2015D21252

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 4 juni 2015 een aantal vragen
en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën inzake de brief
van 25 maart 2015 over het verkennend onderzoek bij de afdelingen
bijzonder beheer die kredieten voor het midden- en kleinbedrijf (MKB)
behandelen (Kamerstuk 31 311, nr. 146).
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

nds-tk-2015D21252

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het AFM-rapport met het onderzoek naar de afdelingen bijzonder
beheer MKB-kredieten. Als een MKB-bedrijf in bijzonder beheer komt dan
heeft dat een grote impact, financieel, maar ook emotioneel en frustrerend
is voor de ondernemer. Uitgangspunt moet volgens de leden van de
fractie van de VVD zijn continuïteit van de onderneming, en als het écht
niet anders kan afwikkeling of faillissement. Het is goed om te lezen dat
banken volgens de AFM niet te snel overgaan tot overdracht van kredieten
aan bijzonder beheer, het opzeggen van de kredietrelatie of dat zij met
maatregelen op faillissementen aansturen. Maar ook dat er geen
onredelijke maatregelen zijn aangetroffen, zoals disproportionele
risico-opslagen, en geen benadeling van klanten door banken. Het is
overigens ook overduidelijk dat MKB’ers dat meestal volstrekt anders
ervaren, want het zijn vaak ingrijpende maatregelen voor een ondernemer
met grote gevolgen.
De leden van de VVD-fractie vinden het zeer teleurstellend dat banken
klanten onvoldoende informeren over wat de ondernemer te wachten
staat en onvoldoende uitlegt hoe ze rekening houden met het belang van
de klant bij het nemen van maatregelen. Dat kan en moet heel snel beter!
De leden van de VVD-fractie zijn er daarom een voorstander van dat
banken (bijvoorbeeld via de NVB) en MKB-belangen-organisaties (zoals
MKB Nederland en ONL) op korte termijn afspraken gaan maken over wat
beide partijen van elkaar mogen verwachten rondom bijzonder beheer,
hoe partijen met elkaar omgaan, hoe beter gecommuniceerd wordt, welke
informatie wordt verstrekt, over continuïteit en kwaliteit in het contact met
de klanten, etc. Is de Minister bereid om dit te stimuleren c.q. te bevorderen? Zo nee, waarom niet? Welke goede voorbeelden zijn er in het
buitenland op dit punt?
De overdracht naar bijzonder beheer komt voor sommige klanten als een
verrassing. Voorkomen is beter dan genezen. Als je er eerder bij bent,
hoeven de maatregelen ook minder drastisch te zijn. Dus overleg en
contact in een vroegtijdig stadium tussen bank en MKB’er om te
voorkomen dat een bedrijf in bijzonder beheer komt is belangrijk. Wat
gaan banken hieraan doen? Welke mogelijkheden hebben zij daarvoor? En
zijn er nog beperkingen in de wet- en regelgeving om dit voldoende te
kunnen doen?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de AFM voor het onderzoek onder
meer enkele tientallen door de AFM geselecteerde klantdossiers heeft
beoordeeld. Om hoeveel klantdossiers gaat het precies? Er is hier en daar
kritiek op de opzet van het onderzoek. In hoeverre kan op basis van de
uitgevoerde activiteiten voor het onderzoek een representatief beeld
geschetst worden van de situatie met betrekking tot bijzonder beheer?
De bevindingen zijn bij alle vier de onderzochte banken aangetroffen,
maar de accenten verschillen per bank. Waarom worden in dit onderzoek
de banken niet met naam en toenaam genoemd, ook als het gaat om de
verschillen? De leden van de fractie van de VVD zijn in principe
voorstander van het met naam en toenaam noemen van de banken,
aangezien dit een prikkel betekent voor het verbeteren van de kwaliteit.
Kan de AFM in haar volgende rapportage over bijzonder beheer, de
resultaten per onderzochte bank benoemen? Zo nee, waarom niet?
In hoeverre komt het (regelmatig) voor dat banken eerst extra zekerheden
vragen aan de MKB’er en daarna toch alsnog de stekker uit de financiering
trekken? De leden van de VVD-fractie vinden dit niet acceptabel. Wat vindt
de Minister daarvan? Hoe ziet de AFM daarop toe dat dit niet gebeurt?

2

Circa 9% van de MKB’ers met een rentederivaat zit in bijzonder beheer. Is
dit percentage hoger dan het gemiddelde bij MKB’ers? Wat is het
gemiddelde percentage van MKB’ers dat in bijzonder beheer zit?
Alle banken hanteren vaste criteria voor de overdracht, waarvan een
aantal harde en een aantal zachte criteria. Welke criteria hanteren de
banken?
Wat zijn de voor- en nadelen van het inzage kunnen krijgen van de MKB’er
in het kredietdossier van de bank? Hoe kan gegarandeerd worden dat de
klant over alle voor hem/haar relevante informatie uit het dossier
beschikt?
Als klanten niet tevreden zijn met de aanpak door de bank kan bezwaar
ingediend worden via de klachtenprocedure bij de bank. Hoeveel
ondernemers uit bijzonder beheer hebben de afgelopen jaren de
klachtenprocedure bij banken doorlopen? Is er zicht op de uitkomsten van
deze klachtenprocedure? Welke uitkomsten hebben deze klachtenprocedures? In hoeverre krijgen ondernemers in zo’n procedure gelijk? Hoe snel
kan zo’n procedure doorlopen worden in het geval van bijzonder beheer,
want het kan in sommige gevallen al het einde van het bedrijf betekenen.
Hoe wordt door de banken gegarandeerd dat het ingaan van een
dergelijke klachtenprocedure geen gevolgen heeft voor en in de toekomstige relatie tussen bank en ondernemer?
Kan de Minister aangeven hoe de ontwikkeling van bijzonder beheer bij
banken is geweest in de afgelopen 10 jaar in aantallen bedrijven (hoeveel
in bijzonder beheer (ook procentueel), hoeveel weer terug naar gewoon
beheer, hoeveel kredietrelatie beëindigd, hoeveel einde van het bedrijf, en
dit ook afzetten tegen de dan geldende economische situatie?
Banken moeten zeer zorgvuldig omgaan met de mogelijkheden die ze
hebben voor kostenverhogende maatregelen, want bedrijven in bijzonder
beheer zitten al in de problemen. Kostenverhogende maatregelen, zoals
rente-opslagen, moeten redelijk en billijk zijn en zeer duidelijk onderbouwd en uitgelegd kunnen worden, volgens de leden van de fractie van
de VVD. Dit gebeurt helaas nog onvoldoende. Hoe gaan banken dit nu
beter doen? In hoeverre is er door de banken overleg met de
MKB-brancheorganisaties om dit in te vullen?
De leden van de VVD-fractie lezen dat een verslechtering van de kredietkwaliteit van de klant kan leiden tot extra kosten voor de bank, ook als
(nog) geen sprake is van betalingsachterstanden. Welke extra kosten kan
de bank mee te maken krijgen en wat is daarvan de reden?
De leden van de VVD-fractie willen van de Minister weten wat de
gevolgen zijn van het eventueel verbieden van rente-opslagen door de
banken, onder andere ook voor de financieringskosten van het MKB. Deze
leden denken namelijk dat daardoor het de financieringskosten van het
totale MKB daardoor uiteindelijk zullen stijgen en de banken (nog) minder
snel een krediet zullen gaan verstrekken.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de AFM na dit verkennende
onderzoek de follow-up door de banken gaat volgen om te zien welke
verbeteringen worden doorgevoerd en of die in de praktijk voldoende
opleveren. Wanneer rapporteert de AFM daar weer over? Is de Minister
bereid om te zorgen dat de AFM uiterlijk medio 2016 weer rapporteert
over bijzonder beheer bij banken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het
AFM-rapport over het verkennend onderzoek dat zij heeft gedaan bij de
bijzonder beheerafdelingen banken, die kredieten voor het MKB behandelen. Ook de leden van de PvdA-fractie hebben behoorlijk wat signalen
ontvangen van MKB-ondernemers die ontevreden zijn over de manier
waarop zij door de afdeling bijzonder beheer van hun bank zijn

3

behandeld. De leden van de PvdA-fractie hebben nog de volgende vragen
over het AFM-rapport.
De leden van de PvdA-fractie vragen op basis van welke criteria de door
de AFM beoordeelde klantdossiers zijn geselecteerd? In hoeverre is
voldaan aan de eis van representativiteit? En hoe zijn de geïnterviewde
klanten die onder bijzonder beheer vallen of vielen geselecteerd?
Uit het AFM-rapport komt naar voren dat banken sommige
MKB-ondernemers niet vroegtijdig informeren over de overdracht naar
bijzonder beheer. Bovendien is het MKB-ondernemers onvoldoende
duidelijk wat ze te wachten staat bij een bijzonder beheertraject. De leden
van de PvdA-fractie vragen welke acties banken gaan ondernemen om dit
te verbeteren? Welke maatregelen kan de AFM nemen als blijkt dat
banken te weinig vooruitgang hebben geboekt?
Een veelgehoorde klacht van MKB-ondernemers gaat over de extra kosten
die aan hen in rekening worden gebracht als zij overgedragen worden
naar bijzonder beheer. De AFM constateert dat zij in de onderzochte
dossiers geen exorbitante renteopslagen of fees heeft aangetroffen. De
leden van de PvdA-fractie vragen of dit nader kan worden toegelicht. Een
ander discussiepunt is de (her)taxatie van het onderpand op kosten van
de MKB-ondernemer. De AFM stelt dat banken een goede toelichting
moeten geven op het taxatiebeleid, maar de leden van de PvdA-fractie of
de AFM ook heeft onderzocht of het taxatiebeleid van banken in de
geselecteerde dossiers objectiveerbaar is? Zo nee, waarom niet?
De leden hebben zorgen over het nog altijd substantiële aantal individuele
bedrijven dat stelt slecht behandeld te worden door een bank. Hoe kijkt de
Minister hier tegenaan? Een faillissement heeft een grote impact op de
ondernemer en haar werknemers, zijn er voldoende mogelijkheden voor
ondernemers om in gevallen van onredelijke behandeling tijdig in het
geweer te komen? De leden van de PvdA hebben hierover zorgen, temeer
daar de impact enorm is en de afhankelijkheid van de bank groot.
Tot slot vragen de leden hoe het staat met de toezegging van de Minister
om nader in te gaan op de vele renteopslagen die banken toepassen op
MKB-kredieten, veelal zonder opgaaf van redenen. De leden van de PvdA
willen dat deze opslagen zonder of op heel algemene gronden tot het
verleden gaan behoren, welke actie wil de Minister nemen om deze
misstand weg te nemen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het rapport «Een verkennend onderzoek naar de werkwijze van de
afdeling bijzonder beheer van banken voor MKB-kredieten» en de
begeleidende brief van de Minister van Financiën. Zij hebben enkele
vragen over het rapport.
De leden van de SP-fractie lezen in het rapport dat de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) een selectie heeft gemaakt van enkele tientallen klantdossiers. Deze leden zijn benieuwd of de Minister kan aangeven op basis van
welke criteria deze dossiers zijn geselecteerd en of hierbij bijzondere
aandacht is uitgegaan naar de meldingen die bij de AFM zijn binnengekomen. Tevens zijn deze leden benieuwd of de Minister kan aangeven op
basis van welke criteria de te interviewen klanten zijn geselecteerd.

4

De leden van de SP-fractie lezen in het rapport dat naar de bevindingen
van de AFM geen disproportionele risico-opslagen worden gehandhaafd.
Deze leden zijn benieuwd of de Minister kan aangeven welke proporties
deze opslagen in de regel aannemen en of deze opslagen naar zijn
mening een hindernis voor bedrijven vormen om uit het bijzonder beheer
te komen?
De leden van de SP-fractie vernemen uit het rapport dat klanten onvoldoende door banken worden geïnformeerd over wat hen te wachten staat
zodra zij onder de afdeling bijzonder beheer worden gebracht. Deze leden
zijn benieuwd of de Minister met hen van mening is dat het in rekening
brengen van hogere kosten en het nemen van ingrijpende maatregelen
zonder heldere uitleg en verantwoording leidt tot situaties waardoor een
MKB-onderneming onnodig hard wordt geraakt.
De leden van de SP-fractie lezen dat de overdracht naar bijzonder beheer
als een verrassing komt voor sommige klanten. Heeft de Minister een
beeld van de aantallen klanten waarbij dit gebeurt en, zo niet, is hij bereid
hiertoe verder onderzoek te laten verrichten?
De leden van de SP-fractie vernemen uit het rapport dat banken externe
organisaties inschakelen om een deel van de klanten in bijzonder beheer
over te nemen. Voorts lezen deze leden dat deze serviceorganisaties
voornamelijk schriftelijk met de klant communiceren, het proces grotendeels geautomatiseerd plaatsvindt en minder of geen rechtstreeks contact
met accountmanagers of behandelaren hebben. Deze leden vragen zich af
of de Minister van mening is of deze handelwijze voldoet aan het
maatwerk dat ook volgens de AFM hoort bij het bijzonder beheer. Tevens
vragen deze leden de Minister of hij een beeld heeft van welk percentage
klanten wordt overgedragen aan een dergelijke organisatie, welke criteria
hiervoor zijn en hoeveel klanten die in beheer zijn bij externe serviceorganisaties succesvol uit bijzonder beheer komen. Deze leden vragen de
Minister tevens om, indien hij hiervan geen helder beeld heeft, hier verder
onderzoek naar te verrichten.
In het rapport lezen de leden van de SP-fractie dat in een eerdere
verkenning uit 2013 door de AFM is geconstateerd dat kredietvoorwaarden niet altijd begrijpelijk zijn voor MKB’ers en dat banken veel
mogelijkheden hebben deze voorwaarden eenzijdig te wijzigen. Deze
leden zijn benieuwd of de Minister de indruk heeft dat deze voorwaarden
nu begrijpelijker zijn voor deze groep ondernemers. Voorts willen deze
leden de Minister vragen of hij een beeld heeft van de frequentie
waarmee voorwaarden eenzijdig worden aangepast, of dit duidelijk
gemeld wordt aan de kredietnemer en of deze aanpassingen gevolgen
hebben gehad voor de plaatsing van MKB’ers onder de afdeling bijzonder
beheer.
De leden van de SP-fractie lezen in het rapport van de AFM dat een van de
maatregelen van afdelingen voor bijzonder beheer bestaat uit het
blokkeren van rekeningen. Kan de Minister aangeven of deze maatregel
volgens hem bijdraagt aan het continueren van de onderneming of het
beperken van het risico van de bank. Voorts zijn deze leden benieuwd in
welke mate deze maatregel wordt genomen bij de overplaatsing naar
bijzonder beheer.
In het rapport lezen de leden van de SP-fractie dat taxaties niet altijd
plaatsvinden met door de klant aangedragen relevante informatie en dat
zij het taxatierapport niet altijd te zijn krijgen. Voorts krijgen zij uit een
citaat in het rapport de indruk dat verschillende taxateurs verschillende
waarden aan activa toekennen. Deze leden zijn benieuwd of de Minister

5

van mening is dat deze praktijk onderdeel is van een zuivere procedure
die een onderneming kan laten herstellen van de precaire situatie waarin
die zich bevindt.
De leden van de SP-fractie lezen dat veel klanten niet begrijpen waarom
hun relatie met de bank is opgezegd, zich vaak geïntimideerd voelen en de
indruk hebben dat medewerkers van de afdeling bijzonder beheer mede
door wisselingen geen verstand hebben van hun bedrijf of hun individuele situatie. Deze leden zijn benieuwd of de Minister met hen van
mening is dat een ondernemer die onder de afdeling bijzonder beheer valt
gezien zijn of haar situatie meer baat heeft bij continuïteit, begrip van de
bank en adequate uitleg dan de manier waarop velen nu behandeld
worden of zich behandeld voelen.
In het rapport lezen de leden van de SP-fractie dat de voorwaarden van
banken voor MKB’ers de bank zeer veel rechten geven waardoor de bank
een zeer sterke positie heeft ten opzichte van de klant. Voorts lezen zij dat
het cruciaal is dat de bank zorgvuldig omgaat met deze rechten. Deze
leden zijn benieuwd of de Minister van mening is dat dit op dit moment
gebeurt bij klanten die onder bijzonder beheer terecht komen. Tevens
vragen deze leden de Minister of hij van mening is dat deze sterke positie
mede wordt gecreëerd door het door de AFM geconstateerde feit dat
vrijwel de gehele kredietverlening aan het MKB in handen is van slechts
vier banken.
De leden van de SP-fractie lezen in het rapport dat de interne documentatie van banken niet standaard vermelden op welke wijze medewerkers
van de afdeling bijzonder beheer rekening dienen te houden met het
belang van de klant. Is de Minister van mening dat het ontbreken van
dergelijke passages een zorgvuldige behandeling van klanten en een in
beginsel positieve benadering van afdelingen bijzonder beheer garandeert?
De leden van de SP-fractie vernemen uit het rapport dat de AFM naar
eigen zeggen geen handhavende bevoegdheden op het terrein van
zakelijke kredietverlening heeft. Deze leden vinden een zuivere behandeling van ondernemers noodzakelijk bij afdelingen bijzonder beheer en
zijn benieuwd of de Minister bereid is toezicht in te stellen op deze vorm
van dienstverlening.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het AFM-rapport
over bijzonder beheer. Hoewel deze leden de AFM danken voor de
aandacht op dit onderwerp, hebben zij nog veel vragen die zij aan de
Minister willen stellen. Zo vragen deze leden of de Minister het rapport en
de bevindingen representatief vindt, gezien het feit dat er van de naar
schatting 300.000 ondernemers in bijzonder beheer zitten en er maar 15
gesprekken zijn gevoerd en ongeveer 100 signalen zijn ontvangen? Deelt
de Minister de mening van de leden van de CDA-fractie dat veel ondernemers schroom hebben om zich te melden met een klacht over hun
bank, omdat ze nog steeds een relatie met hun bank hebben? En dat dit
ervoor zorgt dat veel signalen van misstanden niet bij de AFM terecht
kunnen komen? Hoe gaat de Minister in het algemeen om met gevallen
waarin er door een machtsverschil tussen consument en bedrijf een
drempel is om tot melding van een misstand te komen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de AFM constateert dat de
werkwijze van de afdeling bijzonder beheer «op gespannen voet staat met
het belang van de klant», wat is het oordeel van de Minister over deze
conclusie? Daarbij constateert de AFM dat de afdeling bijzonder beheer

6

primair gericht is op het beheersen van het kredietrisico van de bank. De
leden van de CDA-fractie vragen de Minister of het doel niet juist het
klantbelang zou moeten zijn?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of hij een overzicht kan
geven van de accentverschillen van de bevindingen bij banken, aangezien
dit nu uit het rapport niet duidelijk wordt terwijl het wel wordt benoemd
dat er verschillen zijn? Deze leden vragen ook naar hoe het kan dat de
AFM conclusies trekt over communicatie, terwijl de AFM zelf aangeeft dat
veel communicatie helemaal niet is vastgelegd? Gaat de conclusie van
AFM dus alleen over het ontbreken van gespreksverslagen, e-mails en
brieven, of ook over de inhoud van de communicatie? Deze leden vragen
de Minister of hij al verbeteringen ziet in de omschrijvingen van de
kredietvoorwaarden bij banken, waarvan eerder door de AFM is geconstateerd dat deze niet altijd begrijpelijk zijn voor MKB’ers en dus voor
verbetering vatbaar zijn? Hierop doorgaand, deelt de Minister de
opvatting dat conclusies over als zouden banken voldoen aan alle
kredietvoorwaarden en dus geen onwenselijke handelingen jegens
bedrijven ondernemen aan de voorbarige kant is gezien de constatering
dat kredietvoorwaarden onduidelijk en onbegrijpelijk zijn voor veel
MKB’ers? Is de Minister bereid om een stevige regie te voeren richting
banken om kredietvoorwaarden begrijpelijk, rechtvaardig en eenduidig te
krijgen?
De AFM constateert (p.9) dat kleine MKB’ers geen middelen hebben om
expertise in te schakelen, deelt de Minister de opvatting dat een kleine
ondernemer hierdoor ook een afhankelijkheidsrelatie met de bank heeft
waardoor dit een bijzonder zorgplicht voor de bank met zich meebrengt?
En welke conclusie trekt de Minister uit de AFM-constatering (p.10) dat de
algemene voorwaarden van banken de banken zelf zeer veel rechten
toekent? Gaat de Minister hier iets aan doen, zo vragen de leden van de
CDA-fractie. Is de Minister bereid om ook onderzoek te (laten) doen naar
de wijze waarop kredieten zijn verstrekt, omdat overkreditering een
oorzaak kan zijn van het feit dat bedrijven in bijzonder beheer terechtkomen? Kan de Minister aangeven hoeveel bedrijven die in bijzonder
beheer zitten ook problematisch rentederivaat hebben?
Deelt de Minister de onwenselijkheid en onredelijkheid van dat bijzonder
beheer en de daarbij komende kosten ook wordt ingezet bij bedrijven die
gewoon aan hun verplichtingen voldoen, alleen omdat de problemen voor
de bank met solvabiliteiteisen te repareren, vragen de leden van de
CDA-fractie. Deze leden constateren ook dat er een verschil zit tussen de
herstelfase en de afwikkelfase van bijzonder beheer. Zij vragen de Minister
of voor de betreffende ondernemers wel voldoende duidelijk is in welke
fase men zit. Acht de Minister op basis van het onderzoek van de AFM dat
het eerlijk en transparant aan ondernemers is gecommuniceerd dat ze in
de afwikkelfase van hun bedrijf zitten? Zo nee, acht de Minister dit
acceptabel gezien de vele persoonlijke drama’s die dit kan veroorzaken?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of hij het wenselijk acht
dat aan de bank gelieerde BV’s woningen en/of panden opkopen van
ondernemers in bijzonder beheer? Kan de Minister een lijst opleveren
(met slechts bedragen, zonder verdere informatie) van door de bank
opgekochte activa en voor welk bedrag die activa vervolgens weer is
verkocht?
De leden van de CDA-fractie vragen het oordeel van de Minister over de
AFM-constatering dat banken soms serviceorganisaties inzetten waardoor
er geen of minder contact met accountmanagers en behandelaars is? Is
dit wel wenselijk wanneer het gaat om bedrijven waarbij de persoonlijke
gevolgen zeer groot kunnen zijn en dat persoonlijk contact zeer gewenst
is? Wat gaat de Minister doen aan – met name – serviceorganisaties die

7

een intimiderende aanpak (p.23) hanteren en lange wachttijden laten
ontstaan?
Welke genoemde branches (p.15) worden er door banken onderscheiden
bij het beheer van kredieten? Waarom worden deze specifieke branches
apart behandeld?
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of hij het aanvaardbaar
acht wanneer afspraken tussen bank en ondernemers niet worden
vastgelegd, zoals de AFM suggereert dat in sommige gevallen gebeurd?
Zo ja, waarom?
De leden van de CDA-fractie vragen hoe het kan het dat sommige banken
wel met risico-opslagen werken en andere banken niet? Is een maatregel
als risico-opslag dan wel nodig? Welke conclusies trekt de Minister uit de
constatering dat er niet goed wordt gecommuniceerd over bijzonder
beheer en is hij bereid om voor de betreffende ondernemers enige vorm
van compensatie voor te stellen? Deelt de Minister in dit kader de
opvatting dat het onacceptabel is dat in sommige gevallen niet is
onderbouwd waar de hoogte van fees en opslagen op is gebaseerd? Is de
Minister bereid om ondernemers te compenseren dan wel banken te
sanctioneren voor die gevallen waar bedrijven met niet onderbouwde
kosten zijn geconfronteerd? Zo nee, waarom niet?
Hoe oordeelt de Minister over de gevallen waarbij ondernemers in een
persoonlijke zeer benarde positie verkeren en de bank niet goed
bereikbaar is en/of lange wachttijden hanteert, vragen de leden van de
CDA-fractie?
Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie nog enkele algemene
vragen over het AFM-rapport. Welke kracht hebben de aanbevelingen van
de AFM over bijzonder beheer, nu de AFM geen handhavende
bevoegdheid heeft op het gebied van zakelijke kredietverlening? Waarom
heeft de AFM geen handhavende bevoegdheid heeft op het gebied van
zakelijke kredietverlening? Zijn er bij de Minister klachten binnengekomen
of signalen bekend van (belangen)organisaties de zich totaal niet
herkennen in de uitkomsten van het AFM-rapport? Wat doet u met deze
reactie? Wat is uw reactie op klachten van ondernemers die geen volledig
inzicht in hun kredietdossier kunnen krijgen? Bent u bereid om maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat ondernemers wél volledig inzicht in
hun kredietdossier krijgen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het AFM-rapport
aangaande een verkennend onderzoek naar de werkwijze van de afdeling
bijzonder beheer van banken voor MKB krediet en de reactie van de
Minister hierop.
Naar aanleiding van het genoemde punt brengen de leden van de
PVV-fractie het volgende naar voren.
Onredelijke maatregelen jegens mkb
Allereerst merken de leden van de PVV-fractie op dat in het AFM-rapport
geconcludeerd wordt dat de bijzonder beheer-afdelingen van banken geen
onredelijke maatregelen jegens ondernemers treffen, maar de communicatie wel verbeterd kan worden. De leden van de PVV-fractie stellen –
verwijzend naar een artikel in Follow the Money1 – vast dat veel ondernemers verbaasd zijn over de uitkomsten van het rapport en het ervaren
als een klap in het gezicht van het MKB. De leden van de PVV-fractie
1

http://www.ftm.nl/exclusive/forse-kritiek-op-afm-rapport-bijzonder-beheer/

8

vragen de Minister een verklaring te geven voor het enorme contrast
tussen de uitkomsten van het rapport en de wijze waarop de ondernemers
dit ervaren.
Inzage klantendossier
Voorts merken de leden van de PVV-fractie op dat de AFM vaststelt dat de
overdracht naar bijzonder beheer voor sommige ondernemers als een
verrassing komt. Ook de reden voor overdracht wordt niet altijd begrepen.
De leden van de PVV-fractie vragen de Minister hoe dit komt en hoe dit
voorkomen kan worden. Is het bijvoorbeeld mogelijk de ondernemers in
een eerder stadium te informeren?
Eveneens stellen de leden van de PVV-fractie vast dat ondernemers geen
inzage hebben in hun klantendossier. De leden van de PVV-fractie vragen
de Minister in te gaan op de situatie in het VK met betrekking tot het
inzage hebben in eigen klantendossier onder bijzonder beheer. In
hoeverre kan Nederland hier een voorbeeld aan nemen en is het mogelijk
dit wettelijk te verankeren?
Kosten bijzonder beheer
Verder vragen de leden van de PVV-fractie naar een overzicht van de
kosten waarmee ondernemingen die onder bijzonder beheer zijn geplaatst
precies te maken hebben (graag per onderdeel aangeven). Welke
rentetarieven horen bij de verschillende klantenrisico’s die de bank loopt
en hoe hoog zijn de beheerskosten voor ondernemingen onder bijzonder
beheer?
Eveneens willen de leden van de PVV-fractie weten in hoeverre de
Minister het wenselijk acht de extra kosten voor ondernemers onder
bijzonder beheer te verbieden.
Ontwikkeling bijzonder beheer
Tenslotte willen de leden van de PVV-fractie weten hoe de ontwikkeling
van bijzonder beheer (per bank) de afgelopen vijf jaar is geweest.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister van Financiën over het verkennend onderzoek bij de afdelingen
bijzonder beheer die kredieten voor het midden- en kleinbedrijf (MKB)
behandelen van de Autoriteit Financiële markten (AFM). Deze leden
hebben naar aanleiding van de rapportage van AFM en de brief van de
Minister nog wel enkele vragen die zij graag aan de Minister willen
voorleggen.
Verwachtingskloof klant en bank
De leden van de D66-fractie constateren uit het AFM-rapport dat de
verwachtingen van ondernemers over het doel van bijzonder beheer
uiteenlopen met wat zij in de praktijk ervaren. Daarnaast lezen zij in het
rapport dat banken hun klanten onvoldoende informeren over de
consequenties van een bijzonder beheer traject. Kan de Minister
toelichten of hij van plan is hier iets aan te doen? Zo ja, wat is hij dan van
plan? Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie lezen dat er geen aanwijzingen zijn gevonden
over het bestaan van een «verdienmodel» gebaseerd op de maatregelen
van bijzonder beheer bij banken. De leden constateren daarnaast dat

9

banken bijzonder beheer specialisten inzet om kredietrisico te beperken.
Wat vindt de Minister van de mogelijkheden die banken hebben om dat
kredietrisico te beperken? Kan de Minister uiteenzetten of de banken
volgens hem genoeg rekening houden met het klantbelang en continuïteit
van de klantrelatie? Waarom leidt bijzonder beheer in zoveel gevallen tot
kostenverhogende maatregelen voor de ondernemer en niet tot kostenverlagende? Is de Minister bekend met het artikel «een harde confrontatie
met de afdeling bijzonder beheer»?2 Zo ja, kan hij reflecteren op dergelijke
berichtgeving, hoe valt dit te rijmen met het AFM-rapport?
Communicatie
De leden van de D66-fractie constateren dat de communicatie tussen
banken en ondernemers te wensen overlaat. Daarnaast lezen zij dat AFM
de banken heeft gevraagd klanten al voor de daadwerkelijke overdracht te
informeren over de mogelijke overdracht naar bijzonder beheer en om de
reden voor de overdracht naar bijzonder beheer beter toe te lichten aan de
klant en duidelijk aan te geven hoe het vervolgproces eruit ziet. Kan de
Minister aangeven of hij vindt dat banken beter moeten communiceren
onder welke voorwaarden het mogelijk is voor ondernemers om bijzonder
beheer te beëindigen? Heeft de Minister vernomen in hoeverre de banken
de verzoeken van AFM in zullen willigen?
De leden van de D66-fractie lezen dat wanneer bijzonder beheer wordt
uitbesteed aan serviceorganisaties er vaker voorkomende signalen zijn
van een intimiderende aanpak van die serviceorganisaties en lange reactie
termijnen als de klant zelf met een voorstel komt. vindt de Minister dat
deze intimiderende aanpak blijk geeft van een onwenselijk verdienmodel?
Is de Minister voornemens iets te doen aan de werkwijze van serviceorganisaties? Zo ja, kan hij dat verduidelijken? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
De leden van de ChristenUnie-fractie willen graag enkele vragen stellen
aan de Minister over de AFM-rapportage «Bijzonder beheer».
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de Minister de conclusie
van het AFM-rapport onderschrijft dat banken klanten onvoldoende
informeren wat ze te wachten staat in een bijzonder beheertraject en
onvoldoende uitleggen hoe ze rekening houden met het belang van de
klant bij het nemen van maatregelen.
In hoeverre draagt daarnaast volgens de Minister de relatief sterke positie
van de bank ten opzichte van de klant bij aan de problemen in de
dienstverlening aan het MKB, zo willen deze leden weten. Welke mogelijkheden ziet de Minister om de positie van de klant ten opzichte van de bank
te versterken? Wat vindt hij van de optie om beperkingen te stellen aan de
maatregelen die banken in het kader van bijzonder beheer aan klanten
kunnen opleggen? Welke beperkingen van de algemene voorwaarden
zouden volgens de Minister tot een betere machtsbalans kunnen leiden?
Bevindingen en verbeterpunten
De AFM geeft in het rapport aan geen aanwijzingen voor een patroon van
benadeling van klanten door banken gevonden te hebben. Wat is de
reactie van de Minister op deze conclusie? De leden van de ChristenUniefractie vragen om een nadere toelichting of dit inhoudt dat in individuele

2

http://www.ftm.nl/exclusive/een-harde-confrontatie-met-de-afdeling-bijzonder-beheer/

10

zaken mogelijk toch aanwijzingen voor benadeling van klanten door
banken gevonden zijn.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen om een uitgebreide
toelichting op de door banken gehanteerde criteria voor de overdracht
naar bijzonder beheer. Om welke concrete criteria gaat het hierbij, zo
willen deze leden weten.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de Minister kijkt naar de
verdeling van de extra kosten (zoals taxatiekosten) die gepaard gaan met
bijzonder beheer. Ziet hij mogelijkheden om tot een eerlijker verdeling van
kosten te komen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de Minister van mening is
dat banken voldoende rekening houden met de voorwaarden waaronder
in het verleden financiering is verstrekt, bijvoorbeeld in de gevallen waar
banken, zoals zij zelf ook erkennen, te makkelijk geld hebben geleend?
Uit de AFM-rapportage blijkt dat in veel klantdossiers een deel van de
communicatie ontbreekt, zoals gespreksverslagen en schriftelijke
communicatie van de klant. Deelt de Minister de opvatting dat het
ontbreken van zulke gegevens in klantdossiers met het oog op de
zorgvuldigheid ongewenst is, zo vragen de leden van de ChristenUnie.
Kan de Minister toelichten wat de oorzaken van de onvolledige klantdossiers zijn en welke maatregelen banken gaan nemen om te zorgen dat de
klantdossiers in orde zijn.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de AFM een groot
aantal aanbevelingen heeft gedaan om de communicatie duidelijker en
transparanter te maken en om de bereikbaarheid en continuïteit in het
klantcontact te verbeteren. In het rapport wordt in algemene zin aangegeven dat de banken bereid zijn om in lijn met de aanbevelingen
aanpassingen door te voeren. Genoemde leden willen graag weten in
hoeverre de banken zich herkennen in de gegeven punten van kritiek en
het voornemen hebben om de specifieke aanbevelingen allemaal op te
volgen. Welke concrete stappen worden daartoe door de banken
genomen, zo vragen deze leden.
Follow up
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wanneer de resultaten van de
eerste follow up worden verwacht. Tevens willen deze leden weten of de
Kamer wordt geïnformeerd over de resultaten van de follow up. Is de
Minister bereid om de Kamer te informeren over de verbeteringen die
banken doorvoeren?

11