij willen dat onder geen beding loslaten.
Natuurlijk zijn er landen die daar anders mee omgaan, maar
daar ga ik niet over. Ik ga over de manier waarop wij in dit
land, in Nederland, dingen met elkaar geregeld hebben en
de manier waarop wij dat willen blijven doen.

gehoord de beraadslaging,

De heer Vuijk (VVD):
Ik concludeer dat vijftien landen het dus helemaal verkeerd
zien en dat wij het echt gewoon anders kunnen doen. Ik
wijs erop dat mevrouw Netelenbos heeft gezegd dat om

Tweede Kamer

10 april 2014
TK 74

De Kamer,

Vessel Protection Detachments

74-9-2

de dreiging van piraterij het hoofd te bieden het toegestaan
zou moeten worden om gecertificeerde private beveiligers
in te zetten in risicogebieden. Zij vraagt heel concreet om
dit instrument. Deze motie heeft tot gevolg dat juist dit ene
instrument niet kan worden ingezet. Ik vraag mij af waarom
mevrouw Günal-Gezer dit advies van deze mevrouw — zij
weet waar zij het over heeft en spreekt namens 400 reders,
die enkele tienduizenden mensen werkgelegenheid bieden
— zo makkelijk aan de kant schuift voor een wat principiële
redenering waar sowieso vijftien landen heel anders over
denken.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik bestrijd de opmerking van de heer Vuijk dat ik dat zo
makkelijk naast mij neerleg. Het kabinet heeft vorig jaar
april, dus een jaar geleden, zijn voornemen bekendgemaakt
om het mogelijk te maken om private beveiligers in te zetten. Vanaf dat moment is mijn fractie bezig geweest met
nadenken, afwegen en praten met mensen. Wij hebben
heel veel betrokkenen opgezocht en hebben heel goed
gekeken naar alle argumenten. Wij hebben alles heel zwaar
laten wegen. Eén punt bleef voor ons absoluut het zwaarwegendst, namelijk het principe dat het geweldsmonopolie
bij de overheid ligt. Daar willen wij geen concessies aan
doen. De overheid moet de beste bescherming bieden aan
mensen en zorgdragen voor hun veiligheid. Dat moet wat
ons betreft gebeuren door onze militaire beveiligingsteams.
De heer Vuijk (VVD):
Waarom moet dat dan zo overhaast, mevrouw Günal-Gezer?
Als u het dan zo'n principieel punt vindt, waarom wil u daar
dan niet gewoon met ons, als collega-Kamerleden, over
discussiëren? Wij staan aan het begin van een uitgebreid
wetgevingstraject. Wij wachten op dit moment heel concreet
op de uitkomst van de consultatie van het veld waarin wij
precies kunnen zien wat het veld er nu van vindt, ook van
het geweldsmonopolie. Het kabinet staat op het punt om
de stukken aan te leveren. Het is pas stap één in het wetgevingstraject. Daarna gaat het nog naar de Raad van State.
Het gaat nog een heel adviestraject langs. Waarom konden
wij daar niet gewoon op wachten? Waarom moest u gisteren in de krant al zeggen dat u het zou afschieten? Waarom
kon dat niet wachten tot vandaag, met de motie? Waarom
kon dat niet wachten totdat het kabinet gewoon met een
voorstel zou komen, zodat wij hadden kunnen zien wat erin
staat en wij over de inhoud hadden kunnen debatteren?
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Wij zijn van mening dat er onder geen beding private
beveiligers mogen worden ingezet, omdat wij willen vasthouden aan het geweldsmonopolie van de overheid. Wij
willen geen ruimte bieden om private beveiligers in te zetten. Ik denk dat ik duidelijkheid verschuldigd ben aan het
kabinet en ook aan alle betrokkenen. Als je een standpunt
hebt waar je voor staat en gaat, moet je daarvoor uitkomen.
Dan moet je zeggen hoe je erin staat.
De heer De Roon (PVV):
Ik vind het eigenlijk wel grappig wat ik hier allemaal te horen
krijg van mevrouw Günal-Gezer. Zij vertelt ons dus dat ze
een jaar lang met alle betrokken partijen heeft zitten praten.
Zij heeft een jaar lang nagedacht over alles wat rond dit

Tweede Kamer

Vessel Protection Detachments

onderwerp speelt en over de problemen op dit terrein. Als
ik haar vervolgens na een jaar lang nadenken vraag wat
haar oplossing is voor de problemen, is er nog niet een
begin van een antwoord. U hebt gewoon lak aan de belangen van de reders, mevrouw Günal-Gezer. U speelt in wezen
de piraten in de kaart met deze actie en dat is een heel
kwalijke zaak.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik neem het de heer De Roon heel erg kwalijk dat hij de
kwalificatie "grappig" verbindt aan mijn woorden, terwijl
wij hier over een enorm serieus onderwerp spreken. Het
gaat om de veiligheid van een heleboel mensen. Ik probeer
vanuit mijn partij hier uit te leggen waarom wij het
belangrijk vinden dat de overheid voor die taak verantwoordelijk blijft. Wij denken dat wij daarmee de beste veiligheid
kunnen garanderen voor de mensen in dat gebied. Ik heb
de knelpunten genoemd. Ik heb het werk waar ik als
Kamerlid verantwoordelijk voor ben zo zorgvuldig mogelijk
gedaan. Ik heb daarbij inderdaad alle standpunten en
belangen laten meewegen. Ik heb geprobeerd om tot een
heel zorgvuldige afweging te komen. Ik vind het heel ver
gaan om dat af te doen met "grappig".
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de heer Knops. Ondertussen
heet ik ook de minister van Veiligheid en Justitie van harte
welkom, die is aangeschoven.

De heer Knops (CDA):
Voorzitter. Het kabinet wil privatisering van beveiliging op
zee. Het wil Blackwater te water. Dat wil het kabinet, terwijl
de aanpak van piraterij door de zwaardmacht succesvol is.
Sinds mei 2012 is er geen enkel schip meer gekaapt. De
VPD's functioneren goed en naar tevredenheid van de
reders. Maar het kan en het moet beter. Zo zijn VPD's
duurder dan particuliere beveiliging. Kan dat niet goedkoper? Die vraag wordt terecht door de reders gesteld. Ik vraag
de ministers of zij hebben bekeken hoe dit in Frankrijk wordt
georganiseerd. Klopt het dat de Fransen geen kosten in
rekening brengen voor inzet van VPD's? Is de minister
bereid om de kosten voor de reders verder te verlagen?
De mogelijkheden om de piraterij verder terug te dringen,
zijn nog lang niet uitgeput. Vanuit de Koninklijke Marine is
recentelijk ook gepleit voor een meer landgeoriënteerde
aanpak, als logisch gevolg van het succes van de marineoperaties op zee. Zelfs de commandant van Atalanta pleit
daar nu voor. Het kabinet lijkt de boot echter af te houden
en galoppeert als een blind paard door op de ingeslagen
weg van privatisering. Dat is een weg die bij de belanghebbende reders leidt tot verwachtingen. Die verwachtingen
zullen, zoals het er nu uitziet, niet worden waargemaakt. Er
is gewoon geen Kamermeerderheid voor die privatisering.
Daarom verzoekt de CDA-fractie de ministers om hiermee
te stoppen. Tel uw knopen, voorkom deze aanvaring met
de Kamer en richt uw energie op wat de overheid en wat
Defensie wél kunnen doen. Richt uw energie daarop, in
plaats van door te gaan met privatiseren.

10 april 2014
TK 74

74-9-3

De voorzitter:
Was dat uw bijdrage?
De heer Knops (CDA):
Ja, wilt u nog meer?
De voorzitter:
Nou, ik vind 't voldoende.
De heer Vuijk (VVD):
Ik vind het niet voldoende. Vakbond en werkgevers zijn
woedend. Zij zeggen: dit kost banen en hiervan heeft de
economie te lijden. Mijn vraag is waarom u dit nu eigenlijk
tegenhoudt? Waarom persisteert u in uw koppigheid, terwijl
de deskundigen allemaal zeggen dat dit een goed instrument is?
Ik reageer direct ook maar even op uw argument dat de
piraterij in Somalië terugloopt. Dat klopt. Uit VN-onderzoek
blijkt dat dit nu juist komt door beveiliging op de schepen
zelf. Daaraan doen al vijftien landen mee. Waarom vindt u
het prima dat Nederland daarin afzijdig blijft?
De heer Knops (CDA):
Ja, mijnheer Vuijk, u doet erg opgewonden in dit debat. Ik
weet niet wat daarvan de oorzaak is. Misschien komt het
door de teleurstelling dat de coalitiepartner een andere weg
kiest dan u. De inbreng van de CDA-fractie op dit vlak in de
afgelopen tijd is in ieder geval volstrekt consistent. Wij
vinden dat de mogelijkheden om slimmer om te gaan met
VPD's onvoldoende zijn benut. De inzet van VPD's kan
worden verbeterd en reders kunnen tegemoet worden
gekomen. Eerder hebben wij het kabinet al opgeroepen om
die mogelijkheden beter te benutten. Het kabinet kiest nu
voor een vlucht naar voren door een soort no man's land
te creëren op zee. Er is nog heel veel onduidelijk. Dit vindt
mijn fractie gewoon te ver gaan. U mag daar anders over
denken. Onze opvatting op dat punt is echter helder.
De voorzitter:
Ik verzoek de beide woordvoerders via de voorzitter te
spreken, zeker als de temperatuur wat oploopt.
De heer Vuijk (VVD):
Dit verbaast mij zeer. Ik kan mij voorstellen dat als je wilt
praten over de voorstellen van het kabinet, je die voorstellen
eerst afwacht. Ik kan mij voorstellen dat je dan eerst bekijkt
wat er in die voorstellen staat, om pas daarna de discussie
daarover te voeren. Ik vind dat hier conclusies worden
getrokken die niet aan de orde zijn. Zou er toch geen sprake
moeten zijn van enige nieuwsgierigheid naar wat het kabinet over dit onderwerp te zeggen heeft? Op die manier
kunnen we inhoudelijk met elkaar over dit onderwerp
spreken.

bij ons in ieder geval niet geleid tot die nieuwsgierigheid.
Wij hebben een aantal suggesties gedaan, bijvoorbeeld
over de verkleining van de VPD's. Ik doe nu de suggestie
om de kosten eens te bekijken. Die suggesties zijn door het
kabinet verworpen, met argumenten van de zijde van het
kabinet die onze fractie niet hebben kunnen overtuigen.
Volgens mij moeten we eerst die weg op om dat te veranderen. Het feit dat andere landen dit wel doen, leidt bij mij
niet tot de conclusie dat wij dit ook moeten doen. Dat zou
betekenen dat we alles ook zouden moeten gaan doen wat
in internationaal verband door andere landen wordt gedaan.
Ik vind dat een buitengewoon zwak argument. Uit de
hoorzittingen en de rondetafelgesprekken die er zijn
geweest, komt een beeld naar voren van een materie die
buitengewoon complex is. Daarbij zijn zaken zeker niet
zwart-wit. Het lijkt mij dan ook goed, zeg ik tegen de heer
Vuijk, om in dit debat de temperatuur een beetje te laten
dalen en op basis van argumenten te discussiëren. Laten
we het ook respecteren dat andere fracties hier anders over
denken. Maar goed, ik begrijp de frustratie van de heer Vuijk
die hij op dit moment uitstraalt wel. Die komt echter uit iets
heel anders voort, namelijk uit de verhouding in de coalitie.
Dit gaat niet over het onderwerp waarover dit debat gaat.
De heer Vuijk (VVD):
Voorzitter, afrondend. Als u bij mij enige irritatie ziet, ziet
u dat heel erg goed.
De voorzitter:
De heer Knops ziet die irritatie, ik zie niets.
De heer Vuijk (VVD):
Ik dacht dat ik via de voorzitter sprak, voorzitter.
De voorzitter:
Als u "u" zegt, hebt u het tegen mij.
De heer Vuijk (VVD):
Er wordt bij mij irritatie gezien, laat ik het dan zo uitdrukken,
en dat is terecht. Ik vind namelijk dat wij hier als collega's
over het wetsvoorstel moeten kunnen spreken. We moeten
over de inhoud kunnen spreken, maar nu wordt dit wetsvoorstel zomaar teruggeduwd en dat nog voordat het zelfs
maar op tafel ligt en nog voordat het kabinet in de gelegenheid is geweest om er inhoudelijk iets over te zeggen. Het
kabinet heeft niet inhoudelijk kunnen zeggen: dit is wat we
willen, zo willen we dit probleem van zeeroof en van piraterij oplossen. Nog voor die tijd wordt het afgeschoten. Ik
vind dat zonde en ik vind dat niet verstandig, want dit kost
banen en is slecht voor onze economie en voor de sector.

De heer Knops (CDA):
Of je nieuwsgierig bent naar wat er gaat komen, hangt een
beetje af van de manier waarop je in dit onderwerp staat.
De debatten die hierover tot nu toe zijn gevoerd, hebben

De heer Knops (CDA):
Ik prijs de betrokkenheid van de heer Vuijk, laat ik dat
vooropstellen, en het engagement waarmee de heer Vuijk
hier spreekt. Maar de redenering die vervolgens gevolgd
wordt over wat er allemaal de consequentie van zou kunnen
zijn, is echt veel te kort door de bocht. Het is maar net aan
welke kant je staat of je überhaupt prijsstelt op zo'n wetsvoorstel. Als je daar niet voor bent, omdat je de overtuiging
hebt dat er nog heel veel andere middelen zijn om dit pro-

Tweede Kamer

10 april 2014
TK 74

Vessel Protection Detachments

74-9-4

bleem aan te pakken, is het volstrekt normaal dat je zegt:
ik zit niet te wachten op het wetsvoorstel. Wij zitten niet te
wachten op een wetsvoorstel dat heel vergaand is als het
gaat om inzet van private beveiliging. Daar hebben we al
veel discussie over gevoerd hier in de Kamer. Het staat elke
partij vrij om daar wel prijs op te stellen, maar wij zijn er
duidelijk in: wij stellen er geen prijs op.

De heer Vuijk (VVD):
Voorzitter. De vlag gaat uit in Hamburg, de vlag gaat uit in
Antwerpen en de vlag gaat uit in Gdansk. Handelsland
Nederland haalt bakzeil, Rotterdam gaat het schip in en
onze zeelui vallen tussen wal en schip. Gisteren is via de
media een wetsvoorstel zomaar afgeschoten. Het is afgeschoten op basis van een schriftelijk overleg, zonder de
inhoud te kennen en zonder er echt inhoudelijk over te
spreken. Het is een wetsvoorstel dat onze reders in staat
stelt om internationaal te concurreren, een wetsvoorstel
dat onze handelsbelangen moet veiligstellen, een wetsvoorstel dat bedoeld is om onze zeelui te beschermen tegen
piraten en zeerovers. Ik vind dit een malle vertoning. Dit
gaat ten koste van onze veiligheid, die gaat ten koste van
onze welvaart, dit gaat ten koste van banen. Ik vraag de
minister de uitkomst van de consultatie met de reders, met
de vakbonden en met de experts zo snel mogelijk naar de
Kamer te sturen, zodat we het over de inhoud kunnen
hebben.
De heer Knops (CDA):
De vraag die nu op tafel ligt, is waar die irritatie toch zit. Is
het omdat een wetsvoorstel onderbroken wordt, omdat een
meerderheid van de Kamer daar zo dadelijk toe gaat
oproepen en volgende week over gaat stemmen? Is de heer
Vuijk bereid om gewoon te kijken hoe we ervoor kunnen
zorgen — volgens mij is dat een gemeenschappelijk doel
in deze Kamer — dat de reders zo goed mogelijk beschermd
worden? Is de heer Vuijk bereid om dat debat te voeren of
gaat het hier alleen nog maar over de vraag of het wetsvoorstel wel of niet getorpedeerd is?
De heer Vuijk (VVD):
Dit is een heel bijzondere vraag. Ben ik bereid om het debat
te voeren? Het antwoord daarop is ja, want daarom sta ik
hier. Dat was ook het verwijt dat ik net uitsprak. Ik vind het
juist buitengewoon vervelend dat het kabinet niet de gelegenheid krijgt om hier een wetsvoorstel op tafel te leggen.
Als het gaat om de vraag wat de reders willen, daar zijn de
reders vanochtend in de media buitengewoon helder over
geweest. Ze zijn woedend dat dit wetsvoorstel zomaar wordt
afgeschoten. Ze zijn woedend omdat de oplossing die zijzelf
op tafel hebben gelegd, namelijk gecertificeerde, private
beveiliging, zomaar wordt afgeschoten, zonder dat dat hier
in de Kamer is geweest. Mijn irritatie zit hem met name
daarin dat u een van degenen bent die niet de gelegenheid
bieden om daarover inhoudelijk met elkaar te spreken.

wat het probleem is en welke oplossingen er voorhanden
zijn. Wij zijn niet een verlengstuk van de reders, wij maken
hier wetten op basis van allerlei belangen en afwegingen.
Dit gaat niet over een klein iets, dit gaat over een groot iets.
Dan vraag ik nogmaals aan de heer Vuijk: bent u bereid om,
los van het formele wetgevingstraject, mee te denken over
mogelijkheden die het probleem van de reders — volgens
mij gaat het daar om — en ook van Nederland, oplossen?
De heer Vuijk (VVD):
Het blijft een malle vertoning. De reders geven zelf aan waar
zij de oplossing zien. Zij zien problemen in piraterij en zeeroof. Er is vanuit het kabinet een oplossing aangereikt, die
voor een deel in de behoefte voorziet, en de reders geven
zelf aan waarin zij de oplossing zien voor het restant van
het probleem, namelijk dat voor de kleinere koopvaardijschepen. Dat zien zij in gecertificeerde private beveiligers.
Dat zijn letterlijk de woorden van mevrouw Netelenbos. Dat
is geen aanpassing van of sleutelen aan, de omvang van
de VPD's, zoals mevrouw Günal-Gezer zonet suggereerde.
Daar gaat het niet om. Het veld heeft zelf iets aangegeven,
daar gaat het om. Ik betreur het buitengewoon — u kunt
dat kant noch wal noemen, dat maakt mij niet zo veel uit
— dat u niet bereid bent om te bekijken hoe het kabinet de
oplossing die de reders zelf aanreiken, gaat vertalen in een
wet. Dan kunnen wij er ook inhoudelijk over spreken. Nu
ligt er niets, er ligt geen wetsvoorstel.
De heer Jasper van Dijk (SP):
De heer Vuijk heeft alle recht om boos te zijn als iets wat
hij graag wenst, niet doorgaat. Maar hij is het toch met mij
eens dat wij hier in het parlement zitten, dat wij hier kijken
naar de vraag waar meerderheden en waar minderheden
voor zijn? De heer Vuijk zegt: het is een malle vertoning dat
wij niet eens naar een wet willen kijken. Ik vraag hem of
het geen malle vertoning is om de ambtenaren van beide
ministeries aan het werk te zetten, dus veel arbeid te verrichten en veel geld uit te geven, voor een wet die geen
meerderheid heeft. Sinds wanneer is de VVD voor dat soort
energieverspilling?
De heer Vuijk (VVD):
Het blijft een malle vertoning. In de AO's in de aanloop naar
dit debat zijn hierover veel woorden gesproken en zijn er
ook veel voorwaarden aan gesteld. Alle partijen hebben
aangegeven welke vragen ze nog hebben in het kader van
het wetsvoorstel. Nu wordt het wetsvoorstel in één keer
aan de kant geschoven, nog voordat het kabinet de gelegenheid heeft gehad om nog eens goed te kijken naar alle
voorwaarden en ook naar alle bezwaren die wij hier zien.
Die gaan over het geweldsmonopolie, de praktische
oplossing voor dit soort problemen, de noodzaak, de kosten
et cetera. Ik vind het vervelend dat wij niet de moeite nemen
om het wetsvoorstel even af te wachten. De visie van het
veld ligt op de plank, maar die wordt ongelezen afgewezen.

De heer Knops (CDA):
Dit raakt kant noch wal, zeg ik in de richting van de heer
Vuijk. We hebben hier meerdere malen over gesproken,
meer dan de heer Vuijk ooit heeft gedaan. Volgens mij gaat
het daar ook niet om. Volgens mij gaat het om de vraag

De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik stel vast dat de Partij van de Arbeid samen met andere
partijen een buitengewoon efficiënte motie heeft ingediend.
Dat moet uw partij aanspreken: efficiëntie, niet werken aan
zaken die onhaalbaar zijn, maar je energie steken in zaken
die moeten gebeuren. Het zou u sieren als u zich na de

Tweede Kamer

10 april 2014
TK 74

Vessel Protection Detachments

74-9-5

stemming over deze motie neerlegt bij de uitslag ervan en
zich weer bezighoudt met zaken die wel een meerderheid
halen en die wel nodig zijn. Zoals de heer Knops zei, laten
wij zoeken naar oplossingen binnen de wens van het parlement.
De heer Vuijk (VVD):
Als de sector bijna emotioneel oproept om maatregelen te
nemen tegen zeeroof en piraterij en met nadruk wijst op
de mogelijke oplossing die men ziet — daarvoor pleit men
met passie, ook tijdens de hoorzittingen — dan mogen wij
dat toch niet zomaar terzijde schuiven met de opmerking:
we hebben er nog eens over nagedacht en we zijn er principieel op tegen, dus gaan we het niet doen? Waarom
kunnen we niet gewoon luisteren naar het veld? De voorzitter van de redersvereniging verwijt de Kamer halsstarrigheid. Ik begrijp niet dat u daar zo aan voorbij kunt gaan.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik wil eerst de heer Knops van de CDA-fractie van harte
bedanken voor zijn uitspraak dat de Partij van de Arbeid
altijd consistent is ten aanzien van de zwaardmacht. Ik zie
de heer Knops nee schudden. Dan heb ik het niet goed
gehoord, excuus.
De voorzitter:
Heel kort, mijnheer Knops.
De heer Knops (CDA):
Volgens mij ging het over mijn eigen partij.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Volgens mij hebben wij samen met de heer Knops al dan
niet in coalitieverband altijd hetzelfde standpunt verdedigd.
De heer Vuijk heeft het continu over het veld dat een mening
naar voren brengt. In mijn betoog heb ik veel respect en
begrip getoond voor de argumenten van de reders, geen
onbelangrijke partij in dit verhaal. Ik wil de heer Vuijk erop
wijzen dat de maritieme sector, het veld, veel breder is dan
alleen de reders. Wij hebben ook te maken met verladers
en er zijn ook kapiteinsverenigingen. Zij onderkennen
dezelfde knelpunten maar zoeken de oplossing in een heel
andere richting dan de reders. Zij zeggen: wij zien binnen
de VPD's wel oplossingsmogelijkheden. Is de heer Vuijk op
de hoogte van de mening van de andere partijen in de
sector en, zo ja, wat vindt hij daar dan van?
De heer Vuijk (VVD):
Nu zou ik kunnen zeggen dat ik heel kort kan zijn omdat we,
als we uw werkwijze volgen, het nooit zullen weten. Het
wetsvoorstel met de consultatie zal immers niet naar de
Kamer komen als het zo doorgaat. Ik blijf bij mijn oproep
om het kabinet de stukken naar de Kamer te laten sturen,
zodat we kunnen lezen wat verladers, verzekeraars, cargadoors en dergelijke daarvan vinden. Zowel de werkgevers
als de werknemers zeggen dat gecertificeerde private
beveiligers de oplossing zijn. Het is aan het kabinet om te
kijken of het met een werkbaar voorstel kan komen dat op
brede steun in de Kamer kan rekenen, waarbij rekening

Tweede Kamer

Vessel Protection Detachments

wordt gehouden met alle wensen in de Kamer en principes
die daarover zijn. U duwt het echter al uit de rails nog
voordat het er is.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik krijg geen antwoord op mijn vraag. De heer Vuijk bevestigt nogmaals dat door de reders en Nautilus dat standpunt
naar voren wordt gebracht. Als Kamerlid moet je in dit soort
situaties heel breed alle betrokkenen horen. De heer Vuijk
geeft niet aan dat hij ook kennis heeft genomen van de
mening van andere partijen. Ik zou het waarderen als hij
wel antwoord zou geven op mijn vraag.
De heer Vuijk (VVD):
We hebben uitgebreide hoorzittingen gehad met z'n allen.
U hebt volgens mij dezelfde informatie als ik. U hebt ook
de meningen van andere partijen gehoord. Alleen, als u
wilt weten hoe tegen het kabinetsvoorstel wordt aangekeken, zult u het kabinetsvoorstel moeten afwachten. Ik proef
bij u echter geen enkele bereidheid om het kabinetsvoorstel
af te wachten om na te gaan of het lukt om tot een werkbaar
voorstel te komen waarmee we echt iets kunnen en waarmee we de problemen met piraterij en zeeroof kunnen
aanpakken. Dat betreur ik.
De heer Sjoerdsma (D66):
De heer Vuijk wil het geweldsmonopolie van de Staat graag
wat laten verwateren; laat ik het maar zo noemen. Dat
brengt ons natuurlijk wel op een glijdende schaal. Immers,
hoe ver ga je dan met dat verwateren van het geweldsmonopolie? Als de heer Vuijk bewapende beveiligers wil toestaan op schepen voor de kust van Somalië, is hij er dan
ook voor als bijvoorbeeld waardetransporten in Nederland
ook van private beveiligers willen worden voorzien?
De heer Vuijk (VVD):
Het antwoord op deze vraag bestaat uit drie delen. Ten
eerste. Het verwateren van het geweldsmonopolie is niet
aan de orde. Als wij private gecertificeerde beveiligers
inschakelen in de scheepvaart, dan gebeurt dat op basis
van Nederlandse wetgeving, op basis van Nederlandse
controle achteraf op toepassing van geweld en op basis
van Nederlandse handhaving van die regels achteraf op de
handelingen van de beveiligers. Het geweldsmonopolie
blijft volledig bij de Staat.
Ten tweede. Vijftien landen, die ik net allemaal heb opgenoemd, hebben er al een oplossing voor verzonnen. Mijn
vraag aan u zou zijn — u hoeft die niet te beantwoorden —
of die landen zo raar bezig zijn. Is daar dan geen sprake van
een rechtsstaat? Volgens mij is daar wel sprake van.
Ten derde. U verwijst naar Nederlandse beveiligingsbedrijven. Er is een heel groot verschil tussen de situatie in
Nederland en de situatie midden op de Indische Oceaan.
Als u in Nederland 112 belt, is de politie er binnen een paar
minuten om u te helpen. Als u midden op de Indische
Oceaan 112 belt, kan het twee dagen duren voordat er een
marineschip bij u is. Dan is het best handig dat je, als je
met een kwetsbaar koopvaardijschip vaart, even van je af
kunt bijten.

10 april 2014
TK 74

74-9-6

De heer Sjoerdsma (D66):
De heer Vuijk heeft er natuurlijk gelijk in dat het midden op
de Indische Oceaan lastig bellen is naar 112, maar dat is
niet de kernvraag van vandaag. Als je kijkt naar die particuliere beveiligers, naar wat zij doen en naar de noodzaak
ervan, hebben collega's al vastgesteld dat er in principe
meer gebruik van wordt gemaakt, dat de kosten omlaag
zijn gegaan en dat het al flexibel is, maar dat het nog niet
flexibel genoeg is. Ik vraag mij af waarom de heer Vuijk zo
gekant is tegen het aflopen van die route en het kijken waar
nog ruimte zit om tegemoet te komen aan de legitieme
wensen van de reders, die ook de heer Vuijk noemt, en om
daar nog eventjes goed naar te kijken in plaats van meteen
een heel wetgevingsproces in te gaan.

zeg ik tegen mevrouw Günal-Gezer, maar door private
beveiligers.

De heer Vuijk (VVD):
Juist het wetgevingsproces biedt de mogelijkheid om al
die afwegingen heel zorgvuldig te maken, maar ook om die
inhoudelijk grondig met elkaar te bespreken. De problemen
met de VPD's, zoals die gezien worden door de reders, zijn
er toevallig weer drie. Ze zijn te groot, ze zijn niet flexibel
genoeg en ze zijn te duur. De kosten zijn al omlaag gebracht.
Ze zijn al kleiner geworden. Ze zijn al wat flexibeler geworden. Er zijn allerlei middelen om daar nog meer flexibiliteit
in te krijgen. De reders hebben nadrukkelijk aangegeven
dat dit niet het antwoord is op hun vraag of probleem. Zij
hebben nadrukkelijk, heel specifiek gezegd: wij zien een
heleboel landen om ons heen waar wij met private beveiligers kunnen werken, en die oplossing zouden wij ook graag
willen. Dat is waar het om gaat.

De PvdA torpedeert niet alleen het regeringsplan voor een
wettelijke regeling van private beveiliging tegen piraten.
De PvdA torpedeert de Nederlandse koopvaardij. In plaats
van die wettelijke regeling af te schieten zou mevrouw
Günal er beter aan doen om piraten af te schieten. Dat
bedoel ik uiteraard in spreekwoordelijke zin.

De voorzitter:
Dank u wel.

Wat de PVV betreft is de regering op de goede weg met het
voornemen om de inzet van gewapende private beveiligers
op koopvaardijschepen wettelijk te regelen. Aan het principe
van het primaat van de zwaardmacht wordt helemaal geen
afbreuk gedaan door de plannen van de regering. Alleen
daar waar die zwaardmacht door de overheid niet geboden
kan worden, althans niet onder redelijke en werkbare
voorwaarden, wordt inzet van private beveiligers mogelijk
gemaakt, en dat allemaal onder strenge voorwaarden qua
opleiding, screening en training van die private beveiligers.
Ik steun dit voornemen van de regering en wacht de wettelijke uitwerking met belangstelling af. Ik hoop dat die snel
komt.

De heer Vuijk (VVD):
Voorzitter. Ik was nog niet helemaal klaar met mijn bijdrage
toen ik werd onderbroken. Ik heb nog één zin, als ik die mag
uitspreken. Ik herhaal mijn vraag aan de minister. De VVD
vraagt de minister om de uitkomst van de consultaties met
de reders, de vakbonden en de experts zo snel mogelijk
naar de Kamer te sturen, zodat we het over de inhoud
kunnen hebben. De haven van Rotterdam is nu nog de
grootste van de westerse wereld, maar de VVD vraagt zich
wel af hoe lang dat nog duurt.
De voorzitter:
De laatste spreker van de zijde van de Kamer is de heer De
Roon van de fractie van de Partij voor de Vrijheid. Ik begrijp
nu dat de heer Van Dijk straks ook nog iets wil zeggen. Dan
gaan we na de heer Van Roon naar Jasper van Dijk luisteren.

De heer De Roon (PVV):
Voorzitter. De piraterij voor de Hoorn van Afrika is fors
teruggelopen, dankzij het feit dat inmiddels zo'n 90% van
de schepen die daar rondvaren, professionele, private
beveiligers aan boord heeft. De drie kapingspogingen die
daar dit jaar hebben plaatsgevonden, zijn allemaal succesvol
afgeslagen door private beveiligers. Niet door mariniers,

Tweede Kamer

Het afschieten van de wettelijke regeling, nog voordat die
is geboren, door mevrouw Günal, gaat keihard in tegen de
belangen van de Nederlandse rederijen en de handel. Terwijl de hele wereld content is met de inzet van private
beveiligers bij de Hoorn van Afrika, weet mevrouw Günal
het beter. Het is een typisch linkse actie, de motie die hier
ligt. Dat leid ik niet alleen af uit de ondertekening van die
motie, maar dat leid ik vooral ook af uit het feit dat het gaat
om een motie die laat zien waar de PvdA zo goed in is,
namelijk jezelf moreel verheven achten, en vanuit die
morele verheven positie kostbare en onwerkbare eisen
stellen aan anderen.

Vessel Protection Detachments

De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Jasper van Dijk.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Piraterij is buitengewoon ernstig. De kaping van
een schip is een nachtmerrie voor de bemanning. Dat wens
je niemand toe. Gelukkig is de bestrijding ervan dan ook
succesvol. Moet je dan overgaan tot een fundamentele en
ingrijpende stap, namelijk privatisering van die beveiliging?
Het antwoord van de SP is: nee, de zwaardmacht van de
overheid is ons daarvoor te lief, en dus moet het geweldsmonopolie in handen van de overheid blijven. Privatisering
draagt het risico in zich van wildwesttaferelen op zee en
dat moet je niet willen. Je moet uiteraard wel kijken naar
verbetering van de huidige bestrijding: kleinere VPD's,
konvooivaren, het is al voorbijgekomen.
Rest mij nog de vraag aan de minister: indien de motie
wordt aangenomen, gaat zij dan inderdaad de wetgeving
rond deze privatisering stopzetten, zoals de motie vraagt?
De heer Vuijk (VVD):
Ik denk dat de SP recht heeft op een vraag, zeker als er een
vanzelfsprekendheid in de redenering zit niet helemaal
wordt onderbouwd door de feiten. Er werd gesproken over

10 april 2014
TK 74

74-9-7

wildwesttaferelen. In een interview in een blad van verzekeraars lees ik: het zijn niet de vrijgevochten Jack Sparrowtypes, maar zwaarbewapende, steeds beter georganiseerde
bendes. Om de dreiging van piraterij het hoofd te bieden,
zouden wij op onze schepen in risicogebieden gecertificeerde private beveiligers moeten toestaan. Je kunt gecertificeerde private beveiligers toch geen cowboys noemen?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Nee, maar ik wijs wel op het risico dat dit soort zaken kan
gebeuren op het moment dat de Staat het geweldsmonopolie uit handen geeft. Het verbaast mij werkelijk dat een
partij als die van de heer Vuijk daar zo gemakzuchtig mee
omgaat. Dit is een ingrijpende stap. Ik ben heel blij om te
zien dat de Partij van de Arbeid in dit geval zegt dat niet te
wensen. Ik vind het buitengewoon verstandig om dat ook
tijdig te zeggen, zodat wij de ambtenaren op het ministerie
met zinvoller werk op kunnen zadelen.
De heer Vuijk (VVD):
Dat plaatst de heer Van Dijk naar mijn mening dan in de
hoek van de "halsstarrigen in Den Haag" die het van achter
hun bureau denken beter te weten, zoals mevrouw Netelenbos het zegt. Wij praten hier over een enorm gebied, een
gebied zo groot als Europa. De ondersteuning van de
marine is daar nauwelijks aanwezig, al was het alleen maar
omdat het gebied zo ongelooflijk groot is en je daar niet
heel makkelijk 112 kunt bellen en om ondersteuning kunt
vragen. Het verbaast mij dat ook de heer Van Dijk het
geweldsmonopolie ziet als iets waarbij alleen maar de
ambtenaar het zwaard mag vasthouden. Volgens mij gaat
het erom wie het geweld sanctioneert, en dat is de overheid.
Ook de VVD laat dat helemaal niet los. Dat is ook niet de
intentie van het kabinet; ik heb althans niet begrepen dat
dit de intentie van het kabinet zou zijn. Ik begrijp dan ook
niet waarom de SP niet voorstelt om eens naar het wetsvoorstel te kijken. Misschien voldoet dat wel aan haar
voorwaarden. Misschien geeft dat wel een goede invulling
van het geweldsmonopolie zoals de heer Van Dijk dat ziet.
Daar ben ik nog wel benieuwd naar.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Het is opvallend om te zien hoe hartstochtelijk de VVD
vandaag de dag Tineke Netelenbos verdedigt. Dat heb ik
in mijn loopbaan nog niet eerder meegemaakt. Verder stel
ik vast dat zij natuurlijk spreekt namens de reders. Zij hebben economische belangen. Het is ook heel begrijpelijk dat
de VVD daar pal voor gaat staan. Dat past in haar beginselprogramma. Er zijn echter meer partijen. Die zijn reeds
genoemd: de verladers, de kapiteins en, niet te vergeten,
de politieke partijen die het verlaten van het geweldsmonopolie buitengewoon ingrijpend vinden. Ik zie de noodzaak
daarvan op dit moment niet in, mijnheer Vuijk. U noemt
allemaal argumenten om daar goed naar te kijken, maar u
geeft mij steeds geen antwoord op mijn vraag, namelijk:
waarom kiest u voor zo'n inefficiënte werkwijze? Waarom
telt u niet uw knopen? Waarom legt u zich er niet bij neer
dat een Kamermeerderheid deze grote stap niet wil nemen?
Laten wij ons bezighouden met zaken die wel de steun
hebben van de Kamer.

Tweede Kamer

Vessel Protection Detachments

De voorzitter:
Ik stel voor dat u gewoon een vraag stelt, mijnheer Vuijk,
in plaats van hierop in te gaan.
De heer Vuijk (VVD):
Mevrouw Netelenbos spreekt niet alleen namens de werkgevers, maar ook namens de werknemers. Nautilus International vertegenwoordigt immers de werknemers. Die club
zou toch ook de heer Van Dijk moeten aanspreken. Het blijft
mij verbazen dat hij dit zo makkelijk passeert, terwijl werkgevers en werknemers hierom vragen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
De bal wordt hier een beetje heen en weer gekaatst. De
heer Vuijk blijft mevrouw Netelenbos citeren. Dat is zijn
goed recht. Ik blijf anderen citeren. Wij verschillen van
mening. Hij wil de zwaardmacht uit handen geven, ik niet.
Ik vind dat een buitengewoon kostbaar fenomeen.

Minister Hennis-Plasschaert:
Voorzitter. Ik vraag om geduld. Er is namelijk veel gezegd
en ik wil graag zorgvuldig kunnen antwoorden. Er zijn stevige bewoordingen gebruikt: we zouden "no man's lands"
creëren op zee; "gemakzuchtig"; het zou alleen om economische belangen gaan. Laat ik beginnen met te zeggen dat
dit gaat om de veiligheid van de zeevarenden; niets meer,
niets minder.
Ik wil even teruggaan in de tijd. In augustus 2011 adviseerde
de commissie-De Wijkerslooth om over te gaan tot een
hoger niveau van bescherming tegen piraten van de onder
koninkrijksvlag varende koopvaardijschepen, door de uitbreiding van de militaire beveiliging. Het advies van de
commissie sloot en sluit eigen inhuur van gewapende particuliere beveiligers door de reders echter niet principieel
uit. "Het geweldsmonopolie van de overheid", zo stelt de
commissie, "houdt niet in dat alleen de overheid geweld
mag toepassen, maar dat die overheid bepaalt wie onder
welke condities daartoe gerechtigd is." De commissie stelt
dat de overheid het geweldsmonopolie in principe kan
delegeren, mits regulering en toezicht voor voldoende
rechtsstatelijke waarborgen zorgen. Omstandigheden die
dit mogelijk maken, zouden volgens De Wijkerslooth zijn:
" ... indien Defensie (...) niet in staat is het benodigde niveau
van bescherming van kwetsbare transporten tegen piraterij
te verzorgen" en wanneer steeds meer landen voor private
beveiliging kiezen. Dit kan dan leiden tot de overweging
om bij deze trend aan te sluiten, vooral als, aldus de commissie, "aan basale regulerende voorwaarden op internationaal niveau kan worden voldaan".
De kabinetsreactie op dit advies is op 7 oktober 2011 aan
de Tweede en Eerste Kamer gezonden. Het kabinet nam de
aanbevelingen uit het advies over. Het heeft in aansluiting
op het advies van de commissie als volgt gereageerd: indien
de capaciteit van VPD's niet toereikend zou zijn, kan de
overheid besluiten om gewapende particuliere beveiliging
toe te staan. In de daaropvolgende periode heeft Defensie
zich, met steun van de Kamer, ingespannen om de inzet
van VPD's goedkoper en efficiënter te maken. Dit bleek
echter niet voldoende. Er zijn en blijven transporten waarvoor een VPD geen passende oplossing is. In 2013 stelde

10 april 2014
TK 74

74-9-8

het kabinet vast dat er grenzen zijn aan de inzetmogelijkheden van VPD's. Deze betreffen de omvang, de flexibiliteit
van aanvraagtermijnen en de prijsstelling. De teamgrootte
van de VPD's is aangepast: van 30, via 18, naar het huidige
aantal van 11 personen. Dit is vanuit operationeel oogpunt
de omvang die nodig is om de bescherming op een verantwoorde wijze uit te voeren. Dit heeft onder meer betrekking
op Command and Control en de medische ondersteuning.
Dat is vastgesteld door de Commandant der Strijdkrachten
en ik ga niet op diens stoel zitten. Zo kan een Nederlands
VPD-team onafhankelijk van de bemanning optreden, is het
24 uur per dag inzetbaar en kan het zelfstandig voorzien in
eerstelijns geneeskundige verzorging.
De voorzitter:
Ik zie dat een Kamerlid nu wil interrumperen, maar ik had
de indruk dat de minister nog bezig was met haar inleiding.
Ik zou zeggen: minister, gaat u daarmee voort.
Minister Hennis-Plasschaert:
Dat klopt, voorzitter, dank u wel. Een Frans VPD is inderdaad
kleiner, maar niet in staat om onafhankelijk van de bemanning van het schip op te treden. De locaties waar defensie
het materieel voor VPD's opslaat, zijn strategisch gelegen
aan de randen van de high-risk area waar piraterij voorkomt.
Dit zogenoemde "pre-stock concept" werkt, maar kent ook
zijn grenzen. Ik benadruk het volgende. Vooral het verkrijgen
van de noodzakelijke diplomatieke clearances is een tijdrovend proces. Dit zorgt ervoor dat de spot market slecht kan
worden bediend.
In april 2013 sprak het kabinet inderdaad het voornemen
uit om wetgeving voor te bereiden waarmee de inzet van
gewapende particuliere beveiligers aan boord van koninkrijksgevlagde schepen mogelijk wordt. De voornaamste
reden is gelegen in de grenzen van het VPD-concept.
Daarnaast zijn natuurlijk de internationale ontwikkelingen,
zoals de wetgeving in landen om ons heen, van belang.
Deze internationale ontwikkelingen verstoren namelijk het
level playing field voor de Nederlandse reders. Deze ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat de concurrentiepositie
van Nederland verslechtert. Collega Schultz en Timmermans
hebben hier bij herhaling op gewezen. In Europa laten nu
alle landen de inzet van private security companies toe. De
ervaringen van andere landen wekken vertrouwen en geven
richting.
Voorts is een internationale standaard voor maritieme
beveiligingsorganisaties tot stand gekomen. Net als de
Kamer hecht het kabinet sterk aan een ordentelijk wettelijke
regeling, en die kost tijd. De interdepartementale werkgroep
baseert zich op de adviezen van de commissie-De Wijkerslooth en de AIV, maar doet ook onderzoek naar de wetgeving in landen om ons heen. Dit geldt ook voor de internationale ontwikkelingen op het gebied van private security
companies. Wij gaan niet over één nacht ijs. Het traject
wordt zorgvuldig doorlopen. Het is belangrijk om voor ogen
te houden dat het hier gaat om wetgeving voor de bijzondere situatie op open zee die de inzet op bepaalde transporten onder strikte voorwaarden mogelijk maakt; militair,
tenzij. Defensie blijft dus volop VPD's inzetten in het risicogebied nabij Somalië. Het uitgangspunt van het voorstel
— ik zei het net — is: militair, tenzij.

Tweede Kamer

Vessel Protection Detachments

De reden voor het beoogde wetsvoorstel is dat VPD's niet
in alle gevallen in de bescherming van kwetsbare scheepvaart kunnen voorzien. Dit kan leiden tot onveilige situaties,
ook nu sprake is van een dalende trend in het aantal aanvallen en kapingen. De dreiging van piraterij voor de koopvaardij blijft aanwezig. En ja, het kabinet blijft hoge prioriteit
geven aan de bestrijding van piraterij. Dit doen wij — ik
vertel de Kamer niets nieuws — door een pakket van
maatregelen te blijven bieden. Die aanpak is tot nu toe zeer
succesvol gebleken. Ook in 2014 dragen wij weer bij aan
antipiraterijoperaties in het gebied. Daarnaast — ik benadruk
wat ik eerder deze week tegen de heer Knops zei — komt
steeds meer de nadruk te liggen op het aanpakken van de
oorzaken van piraterij op land. Ik spreek in dit geval dan
ook liever van een beleidsaanvulling dan van een beleidswijziging; militair, tenzij. Wij maken de cirkel rond. Wij
geven hiermee 100% invulling aan de zorgplicht van de
overheid. Wij bieden hiermee 100% bescherming aan de
Nederlandse koopvaardij. Maritieme vakbonden zien dit
ook zo. Zij pleiten voor een gecombineerd systeem —
militair, tenzij — waardoor wij echt zorg kunnen dragen
voor een behouden vaart.
Ik noemde net al Frankrijk. Ook Frankrijk krijgt dat gecombineerde systeem. Begin januari 2014 is een wetsvoorstel
ingediend dat de inzet van privates mogelijk zal maken
naast de inzet van VPD's. De redenen hiervoor zijn exact
dezelfde als in Nederland. VPD's kunnen niet in alle gevallen
worden ingezet, vooral door de logistieke en diplomatieke
grenzen. Daarnaast wordt in Frankrijk ook specifiek de
bescherming van de Franse concurrentiepositie genoemd.
Waar staan wij nu? Zoals in juli 2013 tijdens een algemeen
overleg over dit onderwerp is toegezegd, worden in de
voorbereiding van het wetsvoorstel geen onomkeerbare
stappen gezet en stelt het kabinet de transparantie en
zorgvuldigheid van het proces voorop. Dit sluit wederom
aan bij de adviezen van de commissie-De Wijkerslooth. In
de loop van 2013 is een voorlopig conceptbeleidsstandpunt
opgesteld. Dit is interdepartementaal tot stand gekomen.
Buitenlandse Zaken, I en M, V en J en Defensie waren erbij
betrokken. Het is opgesteld na overleg met de sector, maar
ook met experts uit de landen om ons heen. Het voorlopige
beleidsstandpunt is in februari voor commentaar voorgelegd aan de maritieme sector en de beveiligingssector. Dit
commentaar is inmiddels verwerkt. Het is belangrijk om
hier te melden dat het beleidsstandpunt binnenkort met de
Kamer wordt gedeeld. Tijdens het algemeen overleg op 23
april aanstaande zal er vervolgens uitgebreid de gelegenheid zijn om van gedachten te wisselen over de beleidsmatige uitgangspunten.
Dit gezegd hebbende, heb ik goed gehoord en begrepen
dat er op dit moment geen Kamermeerderheid is voor het
voorlopige beleidsstandpunt. Tegelijkertijd heb ik ook
geconstateerd dat de Kamer, in het bijzonder de PvdAfractie, maar ook anderen, wel degelijk gevoelig is voor de
problemen en knelpunten die door de Nederlandse reders,
vooral de zeevarende, worden ervaren in de huidige situatie.
Ik stel de Kamer dan ook voor dat het kabinet met een
aanvullende brief komt, desnoods voorzien van een technische briefing, waarin het nader ingaat op de mogelijkheden
en onmogelijkheden van het VPD-concept. Hierbij zullen
wij dan ook dieper ingaan op de vraag hoe wij het meer
principiële punt van een zwaardmacht en het geweldsmonopolie van de overheid willen veiligstellen. Ik benadruk
nog maar eens dat wij die zwaardmacht, dat geweldsmono-

10 april 2014
TK 74

74-9-9

polie, niet in de uitverkoop zetten. Ik wil de Kamer dan ook
vriendelijk vragen, de motie tot nader order aan te houden.
De voorzitter:
Mevrouw Günal, dat is een vraag aan u.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik dank de minister voor haar antwoorden, maar ik heb er
wel behoefte aan om een paar punten toch wel wat scherper
te krijgen. De minister zegt dat zij begrepen heeft dat er bij
de Kamer op dit moment geen draagvlak is voor het voorlopige beleidsstandpunt. Ik wil op een punt wijzen dat mijn
fractie belangrijk vindt. Ik ga ervan uit dat de medeondertekenaars van de motie dat ook belangrijk vinden. Ik wil het
volgende heel scherp hebben. Heeft de minister ook goed
begrepen dat het geweldsmonopolie onder geen beding
uit handen gegeven mag worden? Mijn tweede vraag luidt
als volgt. Heeft de minister voorts goed begrepen dat wij
ook geen private beveiligers willen hebben?
Minister Hennis-Plasschaert:
Ik heb goed begrepen dat er geen Kamermeerderheid is
voor het voorlopige beleidsstandpunt, maar ik mag toch
hopen dat de Kamer ook openstaat voor een redelijk debat
en het wisselen van argumenten. Zo werkt volgens mij de
democratie. We kunnen elkaar wellicht nog overtuigen. Ik
ga ervan uit dat ook de Kamer eraan hecht om zo goed
mogelijk invulling te geven aan de zorgplicht van de overheid.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik wil in ieder geval het volgende helder maken. Mijn fractie
heeft één heel duidelijke overtuiging: zij wil onder geen
beding het geweldsmonopolie uit handen geven. Wij willen
in dat opzicht ook geen ruimte bieden voor private beveiligers.
Minister Hennis-Plasschaert:
Ik denk dat het goed is dat ik herhaal wat ik aan het begin
van mijn betoog ook al heb gezegd. Ik probeerde dat ook
zorgvuldig uit te spreken. De overheid kan wel degelijk
invulling geven aan de zorgplicht door te reguleren en te
sanctioneren Dat betekent dus dat niet alleen de overheid
geweld mag toepassen, maar dat de overheid bepaalt wie
onder welke condities daartoe gerechtigd is. Dat is een
beginsel van onze rechtsstaat. De overheid kan dus het
geweldsmonopolie voor een deel delegeren — we hebben
het hier over "militair, tenzij" — mits regulering en toezicht
voor voldoende rechtsstatelijke waarborgen zorgen. Ik zou
zo graag daarover met de Kamer op een ordentelijke wijze
het debat willen voeren.
De voorzitter:
Mevrouw Günel, er ligt nog een verzoek aan u.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Volgens mij komen we nog niet echt nader tot elkaar. Ik
heb er behoefte aan dat de minister duidelijk zegt dat zij de
Kamer begrepen heeft en dat zij gehoord heeft dat er geen

Tweede Kamer

Vessel Protection Detachments

meerderheid is voor het wetgevingstraject dat op dit
moment loopt. Ik hoor graag van haar of zij bereid is om
de komende tijd samen met het veld, met alle betrokkenen,
te onderzoeken hoe het instrument van de overheid zelf,
de VPD's, nog flexibeler kan worden gemaakt, om daarmee
echt tegemoet te komen aan de vragen. Ik wil graag dat die
vraag eerst beantwoord wordt.
Minister Hennis-Plasschaert:
Het kabinet heeft het afgelopen jaar niet bepaald stilgezeten.
Het spreekt voor zich dat we intensief contact hebben
onderhouden met het veld en dat we de verschillende
knelpunten hebben doorlopen. Ik gaf zojuist al aan dat we
met name te maken hebben met diplomatieke en logistieke
grenzen. De vraag is dan hoe je dat oplost en of het door
de Nederlandse overheid kan worden georganiseerd. Dat
is waarover wij met elkaar in gesprek zouden moeten gaan
en dat is ook precies wat ik nu zo graag zou willen. Het is
ook waarom ik zeg: laat mij een brief sturen met daarin de
mogelijkheden en de onmogelijkheden, desnoods voorzien
van een technische briefing. Maar daarmee hebben wij wel
een debat en moeten wij ook wederzijds — dat geldt voor
de regering maar ook voor de Kamer — openstaan voor
argumenten die ertoe doen.
De voorzitter:
Laatste keer, mevrouw Günal.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik heb er nog steeds niet het goede gevoel bij of wij nu echt
van elkaar begrijpen wat wij nodig hebben. Wat ik nodig
heb, is dat de minister zegt: ik ga nu niet verder met het
wetgevingstraject en ik ga de komende tijd met alle
betrokken partijen verder onderzoeken hoe wij de VPD's
beter kunnen laten aansluiten bij de behoefte van het veld.
Minister Hennis-Plasschaert:
Als ik spreek over diplomatieke clearances en over diplomatieke logistieke grenzen, dan heeft dat natuurlijk te maken
met het VPD-concept, omdat het militair is. Dat kan ik niet
flexibiliseren, ook niet na nog een nieuwe ronde in het veld.
Ik zal natuurlijk met mijn collega's Schultz, Timmermans
en Opstelten weer in contact met het veld treden, maar er
is nog niet eens sprake van een wetsvoorstel. Er is sprake
van de formulering van een voorlopig beleidsstandpunt.
Daarna volgt een wetgevingstraject. Daarna volgt nog een
traject naar de Raad van State. Kortom, waar ik voor pleit
is het debat met elkaar voeren, redelijke argumenten wisselen en zo goed mogelijk met uw Kamer invulling geven aan
de 100% zorgplicht van de overheid.
De voorzitter:
Ik stel vast dat de motie niet wordt ingetrokken op de vraag
van de minister en ook niet wordt aangehouden.
Mevrouw Günal-Gezer (PvdA):
Ik heb behoefte om hier heel even over na te denken.

10 april 2014
TK 74

74-9-10

De voorzitter:
En dus?
De motie wordt nu dus niet aangehouden.
Minister Hennis-Plasschaert:
Dan wil ik de motie ontraden.
De voorzitter:
Dan is de motie bij dezen ontraden. Ik geef het woord aan
de heer De Roon.
De heer De Roon (PVV):
Ik vraag nog even iets aan de minister over de piraterij voor
de kusten van West-Afrika, want die is groot en die neemt
ook toe. Er zijn daar veel Nederlandse koopvaardijschepen.
De overvallen vinden daar vooral plaats in de territoriale
wateren van die West-Afrikaanse landen. Nu zegt het Verbond van Verzekeraars dat in veel gevallen bewapende
private beveiligers wel mogen optreden in deze territoriale
wateren. Van de indieners van deze motie mag dat niet.
Dus als de minister straks met die situatie geconfronteerd
blijft, hoe gaat zij dan met militaire VPD's optreden in die
territoriale wateren? Dat zou ik nu dan wel graag willen
weten.

natuurlijk ook gedaan. Iedereen gehoord hebbende, presenteren wij eerst een voorlopig beleidsstandpunt. Zo kan het
kabinet de Kamer ook meenemen — het is immers de
bedoeling dat we met elkaar varen — in wat wij verantwoorde uitgangspunten vinden voor het te voeren beleid.
Dat beleidsstandpunt delen we op heel korte termijn met
de Kamer. Het AO op 23 april is al genoemd. Dat staat
natuurlijk vast in onze agenda. Het kabinet kan de opmerkingen dan ook meenemen. Ik denk dat ik niet hoef te herhalen wat er verder is gezegd.
In alle zorgvuldigheid hebben wij uitgebreid gesproken met
de vertegenwoordigers van de regeringen van de landen
om ons heen, zodat wij uit de door hen reeds opgestelde
wetgeving lessen konden trekken. Dat heeft tijd gekost,
maar ook veel waardevolle informatie opgeleverd, die we
natuurlijk met elkaar willen delen. Vanzelfsprekend voelen
wij daar als kabinet een zware verantwoordelijkheid voor.
Dat wil ik ook van mijn kant melden.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
De stemming over de motie geschiedt aanstaande dinsdag.
Ik dank de minister van Defensie en de minister van Veiligheid en Justitie voor hun aanwezigheid.
De vergadering wordt van 18.04 uur tot 18.11 uur geschorst.

Minister Hennis-Plasschaert:
Dat lijkt mij een mooie vraag om te behandelen tijdens het
AO op 23 april, als u mij dat toestaat.
De voorzitter:
Dit was de bijdrage van de minister van Defensie, begrijp
ik. We gaan nu luisteren naar de bijdrage van de minister
van Veiligheid en Justitie.

Minister Opstelten:
Voorzitter. Van mijn kant ook nog een korte bijdrage na
hetgeen mijn collega van Defensie heeft gezegd. Het is
natuurlijk goed dat wij als kabinet in de Kamer uitvoerig
hebben gediscussieerd over het advies van de commissieDe Wijkerslooth. Dat is ook wat wij met elkaar hebben
afgesproken, namelijk kijken of wij dat advies kunnen volgen
en daar heel goed en open over spreken.
Mijn departement is hier vanzelfsprekend ook bij betrokken.
Dat maakt dat wij aan de ene kant — daar leg ik ook de
nadruk op — buitengewoon zorgvuldig en precies opereren
en anderszins ook de mogelijke stappen moeten zetten ter
bescherming van de veiligheid van onze koopvaardij, die
wij bescherming dienen te bieden.
Gezien het belang van de materie heb ik ook op mijn
departement natuurlijk aan mijn mensen gevraagd om
buitgewoon actief, zorgvuldig en vooral rustig bij de totstandkoming van dat beleidsstandpunt betrokken te zijn.
Er is een goede samenwerking tussen alle betrokkenen:
Defensie, Buitenlandse Zaken, mijn mensen, maar natuurlijk
ook Infrastructuur en Milieu. Ik vind het belangrijk om dat
nog een keer te benadrukken. Collega Hennis heeft dat

Tweede Kamer

Vessel Protection Detachments

10 april 2014
TK 74

74-9-11