NVTZ Position Paper verantwoording declaraties zorgbestuurders
De Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ) hecht er waarde aan om
het huidig debat in het juiste kader te plaatsen. Het eerste verzoek van RTL om openbaarmaking van
de bestuurskosten heeft, buiten de NVTZ om, in de zorg direct geleid tot de reactie dat
zorginstellingen niet onder de WOB vallen. Veel Raden van Toezicht hebben daarop geconcludeerd
dat zij juridisch gezien niet gehouden zijn om deze gegevens te verstrekken en dit ook niet gedaan.
Gezien het juridisch gedreven verzoek van RTL (zie bijlage 1) is deze juridische benadering
begrijpelijk.
De NVTZ is van mening dat, ook al is er geen wettelijke verplichting, transparantie een goede zaak is
en er dus geen bezwaar is om deze kosten inzichtelijk te maken. Dat neemt niet weg dat de NVTZ er
wel begrip voor heeft dat het verstrekken van deze gegevens niet bepaald de eerste prioriteit is van
de zorginstellingen, in een tijd waar er zoveel op hen afkomt. Er wordt al heel veel gevraagd als het
gaat om het verstekken van informatie, aanleveren van financiële gegevens en afleggen van
verantwoording. Dat hier een zekere moeheid ontstaat inzake het verstrekken van informatie vinden
wij dan ook niet vreemd. Zorginstellingen willen op de eerste plaats met zorg bezig zijn.
Naar aanleiding van het eerste verzoek van RTL heeft de NVTZ met de onderzoeksredactie van RTL
gesproken, wat tot een genuanceerder tweede verzoek heeft geleid (zie bijlage 2). De NVTZ heeft
naar aanleiding van dit hernieuwde verzoek ook richting de leden gecommuniceerd dat wanneer
deze gegevens eenvoudig kunnen worden overlegd, dat er voor ons dan geen reden hoeft te zijn dit
niet te doen.
Waardecreatie voor de instelling
Het gaat bij de openbaarheid van declaraties niet om een waardeoordeel over de hoogte en
hoeveelheid van de declaraties, maar om de verbinding van de activiteiten waarvoor wordt
gedeclareerd met de bedoeling van de organisatie. Het is in dat licht verstandig om inhoudelijk of
procedureel in communicatie of jaarverslaglegging aandacht hieraan te besteden. We leven nu
eenmaal in een tijdperk waarin bestuurders en toezichthouders scherper om verantwoording
worden gevraagd. Hierbij moet het niet gaan om de hoogte van specifieke bedragen, maar om de
legitimiteit van deze uitgaven voor wat betreft de toegevoegde waarde voor de instelling. Er kan
bijvoorbeeld aandacht zijn voor de rolverdeling van bestuurders, waarbij het mogelijk is dat één van
de bestuurders meer een netwerkfunctie heeft en derhalve meer onkosten maakt ten behoeve van
deze functie, die van waarde is voor de instelling. Het declareren van een diner kan in die
hoedanigheid nooit eenduidig goed of verkeerd zijn, zonder de juiste context. Bij verplichte publieke
openbaarmaking zonder verdere duiding bestaat het risico dat wel wordt gekeken naar de hoogte
van het totaal, maar niet naar de duiding die relevant is voor de beoordeling.
De rol van de Raad van Toezicht
De huidige rol in de huidige procesgang is dat de Raad van Toezicht de opdrachtgever is van de
accountant. De verantwoording van de declaraties is als zodanig onderdeel van de planning-encontrol-cyclus en de managementletter die de accountant verschaft. In de contacten die de NVTZ
heeft met Coziek, bereiken ons geen signalen dat hier misstanden plaatsvinden.
De NVTZ heeft geen directe rol in de wijze waarop Raden van Toezicht hun beleid vormgeven
omtrent de verantwoording van de declaraties van zorgbestuurders. Wel benut de NVTZ de
mogelijkheid om handreikingen te doen naar de eigen leden, zoals zij ook in deze casus haar leden

1

heeft geadviseerd. In dit kader adviseert de NVTZ dan ook om naast de bestaande procedure dat de
Raden van Toezicht zelf beleid maken op welke wijze zij expliciet periodiek verifiëren hoe het staat
met de verantwoording van de declaraties van zorgbestuurders, alsmede hoe de Raad van Toezicht
hier verantwoording over aflegt. Dit beleid kan openbaar inzichtelijk zijn. Hierbij gaat het niet om
specifieke bedragen, maar om de legitimiteit voor de toegevoegde waarde. Met een bepaalde
frequentie kan de Raad van Toezicht zich inzicht verschaffen van het totaal van de uitgaven, indien er
geen afwijkingen worden geconstateerd hoeft er ook niet verder op ingezoomd te worden. Deze
vorm van verantwoording is ook terug te vinden in het openbaar bestuur.
Concluderend kan worden gesteld dat transparantie een goede zaak is wanneer het inzicht verschaft
in de toegevoegde waarde die onkosten kunnen hebben. Transparantie zonder duiding heeft geen
waarde en uitbreiding van bureaucratie dient te worden vermeden. De NVTZ stelt voor dat
onkostenvergoedingen aan bestuurders altijd plaatsvinden volgens een door de Raad van Toezicht
vastgesteld beleid. Dit beleid wordt openbaar gemaakt en de Raad van Toezicht ziet toe op de
naleving ervan. Eveneens wordt in ieder geval in het jaarverslag verantwoording over dit beleid
afgelegd.
Bijlagen:

1e verzoek RTL
2e verzoek RTL

2