Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 923

Inwerkingtreding van het besluit van 30 juni
2010, houdende wijziging van de
overgangstermijn voor het verbod van het
houden van legkippen in verrijkte kooien (Stb.
2010, 284)

Nr. 13

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 mei 2011
Op 1 januari 2012 treedt het Europese legbatterijverbod in werking.
Per deze datum is het niet meer toegestaan om legkippen te houden in
traditionele legbatterijkooien en kunnen volgens de Europese handelsnormen eieren geproduceerd in legbatterijen niet meer in de handel
worden gebracht.
De Nederlandse legpluimveebedrijven met legbatterijen kunnen omschakelen naar de koloniehuisvesting (mits het parlement instemt met het
wetsvoorstel wijziging inwerkingtreding Legkippenbesluit), naar alternatieve systemen zoals scharrel-, vrije uitloop en biologische huisvesting of
de productie beëindigen.
In het Algemeen Overleg Landbouw- en Visserijraad van 16 februari jl.
heb ik u een inventarisatie toegezegd van reële knelpunten in vergunningprocedures en na te gaan wat daar op korte termijn aan te doen is. Ik heb
daarbij aangegeven dat trage vergunningprocedures niet alleen aan de
overheid zijn te wijten en dat veel legpluimveehouders ruim voor de
datum van het verbod de vergunningen hebben gekregen. In deze brief
informeer ik u over de resultaten van de inventarisatie en mijn
vervolgstappen.
Voor de inventarisatie is aangesloten bij een lopend initiatief van het
Productschap Pluimvee en Eieren (PPE), dat eind 2010 had besloten een
inventarisatie uit te voeren naar mogelijke knelpunten. Uit de eerste
inventarisatie door het PPE bleek dat van de 383 bedrijven met legbatterijstallen er 115 (30%) per 1 januari 2012 niet of niet geheel aan het
legbatterijverbod verwachten te kunnen voldoen.
In overleg met het PPE is vervolgens afgesproken dat het PPE een
diepgaande inventarisatie zou uitvoeren, waarbij per bedrijf wordt
aangegeven waaruit het knelpunt precies bestaat. Het PPE heeft daartoe

kst-31923-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 923, nr. 13

1

begin maart een tweede inventarisatieformulier uitgezet bij de 115
bedrijven die knelpunten voorzien.
Van 76 bedrijven zijn de formulieren terug ontvangen. Van de 40 bedrijven
die niet gereageerd hebben, is niet bekend of en welke knelpunten zij
voorzien.
De resultaten van de PPE-inventarisatie zijn beschreven in de bijlage.
Resultaten inventarisatie
De belangrijkste resultaten van de inventarisatie zijn:
– Totaal aantal bedrijven in de inventarisatie: 76 (met circa 4.3 miljoen
legkippen)
•
waarvan omschakeling naar koloniehuisvesting: 19
•
waarvan omschakeling naar koloniehuisvesting en/of scharrel: 5
•
waarvan omschakeling naar scharrel: 44
•
waarvan omschakeling naar vrije uitloop: 1
•
waarvan omschakeling naar biologisch: 1
•
waarvan naar opfokleghennen: 1
•
onbekend: 5
• Relatief veel bedrijven (22) zijn nog bezig met de MER-procedure. Deze
bedrijven zitten op dit moment nog in het begin van de (vergunning-)
procedure. Als een MER-rapport moet worden opgesteld (bij meer dan
60 000 dieren), moet dit gereed zijn voordat een aanvraag voor een
milieu-, bouw- of Natuurbeschermingswet(Nb)-vergunning (na
1 oktober 2010 de daarvoor in de plaats gekomen omgevingsvergunning) in behandeling kan worden genomen.
• De inschatting van het bedrijfsleven is dat bij toepassing van de
wettelijke behandeltermijnen veel bedrijven voor 1 januari 2012 een
vergunning kunnen krijgen, afgezien van het eventueel instellen van
beroep- en bezwaarprocedures. Voor aanvragen van voor 1 oktober
2010 zijn de behandeltermijnen minder strikt geregeld en is het risico
op vertraging groter. Volgens het bedrijfsleven is het knelpunt voor
deze categorie bedrijven dat pluimveehouders, vanwege de productiecyclus, noodgedwongen hebben besloten toch een nieuw koppel
legkippen op te zetten in de oude stallen, omdat de vereiste vergunningen voor de omschakeling er nog niet waren.
• De stallen in afwachting van de vergunningen leeg laten staan, is
volgens het bedrijfsleven bedrijfseconomisch gezien geen optie.
Dergelijke bedrijven nemen het risico dat deze legkippen vanwege het
Europese legbatterijverbod midden in de productieperiode (1 januari
2012) moeten worden afgevoerd.
• Negen bedrijven ondervinden knelpunten met de Nb-wetvergunning.
Bij omschakeling nemen de emissies van ammoniak en fijnstof toe,
ook bij een gelijkblijvend aantal dieren. Bij bedrijven nabij Natura
2000-gebieden zal de extra ammoniakdepositie ten gevolge van de
omschakeling moeten worden gecompenseerd. Dit kan door het
nemen van technische maatregelen, het houden van minder dieren of
door saldering met bedrijven die inkrimpen of stoppen.
• Twaalf bedrijven hebben aangegeven problemen te hebben met de
financiering. Hiervan zijn drie bedrijven die koloniehuisvesting willen
bouwen. Aan deze bedrijven stellen de banken extra voorwaarden
voor de financiering zo lang dit systeem wettelijk nog niet definitief
erkend is. Voor de overige negen bedrijven geldt dat zij problemen
hebben met de kredietvoorwaarden van de banken.
• Van negen bedrijven is bekend dat er een bezwaar- of beroepsprocedure loopt of wordt verwacht.
• Een dertiental bedrijven heeft problemen met de bouwvergunning, de
wijziging van het bestemmingsplan, wijziging van het ruimtelijk of het
reconstructiebeleid, vertraging van bedrijfsverplaatsing, vertraging van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 923, nr. 13

2

de uitvoering van Rood voor Rood afspraken of heeft onvolledige
informatie gegeven.
Beoordeling resultaten inventarisatie en vervolgstappen
Het beeld is dat veel bedrijven uit de inventarisatie relatief laat zijn
begonnen met de MER- en vergunningprocedures. Dit geldt vooral voor
de bedrijven die willen omschakelen naar alternatieve huisvesting
(scharrel, vrije uitloop en biologisch) omdat de milieu- en welzijnseisen al
jarenlang bekend zijn. In iets mindere mate geldt dit voor bedrijven die
willen omschakelen naar de koloniehuisvesting.
Om vergunningprocedures voor koloniehuisvesting snel te kunnen starten
in verband met het legbatterijverbod per 2012 zijn op verzoek van het
bedrijfsleven in april 2009, naast de wettelijke welzijnsnormen, de
milieunormen gepubliceerd. Het is bekend dat de benodigde MER- en
vergunningprocedures een relatief lange doorlooptijd kunnen hebben.
Ondernemers zijn zelf verantwoordelijk voor het op tijd starten en
doorlopen van MER-procedures, het opstellen en aanleveren van de
volledige MER en het op tijd aanvragen van de benodigde vergunningen.
Het niet op tijd afgeven van vergunningen door het bevoegd gezag
beschouw ik primair als een verantwoordelijkheid en risico voor de
bedrijven. Ik wil voorkomen dat het niet op tijd verkrijgen van de
vergunningen door een groep bedrijven ten koste gaat van ondernemers
die wel op tijd zijn begonnen met het nadenken over de bedrijfssituatie
per 2012 en het starten van de vergunningprocedures.
Dit laat onverlet dat er evidente knelgevallen kunnen zijn waarbij
ondernemers buiten hun schuld om de vereiste vergunningen niet voor
1 januari 2012 rond kunnen krijgen. Ik heb geen formele mogelijkheden
om deze procedures te beïnvloeden. Bovendien is het ongewenst om
invloed uit te oefenen op zaken die onder de rechter zijn. De juridische
mogelijkheden binnen de Europese welzijnsregelgeving voor leghennen
en handelsnormen voor eieren voor maatwerkoplossingen voor evidente
knelgevallen ontbreken.
Uit de inventarisatie blijkt verder dat de meeste bedrijven nog volop bezig
zijn met de MER- en vergunningprocedures. De gemeenten en de
provincies zijn hierbij het bevoegd gezag. Dit beperkt mijn directe
mogelijkheden om procedures te versnellen. In reguliere ambtelijke
overleggen met gemeenten en provincies zal ik op korte termijn aandacht
laten vragen voor en medewerking vragen aan een snelle doorloop en
afronding van lopende MER-procedures en vergunningaanvragen van
omschakelende legpluimveebedrijven in verband met het Europese
legbatterijverbod per 1 januari 2012. In deze heeft het georganiseerde
bedrijfsleven ook zelf een verantwoordelijkheid richting gemeenten en
provincies om te pleiten voor een snelle afronding van MER- en
vergunning-procedures. In samenwerking met het bedrijfsleven zal ik in
het komende najaar opnieuw de balans opmaken en evidente knelgevallen nauwkeurig in beeld brengen.
Zoals ik eerder heb uiteengezet, hecht ik aan het vasthouden aan het
legbatterijverbod per 1 januari 2012, ook voor bedrijven die recent
vanwege de productiecyclus nog een nieuwe koppel leghennen hebben
opgezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 923, nr. 13

3

Dit is voor mij een voldongen feit. Ik zal bij de Europese Commissie
blijven aandringen op aanvullende maatregelen op het terrein van de
handhaving van het legbatterijverbod en om ongewenste marktverstoring
te voorkomen.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 923, nr. 13

4

Resultaten tweede inventarisatie omschakeling bedrijven met
traditioneel kooisysteem legkippen
Eind 2010 heeft het Productschap Pluimvee en Eieren (PPE) een eerste
inventarisatie gehouden naar de omschakeling per 2012 van legpluimveehouders met een traditioneel kooisysteem. De resultaten daarvan waren
als volgt:
– In totaal waren op dat moment 383 legpluimveehouders geregistreerd
in het Koppel Informatiesysteem Pluimvee van het PPE (KIP-systeem);
– 28% van de pluimveehouders bleek al te voldoen, doordat men al
overgeschakeld of gestopt was;
– 42% van de pluimveehouders verwachtte per 1 januari 2012 te voldoen
aan de nieuwe regelgeving;
– 28% van de pluivmeehouders verwachtte per 1 januari 2012 niet te
voldoen aan de nieuwe regelgeving. Dit zijn in totaal circa 115
bedrijven.
In maart 2011 is door het PPE een tweede, diepgaandere inventarisatie
gehouden. Bij deze tweede inventarisatie zijn alle pluimveehouders
benaderd die op dat moment volgens KIP een kooihuisvestingssysteem
voor legkippen hebben. De pluimveehouders die verwachten per 1 januari
2012 niet aan de voorschriften voor de huisvesting van legkippen te
kunnen voldoen zijn gevraagd te reageren en hun knelpunten kenbaar te
maken. Per KIP-registratienummer is gevraagd naar de knelpunten bij de
verschillende vergunningenprocedures (MER, Milieu-, Bouw-,
Natuurbeschermingswet-, Omgevingsvergunning). In deze notitie zijn de
resultaten van deze tweede inventarisatie weergegeven.
Van de 115 pluimveehouders waarvan op basis van de eerste inventarisatie verwacht werd dat zij een knelgeval zouden zijn, hebben op de
tweede inventarisatie in totaal 76 KIP-nummers gereageerd (één pluimveehouder heeft gereageerd onder vermelding van twee KIP-nummers).
Het betreft in totaal 127 stallen.
De groep pluimveehouders die op de tweede inventarisatie heeft
gereageerd, geeft aan om te schakelen naar:
Houderijsysteem

Aantal
KIP-nummers

Aantal kippen

Koloniehuisvesting
Kolonie- en/of scharrelsysteem
Scharrelsysteem
Vrije uitloopsysteem
Biologisch
Nog onbekend
Opfokleghennen

19
5
44
1
1
5
1

1 440 000
550 000
2 032 000
74 000
9 000
181 000
60 000

Totaal

76

4 346 000

Er is geïnventariseerd in welke provincies en gemeenten deze bedrijven
zich bevinden.
De groep pluimveehouders is gevraagd aan te geven in welke fase van de
vergunningsprocedure zij zitten en tegen welke knelpunten ze aanlopen.
Dat is in onderstaande tabel weergegeven. Een aantal pluimveehouders
(22) zit nog in de MER-procedure. Daarnaast zijn er pluimveehouders die
problemen ondervinden bij het aanvragen van de Milieuvergunning,
Bouwvergunning, Natuurbeschermingswetvergunning, Omgevingsvergunning (onderdelen milieu, bouwen en/of natuur), maar ook bij de
financiering van de omschakeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 923, nr. 13

5

In enkele gevallen is sprake van andere/bijzondere omstandigheden
waardoor wordt verwacht dat de omschakeling per 1 januari 2012 niet
tijdig wordt gehaald. Dit betreft dan onder andere: onduidelijkheid over
«Golden Harvest», herziening bestemmingsplan, «huizen voor stallen»regeling, proefstal voor testen individuele dieren of er is na een verkregen
milieuvergunning voor koloniehuisvesting alsnog gekozen voor scharrelhuisvesting. Daarnaast zijn er pluimveehouders die onvolledige informatie
hebben aangeleverd. Beide zijn in onderstaande tabel ondergebracht in de
categorie «Overig».
In de tabel zijn de aantallen hoofdknelpunten weergegeven per
huisvestings-systeem, zoals deze uit de inventarisatie resulteren. Per
bedrijf kunnen, afhankelijk van hoe ver men in het vergunningentraject is,
meer knelpunten aanwezig zijn.
In een aantal gevallen zou op basis van de huidige beschikbare informatie
de vergunning nog voor 1 januari 2012 rond kunnen komen, maar heeft
de pluimveehouder vanwege de productiecyclus op zijn bedrijf noodgedwongen besloten toch nieuwe kippen op te zetten in de niet-aangepaste
stallen. Immers aanpassingen in de stal kunnen alleen in leegstandsperioden worden uitgevoerd, mits op dat moment de vereiste vergunningen
zijn afgegeven. Als die vergunningen er niet tijdig zijn zullen ondernemers
toch nieuwe kippen plaatsen, waarvan de productieperiode nog tot in
2012 doorloopt. De stallen in afwachting van vergunningen laten
leegstaan is bedrijfseconomisch gezien geen optie.
Toekomstig Huisvestingssysteem
Koloniehuisvesting
Kolonie- en/of
scharrelsysteem
Scharrelsysteem
Vrije uitloopsysteem
Biologisch
Nog onbekend
Opfokleghennen

MER

Milieuvergunning

Bouwvergunning

Natuurbeschermings
wetvergunning

Financiering

Overig

7
3

5
1

3

3
1

2
1

3
1

12

16

6

5

7
1

6

1

3

1
1

Op peildatum maart 2011 zijn er in totaal 9 KIP-nummers bekend waar een
bezwaar- of beroepsprocedure loopt of concreet wordt verwacht. Het
betreft 3 bedrijven die willen omschakelen naar een koloniehuisvestingssysteem, 3 naar een scharrelsysteem en 3 naar een kolonie- en/of
scharrelsysteem. Een aantal pluimveehouders is echter nog niet zo ver in
de procedure; zij zouden alsnog met bezwaarprocedures te maken kunnen
krijgen, terwijl ze dat bij de inventarisatie niet hebben aangegeven.
De wijziging van het Legkippenbesluit waarin de voorschriften voor de
koloniehuisvesting worden opgenomen, is nog steeds niet vastgesteld.
Dat levert veel onzekerheid en vertraging op. De financiering is daardoor
een stuk lastiger en de banken stellen hogere eisen aan de financiering.
Opvallend is dat er een vrij grote groep pluimveehouders is die niet
uitbreidt en omschakelt naar een welzijnsvriendelijker systeem, maar toch
in de problemen komt met de milieu- of omgevingsvergunning. In dat
geval zouden er alleen bij Natura-2000-gebieden problemen moeten zijn.
Ten slotte moet worden vastgesteld dat niet alle pluimveehouders hebben
gereageerd. Na de eerste inventarisatie kwamen we op een aantal van 115
pluimveehouders (KIP-nummers) die naar verwachting niet aan de
wetgeving zouden voldoen. Dat wil niet zeggen dat de groep die niet op
de tweede inventarisatie heeft gereageerd, geen probleemgeval kan zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 923, nr. 13

6

Pluimveehouders kunnen redenen hebben om niet aan de inventarisatie
mee te werken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 923, nr. 13

7