Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3371
Vragen van het lid Ten Broeke (VVD) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over het bericht dat Iran na het sluiten van de atoomdeal zou hebben
geprobeerd nucleair materiaal aan te schaffen (ingezonden 12 juli 2016).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen
31 augustus 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «German agency accuses Iran of trying to buy
nuclear technology after 2015 deal»?1 Heeft u tevens kennisgenomen van het
in het artikel aangehaalde rapport van het Bundesamt für Verfassungsschutz,
de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de ontdekking dat ongeveer 100 pogingen om nucleaire
technologie te verkrijgen konden worden herleid naar Iraanse entiteiten? Hoe
beoordeelt u daarnaast de waarneming dat de Iraanse regering steeds vaker
zou proberen raketonderdelen te verkrijgen die gebruikt kunnen worden voor
kernkoppen?
Antwoord 2
Het kabinet acht verwervingspoging van proliferatiegevoelige goederen door
Iraanse entiteiten in Duitsland of elders zeer onwenselijk. Het Nederlandse
exportcontrolebeleid is er dan ook op gericht om verwervingspogingen van
proliferatie gevoelige goederen te verhinderen. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken, de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten en de Douane werken
hierbij nauw samen. Nederland zet zich er in internationaal verband voor in
dat ook andere landen onverminderd waakzaam blijven bij de beoordeling
van mogelijke proliferatiegevoelige goederen naar Iran.

1

ah-tk-20152016-3371
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Financial Times, 7 juli 2016, geraadpleegd via http://www.ft.com/cms/s/0/9739d5c0-4449-11e69b66-0712b3873ae1.html#axzz4DqkGVPrq

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3
Klopt het dat veel van de in het rapport vermelde pogingen na het sluiten van
het Joint Comprehensive Plan of Action zijn ondernomen?
Antwoord 3
Het jaarrapport van het Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) en het
jaarrapport van de Verfassungsschutz Nordrhein-Westfalen geven alleen een
beeld van de verwervingspogingen over heel 2015. Hieruit is dus niet af te
leiden of, en zo ja hoeveel, verwervingspogingen er zijn ondernomen na het
sluiten van het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA).
Vraag 4
Beschikt de Nederlandse regering over eigenstandige informatie waaruit blijkt
dat Iran kennis of technologie met nucleaire of ballistische toepasbaarheid
probeert te verkrijgen in Nederland of de Europese Unie?
Antwoord 4
Gezien de gevoeligheid van deze informatie kunnen er geen uitspraken
gedaan worden over eventuele verwervingsactiviteiten van proliferatiegevoelige goederen in Nederland en de Europese Unie. Zie voorts de beantwoording van vraag 2.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u de in het artikel vermelde activiteiten in het licht van
enerzijds het met Iran gesloten Joint Comprehensive Plan of Action en
anderzijds de diverse resoluties van de VN-Veiligheidsraad – bijvoorbeeld
resoluties 1929 en 2231 – die betrekking hebben op Iraanse ballistische
activiteiten? Kunt u bij deze beoordeling tevens reflecteren op de door
Reuters aangehaalde uitspraken van VN Secretaris-Generaal Ban Ki-Moon
inzake de recente Iraanse ballistische tests?2
Antwoord 5
Het kabinet acht verwervingspoging van proliferatiegevoelige goederen door
Iraanse entiteiten in Duitsland of elders zeer onwenselijk. Het kabinet beschikt
niet over bewijs dat Iran sinds de inwerkingtreding van het nucleaire akkoord
op 16 januari jl. proliferatiegevoelig materiaal heeft verworven in overtreding
van VNVR-resolutie 2231 en het JCPOA. Eenzelfde conclusie wordt getrokken
door de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties (SGVN) in zijn rapport
van 12 juli jl. over de implementatie van VNVR-resolutie 2231. Het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) heeft tevens in zijn jongste kwartaalrapportage (d.d. 8 juni 2016) gerapporteerd dat Iran zijn verplichtingen onder
het akkoord nakomt. Desalniettemin blijven ook de betrokken Nederlandse
instanties onverminderd alert op eventuele pogingen om proliferatiegevoelige
materialen te verwerven. Zie voorts de beantwoording van vraag 6.
Vraag 6
Zijn er naar aanleiding van recente Iraanse ballistische tests nieuwe sancties
ingesteld in VN- of EU-verband? Bent u van mening dat de bevindingen van
het Bundesamt für Verfassungsschutz aanleiding zouden moeten zijn tot het
instellen van nieuwe of het verzwaren van de bestaande sancties?
Antwoord 6
Zoals tevens vermeld in de beantwoording van schriftelijke vragen gesteld op
10 mei jl. (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2523)
hebben de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk
naar aanleiding van de lanceringen van maart jl. een brief aan de
VN-Veiligheidsraad (VNVR) gestuurd. In deze brief verklaren deze vier landen
dat deze raketlanceringen door Iran inconsistent zijn met paragraaf 3 van
Annex B van VNVR-Resolutie 2231 (2015), waarin Iran wordt opgeroepen
geen activiteiten te ondernemen m.b.t. ballistische raketten die ontworpen
zijn om in staat te zijn kernwapens te vervoeren. In het eerste halfjaarlijkse
rapport van de SGVN over de implementatie van VNVR-resolutie 2231 (d.d.
12 juli jl.) merkt de SGVN op dat, hoewel het aan de VNVR is om zijn eigen
2

http://uk.reuters.com/article/uk-iran-nuclear-un-idUKKCN0ZO1J2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

resoluties te interpreteren, de ballistische raketlanceringen niet consistent zijn
met de constructieve geest aangetoond door de ondertekening van het
JCPOA. Dit rapport werd op 18 juli jl. besproken in de VN-Veiligheidsraad. De
VS, het VK, Frankrijk en Duitsland hebben tijdens die bespreking andermaal
hun ongenoegen geuit over de Iraanse ballistische raketlanceringen. Ook de
Raad Buitenlandse Zaken van de Europese Unie heeft in maart jl. gesproken
over de ballistische raketlancering. Nederland heeft destijds zijn zorgen geuit
en gepleit voor een gezamenlijke EU reactie. Echter, bij de ballistische
lanceringen is in zowel VN- als EU-verband geen draagvlak gebleken voor het
instellen van nieuwe sancties naar aanleiding van Iraanse ballistische
rakettesten. Wel heeft de EU, mede op aandringen van Nederland, in een
recente verklaring (d.d. 14 juli 2016) Iran opgeroepen om af te zien van
activiteiten die inconsistent zijn met VNVR-veiligheidsraad resolutie 2231.
Gezien het feit dat er geen bewijs is dat Iran proliferatiegevoelig materiaal
heeft verworven in overtreding van VNVR-resolutie 2231 en het JCPOA, ziet
het kabinet geen aanleiding tot het instellen van nieuwe of het verzwaren van
bestaande sancties.
Vraag 7
Klopt het dat Iran sinds het sluiten van het Joint Comprehensive Plan of
Action frequenter ballistische raketten is gaan testen?
Antwoord 7
De testen hebben sinds het sluiten van het JCPOA in juli 2015 meer aandacht
gekregen in de internationale pers. Het testen van ballistische raketten door
Iran is echter niet een ontwikkeling die pas sinds juli 2015 wordt waargenomen door de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de Iraanse ballistische tests dienen te worden opgevat
als bedreiging voor de stabiliteit in de regio, in het bijzonder in combinatie
met de dreigende taal en activiteiten die het Iraanse regime nog altijd
uitspreekt en ontplooit jegens en in de regio?
Antwoord 8
De Iraanse ballistische tests dragen niet bij aan de stabiliteit in de regio en
het kabinet acht ze mede om die reden zeer onwenselijk. Iran wordt door
Nederland in bilateraal en multilateraal verband aangesproken om een
constructieve rol te spelen in de regio.
Vraag 9
Welke activiteiten worden er in NAVO-verband ondernomen om het bondgenootschap, en dus ook Nederland, te beschermen tegen de toenemende
ballistische dreiging van staten als Iran? Kunt u, voor zover deze informatie
openbaar kan worden gemaakt, reflecteren op wat er tijdens de NAVO-top in
Warschau is besproken over de ballistische dreiging en het al dan niet
verbeteren van de Ballistic Missile Defense-systemen van het bondgenootschap?
Antwoord 9
Het NAVO Ballistic Missile Defence (BMD) systeem wordt ontwikkeld ter
bescherming van het grondgebied en bevolking van het Europese deel van
de NAVO, tegen raketdreigingen van buiten het Euro-Atlantische gebied. Het
NAVO BMD-systeem heeft tijdens de NAVO-Top in Warschau (8-9 juli jl.) de
zogenoemde Initial Operational Capability (IOC)-status verkregen. De
IOC-status geeft een vergrote detectie- en onderscheppingscapaciteit en een
betere aansturing van het systeem, ten opzichte van de in Chicago 2012
bereikte interim- Capability. Europese bondgenoten worden hierdoor beter
beschermd tegen een aanval met ballistische raketten. De NAVO BMD is er
nadrukkelijk op gericht om het bondgenootschap te verdedigen tegen
bedreigingen van buiten het Euro-Atlantisch gebied, hetgeen tijdens de Top
nogmaals is bevestigd.
De Nederlandse vrijwillige bijdrage aan het NAVO BMD-systeem bestaat uit
de Patriot-luchtverdedigingssystemen. Tevens zullen de met SMART-L radars
uitgeruste Luchtverdedigings- en Commandofregatten na hun upgrade (vanaf
2019) worden aangeboden aan de NAVO. Nederland onderzoekt daarnaast de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

mogelijkheden om de op land gestationeerde SMART-L radars, die naar
verwachting in 2018 en 2020 in gebruik worden genomen, aan te bieden ten
behoeve van het NAVO BMD-systeem.
Vraag 10
Wordt de voortgang en handhaving van het Joint Comprehensive Plan of
Action regelmatig in EU-verband besproken? Zo ja, hoe vaak en hoe? Zo
neen, bent u bereid zich in te spannen voor een (meer) gestructureerde
voortgangsbespreking?
Antwoord 10
De voortgang en handhaving van het Joint Comprehensive Plan of Action
wordt regelmatig in de relevante EU-werkgroepen en -comités besproken.
Ook in Wenen wordt in EU-verband elke kwartaalrapportage van het IAEA
over de monitoring en verificatie van het JCPOA besproken. Het kabinet acht
de frequentie van EU-overleg over het akkoord op dit moment afdoende.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4