Bijlage.

Wat is een blockchain?1

Een gedecentraliseerde administratie
Blockchain beoogt het mogelijk te maken om een administratie te voeren, zonder
afhankelijk te zijn van een centrale partij die de administratie voert. Met een
blockchain wordt dus gestreefd naar decentralisatie. Om dit te bereiken wordt de
administratie op vele computers tegelijk gevoerd. Deze computers wisselen
voorgestelde mutaties2 in de administratie onderling uit. Een zogenaamd
consensus protocol moet bewerkstelligen dat alle administraties kloppen en gelijk
blijven lopen, zonder enige opdracht ‘van boven’. Elke computer bepaalt zelf (aan
de hand van op cryptografische technieken gebaseerd bewijs) of een set (block)
van voorgestelde mutaties kan worden vertrouwd (en dus zal worden toegevoegd
aan de eigen replica van de administratie). Eenmaal toegevoegde gegevens
blijven een rol spelen in de beveiliging van een blockchain tegen onbevoegde
wijzigingen. Ze worden in beginsel dan ook niet meer verwijderd; in elk geval niet
zonder consensus in het netwerk.
Soorten toepassingen
Blockchains kennen grofweg drie soorten toepassingen (die kunnen worden
gecombineerd). Hieronder worden deze nader toegelicht.
1. Registers
Een blockchain kan ten eerste worden gebruikt als een register, dus voor het
vastleggen van gegevens.
2. Tokens
Een blockchain kan ten tweede worden gebruikt om tokens te creëren. Tokens
kunnen zeer verschillende eigenschappen hebben (bijv. wel of niet overdraagbaar,
beperkte of onbeperkte oplage, deelbaar of ondeelbaar etc.) en zeer verschillende
toepassingen, zoals virtuele valuta (ook wel ‘native tokens’ genoemd), effecten,
een recht om een online dienst te gebruiken etc.
3. Smart Contracts
Een blockchain kan tot slot worden gebruikt om een computerprogramma (smart
contract) op te bewaren en voorwaardelijk uit te voeren. Dit programma kan
worden gebruikt als een soort derdenrekening. De ene partij kan hierop crypto’s
’storten’. De andere partij ontvangt de crypto’s zodra is voldaan aan de in het
smart contract opgenomen voorwaarden. Mogelijk is hiervoor input nodig van
buiten de blockchain, bijvoorbeeld de bevestiging dat een bestelde zaak is
geleverd. Een zogenaamd oracle kan deze input leveren (en fungeert daarmee
dus als een ‘vertrouwde derde’). Anders dan de naam misschien suggereert is een
smart contract geen vorm van (zelflerende) kunstmatige intelligentie.
Permissionless vs. permissioned blockchains
In een blockchain moeten bepaalde taken worden vervuld, zoals het rondzenden
van voorgestelde mutaties, het voordragen van deze mutaties voor goedkeuring
en het opslaan van goedgekeurde mutaties.
In een permissionless blockchain worden deze taken uitgevoerd door partijen die
dit vrijwillig op zich nemen, hiervoor is geen toestemming nodig. Dit betekent dus
dat iedereen die dat wil, mee kan doen aan het proces van lezen en schrijven.
Omdat onbekenden op eigen initiatief kunnen meedoen, dreigt altijd het gevaar

1
2

Deze uitleg is een vereenvoudigde weergave van hoe blockchains werken.
Mutaties in de zin van: aan de blockchain toe te voegen gegevens.

1

van samenspanning. Om deze reden worden in permissionless blockchains cryptoeconomische prikkels ingebouwd: het verwerken van gegevens volgens het
consensus protocol wordt beloond, of het schenden van het protocol wordt
gestraft. Deze prikkels moeten het netwerk in staat stellen aanvallen te pareren.
Dat lukt in de praktijk niet altijd.3 Bij een ‘klassieke’ toepassing (centrale
administratie) is er een opdrachtgever die het doel en de werking van de
toepassing bepaalt en deze voor zijn rekening laat ontwikkelen en beheren. In
een permissionless blockchain ontbreekt een dergelijke ‘almachtige partij’. Er is
een team van software ontwikkelaars dat de toepassing heeft gemaakt. Soms is
niet bekend wie dat zijn. Welke partijen deze toepassing gaan downloaden en
uitvoeren hebben de ontwikkelaars niet in de hand. Dat geldt ook voor
uitgebrachte updates, hetgeen onder omstandigheden met zich mee kan brengen
dat de toepassing splitst (doorgaat als twee toepassingen). Welke mate van
decentralisatie werkelijk wordt bereikt bij moet van geval tot geval worden bezien
en kan bovendien in de tijd veranderen, bijv. doordat machtsverhoudingen
veranderen.
Een permissioned blockchain werkt anders. Hier is er wél een opdrachtgever. Dat
kan een bepaalde organisatie zijn, maar ook een samenwerkingsverband. Deze
organisatie c.q. dit samenwerkingsverband bepaalt het doel en de werking van de
toepassing. De software ontwikkelaars (“core developers”) zijn hier opdrachtnemer. Anders dan bij een permissionless blockchain is autorisatie nodig om een
bepaalde taak uit te mogen voeren in de toepassing. Daardoor kunnen lees- en
schrijfrechten ingeregeld worden. De governance is gebaseerd op afspraken
tussen partijen, welke mede in de techniek worden vormgegeven.

Zie bijvoorbeeld: Mike Orcutt, Once hailed as unhackable, blockchains are now getting
hacked, MIT Technology Review, https://www.technologyreview.com/s/612974/once-hailedas-unhackable-blockchains-are-now-getting-hacked/.
3

2