Sociale Verzekeringsbank

Voorzitter Raad van Bestuur
Van Heuven Goedhartiaan 1
Postbus 1100
11 fl BI-t Amsrflveen

J

Tweede Kamer der Staten-Generaal
T.a.v. Fractie Klein
De heer N.P.M. Klein
Postbus 20018
2500EA DEN HAAG

datum

ons kenmerk

9 november 2015

RvB.185/15/NV/pa

telefoonnummer

Onderwerp: Uitvoeringstoets Flexibilisering ingangsdatum AOW

Geachte mijnheer Klein
Met uw brief van 6juli 2015 (kenmerk: NKLO1) heeft u verzocht een uitvoeringstoets uit te brengen op het
conceptwetsvoorstel Flexibilisering ingangsdatum AOW. Het wetsvoorstel voorziet in de mogelijkheid om
de AOW 5 jaar eerder of later in te laten gaan dan de AOW-gerechtigde leeftijd. Ook wordt de mogelijkheid
geïntroduceerd om de AOW gedeeltelijk op te nemen. Het later ingaan van de AOW leidt tot een verhoging
van het AOW-pensioen. Het eerder ingaan van de AOW leidt tot een verlaging van het AOW-pensioen.
Met deze brief geef ik invulling aan uw verzoek. De SVB beperkt zich tot een oordeel over de uitvoering van
het wetsvoorstel. De effecten op andere regelingen zoals de WWB/AlO zijn buiten beschouwing van het
wetsvoorstel gebleven. Deze uitvoeringstoets geeft daar ook geen oordeel over.
Een afschrift van deze reactie wordt verzonden aan de staatssecretaris van SZW, mevrouw Klijnsma.
Uitvoerbaarheid
De AOW is tot op heden een goed uitvoerbare en voor burgers begrijpelijke regeling. De flexibilisering van
de AOW is uitvoeringstechnisch complex en heeft vergaande gevolgen voor de geautomatiseerde
rekenregels die de uitvoering van de AOW ondersteunen. Flexibilisering van de AOW zou niet ten koste
moeten gaan van de begrijpelijkheid en voorspelbaarheid van de AOW. In de uitvoeringstoets doet de SVB
een aantal suggesties ter vereenvoudiging van de complexiteit, zodat het ook voor onze klanten
begrijpelijk blijft.
De belangrijkste aanbeveling is om bij het vervroegd in gaan van de AOW, uit te gaan van een vast
kortingspercentage in plaats van een jaarlijks vast te stellen kortingspercentage gebaseerd op een nettobruto berekening waarbij voor een referentiepersoon uitgegaan wordt van een netto korting van 6,5% per
jaar. Door uit te gaan van een vast kortingspercentage wordt de complexiteit van de rekenregels aanzienlijk
beperkt. Daarnaast geeft een vast kortingspercentage klanten zekerheid over de korting op de AOW in de
toekomst. De voorgestelde systematiek is vergelijkbaar met de systematiek bij verhoging van de AOW. In
dat geval wordt ook uitgegaan van een vast percentage.
Tevens zijn er nog een aantal onduidelijkheden in het wetsvoorstel. In de bijlage worden de openstaande
vragen toegelicht en waar mogelijk suggesties gedaan ter verduidelijking.
0

1/14

Ç’j V)B

Sociale Verzekeringsbank

Met in acht name van de opmerkingen in de uitvoeringstoets wordt het concept wetsvoorstel Flexiblilsering
ingangsdatum AOW uitvoerbaar geacht.
Invoering
De SVB heeft tenminste een jaar nodig voor de implementatie van het wetsvoorstel.
Om de beoogde inwerkingtreding per 1januari 2017 te halen, dient de SVB op 1januari 2016 te starten
met de implementatie. Dit is een krap tijdpad.
Om het wetsvoorstel zorgvuldig te kunnen implementeren is het een voorwaarde dat dat de flexibilisering
gefaseerd wordt ingevoerd. Een toelichting is opgenomen onder structurele uitvoeringskosten.
U itvoerings kosten
Eenmalige uitvoeringskosten
De eenmalige uitvoeringskosten worden geraamd op ca. € 3,3 miljoen.
Structurele uitvoeringskosten
Voor het ramen van de uitvoeringskosten is de aanname uit de memorie van toelichting gehanteerd dat
20% van de AOW-gerechtigden gebruik maakt van de mogelijkheid om de AOW eerder te laten ingaan en
10 % gebruik maakt van de mogelijk om uit te stellen. Ook is aangenomen dat personen die de AOW
minder dan 1 jaar kunnen vervoegen, gelijk vanaf de ingangsdatum van het wetsvoorstel gebruik maken
van de mogelijkheid. De overige instroom vindt gespreid plaats over 2, 3, 4 of 5 jaar.
De extra uitvoeringskosten bedragen in 2016 circa € 6.6 miljoen, in 2017 ca. € 2.6 miljoen, in 2018 ca. € 2.5
miljoen, in 2019 ongeveer € 2.3 miljoen, in 2020 ongeveer € 2.2 miljoen en vanaf 2021 circa € 2.4 miljoen.
Een toelichting op de uitvoeringskosten is in de bijlage opgenomen.
De beoogde invoeringsdatum is 1januari 2017. Vervroegd ingaan kan 5 jaar voor pensioenleeftijd. Circa 4
maanden voor de invoeringsdatum, wordt deze groep aangeschreven. Vanaf dan kunnen aanvragen voor
vervroegde AOW worden ingediend. Dit leidt tot forse piekbelasting. Alle aanvragen moeten immers
handmatig beoordeeld worden. Als 20% van de aangeschreven personen daadwerkelijk vervroegd
aanvraagt per 1januari 2017, dient in het 45 kwartaal 2016 meer dan 300 fte
1 extra worden ingezet.
Het gebruik van de mogelijkheid tot flexibilisering is met onzekerheid omgeven. Wanneer 40% van de
mensen gebruik maakt van de mogelijkheid om de AOW eerder in te laten gaan, zullen de structurele
uitvoeringskosten toenemen met € 4.2 miljoen per jaar (vanaf 2021). In deze variant zijn de structurele
uitvoeringskosten €10.6 miljoen in 2016 en wordt bijna 500 fte extra ingezet gedurende 1 kWartaal.
Om het wetsvoorstel zorgvuldig te kunnen implementeren is het een voorwaarde dat dat de flexibilisering
gefaseerd wordt ingevoerd. Op deze wijze wordt het risico ondervangen dat de SVB het aantal aanvragen
op het moment van invoering niet aankan. Dit zou bijvoorbeeld kunnen volgens het volgende schema:
Per 1-1-2017: iedereen geboren voor 31-12-1951
Per 1-2-2017: iedereen geboren voor 1-7-1952
Per 1-3-2017: iedereen geboren voor 31-12-1952
Etc.

1

De rarning van de uitvoeringskosten gaat uit van bijna75 fte op jaarbasis. Deze dienen echter in één kwartaal te
worden ingezet. Dit leidt tot een piek van 300 fte extra inzet gedurende een kwartaal.

2/14

)1” Sociale Verzekeringsbank

Op die wijze wordt niet 300 fte in een kwartaal ingezet, maar 75 fte op jaarbasis en heeft de SVB nog tijd en
flexibiliteit om in te springen, wanneer blijkt dat een groter beroep wordt gedaan op de mogelijkheid de
AOW eerder te laten ingaan.
We treden graag met u in overleg over het vervolg.
Voor vragen over of een toelichting op de uitvoeringstoets kan contact opgenomen worden met

Ik vertrouw erop u hiermee van dienst te zijn geweest,

Hoogachtend,

mw. drs. N.A. Vermeulen MBA
voorzitter Raad van Bestuur

t
0

3/14
0

Sociale Verzekeringsbank

Bijlage t Vragen bij het wetsvoorstel
-

Rekenregels verhoging/korting
De berekeningssystematiek voor het toepassen van de verhoging/korting van de AOW is onvoldoende
duidelijk. Het voorbeeld dat in de Memorie van Toelichting is opgenomen geeft hierover onvoldoende
duidelijkheid.
Vraag bij het berekenen van de verhoging/korting is hoe de verhoging (toeslag) precies wordt berekend.
Gaat het om de opbouw die heeft plaatsgevonden, dus het aantal maanden dat men géén AOW heeft
gehad * de toeslagfactor van 6,5%/12. Of gaat het om het deel uitstel dat niet langer wordt genoten: je
berekent per 10%-deel hoeveel maanden uitstel voor dat deel heeft plaatsgevonden, sommeert dat, en dat
geheel * 6,5%/12.
We verzoeken u om aan de hand van de voorbeelden in de bijlage aan te geven wat de juiste
berekeningssystematiek is. De berekeningssystematiek dient vervolgens eenduidig in het wetsvoorstel en
de toelichting te worden opgenomen.
Verhogen en verlagen
Artikel 16c dat betrekking heeft op de mogelijkheid tot vervroegen geeft aan dat een gedeeltelijk AOWpensioen alleen kan worden verhoogd. Maar artikel 16 a dat betrekking heeft op de mogelijkheid tot uitstel
geeft aan dat een geheel of gedeeltelijk ingegaan AOW-pensioen kan worden verhoogd of verlaagd.
Onduidelijk uit de wetgeving blijkt of een AOW pensioen dat is ingegaan voor de AOW-leeftijd na de AOWleeftijd kan worden verlaagd.
• De SVB verzoekt duidelijk te maken of een AOW pensioen dat is ingegaan voor de AOW-leeftijd na
de AOW-leeftijd kan worden verlaagd.
• Om de complexiteit te beperken bepleit de SVB ook na het bereiken van de AOW-leeftijd alleen een
verhoging van het AOW percentage mogelijk te maken. Een eenmaal 100% toegekend AOWpensioen kan niet meer worden verlaagd.
Het wetsvoorstel is onduidelijk over het aantal wijzigingen in de hoogte van de AOW dat is toegestaan.
Artikel 16a (uitstel) regelt dat na de AOW-leeftijd drie wijzigingen kunnen worden doorgevoerd, waarbij de
laatste wijziging 100% AOW betreft. Artikel 16c (vervroegen) bepaalt dat het AOW percentage kan worden
verhoogd in stappen van 10%. In theorie zijn er 10 wijzigingen mogelijk voor het bereiken van de AOWleeftijd.
• De beperking van het aantal toegestane mutaties leidt tot een extra rekenregel in het systeem. De
SVB acht het niet bezwaarlijk als het aantal wijzigingen van het deelpercentage niet langer wordt
beperkt. Naar verwachting leidt dat slechts beperkt tot een hoger beroep op de mogelijkheid het
deelpercentage te wijzigen. Dit onder voorwaarde dat de aanbeveling wordt overgenomen om
alleen een verhoging van het AOW percentage mogelijk te maken.
Vast kortingspercentage
In het voorstel wordt het kortingspercentage gebaseerd op een netto-bruto berekening, waarbij voor een
referentiepersoon uitgegaan wordt van een netto korting van 6,5% per jaar.
Ook voor de compensatie wordt een berekening gehanteerd die uitgaat van de vigerende
loonheffingspercentages en zvw-premie-percentage.

0

4/14

ÇJ

Sociale Verzekeringsbank

De wettelijke inhoudingen loonheffing en zorgpremie worden in beginsel berekend op het moment dat een
uitkering tot betaling leidt. Hiervan uitgaande zou dit echter er toe kunnen leiden dat de berekening van de
bruto AOW en de bruto compensatie voor een bepaalde rechtsmaand afhankelijk wordt van het moment
van berekenen/betalen.
Dit is om meerdere redenen ongewenst. Terwijl er niets in de omstandigheden van een klant is veranderd,
zou een herberekening in 2019 van de uitkering over november 2018 leiden tot een andere uitkomst, met
als gevolg een navordering of een nabetaling aan die klant. Voor een klant is ook niet meer transparant te
maken op welk bedrag hij feitelijk recht heeft, omdat dit bedrag afhankelijk wordt van het
bereken/herzieningsmoment.
De enige manier om dit te voorkomen is het hanteren van percentages die van kracht zijn in de
rechtsmaand waarop de AOW-uitkering en Compensatie betrekking hebben, dus los van het
berekenmoment.
Onduidelijk is of er verschillende kortingspercentages zijn voor alleenstaanden en gehuwden. Wat zijn de
consequenties als de leefsituatie wijzigt voor het bereiken van de AOW-leeftijd en daarmee de hoogte van
de AOW en het kortingspercentage wijzigt. Dienen dan twee verschillende kortingspercentages te worden
toegepast? En hoe ziet dat er dan uit?
•

De SVB verzoekt in de AmvB de methodiek voor het berekenen van het kortingspercentage en de
compensatie duidelijk vast te leggen. Alsook in de toelichting van het wetsontwerp.

•

Om een aanzienlijke beperking van de complexiteit van de rekenregels te realiseren bepleit de SVB
uit te gaan van een vast kortingspercentage bij het vervroegen van de AOW. Niet alleen wordt
hiermee de complexiteit van de berekeningen sterk beperkt. Tevens zorgt dit bij klanten voor
rechtszekerheid over de hoogte van de toekomstige korting op de AOW.

Berekening op maandbasis
Voor het berekenen van de korting of verhoging wil de SVB uitgaan van een maandsystematiek. Dit
betekent dat we de korting niet berekenen op clagbasis, maar op maandbasis (ongeacht het aantal dagen in
een maand). Het maakt voor de korting of verhoging niet uit of een maand bestaat uit 28, 29, 30 of 31
dagen.
• De SVB verzoekt dit expliciet in het wetsvoorstel te regelen.
Tijdvakken hebben voor wat betreft wijziging in deelfactor, en dus ook korting/verhogingspercentage, altijd
een ingangsdatum met verjaardag-dag. Alleen tijdvakken die getroffen worden door een overgang in
kortingspercentage zullen starten met (in beginsel) 1januari. Dat is een complicerende factor.
• De hiervoor gedane suggestie om uit te gaan van een vast kortingspercentage neemt ook deze
complicerende factor weg.
Terugwerkende kracht aanvraag uitstel AOW
Het is niet duidelijk wat met artikel 16a, vijfde lid bedoeld wordt. Als je het met een voorbeeld zou moeten
duiden, leidt het tot het volgende:
AOW leeftijd is 15juli 2018. Persoon vraagt aan op 3 september 2019. Hij verzoekt om uitstel van 20% van
zijn AOW-pensioen. De 80% die wel uitbetaald wordt, gaat in op 3 augustus 2018 (artikel 16, tweede lid: 1
jaar twk gerekend vanaf de aanvraag, geen bijzonder geval). Voor de 20% uitstel geldt ook dat dit ingaat op
3 augustus 2018.
Dit betekent wel dat de berekening van de verhoging over de 20% uitstel complex is. Bij te late aanvragen is
er immers geen aansluiting meer bij de dag van de maand die overeenkomst met de verjaardag en de

5/14

S

V

B

Sociale Verzekeringsbank

verhoging/korting berekening vindt niet meer plaats vanaf de AOW-leeftijd, maar vanaf een individueel
tijdstip.
• Om de complexiteit te beperken bepleit de SVB dat in het wetsvoorstel wordt geregeld dat als
iemand meer dan een jaar n zijn AOW-leeftijd AOW aanvraagt, niet langer de mogelijkheid bestaat
om de AOW in deelfactor in te laten gaan. Dit om de berekening van de ‘verhogingfactor’ niet
verder te compliceren.
• Als alternatief zou kunnen worden geregeld dat als iemand geen aanvraag indient dit wordt
beschouwd als een verzoek om uitstel. Dit alternatief leidt wel tot minder voorspelbaarheid in het
aanvraagpatroon en de uitkeringsiasten. Bovendien duurt het mogelijk nog 5 jaar langer voor de
verzekeringsperiodes vastgesteld kunnen worden. Aanvullend zal dan wel geregeld dienen te
worden dat na afloop van de maximale uitstel periode van S jaar een maximale terugwerkende
kracht geldt van 1 jaar.
Werkgeversvergoeding-zvw
Onduidelijk is of er een werkgeversvergoeding —zvw bestaat bij uitbetaling van de vervroegde AOW voor de
pensioenleeftijd. De SVB betaalt momenteel geen werkgeversvergoeding Zvw over de AOW, omdat deze
wordt uitbetaald vanaf de AOW leeftijd. Wanneer de AOW ook wordt uitbetaald voor de AOW-leeftijd zijn
er de volgende mogelijkheden:
er wordt een eenduidige keuze gemaakt binnen de AOW. Zowel voor als na de AOW-leeftijd wordt
geen werkgeversvergoeding betaald, of;
er wordt een onderscheid gemaakt voor en na de AOW-leeftijd. Voor de AOW-leeftijd wordt wel
een werkgeversvergoeding betaald op de AOW. Vanaf de AOW-leeftijd wordt geen
werkgeversvergoeding betaald.
• De SVB verzoekt dit in het wetsvoorstel te verduidelijken.
-

-

)nkomensondersteuning
Er is in het wetsvoorstel niets opgenomen over de Inkomensondersteuning AOW. De consequentie is dat de
inkomensondersteuning wordt uitbetaald zodra de AOW (vervroegd) wordt uitbetaald en tenminste vanaf
de pensioenleeftijd. De verhoging/korting wordt niet toegepast op de inkomensondersteuning.
Onduidelijk is of het de bedoeling is dat de inkomensoncfersteuning voor de AOW-leeftijd moet worden
betaald. Het wetsvoorstel zegt niets over het toepassen van de verhoging/korting op de
inkomensondersteuning.
•

De SVB ziet graag een toelichting op de inkomensondersteuning in het wetsvoorstel zodat duidelijk
wordt wat de bedoeling is. Er zijn verschillende mogelijkheden denkbaar:
de inkomensondersteuning wordt uitbetaald vanaf de AOW-leeftijd, ongeacht of er AOW wordt
uitbetaald, zonder dat er een korting of verhoging plaatsvindt.
de inkomensondersteuning wordt uitbetaald zodra AOW wordt uitbetaald, waarbij op de
inkomensondersteuning eveneens een verhoging of korting wordt toegepast;
de inkomensondersteuning wordt uitbetaald bij uitbetaling van de AOW, maar niet eerder dan bij
het bereiken van de AOW-leeftijd. De inkomensondersteuning wordt in zijn geheel uitbetaald en er
wordt geen korting of verhoging op toegepast vanwege het eerder of later ingaan van het AOW
pensioen.
-

-

-

0

6/14

:“J

Sociale Verzekeringsbank

Fictieve verzekerde jaren bij vervroegd AOW
Bij vervroegd ingaan worden de jaren tot aan de AOW-leeftijd als ‘verzekerd’ beschouwd indien de persoon
actueel verzekerd is, en omgekeerd. De wettekst regelt alleen de fictieve toekenning. In de MvT staat dat
na het bereiken van de pensioenleeftijd een correctie op de daadwerkelijke verzekerde jaren plaatsvindt.
Artikel 13, vierde lid AOW bedoelt te regelen dat geen korting wordt toegepast over de periode vanaf de
ingangsdatum van de vervroegde AOW tot de datum van het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd
als bedoeld in artikel 7a AOW. Dat is niet wat er staat, want er staat: ...en de datum waarop het
ouderdomspensioen zou zijn ingegaan, indien geen verzoek als bedoeld in artikel lEc, eerste lid, zou zijn
gedaan. De cursieve tekst sluit niet uit dat het AOW-pensioen naar aanleiding van een verzoek tot
(gedeeltelijk) uitstel— later ingaat dan de pensioengerechtigde leeftijd. Er staat immers ook in artikel 13,
vierde lid dat een en ander geldt in afwijking van artikel 13, eerste lid, onderdeel a (waarin wordt geregeld
dat er een korting wordt toegepast voor niet verzekerde jaren tussen de aanvangsleeftijd en de
pensioengerechtigde leeftijd). Zoals het er nu staat kun je meer fictieve jaren krijgen dan vijf jaren, namelijk
de periode tussen de vervroegde ingangsdatum en de ingangsdatum van het uitgestelde pensioen. In
theorie maximaal 10 jaren.
• De SVB doet de volgende tekstsuggestie: voeg aan het slot van artikel 13, vierde lid toe: en geen
verzoek als bedoeld in artikel 16a, eerste lid wordt gedaan.
—

In artikel 13, vierde lid staat dat de korting niet wordt toegepast indien de betrokkene verzekerd zou zijn
geweest als hij geen verzoek tot vervroegde AOW had ingediend. De memorie van toelichting gaat ervan uit
dat de SVB pas na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd controleert of iemand ook inderdaad
verzekerd was gedurende de fictieve opbouwjaren (paragraaf 2.6). De SVB wil het AOW-pensioen direct
kunnen herzien bij een wijziging in de verzekeringspositie tussen de vervroegde ingangsdatum en de
pensioengerechtigde leeftijd. Hiermee worden grote terugvorderingen voorkomen bij het bereiken van de
AOW-leeftijd.
• De SVB verzoekt de Memorie van Toelichting aan te passen, zodat de wijziging in de actuele
verzekeringspositie direct kan worden aangepast.
• Voorts verzoekt de SVB in het wetsvoorstel te verduidelijken dat de wijziging van de verzekerde
jaren met terugwerkende kracht op de berekening van het kortingspercentage wordt toegepast of
dat deze aanname voor de fictieve verzekering niet wordt aangepast met terugwerkende kracht.
Structureel netto inkomen
Een verzoek om het ouderdomspensioen eerder te laten ingaan, kan alleen worden ingewilligd als de
verzoeker met ingang van de eerste dag van de maand na die waarin het ouderdomspensioen eerder ingaat
beschikt over structureel een netto inkomen, met inbegrip van het eerder ingaande ouderdomspensioen,
heeft dat hoger is dan de geldende bijstandsnorm voor een alleenstaande.
De voorwaarde dat het inkomen structureel moet zijn, dient nader te worden uitgewerkt.
Overigens lijkt niet zozeer relevant wat tot het structureel inkomen wordt gerekend in de maand volgend
op de ingang van de vervroegde AOW, maar vooral het structurele inkomen vanaf het bereiken van de
pensioenleeftijd. Zodoende kan ook het tweede en derde pijler pensioen in ogenschouw worden genomen.
Op die manier kan worden voorkomen dat iemand structureel in de bijstand geraakt vanaf de AOW-leeftijd.
En de korting op de AOW in verband met het eerder ingaan wordt aangevuld met de AIO-aanvulling.
• De SVB verzoekt deze voorwaarde te verduidelijken en handvatten voor de uitvoering aan te reiken
in het wetsvoorstel dan wel in de in de AMvB.

7/14

Sociale Verzekeringsbank

Bijlage II

—

Rekenvoorbeeld berekenen van de verhoging

Vraag bij het berekenen van de verhoging/korting is hoe de verhoging (toeslag) wordt berekend.
Gaat het om de opbouw die heeft plaatsgevonden, dus het aantal maanden dat men géén AOW heeft
gehad * de toeslagfactor van 6,5% /12.
Of gaat het om het deel uitstel dat niet langer wordt genoten: per 10%-deel wordt berekend hoeveel
maanden uitstel voor dat deel heeft plaatsgevonden, dat wordt vervolgens gesommeerd, en dat geheel *
6,5%/12?
Uit de wetstekst wordt dat niet geheel held er.
-

-

Aan de hand van een voorbeeld worden de berekeningen naast elkaar gezet.
AOW-leeftijd van de klant is 67 jaar. Hij wil met 67 jaar een uitkering van 40%. Met 67 jaar en 8 maanden
wil hij de uitkering verhogen naar 90%. Met 68 jaar en 2 maanden wil hij de uitkering verlagen naar 10 %.
Met 69 jaar en 2 maanden wil hij weer 100%. Schematisch ziet dat er als volgt.
Deelfactor AOW
1

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%

1
1
1
1
1

J1

1
1 161
Maanden vanaf AOW-leeftijd

1__l

1

1

l’8l

1

1

I4l

1

Stap 1. Met 67 jaar krijgt de klant 40% deelfactor-uitkering
Verhoging is in beide berekeningen 0 %
Stap 2. Met 67 laar en 8 maanden kriigt hij 90% deelfactor
Optie 1: De verhoging is 0,6 (60% géén AOW) * 8 (8 maanden uitstel) * 6,5 %/12
uitkering

2,6% over de gehele

Optie 2: De verhoging is:
0% over 40/90 (het deel van de uitkering dat al vanaf zijn 67e loopt) +
50/90 (het deel dat nu ingaat) * 8 (aantal maanden uitstel van het deel dat nu ingaat) * 6,5%/12 =
(afgerond) 2,4%
Stap 3: Met 68 jaar en 2 maanden krijgt hij 10% deelfactor
Optie 1: de verhoging is nu opgebouwd uit twee perioden:
0,6 (60% géén AOW) * 8 (8 maanden uitstel) * 6,5 %/12 = 2,6%
0.1 (10% geen AOW) * 6 (6 maanden uitstel) * 6,5% / 12 = 0.325%
Totaal: 2.925% verhoging
Optie 2: de verhoging is 0% (want die 10%-uitkering kreeg hij al vanaf het begin)

0

0

0

8/14

Sociale Verzekeringsbank

Stap 4: Met 69 jaar en 2 maanden krijgt hij 100%.
Optie 1: de verhoging is nu opgebouwd uit drie perioden:
0,6 (60% géén AOW) * 8 (8 maanden uitstel) * 6,5 %/12 = 2,6%
0,1 (10% geen AOW) * 6 (6 maanden uitstel) * 6,5% / 12 = 0.325%
0,9 (90% geen AOW) * 12 (12 maanden uitstel) * 6,5% / 12 = 5.85%
Totaal: 8.775% verhoging
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%

lii

1

T

161

1

izi

1

1

1

1

1

1181

1

1

1

I’41

1

1

1

Optie 2: In de andere rekenmethode:
0,1 * 0% (hele tijd AOW) +
0,3 * 12 (12 maanden uitstel, ni. vanaf 68 jaar en 2 maanden tot 69 jaar en 2 maanden) * 6,5% /12 = 1.95
0,5 * 20 (in totaal 20 maanden uitstel) * 6,5%/12 = 5.417
0,1 * 26 (in totaal 26 maanden uitstel) * 6,5%/12 = 1.408
Totaal: 8.775% verhoging

1

100%
90%

1

1

1

1

1

1
‘:

80%
70%
60%

50%
40%
30%
20%

i :1

1

1

t

J:L1i 1 1

10%

ZLL 1 LLJ T6 jJ_ j

_J_J fj_j

18

1

T

24

1

t

1 1

i1

Logischerwijs is bij de uiteindelijke 100%-deelfactor-uitkering de verhoging hetzelfde.
Tussendoor echter niet. In stap 2 treedt er een verschil op van 2,6-2,4=0,2% * 90% (hoogte van de
uitkering) * 6 maanden. In stap 3 treedt er een verschil op van 2,925% * 10% (hoogte van de uitkering) * 12
maanden. Stel de AOW is € 1000 per maand. Dan scheelt het, afhankelijk van de rekenmethodiek, in totaal
voor de klant 0,2% * 6 * 90% * € 1000 + 2,925% * 12 * 10% * € 1000 = € 10,80 + €35,10 = €45,90

0

9/14

Sociale Verzekeringsbank

Bijlage III

—

uitvoeringskosten

Eenmalige uitvoeringskosten
Het wetsvoorstel flexibilisering vergt een grote aanpassing van het systeem. De rekenmodules voor het
berekenen van de AOW-uitkering moeten worden aangepast. Er moet rekening worden gehouden met de
deelfactor en met de malus- en bonus-percentages. Daarnaast moet de ‘compensatie’ worden berekend.
Er moet rekening worden gehouden met veel meer ‘gebroken’ maanden, waarin 2 hoogte-recht-regels
gelden.
De communicatie uitingen dienen te worden aangepast, alsmede de instructies voor de medewerkers.
Tevens dienen de medewerkers te worden opgeleid.

Onderbouwing werkzaamheden
Aanpassing klantproducten
Aanpassing instructies
Volgen van opleiding
Ontwikkeling en geven van opleiding
Aanpassing AOW-systeem (intern)
Aanpassing AOW-systeem (extern)
Projectmanagment

Uren

uurtarief

€

68

2.200

€149.600

68

600

€ 40.800

65

26.350

€1.712.750

54

2.474

€133.596

68

4.667

€317.333

137

2.333

€319.667

68

980

€66.640

Overige kosten (niet zijnde personeel)
€ 565.802

Mailing

Totaal uren en kosten
FTE (1 fte = 1360 uur)

39.604
29,12

€ 3.306.188

Structurele uitvoeringskosten
Aannames flexibilisering ingangsdatum AOW-pensioen
Als gevolg van de mogelijkheid tot vervroeging van de ingangsdatum van het AOW-pensioen komen er
twee bevordermomenten voor in Nederland wonende klanten: 5 jaar en 6 maanden voor de AOWleeftijd en 6 maanden voor de AOW-leeftijd. De tweede bevordering uiteraard alleen als inmiddels nog
geen AOW-pensioen is toegekend.
Per jaar worden voor ongeveer 200.000 personen een aanvraag bevorderd. Voor de ingangsdatum
zullen we eenmalige gaan bevorderen voor alle personen die in de komende 5 jaar de AOW-leeftijd
gaan bereiken. In totaal ongeveer 1.000.000 personen.
Daarna zullen jaarlijks ongeveer 200.000 extra bevorderingen plaatsvinden. Geleidelijk zal dit aantal
afnemen tot ongeveer 160.000 omdat niet voor alle klanten een tweede mailing plaatsvindt.

10/14

)i” Sociale Verzekeringsbarik

Uitgangspunt is dat op het moment van invoering niet alle klanten die gebruik gaan maken van de
mogelijkheid tot vervroeging dat vanaf het eerste moment gaan doen. Uitgegaan wordt van een
geleidelijke instroom in de periode dat gebruik kan worden gemaakt van de mogelijkheid tot
vervroeging.
•

Volgens de inschatting in de Memorie van Toelichting bij het wetsontwerp zal er in 20% van gevallen
gebruik gemaakt worden van de mogelijkheid tot vervroeging en in 10% van de mogelijkheid tot uitstel.
Aanname: er wordt evenredig in de tijd gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot vervroeging/uitstel.

•

Alternatief: 40% maakt gebruik van mogelijkheid tot vervroeging, 10% van mogelijkheid tot uitstel.

•

Een deel van de klanten zal geïnteresseerd zijn in een vervroegde of uitgestelde ingangsdatum van het
AOW-pensioen. Aanname: het dubbele aantal van het aantal personen dat naar verwachting gebruik
gaat maken van de mogelijkheid. Een deel van deze klanten zal nadere informatie willen over de
effecten van vervroeging of uitstel. Aan een deel van die informatieverzoeken kan via internet worden
voldaan o.a. wizard waarmee effecten kunnen worden berekend. Een deel van de klanten zal echter op
een andere manier extra informatie opvragen. Stel ongeveer 15% van de klanten. Ze doen dit ergens in
de periode tussen de eerste bevordering en het bereiken van de AOW-leeftijd. Normtijd: 15 minuten

•

Verzoeken om een vervroegde of verlate uitbetaling van het AOW-pensioen kosten op zich niet meer
tijd van een aanvraag om AOW-pensioen. Echter bij een verzoek om een vervroegde uitbetaling zullen
we altijd een inkomenstoets moeten doen. Het gaat dan om het inkomen in de maand na de
vervroegde ingangsmaand van het AOW-pensioen. En het advies is om ook naar het inkomen na de
AOW-leeftijd te kijken. De aanvrager zal hier bewijsstukken voor moeten aanleveren die moeten
worden beoordeeld. Dit betekent dat een verzoek om een vervroegde ingangsdatum nooit volledig
geautomatiseerd kan worden afgehandeld. In het afgelopen jaar werden ongeveer 55.000 (ongeveer
30% van het totaal aantal) AOW-aanvragen geheel geautomatiseerd afgehandeld. Structureel dus 20%
van 55.000 extra aantal handmatige toekenningen. Normtijd hiervoor is 10 minuten. Daarnaast kost de
inkomenstoets voor alle aanvragen ongeveer 20 minuten extra.

•

De aanname is dat 20% van de klanten gebruik gaat maken van de mogelijkheid tot vervroeging. We
zullen wat meer aanvragen ontvangen. Een deel van de aanvragen zal moeten worden afgewezen
omdat bijvoorbeeld niet is voldaan aan de eis dat er voldoende structureel inkomen moet zijn. We gaan
uit van 5 %. Ongeveer 10% van de afgewezen aanvragen zal bezwaar indienen. Daarvan weer 10% zal
beroep instellen.

•

Aangenomen wordt dat personen die gebruik maken van de mogelijkheid tot vervroeging/uitstel
gemiddeld 1,5 keer gebruik maken van de mogelijkheid tot aanpassing van het percentage van het
reeds ingegane pensioen. Aanname: 65% van de verzoeken wordt via internet ingediend (komt overeen
met percentage aanvragen dat via internet wordt ingediend. Deze verzoeken kunnen volledig
geautomatiseerd verwerkt. Voor overige behandeltijd 10 minuten (norm aanvraag AOW NL).

•

•

In de periode tussen het vervroegd ingegane AOW-pensioen en de AOW-leeftijd leiden wijzigingen in
de verzekeringspositie tot een aanpassing van de hoogte van de korting op het AOW-pensioen.
11/14

Sociale Verzekeringsbank

Aanname dit gebeurt gemiddeld in 1,5% (op basis van query) van de gevallen. Behandeltijd 10 minuten
(norm aanvraag AOW NL).
•

Door de mogelijkheid tot vervroeging van de krijgen we in ieder geval tijdelijk een hogere instroom van
klanten. Hierdoor zal ook het aantal te verwerken mutaties toenemen. Aanname per jaar
o
o

•

0,4 mutatie licht. Normtijd: 12 minuten
0,01 mutatie zwaar Normtijd: 30 minuten

Het betreft een nogal complexe wijziging die het nodige vergt van de implementatie, Onderdeel
daarvan is een opleiding van de medewerkers. Geschat wordt dat hiermee voor alle medewerkers van
de locaties een hele dag gemoeid is. Het ontwikkelen en geven van de opleiding kost naar schatting
2474 uur.

0

12/14
0

BP 032

FTE(lfte=l36Ouur)

€ 6.585.730

€6.253

0

€ 178.991

€ 33.044

29,52

40.149

1000

-2952

-590

€6.253

€ 68.000

€ 191.880

€ 35.424

€ 2.621.857

-

-

28,12

38.239

1000

0

0

€ 2.494.766

€6.253

€ 68.000

0

0

-€763.100

€ 615.231

€ 592.280

-11740

€ 144.760

2227
9465

€ 139.360

-€763.100

€ 2.423.623

37287

2018

€ 2.806.369

2017

€ 613.010

9431

25,62

34.844

1000

0

0

9294

24,57

€ 2.181.463

€ 2.274.143

€ 68.000

0

0

€6.253
33.419

1000

0

0

-€763.100

€ 142.147
€ 604.126

2187

-11740

€ 2.124.038

32678

2020

€6.253

€ 68.000

0

0

-€763.100

€ 144.238

2219

-11740

€ 2.205.743

33935

2019

26,50

36.038

2

1000

1206

241

13/14

€ 2.350.543

€6.253

€ 68.000

78.390

14.472

-763.100

9226

-11740

141.102
599.684

2171

€ 2.205.743

2021e.v.

33935

De raming van de uitvoeringskosten gaat uit van bijna75 fte op jaarbasis. Deze dienen echter in één kwartaal te worden ingezet. Dit leidt tot een piek van bijna
300 fle extra inzet gedurende een kwartaal.

74,462

2754

551

101.265

68

60

65

-11740

9112

0

0

2144

0

65

97961

65

65

43175

2016

€ 6.367.442

uur
tarief

Totaal uren en kosten

Overige kosten
Mailing

Onderhoud AOW-systeem

Bezwaarzaken

Afhandeling beroepszaken

Mindering aanvragen door
vervroeging ingangsdatum

Onderbouwing
werkzaamheden
Afhandelen
informatieverzoeken en
aanvragen
Afhandelen mutaties
hoogste deeltijd AOW,
verzekeringspostitie
Afhandeling extra mutaties

Variant 1: 20% van de AOW-gerechtigden maakt gebruik van de mogelijkheid tot vervroegen van de AOW, 10% maakt gebruik van de
mogelijkheid tot uitstel van de AOW (variant Memorie van Toelichting)

Structurele uitvoeringskosten

07.08

B1’032

1101

121,21

164843

5507

€ 66.089

€ 10.715.519

€6.253

0

€ 357.981

-432

61,34

83423

1000

-2160

-

€ 25.920

€5.253

€ 68.000

€ 140.400

-

€ 5.433.921

-

€ 1.526.200

50,51

68700

1000

0

0

-23480

19545

4599

67036

-

€ 4.474.728

€5.253

€ 68.000

0

0

€ 1.526.200

€ 1.270.441

€ 298.927

€ 4.357.308

2018

45,71

62164

1000

0

0

-23480

19682

4631

60332

-

€ 4.049.943

€6.253

€ 68.000

0

0

€ 1.526.200

€ 1.279.325

€ 301.018

€ 3.921.548

2019

43,74

59482

1000

0

0

-23480

19545

4599

57818

-

€ 3.875.558

€6.253

€ 68.000

0

0

€ 1.526.200

€ 1.270.441

€ 298.927

€ 3.758.138

2020

14/14

De raming van de uitvoeringskosten gaat uit van 121 fte op jaarbasis. Deze dienen echter in één kwartaal te worden ingezet. Dit leidt tot een piek van bijna 500
fle extra inzet gedurende een kwartaal.

FTE (1 fte = 1360 uur)

Totaal uren en kosten

Overige kosten
Mailing

68

65

Onderhoud AOW-systeem

60

Bezwaarzaken

65

-23480

0

0

€ 283.945
€ 1.206.771

4358
18566

0

65

65

65

€ 5.561.472

2017

85561

158234

2016

€10.285.197

Uur
tarief

Afhandeling beroepszaken

Mindering aanvragen door
vervroeging ingangsdatum

Onderbouwing
werkzaamheden
Afhandelen
informatieverzoeken en
aanvragen
Afhandelen mutaties
hoogste deeltijd AOW,
verzekeringspostitie
Afhandeling extra mutaties

mogelijkheid tot uitstel van de AOW

Variant 2: 40% van de AOW-gerechtigden maakt gebruik van de mogelijkheid tot vervroegen van de AOW, 10% maakt gebruik van de

07.08

47,65

64806

1000

2412

482

-23480

19477

4583

60332

€ 4.219.205

€6.253

€ 68.000

€ 156.780

€ 28.944

-€ 1.526.200

€ 1.265.999

€ 297.882

€ 3.921.548

2021 e.v.

0

to

(0

(0

N

(0

0

(j,