Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2117

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 februari 2020
Hierbij bied ik u het verslag aan van de extra Raad Algemene Zaken van
17 februari 2020.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-02-2117
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2117

1

VERSLAG EXTRA RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 17 FEBRUARI
2020
Op maandag 17 februari 2020 vond een extra ingelaste Raad Algemene
Zaken plaats over het Meerjarig Financieel Kader, ter voorbereiding van
de discussie in de Europese Raad van 20 februari a.s. Lidstaten
reageerden op de afgelopen vrijdag verspreide nieuwe versie van de
negotiating box (het onderhandelingsvoorstel t.b.v. de Europese Raad).
Dit document is opgesteld onder verantwoordelijkheid van de voorzitter
van de Europese Raad, Charles Michel, en bouwt voort op de versie die op
2 december jl. door het Finse Raadsvoorzitterschap was opgesteld. Een
kabinetsappreciatie van deze negotiating box ging uw Kamer op
17 februari jl. toe (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1523). De discussie vond
grotendeels plaats langs bekende lijnen en standpunten en bood daarmee
vooralsnog weinig zicht op mogelijke overeenstemming in de Europese
Raad. In de meeste interventies was een aantal vaste elementen te
onderscheiden: omvang/uitgavenplafond, prioriteiten en posterioriteiten,
conditionaliteiten, en aan de inkomstenzijde kortingen en nieuwe eigen
middelen.
Ten aanzien van de omvang van het nieuwe MFK zijn de opvattingen van
lidstaten onveranderd. Enerzijds was er een aantal lidstaten, waaronder
Nederland, dat opriep tot beperking van de omvang van het MFK. Ook
door o.a. Duitsland, Denemarken, Oostenrijk en Zweden werd het vertrek
van het Verenigd Koninkrijk als grote nettobetaler aangevoerd als
noodzaak om te bezuinigen. Andere, vooral Centraal- en Zuid-Europese
lidstaten, wezen op het belang van een hoger uitgavenplafond, om zowel
bestaand beleid als nieuwe programma’s te kunnen financieren. Een klein
aantal lidstaten toonde zich tevreden met het eerste compromisvoorstel
van de voorzitter van de Europese Raad; 1,074% van het gezamenlijke
EU27 bruto nationaal inkomen.
Nederland wees het voorliggende voorstel expliciet af. De stijging van het
MFK-totaalplafond tot 1,074% van het EU27 BNI, in combinatie met een
aflopende afdrachtenkorting en een verlaging van de perceptiekostenvergoeding leidt voor Nederland tot een ongewenste stijging van de
afdrachten. In een uitgebreide interventie pleitte Nederland daarom voor
een MFK van 1% van het EU27 BNI waarin duidelijke keuzes worden
gemaakt om ambitie te kunnen tonen op terreinen zoals onderzoek,
innovatie, migratie, klimaat en veiligheid. Daarbij merkte Nederland op
dat er nog substantiële besparingen mogelijk zijn op bijvoorbeeld het
cohesiebeleid en dat ook uitgaven op andere terreinen kritisch afgewogen
moeten worden. Bovendien drong Nederland aan op een substantiële en
permanente korting op de afdrachten. Ook de andere lidstaten die nu een
korting ontvangen willen deze behouden. Een grote groep lidstaten bracht
daartegen in dat, met het vertrek van het VK uit de EU, alle afdrachtenkortingen beëindigd zouden moeten worden.
Ten aanzien van de inhoudelijke vormgeving van het MFK, d.w.z. de
verdeling van het budget tussen de beleidsterreinen, lopen de opvattingen en de belangen van lidstaten eveneens uiteen. Hoewel het belang
van aandacht voor nieuwe prioriteiten breed wordt onderschreven en
lidstaten vinden dat de EU-begroting uitvoering moet kunnen geven aan
de strategische agenda van de Raad, tekende zich in de discussie een
duidelijk verschil af. Enerzijds zijn er lidstaten waaronder Nederland die
deze nieuwe prioriteiten (grotendeels) willen financieren door te bezuinigen op bestaand beleid, zoals Cohesiebeleid en Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid. Anderzijds is er een grote groep lidstaten die zich verzet
tegen bezuinigingen op deze twee «traditionele» beleidsterreinen en
nieuwe programma’s vooral als complementair ziet. Deze lidstaten voeren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2117

2

daarbij aan dat het cohesiebeleid en GLB bijdragen aan het verwezenlijken
van de Europese klimaatambities en verhoging van de concurrentiekracht
van de EU. Verder noemden lidstaten uiteenlopende fondsen en
programma’s die naar hun mening van (verdere) bezuinigingen gevrijwaard zouden moeten blijven.
Inhoudelijk bepleitte Nederland dat de focus op innovatie en
duurzaamheid goed verankerd moet worden, o.a. door behoud van het
excellentiecriterium voor het Horizon Europe programma. Nederland en
andere lidstaten spraken expliciet steun uit voor het Commissievoorstel
dat de ontvangst van EU-middelen koppelt aan de naleving van rechtsstatelijkheidsbeginselen. Daar stonden verschillende lidstaten tegenover die
van mening zijn dat het oorspronkelijke voorstel de Commissie te veel
discretionaire bevoegdheid geeft en overlapt met de procedure onder
artikel 7 van het EU-Verdrag. Het kabinet maakt zich sterk om een
effectieve conditionaliteit t.a.v. rechtsstatelijkheid in het nieuwe MFK op te
nemen. Ook plaatste Nederland kritische kanttekeningen bij een aantal
voorstellen die tot doel hebben om de begrotingsflexibiliteit te verruimen
of de bestedingsvoorwaarden versoepelen. Nederland verzette zich tegen
het voorstel om de directe inkomenssteun uit de eerste pijler van het GLB
gelijk te trekken tussen lidstaten (externe convergentie). Ook plaatste
Nederland kritische kanttekeningen bij de noodzaak, het doel en de
haalbaarheid van het voorstel voor een EIB-kapitaalverhoging van
100 miljard. Een aantal andere lidstaten stelden hierover vergelijkbare
vragen.
Ten aanzien van de voorstellen voor nieuwe eigen middelen (een
grondslag op basis van niet-gerecycled plastic verpakkingsmateriaal en
een ETS eigen middel) stelde Nederland zich terughoudend op. Diverse
andere lidstaten plaatsten eveneens kritische kanttekeningen. Er waren
echter ook lidstaten die bereidheid toonden om de voorstellen verder te
bespreken of hun steun voor nieuwe eigen middelen uitspraken.
De discussie over het onderhandelingsvoorstel werd zonder conclusie
afgesloten. De Europese Raad zal deze donderdag voortzetten.
Conferentie over de toekomst van Europa
Onder het agendapunt «any other business» bracht een lidstaat de
raadspositie inzake de conferentie over de toekomst van Europa op. Zoals
toegelicht in de kamerbrief met de kabinetsinzet voor de conferentie1
wordt momenteel in Coreper onderhandeld over het raadsmandaat (DP
5675/2/20), dat goed aansluit bij de Nederlandse inzet. De Raad is dicht bij
het bereiken van een akkoord over het raadsmandaat. De betreffende
lidstaat wilde onderstrepen dat verdragswijziging niet op voorhand
uitgesloten moet worden. De overgrote meerderheid van lidstaten,
waaronder Nederland, is van mening dat de huidige verdragskaders
voldoende ruimte bieden voor de inhoudelijke bespreking die de
conferentie beoogt, en acht verdragswijziging niet opportuun. Zodra de
Raad een mandaat heeft vastgesteld, zal het Kroatisch voorzitterschap met
het Europees Parlement en de Commissie gaan onderhandelen over een
gezamenlijke verklaring, ter oprichting van de conferentie. Het kabinet
vraagt er aandacht voor dat de Raad tussentijds wordt geïnformeerd en
geraadpleegd over deze onderhandelingen, zodat ook nationale parlementen erover kunnen worden geïnformeerd. Uw kamer zal daarnaast,
zoals gebruikelijk, worden geïnformeerd wanneer de conferentie ter
bespreking staat geagendeerd in een Raad Algemene Zaken.

1

Kamerstuk 35 078, nr. 33.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2117

3