Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1867
Vragen van het lid Leegte (VVD) aan de Minister van Economische Zaken over
nationale subsidies voor hernieuwbare energie (ingezonden 28 maart 2014).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 7 mei 2014)
Vraag 1
Kent u het bericht «The end is near for national renewable energy subsidy
schemes in the EU»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat betekent het als het Hof van Justitie de hier aangehaalde uitspraak van
de Advocaat-Generaal (zaak Ålands Vindkraft) bevestigt? Zijn lidstaten dan
verplicht hun stimuleringsmaatregelen voor duurzame energie open te stellen
voor in het buitenland geproduceerde energie en wat betekent dit voor de
SDE+?
Antwoord 2
Indien het Hof van Justitie de conclusie van de Advocaat-Generaal geheel
onderschrijft, zal richtlijn 2009/28/EU (verder: richtlijn hernieuwbare energie)
gewijzigd moeten worden. Op dit moment geeft de richtlijn hernieuwbare
energie (artikel 3 lid 3) mogelijkheden voor het aanbrengen van territoriale
beperkingen in steunregelingen. Deze mogelijkheden zullen ongeldig worden
verklaard omdat er dan sprake zou zijn van een inbreuk op het vrij verkeer
van goederen.
In bovenstaand scenario zal een lidstaat, wanneer zij gekozen heeft om de
opwekking van hernieuwbare energie te steunen en daarbij territoriale
grenzen hanteert, haar steunregeling moeten aanpassen zodat de steunregeling geen territoriale beperkingen meer oplegt. Deze aanpassing moet binnen
twee jaar na uitspraak van het Hof van Justitie in werking treden.
Daarnaast zal het in zijn geheel volgen van de conclusies van de A-G door het
Hof tot gevolg hebben dat de uitvoering van de richtlijn hernieuwbare
energie EU-breed ter discussie komt te staan. In dat geval ben ik voornemens

1

ah-tk-20132014-1867
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.energypost.eu/end-near-national-renewable-energy-subsidy-schemes-eu/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

om met de andere lidstaten en de Europese Commissie in gesprek te gaan
over de gevolgen van de uitspraak.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de stelling dat bijvoorbeeld een Deense of Britse offshore
windproducent in aanmerking kan komen voor Nederlandse overheidssteun –
uit de SDE+ – voor een project buiten Nederland? Kan dat als er sprake is van
statistische overdracht of alleen bij fysieke levering van stroom? Welke
kansen en bedreigingen ziet u om de Nederlandse nationale doelstelling voor
hernieuwbare energie in te vullen via de import van elektriciteit uit andere
landen?
Antwoord 3
De Europese Commissie dringt al langere tijd aan op samenwerking tussen
lidstaten en eventuele derde landen. Zo geeft de richtlijn hernieuwbare
energie diverse mogelijkheden om via «samenwerkingsmechanismen» of
«flexibele mechanismen» projecten uit andere lidstaten te steunen. Ook is er
in november 2013 een richtsnoer gepubliceerd waarbij deze samenwerkingsmechanismen centraal staan. Tot op heden zijn er slechts enkele lidstaten die
van deze mogelijkheden gebruik maken.
Op 24 mei 2012 heeft mijn voorganger de Tweede Kamer schriftelijk
geïnformeerd over de mogelijkheden voor «import» van hernieuwbare
energie (Kamerstukken II 2011/12, 31 239, nr. 137). Daarmee wordt een deel
van de doelstelling van een lidstaat in een andere lidstaat gerealiseerd. De
samenwerkingsmechanismen bieden mogelijkheden om de doelstelling tegen
lagere kosten te halen dan wat nationaal mogelijk is. Andere landen hebben
mogelijk meer potentieel aan relatief goedkope duurzame energie beschikbaar. Bij samenwerking tussen lidstaten is fysieke levering van de geproduceerde elektriciteit van de «exporterende» naar de «importerende» lidstaat
geen vereiste. De hernieuwbare energie wordt bij samenwerkingsprojecten
tussen lidstaten administratief overgedragen. Bij samenwerking met derde
landen (buiten de EU) moet de geproduceerde elektriciteit wel fysiek
getransporteerd worden naar EU-grondgebied. Daarnaast worden in de brief
verschillende kansen en aandachtspunten benoemd waar rekening mee moet
worden gehouden bij nadere uitwerking van dit vraagstuk.
In mijn brief van 31 oktober 2013 (Kamerstukken II 2013/14, 31 239, nr. 171)
heb ik aangegeven dat ik voornemens ben de systematiek verder uit te
werken en het Besluit stimulering duurzame energieproductie aan te passen,
zodat de samenwerkingsmechanismes eventueel gebruikt kunnen worden om
de nationale doelstelling hernieuwbare energie te realiseren. Uitwerking is
complex en dient uiterst zorgvuldig te gebeuren.
Het gebruik van de Europese samenwerkingsmechanismes uit de richtlijn
hernieuwbare energie sluit aan bij de wensen van de Europese Commissie en
ook ECN en PBL hebben tijdens onderhandelingen over het energieakkoord
geadviseerd om van deze mechanismen gebruik te maken. De Tweede Kamer
zal hierover in het najaar 2014 nader geïnformeerd worden.
Vraag 4
In hoeverre onderschrijft u de constatering van de Advocaat-Generaal dat
grensoverschrijdende projecten zoals die tussen Noorwegen en Zweden
kunnen bijdragen aan kostenreductie en het voorkomen van marktverstoringen tussen landen?
Antwoord 4
Ik onderschrijf de constatering van de Advocaat-Generaal dat grensoverschrijdende projecten een bijdrage kunnen leveren aan het behalen van de
nationale doelstelling op een kosteneffectieve manier. Echter, uitwerking is
complex en moet zorgvuldig gebeuren. Voor verdere toelichting verwijs ik
naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Welke mogelijkheden ziet u om het systeem van Garanties van Oorsprong
om te bouwen in een EU-breed systeem waarin landen daadwerkelijk worden
afgerekend op de hoeveelheid hernieuwbare energie die ze consumeren, in
plaats van op de hoeveelheid hernieuwbare energie die ze op eigen bodem
opwekken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Het systeem voor garanties van oorsprong (gvo’s) is vastgelegd in de richtlijn
hernieuwbare energie. Gvo’s zijn certificaten die het groene karakter van
hernieuwbare energie verhandelbaar maken. De internationale handel in
gvo’s is niet gekoppeld aan het behalen van de nationale streefcijfers voor de
productie van energie uit hernieuwbare bronnen. Bij een wijziging van het
systeem zoals in de vraag is aangegeven zal, gegeven het bovenstaande,
waarschijnlijk een ander type certificaat moeten worden ontwikkeld.
Een EU-breed systeem waarin landen worden afgerekend op hun hernieuwbare energieconsumptie lijkt de facto op een Europese leveranciersverplichting. Dit systeem is op nationaal niveau uitgebreid onderzocht (Kamerstukken
II 2012/13, 31 239, nr. 170). Daaruit is gebleken dat dit systeem een aantal
belangrijke nadelen kent. Op EU-niveau kunnen die zich ook – en mogelijk
zelfs sterker – voordoen. Ik zie op dit moment geen aanleiding om te pleiten
voor een dergelijk systeem.
Indien de Europese Commissie hiertoe het initiatief neemt, zal ik beoordelen
of een voorstel van de Europese Commissie op een efficiëntere wijze de
ontwikkeling van hernieuwbare energie kan stimuleren. Op dit moment is mij
niet bekend dat de Europese Commissie hieraan denkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3