Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 213

Wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten en enkele andere wetten in
verband met verdere activering van de
participatie van jonggehandicapten en het
harmoniseren van de verschillende regimes
Wajong

Nr. 29

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2019
In het debat van 30 oktober jl. (Handelingen II 2019/20, nr. 17, debat over
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten) heb ik toegezegd
om voor de stemmingen over het wetsvoorstel vereenvoudiging Wajong
terug te komen op een aantal zaken. Met deze brief wil ik u hierover
informeren. Het gaat achtereenvolgens om de gevolgen van de arbeidskorting, rekenvoorbeelden over de huidige en de nieuwe situatie, de
strekking van de amendementen en de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel. De antwoorden op de Kamervragen van de heer Gijs van
Dijk (PvdA) zijn bijgevoegd (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 648).
Gevolgen arbeidskorting
De heer Peters (CDA) heeft gevraagd om een berekening met de gevolgen
van de arbeidskorting voor een werknemer die zowel inkomen uit werk als
inkomen uit een Wajong-uitkering ontvangt en een reguliere werknemer
die alleen inkomen uit arbeid ontvangt. De concrete vraag was een bruto
en netto vergelijking van het inkomen van een Wajonger met loondispensatie (50 procent loonwaarde) en een reguliere werknemer.
In de tabellen in Bijlage I is het bruto en netto traject weergegeven van
een werknemer met 50 procent loonwaarde die zowel inkomen ontvangt
uit werk als uit een Wajonguitkering met loondispensatie.1 Daarnaast is
een reguliere werknemer gepresenteerd die alleen inkomen uit werk
ontvangt. In tabel 1 en 2 gaat het om een vergelijking van de situatie
waarbij het functieloon 100 procent wettelijk minimumloon bedraagt en
beide werknemers respectievelijk 20 en 40 uur per week werken. In tabel 3
en 4 is een functieloon van 120 procent gebruikt omdat het inkomen en de
aanvullende uitkering van Wajongers die werken met loondispensatie
1

kst-35213-29
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

De getallen in de tabellen zijn afgrond tot op € 10. De berekeningen zijn gedaan voor 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 213, nr. 29

1

mede afhankelijk is van de functie waarin zij werken en het bijbehorende
functieloon.
De voorbeelden laten zien dat een werknemer die zowel inkomen uit werk
als inkomen uit een Wajonguitkering ontvangt meer inkomstenbelasting
betaalt dan een reguliere werknemer. Dit verschil wordt grotendeels
veroorzaakt door de arbeidskorting en een hoger belastbaar inkomen. De
arbeidskorting is namelijk alleen toepasbaar op het inkomen uit arbeid en
kent een opbouwtraject richting minimumloon. Ook de premies voor
werknemersverzekeringen en pensioen zijn afhankelijk van het inkomen
dat verdiend wordt uit werk. Wel heeft de werknemer met een Wajonguitkering, in tegenstelling tot een reguliere werknemer, recht op jonggehandicaptekorting en een tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten.
Of een reguliere werknemer netto meer overhoudt dan een werknemer
met Wajong-uitkering hangt in deze voorbeelden af van het aantal uur dat
iemand werkt. Bij 40 uur werk per week zorgt het verschil in recht op
arbeidskorting ervoor dat een reguliere werknemer netto meer inkomen
ontvangt. Hierbij moet worden aangemerkt dat de meeste Wajongers
geen fulltimebaan aankunnen. Bij 20 uur per week heeft de werknemer
met een Wajong-uitkering een hoger netto inkomen omdat er recht is op
een aanvullende uitkering. Bij een reguliere werknemer bestaat dit recht
juist niet. Eventueel kan een reguliere werknemer aanspraak maken op
een aanvullende uitkering uit de bijstand, maar hierbij is wel een partneren vermogenstoets op van toepassing.
Op basis van de voorbeelden wil ik allereerst benadrukken dat de
doorwerking van de arbeidskorting los staat van het wetsvoorstel
vereenvoudiging Wajong. Op 18 december 2014 heeft mijn ambtsvoorganger over de doorwerking van de arbeidskorting voor Wajongers met
loondispensatie reeds een brief aan uw Kamer gestuurd.2 Omdat de heer
Peters (CDA) daar specifiek naar heeft gevraagd wil ik wel een appreciatie
geven. Op basis van de voorbeelden concludeer ik dat Wajongers naar
rato van hun inkomen uit arbeid meeprofiteren van de hogere arbeidskorting. Gevolg van de systematiek van loondispensatie is dat mensen die
hun inkomen deels uit werk en deels uit uitkering genereren, minder
voordeel hebben dan iemand met een volledig looninkomen, maar meer
voordeel dan iemand met een volledig uitkeringsinkomen. Dat bij meer
werken het verschil met een werknemer die het wettelijk minimumloon
verdient groter wordt, is het gevolg van de inzet van het kabinet om
werken meer te laten lonen dan inkomensondersteuning in de vorm van
een uitkering. Ik ben daarom niet voornemens om op dit punt een
wijziging aan te brengen.
Rekenvoorbeelden huidige situatie ten opzichte van nieuwe situatie
De stapeling van regelingen uit het verleden heeft, zij het met de beste
bedoelingen, geleid tot een zeer complexe Wajong met veel verschillende
inkomensregelingen voor deze groep mensen. De huidige regelingen
pakken voor sommige Wajongers gunstig uit en voor andere Wajongers
juist niet. Een wijziging aanbrengen is daarom per definitie een balanceeract. Bij deze balanceeract staat de bestaanszekerheid en het stimuleren van participatie van Wajongers voor mij voorop.
Hiertoe vergelijk ik de wetgeving die voorligt met de huidige wetgeving.
Om ervoor te zorgen dat werkende Wajongers er zeker van kunnen zijn dat
zij door de inwerkingtreding van het wetsvoorstel er niet op achteruit
gaan heb ik een overgangsregime ingesteld. Voor alle Wajongers die op
2

Kamerstuk 29 544, nr. 579.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 213, nr. 29

2

het moment van inwerkingtreding werken, vergelijkt UWV de oude
uitkering met de uitkering op basis van de nieuwe regels. Als de uitkering
op basis van de nieuwe regels lager uit zou komen dan de oude uitkering,
krijgt de Wajonger een garantiebedrag. Bijvoorbeeld als iemand nu in de
Bremanregeling of in de voortgezette werkregeling zit.
De Wajonger blijft aanspraak maken op het garantiebedrag als hij of zij
blijft werken in dezelfde baan met hetzelfde aantal uren of meer uren. Ook
als de Wajonger wisselt van baan en de tussenliggende periode minder
dan twee maanden is, blijft hij aanspraak maken op het garantiebedrag op
het moment dat hij of zij weer aan het werk gaat en de uitkering onder de
nieuwe regels lager is dan het garantiebedrag.
Als de Wajonger zijn baan verliest, zoals in het voorbeeld van de heer De
Jong (PVV) valt hij, net als in de huidige situatie na een periode waarbij
het inkomen uit WW-uitkering wordt verrekend, terug op de basisuitkering
van 70 procent van het wettelijk minimumloon. Deze inkomensachteruitgang wordt veroorzaakt door het verlies van werk. De termijn
waarbinnen het garantiebedrag kan herleven bij aanvang van een nieuwe
dienstbetrekking is afhankelijk van de hoogte van de WW-uitkering. Als de
uitkering op basis van de nieuwe regels met een lager inkomen vanwege
WW hoger wordt dan het garantiebedrag, vervalt na twee maanden het
recht op herleven van dit garantiebedrag. Als de uitkering op basis van de
nieuwe regels echter lager blijft dan het garantiebedrag, blijft de uitkering
ter hoogte van dit garantiebedrag. Als het vervolgens niet lukt om binnen
twee maanden na einde WW opnieuw aan de slag te gaan, maar op een
later tijdstip wel, dan gelden de nieuwe regels voor inkomensondersteuning. Het recht op het garantiebedrag herleeft dan niet meer. In
hoeverre iemand beter of slechter af is, blijft afhankelijk van de nieuwe
dienstbetrekking en het bijbehorende functieloon.
In mijn antwoorden op de vragen van de heer Gijs van Dijk (PvdA) in
Bijlage II worden de gevolgen van het garantiebedrag uitgewerkt aan de
hand van een door de heer Van Dijk ingebrachte fictieve casus. Deze casus
laat overigens zien dat ook iemand met een hoog maatmaninkomen en
een hoog functieloon er met de nieuwe regels op vooruit kan gaan. Het
aantal werkende Wajongers dat met de nieuwe regels er minder op
vooruit gaat en daarom onder de werking van het garantiebedrag valt, is
zeer beperkt. Deze groep wordt nog kleiner met het door de GroenLinks
en PvdA ingediende amendement voor het aanvullen van het inkomen tot
functieloon.
De heer Jasper van Dijk (SP) heeft mij tijdens het debat een aantal
casussen overhandigd en gevraagd om een reactie. Ik wil op hoofdlijnen
reageren. Omdat de huidige regelingen voor iedereen anders uitpakken,
heb ik in het wetsvoorstel een balans gezocht tussen inkomensbescherming en het stimuleren van participatie voor de mensen die kunnen
werken. Inkomen is belangrijk voor iedereen. Ik begrijp dan ook dat
mensen zich zorgen maken over maatregelen die mogelijk hun inkomen
raken, die zorgen lees ik ook terug in de brieven.
Voor de mensen die aangeven dat zij nu werken en bang zijn om er op
achteruit te gaan, kan ik hopelijk een aantal zorgen weg nemen. Voor de
mensen die op het moment van inwerkingtreding van de nieuwe regels
voor inkomensondersteuning werken, geldt het garantiebedrag. De
Wajonger blijft aanspraak maken op het garantiebedrag als hij of zij blijft
werken in dezelfde baan met hetzelfde aantal uren of meer uren. Ook als
de Wajonger wisselt van baan en de tussenliggende periode minder dan
twee maanden is, blijft hij aanspraak maken op het garantiebedrag op het
moment dat hij of zij weer aan het werk gaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 213, nr. 29

3

Ook de zorg dat een Wajonger nooit meer boven het wettelijk
minimumloon uit zou kunnen komen, wil ik nogmaals wegnemen.
Wajongers die een hoog functieloon hebben en relatief veel uren werken,
kunnen meer verdienen dan het wettelijk minimumloon. Het wettelijk
minimumloon is dus niet het maximum. Wel is het zo en ik wil daarin
eerlijk zijn, dat de meeste Wajongers geen fulltimebaan aankunnen en een
functie hebben die op het niveau van het wettelijk minimumloon ligt. Voor
hen zal een maandinkomen boven het wettelijk minimumloon, net als nu
het geval is, niet haalbaar zijn. Ik vind dat voor Wajongers die aan de slag
willen gaan of die al werken, regels stimulerend moeten zijn. Dat dat
momenteel niet het geval is, komt ook uit de casussen naar voren.
Amendementen
Tijdens de behandeling is een aantal amendementen aangekondigd en
ingediend. Ik wil daarover in algemene termen nog het volgende
opmerken.
Ik begrijp de wens van een deel van uw Kamer om de termijn waarin het
recht op het garantiebedrag kan herleven uit te breiden. Deze wens heeft
financiële consequenties en vergroot, zoals ik ook in het debat heb
benoemd, het verschil tussen Wajongers die wel en Wajongers die geen
werk hebben op het moment van inwerkingtreding van de wet. Ook voel
ik mee met de wens om gratificaties of andere extraatjes niet te verrekenen met de uitkering. Ik heb daarom al eerder laten uitzoeken of er een
uitvoerbare en handhaafbare manier kan worden gevonden om dit te
regelen. Die is er echter niet. Op basis van bovenstaande overwegingen
heb ik de amendementen op dit punt ontraden.
In het debat en ook in de casussen die ik van de heer Jasper van Dijk (SP)
heb ontvangen is meerdere keren aandacht gevraagd voor het volledig
verrekenen van inkomen tot 20 procent van het wettelijk minimumloon
voor mensen die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie
hebben. Ik vind het vervelend dat voor deze groep, werken slechts in
beperkte mate loont. Tegelijkertijd gaat het om mensen die duurzaam
geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben. Omdat de uitkering
voor mensen die duurzaam geen mogelijkheden hebben start op
75 procent van het wettelijk minimumloon, wordt werken pas lonend
wanneer het arbeidsinkomen hoger is dan 20 procent WML. Vanaf dat
moment geldt voor hen dezelfde inkomensregeling als voor Wajongers
met arbeidsvermogen. Vormgeven van een separate inkomensregeling
voor mensen die duurzaam geen mogelijkheden hebben veroorzaakt het
risico dat een Wajonger na een herbeoordeling wordt overgezet in de
categorie met arbeidsvermogen en er in inkomen op achteruit gaat. Dit wil
ik voorkomen en heb daarom amendementen op dit punt ontraden.
Het behouden van de voorgezette werkregeling in de Wajong2010 is niet
in lijn met het uitgangspunt van het wetsvoorstel dat werken moet lonen.
Ik blijf er dan ook bij dat ik dit amendement moet ontraden. Hetzelfde
geldt voor de amendementen die de vereenvoudiging van de inkomensregeling door het toevoegen van specifieke regelingen of het wijzigen van
de grondslag dusdanig complex maken dat de beoogde vereenvoudiging
teniet wordt gedaan.
In de voorgestelde inkomensregeling werkt het opleidingsniveau door in
het totale inkomen via een hoger functieloon. Werkende Wajongers
ontvangen een loon gebaseerd op het functieloon, behorende bij de
functie die zij vervullen. Het totale inkomen voor Wajongers die werken
zonder loondispensatie is altijd hoger of gelijk aan het functieloon dat zij
zouden hebben verdiend in deze functie zonder Wajong. Het totaalin-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 213, nr. 29

4

komen voor Wajongers die werken met loondispensatie is in de meeste
gevallen hoger of gelijk aan het functieloon dat zij zouden hebben
verdiend in deze functie zonder Wajong. Met loondispensatie werkende
Wajongers hebben echter bij een dienstbetrekking van meer dan 4 dagen
een lager inkomen dan het reguliere loon behorende bij de functie. Het
repareren van dit effect heeft financiële consequenties en maakt de
uitvoering van de nieuwe regels voor inkomensondersteuning complexer.
Het amendement op dit punt moet ik daarom ontraden.
Inwerkingtreding wetsvoorstel
De beoogde datum van inwerkingtreding van een deel van de maatregen
uit het wetsvoorstel vereenvoudiging Wajong is 1 januari 2020. Het gaat
onder meer om de maatregelen met betrekking tot Wajong en studie en
het eindigen en herleven van het recht op de Wajong-uitkering. Om ervoor
te zorgen dat het UWV een maand de tijd heeft om de implementatie van
de wijzigingen definitief te maken en individuele Wajongers hierover tijdig
te informeren, is het van belang dat het UWV uiterlijk 30 november te
horen krijgt wat de Eerste Kamer heeft besloten. Ik heb dit ook aan de
Eerste Kamer laten weten.
De Eerste Kamer acht het niet haalbaar om het wetsvoorstel inclusief
stemmingen af te handelen op 26 november 2019, de laatste vergadering
voor 30 november. De commissie streeft wel een zo spoedig mogelijke
behandeling van het wetsvoorstel na. Hiermee verschuift de inwerkingtredingsdatum van de genoemde maatregelen. Dit uitstel betekent dat de
financiële drempel om onderwijs te volgen langer blijft bestaan.
Daarnaast worden de regels voor het eindigen en herleven van het recht
waarmee Wajongers kunnen terugvallen op de uitkering pas op een later
moment uitgebreid en verbreed. Vanwege de negatieve consequenties
van uitstel voor de doelgroep streef ik ernaar om de genoemde maatregelen zo spoedig mogelijk nadat de Eerste Kamer uitsluitsel heeft gegeven
over het wetsvoorstel inwerking te laten treden. Omdat de uitvoering van
het wetsvoorstel mede afhankelijk is van data waarop de systemen van
UWV gewijzigd kunnen worden heb ik het UWV gevraagd aan te geven
wat de eerstvolgende datum is waarop voor hen het wetsvoorstel
uitvoerbaar is.
Voor de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning is de
beoogde datum van inwerkingtreding 1 januari 2021. Eventuele wijzigingen in de inkomensregeling als gevolg van wijzigingen in het
wetsvoorstel zullen door het UWV getoetst worden op uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid. Onderdeel hiervan is het in kaart brengen van de
consequenties voor de beoogde datum van inwerkingtreding van
1 januari 2021.
Afsluiting
Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om uw Kamer nogmaals te
bedanken voor de spoedige behandeling van het wetsvoorstel. De
afgelopen jaren hebben mij laten inzien dat de huidige situatie complex
en soms ronduit frustrerend is, bijvoorbeeld als werken niet loont. Met het
wetsvoorstel vereenvoudiging Wajong wil ik een stap in de goede richting
zetten. Ik ben van mening dat het wetsvoorstel een belangrijke stap is om
belemmeringen die participatie in de weg staan weg te nemen.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 213, nr. 29

5

BIJLAGE I
Tabel 1: 50% Loonwaarde, 40-urige werkweek, functieloon van 100% WML
Wajong

Reguliere werknemer

Bruto uitkering
Brutoloon

€ 10.530
€ 10.530

€0
€ 21.070

Belastbaar inkomen na premies
IB voor heffingskortingen
Heffingskorting
Arbeidskorting
Jonggehandicaptenkorting
IB na heffingskorting
AO Tegemoetkoming

€ 21.070
€ 7.730
€ 2.440
€ 340
€ 740
€ 4.210
€ 180

€ 20.560
€ 7.540
€ 2.470
€ 3.290
€0
€ 1.780
€0

Netto inkomen

€ 16.780

€ 18.780

Tabel 2: 50% Loonwaarde, 20-urige werkweek, functieloon van 100% WML
Wajong

Reguliere werknemer

Bruto uitkering
Brutoloon

€ 12.640
€ 5.270

€0
€ 10.530

Belastbaar inkomen na premies
IB voor heffingskortingen
Heffingskorting
Arbeidskorting
Jonggehandicaptenkorting
IB na heffingskorting
AO Tegemoetkoming

€ 17.910
€ 6.560
€ 2.480
€ 90
€ 740
€ 3.260
€ 180

€ 10.280
€ 3.770
€ 2.480
€ 340
€0
€ 950
€0

Netto inkomen

€ 14.700

€ 9.330

Tabel 3: 50% Loonwaarde, 40-urige werkweek, functieloon van 120% WML
Wajong

Reguliere werknemer

Bruto uitkering
Brutoloon

€ 9.690
€ 12.640

€0
€ 25.280

Belastbaar inkomen na premies
IB voor heffingskortingen
Heffingskorting
Arbeidskorting
Jonggehandicaptenkorting
IB na heffingskorting
AO Tegemoetkoming

€ 22.330
€ 8.210
€ 2.380
€ 930
€ 740
€ 4.170
€ 180

€ 24.500
€ 9.040
€ 2.270
€ 3.400
€0
€ 3.380
€0

Netto inkomen

€ 18.040

€ 21.130

Tabel 4: 50% Loonwaarde, 20-urige werkweek, functieloon van 120% WML
Wajong

Reguliere werknemer

Bruto uitkering
Brutoloon

€ 12.220
€ 6.320

€0
€ 12.640

Belastbaar inkomen na premies
IB voor heffingskortingen
Heffingskorting
Arbeidskorting
Jonggehandicaptenkorting
IB na heffingskorting
AO Tegemoetkoming

€ 18.540
€ 6.800
€ 2.480
€ 110
€ 740
€ 3.470
€ 180

€ 12.250
€ 4.490
€ 2.480
€ 900
€0
€ 1.110
€0

Netto inkomen

€ 15.100

€ 11.140

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 213, nr. 29

6