Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1972
Vragen van de leden Klaver (GroenLinks), Van Haersma Buma (CDA) en
Pechtold (D66) aan de Minister-President en de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over onduidelijkheden rond het door de regering
gevoerde asielbeleid (ingezonden 2 maart 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie), mede namens
de Minister-President en de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen
22 maart 2016).
Vraag 1 tot en met 6, 9, 28 en 29
Wat is de doelstelling van de regering met betrekking tot het terugbrengen
van de komst van het aantal vluchtelingen naar de EU? Kan de regering de
door haar gewenste daling precies kwantificeren? Zo nee, waarom niet?
Wanneer moet de in vraag 1 benoemde doelstelling van de regering uiterlijk
zijn verwezenlijkt? Houdt de regering vast aan de uitspraak van de premier in
zijn toespraak in het Europees Parlement dat dit «binnen zes tot acht weken»
moet gebeuren, wat uiterlijk 16 maart betekent? Zo nee, waarom niet?
Welke consequenties zal de regering verbinden aan het niet tijdig bereiken
van de door haar gewenste daling van de instroom van vluchtelingen in de
Europese Unie (EU)?
Kunt u uw uitspraak in Buitenhof van 10 januari 2016, dat de vluchtelingencrisis vóór het voorjaar getackeld moet zijn, nader toelichten? Wat verstaat u in
dezen onder «getackeld»?
Hoe bent u voornemens dit te bereiken? Welk resultaat moet zijn bereikt
alvorens u het probleem «getackeld» acht?
Welke maximale instroom van asielzoekers in Nederland per week acht de
regering in het voorjaar acceptabel? Kunt u aangeven op welke concrete
getallen u doelt met de uitdrukkingen «richting nul» en «de nul moet in zicht
komen»?1 Zo nee, waarom niet?
Boven welke maximale instroom van asielzoekers zal «ons systeem worden
opgeblazen», zoals de Minister van Financiën aankondigde?2 Kunt u nader
motiveren op basis van welke berekeningen de Minister van Financiën op
deze prognose is uitgekomen? Zo nee, waarom niet?

1
2

ah-tk-20152016-1972
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://fd.nl/economie-politiek/1134597/rutte-asielinstroom-voor-voorjaar-indammen
http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/dijsselbloem-uitkeringen-vluchtelingen-blazen-onssysteem-op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Welke nationale maatregelen overweegt de regering te nemen als de door de
regering gewenste daling van de instroom van asielzoekers naar een
maximale instroom van 58.000 in 2016 niet plaatsvindt?3
Welke maatregelen is de regering voornemens te implementeren om uit te
komen op de gewenste instroom van 58.000 asielzoekers of minder in
Nederland over 2016? Kunt u per maatregel een tijdpad aangeven voor de
implementatie en uitvoering ervan? Zo nee, waarom niet?
Kunt u per maatregel in uw antwoord op vraag 28 in een tabel aangeven wat
het effect van de maatregel op de instroom van asielzoekers precies zal zijn
en wanneer dit effect bereikt zal zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1 tot en met 6, 9, 28 en 29
In het najaar van 2015 heeft een ambtelijke werkgroep van het Ministerie van
Veiligheid en Justitie zoals gebruikelijk een instroomprognose voor het
volgende jaar opgesteld ten behoeve van de vreemdelingenketen, de
zogenoemde Meerjaren Productie Prognose (MPP). Die MPP kwam (middels
een gewogen scenario) uit op een instroom van 93.600 bij ongewijzigd beleid.
Het kabinet vindt deze instroom echter ongewenst vanwege de zware
belasting voor de samenleving. Dit onderstreepte voor het kabinet de
noodzaak om in internationaal en nationaal verband maatregelen te treffen
om onder meer de Europese en nationale asielinstroom te beperken.
Het kabinet zet zich actief in om samen met de Europese partners verder grip
te krijgen op de migrantenstroom in Europa en de toestroom naar Europa in
te dammen. Dit vergt een brede inzet op alle terreinen om dit te realiseren,
waaronder versterking van de grensbewaking, een betere verdeling van de
asielinspanningen die lidstaten plegen, versterkte inzet op terugkeer en betere
samenwerking met derde landen.
De Europese Unie heeft als onderdeel van deze strategie op 29 november jl.
een belangrijke stap gezet door met Turkije een actieplan af te spreken.4 Doel
van het actieplan is om er voor te zorgen dat de ongecontroleerde toestroom
vanuit Turkije naar Europa significant en duurzaam wordt teruggebracht. Dit
actieplan bestaat uit twee delen: een deel over steun aan de Syrische
gemeenschappen die onder het Turkse beschermingsregime vallen, en een
deel ter voorkoming van illegale migratie naar de EU.
Uitgaande van het effect van deze ingezette strategie, vindt het kabinet een
instroom van maximaal 58.000 asielzoekers reëel. Daarbij laat dit zich naar de
aard van het migratievraagstuk niet vertalen naar een maximale wekelijkse
instroom, nu gedurende het jaar de instroom sterk kan fluctueren. Bij dit
aantal is van «het opblazen van het systeem» geen sprake.
Wanneer deze inzet onverhoopt niet leidt tot een verminderde instroom in de
EU in het algemeen en Nederland in het bijzonder, zal gezocht worden naar
andere aanvullende maatregelen. Daarbij zal het kabinet het uitgangspunt
hanteren dat deze aanvullende maatregelen bij voorkeur in EU-verband
plaatsvinden en anders in elk geval met een zo groot mogelijk aantal landen.
Dit geldt ook wanneer het zou gaan om maatregelen die betrekking hebben
op het grenstoezicht.
Nu meerjarige ervaring leert dat in de loop van het voorjaar de Europese en
ook de Nederlandse asielinstroom stijgt, is het van belang dat ook aan het
begin van het voorjaar meer helderheid bestaat over de te verwachten
effecten van de genoemde kabinets- en Europese inzet. Wanneer er grond
zou zijn te veronderstellen dat er geen sprake zal zijn van significante
beperking van de instroom, dan zou dat het moment zijn om te komen tot
aanvullende maatregelen.
Op basis van het gewisselde tijdens de EU-Turkije top van 7 maart 2016
meent het kabinet dat er thans een reëel perspectief is, waar het gaat om het
in goede banen leiden van de migratiestroom.

3
4

Kamerstuk 19 637, nr. 2119
Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1063

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 7 en 8
Kunt u de «filters» waar u over sprak in de Kamer nader toelichten?5 Kunt u
per filter in een tabel uiteenzetten welk beoogd en kwantificeerbaar effect elk
van deze filters op de instroom van vluchtelingen in Europa zal hebben, en
welk tijdpad u voor de implementatie van elk van deze filters voorziet? Zo
nee, waarom niet?
Kunt u bij uw antwoord op vraag zeven in een aparte kolom ingaan op de
waarschijnlijkheid van een optredend waterbedeffect per filter, waarbij de
instroom zich zal verplaatsen naar andere grenslanden, en welke consequenties dit heeft voor het netto effect op de instroom van vluchtelingen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7 en 8
Zoals tijdens het debat 11 februari jl. met uw Kamer besproken, vergt het
aanpakken van de vluchtelingenstroom naar Europa verschillende typen
maatregelen die onderdeel zijn van een brede Europese aanpak. Zij staan niet
op zichzelf, maar hebben een onderlinge relatie. Doordat de oorzaken van
migratie sterk beïnvloed worden door externe factoren is het niet mogelijk
om effecten van deze maatregelen vooraf te kwantificeren.
Zoals verwoord in de visie van het kabinet op de Europese migratiecrisis6, zet
Nederland in de eerste plaats in op het bevorderen van perspectiefvolle
opvang in de regio, zoals Jordanië, Libanon en Turkije. Tegelijkertijd zijn
maatregelen nodig om te voorkomen dat migranten hun reis naar Europa
vervolgen door zich te laten smokkelen vanuit landen aangrenzend aan de
Europese Unie. Op dit moment gaat het in het bijzonder om Turkije.
Daarnaast zijn maatregelen nodig om onze EU-buitengrenzen te versterken.
Vanuit de hotspots in Griekenland en Italië zullen migranten een asielaanvraag moeten indienen, in aanmerking komen voor herplaatsing of moet er
worden gewerkt aan terugkeer. Voorkomen moet worden dat irreguliere
migranten op eigen initiatief en gelegenheid door Europa reizen, en dienen
migranten zonder geldige verblijfsreden te worden teruggestuurd naar hun
land van herkomst of een veilig derde land. Daarvoor zijn maatregelen nodig
met betrekking tot de binnengrenzen, zoals de intensivering van het Mobiel
Toezicht Veiligheid.
Terecht wijzen de vraagstellers op het risico dat de inzet op de beschreven
maatregelen als risico heeft dat er een waterbedeffect ontstaat. Het kabinet
houdt dit samen met de Europese partners nauwlettend in de gaten om tijdig
adequate maatregelen te kunnen treffen.
Vraag 10
Op welk moment zal de regering een afweging maken of de door haar
gewenste prognose voor de asielinstroom in 2016 in Nederland werkelijkheid
wordt, of bijstelling noodzakelijk is?
Antwoord 10
Het kabinet monitort de ontwikkelingen rond de asielinstroom voortdurend.
Deze ontwikkelingen neemt het kabinet mee bij het vaststellen en eventueel
bijstellen van de begroting én het beleid door het kabinet.
Vraag 11 tot en met 16, 18, 36 en 37
Welke wijziging in de rijksuitgaven zal moeten plaatsvinden als de door de
regering beoogde daling van het aantal asielzoekers niet plaatsvindt, en in
plaats daarvan de instroom van asielzoekers zich ontwikkelt naar de
ambtelijke prognose van 93.600 asielzoekers voor 2016?
Welke netto wijziging in de rijksuitgaven zal moeten plaatsvinden als de
instroom van asielzoekers in Nederland in maart 2016 per week gemiddeld
100 asielzoekers meer bedraagt dan het in vraag 5 en 6 gevraagde maximum
in de ogen van de regering?
Welke netto wijziging in de rijksuitgaven zal moeten plaatsvinden als de
instroom van asielzoekers in Nederland in maart 2016 per week gemiddeld
100 asielzoekers minder bedraagt dan het in vraag 5 en 6 gevraagde
maximum in de ogen van de regering?

5
6

Debat instroom asielzoekers 11 februari 2016, Tweede Kamer
Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2030

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Kunt u in een tabel uiteenzetten welke financiële consequenties het zal
hebben indien diverse alternatieve instroomprognoses voor 2016, waaronder
ten minste een instroom van 20.000, 40.000, 80.000, 100.000 en 120.000,
werkelijkheid worden en bij deze diverse scenario’s de specifieke noodzakelijke mutaties in de budgeten van alle organisaties in de vreemdelingenketen
en het totaal van deze kosten vermelden? Zo nee, waarom niet?
Kunt u bij uw antwoord op vraag 14 tevens in een aparte kolom aangeven op
welke momenten de per scenario beschreven budgetmutaties zullen
plaatsvinden indien het scenario zich voordoet? Zo nee, waarom niet?
Kunt u bij uw antwoord op vraag 14 tevens in aparte kolommen aangeven
welke budgetmutaties in de specifieke scenario’s noodzakelijk zijn voor de
begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen in het
kader van onderwijs voor asielkinderen, voor de begroting van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie in het kader van de inzet van politiecapaciteit en
voor de begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
in het kader van zorguitgaven? Zo nee, waarom niet?
In het geval dat de asielinstroom hoger uitvalt dan de door de regering
gehanteerde prognose van 58.000 asielzoekers, uit welke begrotingsposten is
de regering dan voornemens de meerkosten te dekken? En in het geval de
regering kiest om deze eventuele meerkosten te dekken uit de programmalijnen voor ontwikkelingssamenwerking (OS) zoals bij eerdere mutaties, op
welke OS-programmalijnen en begrotingsartikelen van Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking bent u dan voornemens te korten en
hoeveel?
Hoeveel extra budget zou de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) nodig
hebben om, uitgaande van een instroom van 58.000 asielzoekers in Nederland over 2016, nog dit jaar de gemiddelde wachttijd voor het in behandeling
nemen van een asielverzoek terug te brengen naar 6 maanden of minder?
Hoeveel extra budget zou de IND nodig hebben om, uitgaande van een
instroom van 93.600 asielzoekers in Nederland over 2016, nog dit jaar de
gemiddelde wachttijd voor het in behandeling nemen van een asielverzoek
terug te brengen naar 6 maanden of minder?
Antwoord 11 tot en met 16, 18, 36 en 37
De kosten voor de rijksoverheid met betrekking tot de instroom van asielzoekers bestaan voor een belangrijk deel uit opvangkosten, maar ook uit kosten
voor de toelatingsprocedures en de kosten van eventuele kosten van
vertrekprocedures. De meerkosten hiervan zijn niet eenvoudig te bepalen
omdat dit van veel factoren afhankelijk is (onder andere herkomstland, wel of
geen inwilliging van asielverzoek, gemiddelde verblijfsduur bij COA).
Daarnaast spelen in een scenario van hoge instroom ook niet-financiële
factoren mee waardoor verhoging van het budget niet garandeert dat er
voldoende opvang kan worden geboden. Uitgaande van de realisatie kostte
een extra asielzoeker in 2015 gemiddeld ongeveer € 22.500 voor opvang en
toelating, waarbij gerekend is met een gemiddelde opvangduur van circa 10
maanden. Het vaststellen van de kosten voor 2016 maakt onderdeel uit van
de begrotingsbesluitvorming.
Vraag 17
Kunt u een overzicht geven van het aantal incidenten dat heeft plaatsgevonden in asielcentra of de noodopvang in het afgelopen jaar en in hoeveel
gevallen daarbij sprake is geweest van aangifte, een strafmaatregel,
vervolging of uitzetting?
Antwoord 17
Bij brief van 30 januari jl.7 heb ik u het overzicht gestuurd van het aantal
geregistreerde incidenten met betrekking tot vreemdelingen op- en rondom
opvanglocaties van het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers).
In het overzicht staat dat bij het COA in 2015 ruim 8.000 meldingen zijn
geregistreerd. Bij ruim 5.000 ging het om overtredingen van de huisregels
van het COA, zoals het niet schoonmaken van de eigen kamer, de brandmelder afplakken, of geluidsoverlast veroorzaken. Bij ruim 1.300 meldingen van
het COA ging het om fysieke agressie zoals schoppen of slaan. De meldingen
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 042, nr. 22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4

zijn naar aard en omvang dus zeer divers. In totaal heeft de politie 4.460
meldingen op COA-locaties geregistreerd. De meldingen zijn ook hier zeer
uiteenlopend. Het soort incidenten dat de politie heeft genoteerd, varieert van
verloren ID-papieren, diefstal en overlast tot bijvoorbeeld drugs, grote
vechtpartijen of mensenhandel. Ook kunnen er valse meldingen bij zitten. In
die gevallen is de politie wel opgeroepen, maar bleek assistentie door de
politie niet (meer) nodig.
Bij de publicatie is toegezegd dat een dergelijk overzicht vanaf heden
halfjaarlijks wordt uitgebracht. Het eerstvolgende overzicht ontvangt u naar
verwachting in september 2016.
Vraag 19
Is het organiseren van een kerende veerboot van Griekenland naar Turkije,
zoals beschreven in het plan-Samsom, onderdeel van de inzet van het kabinet
in haar internationale overleggen? Zo ja, op welke termijn dient dit gerealiseerd te worden?
Antwoord 19
Turkije heeft tijdens de EU-Turkije Top van 7 maart jl. voorgesteld alle
irreguliere migranten die vanuit Turkije aankomen op de Griekse eilanden
terug te nemen.
Het kabinet verwelkomt dit voorstel van Turkije. Een daadwerkelijke terugname van alle irreguliere migranten die aankomen op de Griekse eilanden
door Turkije zou betekenen dat het businessmodel van de smokkelaars wordt
ontmanteld en de gevaarlijke overtocht in gammele bootjes wordt ontmoedigd.
Tijdens het debat op 15 maart jl. ter voorbereiding op de Europese Raad van
17 en 18 maart is besproken hoe het voorstel in de praktijk zou moeten
worden toegepast. Daarnaast heeft de Commissie op 16 maart jl. een
mededeling gepresenteerd waarin wordt uitgewerkt hoe dit vorm moet
worden gegeven. Dit zal ook onderdeel zijn van de besprekingen tijdens de
Europese Raad van 17 en 18 maart. Over de uitkomsten van de Europese
Raad zult u via de gebruikelijke weg worden geïnformeerd, waarbij ook een
appreciatie zal worden gegeven van de desbetreffende mededeling van de
Commissie.
Vraag 20, 21 en 22
Op welke termijn verwacht de regering Turkije te kunnen aanmerken als veilig
land? In hoeverre is het refoulementbeginsel daarbij bepalend?
Heeft de verslechterde mensenrechtensituatie in Turkije invloed op de
beslissing om Turkije als veilig land aan te merken?
Komen er binnenkort nog meer landen, zoals bijvoorbeeld Tunesië en
Algerije, op de lijst van veilige landen te staan?
Antwoord 20, 21 en 22
Bij de term «veilig land» moet een onderscheid worden gemaakt naar «veilig
land van herkomst» en «veilig derde land». Het eerste principe betreft landen
die in het algemeen als veilig kunnen worden aangemerkt voor onderdanen
of voormalig ingezetenen. Een «veilig derde land» is een land, anders dan het
land van herkomst, dat over het algemeen veilig is en waar de aanvrager
redelijkerwijs bescherming kan vragen, op grond van een voldoende band die
hij met dat land heeft.
Voor beide principes is in de Procedurerichtlijn vastgelegd aan welke
voorwaarden moet zijn voldaan.
Voor de beoordeling of een land kan worden aangemerkt als een veilig land
van herkomst moet onder meer rekening worden gehouden met de wetten en
andere voorschriften van het betrokken land en de wijze waarop die worden
toegepast, de naleving van de mensenrechtenverdragen, de naleving van het
beginsel van non-refoulement en het beschikbaar zijn van een systeem van
daadwerkelijke rechtsmiddelen tegen schendingen van de rechten en
vrijheden in voornoemde mensenrechtenverdragen.
Een «veilig derde land» is een land waarin een vreemdeling niet wordt
onderworpen aan vluchtelingrechtelijke vervolging, geen risico op een
behandeling strijdig aan de rechten zoals verwoord in artikel 3 EVRM bestaat,
het beginsel van non-refoulement wordt nageleefd en waarin de mogelijkheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

5

bestaat om een vluchtelingenstatus te verzoeken en, in geval van erkenning
als vluchteling, bescherming op grond van het Vluchtelingenverdrag te
ontvangen.
In mijn brief van van 9 februari 2016 over de uitbreiding van de lijst veilige
landen van herkomst8 is aangegeven dat in tranches beoordelingen zullen
worden gegeven over landen die uw Kamer eerder heeft genoemd. Turkije,
Tunesië en Algerije zullen worden meegenomen in de volgende tranche, die
is voorzien voor de tweede helft van maart.
Voor wat betreft de vraag of Turkije kan worden gezien als veilig derde land is
van belang dat Turkije formeel een regionale beperking kent op de toepassing
van het VN Vluchtelingenverdrag. Op grond van nationale wetgeving is het
non-refoulementbeginsel evenwel ook van toepassing op vluchtelingen van
buiten Europa. Zij kunnen in Turkije de »status van «conditional refugee»
krijgen. Bovendien is Turkije als verdragspartij bij het Europees Verdrag tot
Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele vrijheden
(EVRM) gebonden aan de verdragsverplichtingen die voortvloeien uit onder
meer artikel 3 EVRM.
Als gevolg van de verplichtingen die voortvloeien uit de Visa Roadmap, zal
Turkije zijn nationale asielwet- en regelgeving verder in lijn brengen met
internationale en Europese standaarden. Op deze gronden heeft Griekenland
aangegeven Turkije als veilig derde land aan te merken.
Het kabinet verwelkomt en deelt de uitleg van de Commissie dat het voor de
toepassing van het concept van «veilig derde land» niet noodzakelijk is dat
het desbetreffende derde land het VN Vluchtelingenverdrag al dan niet met
geografische beperking heeft geratificeerd. Er dient wel toegang tot internationale bescherming te zijn en deze moet in lijn zijn met de vereisten zoals
verwoord in het VN Vluchtelingenverdrag. De appreciatie van de Europese
Commissie is natuurlijk ook relevant in deze, en uit de Mededeling van de
Commissie van 10 februari zijn ook stappen in deze richting af te leiden.
Mede in dit licht wordt geïnvesteerd in de relaties met Turkije en in de
opvangfaciliteiten en andere omstandigheden van vluchtelingen daar.
Vraag 23
Kunt u een overzicht geven van de concrete maatregelen die het kabinet
neemt om de terugkeer naar landen op de veilige herkomstlijst te effectueren?
Antwoord 23
Met de meeste van deze landen bestaan goede afspraken die kunnen worden
uitgevoerd. Er is echter ook een aantal landen waarmee de terugkeersamenwerking moeizaam verloopt. Dat geldt overigens niet alleen voor Nederland,
maar voor veel lidstaten van de Europese Unie. Voor deze landen (Ghana,
Marokko, Senegal) wordt in EU verband gewerkt aan maatwerkpakketten met
positieve – en indien nodig – negatieve prikkels om die samenwerking te
verbeteren. Met India wordt in EU-verband onderhandeld over een Gemeenschappelijke Agenda voor Migratie en Mobiliteit waarvan terugkeer deel
uitmaakt.
Sinds 1 maart 2016 wordt de asielaanvraag van vreemdelingen die afkomstig
zijn uit een land dat is aangemerkt als veilig land van herkomst behandeld in
een versnelde procedure (spoor 2 in het zogeheten sporenbeleid). De
asielzoeker krijgt in deze procedure één gehoor, waarin hij tevens kan
aangeven waarom zijn herkomstland voor hem niet veilig is. Als de aanvraag
op deze grond wordt afgewezen, krijgt de asielzoeker de aanzegging om
Nederland onmiddellijk te verlaten. Door het onthouden van een vertrektermijn kan eerder aan het daadwerkelijke vertrek worden gewerkt, waarbij
zelfstandig vertrek voorop staat maar gedwongen vertrek indien mogelijk niet
uitgesloten is.

8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2123

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

6

Vraag 24
Kunt u bevestigen dat het kabinet misbruik van terugkeerrelingen die het IOM
aanbiedt, niet tolereert? Hoe wordt misbruik voorkomen, in het bijzonder
wanneer het landen betreft die tevens geplaatst zijn op de nationale lijst met
veilige landen?
Antwoord 24
Terugkeer is een van de beleidsprioriteiten van dit kabinet. Mensen die geen
recht op verblijf (meer) hebben moeten Nederland verlaten. De ondersteuning
van zelfstandig vertrek uit Nederland is een essentieel onderdeel van het
terugkeerbeleid en draagt bij aan het bieden van een nieuwe en bestendige
toekomst voor de vreemdeling in zijn eigen land. De meeste vreemdelingen
vertrekken zelfstandig, nu ze op deze manier met opgeheven hoofd kunnen
terugkeren met ondersteuning (financieel en in natura); bij gedwongen
vertrek is er een grotere afhankelijkheid van het land van herkomst.
Vanzelfsprekend is het niet de bedoeling dat deze ondersteuning leidt tot een
aanzuigende werking. Het gebruik van de regelingen wordt nauwlettend in de
gaten gehouden. Zodra er signalen zijn van oneigenlijk gebruik, wordt dat
nader onderzocht en indien van toepassing worden onderdanen uit die
landen uitgesloten van ondersteuning. Alle veilige Europese landen zijn reeds
uitgesloten van terugkeerondersteuning, omdat zij vrijgesteld zijn van de
visumplicht. Overigens blijft de asielinstroom uit deze visumvrije landen in
sommige gevallen toch hoog, terwijl de vreemdelingen uit die landen niet
meer in aanmerking komen voor terugkeerondersteuning. Er kunnen dus ook
andere redenen ten grondslag liggen aan de keuze voor Nederland. Voor alle
overige landen wordt zoals aangegeven constant bekeken of aanpassing van
beleid nodig is.
Vraag 25 en 26
Wat zijn de actuele cijfers van instroom van vluchtelingen in Europa per
week, uitgesplitst in land van aankomst en nationaliteiten van vluchtelingen?
Hoe verhouden de in vraag 25 gevraagde cijfers zich met de cijfers van
dezelfde periode in het voorgaande jaar, en de dezelfde periode in 2014, 2013
en 2012?
Antwoord 25 en 26
De vreemdelingenketen beschikt niet over de door u gevraagde informatie op
weekbasis, en – voor zover bekend – wordt deze informatie niet op een
eenduidige wijze bijgehouden door andere instanties zoals de UNHCR.
Informatie over de instroom op weekbasis staat op de website van UNHCR
(http://data.unhcr.org/mediterranean/country.php?id=83), echter deze
informatie ziet uitsluitend op de instroom via Griekenland. De site vermeldt
de instroom via Italië uitsluitend op maandbasis. Daarnaast gaan de
gegevens niet terug tot 2012.
De door u gevraagde informatie is wel beschikbaar op maandbasis, op de
website van Eurostat (http://ec.europa.eu/eurostat/data/database). Gezien de
zeer grote hoeveelheid data waar u om vraagt, is het niet goed mogelijk deze
informatie op een handzame wijze weer te geven in een kamerbrief. Daarom
verwijs ik u naar de voornoemde websites.
Om u een beeld te geven van de verhouding van de migratiestromen over de
jaren 2012–2016, geef ik hieronder de immigratie in deze jaren over de
maanden december en januari.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

7

Vraag 27
Welk niveau van daling van de komst van vluchtelingen naar Griekenland
vanuit Turkije moet zijn bereikt voordat resettlement vanuit Turkije naar de EU
zal plaatsvinden?
Antwoord 27
Tijdens EU-Turkije Top van 7 maart jl. heeft Turkije het voorstel gedaan dat in
ruil voor het overnemen door Turkije van alle irreguliere migranten die
aankomen op de Griekse eilanden, de EU onder andere zich zal inspannen
om een gelijk aantal Syrische vluchtelingen vanuit Turkije te hervestigen. In
eerste instantie zal dit gerelateerd zijn aan het aantal Syrische vluchtelingen
dat door Turkije vanuit Griekenland wordt overgenomen na irreguliere
aankomst in Griekenland. Op termijn zal dit worden vervangen door een
duurzaam humanitaire toelatingsprogramma van vluchtelingen vanuit Turkije
zoals in een aanbeveling van de Commissie gepresenteerd, met als belangrijkste voorwaarde dat eerst een significante en duurzame daling van de
irreguliere instroom naar de EU moet zijn gerealiseerd.
Vraag 30
Kunt u bij de in vraag 14 gevraagde tabel over de instroomscenario’s in een
aparte kolom aangeven welke consequentie de scenario’s zouden hebben op
het aantal benodigde (crisis)noodopvang plekken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 30
Op 27 november 20159 hebben gemeenten, provincies en Rijk een bestuursakkoord gesloten in het kader van de verhoogde asielinstroom. In het
Bestuursakkoord zijn, kort gezegd, de volgende afspraken gemaakt over
(nood-)opvangplekken:
• Voor het einde van 2015 worden per veiligheidsregio minimaal 500 extra
noodopvangplekken per veiligheidsregio worden gerealiseerd (totaal
12.500 extra plekken);
• voor 1 februari 2016 is de planvorming gereed is om 2.500 extra
opvangplekken per provincie te creëren (totaal 30.000 extra plekken).
Daarnaast spant het COA zich in additionele opvangplekken te realiseren.
Bij de totstandkoming van het bestuursakkoord is rekening gehouden met
een mogelijke asielinstroom van 93.600, op basis van de prognose van de
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2107

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

8

asielinstroom uit de Meerjaren Productie Prognose (MPP). Weliswaar neemt
het kabinet maatregelen om de instroom te beperken, maar de vreemdelingenketen heeft de gelegenheid gekregen om zich voor te bereiden op een
situatie dat de maatregelen onverhoopt niet het gewenste effect hebben. Ook
bij de afspraken in het bestuursakkoord over extra opvangplekken is met een
hogere instroom rekening omdat het organiseren van opvangplekken immers
tijd kost en er moet worden voorkomen dat er direct tekorten ontstaan.
Het is niet goed doenlijk voor alle genoemde scenario’s met zekerheid de
consequenties voor het aantal (nood-)opvangplekken te berekenen. Er is
immers sprake van vele onzekere factoren. Denk hierbij niet alleen aan de
omvang van de totale instroom, maar ook bijvoorbeeld aan de verdeling over
het jaar (seizoenspatroon), de samenstelling van de instroom (sommige
nationaliteiten, bijvoorbeeld asielzoekers uit veilige landen, kunnen snel
uitstromen uit de opvang), de timing van beschikbaar komen van de
benodigde opvangcapaciteit, en het tempo van de uitstroom (naar huisvesting dan wel terugkeer). Bovendien is de MPP een prognose, en geen exacte
wetenschap. Weliswaar staat in het het Asieldashboard (zie het antwoord op
vraag10 een tabel over het aantal benodigde (nood-)opvangplekken, maar
deze tabel is indicatief van aard.
Vraag 31
Kunt u een becijfering geven van de reeds opgelopen economische schade
door de verscherpte grenscontroles die Nederland heeft ingevoerd? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 31
In mijn brief van 8 februari 201611 heb ik u geïnformeerd over de intensievere
MTV-controles (Mobiel Toezicht Veiligheid) die de Koninklijke Marechaussee
uitvoert aan de binnengrenzen. Deze controles vinden plaats op basis van
risicoanalyses. De transportsector heeft aandacht gevraagd voor de economische gevolgen van deze verscherpte controles. We zijn daarover met hen in
gesprek om de controles zo in te richten dat de economische gevolgen
beperkt blijven. De Europese Commissie heeft een berekening gemaakt van
de mogelijke schade bij herinvoering van grenscontroles. Daarvoor verwijs ik
u graag naar mijn brief van 8 maart 2016 over de Commissiemededelingen
van 4 maart 2016 onder andere over het functioneren van het Schengensysteem.
Vraag 32
Is het voor het kabinet bespreekbaar dat één of meerdere landen uit de
Schengenzone worden gezet als onderdeel van een aanpak van de vluchtelingencrisis? Zo ja, onder welke voorwaarden?
Antwoord 32
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u graag naar de brief van
17 februari 201612. Daarin is uitvoerig weergegeven welke procedure er geldt
wanneer lidstaten in gebreke blijven ten aanzien van de bewaking van de
gezamenlijke buitengrens.
Vraag 33
Kunt u de verschillende mogelijkheden die Nederland heeft om de nationale
grensbewaking te verscherpen uiteenzetten in een tabel, en bij elke mogelijke
maatregel becijferen wat de economische schade voor Nederland zal zijn? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 33
Het kabinet heeft er vooralsnog voor gekozen om het reeds bestaande MTV
te intensiveren binnen de mogelijkheden die die vreemdelingenwet biedt. Het
alternatief is het herinvoeren van de binnengrenscontroles op basis van de
Schengen Grenscode. Deze maatregelen dienen evenredig te zijn met de
bedreiging van de openbare orde of de binnenlandse veiligheid. Daarmee is

10

Debat instroom asielzoekers 11 februari 2016, Tweede Kamer
Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2122
12
Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 387
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

9

het op dit moment niet mogelijk een eenduidige inschatting te geven van de
potentiële economische schade voor Nederland bij het herinvoeren van de
binnengrenscontroles. Dit zal immers afhangen van de actuele situatie en te
nemen maatregelen.
Vraag 34
Op welk moment verwacht u dat de hotspots in Griekenland volledig
operationeel zullen zijn? Welke maatregelen neemt de regering om dit verder
te bespoedigen?
Antwoord 34
Op 4 maart 2016 heeft de Commissie een nieuw voortgangsrapport uitgebracht over de implementatie van de hotspotaanpak in Griekenland. De
bijlage van het rapport bevat een update van de stand van zaken hotspots in
Griekenland van 10 februari 201613.
Er zijn volgens de Commissie nu in totaal vier hotspots operationeel in
Griekenland, hoewel er nog wel extra inspanningen moeten worden geleverd
opdat deze hotspots op volle kracht kunnen gaan werken. Tevens is de vijfde
(en laatste hotspot) gedeeltelijk operationeel geworden op 4 maart 2016. Het
kabinet is blij dat de geplande hotspots in Griekenland nu allemaal ingericht
zijn, maar vindt het belangrijk dat de hotspots op korte termijn volledig op
sterkte zijn. Hoewel uit de voortgangsrapportage blijkt dat er op meerdere
fronten vooruitgang is geboekt, gaat dit langzamer dan eerder is gemeld. Het
kabinet vindt het daarom van belang dat Griekenland, met de hulp van de
Europese agentschappen en de lidstaten, de aanbevelingen van de Commissie snel opvolgt. Nederland heeft hier zelf al een aanzienlijke bijdrage aan
geleverd met het Border Security Team op Chios waarover ik uw Kamer al
eerder heb geïnformeerd14.
Vraag 35
Hoeveel asielzoekers zijn momenteel in Nederland geregistreerd, wier
aanvraag nog niet in behandeling is genomen?
Antwoord 35
Op dit moment (stand van zaken begin week15 hebben bij benadering 15.400
personen een asielaanvraag ingediend waarvan de asielinhoudelijke
behandeling nog niet is gestart.
Vraag 38
Indien extra budget zou worden beschikbaar gesteld voor de IND om de
gemiddelde wachttijd voor het in behandeling nemen van een asielverzoek
terug te brengen naar 6 maanden of minder, uiterlijk wanneer zou de IND
voldoende capaciteit kunnen hebben om dit te realiseren?
Antwoord 38
Er zijn afgelopen jaar al zo’n 300 fte extra aangetrokken. Daarnaast is de IND
op sommige locaties gaan horen en verder wordt er nu ook in het weekend
gewerkt. Ook het snel beslissen in kansloze aanvragen zal effect hebben. De
ruimte om de IND-capaciteit te laten groeien is ook in kwalitatieve zin niet
onbeperkt. Dit is er in gelegen dat, om de vereiste kwaliteit te kunnen
waarborgen, er een redelijke balans moet zijn tussen het aantal nieuwe
medewerkers en het aantal ervaren medewerkers. Financiële middelen
vormen dan ook niet de beperking om tot verdere besliscapaciteit te komen.
Steeds wordt bezien welke besliscapaciteit nodig is en of er mogelijkheden
zijn deze aan te passen.
Vraag 39 en 43
Kunt u verklaren waarom volgens berichtgeving van het NRC en Reporter
Radio het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en het Ministerie van
Veiligheid en Justitie uitgaan van een instroomprognose van 93.600 in

13

COM(2016) 85 final, annex 2
Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 379
15
Debat instroom asielzoekers 11 februari 2016, Tweede Kamer
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

10

2016?16 Hoe verhoudt zich dit tot de door het kabinet gehanteerde prognose
van 58.000 asielzoekers?
Waarom wordt in het bestuursakkoord met gemeenten en provincies
uitgegaan van 93.600 asielzoekers in 2016, terwijl de regering uitgaat van
58.000 asielzoekers? Hoe verklaart u deze discrepantie en acht u deze
wenselijk?
Antwoord 39 en 43
Zoals eerder in deze beantwoording is aangegeven is in het najaar een MPP
vastgesteld die uitging van een instroom van 93.600 asielzoekers. De
kabinetsinzet is erop gericht de instroom te beperken, ten minste tot een
niveau vergelijkbaar met 2015, te weten 58.000. Het kabinet gaat bij de
begroting dan ook uit van een instroom van 58.000.
Zekerheidshalve krijgt de vreemdelingenketen echter de gelegenheid om zich
voor te bereiden op een situatie dat de maatregelen onverhoopt niet het
gewenste effect hebben. Hierbij wordt gewerkt met de prognose van de MPP.
Bij de afspraken over extra opvangplekken in het bestuursakkoord is om
diezelfde reden met de prognose van de MPP rekening gehouden. Het
organiseren van opvangplekken kost immers tijd en er moet worden
voorkomen dat er direct tekorten ontstaan als de instroom onverhoopt hoger
uitvalt.
Vraag 40
Acht u het wenselijk voor het draagvlak voor de opvang van vluchtelingen
onder de bevolking dat de overheid een andere instroomprognose hanteert
dan door de regering naar buiten wordt gecommuniceerd? Zo ja, waarom?
Antwoord 40
De lijn van het kabinet is op dit punt steeds helder geweest, zoals ook
uiteengezet is in de brief van 21 januari 2016 aan uw Kamer17 Het bestaan
van de MPP als instrument voor de vreemdelingenketen laat onverlet dat het
kabinet gehouden is om waar nodig maatregelen te nemen om zo de
asielinstroom te beïnvloeden. Vervolgens ligt het voor de hand om bij het
communiceren van een asielprognose daarmee ook rekening te houden. Het
draagvlak voor de opvang van vluchtelingen zou juist niet gediend zijn bij het
neerzetten van het beeld dat het kabinet op dat onderdeel geen ambitie of
invloed heeft.
Vraag 41
Bent u bereid de notulen van de Landelijke Regietafel Verhoogde Asielinstroom van 11 februari 2016 openbaar te maken, nu de NRC hierover
beschikt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 41
De landelijke regiegroep is nog niet bijeengekomen in dezelfde samenstelling
als op 11 februari 2016, d.w.z. met burgemeesters en bewindslieden. Hierdoor
is het verslag van de vergadering van 11 februari nog een concept. Het is
nadrukkelijk met dat voorbehoud dat ik uw Kamer hieronder vermeld wat er
over de prognose van de asielinstroom in het conceptverslag staat vermeld:
«DGVZ geeft aan dat...:
Er zijn verschillende instroomprognoses. Ook de vreemdelingenketen heeft
een
prognose gemaakt, te weten 93.600 (de Meerjaren Productie Prognose, of
MPP). Het kabinet vindt deze instroom echter ongewenst vanwege de zware
belasting voor de samenleving, en neemt daarom maatregelen om de
instroom te beperken tot een niveau vergelijkbaar met 2015, te weten 58.000;
hier gaat het kabinet bij de begroting dus ook vanuit. Zekerheidshalve krijgt
de vreemdelingenketen echter de gelegenheid om zich voor te bereiden op
een situatie dat de maatregelen onverhoopt niet het gewenste effect hebben
en de instroom hoger uitvalt. Hierbij wordt gewerkt met tranches van
ongeveer 20.000 bovenop 58.000. Dit betekent dat de operationele diensten

16
17

http://www.nrc.nl/next/2016/02/29/overheid-gaat-intern-toch-uit-van-94000-nieuwe-as-1595914
Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2119

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

11

(IND, COA etc.) uitgaan van de eerder genoemde MPP-prognose van 93.600,
onder meer bij de planning van opvangplekken. Ook bij de afspraken over
extra opvangplekken in het bestuursakkoord is dus met hogere instroom
rekening gehouden. Begin april komt er een nieuwe instroomprognose.»
Overigens wil ik uw Kamer laten weten dat – anders dan bij bovenbedoelde
bijeenkomst gemeld werd – er in april geen nieuwe instroomprognose komt.
Een nu op te stellen prognose zou met te veel onzekerheden zijn omgeven
Vraag 42
Bent u bereid het interne stuk van het Ministerie van Veiligheid en Justitie uit
januari, waarin wordt gecommuniceerd dat het ministerie uitgaat van een
prognose van 93.000 asielzoekers in 2016, te openbaren? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 42
Ik neem aan dat het NRC Handelsblad doelt op het «Asieldashboard» van
19 januari 2016. Bijgaand treft u het stuk aan.18
Vraag 44
Kunt u, gelet op de omvang van dit informatieverzoek, uiterlijk 15 maart 2016
de antwoorden op deze vragen aan de Kamer zenden?
Antwoord 44
Ik heb uw Kamer deze antwoorden zo snel als mogelijk doen toekomen.

18

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

12