Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

956
Vragen van het lid Inge van Dijk (CDA) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over het bericht «Uitvoerder waarschuwt: Ondernemers
raken gefrustreerd en haken af» (ingezonden 25 januari 2024).
Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat)
(ontvangen 6 februari 2024).
Vraag 1
Bent u bekend met de zorgen van de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) over de complexiteit van programma’s en regelingen voor
ondernemers en de gevolgen voor het verdienvermogen van Nederland?1
Antwoord 1
Ja, ik heb uw Kamer daarom ook het rapport Stand van RVO 2023 (hierna: de
Stand) op 18 januari jl. gestuurd.2
Vraag 2
Wordt van alle 700 regelingen die door de RVO worden uitgevoerd structureel
dan wel incidenteel bijgehouden welke signalen er van ondernemers
binnenkomen over knelpunten? Zo ja, hoe wordt dit gedeeld met uw
departement en wat wordt er gedaan met de knelpunten?
Antwoord 2
RVO heeft dagelijks contact met ondernemers. Zo is er contact met individuele ondernemers over praktische zaken rond subsidies en regelingen, maar
ook met ondernemers en brancheverenigingen over knelpunten die ondernemers raken in hun bedrijf. Dit vindt zowel op incidentele basis als op
structurele basis plaats. Structureel vindt er bij grootschalige regelingen een
klanttevredenheidsonderzoek plaats, voert RVO bij regelingen waar signalen
van knelpunten zijn steeds vaker de invoeringstoets3 toe en verzamelt en
monitort RVO klantsignalen. Ondernemers weten RVO goed te vinden via
klantcontact en deze signalen worden structureel teruggekoppeld binnen de
organisatie. Daar waar het signalen over knelpunten in beleid betreft, worden
1

FD, 18 januari 2024, Uitvoerder waarschuwt: Ondernemers raken gefrustreerd en haken af
(https://fd.nl/politiek/1503357/uitvoerder-waarschuwt-ondernemers-raken-gefrustreerd-enhaken-af).
2
Kamerstuk 29 362, nr. 348
3
Kamerstuk 35 510, nr. 96

ah-tk-20232024-956
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

deze teruggekoppeld naar de betrokken departementen. Daarnaast heeft RVO
een klachtencoördinator en bestaat er een meldpunt regelgeving waar
ondernemers terecht kunnen als ze last hebben van tegenstrijdige of
onduidelijke regels of onnodige administratieve lasten. Ook als er uit deze
contacten knelpunten naar voren komen dan worden deze gedeeld met het
departement. Niet alle regelingen die RVO uitvoert, zijn regelingen van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Naast EZK heeft RVO
nog vele andere opdrachtgevers, zoals andere departementen, de EU en
decentrale overheden.
Een voorbeeld van het terugkoppelen van knelpunten naar departementen is
de rapportage over de Subsidiemodule brongerichte verduurzaming stal- en
managementmaatregelen (Sbv)4, die RVO op 23 januari jl. heeft opgeleverd
naar aanleiding van signalen over knelpunten vanuit de sector. Een ander
voorbeeld is de terugkoppeling over de Brexit Adjustment Reserve (BAR) die
in de Stand is opgenomen.
Vraag 3
Worden de signalen van RVO zelf over de uitvoeringspraktijk structureel met
de beleidsdepartementen besproken en zo ja, kunt u concreet aangeven op
welke wijze dat gebeurt?
Antwoord 3
Ja, de signalen van RVO over de uitvoeringspraktijk worden structureel met
de beleidsdepartementen besproken. De werkwijze is dat RVO bij nieuwe
beleidsvoornemens op een vroeg moment betrokken wordt om mee te
denken over de vormgeving van beleid en de impact daarvan op de
uitvoering. Eventuele signalen over bestaande regelingen worden in eerste
instantie besproken op dossierniveau tussen de dossierhouder bij het
ministerie en de contactpersoon bij RVO. Daarnaast zijn er verschillende
structurele overleggen tussen opdrachtgevers en RVO waarbij mogelijke
signalen uit de uitvoering besproken worden, zoals kwartaaloverleggen per
Directoraat-Generaal, het opdrachtgeversoverleg per ministerie en het
opdrachtgeversberaad met alle opdrachtgevers en RVO. Dat neemt echter
niet weg dat deze samenwerking op alle niveaus nog beter kan. Door de
grote hoeveelheid regelingen die RVO uitvoert en de grote hoeveelheid
opdrachtgevers en stakeholders, is het een grote uitdaging om een volledig
totaalbeeld te hebben. Uiteraard is daarbij het streven wel om zo compleet
mogelijk te zijn.
Vraag 4
Is de hartenkreet van RVO voor u een teken dat hun signalen nog veel
serieuzer genomen moeten worden door de beleidsdepartementen?
Antwoord 4
De oproep van RVO is al langere tijd bekend. Vorig jaar heb ik hierover ook
de Stand van RVO 2022 aan uw Kamer gestuurd5 en daar ook op aangegeven
hier graag het gesprek met uw Kamer over aan te gaan. Zowel rijksbreed als
binnen mijn departement wordt aan dit vraagstuk gewerkt, zoals ook gegeven
onder vraag 3. Rijksbreed wordt via het programma Werk aan Uitvoering
(WaU) eraan gewerkt om uitvoeringsorganisaties toekomstbestendiger te
maken en om de samenwerking tussen beleid, uitvoering en politiek te
verbeteren
Binnen EZK wordt, mede aan de hand van de WaU, gewerkt aan verbetering
van de samenwerking tussen uitvoering en beleid. Zo is, voor agentschappen,
diensten en zbo’s van EZK de afgelopen twee jaar de benodigde overlegstructuur verbeterd en geïntensiveerd. Hierdoor weten medewerkers elkaar steeds
beter te vinden en worden signalen vanuit de uitvoering sneller opgepakt.
In de Stand wordt, evenals in bijvoorbeeld het rapport de Staat van de
Uitvoering6 aangegeven dat dergelijke signalen niet alleen tussen beleid en
uitvoering opgepakt en opgelost kunnen worden. Ook de politiek heeft hierin
een rol te spelen. Het vroegtijdig inroepen en gebruik maken van expertise en

4

Kamerstuk 28 973, nr. 254 Toekomst veehouderij
Kamerstuk 29 362, nr. 312
6
Kamerstuk 29 362, nr. 321
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

signalen uit de uitvoering zou daarom juist in de driehoek van beleid,
uitvoering en politiek gezamenlijk moeten komen.
Vraag 5
Deelt u de mening van de RVO dat in een veel vroeger stadium van
beleidsvorming getoetst zou moeten worden of regelingen uitvoerbaar zijn
voor de RVO en werkbaar voor ondernemers? Zo ja, hoe wilt u dit vormgeven?
Antwoord 5
Zeker. Ik vind het belangrijk dat RVO meedraait bij de totstandkoming van
nieuwe regelgeving, zodat het uitvoeringsperspectief bij het opstellen van
nieuwe regelgeving al meteen goed wordt meegenomen. Zoals onder vraag 4
aangegeven weten beleid en uitvoering elkaar steeds beter te vinden. Om dit
te bevorderen heeft RVO de afgelopen 1,5 jaar aan een nieuwe strategie
gewerkt en is hier nog steeds mee bezig. Een belangrijk onderdeel van die
strategie is dat RVO opgavegericht gaat werken. RVO heeft als publieke
dienstverlener goed zicht op hoe individuele regelingen uitpakken in de
praktijk en welk maatschappelijk effect bereikt wordt (of niet). Ook kan het
zijn, zoals RVO benoemd in de Stand, dat regelingen onbedoeld tegenstrijdig
werken. Daarom wil ik gezamenlijk met opdrachtgevende departementen en
RVO naar de maatschappelijke opgave kijken en daar passende regelingen
voor maken, in plaats een (nieuwe) regeling voorop te stellen als instrument.
Zo kan RVO ook, vanuit hun ervaring en met het overzicht over alle
bestaande regelingen, aangeven met welk instrument een opgave het beste
vormgegeven kan worden. Overigens geldt ook hiervoor dat het gesprek met
uw Kamer eveneens van belang is.
Vraag 6
Hoe kunnen mensen uit het veld hier nog veel beter bij betrokken worden,
zoals ondernemers, ambtenaren van RVO, brancheorganisaties of het
Adviescollege Toetsing Regeldruk?
Antwoord 6
Op dit moment worden relevante partijen al op verschillende manieren
betrokken bij de totstandkoming van wet- en regelgeving. Om dit in de
toekomst beter te doen wordt het Beleidskompas gehanteerd bij het
ontwikkelen van nieuw beleid. In het Beleidskompas wordt de vraag: «Wie
zijn belanghebbend?» centraal gesteld. Door deze vraag in iedere fase
opnieuw te stellen, wordt het belang ervan onderstreept en is de verwachting
dat de samenwerking met verschillende partijen, zoals uitvoeringsorganisaties, koepelorganisaties, toezichthouders, NGO’s, burgers en bedrijven wordt
versterkt7. Ook wordt het Adviescollege Toetsing Regeldruk vaak betrokken bij
de vroege fase van regelgeving. Van deze mogelijkheid (zogenaamde
«pré-consultatie») wordt steeds meer gebruik gemaakt door departementen.
Daarnaast heb ik het Actieprogramma mkb-dienstverlening 2024–2026 aan u
aangeboden8 (november 2023). Dit is opgesteld met partners op regionaal en
landelijk niveau, waaronder RVO. In dit Actieprogramma is de ambitie
neergelegd dat de ondernemerdienstverlening gaat functioneren als een
vraaggericht stelsel van publieke dienstverlening. Deze stelselbenadering is
een nieuw perspectief dat je niet van het ene op het andere moment of met
simpele ingrepen kunt realiseren. De Actieagenda kent een zestal actielijnen
waaronder het optimaliseren van de inbreng vanuit ondernemerscommunities en het versterken van de rol van publieke dienstverleners als partners
van beleid. Hiertoe worden momenteel plannen van aanpak ontwikkeld met
betrokkenheid van de RVO. In het voorjaar volgt er een brief waarin u
geïnformeerd wordt over voortgang van deze plannen van aanpak.
Vraag 7
Deelt u de mening van de RVO dat er teveel regelingen bij verschillende
ministeries liggen die met elkaar kunnen botsen? Zo ja, kunt u hier voorbeelden van geven naast de voorbeelden die door RVO zijn genoemd?

7
8

Kamerstuk 36 200 VI, nr. 10
Kamerstuk 32 637, nr. 587

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

Antwoord 7
Er is in de loop der jaren een veelheid aan regelingen ontstaan en dit
verhoogt het risico dat deze op sommige vlakken kunnen botsen. Dit is
uiteraard nooit de insteek. Zodra dergelijke conflicterende regelgeving wordt
gesignaleerd, worden er passende maatregelen getroffen. Op dit moment ben
ik niet op de hoogte van aanvullende conflicterende regelingen. Zoals onder
vraag 3 aangegeven, is het echter een grote uitdaging om hier te allen tijde
een compleet overzicht van te hebben. Daarom werkt mijn departement,
samen met andere opdrachtgevers en RVO, er via de genoemde overlegstructuur aan om dergelijke signalen zoveel mogelijk op te pakken en daar
oplossingen voor te zoeken.
RVO geeft aan dat er bij de vorming van nieuwe regelingen een taak ligt voor
beleid, uitvoering en politiek om gezamenlijk tot betere resultaten te komen.
Het komt nog te vaak voor dat de uitvoering niet tijdig kan mee praten én
beslissen bij de totstandkoming van plannen.
Daar is, zoals ook aangegeven bij de beantwoording van vraag 4, ook de
samenwerking met uw Kamer voor nodig.
Vraag 8
Hoe werkt u aan het afbreken van muren tussen departementen en het
bevorderen van samenwerking en coördinatie tussen departementen?
Gebeurt dat volgens u voldoende?
Antwoord 8
Zie antwoorden 4, 5 en 7
Vraag 9
Bent u bereid om voor een urgent vraagstuk als regeldruk een centrale
coördinator én een coördinator per departement aan te stellen die samenwerken aan verbetering?
Antwoord
Als Minister van Economische Zaken en Klimaat coördineer ik het regeldrukbeleid dat zich richt op het voorkomen en reduceren van onnodige regeldruk
voor bedrijven. Er is reeds een structuur waarbij elk departement een
regeldrukcoördinator heeft. Deze regeldrukcoördinatoren hebben ook
periodiek overleg met de centrale coördinatie, die belegd is bij de directie
Ondernemingsklimaat van mijn departement.
Vraag 10
Wilt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Verdienvermogen
van Nederland?
Antwoord 10
Bij dezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4