2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1567
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Staatssecretaris van Financiën over de
werkwijze van de Belastingdienst bij belastingafspraken met multinationals
(ingezonden 16 maart 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 26 maart 2018).
Vraag 1
Klopt het dat Nederland als enige lidstaat van de Europese Unie geen
openheid geeft over het exacte aantal belastingafspraken (advanced pricing
agreements) die er zijn met bedrijven?1
Antwoord 1
Het EU Joint Transfer Pricing Forum publiceert jaarlijks statistieken die zien
op Advance Pricing Agreements (APA’s).2 Nederland levert hiervoor jaarlijks
de beschikbaar zijnde gegevens aan. Daarnaast publiceert ook de Belastingdienst zelf jaarlijks het aantal APA’s dat is afgesloten. De meest recente cijfers
zijn terug te vinden in het jaarverslag van het APA/ATR-team dat is gevoegd
als bijlage bij mijn brief van 18 februari jl. Hieruit blijkt het aantal afgegeven
APA’s in de afgelopen vijf jaar.

APA

2013

2014

2015

2016

2017

228

203

236

191

132

De Belastingdienst houdt niet centraal bij hoeveel lopende APA’s er zijn per
einde van enig jaar. De gemiddelde looptijd van een APA is 4 tot 5 jaar. Het
kan echter zijn dat een APA eerder eindigt bijvoorbeeld omdat de aan de APA
ten grondslag liggende feiten en omstandigheden zijn gewijzigd.
Vraag 2, 3
Hoe is het mogelijk dat u in antwoorden op vragen immer stelt «dat
Nederland bijna aan alle afspraken voldoet» die in bijvoorbeeld in de
Europese gedragscodegroep zijn gemaakt?
Waarom noemde u Nederland als onderdeel van de «coalition of the
unwilling» in de gedragscodegroep «een oud beeld», als nu blijkt dat

1
2

ah-tk-20172018-1567
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

http://www.taxjustice.nl/nederland-moet-meer-openheid-zaken-geven-belastingdeals/
https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/2016_jptf_apa_statistics_en.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Nederland zich eenzaam onderscheidt in het niet delen hoeveel belastingafspraken er zijn gemaakt?3
Antwoord 2, 3
Zoals weergegeven in het antwoord hiervoor, ben ik van mening dat
Nederland wel het aantal afgesloten APA’s openbaar maakt. Ik deel daarom
de onderliggende strekking van uw vragen niet dat Nederland zijn afspraken
niet nakomt.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoeveel rulings er de afgelopen jaren zijn afgegeven met als
basis of onderdeel de concernfinanciering-constructie, ook wel fiscale
begeleiding genoemd, en nu nog actief zijn?4
Antwoord 4
De rulings over concernfinancieringactiviteiten, zoals beschreven in bijlage III
van de brief van 18 februari jongstleden, zijn eind 2016 verlopen.5
Vraag 5
Is de werkwijze van deze constructie gemeld of afgestemd met de gedragscodegroep en/of de Europese Commissie, vooral omdat de fiscale begeleiding
een constructie verving die gekenmerkt was als staatssteun? Zo ja, wanneer?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Er was geen aanleiding om de Europese Commissie te informeren omdat, er
immers geen sprake was van voortzetting van het oude CFA-regime. Ten
opzichte van het CFA-regime was namelijk een andere situatie ontstaan. Het
op verzoek verstrekken van zekerheid vooraf betrof de reguliere uitvoering
van wet- en regelgeving met name op het gebied van verrekenprijzen en de
deelnemingsvrijstelling. Dat betekent dat er geen sprake was van een
«voordeel» waarover afstemming met de Europese Commissie was geboden.
Vraag 6
Is er toen per 2010 het Concern Financierings Activiteiten (CFA)-regime werd
afgeschaft, actief ingezet op het bieden van de fiscale begeleiding/ concernfinanciering? Zo ja, met welke argumenten?
Antwoord 6
Sinds het in 2003 bekend werd dat het CFA-regime afgeschaft zou worden, is
er door het Ministerie van Financiën nagedacht over de beleidsmatige en
politieke implicaties daarvan. Dit heeft enerzijds geresulteerd in de uiteindelijk
toch niet ingevoerde wetgeving rond de (verplichte) groepsrentebox.
Anderzijds werd de Belastingdienst geconfronteerd met fiscale vraagstukken
van bedrijven die overwogen hun concernfinancieringsvermogen over te
brengen naar het buitenland. Als gevolg daarvan hebben mijn ambtsvoorgangers beslist over de lijnen waarlangs de Belastingdienst voor de periode 2007
tot en met 2016 op verzoek zekerheid vooraf zou geven over in de dat
verband opkomende fiscale kwesties.
Vraag 7
Klopt het dat uit het WOB-verzoek is op te maken dat er al in maart 2011
getwijfeld werd of de afspraken die de Belastingdienst maakte wel in
overeenstemming waren met de geldende wetten en regels? Zo ja, waarom is
er dan doorgegaan met het maken van belastingdeals met deze constructie
erin?

3

https://nos.nl/artikel/2206095-nederland-ligt-nog-altijd-dwars-bij-eu-aanpakbelastingontwijking.html
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-financien/documenten/wob-verzoeken/
2018/03/14/besluit-na-wob-verzoek-om-informatie-over-de-coordinatiegroep-taxhavens-enconcernfinanciering
5
Kamerstuk 25 087, nr. 187
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Zoals ook blijkt uit openbaar gemaakte stukken bestreed de Belastingdienst
ook al in 2011 constructies waarbij sprake is van het stallen van immateriële
vaste activa in tax havens (STIATH). In 2011 is door de Belastingdienst een
mogelijk verband gelegd tussen concernfinancieringsactiva en immateriële
vaste activa die betrokken zijn bij STIATH omdat in beide gevallen sprake is
van vermogen dat wordt aangehouden in een laagbelastende jurisdictie. Daar
stond tegen over dat concernfinancieringsactiva een ander soort activa zijn
dan immateriële vaste activa die betrokken zijn bij STIATH. Concernfinancieringsactiviteiten vragen minder functionaliteit dan het ontwikkelen, exploiteren, onderhouden, beheren en beschermen van immateriële activa. De
heersende opvatting in internationaal verband was aanvankelijk dat aan
treasuryactiviteiten met betrekking tot concernfinancieringsvermogen een
relatief minder groot deel van het rendement toekwam dan het deel van het
rendement dat toegerekend moet worden aan het ontwikkelen, exploiteren,
onderhouden, beheren en beschermen van immateriële activa.
In OESO-verband is tijdens het BEPS-project de discussie ontstaan welk deel
van het rendement kan worden toegerekend aan het concernfinancieringsvermogen dat in handen is van een lichaam zonder dat in dat lichaam de
bijbehorende functies worden uitgeoefend. Uiteindelijk heeft de uitkomst van
deze discussie zijn weerslag gevonden in de BEPS-rapporten die zijn
gepubliceerd in oktober 2015 en de aanpassingen van de OESO-richtlijnen
voor verrekenprijzen in 2017. In OESO-verband wordt op dit moment nader
overlegd tussen de landen over de zakelijke beloning voor financiële
transacties.
Vraag 8
Kunt u aangeven waarom in het WOB-verzoek veel passages zijn weggelakt
waarin wordt aangegeven dat men twijfelde aan de houdbaarheid? Waarom
wordt zo een advies gezien als een «persoonlijke mening van een ambtenaar» als dit relevante onderdelen van de beleidsafweging moeten zijn
geweest?
Antwoord 8
Het Ministerie van Financiën maakt in Wob-besluiten geen persoonlijke
beleidsopvattingen ten behoeve van intern beraad openbaar. Dit geldt voor
alle Wob-besluiten en in dit geval was er geen aanleiding om van die
gedragslijn af te wijken. Deze gedragslijn is afgeleid van het afwegingskader
dat van toepassing is op Wob-verzoeken, zoals vastgelegd in artikel 11, lid 1,
Wet Openbaarheid van Bestuur. Daarin wordt bepaald dat bij een verzoek om
informatie uit documenten, opgesteld ten behoeve van intern beraad, geen
informatie verstrekt over daarin opgenomen persoonlijke beleidsopvattingen.
Vraag 9, 10
Hoe is er na het besluit in september 2015, om geen zekerheid vooraf meer te
geven over de transfer pricing aspecten van de concernfinancieringsstructuur,
gehandeld met toen geldende belastingdeals of deals die afliepen?
Is het mogelijk dat er toch nog belastingdeals met deze constructie verlengd
zijn in 2016? Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot de gestelde ommezwaai van de
Nederlandse regering in de gedragscodegroep?6
Antwoord 9, 10
Omdat in 2014 de internationale ontwikkelingen nog niet volledig waren
uitgekristalliseerd en om de bedrijven die eerder zekerheid vooraf hadden
gekregen over hun financieringsstructuur in staat te stellen zich aan te passen
aan de ontwikkelingen, is een uitfaseringstermijn gehanteerd van 2 jaar. Deze
termijn liep eind 2016 af. Daarna zijn geen rulings meer verlengd. Indien na
deze termijn het concernfinancieringsvermogen wordt aangehouden door een
buitenlandse vennootschap die verder geen enkele functie uitoefent, neemt
de Belastingdienst in voorkomende gevallen het standpunt in dat ten hoogste
een risicovrij rendement aan het in het buitenland aangehouden concernvermogen kan worden toegerekend.

6

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2016/06/21/eu-landen-pakkenbelastingontwijking-aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Vraag 11
Heeft u het idee dat het inzicht in de rulingpraktijk echt boven tafel is
gekomen met het onderzoek dat u heeft gedaan naar de procedures van
afsluiten? Zou het niet veel beter zijn om alle rulings op inhoud te doorzoeken?
Antwoord 11
Ik heb de onafhankelijke commissie met externe experts die onderzoek doet
naar rulings afgegeven door het APA-ATR-team gevraagd te beoordelen of
volgens haar de gepubliceerde stukken over de APA/ATR-praktijkvoldoende
inzicht geven in de APA’s en ATR’s zoals ze worden afgegeven.
In mijn brief van 18 februari jl. heb ik een herziening van de rulingpraktijk
aangekondigd die gericht is op het verder waarborgen van de kwaliteit en
robuustheid van de praktijk.7 De aangekondigde herziening ziet op zowel het
proces als de inhoud. Daarnaast loopt op dit moment een inhoudelijk
onderzoek door de hiervoor genoemde onafhankelijke commissie met externe
experts naar rulings afgegeven door het APA-ATR-team. Dit onderzoek zal
jaarlijks plaatsvinden. Ook zal de Algemene Rekenkamer in 2019 onderzoek
doen naar de rulingpraktijk. Buiten het feit dat een onderzoek naar de inhoud
van alle rulings veel capaciteit zou vergen van de medewerkers van de
Belastingdienst, zie ik op basis van de hiervoor aangehaalde initiatieven geen
aanleiding om alle rulings waarbij de procedures juist zijn gevolgd op de
inhoud te controleren.
Vraag 12
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het plenaire debat over belastingontwijking dat voorzien is in week 13?
Antwoord 12
Ja.

7

Kamerstuk 25 087, nr. 187

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4