Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 500

EU-voorstel: EU4Health verordening COM (2020)
405

Nr. 3

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 augustus 2020
Eerder informeerde ik u over het aangepaste voorstel van de Europese
Commissie voor een eigenstandig gezondheidsprogramma, EU4Health,
als onderdeel van het MFK 2021–2027 en de herstelstrategie naar
aanleiding van de COVID-19 uitbraak dat op 28 mei 2020 gepresenteerd is.
In aanvulling op het eerder verstuurde BNC-fiche over het voorgestelde
gezondheidsprogramma «EU4Health»1 wil ik uw Kamer via deze weg
informeren over de ontwikkelingen omtrent dit voorstel mede gezien de
uitkomst van de buitengewone Europese Raad (ER) van 17 tot en met
21 juli.
Op 24 juli jl. heeft de Kamer het verslag ontvangen van de buitengewone
Europese Raad (ER) van 17 tot en met 21 juli.2 In deze brief is reeds
aangegeven dat het bereikte onderhandelingsresultaat op voor Nederland
prioritaire elementen in grote mate overeenkomt met de kabinetsinzet.
Het bereikte onderhandelingsresultaat heeft budgettaire gevolgen voor
het EU4Health programma.
Ik stuur u deze brief voorafgaand aan het AO op 2 september wanneer ik
met uw Kamer spreek over het behandelvoorbehoud voor EU4Health.
Volgens de planning zal uw Kamer na dit AO nog in gesprek gaan met het
kabinet over de uitkomsten van de ER.
Nieuwe financiële kaders voorstel gezondheidsprogramma
De Commissie wilde met het gezondheidsprogramma twee soorten
strategische doelen adresseren. Aan de ene kant doelen gerelateerd aan
acute grensoverschrijdende gezondheidsdreigingen zoals de COVID-19
pandemie en aan de andere kant doelen met een meer structureel karakter
1
2

kst-35500-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 35 500, nr. 2.
Kamerstuk 21 501–20, nr. 1575.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 500, nr. 3

1

om de gezondheid in de EU te bevorderen voortbouwend op het huidige
EU-gezondheidsprogramma.
De Europese Commissie stelde een budget voor van € 9,4 miljard voor
het gezondheidsprogramma. Hiervan zou € 7,7 miljard uit het
herstelfonds «European Recovery Instrument («Next Generation EU»)»
gehaald worden met een looptijd tot eind 2024. De resterende
€ 1,7 miljard werd onder het toekomstig MFK-plafond geplaatst. Tijdens
de ER hebben de Europese leiders een akkoord bereikt over het MFK en
de herstelfondsen. Bij de onderhandelingen voor dit akkoord is besloten
de € 1,7 miljard voor het EU-gezondheidsprogramma voor de jaren
2021–2027 onder het MFK te handhaven. Het totaalbudget voor het op te
richten gezondheidsprogramma valt weliswaar lager uit dan het voorstel
van de Europese Commissie en de wens van het Europees parlement,
maar het gaat er in absolute zin op vooruit ten opzichte van het gezondheidsprogramma onder het huidige MFK. De overeengekomen
€ 1,7 miljard is bijna een verviervoudiging in vergelijking met het huidige
gezondheidsprogramma waarvoor € 0.426 miljard beschikbaar was. Het is
goed daarbij aan te merken dat naast het voorgestelde gezondheidsprogramma ook andere programma’s zoals Horizon Europe, de structuurfondsen, het digitale programma en Erasmus+ binnen het MFK zullen
bijdragen aan het zorgdomein.
Tegelijkertijd is door de ER besloten geen € 7.7 miljard via herstelfondsen
te begunstigen voor het gezondheidsprogramma. Herstelfondsen kunnen
nu voor een groter deel via leningen door lidstaten zelf ingezet worden
voor herstelactiviteiten inclusief de zorg. Bovendien zijn er nu in het kader
van de herstelfondsen de komende 3 jaar specifieke subsidies beschikbaar
via het crisismechanisme van de EU (onder andere RescEU voor bijvoorbeeld levering van beschermingsmaterialen), Invest EU en Horizon Europe
gericht op het beter voorbereid zijn op een mogelijke (vervolg van een)
pandemie.
Onderhandelingen over het gezondheidsprogramma
De budgettaire reductie van het voorstel van de Europese Commissie
vraagt om een heroriëntatie op de doelstellingen en prioriteiten van het
toekomstige EU4Health programma en meer specifiek op de voorstellen
voor een aanpak van een gezondheidscrisis vanuit dat programma. De
Commissie heeft momenteel aangegeven geen nieuw voorstel te
presenteren. Het is echter niet uit te sluiten dat op een later moment
alsnog een nieuw voorstel door de Commissie gepresenteerd zal worden
afhankelijk van de onderhandelingen over het totale MFK-pakket en de
herstelfondsen met het Europees parlement en over het EU4health
programma zelf. Tot die tijd blijft het inhoudelijke voorstel overeind met
de financiële kaders zoals overeengekomen in de afgelopen ER.
Ter voorbereiding van de trilogen met het Europees parlement en de
Europese Commissie vinden op dit moment onderhandelingen plaats in
de Raadsformaties onder leiding van het Duits Voorzitterschap over het
voorstel van dit financiële programma en de inhoudelijke prioriteiten, met
als uitgangspunt de financiële kaders die tijdens de Europese Raad zijn
bijgesteld.
De aanpak van COVID-19 en health crisismanagement is vanzelfsprekend
een prioriteit voor het kabinet en ook voor de EU. Doordat extra investeringen die nodig zijn voor doelstellingen en initiatieven gericht op herstel,
COVID-19 en health crisismanagement, in het huidige voorstel voor een
belangrijk deel al gevonden kunnen worden bij andere posten onder dit
MFK – zoals RescEU (EU-crisismechanismen), de aparte budgetlijn voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 500, nr. 3

2

agentschappen (versterking ECDC), de structuurfondsen en nationale
enveloppen uit het herstelfonds – kan deze thematiek financieel minder
zwaar drukken op het voorgestelde gezondheidsprogramma.
Wat vervolgens overblijft binnen het gezondheidsprogramma zijn
initiatieven gericht op de kern van de EU-gezondheidsinzet: aanpak van
antimicrobiële resistentie, bestrijding kanker en zeldzame ziektes, aanpak
tekorten van medicijnen en vaccins en verplichte kosten voor de
uitvoering van EU-wetgeving zoals o.a. gericht op tabak en alcohol
ontmoediging, en de aanpak van obesitas.
Zoals eerder vermeld erkent het kabinet het belang van afdoende
mogelijkheden om in EU-verbanden onderwerpen op te pakken, daar
waar een gezamenlijke Europese aanpak meerwaarde heeft. Het kabinet
blijft zich daarbij – in lijn met het BNC-fiche – hard maken voor een
passende rol voor de lidstaten in de besluitvorming over agendering,
prioritering, en fasering van de uitwerking van de voorgestelde specifieke
doelstellingen en werkprogramma’s, en het aanstellen van een besluitvormend EU4Health programmacomité.
Gelet op de aanpassingen van het gezondheidsprogramma en de lopende
onderhandelingen met het Europees parlement zal ik, indien de
uitkomsten van de onderhandelingen daartoe aanleiding geven, uw
Kamer nader informeren over de resultaten van de onderhandelingen
tussen de Raad en het Europees parlement. Ook zal ik u informeren in het
geval de Europese Commissie het voorstel herziet.
De Minister voor Medische Zorg,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 500, nr. 3

3