Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 477

Bestrijden witwassen en terrorismefinanciering

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 75

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 april 2022
Op 5 april 2022 heeft uw Kamer motie met Kamerstuk 31 477, nr. 69 van
het lid Van der Lee (GL) aangenomen (Handelingen II 2021/22, nr. 68,
stemmingen). De motie verzoekt de regering om een proactieve rol te
nemen om, in gesprek en in samenwerking met banken en relevante
toezichthouders, te regelen dat Oekraïense vluchtelingen op korte termijn
een bankrekening kunnen openen zonder dat banken repercussies vanuit
de antiwitwas- en terrorismefinancieringswetgeving hoeven te vrezen en
de Kamer binnen twee weken te informeren.
Op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme moet een bank een cliënt identificeren alvorens een zakelijke
relatie aan te gaan. Normaliter gebruiken banken hiervoor een paspoort of
identiteitsbewijs, het Burgerservicenummer (BSN) en de Basisregistratie
Personen (BRP). Dit zijn de meest betrouwbare middelen om iemands
identiteit vast te stellen. Daarnaast moeten banken maatregelen nemen
om te voorkomen dat de bankrekening gebruikt wordt om wit te wassen.
Vanzelfsprekend beschikken vluchtelingen uit Oekraïne nog niet (altijd)
over deze registratie of documenten en zouden aanvullende controles ter
voorkoming van witwassen voor extra vertraging kunnen zorgen. De
Nederlandse Vereniging van Banken gaf mij onlangs het signaal dat de
banken verwachtten op korte termijn veel aanvragen te ontvangen van
Oekraïense vluchtelingen om een betaalrekening te openen. Ik heb
daarom toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) op 21 maart
jongstleden verzocht om in haar het handhavingsbeleid ten aanzien van
banken, in het belang van de groep Oekraïense vluchtelingen die onder
het uitvoeringsbesluit 2022/382 van de Raad valt, de benodigde flexibiliteit
te betrachten en, indien de omstandigheden daartoe nopen, niet te
handhaven. Ik heb begrepen dat bancaire toezichthouders de regels en
richtlijnen voor het verstrekken van betaalrekeningen aan vluchtelingen
uit Oekraïne tijdelijk hebben versoepeld. Zo kunnen de verwachte grote
aantallen aanvragen sneller worden afgehandeld.

kst-31477-75
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 75

1

De banken hebben inmiddels, in overleg met toezichthouders, de
overheid, gemeenten, hulporganisaties en sectororganisaties, hun
processen gestroomlijnd om de verwachte grote aantallen vluchtelingen
te kunnen helpen. Volgens de Betaalvereniging Nederland vragen
aanbieders van betaalrekeningen altijd om een geldig Oekraïens biometrisch paspoort of identiteitsbewijs en veelal ook om een BSN. Gemeenten
zorgen dat Oekraïense vluchtelingen bij aankomst in Nederland worden
ingeschreven en een BSN krijgen. Dit proces verloopt voorspoedig.
Daarnaast blijkt dat het overgrote deel van de groep beschikt over een
geldig identiteitsbewijs. Hierdoor is de voorlopige conclusie dat de
meeste mensen op korte termijn kunnen beschikken over een Nederlandse betaalrekening.
Ik ben in voortdurend overleg met de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid, DNB, de banken en andere stakeholders over de voortgang van
dit proces zodat eventuele knelpunten in de uitvoering zo snel mogelijk
gezamenlijk aangepakt kunnen worden.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 477, nr. 75

2