Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2444

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 januari 2022
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de Raad Algemene
Zaken van 25 januari 2022.
Overeenkomstig de informatie-afspraken informeert het kabinet uw
Kamer middels deze geannoteerde agenda ook over de inzet voor de
plenaire vergadering van 21–22 januari 2022 van de Conferentie over de
Toekomst van Europa.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-21501-02-2444
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2444

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN
25 JANUARI 2022
Dinsdag 25 januari 2022 vindt in Brussel een Raad Algemene Zaken (RAZ)
plaats. Op de agenda1 van deze Raad staan de volgende onderwerpen: het
wetgevingspakket «versterking van democratie en integriteit van
verkiezingen», de prioriteiten van het Frans EU-voorzitterschap, de
Conferentie over de Toekomst van Europa, COVID-19: coördinatie op
EU-niveau en de relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk (VK). De
Minister van Buitenlandse Zaken is voornemens deel te nemen aan deze
vergadering.
Wetgevingspakket «versterking van democratie en integriteit van
verkiezingen»
Het streven van het Franse EU-voorzitterschap is om tijdens deze RAZ een
verkennend debat te voeren over het nieuwe wetgevingspakket
«Versterking van democratie en integriteit van verkiezingen», dat op
25 november 2021 door de Commissie is gepresenteerd. Het pakket
bestaat uit vier voorstellen. Het eerste voorstel betreft een verordening
over transparantie en gerichte politieke reclame. Het tweede voorstel
bestaat uit twee richtlijnen die het kiesrecht actualiseren van «mobiele
EU-burgers» bij gemeenteraadsverkiezingen en bij verkiezingen van het
Europees Parlement (EP). Mobiele EU-burgers zijn EU-burgers die
verblijven in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn. Tot slot heeft de
Commissie een voorstel gedaan voor herziening van de verordening van
het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese
politieke stichtingen. Deze herziening beoogt onder andere de transparantie van Europese politieke partijen en stichtingen te vergroten.
Het Franse EU-voorzitterschap wil het komende half jaar voortgang maken
op dit pakket. Het is de verwachting dat het voorstel over de financiering
van Europese politieke partijen prioriteit heeft voor dit voorzitterschap. De
voorstellen over politieke reclame en de mobiele burgers worden later in
het voorzitterschap behandeld. Naar verwachting zal het Franse voorzitterschap tijdens deze RAZ middels Raadsconclusies willen vaststellen wat de
kaders zijn van dit pakket. Aangezien de voorstellen 25 november jl.
gepubliceerd zijn, is de verwachting dat een groot aantal lidstaten
hierover nog geen officiële positie heeft bepaald. De verwachting is dan
ook dat de discussie tijdens de RAZ verkennend en op hoofdlijnen zal zijn.
In algemene zin geldt dat het kabinet positief is over het pakket dat de
Commissie heeft voorgesteld. Het beschermen van de integriteit van
verkiezingen en het open publieke debat is van groot belang voor onze
democratie. De verschillende voorstellen in het wetgevingspakket beogen
daar aan bij te dragen. De kabinetsappreciatie van het wetgevingspakket
van de Commissie wordt uitgewerkt in drie verschillende BNC-fiches, die
op 21 januari aanstaande met uw Kamer worden gedeeld. Op het voorstel
over het pakket van politieke reclame is door uw Kamer een parlementair
voorbehoud geplaatst. De BNC-fiches worden op 10 februari 2022
besproken in het commissiedebat van de commissie voor Binnenlandse
Zaken.
Prioriteiten EU-Frans voorzitterschap
Het Franse EU-voorzitterschap zal tijdens deze RAZ zijn prioriteiten
presenteren. President Macron presenteerde op 9 december 2021 tijdens

1

Delegates Portal: CM 1076/22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2444

2

een persconferentie2 drie lijnen waaronder de verschillende wetgevingstrajecten, discussies en initiatieven tijdens het voorzitterschap kunnen
worden geschaard: een soeverein Europa, een nieuw groeimodel voor
Europa en een Europa op menselijke schaal. Hoewel president Macron het
thema strategische autonomie niet specifiek noemde, is bekend dat dit
voor Frankrijk een belangrijk onderwerp is tijdens het voorzitterschap en
dat de discussies onder de geschetste drie lijnen mede zullen bijdragen
aan het concretiseren van de discussies omtrent strategische autonomie.
Uw Kamer werd in het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van
13 december 2021 reeds geïnformeerd over de EU-externe prioriteiten van
het voorzitterschap.3 Op EU-extern gebied zal Frankrijk onder meer
inzetten op veiligheids- en defensiesamenwerking, waaronder de
aanname van het Strategisch Kompas. Ook zet Frankrijk in op het werken
aan stabiliteit en welvaart in derde landen. In februari 2022 vindt de
EU-AU (Afrikaanse Unie) top plaats en president Macron kondigde tevens
een top aan in juni 2022 over de Westelijke Balkan. Daarnaast hoopt
Frankrijk voortgang te boeken op het asiel- en migratiepact en het
versterken van samenwerking met landen van herkomst en doorreis.
Onder de noemer van een nieuw groeimodel voor Europa schaarde
president Macron een aantal EU-interne dossiers, waaronder het Fit-for-55
pakket. Vordering maken met de onderhandelingen over dit pakket, in het
bijzonder het Carbon Border Adjustment Mechanism4, is een grote
prioriteit tijdens het Franse EU-voorzitterschap. Verder hoopt Frankrijk
onder meer digitalisering en kwalitatief, gekwalificeerd en goed betaald
werk te bevorderen. Onder de noemer van een Europa op menselijke
schaal noemde president Macron onder meer de Conferentie over de
Toekomst van Europa en het belang van de rechtsstaat in de Europese
Unie. Op de informele Europese top op 10 en 11 maart 2022 wil Macron
over deze onderwerpen spreken.
Nederland zal tijdens de RAZ de prioriteiten van het inkomend Franse
EU-voorzitterschap verwelkomen. In lijn met de gezamenlijke verklaring
van Frankrijk en Nederland van augustus jl.5 ziet het kabinet er naar uit
om de bilaterale relatie te verdiepen en te versterken en samen te werken
aan een sterk Europa.
Conferentie over de Toekomst van Europa
Het Franse EU-voorzitterschap zal informeren over recente ontwikkelingen
op het gebied van de Conferentie over de Toekomst van Europa. Daarbij
zal naar verwachting terug worden geblikt op de derde plenaire vergadering van de Conferentie van 21–22 januari 2022, en de daaraan
voorafgaande bijeenkomsten van werkgroepen. Naar verwachting zal het
Franse voorzitterschap daarnaast een toelichting geven op het verloop en
planning van de EU-burgerpanels, die aanbevelingen leveren voor de
plenaire vergadering. Ook zal het Franse voorzitterschap mogelijk
vooruitblikken naar komende plenaire vergaderingen. Wat het kabinet
betreft is een zorgvuldige, duidelijke planning voor de komende periode
van belang, met name richting de deelnemende burgers. Daarbij is het

2

https://www.elysee.fr/emmanuel-macron/2021/12/09/presentation-de-la-presidence-francaisedu-conseil-de-lunion-europeenne.
3
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2240.
4
Kamerstuk 22 112, nr. 3197.
5
Gemeenschappelijke Nederlandse verklaring van Frankrijk en Nederland | Diplomatieke
verklaring | Rijksoverheid.nl. Document is een bijlage van het verslag informele Raad Buitenlandse Zaken 2–3 september 2021, Kamerstuk 21 501-02, nr. 2410.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2444

3

kabinet van mening dat de aanbevelingen in het eindverslag de inbreng
van burgers moeten reflecteren.
Overeenkomstig de informatie-afspraken informeert het kabinet uw
Kamer middels deze geannoteerde agenda ook over de inzet voor de
plenaire vergadering van 21–22 januari 2022 van de Conferentie over de
Toekomst van Europa.
De derde plenaire vergadering van de Conferentie zal plaatsvinden in
Straatsburg, waaraan zowel fysiek als digitaal kan worden deelgenomen.
Wegens COVID-19 werd de eerder voorziene plenaire vergadering van
17–18 december 2021 uitgesteld. Ook zijn de bijeenkomsten van twee van
de EU-burgerpanels verplaatst. Hierdoor is de planning van de thema’s
voor de plenaire vergaderingen gewijzigd. Volgens de nieuwe planning zal
de plenaire vergadering van 21–22 januari gericht zijn op de thema’s
Europese democratie, waarden en rechten, rechtsstaat en veiligheid, en
klimaatverandering en milieu, en gezondheid. Besproken wordt de
inbreng vanuit de EU-burgerpanels, nationale panels, en het meertalige
digitale platform op deze thema’s.
Nederland is één van de lidstaten die nationale burgerdialogen (Kijk op
Europa) heeft georganiseerd. Parallel aan deze geannoteerde agenda
komt het derde tussenverslag van Kijk op Europa uw Kamer toe. Dit
tussenverslag bevat de uitkomsten van de nationale burgerdialogen voor
de thema’s klimaatverandering en milieu, migratie, gezondheid en de rol
van de EU in de wereld. Het kabinet zal de uitkomsten uit de tussenverslagen van Kijk op Europa aanbieden aan de Conferentie en in de plenaire
vergadering presenteren.
Het derde tussenverslag is een aanvulling op de eerder aangeboden
tussenverslagen van de burgerdialogen Kijk op Europa, en de notitie van
het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) over de wensen en verwachtingen van Nederlanders ten aanzien van de Europese Unie.6 Met dit
derde tussenverslag zijn alle negen thema’s behandeld, en de burgerdialogen afgerond. Het kabinet is voornemens de tussenverslagen te
bundelen en uw Kamer een integraal verslag van de burgerdialogen Kijk
op Europa toe te sturen. Ook vindt terugkoppeling plaats richting de
burgers die hieraan hebben deelgenomen.
COVID-19: coördinatie op EU-niveau
Met betrekking tot COVID-19 heeft het voorzitterschap aangegeven de
stand van zaken te willen bespreken. Hierbij zal in ieder geval worden
gesproken over de coördinatie van maatregelen ten aanzien van reizen
binnen en naar de EU. Het is de bedoeling van het voorzitterschap om in
aanloop naar deze Raad een akkoord te bereiken over Raadsaanbeveling
1475.7 Het kabinet acht het van belang om reismaatregelen ter bestrijding
van het virus zoveel mogelijk te coördineren in Europees verband om een
lappendeken aan nationale maatregelen te voorkomen. Ook zal naar
verwachting gesproken worden over internationale solidariteit. Het
kabinet zal daarbij opnieuw de belangrijke rol van Team Europe onderstrepen: zowel wat betreft de levering en distributie van vaccins, primair
via COVAX, als het verbeteren van country readiness en de versterking
van gezondheidssystemen in partnerlanden. Nederland zal voorts steun
uitspreken voor de inspanningen van Team Europe om de productiecapaciteit van vaccins en medicijnen in partnerlanden te verbeteren.

6
7

Kamerstuk 35 663, nrs. 34 en 35.
Kamerstukken 25 295 en 22 112, nr. 1623.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2444

4

Relatie tussen de EU en het VK
Naar verwachting zullen de leden van de Raad stilstaan bij de stand van
zaken omtrent de relatie tussen de EU en het VK en specifiek bij de
voortgang in de gesprekken over de implementatie van het Protocol
Ierland/Noord-Ierland (hierna: Protocol). Zoals ook gemeld in de beantwoording van Kamervragen over dit onderwerp,8 zijn de Europese
Commissie en het VK sinds de inwerkingtreding van het Terugtrekkingsakkoord in gesprek met als doel om de gemaakte afspraken in het Protocol
nader uit te werken binnen de afgesproken kaders. De focus van deze
gesprekken ligt bij het oplossen van de praktische problemen zoals
opgebracht door het VK en de Noord-Ierse belanghebbenden. Volledige
implementatie van het Protocol blijft hierbij het einddoel. Naar
verwachting zal vicevoorzitter van de Europese Commissie Šefčovič
tijdens de Raad een toelichting geven op de laatste ontwikkelingen. Hij zal
daarbij voortborduren op zijn persverklaring van 17 december jl. waarin
hij heeft aangegeven dat de Europese Commissie toegewijd blijft om een
duurzame oplossing met het VK te vinden binnen de kaders van het
Protocol.9 Ook heeft de Europese Commissie op die datum (voorstellen
voor) de juridische uitwerking van het non-paper op gebied van
medicijnen gepresenteerd waarmee zij poogt de beschikbaarheid van
medicijnen voor de Noord-Ierse markt te garanderen, terwijl de integriteit
van de interne markt van de EU beschermd blijft.10 Nederland kan de
voorgestelde oplossing steunen.
De gesprekken over oplossingen op de terreinen douane, sanitaire en
fytosanitaire goederen (SPS) en de betrokkenheid van Noord-Ierse
belanghebbenden worden naar verwachting in de eerste helft van januari
hervat, waarbij het VK op politiek niveau vertegenwoordigd wordt door
Foreign Secretary Truss, die de verantwoordelijkheid voor de relatie met
de EU van Minister Frost heeft overgenomen sinds diens aftreden op
18 december 2021. Nederland zal wederom steun uitspreken voor de
aanpak van de Europese Commissie, waarbij de mogelijkheden die het
Protocol biedt maximaal benut worden om tot gemeenschappelijke
oplossingen met het VK te komen. Voor Nederland staat voorop dat een
situatie waarin het VK zich beroept op artikel 16 en daarmee het Protocol
(deels) buiten werking stelt, moet worden voorkomen, aangezien dit de
balans kan verstoren tussen de doelen van het Protocol. Deze doelen zijn
i) de bescherming van de Belfast/Goedevrijdagakkoorden, ii) de
bescherming van de integriteit van de interne markt van de EU en iii) het
voorkomen van een harde grens op het Ierse eiland. Tegelijkertijd zal
Nederland het belang benadrukken dat de Commissie, in nauwe samenspraak met de Raad, op alle scenario’s voorbereid is.

8

Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 496.
Statement by Vice-President Maroš Šefčovič (europa.eu).
10
EU-UK relations: Commission proposes solution (europa.eu).
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2444

5