Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1199

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 oktober 2019
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de
informele Landbouwraad die op 22-24 september jl. plaatvond in Helsinki.
ONDERWERPEN OP DE INFORMELE LANDBOUWRAAD
Bevorderen van duurzame landbouw door middel van koolstofvastlegging
Het Finse voorzitterschap agendeerde als centraal thema de vastlegging
van CO2 in landbouwgronden en op welke wijze het GLB dit kan bevorderen. In zijn inleiding benadrukte het voorzitterschap dat landbouw niet
alleen veel potentie heeft om CO2op te slaan en daarmee een bijdrage te
leveren aan het mitigeren van klimaatverandering. CO2-opslag stelt de
landbouw ook beter in staat om teweer te stellen tegen de gevolgen van
klimaatsverandering. Centrale vraag in het debat was hoe het toekomstige
GLB hieraan kan bijdragen.
Zoals gebruikelijk kregen belangrijke stakeholders gelegenheid de
ministers over dit thema toe te spreken. COPA-COGECA (de unie van de
twee grote agrarische koepelorganisaties COPA en COGECA en de
sterkste belangengroep voor Europese boeren) benadrukte dat boeren
gecompenseerd moeten worden voor hun bijdrage om CO2 in de bodem
op te slaan. Daarbij sluit zij niet uit dat ook private financiering hierin een
rol kan spelen. CEJA, de overkoepelende organisatie die jonge boeren uit
heel Europa samenbrengt en een van de belangrijkste pleitbezorgers voor
de agrarische sector in Europa is, benadrukte de urgentie van de
problematiek en wees op verbetering van watermanagement, maar ook
het gebruik van biotechnologie voor snelle aanpassing van gewassen. Het
European Environmental Bureau, de federatie van meer dan 140
niet-gouvernementele milieuorganisaties, gevestigd in alle 27 lidstaten
van de Europese Unie, kandidaat-lidstaten en een aantal omliggende
landen, ziet graag een veel grotere ambitie om met het toekomstige GLB
een bijdrage aan de klimaatproblemen te leveren. Volgens hen zou zeker

kst-21501-32-1199
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-32, nr. 1199

1

50% van het GLB-budget hiervoor geoormerkt moeten worden en zou een
hoog niveau van conditionaliteit daarin wezenlijk zijn.
Commissaris Hogan ziet goede mogelijkheden om met het toekomstige
GLB een deel van de oplossing te bieden en hecht daarbij ook aan
vasthouden aan conditionaliteit. Hij wees erop dat er nog open vragen
zijn: hoe effectief de opslag van CO2 te meten en in de grond vast te
houden. De missie «healthy soils & food» in kader van Horizon Europe zal
daarin helpen. Ook precisielandbouw en uitbreiding agro-bosbouw kan
hierbij helpen, aldus Hogan. Ook benadrukte de Europese Commissie dat
de groeiende productiviteit in de landbouw helpt om meer landbouwgrond te benutten voor aanplant bos en energiegewassen. Het is daarbij
noodzakelijk om snel ervaring op te doen middels pilots.
Het Europees Parlement onderstreepte ook de noodzaak om CO2-opname
beter te kunnen monitoren, maar wees er ook op dat de emissie van
klimaatgassen uit de landbouw verminderd moet worden. In principe
levert het toekomstige GLB met de mogelijkheden in de 1e en 2e pijler
goede instrumenten, maar de grote voorgenomen bezuiniging op de 2e
pijler helpt hier niet bij, aldus het EP.
Hierop volgde een tafelronde waarbij de lidstaten in gelegenheid werden
gesteld om te reageren op de vragen die het voorzitterschap had
voorgelegd: biedt het herziene GLB een bruikbaar instrumentarium voor
de klimaatuitdaging? Hebben lidstaten al specifieke maatregelen voor
ogen die zij in hun Nationale strategische plannen (NSP) willen opnemen?
Zijn er goede praktijken in de lidstaten die gedeeld kunnen worden?
Veel lidstaten, waaronder Nederland, hechten aan het belang om
regionaal te kunnen inspelen op klimaatproblemen. Deze lidstaten willen
ook ruimte om de conditionaliteitsregels aan te kunnen passen aan
regionale omstandigheden en noden. Deze lidstaten waarschuwen dat
conditionaliteitregels niet ontmoedigend moeten werken voor boeren. Dit
zou namelijk het gebruik van eco-regelingen onaantrekkelijk maken voor
de boeren.
Ik heb het belang van CO2-vastlegging in landbouwgrond ook onderstreept, niet alleen als mitigatiemaatregel maar ook met het oog op
aanpassing van de landbouw aan klimaatverandering, biodiversiteit en
kringlooplandbouw. Nederland zal niet alleen gebruik maken van het
toekomstige GLB maar ook nationale middelen inzetten om de gestelde
doelen te verwezenlijken.
Binnen het GLB zie ik vooral kansen in het instrument van de
eco-regelingen. Ook andere lidstaten zien de groene architectuur als een
effectief instrumentarium om koolstofvastlegging te verbeteren in Europa.
Een groep lidstaten hecht daarbij aan een stevig niveau van conditionaliteitseisen. Een aantal lidstaten wijzen op het belang van de instrumenten
in de 2e pijler van het GLB met oog op effectieve klimaatmaatregelen.
Een aantal lidstaten pleit voor toenemende substitutie van kunstmest door
(verwerkte) dierlijke mest. Andere lidstaten hechten sterk aan het behoud
van het areaal permanent grasland in het kader van CO2-vastlegging. Een
groep lidstaten wijst nog op het belang van behoud en uitbreiding
bosareaal.
Hoewel lidstaten zich niet negatief uitlaten over handelsverdragen, wordt
aandacht gevraagd voor behoud van een concurrerende landbouw binnen
de EU. Zo wordt gewezen op het belang van reciprociteit in handelsver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-32, nr. 1199

2

dragen. De uit derde landen geïmporteerde landbouwproducten moeten
ook op klimaatverantwoorde wijze geproduceerd zijn, aldus deze groep.
Een grote groep lidstaten roept de andere lidstaten op om zich ambitieus
en offensief op te stellen met inzet van GLB op klimaatproblemen. Alleen
dan kan het substantieel GLB-budget onderbouwd worden.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-32, nr. 1199

3