2014D31177

Verslag plenaire vergaderingen FATF februari en juni 2014
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 september 2014
Van 12 tot en met 14 februari jl. en van 25 tot en met 27 juni jl. vonden in
Parijs plenaire vergaderingen plaats van de Financial Action Task Force
(FATF). De FATF is een internationale organisatie die zich bezig houdt met
de bestrijding van witwassen en de financiering van terrorisme. Ik
informeer u, mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie, over de
belangrijkste onderwerpen die aan de orde zijn geweest, waaronder de
opvolging van de aanbevelingen uit de evaluatie van Nederland.
FATF evaluatie van Nederland
In 2011 is het evaluatie rapport van Nederland door de FATF vastgesteld.
In het rapport wordt positief geoordeeld over het strafrechtelijk juridisch
kader ten aanzien van witwassen, beslaglegging en ontneming van
criminele gelden en het bevriezen van tegoeden gerelateerd aan terrorisme. Het evaluatierapport was echter ook kritisch maar opbouwend ten
aanzien van enkele specifieke onderdelen van het Nederlandse beleid ten
aanzien van de bestrijding van witwassen en financieren van terrorisme.
De plenaire vergadering heeft in februari 2014 bevestigd dat Nederland
inmiddels voldoende maatregelen heeft genomen om de tekortkomingen
in wetgeving en beleid die in 2011 waren geconstateerd, aan te pakken1.
Hiermee is Nederland uit de zogenoemde follow-up procedure, zodat de
derde ronde van FATF-evaluaties voor Nederland is beëindigd.
Dezelfde conclusie bereikte de plenaire vergadering in februari 2014 ook
ten aanzien van vijf andere landen, waaronder Aruba2. Ook Aruba,
geëvalueerd in 2009, heeft inmiddels voldoende maatregelen getroffen
om de destijds gesignaleerde tekortkomingen te adresseren.
In de evaluatie van Nederland uit 2011 waren onder meer tekortkomingen
gesignaleerd op het terrein van de strafbaarstelling van terrorismefinanciering, het verplichte cliëntenonderzoek en de organisatie van de
Financial Intelligence Unit-Nederland (FIU-Nederland). Nederland heeft
daarop relevante wetgeving aangepast, met name de Wet ter voorkoming
van Witwassen en Terrorisme Financiering3 en het Wetboek van Strafrecht4. Verder is geborgd dat het hoofd FIU-Nederland voldoende
mandaat heeft om op onafhankelijke wijze en zonder beïnvloeding te
functioneren. Deze maatregelen zijn hieronder nader toegelicht.

1

Zie: «Mutual Evaluation of the Netherlands, 2nd Follow-up Report» (www.fatf-gafi.org/topics/
mutualevaluations/documents/fur-netherlands-2014.html).
2
Zie: «Mutual Evaluation of the Aruba, Kingdom of the Netherlands: 8th Follow-up Report»
(http://www.fatf-gafi.org/media/fatf/documents/reports/mer/FUR-Aruba-2014.pdf).
3
Wet van 20 december 2012 tot wijziging van de Wet ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme en de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
terrorisme BES in verband met de implementatie van aanbevelingen van de Financial Action
Task Force (Stb. 2012, 686).
4
Wet van 10 juli 2013 tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafrecht
BES, en enkele andere wetten in verband met de strafbaarstelling van het financieren van
terrorisme (Stb. 2013, 292).

nds-tk-2014D31177

1

Strafbaarstelling TF
In Nederland was terrorismefinanciering strafbaar als voorbereiding van
terroristische misdrijven of als deelneming aan een terroristische
organisatie. De wijze van strafbaarstelling in het Nederlandse recht week
daarmee af van de wijze van strafbaarstelling in het merendeel van de
FATF landen. Inmiddels is per 1 september 2013 terrorismefinanciering
autonoom strafbaar gesteld in art. 421 van het Wetboek van Strafrecht.
FIU-Nederland
Uit de evaluatie bleek dat de organisatiestructuur en de mate van
onafhankelijkheid van de FIU ten opzichte van opsporingsdiensten
verbeterd moest worden. Zo waren er te veel partijen betrokken bij de
aansturing van FIU-Nederland. Sinds 1 januari 2013 is FIU gepositioneerd
binnen de Nationale Politie, maar zij maakt daar geen onderdeel van uit.
Het hoofd FIU heeft voldoende mandaat om op onafhankelijke wijze en
zonder beïnvloeding haar functie uit te oefenen. Daarnaast heeft FIU een
nieuwe ICT-systeem ingevoerd waarmee de verwerking en analyse van de
gegevens aan de huidige standaard voldoet. De effectiviteit van het
meldsysteem blijft een voortdurend punt van aandacht, maar is door de
FATF als voldoende beoordeeld.
Wet ter voorkoming van Witwassen en Terrorisme Financiering (WWFT)
Over de WWFT werd geoordeeld dat er tekortkomingen waren ten aanzien
van het cliëntenonderzoek en het melden van ongebruikelijke transacties.
Hierbij werd opgemerkt dat bepaalde tekortkomingen het gevolg zijn van
een discrepantie tussen de aanbevelingen van de FATF en de EU-regelgeving welke de basis vormt voor de Nederlandse anti-witwasregelgeving.
Beëindiging follow up derde evaluatieronde
De plenaire vergadering van juni 2014 heeft bevestigd dat ook Argentinië,
Australië, Duitsland en Zuid-Korea voldoende maatregelen hebben
genomen om de tekortkomingen in wetgeving en beleid weg te nemen.
Hiermee zijn ook deze landen uit de zogenoemde follow up procedure,
zodat de derde ronde van FATF evaluaties ook voor deze landen is
beëindigd.
Voorbereidingen voor de 4e ronde landenevaluaties
In 2014 is een nieuwe ronde van landenevaluaties van start gegaan, op
basis van de in februari 2012 aangescherpte nieuwe FATF-standaarden.
Tijdens de plenaire vergaderingen van februari en juni 2014 is verder
gesproken en zijn besluiten genomen over de nadere invulling van dit
evaluatieproces en over de procedures eromheen. Een belangrijk
onderdeel daarin is de zogeheten «follow-up procedure», het monitoren
van de ontwikkelingen in landen na afloop van de evaluatie. De eerste
landen die worden geëvalueerd zijn Spanje en Noorwegen. Begin volgend
jaar zullen België en Australië worden geëvalueerd.
Tijdens de plenaire vergaderingen van de FATF zijn verder de volgende
onderwerpen aan de orde geweest:

2

Hoog/risico en-of niet coöperatieve landen: «zwarte» en «grijze»
lijst
De FATF houdt twee lijsten bij waarop landen staan die onvoldoende
maatregelen nemen ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering5. De eerste lijst is het zogeheten public statement en kan worden
gezien als de zwarte lijst.
In de op 27 juni jongstleden gepubliceerde versie van dit document
worden Iran en Noord Korea geïdentificeerd als landen waartegen
maatregelen genomen moeten worden en wordt een groep van vier
landen geïdentificeerd met strategische tekortkomingen in hun AML/CFT
systemen waar onvoldoende aan wordt gewerkt. De tweede lijst,
informeel ook wel de «grijze lijst» genoemd, is een lijst met 17 landen die
belangrijke tekortkomingen hebben in hun AML/CFT systemen, maar wél
gecommitteerd zijn om deze tekortkomingen te adresseren. Tijdens de
afgelopen vergadering is besloten dat vijf landen van de grijze lijst kunnen
worden geschrapt omdat ze alle tekortkomingen hebben geadresseerd.
Voorts werden vijf landen verplaatst van de zwarte naar de grijze lijst.
Opnieuw hebben veel andere landen een significante vooruitgang laten
zien. Hieruit blijkt dat het proces monitoring van landen en publicatie van
bevindingen effectief is: in veel gevallen nemen de betrokken landen de
noodzakelijke maatregelen om witwassen en terrorismefinanciering te
bestrijden.
Turkije is het enige lid van de FATF dat op de zogeheten «zwarte lijst»
stond. Tijdens de plenaire van juni 2014 is Turkije verplaatst naar de grijze
lijst. FATF zal een on-site visit houden waarbij Turkije kan bevestigen dat
alle tekortkomingen voldoende zijn geadresseerd.
Beide lijsten zijn te vinden op de website van de FATF. De Nederlandsche
Bank publiceert na elke plenaire vergadering een persbericht op haar
website «Open Boek Toezicht» met verwijzingen naar de nieuwe lijsten.
Op diezelfde website is een zogeheten Q&A te vinden die aangeeft welke
(aanvullende) maatregelen Nederlandse financiële instellingen kunnen
nemen, in het kader van de naleving van de WWFT, om het verhoogde
risico te mitigeren6.
Lidmaatschap
De plenaire vergadering van juni 2014 heeft verder besloten dat het
lidmaatschap van de FATF onder voorwaarden kan worden uitgebreid. Ten
behoeve van een eventuele uitbreiding wordt een proces in gang gezet
om te bepalen of kandidaat landen beschikken over voldoende bereidheid,
geschiktheid en gereedheid. Bij dit proces wordt het belang van objectieve
toelatingscriteria, adequate geografische representatie, financieeleconomische relevantie, toewijding aan de FATF-aanbevelingen en de
slagvaardigheid van de FATF als organisatie zorgvuldig in het oog
gehouden en afgewogen.

5
6

Zie over dit proces eerdere kamerbrieven inzake het verslag van de FATF plenaire.
Zie website «Open Boek Toezicht» van DNB: http://www.toezicht.dnb.nl/

3

Volgende vergadering
De volgende plenaire vergadering zal plaatsvinden van 22 tot en met
24 oktober 2014 in Parijs. U zult na afloop van die vergadering over de
resultaten worden geïnformeerd.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

4