5
Vragenuur: Vragen Ronnes
Vragen van het lid Ronnes aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, viceminister-president
over het bericht "Ouders vaker dan vroeger onmisbaar bij
aankoop eerste huis".
De voorzitter:
Ik heet de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van harte welkom in vak-K. De vraag gaat over het
bericht dat ouders vaker dan vroeger moeten bijspringen
bij het kopen van het eerste huis. Het woord is aan de heer
Ronnes namens het CDA.

De heer Ronnes (CDA):
Ja, voorzitter, dat klopt. Afgelopen vrijdag verscheen het
bericht dat ouders vaker dan vroeger onmisbaar zijn bij de
aankoop van een huis. Dit is nu de zoveelste keer dat het
beeld wordt bevestigd dat het kopen van een eerste huis
steeds moeilijker wordt. Op alle fronten zien we dat juist
de starters het moeilijk hebben. Maar je zult toevallig ouders
hebben die je financieel niet kunnen helpen. Dan sta je als
starter helemaal achteraan in de rij van een heleboel
woningzoekenden. De kinderen van ouders met een middeninkomen of zelfs nog minder hebben het nakijken. Uit
het bericht blijkt dat van de starters die de afgelopen vijf
jaar een huis kochten, ruim een derde extra geld nodig
heeft. Veruit de meesten zochten steun bij hun ouders. Het
gat tussen de huizenprijzen en de leencapaciteit van starters
wordt steeds groter. Dat heeft twee oorzaken: de prijzen
van de huizen stijgen snel en de leencapaciteit neemt af
omdat de LTV sinds 1 januari jongstleden op 100% staat.
Het CDA heeft hierover de volgende vragen aan de minister.
Deelt u de conclusie dat het niet zo zou mogen zijn dat
starters op de koopwoningmarkt afhankelijk zijn van rijke
ouders? Als u die mening deelt, wat denkt u er dan aan te
gaan doen? Deelt u ook de conclusie dat er voor deze
doelgroep vooral stevig bijgebouwd moet gaan worden?
Vanmorgen nog was er een publicatie in NRC over creatieve
oplossingen die lokaal plaatsvinden om starterswoningen
te realiseren. Kunnen we die route misschien vervolgen,
dus dat je extra bijbouwt door aan slimme samenwerkingscombinaties te doen, waarbij het Rijk ondersteunt? Eerder
dienden wij met D66 een motie in om de reële mogelijkheden voor hypotheekverlening voor starters op een rij te
zetten. Hoever bent u met de uitvoering van die motie?
Als laatste zijn we verbaasd dat veel mensen denken dat
de kosten koper kunnen worden meegefinancierd in de
hypotheekverlening. Hier zou in onze ogen een betere
voorlichting kunnen helpen. Bent u bereid om daar energie
in te steken door het ondersteunen van betere voorlichting
over het feit dat het financieren van de kosten koper niet
mogelijk is?
Dat voor wat betreft de eerste termijn, voorzitter.
De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ronnes

Minister Ollongren:
Voorzitter, dank u wel. Ik moet zeggen dat de vragen en
opmerkingen van de heer Ronnes mij uit het hart zijn
gegrepen, want dit is nou precies het probleem van vandaag
de dag. Heel veel mensen hebben moeite om een voor hen
betaalbare woning te vinden. Dat geldt eigenlijk in alle stedelijke gebieden, niet alleen in de Randstad. De prijzen
stijgen. Er is behoefte aan koopwoningen en betaalbare
huurwoningen in de vrije sector, het middensegment. Voor
starters die in de stad hun bestaan willen gaan opbouwen
is de urgentie misschien wel het grootst. Ik ben het dan ook
heel erg eens met de heer Ronnes dat er gebouwd moet
worden. Dat is ook de intentie van het kabinet. Het regeerakkoord spreekt daarvan. Bij het aantreden van het kabinet
heb ik ook meteen gezegd dat ik, als minister verantwoordelijk voor wonen, de woningbouw wil aanjagen. Daarom
voer ik ook overleg met al die regio's waar de woningmarkt
het meest gespannen is. Gisteren was ik bijvoorbeeld in
Delft, om met de hele regio Zuid-Holland te spreken. De
vraag ligt op tafel hoe je de plannen die er al zijn, kunt versnellen. Wat is daarvoor nodig? Is er knellende regelgeving?
Zijn er lange procedures die kunnen worden verkort?
Maar uiteindelijk komt het toch neer op de cruciale rol die
de gemeenten zelf hebben, want de gemeenten gaan over
de grond. Dit is het moment. Op dit moment worden de
nieuwe gemeentebesturen gevormd en kiezen zij hun prioriteiten voor de komende vier jaar. Ik roep de gemeenten
waar dit een probleem is, waar mensen zijn die geen plek
kunnen vinden, op om een absolute topprioriteit te maken
van het bouwen van woningen. Dit is de uitdaging waar de
nieuwe gemeentebesturen voor staan. Wat nu wordt
bepaald, bepaalt het beleid voor de komende vier jaar. De
gemeenten gaan over de grond. Zij kunnen voldoende
grond beschikbaar stellen voor koop, de zogenaamde starterswoningen, en afspraken maken voor de middenhuur
door dit in de uitgifte van de grond vast te leggen en in
bestemmingsplannen op te nemen. Kortom, de gemeenten
zitten voor een heel belangrijk deel aan de knoppen. De
collegeakkoorden moeten daar invulling aan geven. Ik hoop
dat ze de heer Ronnes hebben gehoord, want het is onze
gedeelde zorg. Laat die collegeakkoorden ook versnellingsakkoorden zijn. Laat mensen niet, zoals de heer Ronnes
terecht zei, afhankelijk zijn van of ouders nog willen meefinancieren, afhankelijk zijn van anderen. Nee, er moet
gezorgd worden voor een goed aanbod. Dank u wel.
De heer Ronnes (CDA):
Ik ben blij dat de minister mijn mening deelt dat we moeten
vechten tegen de tweedeling die in de maatschappij kan
ontstaan, als je alleen als kind van een rijke ouder een
woning kunt verkrijgen. Daar vinden we elkaar. Ook over
het bouwen, de prioriteit die daarbij gesteld moet worden
en dat dit ontzettend belangrijk is bij alle collegeprogramma's die nu in het land geschreven worden, zijn we
het helemaal eens. Mijn vraag was eigenlijk welke stappen
we daarbovenop nog extra kunnen zetten. Een van die
stappen hebben wij als Kamer enige maanden terug bij u
op het bordje gelegd. Het gaat over het zoeken naar oplossingen: kun je in de hypotheekverstrekking nog ruimte
vinden? Dat is een van mijn vragen aan u die ik de eerste
termijn al stelde, maar waar ik nog geen antwoord op heb
gehad.

10 april 2018
TK 71

71-5-1

Ten tweede. Pak bijvoorbeeld het Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting Nederland. Dat is een organisatie die heel
veel ervaring heeft met het inrichten van producten die
bijvoorbeeld starters kunnen helpen. Bent u bereid dat nog
een keer extra op te pakken en om nog eens te kijken of je
op die manier meer ruimte kunt creëren voor starters?
Ten slotte pak ik weer terug op het stuk dat vanmorgen in
de NRC stond en waarin je ziet dat de creativiteit die in het
land zit wel kan helpen. Bent u bereid om bijvoorbeeld
samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten te
kijken of je aan de hand van instrumenten die vanuit de
landelijke regelgeving neergezet worden of in de vorm van
stimulering wat kunt doen? Bent u bereid om dat samen
met VNG op te pakken?
Minister Ollongren:
De heer Ronnes had inderdaad een paar specifieke vragen.
Ik zal proberen daar nu snel doorheen te gaan. We constateren dat we het op hoofdlijnen zeer eens zijn, namelijk dat
we er alles aan moeten doen. Er is in het verleden veel
gedaan om aan de vraagkant te stimuleren. Ik denk dat we
nu vooral naar de aanbodkant moeten kijken. Terecht zei
de heer Ronnes dat duidelijk is dat nog niet iedereen weet,
zeker starters, die dat voor het eerst meemaken, wat wel
en wat niet kan bij de financiering. Het is dus erg belangrijk
dat daar goede voorlichting over wordt gegeven.
De motie-Ronnes/Van Eijs ging over de startersleningen.
Daar ben ik mee bezig, want die is aangenomen en wordt
uitgevoerd. Diverse gemeenten bieden al startersleningen
aan via het stimuleringsfonds dat de heer Ronnes net
noemde.
Als het gaat over überhaupt een hypotheek krijgen, wordt
er in het kader van het platform hypotheken gekeken naar
oplossingen zoals meer maatwerk in de hypotheekverstrekking en de zogenaamde perspectiefverklaring, zodat er niet
alleen wordt gekeken naar het type contract maar ook naar
de toekomst. Kortom, er loopt een aantal trajecten die erg
in lijn liggen met hetgeen de heer Ronnes hier naar voren
brengt.
De voorzitter:
Afrondend.
De heer Ronnes (CDA):
Ik mis nog twee antwoorden op vragen.

Minister Ollongren:
Excuus. Ik had moeten zeggen: u krijgt voor de zomer
bericht. Uw laatste vraag ging inderdaad over overleg met
de VNG. De VNG is betrokken bij de trajecten die lopen,
maar ik zal daar nog eens extra op toezien naar aanleiding
van uw opmerking.
De heer Ronnes (CDA):
Geldt dat ook voor het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting?
Minister Ollongren:
Dat geldt ook voor het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting.
De heer Ronnes (CDA):
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Ronnes. Mevrouw Van Eijs, namens
D66.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Starters verdienen ook een kans op de woningmarkt, een
heel belangrijk onderwerp. Wij hebben als D66 ons daar
eerder druk over gemaakt. We hebben heel specifiek een
motie ingediend, die is aangenomen door de Kamer eind
vorig jaar, over het meefinancieren van de NHG, de Nationale Hypotheek Garantie. Zonder dat de huizenprijzen
meteen extra stijgen, hebben starters daardoor een beetje
meer zekerheid en lagere lasten en wordt het voor hen
makkelijker om toch de woningmarkt te betreden. Wij
vroegen ons af hoe het staat met het onderzoek dat in de
motie wordt gevraagd.
Minister Ollongren:
Het is inderdaad een bekend punt. We hebben toen de discussie gehad over loan to value. We hebben ervoor gekozen
om die te handhaven op 100%, maar op verzoek van de
Kamer onderzoeken we nu of de premie van de NHG kan
worden meegefinancierd. Ik verwacht de Kamer daar voor
de zomer over te kunnen informeren.
De voorzitter:
De heer Nijboer, namens de PvdA.

De heer Ronnes (CDA):
Wanneer denkt u met het resultaat te komen van het op
een rij zetten van reële mogelijkheden voor hypotheekverstrekking? En bent u bereid om bijvoorbeeld met SVn en
VNG te overleggen of er nog additionele stappen mogelijk
zijn, boven op de overleggen die daar al over plaatsvinden?

De heer Nijboer (PvdA):
Voorzitter. Je kunt aan de ene kant iets doen aan de financiering voor starters, maar je kunt aan de andere kant
natuurlijk ook voorkomen dat beleggers hele steden opkopen waardoor starters geen mogelijkheid meer hebben. Ik
heb daar een motie over ingediend en daar wordt straks
over gestemd. Ik weet al hoe de minister denkt over de fiscale behandeling daarvan, maar wat voor andere maatregelen wil zij nemen om niet beleggers de macht in steden
over te te laten nemen waardoor starters geen kansen meer
krijgen?

Tweede Kamer

10 april 2018
TK 71

De voorzitter:
U mag ze herhalen.

Vragenuur: Vragen Ronnes

71-5-2

Minister Ollongren:
Zoals ik net in mijn eerste antwoord al heb betoogd, ligt de
sleutel daar toch vooral bij de gemeenten. De gemeenten
hebben heel veel mogelijkheden, zowel in het beschikbaar
stellen van de grond als in de bestemmingsplannen, om
afspraken te maken, afspraken die ertoe kunnen leiden dat
het segment middenhuur in steden toeneemt. Daar zit vaak
het knelpunt. Dat is het kleinste segment en daardoor stokt
de doorstroming. De gemeenten hadden al een aantal
instrumenten en hebben nu aanvullende instrumenten
gekregen, onder andere via de bestemmingsplannen, om
daar meer aan te gaan doen. Daar komt bij dat we in het
kader van het regeerakkoord hebben gezegd — dat is dan
voor de corporaties — dat we in gebieden waar dat relevant
is de markttoets willen vereenvoudigen, zodat de corporaties in dat segment actief kunnen worden. Volgens mij zijn
er dus tal van instrumenten waar gemeenten over
beschikken — daar ga ik ook het gesprek over aan met die
gemeenten en met de woningbouwcorporaties en Aedes
— om dat te verruimen. Dat lijkt mij het juiste antwoord op
deze vraag.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
dit mondelinge vragenuur. Ik dank de minister en ik schors
de vergadering tot 15.00 uur.
De vergadering wordt van 14.45 uur tot 15.01 uur geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ronnes

10 april 2018
TK 71

71-5-3