DINGtiid, Orgaan foar de Fryske taal,
Voorzitter Klaas Sietse Spoelstra
BHP Flex – Blokhúspoarte
Blokhúsplein 40
8911 LJ Leeuwarden

Directoraat-Generaal Bestuur
en Wonen
Democratie en Burgerschap
Turfmarkt 147
Den Haag
www.rijksoverheid.nl
www.facebook.com/minbzk
www.twitter.com/minbzk
Kenmerk
2018-0000021858
Uw kenmerk

Datum

22 januari 2018

Betreft

Reactie op Beantwoording VSO Tussenevaluatie Friese taal en
cultuur (TK 34550 VII 35)

Geachte heer Spoelstra,
Met interesse heb ik kennisgenomen van uw brief ‘Beantwoording VSO
tussenevaluatie bestuursafspraken Friese taal en cultuur’ (30 november 2017) die
u namens DINGtiid, Orgaan foar de Fryske taal aan mij stuurde. In uw brief
reageert u op de beantwoording van mijn ambtsvoorganger op vragen in het VSO
Tussenevaluatie Friese taal en cultuur (TK 34550 VII 53). Daarin mist naar uw
mening een aantal zaken. Mede namens de gedeputeerde van de provincie
Fryslân reageer ik hiermee op uw brief.
U spreekt zorgen uit over de in uw ogen ontoereikende bevoegdheid van de
provincie voor de waarborging van de status van de Friese taal en cultuur. Als
voorbeeld noemt u het aanspreken van gemeenten die op grond van de Wet
gebruik Friese taal een taalbeleidsplan moeten hebben. Vorig jaar is in goed
overleg besloten om de rol van taalschipper bij de provincie Fryslân te beleggen.
Eén van de overwegingen daarbij is het feit dat de provincie van oudsher de
meest aangewezen bestuurslaag is voor de bescherming van het Fries. Dit is in de
Bestuursafspraken Friese taal en cultuur 2013 – 2018 nog eens bevestigd. Iedere
bij de Friese taal betrokken bestuurslaag heeft vanzelfsprekend een eigen
verantwoordelijkheid voor de bescherming van het Fries en dient de
verplichtingen die volgen uit de Wet gebruik Friese taal, nauwkeurig uit te voeren.
De provincie Fryslân zal in de rol van de taalschipper in overleg treden met de
andere decentrale bestuursorganen om de decentrale implementatie van de
Taalwet en de uitvoering van de Bestuursafspraken te bespreken. Ook de
gemeentelijke taalbeleidsplannen komen daarbij aan de orde. Uit een
inventarisatie blijkt dat alle Friese gemeenten hiermee actief bezig zijn: negen
gemeenten hebben inmiddels een verordening en/of taalbeleid Fries taalgebruik
vastgesteld. Alle andere Friese gemeenten waar het Fries een dagelijkse
omgangstaal is1 werken aan eenzelfde verordening en beleid.
1

De gemeenten Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en Westellingwerf zijn
volgens de wet vrijgesteld voor de verplichting van het opstellen van een verordening en
taalbeleid Fries taalgebruik; artikel 5:3, Wet gebruik Friese taal (2014).
Pagina 1 van 3

Directoraat-Generaal Bestuur
en Wonen / Democratie en
Burgerschap
Datum

Ook de vakministers hebben, voor zover van toepassing, een eigen taak en
verantwoordelijkheid ten aanzien van het Fries. Waar nodig spreek ik als
coördinerend minister de andere bewindslieden hierop aan. Zo heeft toenmalig
staatssecretaris van Financiën in overleg met mijn ambtsvoorganger eerder dit
jaar de richtlijnen voor Algemeen Nut Beogende Instellingen (ANBI) gewijzigd,
waardoor Friese ANBI’s zich voortaan ook in het Fries kunnen verantwoorden. Dit
naar aanleiding van signalen van de provincie Fryslân.

Kenmerk
2018-0000021858

Ik ga ervan uit dat de betrokken decentrale overheden onder regie van de
taalschipper volgende stappen zetten in de uitvoering van de Wet gebruik Friese
taal. Ik nodig DINGtiid uit om de betrokken bestuursorganen te ondersteunen bij
het opstellen van regels en beleidsplannen als bedoeld in de artikelen 5 en 6 van
de Wet gebruik Friese taal. Ik denk daarbij aan praktische en gerichte adviezen
aan gemeenten die soms met beperkte capaciteit hun wettelijke taak moeten
uitvoeren.
De invulling van de rol van taalschipper volg ik met belangstelling. Deze is ook
onderwerp van mijn overleg met de provincie Fryslân. Ik ben voornemens om in
2019 een evaluatie te laten uitvoeren. Aan DINGtiid vraag ik om te zijner tijd mee
te denken over eventuele verbeterpunten voor de taalschipper en voor de
samenwerking met en de ondersteuning van de decentrale bestuursorganen.
Met de aanwijzing van taalschipper, het overleg met de provincie en de uitvoering
van mijn coördinerende taken geef ik invulling aan mijn verantwoordelijkheid voor
de bescherming van de positie van het Fries.
In antwoord op uw verzoek om de achterliggende onderzoeken en cijfers over het
gebruik van het Fries in de rechtspraak meld ik u het volgende. Deze cijfers
komen voort uit een verzoek aan de Rechtbank Noord Nederland. De uitkomsten
vindt u in de bijlage bij deze brief. De wijze waarop de rechtspraak het belang van
het gebruik van het Fries in de rechtspraak actief concretiseert, heeft mijn
ambtsvoorganger beschreven in de brief ‘Beantwoording VSO tussenevaluatie
Friese taal en cultuur’ (TK 34550 VII 53).
U sluit uw brief af met een opmerking over de wijze waarop de relatie van de
Friese taal tot de provincie Fryslân is beschreven in de brief ‘Tussenevaluatie
bestuursafspraken Friese taal en cultuur’ (2 december 2016). U doelt wellicht op
de brief ‘Beantwoording VSO tussenevaluatie Friese taal en cultuur’ (TK 34550 VII
53), waarin toenmalig minister Plasterk stelde dat voor veel Friezen de Friese taal
belangrijk is voor de verbinding met de eigen regio en de lokale democratie. U
noemt deze beschrijving ‘folkloristisch’. Ik zie de Friese taal als onlosmakelijke
pijler van de Friese identiteit en herken uw kwalificatie ‘folkloristisch’ niet.
Op 25 januari 2018 is er een overleg tussen uw adviesorgaan, collega’s van de
provincie Fryslân en mijn ambtenaren. Ik hoop dat hier afspraken gemaakt
kunnen worden over onder meer het maken van werkprogramma’s. Intensievere
samenwerking tussen adviesvrager en adviseur lijkt nodig, zowel bij het
formuleren van de adviesvraag als bij de ‘landing’ van adviezen. Zo kunnen
adviezen van DINGtiid beter worden benut en meer doorwerking krijgen.
Pagina 2 van 3

Directoraat-Generaal Bestuur
en Wonen / Democratie en
Burgerschap
Datum

Ik vertrouw erop u hiermee naar behoren te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend,
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Kenmerk
2018-0000021858

drs. K.H. Ollongren

Pagina 3 van 3