Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3662

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2023
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 6 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC). Met Kamerstuk 22 112, nr. 3663 voldoet het kabinet aan
het verzoek van de vaste Kamercommissie voor Justitie en Veiligheid om
een kabinetsreactie op de betreffende mededeling.
Fiche: Mededeling hernieuwde Maritieme Veiligheidsstrategie EU
(Kamerstuk 22 112, nr. 3660)
Fiche: Verordening tegen marktmanipulatie op de groothandelsmarkt voor
energie (Kamerstuk 22 112, nr. 3661)
Fiche: Mededeling 30 jaar interne markt
Fiche: Mededeling meerjarig strategisch beleid Europees geïntegreerd
grensbeheer (Kamerstuk 22 112, nr. 3663)
Fiche: Mededeling over EU Space Strategy for Security and Defence
(EUSSSD) (Kamerstuk 22 112, nr. 3664)
Fiche: Verordening ter verbetering van het EU elektriciteitsmarktontwerp
(Kamerstuk 22 112, nr. 3665)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3662
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3662

1

Fiche: Mededeling 30 jaar interne markt
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad,
het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de
Regio’s: 30 jaar interne markt
b) Datum ontvangst Commissiedocument
16 maart 2023
c) Nr. Commissiedocument
COM (2023) 162
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/
?uri=CELEX%3A52023DC0162&qid=1679660022255
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie
Niet van toepassing
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Economische Zaken en Klimaat
2. Essentie voorstel
Dit jaar viert de Europese interne markt zijn 30-jarig bestaan. De interne
markt is één van de grootste verworvenheden van de EU. Sinds 1993
hebben burgers en ondernemers de voordelen kunnen benutten van het
vrij verkeer van personen, diensten, goederen en kapitaal. In haar
mededeling ter gelegenheid van het 30-jarig bestaan van de interne markt
kijkt de Europese Commissie (hierna: Commissie) terug op de vele
verworvenheden op het terrein van de interne markt die in het dagelijks
leven vanzelfsprekend lijken maar dat niet zijn. Daarnaast kijkt zij vooruit
en komt zij met enkele voorstellen. De mededeling sluit aan bij de tegelijk
gepresenteerde Commissiemededeling over het lange termijn concurrentievermogen1 waar de Europese Raad eerder om verzocht.
De Commissie benadrukt de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de
Commissie en de lidstaten voor implementatie en toepassing van interne
marktregels. De Commissie is bereid om daarin met lidstaten en stakeholders samen te werken en hen te ondersteunen en streeft daarbij naar
maatwerk. Zij zet haar huidige handhavingsbeleid voort en kiest daarbij
een strategische benadering. Ook benadrukt zij het belang van wetgeving
die bijdraagt aan concurrentiekracht op de lange termijn.
De Commissie blijft verder inzetten op het wegnemen van ongerechtvaardigde belemmeringen en het verminderen van regeldruk. Oplossingen
zitten daarbij niet alleen in nationale regelgeving, een verantwoordelijkheid van lidstaten zelf, maar juist ook in betere informatievoorziening
en toegankelijker administratieve procedures. Diensten zijn van belang
vanwege hun grote aandeel in het BNP, maar de dienstensector is divers.
Versterkte samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten is nodig,
specifiek bij het agenderen van belemmeringen en het verzamelen van
stakeholders, ondernemers en burgers. Het werk van de Europese
Taskforce interne markthandhaving (SMET) in dit kader berust volgens de
Commissie op goede samenwerking en gezamenlijke inspanningen van
de Commissie en de lidstaten om concrete resultaten te bereiken.
Structurele betrokkenheid van stakeholders is van belang. De huidige

1

COM (2023) 168. Over deze mededeling zal geen BNC-fiche worden opgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3662

2

instrumenten moeten volop worden benut. De Commissie roept lidstaten
bijvoorbeeld op om voor voldoende middelen voor SOLVIT-centra te
zorgen.
De Commissie doet een aantal concrete nieuwe voorstellen. Zo doet zij
een voorstel om de huidige notificatieverplichtingen voor lidstaten te
vereenvoudigen door één toegangspunt voor notificaties te ontwikkelen.
Het gaat hierbij om melding door lidstaten van nieuwe nationale regels
die aan het vrij verkeer van goederen en diensten kunnen raken. Verder
wil de Commissie samenwerken met lidstaten om belemmeringen voor
het dienstenverkeer in vier ecosystemen weg te nemen. Het gaat om de
ecosystemen bouw, retail, toerisme en zakelijke dienstverlening
waarbinnen volgens de Commissie een grote dienstencomponent zit.2
Ook doet ze een voorstel om in elke lidstaat een specifiek internemarktbureau op te richten om interne-marktbelemmeringen aan te
pakken. Zo’n bureau zou op hoog niveau geleid moeten worden en
voldoende capaciteit moeten hebben, evenals de taak om vraagstukken te
agenderen en oplossingen voor te stellen inzake genoemde belemmeringen binnen nationale besluitvormingsprocessen. Het bureau zou
complementair zijn aan SOLVIT en de SMET.
Daarnaast is hernieuwd politiek commitment op alle niveaus nodig ten
behoeve van betere toepassing en handhaving van interne-marktregels en
het nakomen van afspraken. De Commissie stelt vast dat hernieuwde
politieke betrokkenheid nodig is om toepassing en handhaving van
interne-marktregels te verbeteren. Zij is daarom voornemens om
regelmatig resultaten van het interne-marktscorebord onder de aandacht
te brengen van nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de
interne markt, met name in de Raad voor Concurrentievermogen.
De Commissie wil samen met lidstaten verkennen hoe breder gebruik kan
worden gemaakt van de huidige Proportionaliteitstoets richtlijn3 die ziet
op het toetsen van nieuwe eisen voor gereglementeerde beroepen. Dit
zou moeten geschieden via aanpassing van het notificatie-instrument
onder de Dienstenrichtlijn4 en via richtsnoeren voor lidstaten voor de
toepassing van de proportionaliteitscriteria. Tot slot stelt de Commissie
concrete doelen vast voor handhaving met als doel om de achterstand in
de omzetting bij richtlijnen terug te brengen tot 0,5% en een benchmark
voor SOLVIT om 90% van de zaken binnen 12 maanden op te lossen.
Ten behoeve van het versterken van de groene en digitale dimensies van
de interne markt noemt de Commissie naast een aantal lopende wetstrajecten een aantal voorstellen die zij eerder aankondigde in het Commissiewerkprogramma voor 2023. Dit betreft onder meer voorstellen voor
digitalisering van sociale-zekerheidscoördinatie, hervorming van de
Douane-unie en een voorstel om erkenning van kwalificaties van burgers
uit derde landen te vergemakkelijken.

2

Dit betreft de veertien industriële ecosystemen, zoals aangeduid door de Europese Commissie
als onderdeel van de Europese industriestrategie (COM (2020) 102). Zie voor een overzicht:
https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age/
european-industrial-strategy_en#documents
3
Richtlijn (EU) 2018/958 van het Europees Parlement en de Raad van 28 juni 2018 betreffende
een evenredigheidsbeoordeling voorafgaand aan een nieuwe reglementering van beroepen
4
Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3662

3

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Het kabinet zet zich in voor een sterke, duurzame en eerlijke interne markt.
De interne markt is van groot belang voor onze mondiale concurrentiepositie en voor een aantrekkelijk vestigings- en ondernemingsklimaat in
Nederland, en draagt bij aan welvaart en bestaanszekerheid. Daarnaast
levert de interne markt een belangrijke bijdrage aan het bereiken van open
strategische autonomie. Een groot aantal Nederlandse ondernemers doet
zaken over de grens en benut de kansen en voordelen die de interne
markt biedt. Op 17 juni 2022 heeft het kabinet een Kamerbrief gestuurd
met zijn inzet op het terrein van de interne markt en specifiek een interne
markt actieagenda.5 Het borgen van een goed functionerende interne
markt is gezien de breedte van het dossier de verantwoordelijkheid van
alle departementen en vergt een kabinetsbrede inspanning. Bij het
wegnemen van belemmeringen heeft het kabinet de volgende prioriteiten:
arbeidsmobiliteit, digitalisering en vergroening. Verder werkt het aan
randvoorwaarden gericht op versterking van de interne markt.
Onderdeel van deze inzet is het wegnemen van ongerechtvaardigde
belemmeringen van het vrij verkeer en verbeteren van de toepassing en
naleving van interne-marktregels maar ook het werken aan een meer
weerbare interne markt. Het kabinet zet zich in om de interne markt
gereed te maken voor toekomstige crises in de breedste zin van het
woord. Dit houdt in dat het vrij verkeer ook in tijden van crises niet
ongerechtvaardigd mag worden belemmerd.
Een sterke, duurzame en eerlijke interne markt vereist dat zowel in de EU
als in Nederland op alle relevante beleidsterreinen het internemarktperspectief sterker wordt meegenomen. In algemene zin zet het
kabinet daartoe in EU-verband in op een sterkere politieke sturing op
versterking van de interne markt, waarbij feiten, knelpunten en behoeften
uit de praktijk steeds het uitgangspunt vormen voor concrete te nemen
acties.
Voor het dossier Europese Betere Regelgeving werkt het kabinet onder
meer aan verbetering van regelgeving en vermindering van regeldruk
door onder andere het schrappen van overbodige regels en vereisten. Net
als op interne-marktterrein werkt het onder meer aan betere informatievoorziening, eenvoudiger en toegankelijker procedures en betere
implementatie en handhaving van interne-marktregels.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Hoewel de mededeling enkele nieuwe voorstellen bevat, ziet het kabinet
graag meer ambitie en een nog meer concrete agenda op het terrein van
de interne markt, waarbij evenwel voldoende oog moet blijven voor het
waarborgen van de bescherming van veiligheid, volksgezondheid, milieu,
consumenten en werknemers. Het is wenselijk dat binnen de Europese
Unie op alle niveaus en binnen alle relevante gremia, oftewel binnen de
gehele Commissie en niet alleen binnen het directoraat-generaal Interne
Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf (GROW)6
en in alle Raadsformaties politiek eigenaarschap wordt verankerd. Dat
moet ervoor zorgen dat er op politiek niveau commitment bestaat voor
concrete acties om ongerechtvaardigde belemmeringen weg te nemen en
de toepassing en naleving van interne-marktregels te verbeteren. De
5
6

Kamerstuk 22 112, nr. 3437.
Interne markt, industrie, ondernemerschap en mkb.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3662

4

Commissie stipt dit wel aan, maar werkt niet concreet uit hoe zij hiertoe
wil komen.
De mededeling bevat op een aantal punten wel een aanzet voor acties die
op zich positief zijn, maar die nog ambitieuzer en breder kunnen worden
opgepakt. Allereerst is het kabinet positief over het commitment dat de
Commissie uitspreekt voor de Europese Taskforce internemarkthandhaving. Verder heeft de Commissie een aantal Nederlandse
suggesties, soms deels, overgenomen. Dit betreft bijvoorbeeld het
voorstel van één toegangspunt voor notificaties en de suggestie om nader
te kijken naar belemmeringen binnen ecosystemen. Daarover is het
kabinet zeer positief.
Waar de Commissie bij het wegnemen van belemmeringen voor het
dienstenverkeer voornemens is naar vier ecosystemen te kijken, ziet het
kabinet graag dat naar belemmeringen in alle veertien door de Commissie
aangeduide ecosystemen wordt gekeken. Daarbij zou bovendien niet
alleen naar belemmeringen gekeken moeten worden die worden ervaren
voor het dienstenverkeer. Er zou ook naar belemmeringen op andere
terreinen zoals het goederen- en personenverkeer moeten worden
gekeken, zonder afbreuk te doen aan de bescherming van veiligheid,
volksgezondheid, milieu, consumenten en werknemers.
Het voornemen om een interne-marktbureau in elke lidstaat op te richten
roept veel vragen op en behoeft verduidelijking. Zo blijkt uit de
mededeling niet over welke precieze bevoegdheden en middelen dit
bureau zou moeten beschikken en hoe dit zich verhoudt tot reeds
bestaande faciliteiten. Ook het voornemen van bredere toepassing van de
Proportionaliteitstoets richtlijn dan op gereglementeerde beroepen roept
vragen op evenals de wijze waarop de Commissie deze zou willen
toepassen. Zo is het onder meer niet duidelijk hoe zij het notificatieinstrument onder de Dienstenrichtlijn zou willen aanpassen en welke
richtsnoeren de Commissie beoogt.
Het kabinet is over het algemeen positief over de vaststelling van concrete
doelen voor handhaving maar deze moeten wel haalbaar zijn, in het
bijzonder voor het omzettingstekort. Wat betreft de doelstelling voor
SOLVIT geldt dat deze geen afbreuk moet doen aan het geven van
opvolging aan structurele en terugkerende problemen die het netwerk
behandelt. Het kabinet is positief over de hernieuwde oproep aan lidstaten
om voor voldoende middelen voor SOLVIT te zorgen. Binnen de
Commissie moeten er ook voldoende middelen voor SOLVIT beschikbaar
zijn.
De Commissie bekritiseert voorts lidstaten die naar de mening van de
Commissie bij het implementatieproces nog steeds te vaak regels
toevoegen die niet nodig zijn voor het correct en volledig implementeren
van de EU-regelgeving. Dat leidt tot ongerechtvaardigde belemmeringen,
aldus de Commissie en het zorgt voor onnodige regeldruk. Het kabinet
onderschrijft het belang van lastenluwe implementatie van
EU-regelgeving en brengt dit uitgangspunt ook in de praktijk. Er kunnen
evenwel in bepaalde gevallen goede beleidsmatige redenen zijn voor het
kabinet om bij de implementatie van regelgeving ons niet te beperken tot
de minimale implementatie van EU-regelgeving. Bijvoorbeeld als het gaat
om het handhaven van al in Nederland bestaande normen voor de
veiligheid van burgers of de bescherming van consumenten. Anders dan
de Commissie suggereert in haar formulering, is het in geval van
minimumharmonisatie niet verboden voor lidstaten om bij de implementatie dergelijke keuzes te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3662

5

Voor een eerste appreciatie van de in het Commissiewerkprogramma voor
2023 aangekondigde voorstellen, zoals voor digitalisering van socialezekerheidscoördinatie, hervorming van de Douane-Unie en erkenning van
kwalificaties van burgers uit derde landen, wordt verwezen naar de
kabinetsreactie op het Commissiewerkprogramma.7
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Lidstaten zullen naar verwachting positief zijn over diverse van de
aangekondigde voorstellen. Wel zullen zij ook de nodige vragen hebben,
met name over het voorstel om per lidstaat een interne-marktbureau op te
richten en zullen zij daarover pas na het verkrijgen van meer informatie
van de Europese Commissie een meer definitief standpunt kunnen
innemen. Het Europees Parlement zal naar verwachting positief zijn over
de mededeling, maar deze mogelijk ook te weinig ambitieus vinden.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen voor regeldruk,
concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Bevoegdheid
De grondhouding van het kabinet over de bevoegdheid is positief. De
mededeling ziet op een continu behoud en verbetering van de interne
markt. Op grond van artikel 4, tweede lid, onderdeel a, van het
EU-Werkingsverdrag is de interne markt een gedeelde bevoegdheid
tussen de EU en de lidstaten.
b) Subsidiariteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de subsidiariteit is
positief. De mededeling heeft tot doel om de voordelen van de interne
markt te behouden en verder te versterken. Alleen op EU-niveau kan er
effectief en structureel worden gewerkt aan het wegnemen van belemmeringen ten behoeve van een vrij verkeer van goederen, diensten, personen
en kapitaal op de interne markt. Om die reden is optreden op het niveau
van de EU gerechtvaardigd.
c) Proportionaliteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de proportionaliteit is
positief. De aangekondigde acties in de mededeling dragen bij aan een
goed functionerende interne markt als ruimte zonder binnengrenzen. Dat
doen zij door belemmeringen weg te nemen en bij te dragen aan een
betere toepassing en naleving van interne-marktregels, bijvoorbeeld door
één toegangspunt voor notificaties op te richten. De maatregelen zijn
daarmee geschikt om het doel van de mededeling te bereiken, hoewel het
kabinet graag meer ambitie had gezien bij de voorgestelde acties ter
versterking van de interne markt (waarbij o.a. naar belemmeringen in alle
veertien in plaats van slechts vier ecosystemen wordt gekeken).
Overwegend gaat het optreden gelet de vormgeving van de acties niet
verder dan noodzakelijk om genoemd doel te bereiken. Minder ingrijpende maatregelen zullen naar verwachting niet in eenzelfde mate aan het
bereiken van het doel bijdragen. Wel heeft het kabinet vragen bij het
voorstel voor een interne-marktbureau in elke lidstaat, mede vanuit de
eigen verantwoordelijkheid van lidstaten voor de inrichting van hun eigen
administratieve organisatie.

7

Kamerstuk 22 112, nr. 3573.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3662

6

d) Financiële gevolgen
De mededeling heeft naar verwachting geen gevolgen voor de
EU-begroting. Het kabinet is van mening dat eventueel benodigde
EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2021–2027 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting.
De oprichting van een interne-marktbureau heeft mogelijk wel gevolgen
voor de nationale begroting, maar gelet op de onduidelijkheid over de
precieze taken van genoemd bureau zijn de exacte gevolgen nog niet
duidelijk. Eventuele budgettaire gevolgen voor de nationale begroting
worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke
departementen, conform de regels van de budgetdiscipline.
e) Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
De mededeling heeft naar verwachting een positieve invloed op
regeldruk. Het wegnemen van belemmeringen in het vrij verkeer
vermindert de regeldruk voor ondernemers en burgers. Dat draagt bij aan
het vestigings- en ondernemingsklimaat in Nederland en andere
EU-landen en daarmee aan het Europese concurrentievermogen. Een
sterke, duurzame en eerlijke interne markt is essentieel om te werken aan
open strategische open autonomie en aan een sterke economische positie
van de EU in de wereld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3662

7