Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 047

Wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet in
verband met de evaluatie van het functioneren
van de Koninklijke Beroepsorganisatie van
Gerechtsdeurwaarders, alsmede de regeling van
enkele andere onderwerpen in die wet

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De aanleiding voor dit wetsvoorstel is de evaluatie van het functioneren
van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (hierna:
de KBvG) door de commissie onder leiding van de toenmalige president
van de rechtbank te Almelo, mr. A.R. van der Winkel (hierna: de
commissie).
Deze commissie had tot taak de doeltreffendheid en doelmatigheid van
het functioneren van de KBvG te beoordelen en te adviseren over de
positie die de KBvG, gelet op het waarborgen van een goede en onafhankelijke ambtsbediening, behoort in te nemen. Verder is de commissie
gevraagd te bezien of het wenselijk is tot wijzigingen van de Gerechtsdeurwaarderswet ofwel haar toepassing te komen. Bij brief van 24 maart
2009 heeft de toenmalige Staatssecretaris van Justitie het rapport van de
commissie, «Noblesse Oblige», aan de Tweede Kamer gezonden.1
Over het rapport dat door de commissie is uitbracht heeft het kabinet in
november 2009 een standpunt ingenomen.2 Hierin wordt een reactie
gegeven op de hoofdlijnen van het advies en wordt in een bijlage meer in
detail ingegaan op de aanbevelingen die door de commissie zijn gedaan.
Dit wetsvoorstel strekt in hoofdzaak tot uitwerking van dat kabinetsstandpunt en van een groot deel van de aanbevelingen van de commissie,
met enkele aanvullingen. Zo is bij brief van de toenmalige Minister van
Justitie over het toezicht op juridische beroepen (advocaten, notarissen en
gerechtsdeurwaarders), van 5 maart 2010, aangegeven dat een integrale
benadering van toezicht op gerechtsdeurwaarders is aangewezen en dat
het niet-financieel toezicht op gerechtsdeurwaarders, net als het financieel

1
2

kst-34047-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstukken II 2008/09, 31 700 VI, nr. 13.
Kamerstukken II 2009/10, 32 123 VI, nr. 64.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

1

toezicht, moet worden opgedragen aan een externe toezichthouder.3
Daarnaast hebben zich enkele andere ontwikkelingen in het tuchtrecht
voor de juridische beroepen voorgedaan, welke zijn meegenomen in dit
voorstel om een zo groot mogelijke eenheid hierbinnen te bewaren.
Bovendien heeft de discussie die speelt rond de onafhankelijkheid van
gerechtsdeurwaarders aanleiding gegeven om hiervoor enkele nadere
wettelijke waarborgen op te nemen. Dit heeft geleid tot een wijziging van
artikel 3 van de Gerechtsdeurwaarderswet en een nieuw artikel 12a,
waarin de onafhankelijkheid als eis wordt verankerd.
De belangrijkste elementen in de regeling van het ambt van de gerechtsdeurwaarder die, gezien het advies van de commissie, wijziging of
versterking van het wettelijk kader vragen, zijn: de omvang en de
verantwoordelijkheden van het beroep van gerechtsdeurwaarder, een
nadere uitwerking en versterking van het toezicht en tuchtrecht en een
aantal aanpassingen in de wet die van belang zijn voor het goed functioneren van de KBvG als publiekrechtelijke beroepsorganisatie. Hoewel de
voornaamste taak van de commissie was gelegen in het beoordelen van
de KBvG in haar rol als publiekrechtelijke beroepsorganisatie, is daarbij
vooral duidelijk geworden dat dat functioneren niet los kan worden gezien
van het grote – rechtsstatelijke – belang van een goede uitoefening van
het ambt door de gerechtsdeurwaarder. Dit ambt brengt bepaalde
verantwoordelijkheden en privileges met zich. Met de taakuitoefening
door gerechtsdeurwaarders worden ook algemene belangen gediend.
Daarom is het essentieel dat het niveau van vakbekwaamheid, een
onafhankelijke positie ten opzichte van klanten en de opleiding tot het
beroep van gerechtsdeurwaarder goed zijn geborgd. Dit wetsvoorstel
bevat zodoende een aantal voorstellen om de integriteit en kwaliteit van
gerechtsdeurwaarders te bevorderen.
In het advies van de commissie over het functioneren van de KBvG en
diens positie zijn een aantal aandachtspunten naar voren gebracht die tot
aanpassing van hoofdstuk VI van de Gerechtsdeurwaarderswet aanleiding
geven. Daarbij is tevens rekening gehouden met ontwikkelingen ten
gevolge van de wijziging van de gerechtelijke kaart per 1 januari 2013.
2. De toegang tot de ambtsuitoefening
In de reactie op het rapport van de commissie heeft het kabinet aangegeven dat het niet gewenst is dat er onduidelijkheid bestaat over tot het
onderscheid tussen de gerechtsdeurwaarder die ondernemer is, degene
die in loondienst bij een gerechtsdeurwaarderskantoor werkzaam is, en de
kandidaat-gerechtsdeurwaarder die in opleiding is. De gerechtsdeurwaarder wordt benoemd als openbaar ambtenaar en oefent in die functie
openbaar gezag uit. Dit mag niet gehinderd of oneigenlijk beïnvloed
worden door de feitelijke, financieel juridische, positie van waaruit hij zijn
ambtshandelingen verricht. Met het voorliggende wetvoorstel wordt
beoogd eventuele onduidelijkheden op dit punt zo veel mogelijk weg te
nemen.
Ook is bezien of door aanpassing van de regelgeving de ongewenste
ontwikkeling van de zogenaamde freelancers en de gebrekkige controle
op hun functioneren een halt kan worden toegeroepen. Dit heeft specifiek
geleid tot een wettelijk vastgelegd maximum van twee gerechtsdeurwaarders aan wie men kan worden toegevoegd. Daarmee is een verduidelijking beoogd. Door de tuchtrechter is reeds bepaald dat het verrichten
van ambtshandelingen op freelance basis door de toegevoegd kandidaatgerechtsdeurwaarder tuchtrechtelijk laakbaar handelen oplevert.4
3
4

Kamerstukken II 2009/10, 32 123 VI, nr. 87.
ECLI:NL:GHAMS:2014:3717.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

2

Het ambt van de gerechtsdeurwaarder heeft een lange geschiedenis en de
inrichting van het wettelijk systeem voor de ambtstuitoefening door
gerechtsdeurwaarders heeft een bepaalde achtergrond. Zoals ook al
tijdens de behandeling van het wetvoorstel dat heeft geleid tot de huidige
Gerechtsdeurwaarderswet, is opgemerkt: de gerechtsdeurwaarder oefent
zijn beroep uit op het snijvlak van ambt en ondernemerschap.5 Dat
ondernemerschap is ook door de wetgever omarmd, omdat het concurrentie in de uitoefening van het beroep bevordert en zo bijdraagt aan de
algehele kwaliteit van de beroepsgroep, maar het mag niet nadelig
werken ten aanzien van de uitoefening van het ambt. De commissie heeft
in haar rapport nadrukkelijk de aandacht gevraagd voor de spanning
tussen de concurrentie in de gerechtsdeurwaarderij en het openbare
karakter van het ambt. Een zekere correctie daarin is gewenst. Deze
spanning heeft zich in de afgelopen jaren ook voorgedaan binnen het
notariaat, zodat voor bepaalde oplossingen bij de regeling voor dit beroep
kan worden aangesloten. Er zijn echter ook zelfstandige factoren en
ontwikkelingen die meewegen.
Het gerechtsdeurwaardersambt heeft zich in de vorige eeuw geleidelijk
ontwikkeld in de richting van het vrije beroep. Het uitgangspunt is dat
wanneer de concurrentie goed wordt vormgegeven, de gerechtsdeurwaarders geprikkeld worden tot verbetering van productiviteit en
kwaliteit. Daarbij moet echter steeds worden gelet op het bewaken van de
waarborgen die horen bij de uitoefening van publiekrechtelijke bevoegdheden. In dat kader is het in bijzonder van belang dat de gerechtsdeurwaarders ten behoeve van de handhaving van het burgerlijk recht dwang
kunnen inzetten jegens burgers, zoals bij beslag en ontruiming. De inzet
van dergelijke bevoegdheden was lange tijd regionaal beperkt.6 Het ambt
was gebonden aan een bepaalde standplaats en de gerechtsdeurwaarder
was alleen in zijn eigen arrondissement bevoegd. Deze systematiek werd
in 1999 verlaten, waarbij echter wel de garantie voor de positie van de
gerechtsdeurwaarder werd gezocht in een andere vorm van regulering
van de instroom van nieuwe gerechtsdeurwaarders. Nieuwe kandidaten
voor een benoeming in het ambt zouden zich alleen kunnen vestigen in
plaatsen waar vooruitzicht bestaat op een economisch renderend
kantoor.7 Hiertoe is in de artikelen 5 en 6 van de Gerechtsdeurwaarderswet geregeld dat voor benoeming een getoetst ondernemingsplan
een voorwaarde is. Dit veronderstelt dat een in het ambt van gerechtsdeurwaarder benoemd persoon zelfstandig ondernemer is en vanuit die
zelfstandigheid zijn onafhankelijke ambtsuitoefening kan waarborgen. In
paragraaf 5 van deze toelichting wordt hierop nader ingegaan.
Het is van belang dat goed is vastgelegd welke verantwoordelijkheden
horen en passen bij de door de Kroon benoemde gerechtsdeurwaarder,
bij degene die in loondienst bij een gerechtsdeurwaarderskantoor
werkzaam is, en bij degene die nog in opleiding is. De wettelijke regeling
van de toegang tot de ambtsuitoefening wordt in dit voorstel op een
aantal punten anders vorm gegeven dan tot nu toe het geval is. Hierbij is
zo veel mogelijk is aangesloten bij de bestaande praktijk, maar tevens
onderkend dat er helder zicht moet zijn op de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van degenen aan wie de bevoegdheid tot het verrichten
van ambtshandelingen wordt gegeven. Bij de taakuitoefening door de
gerechtsdeurwaarder is mede een publiek belang gediend. Over de
ambtsuitoefening moet dan ook de grootst mogelijke duidelijkheid
bestaan. Binnen gerechtsdeurwaarderskantoren wordt al lange tijd
5

Kamerstukken II 1996/97, 24 036 en 22 775, nr. 61, p. 1.
Zie hierover ook: de Nationale ombudsman, Met voeten getreden; Schendingen van de
beslagvrije voet door gerechtsdeurwaarders, 2 november 2013, 2013/150.
7
Kamerstukken II, 1999/2000, Handelingen, nr. 75, p. 4920 e.v.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

3

gewerkt met de juridische figuur van de toevoeging van een werknemer
aan de gerechtsdeurwaarder als openbaar ambtenaar. Voor een
toevoeging is toestemming van de Minister van Veiligheid en Justitie
nodig. Volgens de huidige systematiek wordt een kandidaatgerechtsdeurwaarder in ieder geval tijdens zijn wettelijk verplichte stage
aan een gerechtsdeurwaarder toegevoegd. Dit sluit aan bij de oorspronkelijke opzet van de regeling van het ambt van gerechtsdeurwaarder die ook
geldt voor andere beroepen waarbij het beroep, ambt, in de praktijk wordt
geleerd onder verantwoordelijkheid van een ervaren beroepsbeoefenaar.
In de memorie van toelichting bij de Gerechtsdeurwaarderswet staat dat
het instituut van de toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder werd
ingesteld als vorm van opleidingsstage voor nieuwe deurwaarders, maar
zich uiteindelijk heeft ontwikkeld tot een mogelijkheid voor gerechtsdeurwaarders om zich gedeeltelijk te ontlasten van hun ambtelijke werkzaamheden. Het wetsvoorstel beoogde toen die in de praktijk ontstane
ontwikkeling te bevestigen.8 Daarmee is echter ruimte gegeven voor
ontwikkelingen die, zo bleek tijdens de evaluatie door de commissie, als
minder wenselijk worden beschouwd. Omdat de toevoeging niet meer
uitsluitend geldt als een gelegenheid tot vorming in de praktijk en
sommige toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarders helemaal geen
benoeming tot gerechtsdeurwaarder ambiëren, sluiten de praktijk en de
gewenste effecten van de wettelijke regeling niet meer helemaal aan.
Hoewel de toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder wel tot alle
ambtshandelingen bevoegd is en ook onder het tuchtrecht valt, is hij geen
gerechtsdeurwaarder. Hij is ook geen openbaar ambtenaar en kan dus ook
niet «uit het ambt worden gezet». De toevoeging kan wel worden
ingetrokken. In de praktijk blijven toegevoegd kandidaatgerechtsdeurwaarders ook als zij hun beroepsstage hebben doorlopen,
nog lang werkzaam bij een kantoor terwijl zij aan een gerechtsdeurwaarder zijn toegevoegd. In hun titulatuur onderscheiden zij zich niet van
kandidaten die nog maar net begonnen zijn. De ruimte die de huidige
regeling laat, heeft er toe geleid dat soms toegevoegd kandidaatgerechtsdeurwaarders zonder dienstbetrekking aan verschillende
gerechtsdeurwaarders zijn toegevoegd (de zogenaamde freelancers). Ook
is thans het moment van de afronding van de beroepsopleiding onvoldoende gemarkeerd. De term kandidaat-gerechtsdeurwaarder suggereert
op zijn minst dat iemand nog niet volledig beroepsbekwaam is. Deze titel
blijft ook gelden voor mensen die al jaren in de deurwaarderspraktijk
werkzaam zijn. Bovendien is het door de huidige formulering van
artikel 25 niet verboden om je kandidaat-gerechtsdeurwaarder te noemen
zonder aan een gerechtsdeurwaarder toegevoegd te zijn en zelfs deze titel
te gebruiken, nadat je uit het ambt van gerechtsdeurwaarder bent
ontslagen.
Om wet en praktijk beter met elkaar in overeenstemming te brengen en
een einde te maken aan verschillende onwenselijke situaties en mogelijkheden, wordt de opzet van paragraaf 2 van hoofdstuk III van de Gerechtsdeurwaarderswet gewijzigd. Er komen twee duidelijk verschillende
figuren: de kandidaat-gerechtsdeurwaarder die in het kader van zijn
beroepsstage aan een gerechtsdeurwaarder wordt toegevoegd, en de
toegevoegd gerechtsdeurwaarder. De eerste is nog in opleiding, de
tweede is in principe, na een jaar stage, voldoende vakbekwaam, maar
heeft (nog) niet de ambitie om tot gerechtsdeurwaarder benoemd te
worden met de eisen van het ondernemerschap die daar bij komen en
kiest er voor zijn werkzaamheden te verrichten onder verantwoordelijkheid van en binnen de onderneming van een – benoemde – gerechtsdeurwaarder. De voorwaarden die daar bij gelden worden verduidelijkt.
Zo wordt het aantal gerechtsdeurwaarders aan wie iemand toegevoegd
8

Kamerstukken II, 1991/92, 22 775, nr. 3 p. 21–22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

4

mag worden als toegevoegd gerechtsdeurwaarder, beperkt tot twee.
Tegelijkertijd blijft de mogelijkheid bestaan om de kwaliteit van de
dienstverlening van gerechtsdeurwaarderskantoren te behouden door de
ambtelijke capaciteit van een gerechtsdeurwaarder te vergroten door de
inzet van toegevoegd gerechtsdeurwaarders. Omdat hiervoor wel een
vergaande verantwoordelijkheid geldt is het maximum aantal toegevoegd
gerechtsdeurwaarders dat aan één gerechtsdeurwaarder mag worden
toegevoegd gesteld op drie. Om een duidelijker onderscheid te maken
tussen de kandidaat-gerechtsdeurwaarder, die nog in opleiding is, en de
(officieel) nieuwe figuur van de toegevoegd gerechtsdeurwaarder moet de
bevoegdheid voor de gerechtsdeurwaarder om toe te voegen verder
worden geclausuleerd. Het voldoen aan de basisopleidingsvereiste (van
kandidaat-gerechtsdeurwaarder) is niet meer voldoende. Voor toevoeging
na de opleidingsstage komt iemand in aanmerking als hij voldoet aan alle
eisen die ook gelden voor benoembaarheid met uitzondering van de eis
van het ondernemingsplan. Tuchtrechtelijke antecedenten dienen te
worden meegenomen en de gerechtsdeurwaarder die een ander wil
toevoegen moet zich ervan vergewissen dat de vakkennis van de
betreffende kandidaat voldoende actueel en op peil is.
Ter bevestiging van hun positie en verdere verduidelijking zullen deze
beroepsbeoefenaren voortaan (dus na afronding van de ervaringsstage)
toegevoegd gerechtsdeurwaarder worden genoemd. In de nieuwe opzet
van de regeling van de verschillende modaliteiten waarin aan de
gerechtsdeurwaarder voorbehouden ambtshandelingen mogen worden
verricht, is de aanduiding kandidaat-gerechtsdeurwaarder bestemd voor
degene die stage loopt en feitelijk werkzaam is bij, en onder verantwoordelijkheid van, een gerechtsdeurwaarder. Er komen dus behalve de
gerechtsdeurwaarder drie mogelijke hoedanigheden waarin ambtshandelingen kunnen worden verricht: de kandidaat-gerechtsdeurwaarder en de
toegevoegd gerechtsdeurwaarder, die in de voorgestelde vorm zich van
elkaar onderscheiden in hun werkervaring, en de reeds bestaande
waarnemend gerechtsdeurwaarder.
3. Wijzigingen met betrekking tot toezicht en tuchtrechtspraak
Momenteel is in de Gerechtsdeurwaarderswet alleen voorzien in toezicht
op naleving van enkele financiële voorschriften en ontbreekt een regeling
van niet-financieel toezicht. In het kabinetsstandpunt inzake het rapport
van de commissie is al aangegeven dat dit onwenselijk is. Gerechtsdeurwaarders zijn in belangrijke mate belast met het verrichten van publieke
taken en dat maakt dat hun positie in dit opzicht niet wezenlijk verschilt
van die van notarissen. Ook hier geldt dat een publiek ambt wordt bekleed
door iemand die professioneel dienstverlener is en die opereert op een
markt. Deze dubbele positie kan onder druk van marktwerking tot
«uitglijders» leiden. Om die zoveel mogelijk te voorkomen is een
samenstel van maatregelen nodig, gericht op de bevordering van de eisen
die aan een openbaar ambtenaar mogen en moeten worden gesteld. Het
toezicht moet stevig en eenduidig zijn.9
Voor een wettelijke regeling van een integraal toezicht is zodoende
aangesloten bij de wijze waarop dit is geregeld voor het notariaat. Ten
aanzien van het toezicht wordt voorgesteld om integraal toezicht in te
voeren dat preventief van aard is, dat ook op de integriteit van de
gerechtsdeurwaarder ziet en dat wordt uitgevoerd door een onafhankelijke toezichthouder. Deze taak wordt opgedragen aan het Bureau
financieel toezicht (hierna: het Bureau), dat nu al belast is met het
financieel toezicht op de gerechtsdeurwaarders en op grond van de Wet

9

Zie advies Raad van State d.d. 24 september 2009, Kamerstukken II, 2009/10, 32 250, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

5

op het notarisambt eveneens belast is met het integraal toezicht op het
notariaat.
Op grond van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen mag een
zelfstandig bestuursorgaan alleen met een andere taak, inhoudende de
uitoefening van openbaar gezag, dan die waarvoor het zelfstandig
bestuursorgaan werd ingesteld, worden belast, indien er behoefte is aan
onafhankelijke oordeelsvorming op grond van specifieke deskundigheid,
er sprake is van strikt regelgebonden uitvoering in een groot aantal
individuele gevallen, of indien participatie van maatschappelijke organisaties in verband met de aard van de betrokken bestuurstaak bijzonder
aangewezen moet worden geacht.
Het Bureau komt voort uit het in 1933 ingestelde Centraal Bureau van
Bijstand, dat was ingesteld om toezicht te houden op de boekhouding van
notarissen en aan hen ondersteuning te bieden op dat terrein. Het
Centraal Bureau van Bijstand bestond uit een door de Minister van Justitie
benoemde voorzitter en ten minste twee deskundigen. Het Bureau voerde
onderzoeken uit ten aanzien van de boekhoudingen van notarissen, in
opdracht van de toenmalige Kamers van Toezicht. In 1999, bij de
inwerkingtreding van de Wet op het notarisambt (Wna), is het Bureau in
de Wna opgenomen als zelfstandig bestuursorgaan en belast met het
toezicht op de naleving door notarissen van een aantal financiële
voorschriften alsmede enkele andere in de wet gespecificeerde taken. De
taak van het Bureau werd in 2001 uitgebreid met een soortgelijk toezicht
op de gerechtsdeurwaarders. In 2003 werd het Bureau aangewezen als
toezichthouder op de naleving door de vrije beroepsbeoefenaren van de
Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.
Daarmee draagt Bureau bij aan rechtszekerheid, beschermen van de
collectieve financiële belangen van de gebruikers van de diensten van die
beroepsbeoefenaars en de integriteit van het financiële stelsel.
Bij de wijziging van de Wet op het notarisambt die inwerking trad op
1 januari 2013, is de toezichtstaak van het Bureau voor het notariaat
uitgebreid. Het Bureau is sindsdien integraal toezichthouder voor het
notariaat en ziet niet alleen toe op de financiën, maar ook op de kwaliteit
en integriteit van deze beroepsgroep. Bij de wetswijziging die een jaar
eerder in werking trad is bepaald dat de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen op het Bureau van toepassing is. Het Bureau heeft rechtspersoonlijkheid (art 110, eerste lid, Wna). De reden daarvoor is gelegen in de
wenselijkheid dat het Bureau een van de Staat afgescheiden vermogen
bezit. Dit mede met het oog op aansprakelijkheid voortvloeiend uit de
wettelijke taken van het Bureau.
Ter uitvoering van het standpunt dat een integrale benadering van
toezicht op gerechtsdeurwaarders is aangewezen en dat het
niet-financieel toezicht op gerechtsdeurwaarders, net als het financieel
toezicht, moet worden opgedragen aan een externe toezichthouder10,
waarbij behoefte is aan een onafhankelijke oordeelsvorming op grond van
specifieke deskundigheid, is in dit wetsvoorstel besloten deze taak op te
dragen aan het Bureau. Daarbij is overwogen dat het toezicht niet door de
Minister zelf moet worden uitgevoerd vanwege de aard van de ambtsuitoefening van gerechtsdeurwaarders. Gerechtsdeurwaarders zijn
weliswaar openbaar ambtenaar, maar hun ambtsuitoefening biedt
toegang tot, en is het sluitstuk van, het merendeel van de gerechtelijke
procedures. Het past niet dat de Minister van Veiligheid en Justitie
bijvoorbeeld moet oordelen over de werkzaamheden die bij de executie
van een vonnis worden uitgevoerd. Hierin is een onafhankelijke oordeelsvorming, zoals ook toegelicht in de brief van 13 mei 2014 van de Minister

10

Kamerstukken II 2009/10, 32 123 VI, nr. 87.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

6

voor Wonen en Rijksdienst11aangewezen. De taakuitbreiding van het
Bureau, zoals voorzien in dit wetsvoorstel voldoet zodoende aan de
daaraan te stellen voorwaarden. De taakuitbreiding levert overigens geen
belemmeringen op om een mogelijke clustering met andere onderdelen
van de rijksoverheid te onderzoeken.12Op grond van artikel 6 van de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen wordt deze wet medeondertekend
door Onze Minister voor Wonen en Rijksdienst.
Door de voorgestelde wijziging wordt de toezichtstaak van het Bureau
uitgebreid tot algemeen toezicht op de naleving van de gehele wet en de
op de wet gebaseerde lagere regelgeving, inclusief het toezicht op de
integriteit van de gerechtsdeurwaarders en de anderen die toegang
hebben tot de ambtsuitoefening. Het weigeren van de medewerking door
gerechtsdeurwaarders c.s. aan het toezicht door het Bureau is een
tuchtrechtelijk vergrijp. De taakuitbreiding van het Bureau in het voorliggende wetsvoorstel tot heeft geen gevolgen voor de reikwijdte van het
tuchtrecht. Toezicht is het verzamelen van de informatie over de vraag of
een handeling of zaak voldoet aan de daaraan gestelde eisen, het zich
daarna vormen van een oordeel daarover en het eventueel naar
aanleiding daarvan interveniëren.13 Tuchtrecht is een middel om
handhavend op te treden als blijkt dat sprake is van normovertredingen.
Tuchtrecht kan een uitvloeisel zijn van toezicht, wanneer naar aanleiding
van het toezicht een tuchtklacht wordt ingediend, maar is naar zijn aard
geen toezicht. Het Bureau kan bij de uitoefening van zijn toezichtstaak tot
de conclusie komen dat het handelen of nalaten van een gerechtsdeurwaarder klachtwaardig moet worden geacht. Op grond hiervan kan hij dan
een klacht bij de tuchtrechter indienen. Op dat moment is geen sprake
meer van toezicht maar van handhaving. Het feit dat in het wetsvoorstel is
opgenomen dat het Bureau geen bestuurlijke boete oplegt als tegen de
overtreder vanwege eenzelfde gedraging reeds een klacht bij de tuchtrechter is ingediend onderstreept de positie van de tuchtrechter. De
bevoegdheid van de tuchtrechter om hierover te oordelen moet volledig
behouden blijven.
Het voorziene toezicht op de naleving van voorschriften bij of krachtens
de Gerechtsdeurwaarderswet door het Bureau, doet overigens geen
afbreuk aan de algemene taak van de KBvG tot de bevordering van een
goede beroepsuitoefening door de leden. Het past bij de positie van de
KBvG als publiekrechtelijke beroepsorganisatie dat zij zelf verantwoordelijk is voor het handhaven van de kwaliteit van de dienstverlening van
de beroepsgroep. Professionele integriteit is van het grootste belang.
Hiertoe kan de KBvG bij verordening regels stellen die bindend zijn voor
de leden en wordt bijvoorbeeld ook met dit wetsvoorstel voorgesteld het
laten verrichten van kwaliteitstoetsen door de KBvG in de wet te borgen.
Het verdient wel aanbeveling om de inhoudelijke opzet van de kwaliteitstoetsen af te stemmen met de onderzoeksactiviteiten van het Bureau. In
dat kader valt te wijzen op de afspraken tot samenwerking die het Bureau
heeft gemaakt met de Koninklijke notariële beroepsorganisatie.14
In de bepalingen over de tuchtrechtspraak zijn een aantal wijzigingen
aangebracht. Deels op verzoek van de kamer voor gerechtsdeurwaarders
en het gerechtshof Amsterdam, deels teneinde de gelijkvormigheid met

11

Kamerstukken II 2013/14, 25 268, nr. 83, p. 2.
Zie bijlage 1 bij Kamerstukken II 2013/14, 25 268, nr. 83.
13
«Kaderstellende visie op toezicht», Kamerstukken II, 2000/01, 27 831, nr. 1, p. 7.
14
http://www.bureauft.nl/bft/nieuws-publicaties/Documents/
Convenant%20Samenwerking%20tussen%20de%20KNB%20en%20het%20BFT%202013.pdf,
http://www.knb.nl/nieuwsberichten/knb-en-bft-maken-afspraken-over-samenwerking.
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

7

het tuchtrecht voor de andere juridische beroepen, en dan met name het
notariaat, zo groot mogelijk te houden.
4. Uitgebrachte adviezen
Algemeen
Een ontwerp van dit wetsvoorstel is voorgelegd aan de KBvG, het Bureau,
de Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), het College bescherming persoonsgegevens (CBP), de
Nationale ombudsman, de Autoriteit Consument en Markt (ACM), de
Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) en de Koninklijke Notariële
Beroepsorganisatie (KNB)15.
Ook is het voorstel in de internetconsultatie geplaatst. Hierop is een
behoorlijk aantal reacties binnengekomen, waarvan een deel hieronder
afzonderlijk zal worden besproken. Dit betreffen met name de reacties van
de Hogeschool Utrecht, DAS Legal Finance BV, de Landelijke Organisatie
Sociaal Raadslieden, de Nederlandse Vereniging van Gecertificeerde
Incasso-ondernemingen en de gelijkluidende reacties van verschillende
gerechtsdeurwaarders die in de praktijk als freelancer werken.
De ACM en de NOvA hebben aangegeven geen gebruik te willen maken
van de consultatiemogelijkheid.
Het Bureau adviseert om in de Gerechtsdeurwaarderswet normatieve
definities op te nemen voor de begrippen kantoor en organisatie. Dit
advies is gegrond op de ervaringen van het Bureau uit de praktijk van het
toezicht. Daarbij blijkt dat gerechtsdeurwaarders vrijwel allemaal gebruik
maken van een vennootschapsrechtelijke structuur van waaruit zij als
ambtsdrager hun diensten aanbieden. Dit voorstel is niet overgenomen.
De Gerechtsdeurwaarderwet normeert in zijn opzet de gerechtsdeurwaarder als openbaar ambtenaar en in de praktijk is het feit dat deze
ambtenaar als ondernemer in verschillende (rechts)vormen zijn kantoor
uitoefent en met andere gerechtsdeurwaarders samenwerkt voldoende
duidelijk. Ook in het tuchtrecht werkt het feit dat de gerechtsdeurwaarder
normadressant is, afdoende.
Het Bureau geeft in zijn consultatiereactie tevens aan dat de rol van de
waarnemend gerechtsdeurwaarder bij de voorgestelde wijziging van
artikel 18 inzake de administratieverplichting niet goed is meegenomen.
Die opmerking is terecht en besloten is dat het beter is het betreffende
artikel ongewijzigd te laten. Artikel O uit het oorspronkelijke voorstel is
komen te vervallen.
Inzake de ambtshandelingen
Door de KBvG is bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel de aandacht
gevraagd voor het opnemen van een aantal andere handelingen in
artikel 2 van de Gerechtsdeurwaarderswet. Zo is aandacht gevraagd voor
het feit dat het opmaken van een schriftelijke verklaring betreffende door
de gerechtsdeurwaarder persoonlijk waargenomen feiten van stoffelijke
aard (proces-verbaal van constatering) in veel omringende landen (o.a.
Frankrijk en België) een ambtshandeling is, waardoor dit proces-verbaal
het karakter van een authentieke akte heeft en
derhalve dwingende bewijskracht. De KBvG heeft opgemerkt dat gezien
de nadruk in het huidige procesrecht op substantiëring en bewijsmiddelen
deze figuur een waardevolle bijdrage kan leveren aan de waarheidsvinding. De KBvG bepleit derhalve om dit proces-verbaal van constatering
15

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

8

niet langer als een «vrije» toegelaten nevenwerkzaamheid op grond van
artikel 20 Gerechtsdeurwaarderswet op te nemen, maar als een ambtshandeling op grond van artikel 2 Gerechtsdeurwaarderswet.
Eenzelfde opmerking is gemaakt over exploten op de voet van artikel 3:37
lid 2 van het Burgerlijk Wetboek.
Ook de NVvR heeft voorgesteld om het proces-verbaal van waarneming
(constatering) op te nemen als ambtshandeling in artikel 2 van de wet.
Uitgangspunt is geweest om alleen bij gebleken absolute noodzaak over
te gaan tot het opnemen van nieuwe ambtshandelingen in artikel 2 van de
Gerechtsdeurwaarderswet, omdat hiermee deze handeling voor anderen
dan gerechtsdeurwaarders in principe wordt uitgesloten dan wel hun inzet
in ieder geval minder vanzelfsprekend wordt gemaakt. Het domeinmonopolie voor gerechtsdeurwaarders wordt dan vergroot.
Een proces-verbaal van constatering is een vaststelling van feiten op
grond van eigen waarneming en wordt gebruikt om als bewijs te dienen
in civiele zaken. In de praktijk komt het geregeld voor dat een dergelijk
proces-verbaal door een gerechtsdeurwaarder wordt opgesteld. Er zijn
echter ook anderen die bewijsstukken opmaken voor juridische procedures. Te denken valt aan notarissen, schade-experts, accountants en
andere deskundigen. Op het moment is onvoldoende uitgewerkt dat er de
noodzaak bestaat om deze taak uitdrukkelijk aan gerechtsdeurwaarders op
te dragen. Bovendien moet daarvóór worden vastgesteld dat er in het
procesrecht behoefte is aan een aanvullend middel met speciale bewijskracht. Dit vergt een bredere overweging dan in het kader van deze
wetswijziging kan worden gedaan.
Ook voor exploten op voet van artikel 3:37 lid 2 van het Burgerlijk
Wetboek is een nadere wettelijke regeling niet nodig. Indien bepaald is dat
een verklaring schriftelijk moet worden gedaan, kan zij, voor zover uit de
strekking van die bepaling niet anders volgt, ook bij exploot geschieden.
Een gerechtsdeurwaarder kan dergelijke handelingen als een andere
werkzaamheid als bedoeld in artikel 20 Gerechtsdeurwaarderswet
verrichten. Op voorhand is er immers geen reden om te concluderen dat
gerechtsdeurwaarders door het verrichten hiervan de goede en onafhankelijke vervulling van het deurwaardersambt of het aanzien daarvan
schaden of belemmeren. De noodzaak om te bepalen dat dit voortaan een
ambtshandeling is staat niet vast.
Inzake klacht- en tuchtrecht
In het consultatievoorstel was bepaald dat hoofdstuk 9 van de Algemene
wet bestuursrecht (hierna ook: Awb) niet van toepassing is op de
gerechtsdeurwaarder in de uitoefening van zijn wettelijke taken. Hierdoor
zou het recht voor een burger om op grond van artikel 9:1 Awb bij de
gerechtsdeurwaarder als bestuursorgaan een klacht in te dienen over de
wijze waarop deze zich jegens hem, of een ander, heeft gedragen en
tevens het klachtrecht over gerechtsdeurwaarders bij de Nationale
ombudsman op grond van artikel 9:18 Awb komen te vervallen. In 2012 is
in de Wet op het notarisambt de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman ten aanzien van klachten over notarissen opgeheven.
Bij de behandeling van de Gerechtsdeurwaarderswet is eerder al eens ter
sprake gekomen dat de bevoegdheid van de Nationale ombudsman als
gevolg van het feit dat gerechtsdeurwaarders voor hun ambtshandelingen
op grond van de Algemene wet bestuursrecht bestuursorgaan zijn, tot een
samenloop van klachtmogelijkheden leidt.16 Deze mogelijke samenloop
wordt door de instelling van een klachtencommissie, zoals in het
onderhavige wetsvoorstel opgenomen, vergroot.
16

Kamerstukken I, 2000/01, 22 775 en 23 081, nr. 109, p. 3–4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

9

De Nationale ombudsman heeft naar aanleiding van het consultatievoorstel aangegeven dat het instellen van een algemene klachten- en
geschillenregeling voor gerechtsdeurwaarders, waaronder de instelling
van een geschillencommissie, zoals voorgesteld, niet tot de conclusie zou
moeten leiden dat daarmee de huidige bevoegdheden van de
ombudsman geen functie meer zouden hebben. De ombudsman stelt
daarbij dat zijn bureau doorgaans via een niet-formele interventie voor
burgers bij klachten over het optreden van gerechtsdeurwaarders een
concrete en snelle oplossing weet te bereiken. Dat dit optreden voor
schuldenaren een toegevoegde waarde kan hebben, wordt onderschreven
in de reactie voorstel van de Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden
(LOSR) op het consultatie. Ook zij stelt dat de meeste klachten over
gerechtsdeurwaarders bij de Nationale ombudsman niet leiden tot
rapporten, maar tot interventies. Positief punt is dat dit dergelijk optreden
in voorkomende gevallen direct leidt tot een oplossing.
Daarnaast geeft de Nationale ombudsman aan dat hij het tot zijn taak
rekent om structurele knelpunten te signaleren en aanbevelingen te doen
en dat hij in 2012 en 2013 een toenemend aantal klachten over gerechtsdeurwaarders heeft ontvangen waarbij uit dossieronderzoek is gebleken
dat het merendeel van die klachten ging over de (hoogte van de)
beslagvrije voet.17
Het in de consultatieversie gedane voorstel tot het schrappen van de
mogelijkheid om over gerechtsdeurwaarders een klacht bij de Nationale
ombudsman te kunnen indienen, is vooral gedaan om verwarring bij de
burger over het gebruik van verschillende klachtmogelijkheden zo veel
mogelijk te voorkomen. Er gelden thans twee mogelijkheden om bij een
instantie over ambtshandelingen van de gerechtsdeurwaarder te klagen:
bij de tuchtrechter en bij de Nationale ombudsman. De Nationale
ombudsman is niet bevoegd in zaken waarin geen ambtshandelingen
worden verricht, omdat de gerechtsdeurwaarder op dat moment geen
bestuursorgaan is. Bij de tuchtrechter en in de toekomst bij de beoogde
geschillencommissie geldt dit onderscheid niet. Vanuit de Gerechtsdeurwaarderswet is de gerechtsdeurwaarder voor al zijn – beroepsmatig –
optreden tuchtrechtelijk aan te spreken.
De tuchtrechter en de geschillencommissie zijn dus niet in hun
bevoegdheid tot een bepaald soort handelen beperkt. De Nationale
ombudsman is dat wel. Tijdens de parlementaire behandeling van de
Gerechtsdeurwaarderswet is reeds gesteld dat de samenloop tussen
tuchtrecht en klachtrecht bij de Nationale ombudsman «niet de schoonheidsprijs verdient».18 Bij behoud van de bevoegdheid voor de Nationale
ombudsman heeft de burger in de toekomst drie mogelijkheden om te
klagen over het handelen van een gerechtsdeurwaarder bij de uitvoering
van zijn ambtelijke taken. Deze samenloop gold ook voor het notariaat,
waar door de wetgever is besloten dat de mogelijkheid om over
notarissen bij de Nationale ombudsman te klagen moest komen te
vervallen. De KBvG pleit in zijn reactie op het wetsvoorstel langs de
hierboven geformuleerde lijn voor het laten vervallen van de klachtmogelijkheid bij de Nationale ombudsman. Volgens de KBVG past het klachtrecht voor de burger bij de Nationale ombudsman ook niet goed bij de rol
de van de gerechtsdeurwaarder in het rechtsbestel, omdat de gerechtsdeurwaarder geen discretionaire bevoegdheid toekomt ten aanzien van de
tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen.
De KBvG hecht aan de instelling van een geschillencommissie, omdat
hiermee ook de tuchtrechtrechter in de toekomst kan worden ontlast. Op
verzoek van de Raad voor de rechtspraak is, in aansluiting op de regeling
17

De Nationale ombudsman, Met voeten getreden; Schendingen van de beslagvrije voet door
gerechtsdeurwaarders, 2 november 2013, 2013/150, p. 3.
18
Kamerstukken I, 2000/01, 22 775 en 23 081, nr. 109, p. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

10

hiervoor in de Wet op het notarisambt, in het wetsvoorstel opgenomen
dat de tuchtrechter een zaak die zich naar zijn mening daarvoor leent en
daar nog niet behandeld is, kan doorgeleiden naar de geschillencommissie. Het belang van de inrichting van een geschillencommissie voor
gerechtsdeurwaarders heeft daarmee aan zwaarte gewonnen.
Uiteindelijk is echter de conclusie dat het risico van verwarring bij de
burger over waar hij met zijn klacht terecht kan, niet opweegt tegen het
verlies van de mogelijkheid van een snelle oplossing in situaties die zeer
nijpend kunnen zijn. De Nationale ombudsman voldoet op dit moment
aan een groeiende behoefte bij burgers die vanwege financiële problemen
klem komen te zitten en gebaad zijn bij praktische hulp. Uit de consultatiereacties blijkt in overwegende mate dat de Nationale ombudsman bij
klachten over gerechtsdeurwaarders voor burgers een rol kan vervullen
die in individuele gevallen tot een concrete oplossing leidt. Het bureau
van de Nationale ombudsman heeft hier ook gekwalificeerde
medewerkers voor aangenomen. Dit geeft een waardevolle aanvullingen
op de overige klachtmogelijkheden.
Essentieel in dit kader ten opzichte van het notariaat is bovendien dat de
klachten over gerechtsdeurwaarders doorgaans niet afkomstig zijn van
hun opdrachtgevers, maar van degenen tegen wie de overheidsmacht van
de gerechtsdeurwaarder wordt ingezet. Voor de aard van de klachtbehandeling en de rol van de Nationale ombudsman hierbij maakt dat uiteindelijk verschil. De voorgestelde bepaling is, dit alles overwegende, uit het
wetsvoorstel geschrapt.
Inzake de opleiding
De Hogeschool Utrecht (HBO Rechten) heeft in een reactie op het
wetsvoorstel aangegeven dat zij van mening is dat aan het nieuwe
wetsvoorstel nog steeds de opvatting ten grondslag ligt dat de in de wet
genoemde opleiding een driejarige opleiding is, terwijl de huidige
opleiding inmiddels, volgens de Hogeschool, een vierjarige opleiding
– inclusief stagejaar – betreft. De Hogeschool Utrecht constateert een
spanning tussen de huidige opleiding zoals zij die verzorgt en de regeling
van de (voor)opleidingseisen voor gerechtsdeurwaarders in het consultatievoorstel. Zij vraagt hier aandacht voor en doet voorstellen tot verbetering van het wetsvoorstel op dit punt.
De uitleg die de Hogeschool aan de werking van de in het consultatievoorstel opgenomen artikelen 25 en verder van de Gerechtsdeurwaarderswet geeft en waardoor zij problemen ziet voor de huidige opleiding,
strookt echter niet met de bedoeling van deze nieuwe artikelen. De
voorgestelde opzet van de wettelijke regeling van de verplichte vooropleiding voor gerechtsdeurwaarders en de stageverplichtingen die daarbij
én voor men benoemd kan worden gelden, sluit juist meer aan bij de
huidige praktijk dan de nu geldende regeling feitelijk voorschrijft. De
regering beoogt bovendien met de opzet van de nieuwe regeling een
einde te maken aan het formele uitgangspunt in de huidige Gerechtsdeurwaarderswet dat men na het behalen van de verplichte vooropleiding
reeds kandidaat-gerechtsdeurwaarder is. Dit levert namelijk de onwenselijke situatie op dat iemand een op een beroepstitel lijkende benaming
mag voeren terwijl hij niet in de beroepspraktijk, met de daarvoor
geldende gedrags- en beroepsregels, werkzaam hoeft te zijn. Op dit
moment is het zo dat de Hogeschool Utrecht na drie jaar een verklaring
(certificaat) afgeeft op grond waarvan aan de in de Gerechtsdeurwaarderswet genoemde opleidingsverplichting, met daaraan verbonden de
«titel» van kandidaat-gerechtsdeurwaarder, zou zijn voldaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

11

Ook onder de huidige Gerechtsdeurwaarderswet bedraagt de totale
stagetijd vóór de benoeming twee jaar. Het voorstel van de Hogeschool
Utrecht om in de wet op te nemen dat iemand na het behalen van zijn
bachelor-diploma tot toegevoegd erechtsdeurwaarder kan worden
benoemd miskent dat hiermee een jaar verplichte ervaring verloren gaat
of althans niet meer duidelijk is hoe moet worden afgemeten dat er
voldoende werkervaring is om benoemd te kunnen worden tot gerechtsdeurwaarder. Overigens worden, nu en in het voorstel, alleen de
gerechtsdeurwaarders en de waarnemend gerechtsdeurwaarders als
zodanig benoemd. Voor het overige worden de kandidaatgerechtsdeurwaarder en de toegevoegd gerechtsdeurwaarder toegevoegd
met toestemming van de Minister van Veiligheid en Justitie. De bedoeling
is om dit onderscheid ook in de toekomst in stand te houden. Het Besluit
opleiding en stage kandidaat-gerechtsdeurwaarder kan, zoals ook op
grond van het commentaar van de Hogeschool moet worden geconstateerd, niet in zijn huidige opzet en met die naam blijven gelden en zal te
zijner tijd worden aangepast aan het nieuwe wettelijk kader waarbij het
uitgangspunt blijft dat de huidige praktijk rond de hbo-opleiding zoals die
aan de Hogeschool Utrecht is ingericht wordt voortgezet.
Overige
In het advies van de KBvG en via de internetconsultatie wordt aandacht
gevraagd voor de gevolgen van de voorgestelde wijziging van artikel 63
van de Gerechtsdeurwaarderswet welke wijziging leidt tot een tot
vermindering van het aantal leden van de ledenraad. De KBvG wijst er op
dat de belangstelling voor het bekleden van een positie in de ledenraad is
gegroeid en is van mening dat een omvang van 15 leden te klein is voor
een vertegenwoordigend orgaan van een openbaar lichaam met
950 leden. In de internetcconsultatie is de zorg geuit dat door de vermindering van het aantal beschikbare posten de ledenraad volledig zal
worden gevuld met kandidaten die werkzaam zijn bij een groot kantoor.
De gemeenschappelijke zorg die hieruit blijkt is de vraag of sprake is van
een in voldoende mate gewaarborgde democratische legitimatie van het
orgaan de ledenraad, indien het aantal leden hiervan wordt teruggebracht
tot het voorgestelde aantal.
De regering meent dat het aantal van 15 vertegenwoordigers op een
ledengroep van 950 zeker in verhouding is. Bedacht moet worden dat bij
de instelling van de KBvG als publiekrechtelijke beroepsorganisatie
rekening is gehouden met het feit dat de omvang de beroepsgroep met
zich bracht dat de inrichting van de organisatie iets anders kon worden
vormgegeven en met kleinere aantallen kon worden volstaan dan bij de
KNB. Dit uitgangspunt geldt nog steeds. Weliswaar is bij het opstellen van
het wetsvoorstel specifiek gekeken naar de noden van de beroepsgroep,
hetgeen door de KBvG in zijn reactie op het consultatievoorstel positief
wordt gewaardeerd, maar een zekere eenduidigheid in de inrichting van
de verschillende juridische beroepsorganisaties is ook van belang. Bij de
notarissen is het aantal leden van de ledenraad reeds sinds de inwerkingtreding van de nieuwe gerechtelijke kaart verminderd.
Vanwege de huidige opvattingen inzake het belang van een compacte
overheid is de aanbeveling van de commissie om het aantal ledenraadsleden van de KBvG te verminderen, zodoende opnieuw gewogen. Daarbij
is ook gekeken naar de aantallen die gelden voor andere gedecentraliseerde overheden als gemeentes en de waterschappen. Dat heeft geleid
tot de conclusie dat het aantal van 15 ledenraadsleden (waarbij bedacht
moet worden dat deze leden ook allemaal een plaatsvervanger hebben)
voldoende wordt geacht. Het voorstel om het aantal leden van de
ledenraad op dertig te houden, is zodoende niet overgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

12

De KBvG heeft in zijn reactie op de wijzigingen inzake het klachtrecht van
burgers bij de Nationale ombudsman gevraagd om ook anderszins de
consequenties die voortkomen uit het feit dat de gerechtsdeurwaarder,
voor zover hij ambtshandelingen verricht, een bestuursorgaan is,
ongedaan te maken en dan met name voor wat betreft de gevolgen van
de Wet openbaarheid bestuur. Dit voorstel voert te ver. Feitelijk vraagt de
KBvG te bepalen dat de gerechtsdeurwaarder geen bestuursorgaan is,
ondanks het feit dat hij openbaar gezag uitoefent. Bij de overwegingen ten
aanzien van het klachtrecht bij de Nationale ombudsman is gekeken naar
een voor de burger verwarrende stapeling van klachtmogelijkheden en
daarbij in diens belang een keuze gemaakt. Voor zover de Wet
openbaarheid bestuur tot onevenredige lasten voor gerechtsdeurwaarders leidt dient dit in een nader traject en vanuit dat kader in relatie
met andere bestuursorganen bekeken te worden. Dergelijke overwegingen passen niet in dit wetsvoorstel.
5. De onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder
Algemeen
Zoals ook uit de ontvangen consultatiereacties blijkt heeft het onderwerp
onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder de aandacht. Bij de
uitvoering van de hem opgedragen ambtshandelingen oefent de
gerechtsdeurwaarder publiekrechtelijke macht uit. De commissie heeft
destijds in haar evaluatierapport aangegeven dat zij de (soms zeer forse)
participatie van opdrachtgevers en andere derden in gerechtsdeurwaarderskantoren strijdig acht met de onafhankelijke uitoefening van het ambt.
In 2009 was de constatering dat hierover binnen de beroepsgroep ook
consensus leek te ontstaan en dat er ruimte was om bij verordening de
participatie van niet alleen opdrachtgevers maar van derden überhaupt te
normeren. Volgens de commissie zou daartoe de vergelijking kunnen
worden gezocht met de advocatuur en zou uiteindelijk de norm moeten
zijn dat gerechtsdeurwaarderskantoren uitsluitend aan
gerechtsdeurwaarders in eigendom toebehoren. Het regelgevingsproces
bij de KBvG, waarin de Minister (Staatssecretaris) van Veiligheid en
Justitie goedkeuringsbevoegdheid heeft, heeft niet tot deze normstelling
geleid. Op 17 juni 2013 heeft de Staatssecretaris zijn goedkeuring
onthouden aan de gewijzigde Verordening Onafhankelijkheid wegens
strijd met het algemeen belang. Reden voor dit besluit was dat de
onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder met deze verordening
onvoldoende gewaarborgd is, omdat de kring van mogelijke participanten
in gerechtsdeurwaarderskantoren verder wordt uitgebreid met participanten die indirect bij opdrachten aan het kantoor betrokken zijn.19 De
KBvG heeft tegen dit besluit beroep bij de bestuursrechter ingesteld.
In de aanloop naar dit wetsvoorstel is gebleken dat de diverse belanghebbenden bij dit onderwerp geen eensgezind standpunt hebben.
Participatie door niet-gerechtsdeurwaarders in gerechtsdeurwaarderskantoren
Van DAS Legal Finance BV (DAS) is in de internetconsultatie een
uitgebreide schriftelijke uiteenzetting ontvangen. DAS geeft aan dat zij
reageert in «haar hoedanigheid van minderheidsaandeelhouder in een
aantal gerechtsdeurwaarderskantoren». DAS heeft, zo wordt gesteld, voor
aandeelhouderschap in gerechtsdeurwaarderskantoren gekozen, omdat zij
meent dat gerechtsdeurwaarders een voordeel hebben ten opzichte van
concurrenten in de markt voor incassoverlening.
19

Kamerstukken II, 2012/13, Aanhangsel van de handelingen, 2667.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

13

DAS geeft aan dat het ten gevolge van de thans geldende Verordening
Onafhankelijkheid van de Gerechtsdeurwaarder (hierna: Verordening
onafhankelijkheid) zoals vastgesteld door de ledenraad uit april 2010, het
niet-gerechtsdeurwaarders die direct of indirect betrokken zijn bij
opdrachten aan het kantoor verboden is in het gerechtsdeurwaarderskantoor te participeren. Dit heeft tot gevolg dat als de aandeelhouder in
het gerechtsdeurwaarderskantoor een incassokantoor is, de gerechtsdeurwaarder geen ambtshandelingen mag verrichten voor klanten van het
aandeelhoudende incassokantoor.
Bij de ACM liep, zoals ook blijkt uit diens reactie op het consultatievoorstel, lange tijd een procedure over de thans geldende Verordening
onafhankelijkheid.
De KBvG stelt vast dat het onderhavige wetsvoorstel met de daarin
opgenomen wijziging van artikel 3 het ambtshalve optreden voor de
participant in een gerechtsdeurwaardersonderneming verbiedt. Hij
verzoekt in de toelichting bij het artikel aan te geven dat dit verbod op
«optreden ten behoeve van een participant» niet ziet op de situatie dat
«de participant, alhoewel optredend als tussenpersoon, geen juridisch
eigenaar is van de vordering».
Het is de bedoeling van het wetsvoorstel de discussie die zich nu al een
aantal jaar voortzet rond de regeling van de onafhankelijkheid van
gerechtsdeurwaarderswet en de oneigenlijke invloed die kan uitgaan van
derdenparticipatie in gerechtsdeurwaarderskantoren, te beslechten. Uit de
totstandkomingsgeschiedenis van de Verordening onafhankelijkheid en de
discussies over de wijziging hiervan, blijkt dat optreden van de wetgever
in deze geboden is.
De praktijk van financiële participatie door derden in gerechtsdeurwaarderkantoren staat op het moment op gespannen voet met de positie van
de gerechtsdeurwaarder. Uit de beroepsgroep zelf is hier ook al herhaaldelijk aandacht voor gevraagd.20
Ter waarborging van de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder
dient iedere (schijn van) belangenverstrengeling te worden voorkomen.
Een belangenverstrengeling door financiële of persoonlijke relaties kan de
noodzakelijke onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder in gevaar
brengen. Deze financiële relatie kan ook ontstaan doordat de gerechtsdeurwaarder financieel te veel van één opdrachtgever afhankelijk wordt of
degene van wie hij voor zijn kantoorvoering mede financieel afhankelijk is,
zijn opdrachtgever is of wordt. Eerder is door de toenmalige Minister van
Justitie aangegeven21 dat het uitgangspunt is dat deelname in een
gerechtsdeurwaarderskantoor, anders dan door gerechtsdeurwaarders,
moet zijn uitgesloten met een uitzondering voor een beperkt aandeel van
een of meer derde(n), aan het kantoor verbonden medewerker(s).
De regering is van mening dat participatie door anderen dan gerechtsdeurwaarders kan voorzien in de financieringsbehoefte van gerechtsdeurwaarders, hetgeen zou kunnen leiden tot grotere investeringen in
betrokken kantoren. Dit kan de efficiency en kwaliteit van de dienstverlening door de aangesloten gerechtsdeurwaarders verder verbeteren. Dat
participanten een bepaald belang hebben bij het ambtelijk optreden van
de gerechtsdeurwaarder, welk belang los staat van normale zakelijke
kantoorbelangen (aandeelhoudersbelangen) zoals het voortbestaan van
de onderneming die het gerechtsdeurwaarderskantoor is, moet worden
20

http://www.mr-online.nl/nieuws/juridisch-nieuws/gekibbel-tussen-deurwaarders-duurtvoort.html.
21
Kamerstukken II, 2011/12, Aanhangsel van de handelingen, 2310.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

14

ontmoedigd. Zoals ook blijkt uit de reactie van DAS wordt de wens om te
participeren in gerechtsdeurwaarderskantoren door derden vaak
ingegeven vanuit de wens om hiermee een soort van «ketenvoordeel» te
verkrijgen. Een opdrachtgever die een gerechtsdeurwaarder in zijn
bedrijfsvoering en de uitvoering van zijn ambtshandelingen kan sturen
heeft daarmee meer controle over de invordering van zijn vorderingen
dan een reguliere klant van een gerechtsdeurwaarderskantoor. Beperkingen ten aanzien van de omvang van het toegestane belang in het
kantoor en zeggenschap van deze derden-participanten doen daaraan op
zichzelf niet veel af. Dit is waarom vanuit onafhankelijkheidsoogpunt een
uitsluiting van derden van het nemen van een belang is een gerechtsdeurwaarderskantoor het meest veilig is. Daarnaast dient echter rekening te
worden gehouden met mededingingsrechtelijke aspecten. Op grond
hiervan zou de uitzondering kunnen gelden dat personen onder verantwoordelijkheid van de gerechtsdeurwaarder werkzaam op een gerechtsdeurwaarderskantoor een (kleine) minderheidsdeelneming is toegestaan.
Het ketenvoordeel dat door derden wordt gezocht via het nemen van een
belang in een gerechtsdeurwaarderskantoor, is uiteindelijk directe en
permanente «toegang tot de ambtshandelingen van de gerechtsdeurwaarder». Dit brengt grote risico’s voor de onafhankelijkheid. Om dit
voordeel deels weg te nemen is dit wetsvoorstel een wijziging
opgenomen van artikel 3 van de Gerechtsdeurwaarderswet. Artikel 3
houdt een verbod in om ambtshandelingen te verrichten voor (rechts)personen waarmee een te nauwe persoonlijke band bestaat. Dit verbod wordt
met de voorgestelde wijziging uitgebreid naar vennoten of aandeelhouders zijnde niet-gerechtsdeurwaarders, in de entiteit van waaruit het
gerechtsdeurwaarderskantoor wordt gedreven. Een en ander is nader
uitgelegd bij de artikelsgewijze toelichting. Daarmee wordt niet bepaald
dat ambtshandelingen verricht voor de klanten van participanten in het
gerechtsdeurwaarderskantoor nietig zijn. In de discussie over de
onafhankelijkheid van gerechtsdeurwaarders zijn dit ook wel «indirecte
opdrachtgevers» genoemd. Het element van rechtszekerheid maakt dat
het te ver gaat om dergelijke ambtshandelingen ook nietig te verklaren,
omdat dit indirecte opdrachtgeversschap onvoldoende vooraf definieerbaar en niet altijd verifieerbaar is. Dat betekent echter niet dat het
gerechtsdeurwaarders dus wordt toegestaan om voor dergelijke klanten
ongeclausuleerd op te treden. De norm van onafhankelijkheid zoals
opgenomen in artikel 12a en voor zover nodig uitgewerkt in onderliggende regelgeving stelt hier grenzen aan.
Nevenwerkzaamheden c.q. andere werkzaamheden in de zin van artikel 20
Gerechtsdeurwaarderswet
De Nederlandse Vereniging van Gecertificeerde Incasso-ondernemingen
(NVI) vraagt in haar reactie op het wetsvoorstel aandacht voor het feit dat
het wat haar betreft de voorkeur heeft als een gerechtsdeurwaarder vanuit
zijn door de wet opgedragen taken alleen nog maar ambtshandelingen
zou mogen verrichten. DAS stelt dat het inherente concurrentievoordeel
dat gerechtsdeurwaarders hebben geadresseerd zou moeten worden ter
bescherming van de belangen van private concurrenten op de incassomarkt. Volgens DAS zijn daarmee ook de belangen van schuldenaren
gediend. Daartoe zou een in het verleden eerder voorgestelde bepaling
inhoudende een verbod op concurrentievervalsing alsnog in de in de
Gerechtsdeurwaarderswet moeten worden opgenomen.
In reactie daarop moet worden vastgesteld dat de gerechtsdeurwaarder in
de eerste plaats een openbaar ambtenaar is die tot taak heeft de aan hem
opgedragen en in de wet beschreven ambtshandelingen te verrichten.
Maar hij is ook een vrije beroepsbeoefenaar, die andere werkzaamheden
mag verrichten. Daar is de gerechtsdeurwaarder echter niet – zoals veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

15

andere ondernemers – geheel vrij in. Deze werkzaamheden mogen
namelijk een goede en onafhankelijke ambtsuitoefening niet in de weg
staan. Nevenwerkzaamheden mogen ook niet zozeer de boventoon gaan
voeren dat de deurwaarder feitelijk niet meer voor de ambtspraktijk
beschikbaar is. Goede praktijkuitoefening betekent ook dat de gerechtsdeurwaarder zich met nevenwerkzaamheden niet in situaties moet
begeven van waaruit een belangentegenstelling kan ontstaan.
Van incassowerkzaamheden is eerder met de vaststelling van artikel 20,
derde lid, onderdeel c, door de wetgever erkend dat deze werkzaamheden
te combineren zijn met ambtshandelingen. Een verbod op incassowerkzaamheden door gerechtsdeurwaarders beperkt de gerechtsdeurwaarder
in zijn ondernemerschap, terwijl daar met het oog op zijn ambtelijke
handelen geen noodzaak voor is.
Een algeheel verbod op nevenwerkzaamheden strekt nog verder. Zoals
gezegd is hier onvoldoende aanleiding voor.
In het kader van toegestane nevenwerkzaamheden heeft het Bureau heeft
in zijn consultatiereactie gewezen op een uitspraak van de kantonrechter
van 13 juni 2013 inzake de mogelijkheid om een gerechtsdeurwaarder te
benoemen als bewindvoerder. De rechter oordeelde, naar aanleiding van
een door een gerechtsdeurwaarderskantoor gedaan verzoek tot
benoeming als bewindvoerder, dat met name gezien de incassowerkzaamheden van dit kantoor er in ieder geval sprake was van de schijn van
belangenverstrengeling en het daarom niet wenselijk was om dit kantoor
als bewindvoerder te benoemen. Daarbij stelde de kantonrechter:
«Zij heeft voorts in ogenschouw genomen dat de deurwaarder onafhankelijk is bij de uitvoering van zijn wettelijke taak en dat hij onderworpen is
aan toezicht en tuchtrechtspraak. De kantonrechter is echter van oordeel
dat niet alles wat – wettelijk gezien – mogelijk is, ook wenselijk genoemd
kan worden. Temeer omdat er een (commercieel) spanningsveld bestaat
tussen de (betalende) opdrachtgever(s) van de deurwaarder en de (veelal)
onvermogende rechthebbenden».22
Het Bureau vraagt zich af of hieruit de conclusie moet worden getrokken
dat het onmogelijk moet worden om gerechtsdeurwaarders als bewindvoerder te benoemen en of het nodig is om deze taak uit artikel 20 van de
Gerechtsdeurwaarderswet, waarin dus een opsomming staat van taken
die de gerechtsdeurwaarder niet bij lagere regeling verboden mogen
worden, te verwijderen. Deze conclusie wordt nu niet getrokken. Het
belang dat de rechter hecht aan het vermijden van (de schijn van)
belangenverstrengeling is goed te begrijpen, maar het is nog niet gezegd
dat deze voor iedere gerechtsdeurwaarder altijd aanwezig zal zijn.
Gezien de individuele afweging die bij iedere benoeming tot bewindvoerder moet worden gemaakt, is wetswijziging hier niet noodzakelijk
geacht.
Betalingsafspraken
Zoals gezegd heeft LOSR een reactie ingediend naar aanleiding van de
internetconsultatie. De LOSR vraagt daarin specifiek de aandacht voor de
positie van de schuldenaar welke volgens haar onvoldoende geborgd
wordt in het in consultatie gebrachte conceptwetsvoorstel. Weliswaar
stemt het de LOSR tevreden dat er in het voorstel is gekozen voor een
wettelijke verankering van de eis van onafhankelijkheid voor de gerechtsdeurwaarder, maar deze onafhankelijkheid staat volgens LOSR sowieso
ter discussie bij bepaalde betalingsafspraken. De gerechtsdeurwaarder
zou wat haar betreft verplicht moeten worden om de kosten voor zijn
ambtshandelingen altijd vooraf (in ieder geval voor het grootste deel) in
rekening te brengen bij zijn opdrachtgever, zodat zijn handelen daarna
niet gericht kan zijn op het «incasseren van zijn eigen inkomsten». Zo
22

ECLI:NL:RBNNE:2013:5532.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

16

komt, aldus LOSR, het risico dat de schuldenaar geen verhaal biedt te
liggen waar deze hoort, namelijk bij de opdrachtgever. Ook de NVI geeft in
haar reactie aan dat de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder
door afspraken over betaling voor de werkzaamheden met de opdrachtgever, bijvoorbeeld door «no cure no pay», in het geding kan komen. De
NVI stelt voor tot regelgeving te komen over de financiële afhankelijkheid
van de gerechtsdeurwaarder van haar opdrachtgevers. Volgens de NVI
geven gerechtsdeurwaarders in de praktijk korting op niet ambtelijke
incassohandelingen, in de wetenschap of veronderstelling dat de
vergoeding voor zijn ambtshandelingen voldoende oplevert. Daarmee
concurreert de gerechtsdeurwaarder, aldus de NVI, op oneigenlijke wijze
met de markt van incassobureaus die niet de bevoegdheid hebben deze
rechtshandelingen uit te voeren. Naast oneerlijke concurrentie heeft dit
ook geresulteerd in grote financiële risico’s. De NVI pleit hierom onder
meer voor een verbod voor gerechtsdeurwaarders op het kopen van
vorderingen en het maken van «no cure no pay»-afspraken.
Het is juist dat vooral in relatie met grotere opdrachtgevers bij gerechtsdeurwaarders sprake van een sterke commercialisering die op gespannen
voet kan staan met de kernwaarden van het ambt. Er zijn duidelijke
signalen dat gerechtsdeurwaarders de afgelopen tijd steeds vaker
afspraken met met name grote opdrachtgevers hebben gemaakt waarbij
het risico van het niet slagen van het incasso verschuift naar de gerechtsdeurwaarder. De gerechtsdeurwaarder heeft de mogelijkheid om de
opdrachtgever een voorschotnota te zenden, maar de praktijk leert dat
veel kantoren dit, uit commercieel oogpunt, nalaten. Dit leidt tot een te
grote afhankelijkheid van het slagen van het verhaal op de schuldeiser
voor de vergoeding van de eigen kosten van de gerechtsdeurwaarder.
Uiteraard is dit onwenselijk. De KBvG en het BFT hebben naar aanleiding
van deze problematiek gezamenlijk onderzoek verricht naar oplossingen
hiervoor. Recent zijn er ten aanzien van de voorfinanciering door
gerechtsdeurwaarders door de KBvG twee belangrijke stappen gezet. Dit
betreft allereerst de aanpassing van de Administratieverordening
gerechtsdeurwaarders waarbij het gaat om een wijziging van de verslagstaten. Bij deze wijziging zijn de uitkomsten van de werkgroep BLOS
(Bewaarplicht, Liquiditeit, Onderhanden werk en Solvabiliteit) leidend
geweest. In deze werkgroep waren leden van de beroepsgroep, het
Bureau en de KBvG vertegenwoordigd. De gewijzigde verslagstaten
voorzien in een uniforme berekeningswijze van de ratio’s van liquiditeit en
solvabiliteit. Het Bureau zal hierdoor zijn toezicht efficiënter kunnen
uitvoeren en kantoren beter kunnen vergelijken.
Verder heeft de KBvG recent een bestuursregeling vastgesteld ter
regulering van de voorfinanciering van «out of pocket-kosten» door leden
van de KBvG. Dit betreft een nadere uitwerking van de Administratieverordening. De regel komt er kort gezegd op neer dat er altijd dekking dient te
staan tegenover out of pocket-kosten op eiserniveau.
De gecombineerde werking van deze regels betekent dat de eigen kosten
van de gerechtsdeurwaarder voor opdrachtgevers alleen mogen worden
voorgefinancierd zolang het kantoor voldoet aan de liquiditeitsratio en
solvabiliteitsratio.
De verwachting is dat betalingsafspraken die een risico kunnen vormen
voor de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder hierdoor een halt
toegeroepen zullen worden.
Voor het opnemen van wettelijke verboden zoals door de NVI bepleit
bestaat thans geen aanleiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

17

6. Bedrijfseffecten en administratieve lasten ten gevolgen van het
wetsvoorstel
In deze paragraaf wordt ingegaan op de verwachte bedrijfseffecten en
administratieve lasten als gevolg van dit wetsvoorstel. Onder bedrijfseffecten worden in dit verband verstaan de beoogde en niet beoogde
gevolgen van het wetsvoorstel voor het bedrijfsleven, zoals marktwerkingseffecten en sociaal-economische gevolgen. Onder administratieve
lasten worden in dit verband verstaan de kosten voor het bedrijfsleven en
de burger om te voldoen aan informatieverplichtingen die voorvloeien uit
wet- en regelgeving van de overheid.
Bedrijfseffecten
Het wetsvoorstel heeft naar verwachting geen substantiële gevolgen voor
het bedrijfsleven. Om deze reden is geen uitvoerige bedrijfseffectentoets
op het wetsvoorstel uitgevoerd. Het wetsvoorstel brengt naar verwachting
geen sociaal-economische effecten of effecten voor de burger met zich
mee.
Administratieve lasten
Zoals hierboven al is aangegeven, gaat het bij administratieve lasten om
de kosten als gevolg van informatieverplichtingen die voortvloeien uit
regelgeving van de overheid.
Gerechtsdeurwaarderskantoren moeten op grond van het financieel
toezicht dat nu door het Bureau wordt uitgeoefend ieder kwartaal een
overzicht van de bewaringspositie en een overzicht van de balans en
resultatenrekening bij het Bureau indienen. Bij verscherpt toezicht dient
maandelijks een overzicht van de bewaringspositie te worden verstrekt.
Bij de jaarcijfers die het Bureau wenst te ontvangen dient de post
onderhanden werk te zijn uitgesplist. De verwachting is dat deze administratieve verplichting niet substantieel zal toenemen.
Het Bureau heeft, ook gezien diens overige taken, specifieke deskundigheid opgebouwd. De beoogde taakuitbreiding in de Gerechtsdeurwaarderswet leidt niet tot een verhoging van het budget of fte’s. Een en ander
is al verdisconteerd in de eerdere uitbreiding van de taak door de
wijziging van de Wet op het notarisambt en deze taakuitbreiding is ook
aanleiding geweest om de werkwijze van het Bureau te veranderen. Het
Bureau voert om al zijn taken goed te kunnen blijven vervullen, meer dan
voorheen risicogericht toezicht uit.
De instelling van het register van gerechtsdeurwaarders brengt met zich
mee dat een ieder die bevoegd wil zijn om ambtshandelingen te
verrichten, zich moet inschrijven in het register. De wettelijke regeling
hiervan leidt het in de praktijk niet tot een verzwaring van de administratieve lasten die samenhangen met de toegang tot het beroep. Gerechtsdeurwaarders zijn thans verplicht hun handtekening bij de griffie van de
rechtbank te deponeren. De KBvG registreert als beroepsorganisatie al de
gegevens van alle leden en heeft aangegeven dat de opzet van het
register zoals die blijkt uit het voorgestelde artikel 1a van de Gerechtsdeurwaarderswet niet tot grote aanpassingen in zijn werkwijze hoeft te
leiden. Uiteindelijk zal dit deel van het voorstel een verlichting van de
administratieve lasten betekenen, omdat beroepsbeoefenaren zich niet
meer bij verschillende instanties voor registratie hoeven te melden. De
invoering van deze wet leidt op een ander punt wel tot een lichte stijging
van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Deze toename wordt
met name veroorzaakt door de invoering van met het voorgestelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

18

artikel 20, vierde lid, opgenomen verplichting voor gerechtsdeurwaarders
om nevenbetrekkingen te melden. De KBvG verwacht dat gemiddeld drie
maal per jaar per gerechtsdeurwaarder een melding gedaan dient te
worden gedaan. Dit komt neer op (900 x 3 =) 2700 meldingen per jaar. De
melding kan digitaal aan de KBvG worden gedaan via een standaardapplicatie. Dat zal per keer maximaal 10 minuten kosten.
Voor de administratieve lasten van de burger heeft dit wetsvoorstel geen
gevolgen.
II. ARTIKELEN
Artikel I
Onderdeel A (artikel 1 Gerechtsdeurwaarderswet)
Naar aanleiding van het nieuwe onderscheid tussen een kandidaatgerechtsdeurwaarder en een toegevoegd gerechtsdeurwaarder zijn de
definitiebepalingen aangepast. Ook is ter verduidelijking van de onderscheidenlijke anderen dan de gerechtsdeurwaarder die bevoegd zijn tot
het verrichten van ambtshandelingen, de waarnemend gerechtsdeurwaarder in de definitiebepalingen opgenomen. De definitie voor deeltijd is
inhoudelijk gelijk gebleven, maar aangepast aan de tegenwoordig
algemeen gehanteerde terminologie. Ook wordt het register waarin alle
gegevens over de gerechtsdeurwaarders worden opgenomen een naam
gegeven: het gerechtsdeurwaardersregister. In de wet wordt een aantal
maal naar het gerechtsdeurwaardersregister verwezen, bijvoorbeeld in de
artikelen 4 en 9. De aanduiding leest prettiger dan de omschrijving «het
register bedoeld in artikel 1a» en geeft tevens aan wat het belangrijkste
doel van het register is: zicht op wie gerechtsdeurwaarder is, althans wie
de bevoegdheden die bij dat ambt horen mag uitoefenen.
In de consultatie is door het Bureau gevraagd om een aantal, reeds
geruime tijd, in de wet voorkomende begrippen te herijken. Bijvoorbeeld
«kantoor» en «organisatie». Het Bureau geeft aan dat een zekere
onbepaaldheid hierbij in de praktijk wel eens tot discussie leidt over aan
welke (rechts)persoon – de gerechtsdeurwaarder als openbaar ambtenaar
of diens BV als onderneming – de verplichtingen uit de Gerechtsdeurwaarderswet kunnen of moeten worden opgelegd. Deze suggestie van het
Bureau is, hoewel de problemen wel herkend worden, niet overgenomen.
De Gerechtsdeurwaarderswet is in zijn opzet ingericht om het ambt van
gerechtsdeurwaarders en de verplichtingen en rechten van de ambtsdragers te regelen. De verantwoordelijkheid voor de wijze waarop de
onderneming van de gerechtsdeurwaarder wordt uitgeoefend ligt bij de
door de Kroon benoemde ambtenaar. Het Bureau oefent zijn toezicht ook
op hem uit. Uiteraard kan worden geconcludeerd dat vanwege de voor
gerechtsdeurwaarders geldende beroeps- en gedragseisen niet alle onder
het reguliere rechtspersonenrecht mogelijke kantoororganisaties en
samenwerkingsverbanden door een gerechtsdeurwaarder mogen worden
gekozen. De regulering hiervan dient echter niet via de definitiebepalingen
plaats te vinden.
Onderdeel B (artikel 1a Gerechtsdeurwaarderswet)
Dit artikel regelt de instelling van het centraal register waarin allen die
bevoegd zijn, of op enig moment waren, tot het verrichten van ambtshandelingen, zoals die zijn omschreven in artikel 2, zijn opgenomen. De
verschillende mogelijkheden die bevoegdheid tot de ambtsuitoefening
geven, komen tot uiting in de samenstelling van het ledenbestand van de
beroepsorganisatie. Dat zijn uiteindelijk gerechtsdeurwaarders,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

19

waarnemend gerechtsdeurwaarders, toegevoegd gerechtsdeurwaarders
en kandidaat-gerechtsdeurwaarders. Burgers moeten op een makkelijke
manier inzichtelijk kunnen krijgen of zij te maken hebben met een
openbaar ambtenaar, of – in het geval van de toegevoegd of kandidaatgerechtsdeurwaarder zoals geregeld in de artikelen 27 en 25 (nieuw) –
iemand die namens hem ambtshandelingen mag verrichten. Ook is het
bijvoorbeeld van belang dat de griffie van een gerecht kan vaststellen dat
een elektronisch ingediende dagvaarding daadwerkelijk afkomstig is van
de gerechtsdeurwaarder die het exploot van dagvaarding heeft betekend.
De KBvG heeft hiervoor reeds een elektronisch raadpleegbaar register tot
stand gebracht. Dit register wordt hiermee van een wettelijke grondslag
voorzien.
Het register strekt tot zekerheid omtrent ambtshandelingen die zijn
verricht op grond van de wet en dient ter waarborging van de kwaliteit en
integriteit van de beroepsgroep. De registratie na inschrijving blijft ook
terug te vinden als de gerechtsdeurwaarder inmiddels is ontslagen, omdat
daarmee duidelijkheid kan worden verkregen of een ambtshandeling in
het verleden bevoegd is verricht. Dit blijkt uit het derde lid van het artikel
waarin is bepaald dat gegevens worden opgenomen betreffende het
ontslag of overlijden van de ingeschrevenen. Het vervallen van de
bevoegdheid tot het verrichten van ambtshandelingen leidt dus niet tot
verwijdering uit het register. Aan het bewaren van de geregistreerde
gegevens kan ook geen termijn worden gekoppeld, omdat het altijd nodig
kan zijn om achteraf vast te stellen of een ambtshandeling al dan niet
nietig was. In zijn advies op het in consultatie gebrachte wetsvoorstel
verzoekt het CBP om in de toelichting te verduidelijken waarom de
noodzaak om deze persoonsgegevens te bewaren blijft bestaan,
aangezien rechtshandelingen verjaren, en tevens te verduidelijken hoe
zich een en ander verhoudt tot de toelichting bij het zesde lid van dit
artikel waarin in de consultatiefase was gesteld dat bij AMvB kan worden
voorzien in een bewaartermijn.
Een bewaartermijn kan voor van het bewaren van de gegevens in het
register die betrekking hebben op de bevoegdheid tot het verrichten van
ambtshandelingen niet genoemd worden. Een beroep op nietigheid
verjaart namelijk niet. Alleen rechtsvorderingen verjaren. Daarom blijft het
steeds noodzakelijk om de betreffende persoonsgegevens in het register
te bewaren. Overige gegevens zoals de melding van nevenwerkzaamheden kunnen eventueel wel aan een bewaartermijn worden gebonden.
Hiertoe geeft de bevoegdheid in het zesde lid de mogelijkheid. Op grond
hiervan kan ook worden voorzien in regels over de wijze waarop de
tuchtmaatregelen worden vastgelegd en omschreven. In het register voor
het notariaat is er voor gekozen om bij de registratie van een tuchtrechtelijke maatregelen een verwijzing naar de onderliggende beslissing van de
tuchtrechter op te nemen. Er moet nog worden bezien in hoeverre dat bij
de gerechtsdeurwaarders ook wenselijk en mogelijk is.
Voor de uitvoering van de taken van de KBVG en van de Minister bij
benoeming, schorsing en ontslag, het toezicht door het Bureau en de
behandeling van tuchtzaken en de bepaling van de hoogte van een
passende maatregel daarin, is inzicht in eerdere tuchtrechtelijke veroordelingen en opgelegde bestuursrechtelijke boetes van groot belang. De
KBvG, Minister, het Bureau en de tuchtrechter krijgen zodoende voor de
uitoefening van hun taak onbeperkt toegang tot het register.
Voor het publiek is niet alle in het register opgenomen informatie
toegankelijk. Vanwege de privacy en veiligheid van de gerechtsdeurwaarder worden de geboorteplaats en geboortedatum niet aan het
publiek verstrekt. Hiermee is de ambtsdrager te makkelijk in persoon terug
te vinden en kan zijn woonadres eenvoudiger bekend worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

20

Ook worden de maatregelen die tuchtrechtelijk of bestuursrechtelijk zijn
opgelegd alleen bekend gemaakt voor zover dit de bevoegdheid van de
ambtsuitoefening beïnvloedt.
Bij de consulatie van het wetsvoorstel heeft de Raad voor de rechtspraak
opgemerkt dat enkel wordt voorzien in een onbeperkte inzagemogelijkheid voor de kamer voor gerechtsdeurwaarders en het gerechtshof
Amsterdam gelet op hun taken, maar dat in tegenstelling tot andere
beroepsregisters (vergelijk artikel 8 Advocatenwet) niet is voorzien in een
regeling voor verstrekking van gegevens uit het deurwaardersregister aan
de Rechtspraak. De Raad heeft geadviseerd om een dergelijke bepaling
– met het oog op de toenemende digitalisering, waarbij ook het deurwaardersregister van belang is om vast te stellen of een indiener gerechtsdeurwaarder is – in de Gerechtsdeurwaarderswet op te nemen. Uitgangspunt
van het gerechtsdeurwaardersregister is dat het voortdurend bevraagd
kan worden teneinde de bevoegdheid van degene die de ambtshandeling
heeft verricht vast te stellen. Deze mogelijkheid bestaat ook voor de
Rechtspraak. Zoals hierboven al is opgemerkt is het register elektronisch
raadpleegbaar. Een specifieke voorziening voor de Rechtspraak wordt in
deze niet nodig geacht.
Onderdeel C (artikel 3 Gerechtsdeurwaarderswet)
In de afgelopen jaren heeft een discussie plaats gehad binnen de
beroepsgroep en daarbuiten over de mate van onafhankelijkheid van
gerechtsdeurwaarders en hoe garanties daarvoor kunnen en moeten
worden gegeven. Het is van belang dat gerechtsdeurwaarders bij de
uitvoering van hun ambtshandelingen geen oneigenlijke belangen bij hun
optreden hebben. Artikel 3 Gerechtsdeurwaarderswet bepaalt daarom dat
een gerechtsdeurwaarder niet bevoegd is op te treden voor personen of
bedrijven waarmee hij een te nauwe persoonlijke band heeft. Met de
voorgestelde wijziging wordt duidelijk gemaakt dat deze band ook moet
worden aangenomen ten aanzien van zakelijke participanten in een
gerechtsdeurwaarderskantoor. Wel kan het zo zijn dat de gerechtsdeurwaarder zelf een BV houdt van waaruit hij deelneemt in een rechtspersoon die het eigenlijke gerechtsdeurwaarderskantoor is. Zo’n
zogenaamde management-bv van de gerechtsdeurwaarder is als
rechtspersoon zelf geen gerechtsdeurwaarder. Het is niet de bedoeling
van de voorgestelde wijziging om gerechtsdeurwaarders te verbieden via
hun «eigen BV» aandeelhouder te zijn in het gerechtsdeurwaarderskantoor waar zij werken.
Onderdeel D (artikel 4 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met de inrichting van een gerechtsdeurwaardersregister is duidelijker dan
voorheen te bepalen en te controleren wanneer de bevoegdheid van de
gerechtsdeurwaarder tot het verrichten van ambtshandelingen ingaat. Er
is voor gekozen de inschrijving in het register, in plaats van het moment
van beëdiging, constitutief voor de bevoegdheid van gerechtsdeurwaarders te laten zijn, omdat dit voor een ieder makkelijk te verifiëren is.
Op grond van de huidige formulering van artikel 4 mag een geschorste of
ontslagen gerechtsdeurwaarder de titel van gerechtsdeurwaarder blijven
gebruiken, terwijl hij niet bevoegd is tot het verrichten van ambtshandelingen. Met de wijziging van het tweede lid wordt beoogd de bevoegdheid
tot het dragen van de titel en het verrichten van ambtshandelingen
volledig te laten samenvallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

21

Onderdeel E (artikel 5 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met dit artikel worden de benoemingsvereisten voor gerechtsdeurwaarders aangescherpt en tegelijkertijd wordt het ambt voor een
potentieel grotere groep personen opengesteld. Reeds lange tijd is het
streven van de Europese Unie er op gericht om belemmeringen in de
dienstverlening op Europees niveau terug te dringen. Zo is op
21 december 2007 de Algemene wet erkenning EG-beroepskwalificaties in
werking getreden, waarmee de Europese richtlijn erkenning beroepskwalificaties (PbEU L 255) is geïmplementeerd. Deze richtlijn heeft tot doel de
grensoverschrijdende toegang tot gereglementeerde beroepen in de
lidstaten te vergemakkelijken, door te waarborgen dat migrerende
beroepsbeoefenaars die hun beroepskwalificaties hebben behaald in een
EU-lidstaat, in een van de landen van de EER of in Zwitserland, toegang
hebben tot hetzelfde beroep of een daarmee vergelijkbaar beroep in een
andere EU-lidstaat, EER-lidstaat of Zwitserland. Op grond van de op
21 juni 1999 te Luxemburg tot stand gekomen Overeenkomst tussen de
Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds, en de Zwitserse
Bondstaat anderzijds, over het vrije verkeer van personen (Trb. 2000, 16)
moeten Zwitserse onderdanen voor wat betreft het vrije verkeer van
personen in Nederland op dezelfde wijze toegang kunnen krijgen tot
economische activiteiten als EU-onderdanen en de onderdanen van de
overige staten die partij zijn bij de EER-Overeenkomst (Liechtenstein,
Noorwegen en IJsland).
In het huidige artikel 5 van de Gerechtsdeurwaarderswet wordt verwezen
naar een EG-verklaring die wordt afgegeven op grond van de Algemene
wet erkenning EG-beroepskwalificaties. Het begrip EG-verklaring komt in
de Algemene wet erkenning EG-beroepskwalificaties niet voor. Dit vraagt
om een aanpassing van de formulering. De beoogde omschrijving in het
voorstel is een terminologische aanpassing en is preciezer.
Het voorstel behelst ook een wijziging van het nationaliteitsvereiste voor
de benoeming tot gerechtsdeurwaarder welke qua territoriaal toepassingsbereik aansluit bij de EU-richtlijn inzake de erkenning van beroepskwalificaties. In het verleden heeft de Europese regelgeving tot gevolg
gehad dat de eis dat iemand Nederlander moet zijn om tot notaris te
kunnen worden benoemd is komen te vervallen. Hoewel de jurisprudentie
inzake de nationaliteitseis voor deze andere openbare ambtenaren (zie
o.a. de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie van
1 december 2011, C-157/09), niet zonder meer van toepassing is op het
ambt van gerechtsdeurwaarder en het zeer wel verdedigbaar is dat voor
dit ambt geldt dat de uitzondering op het vrij verkeer van personen en
diensten op grond van de openbaargezag exceptie van toepassing is, is
hier toch gekozen voor aansluiting op de wijze waarop de toegang tot het
ambt van notaris voor personen met een andere nationaliteit dan de
Nederlandse is geregeld (zie Stb. 2013, 215). Hiertoe is volledig aangesloten bij de keuzes die zijn gemaakt rond de uitbreiding van de nationaliteitseis voor benoeming tot notaris waarmee het ambt ook open wordt
gesteld voor burgers van andere EU-lidstaten, een van de landen van de
EER of Zwitserland. De reden voor deze keuze ligt in de wens om het
beroep van gerechtsdeurwaarder voor een grotere groep toegankelijk te
maken, alsmede de regeling van beide beroepsgroepen zoveel mogelijk
op elkaar te laten aansluiten.
Daarmee wordt het wel noodzakelijk goede beheersing van de Nederlandse taal als een expliciete kwaliteitseis een voorwaarde voor
benoeming te maken. Dit wordt voorgesteld in het tweede lid, onderdeel
d. De KBvG dient ter verdere invulling van deze eis een taaltoets te (laten)
ontwikkelen. Vanwege de inrichting van het gerechtsdeurwaardersregister
en de bevoegdheid van de Minister tot het inzien hiervan, vervalt de
noodzaak van een verklaring van de KBvG over tuchtrechtelijke antecedenten. Bij de benoeming tot gerechtsdeurwaarder kan de Minister zelf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

22

nagaan of er tuchtrechtelijke maatregelen, of boetes door het Bureau in
het kader van het toezicht, zijn opgelegd jegens betrokkene en deze
betrekken in zijn beoordeling van het verzoek tot benoeming.
De uitzondering uit het oude artikel 5, tweede lid, is komen te vervallen
omdat de daar genoemde stage altijd afgerond zal zijn geweest als een
gerechtsdeurwaarder al een keer benoemd was en voor nieuwe benoemingen de recente werkervaringseis immer relevant zal zijn.
Onderdeel F (artikel 7 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met deze wijziging wordt benadrukt dat een kandidaatgerechtsdeurwaarder de aanduiding is voor degene die, toegevoegd aan
een gerechtsdeurwaarder, werkzaam is in de praktijk. Het is, ten gevolge
van de voorgestelde wijzigingen in paragraaf 2 van hoofdstuk III, niet
langer een titel voor een behaalde opleiding, maar een aan de uitoefening
van het beroep gerelateerde hoedanigheid. Iemand die zich wil laten
benoemen tot gerechtsdeurwaarder is niet per definitie kandidaatgerechtsdeurwaarder. Hij kan nog als zodanig werkzaam zijn, maar het
hoeft niet. Om vast te leggen dat altijd van belang is dat de beoogd
gerechtsdeurwaarder inzicht verschaft in zijn voorgeschiedenis als het
gaat om de bevoegdheid tot het verrichten van ambtshandelingen, is de
laatste volzin van het eerste lid zo aangepast dat duidelijk is dat van alle
eerdere toevoegingen aan een gerechtsdeurwaarder melding moet
worden gemaakt. De verantwoordelijkheid van de gerechtsdeurwaarder
voor degene die aan hem toegevoegd is geweest wordt hiermee ook
benadrukt. Een en ander geldt ook voor de gevallen die voor deze
wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet als toegevoegd kandidaatgerechtsdeurwaarder werkzaam zijn geweest.
Nieuw is ook de nadrukkelijke adviesrol van het Bureau hier, ten gevolge
van de voorgestelde uitbreiding vam diens toezichtstaak in hoofdstuk IV.
Het ligt voor de hand dat nu het Bureau algemeen toezicht op gerechtsdeurwaarders zal houden, hij ook gevraagd wordt de hem bekende
informatie te verstrekken die van belang kan zijn bij de oordeelsvorming
over de benoembaarheid van betrokkene.
Onderdeel G (artikel 8 Gerechtsdeurwaarderswet)
De verwijzing in dit artikel naar de Algemene wet bestuursrecht is
aangepast aan de nieuwe nummering in de Awb.
Onderdeel H (artikel 9 Gerechtsdeurwaarderswet)
Mede gezien het nieuwe artikel 1a is het belang van het opnieuw
deponeren van de handtekening bij verandering van de vestigingsplaats
buiten het arrondissement, komen te vervallen.
Onderdeel I (artikel 10 Gerechtsdeurwaarderswet)
De op grond van het huidige vierde lid van artikel 10 geldende
verplichting voor een gerechtsdeurwaarder om bij wijziging van zijn
plaats van vestiging het register en repertorium «achter te laten» in de
oude vestigingsplaats, is niet meer van deze tijd. Gerechtsdeurwaarders
houden het register en repertorium digitaal bij en de opslag van deze
gegevens is dankzij het gebruik van moderne communicatiemiddelen
steeds minder plaatsgebonden. Het belang van de toegankelijkheid van
deze informatie vereist zodoende niet meer dat de betreffende gegevens
in de vestigingsplaats opgeslagen worden en blijven. Deze wijziging leidt
tot administratieve vereenvoudiging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

23

Onderdeel J (artikel 11 Gerechtsdeurwaarderswet)
Artikel 11 regelt de ministerieplicht voor gerechtsdeurwaarders. De
ambtshandeling van de gerechtsdeurwaarder ligt veelal in het direct
verlengde van een rechterlijke procedure en laat geen ruimte voor een
nadere inhoudelijke afweging van de wenselijkheid of noodzakelijkheid
van de ambtsverrichting. De in de wet geformuleerde uitzonderingen op
deze plicht zijn zodoende zeer beperkt. Uitgangspunt in de tuchtrechtelijke
jurisprudentie (beschikking kamer voor gerechtsdeurwaarders d.d.
21 januari 2003) is dat het feit dat de wederpartij van een nieuwe
opdrachtgever zelf al opdrachtgever van de gerechtsdeurwaarder is, de
ministerieplicht onder de geldende formulering niet zonder meer opzij kan
zetten. Het kan echter zo zijn dat het voor de gerechtsdeurwaarder
duidelijk is dat een eventuele belangenverstrengeling tussen verschillende
opdrachtgevers zo zwaarwegend is dat hij een opdracht niet mag
uitvoeren. Deze afweging – waarbij rekening wordt gehouden met het feit
dat er in voorkomende gevallen dan wel een andere gerechtsdeurwaarder
beschikbaar moet zijn – kan er toe leiden dat de gerechtsdeurwaarder juist
verplicht zou moeten worden geacht om zijn ambt te weigeren. De
ministerieplicht moet de gerechtsdeurwaarder dan niet tegengeworpen
kunnen worden. Onverenigbaarheid gaat dan wel verder dan het enkele
feit dat gevraagd wordt een ambtshandeling te verrichten jegens een
partij die al opdrachtgever is van de gerechtsdeurwaarder. Er moet
daadwerkelijk sprake zijn van belangenverstrengeling. Tegelijkertijd mag
de ministerieplicht ook niet iets zijn dat de gerechtsdeurwaarder ontslaat
van zijn verantwoordelijkheid jegens de debiteuren van opdrachtgevers
en verzet zijn beroepsethiek zich tegen het aanvaarden van bepaalde
opdrachten enkel omdat de opdrachtgever hem vraagt.
Daarom wordt in artikel 11 onverenigbaarheid van de opdracht ten
gevolge van andere beroepsregels als weigeringsgrond opgenomen. Deze
weigeringsgrond geldt voor veel gevallen niet algemeen, maar voor de
gerechtsdeurwaarder die tot de afweging komt dat hij een andere
gedrags- en beroepsregel overtreedt als hij de opdracht aanneemt.
De KBvG heeft in reactie op het consultatievoorstel betoogd dat de
voorgestelde wijziging niet nodig is en dat de door de commissie gedane
aanbeveling tot aanpassing van artikel 11 ook recht wordt gedaan door
formele eisen te stellen aan een beroep op de ministerieplicht, namelijk
dat dit beroep (door of namens de executant) schriftelijk wordt gedaan.
Volgens de KBvG staat daarmee vast dat de executant uitdrukkelijk
aandringt op deze maatregelen en zich daarop ook vastlegt.
De KBVG stelt dat zo voorkomen kan worden dat de tuchtregels voor
gerechtsdeurwaarders een civielrechtelijk effect krijgen. Opgemerkt zij dat
artikel 11 als zodanig ook een norm inhoudt die door de tuchtrechter
wordt beoordeeld. Uitspraken van civiele rechters laten bovendien zien
dat bij geschillen over de ministerieplicht door de rechter wordt aangenomen dat deze niet absoluut is en dat daarbij reeds wordt getoetst of de
gerechtsdeurwaarder door de opdracht aan te nemen geen andere
normen overschrijdt. Overwogen wordt dat artikel 11 Gerechtsdeurwaarderswet betrekking heeft op ambtshandelingen waartoe de gerechtsdeurwaarder bevoegd is en dat deze bevoegdheid ophoudt waar misbruik
begint. Zo stelt de rechtbank ’s-Gravenhage in een uitspraak van 15 april
200923: «De deurwaarder mag zich niet aan misbruik van bevoegdheid
schuldig maken. Hiervan kan sprake zijn bij een wanverhouding tussen
het gebruik van de bevoegdheid en de nadelen, die daarvan het gevolg
zijn».
Als zodanig heeft de beroepsethiek van de gerechtsdeurwaarder al het
effect dat door de KBvG wordt aangehaald. De voorgestelde wijziging is
23

ECLI:NL:RBSGR:2009:BI9339. Verder in dezelfde lijn: ECLI:NL:RBSHE:2008:BC9363 en
ECLI:NL:RBAMS:2009:BK6080.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

24

een bevestiging van de norm die in de Rechtspraak reeds wordt aangenomen.
Onderdeel K (artikel 12a Gerechtsdeurwaarderswet)
De gerechtsdeurwaarder dient bij de uitoefening van zijn ambt en verdere
werkzaamheden steeds te staan voor het rechtsstatelijk belang dat hij in
het rechtsbestel vertegenwoordigt. Een gerechtsdeurwaarder treedt op als
bijzonder ambtsdrager in zijn positie tussen schuldenaar enerzijds en
schuldeiser anderzijds, wat met zich brengt dat hij de belangen van alle
betrokken partijen, en derhalve niet alleen het belang van de opdrachtgever, in het oog moet houden. Hij moet dit doen vanuit een houding die
zich het best laat samenvatten onder de noemer onafhankelijkheid. Een
gerechtsdeurwaarder moet onafhankelijk zijn in de zin dat hij zich bij zijn
ambtsverrichtingen niet uitsluitend laat leiden door de partijdige belangen
van zijn opdrachtgever. Zoals aangegeven in het algemeen deel van de
toelichting onder paragraaf 5 is er veel discussie over de onafhankelijkheid van gerechtsdeurwaarders en de wijze waarop dit zijn bestek moet
krijgen. Door de wettelijke verankering van de verplichting onafhankelijk
te zijn wordt duidelijk gemaakt dat dit als een absolute voorwaarde voor
ambtsuitoefening wordt gezien. De nadere invulling van welke concrete
verboden of geboden hier voor de praktijkuitoefening en het ondernemerschap uit voortvloeien, kan worden gegeven door de beroepsgroep zelf en
waar nodig geregeld bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.
Onderdeel L (artikel 15 Gerechtsdeurwaarderswet)
Het is van groot belang dat het exploot van de deurwaarder duidelijk en
begrijpelijk is. De eis dat er, zoals nu in de wet staat, in het geheel geen
afkortingen in mogen voorkomen draagt daar echter niet per se aan bij.
Sommige begrippen, denk bijvoorbeeld aan btw, zijn beter bekend onder
hun afkorting dan voluit geschreven.
Dat de gerechtsdeurwaarder instaat voor de begrijpelijkheid van zijn
exploot blijkt bijvoorbeeld uit de in de praktijk ontwikkelde en gebruikte
«bijsluiters».
Onderdeel M (artikel 16 Gerechtsdeurwaarderswet)
Het register en repertorium worden tegenwoordig meest digitaal
bijgehouden. Het is zodoende niet meer noodzakelijk dat de opvraagbaarheid wordt gegarandeerd door de verplichting om het register «fysiek
onder handbereik» in de plaats van vestiging van te houden. Wel moet de
gerechtsdeurwaarder vrijwel direct toegang tot de benodigde informatie
hebben via het register dat hij bijhoudt.
In de consultatie heeft de KBvG aangegeven dat het wellicht goed is om in
artikel 17 van de Gerechtsdeurwaarderswet nadrukkelijk te bepalen dat
het repertorium ook digitaal mag worden bijgehouden. De huidige
formulering van het betreffende artikel sluit dit echter nu al niet uit,
hetgeen juist blijkt uit het feit dat veel gerechtsdeurwaarders dit al doen.
De voorgestelde wijziging is zodoende niet noodzakelijk.
Onderdeel N (artikel 19 Gerechtsdeurwaarderswet)
Artikel 19 gaat er in zijn opzet van uit dat de gerechtsdeurwaarder
krachtens zijn opdracht gerechtigd is om wat hem voor zijn werkzaamheden toekomt, af te splitsen van het aandeel dat zijn cliënt in het saldo
van de kwaliteitsrekening heeft. Hierdoor wordt de gerechtsdeurwaarder
voor het hem toekomende bedrag zelf rechthebbende op een aandeel in
dat saldo. De opzet hiervoor in het huidige artikel 19 veronderstelt echter
wel dat deze afsplitsing (vrijwel) onmiddellijk na het innen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

25

vordering op de schuldenaar van de cliënt plaatsvindt. In de praktijk is dit
laatste vaak niet het geval. De gerechtsdeurwaarder heeft van veel van
zijn cliënten doorlopende opdrachten waarbij reeksen vorderingen op
talrijke schuldenaren worden geïnd en er niet voortdurend wordt
afgerekend. Om toch recht te doen aan de positie die door de wetgever
met artikel 19 is beoogd, moet komen vast te staan dat het aandeel van de
rechthebbende op de derdenrekening in het saldo van rechtswege wordt
verminderd met alle bedragen die de deurwaarder voor zijn werkzaamheden in rekening mag brengen. De in het voorstel opgenomen
toevoeging over de afsplitsing van rechtswege in het tweede lid, voorziet
hierin. Een gerechtsdeurwaarder die aan zijn cliënt regelmatig opgave
doet van de voor hem geïnde bedragen, stelt met deze handeling ook zijn
honorarium hiervoor op de kwaliteitsrekening zeker, zonder gehouden te
zijn steeds tot tussentijdse daadwerkelijke uitkering over te gaan. Zo
wordt voorkomen dat de gerechtsdeurwaarder oneigenlijk benadeeld
wordt bij het failliet van zijn cliënt. In de praktijk verschaffen veel
gerechtsdeurwaarders aan hun klanten digitaal toegang tot hun eigen
dossiers. Hiermee kunnen deze dus steeds inzien welke bedragen zijn
geïnd. Deze werkwijze mag worden beschouwd als het doen van opgave
zoals aangeduid in het voorstel, omdat de klant steeds volledig geïnformeerd kan zijn en op de hoogte kan zijn van de kosten die voor de
werkzaamheden van de gerechtsdeurwaarder zijn gemaakt.
Onderdeel O (artikel 19a Gerechtsdeurwaarderswet)
De algemene financiële positie van een gerechtsdeurwaarder is relevant
voor het Bureau en wel in het bijzonder in verband met het toezicht op de
naleving van voorschriften met betrekking tot het beheer door de
gerechtsdeurwaarder van de gelden van derden op de bijzondere
rekening(en) als bedoeld in artikel 19 van de Gerechtsdeurwaarderswet.
Het Bureau ontvangt als toezichthouder regulier informatie van de
gerechtsdeurwaarders. De handhaving van de bewaarplicht en de
verplichting tot aanvulling zoals opgenomen in artikel 19, derde lid, zijn
gebaat met de aanvullende verplichting tot melding van risico’s in de
financiële situatie van de gerechtsdeurwaarder. Met zo’n meldplicht wordt
de informatiepositie van het Bureau versterkt en kunnen eventuele
(toekomstige) risico’s voor de bewaarpositie van de derdengelden of
gebeurtenissen die van invloed zijn op de solvabiliteit of liquiditeit van de
gerechtsdeurwaarder, tijdig gesignaleerd worden. Als voorbeelden van
meldingsplichtige gebeurtenissen, waarvan is voorzien dat deze bij
ministeriële regeling worden bepaald, kan gedacht worden aan
voornemens tot fusie of tot overname van andere kantoren, het toetreden
tot of het uittreden van gerechtsdeurwaarder uit een samenwerkingsverband, of buitengewone omstandigheden die de gerechtsdeurwaarder
zelf betreffen, zoals langdurige ziekte. De meldplicht geldt alleen voor
gebeurtenissen die een aanmerkelijke invloed kunnen uitoefenen op de
financiële positie van de gerechtsdeurwaarder. Hieronder zijn tevens
reputatieschade begrepen en geschillen die belangrijke financiële
gevolgen kunnen hebben. Bij ministeriële regeling kan een limitatieve
opsomming worden uitgewerkt van de gebeurtenissen die worden
benoemd als gebeurtenissen die aanmerkelijk nadelige gevolgen voor de
financiële positie van de gerechtsdeurwaarder kunnen hebben en als
gevolg daarvan meldenswaardig zijn. Met deze opsomming wordt voor de
gerechtsdeurwaarder en voor de tuchtrechter duidelijkheid verschaft in
welke gevallen de gerechtsdeurwaarder verplicht is een melding te doen
aan het Bureau. In de consultatie is door het Bureau voorgesteld de
meldplicht algemeen te laten gelden. Indien echter het woord financieel in
art 19a geschrapt zou worden, zoals het Bureau voorstelt, is voor de
gerechtsdeurwaarder onvoldoende bepaald in welke gevallen hij verplicht
is een melding te doen aan de toezichthouder. De gerechtsdeurwaarders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

26

kennen reeds een meldplicht op grond van de Verordening gegevensverstrekking door de leden van de KBvG (Stcrt. 2012, 15422). Gezien het
belang van een goede informatiepositie voor het Bureau in het kader van
zijn toezichthoudende rol is gekozen voor een wettelijke regeling hiervan,
waardoor deze verordening wellicht op een aantal punten overbodig
wordt of moet worden aangepast. Het Bureau heeft inmiddels met een
dergelijke financiële meldplicht voor de notarissen ervaring opgedaan.
Onderdeel P (artikel 20 Gerechtsdeurwaarderswet)
Het verplichte gebruik van de bijzondere rekening ex artikel 19 Gerechtsdeurwaarderswet geldt nu al voor gelden die ontvangen worden in het
kader van het innen van gelden voor derden (incasso) door gerechtsdeurwaarders.
Door te bepalen dat artikel 19 van overeenkomstige toepassing is voor
zover de gerechtsdeurwaarder bij het verrichten van andere werkzaamheden gelden voor derden onder zich heeft of krijgt, wordt het onderscheid dat nu op dit punt nog bestaat tussen de incassowerkzaamheden
en andere niet ambtelijke dienstverlening door een gerechtsdeurwaarder,
ongedaan gemaakt. De reden hiervoor is dat dit intern onderscheid
binnen de nevenwerkzaamheden van deze beroepsgroep, gezien de
algehele «derdengelden-verplichting» voor de andere gereguleerde
juridische beroepen – advocatuur en notariaat –, niet goed te verklaren is.
Voor zover een gerechtsdeurwaarder optreedt als procesgemachtigde zou
hij hierbij aan dezelfde financiële garanties dienen te voldoen als een
advocaat, voor wie het gebruik van een derdengeldrekening voor al zijn
werkzaamheden via de beroepsreglementering een voorwaarde is. Dit
voorstel ziet hierop. Overwogen is dat gezien de positie van de gerechtsdeurwaarder als openbaar ambtenaar, de wettelijke verplichting van
gebruik van een derdengeldrekening ook voor niet ambtelijke werkzaamheden proportioneel is en dat nader onderscheid hierbij binnen de
toegestane nevenwerkzaamheden, gezien de overlap die hierbij bestaat
met andere gereglementeerde juridische beroepen, niet langer gerechtvaardigd is. Cliënten van gerechtsdeurwaarders moeten ook kunnen
uitgaan van gelijke zekerheden bij van het beheer van hun gelden,
ongeacht in het kader van welke opdracht aan een gerechtsdeurwaarder
dit plaatsvindt.
Er wordt in de voorgestelde toevoeging aan artikel 20 onderscheid
gemaakt tussen nevenbetrekkingen en «andere werkzaamheden»;
nevenwerkzaamheden. Nevenbetrekkingen zijn activiteiten die de
gerechtsdeurwaarder buiten zijn kantoor verricht. Nevenwerkzaamheden
zijn diensten geen ambtshandelingen zijn maar wel vanuit het gerechtsdeurwaarderskantoor worden aangeboden. Een gerechtsdeurwaarder die
incasso-opdrachten doet, verricht nevenwerkzaamheden. Zijn functie als
voorzitter van de tennisclub is een nevenbetrekking. Door de voorgestelde
wijziging wordt het mogelijk gemaakt dat het publiek inzicht verkrijgt in
de, al dan niet bezoldigde, nevenbetrekkingen die gerechtsdeurwaarders
hebben. Het bestuur van de KBvG neemt de opgegeven nevenbetrekkingen en -werkzaamheden op grond van artikel 1a, derde lid, onder h, op
in het gerechtsdeurwaardersregister. Bovendien kan de KBvG naar
aanleiding van melding van nevenbetrekkingen besluiten dat het
noodzakelijk is tot verdere regulering hierin te komen. Ook de
niet-ambtelijke werkzaamheden die de gerechtsdeurwaarder binnen zijn
kantoor verricht kunnen van invloed zijn. Het gaat er om dat inzichtelijk is
of gerechtsdeurwaarders(kantoren) belangen hebben op grond waarvan
een potentiele opdrachtgever zou willen hebben kunnen besluiten zijn
opdracht aan een ander te geven. Daarvoor is inzicht in de aard van de
nevenbetrekking, de naam van het bedrijf of de instantie waar de
betrekking wordt vervuld, of sprake is van eventuele bezoldiging en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

27

tijdsbeslag dat met de nevenbetrekking is gemoeid, van belang. Eerder is
overwogen dat bepaalde nevenwerkzaamheden niet verboden mogen
worden. Registratie van deze werkzaamheden heeft uiteindelijk geen zin,
omdat de overweging noodzakelijkerwijs moet zijn dat er geen dusdanige
invloed kan zijn dat de ambtelijke werkzaamheden in gevaar komen.
De informatie over de nevenbetrekkingen en nevenwerkzaamheden zal,
als hier om wordt gevraagd, uit het register worden verstrekt.
Onderdeel Q (opschrift van hoofdstuk III)
Vanwege de aanpassing van paragraaf 2 van hoofdstuk III en de verandering in de aanduiding van een gerechtsdeurwaarder die met zijn
beroepsopleiding (kandidaat-gerechtsdeurwaarder) bezig is en de
gerechtsdeurwaarder die in principe wel benoembaar is, maar niet wil
kiezen voor het ondernemerschap (toegevoegd gerechtsdeurwaarder)
wordt het opschrift van hoofdstuk III gewijzigd.
Onderdeel R (artikel 23 Gerechtsdeurwaarderswet)
Er bestaat in de praktijk geen behoefte aan de mogelijkheid om een
waarnemer voor onbepaalde tijd aan te wijzen en het strookt ook niet met
de gekozen structuur voor de toegevoegd gerechtsdeurwaarder. De
waarnemend gerechtsdeurwaarder wordt doorgaans aangewezen om een
kantoor van een uit het ambt gezette of geschorste gerechtsdeurwaarder
af te wikkelen. Dit vraagt om een bepaalde expertise en ervaring die vaak
juist voor handen is bij oud-gerechtsdeurwaarders. De eis van recente
werkervaring (artikel 5, eerste lid onder e) die voor de benoeming tot
gerechtsdeurwaarder gaat gelden, wordt daarom niet gesteld aan een
waarnemend gerechtsdeurwaarder. Ook geldt als vanouds dat hij geen
ondernemingsplan hoeft te overleggen. De benoeming zal altijd tijdelijk
zijn. De waarnemend gerechtsdeurwaarder is zelfstandig bevoegd. Er is
geen maximum gesteld aan de termijn waarvoor de waarnemer benoemd
mag worden. Dit hangt af van de situatie, maar mag niet neerkomen op
feitelijk onbepaald.
Onderdeel S (artikel 24 Gerechtsdeurwaarderswet)
Het komt voor dat de waarnemend gerechtsdeurwaarder zijn taken niet
goed kan uitvoeren, omdat de waargenomen gerechtsdeurwaarder niet
meewerkt. Met de voorgestelde wijziging van artikel 24 wordt geregeld
dat onbetwistbaar is dat dit laatste een gerechtsdeurwaarder niet past.
Ook wordt nadrukkelijk bepaald dat de kosten van de waarneming ten
laste van de waargenomen gerechtsdeurwaarder komen.
De KBvG heeft in de consultatie aandacht voor het feit dat het tuchtrecht
niet van toepassing is op het gedrag van uit het ambt gezette personen in
wiens praktijk wordt waargenomen. Dat klopt maar anders dan de KBvG
ook stelt speelt dit probleem niet bij een geschorste gerechtsdeurwaarder.
Tijdens de schorsing is hij niet bevoegd tot het verrichten van ambtshandelingen maar blijft hij gerechtsdeurwaarder. Wat hij tijdens zijn schorsing
doet, kan dus tuchtrechtelijk laakbaar zijn. Zo ook bijvoorbeeld het voeren
van de titel gerechtsdeurwaarder. Dat laatste is hem op grond van het
gewijzigde artikel 4 nadrukkelijk verboden maar dat verbod maakt niet dat
hij niet onder het tuchtrecht valt. De suggestie van de KBvG om in
artikel 34 van de Gerechtsdeurwaarderswet dienaangaande een bepaling
op te nemen wordt dan ook niet overgenomen.
Onderdeel T (opschrift van paragraaf 2 hoofdstuk III)
Het opschrift van paragraaf 2 van hoofdstuk III wordt aangepast vanwege
de introductie van de toegevoegd gerechtsdeurwaarder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

28

Onderdeel U (artikel 25 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met de voorgestelde regeling zoals opgenomen in dit artikel, is iemand
voortaan alleen kandidaat-gerechtsdeurwaarder op het moment dat hij in
het kader van het opdoen van de benodigde werkervaring en na te zijn
toegevoegd, werkzaam is op het kantoor en onder verantwoordelijkheid
van een gerechtsdeurwaarder. Hiermee komt een einde aan de
mogelijkheid om je als kandidaat-gerechtsdeurwaarder te presenteren
zonder werkzaam te zijn op een gerechtsdeurwaarderskantoor.
In de huidige situatie is iemand kandidaat-gerechtsdeurwaarder als hij de
door de Minister van Veiligheid en Justitie erkende voorbereidende
opleiding heeft afgerond. Dat is nu een driejarige opleiding die is
ondergebracht binnen de Hoge School Utrecht. Iemand die aan de
verplichtingen van de eerste drie jaar binnen deze HBO-opleiding heeft
voldaan mag zich op grond van de Gerechtsdeurwaarderswet kandidaatgerechtsdeurwaarder noemen en blijven noemen zonder ook maar een
dag op een gerechtsdeurwaarderskantoor te hebben gewerkt en zonder
dus bevoegd te zijn tot het verrichten van ambtshandelingen. Dat kan
onwenselijke en voor het publiek verwarrende situaties met zich brengen.
Een kandidaat-gerechtsdeurwaarder die wordt toegevoegd aan een
gerechtsdeurwaarder mag wel namens hem ambtshandelingen
verrichten. Dat leidt dan tot de lange (en voor het publiek toch niet heel
onderscheidende) aanduiding toegevoegd kandidaatgerechtsdeurwaarder. De hier voorgestelde wijzigingen beogen daar een
einde aan te maken.
Onder de nieuwe opzet van artikel 25 is de verplichte vooropleiding een
vierjarige opleiding inclusief stage. Een kandidaat-gerechtsdeurwaarder
heeft zijn vooropleiding afgerond maar moet nog voldoende werkervaring
opdoen tijdens zijn beroepsstage. In de praktijk werd dit ook wel het
ervaringsjaar genoemd.
Hiermee wordt bereikt dat een vierjarige opleiding met daarin een
stagejaar verplicht kan worden gesteld als vooropleiding voor het ambt
van gerechtsdeurwaarder en uitvoering gegeven aan eerdere aanbevelingen die er toe strekten de vooropleiding van gerechtsdeurwaarders in
te bedden in de systematiek van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek (WHW). Dit voorstel beoogt geen veranderingen te brengen in de mogelijkheid dat iemand die in het kader van zijn
hbo-opleiding stage moet lopen, dit kan doen door te worden toegevoegd
aan een gerechtsdeurwaarder en hiermee ook wettelijk bevoegd is tot het
verrichten van ambtshandelingen onder de Gerechtsdeurwaarderswet.
Hierom is in artikel 26 bepaald dat hetgeen geldt voor de kandidaatgerechtsdeurwaarder ook geldt voor degene die stage loopt in het kader
van de verplichte vooropleiding. Formeel is een stagiair in het vierde jaar
van zijn hbo-opleiding nog geen kandidaat-gerechtsdeurwaarder. Hij
wordt er mee gelijkgesteld. Iemand kan pas als kandidaatgerechtsdeurwaarder worden toegevoegd krachtens artikel 25 (nieuw) als
hij zijn volledige opleiding van vier jaar inclusief stage heeft doorlopen.
Daarna moet hij volgens de Gerechtsdeurwaarderswet nog een jaar
(ervarings)stage lopen voor hij tot gerechtsdeurwaarder benoembaar kan
zijn. Voordat een gerechtsdeurwaarder aan zich mag toevoegen moet hij
hiervoor toestemming krijgen van de Minister. De procedure hiervoor is
opgenomen in het nieuwe artikel 25b. Deze toestemmingsvereiste
verschilt niet van de huidige regeling. Wel wordt specifiek bepaald dat de
toestemming wordt gegeven voor een bepaalde duur. Hierdoor wordt
nadat de ervaringsstage is voltooid van de kandidaatgerechtsdeurwaarder gevraagd een keuze te maken in hoe hij zijn
loopbaan wil vervolgen. Hij heeft op dat moment de keuze tussen een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

29

benoeming, waarbij ook de eisen van het ondernemerschap gelden, of
een verdere toevoeging, waarmee hij toegevoegd gerechtsdeurwaarder
wordt.
Onderdeel V (artikel 25a t/m 25c Gerechtsdeurwaarderswet)
Om als kandidaat-gerechtsdeurwaarder de beroepsstage te mogen volgen
moet een door de Minister erkende vooropleiding zijn gevolgd. Dit artikel
regelt de voorwaarden en regeling van een dergelijke erkenning. Thans is
het zo dat de Hoge School van Utrecht (HBO Rechten) als enige een
opleiding die toegang geeft tot het beroep van gerechtsdeurwaarder,
aanbiedt. Omdat tijdens deze opleiding een stage verplicht is en de
studenten die de opleiding volgen het beroep van gerechtsdeurwaarder in
de praktijk moeten kunnen leren, wordt in artikel 26 (nieuw) hetgeen
wordt bepaald over de kandidaat-gerechtsdeurwaarder van overeenkomstige toepassing verklaard voor deze opleidingsstage.
Artikel 25b beschrijft de procedure die gevolgd moet worden voor de
aanvraag van toestemming door de Minister voor de toevoeging van een
kandidaat-gerechtsdeurwaarder. Vanwege het feit dat een toegevoegd
kandidaat-gerechtsdeurwaarder ambtshandelingen mag verrichten is
overlegging van een recente verklaring omtrent gedrag voorwaarde voor
de toestemming. De Minister kan ook eventuele tuchtrechtelijke antecedenten betrekken in zijn besluit. Voor een goede besluitvorming dient hij
ook te beschikken over mogelijke eerdere toevoegingen. Hiervan moet
zodoende opgave worden gedaan in het verzoek.
In het voorgestelde artikel 25c is geregeld dat de toegevoegd kandidaatgerechtsdeurwaarder bevoegd is tot het verrichten van ambtshandelingen
namens en onder verantwoordelijkheid van de gerechtsdeurwaarder aan
wie hij is toegevoegd. Deze verantwoordelijkheid wordt bevestigd door
het feit dat de kandidaat-gerechtsdeurwaarder de gerechtsdeurwaarder
aan wie hij is toegevoegd moet vermelden bij het verrichten van
ambtshandelingen. Als de gerechtsdeurwaarder niet bevoegd is kan de
kandidaat-gerechtsdeurwaarder ook niet handelen. Van oudsher is het zo
dat ook de kandidaat-gerechtsdeurwaarder de eed of belofte aflegt. Hij
wordt daarmee geen ambtsdrager maar kan wel worden aangesproken op
gedrag dat een (kandidaat-)gerechtsdeurwaarder onwaardig is. Net als
voor de eed of belofte die de gerechtsdeurwaarder aflegt, geldt dat
hiervan een proces-verbaal wordt opgemaakt en dit wordt opgenomen
het gerechtsdeurwaardersregister. Pas nadat een kandidaatgerechtsdeurwaarder in het register is opgenomen mag hij namens de
gerechtsdeurwaarder handelen.
Onderdeel W (artikel 26 Gerechtsdeurwaarderswet)
Thans wordt door de Hogeschool Utrecht een verklaring (certificaat)
afgegeven op grond waarvan een student na het behalen van alle vakken
uit de eerste drie jaar aan de stage mag beginnen en daartoe aan een
gerechtsdeurwaarder wordt toegevoegd. De student is dan onder het
huidige artikel 25 van de Gerechtsdeurwaarderswet iemand die «met
goed gevolg een door de Minister van Veiligheid en Justitie erkende
opleiding tot kandidaat-gerechtsdeurwaarder heeft doorlopen». Het
huidige artikel 27 van de Gerechtsdeurwaarderswet bepaalt dat een
toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder namens en onder verantwoordelijkheid van de gerechtsdeurwaarder op wiens kantoor hij
werkzaam is, de ambtshandelingen kan verrichten waartoe deze bevoegd
is. Dat uitgangspunt verandert met de voorgestelde wijzigingen niet.
Een belangrijk deel van de vooropleiding tot het beroep van gerechtsdeurwaarder is de stage. Deze stage wordt gevolgd onder verantwoordelijkheid van de opleidingsinstelling maar dient ook reeds mogelijkheid te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

30

bieden tot het verwerven van ambtelijke vaardigheden in voorbereiding
op het kandidaat-gerechtsdeurwaardersschap. Hierom worden de
artikelen 25, 25b en 25c van overeenkomstige toepassing verklaard bij
deze opleidingsstage. Op grond hiervan kan een stagiair aan een
gerechtsdeurwaarder worden toegevoegd en namens hem ambtshandelingen verrichten.
Teneinde de integriteit van de stagiaires en het toezicht op hun handelen
te dekken zijn de regels met betrekking tot het toezicht en tuchtrecht ook
op hen van toepassing. Dit past binnen het systeem van de gereglementeerde juridische beroepen waarin alleen die voorbehouden handelingen
mogen verrichten onderworpen zijn aan tuchtrecht.
Onderdeel X (artikel 27 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met dit nieuwe artikel wordt recht gedaan aan de in de praktijk bestaande
behoefte om na de opleiding en de beroepsstage als toegevoegd
gerechtsdeurwaarder werkzaam te blijven. De in 2012 geïntroduceerde
mogelijkheid om toegevoegd notaris te worden is op de figuur van de
toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder geïnspireerd. In de praktijk
bij de gerechtsdeurwaarders is de toevoeging al veranderd in een
mogelijkheid tot de permanente uitoefening van het ambt.
In de voorgestelde regeling blijft het uitgangspunt dat de toegevoegd
gerechtsdeurwaarder verbonden is aan het kantoor van de deurwaarder
aan wie hij is toegevoegd. Hiermee geeft deze constructie een goede
aanvulling op de voorwaarden die gelden voor het ambt van gerechtsdeurwaarder en het ondernemerschap dat daar bij hoort. Het predicaat
«kandidaat» komt thans bij voldoende werkervaring te vervallen,
waarmee voor het publiek duidelijk wordt dat zij met een beroepsbeoefenaar met de nodige werkervaring te maken hebben. Ter onderscheiding
van de benoemde gerechtsdeurwaarder geldt dat de toegevoegd
gerechtsdeurwaarder niet zelfstandig bevoegd is en niet aan de verplichtingen die samengaan met het zelfstandig ondernemerschap hoeft te
voldoen. Verder is hij voor het verrichten van ambtshandelingen wel
zelfstandig – tuchtrechtelijk – ter verantwoording te roepen. Het wordt een
gerechtsdeurwaarder niet toegestaan meer dan drie toegevoegd
gerechtsdeurwaarders te hebben, omdat er een reële verantwoordelijkheid voor de door hen namens hem te verrichten ambtshandelingen
moet zijn.
Ook wordt bepaald dat een toegevoegd gerechtsdeurwaarder niet aan
meer dan twee gerechtsdeurwaarders toegevoegd mag zijn.
Onderdeel Y (artikel 28 Gerechtsdeurwaarderswet)
Ook voor de toegevoegd gerechtsdeurwaarder geldt dat hij wel de eed of
de belofte af legt en aan het publiek kenbaar moet maken dat hij niet
zelfstandig bevoegd is, maar in mandaat van een gerechtsdeurwaarder en
onder diens verantwoordelijkheid ambtshandelingen verricht.
Onderdeel Z (artikel 29 Gerechtsdeurwaarderswet)
Dit artikel regelt in welke gevallen de toevoeging van een kandidaatgerechtsdeurwaarder of toegevoegd gerechtsdeurwaarder wordt
beëindigd.
Onderdeel AA (artikel 30 Gerechtsdeurwaarderswet)
Voorgesteld wordt om de toezichtstaak van het Bureau ten aanzien van
gerechtsdeurwaarders, die zich momenteel alleen uitstrekt tot financieel
toezicht, uit te breiden tot algemeen toezicht op de naleving van de gehele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

31

wet en de op de wet gebaseerde lagere regelgeving, inclusief het toezicht
op de integriteit van de gerechtsdeurwaarder. Deze taakuitbreiding geeft
aan het Bureau een andere taak dan die waarvoor het Bureau werd
ingesteld. Zie op dit punt ook de paragrafen 3 en 6 van het algemeen deel
van deze toelichting. Hier is voor gekozen omdat er behoefte is aan
onafhankelijke oordeelsvorming op grond van specifieke – door het
Bureau reeds opgebouwde – deskundigheid.
Onderdeel BB (artikelen 30a en 30b Gerechtsdeurwaarderswet)
Op grond van het voorgestelde artikel 30a zijn de door het bestuur van het
Bureau aangewezen personen belast met de feitelijke uitoefening van het
toezicht op de naleving van de wettelijk voorschriften bij of krachtens de
Gerechtsdeurwaarderswet. Met deze wettelijke taakopdracht zijn de
aangewezen personen toezichthouders in de zin van artikel 5:11 Algemene
wet bestuursrecht en bezitten zij op die grond de toezichtsbevoegdheden
van titel 5.2. Awb.
In het tweede lid van artikel 30a is bepaald dat een toezichthouder ook
inzage kan vorderen in persoonlijke gegevens en bescheiden, voor zover
deze betrekking hebben op de persoonlijke financiële administratie van de
gerechtsdeurwaarder. Uitgangpunt is dat de gerechtsdeurwaarder ook
een deugdelijke financiële administratie in persoon moet houden
(artikel 18, vierde lid van de Gerechtsdeurwaarderswet). De persoonlijke
financiële situatie van de gerechtsdeurwaarder kan van invloed zijn op de
manier waarop hij zijn ambt uitoefent.
In het voorgestelde artikel 30b wordt het Bureau de bevoegdheid verleend
om eventueel een boete of een last onder dwangsom op te leggen.
De samenloop met een eerdere bestuurlijke boete of het strafrecht is
reeds geregeld in de artikelen 5:43 en 5:44 Awb.
In de Algemene wet bestuursrecht zijn bepalingen opgenomen omtrent
het opleggen van een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom en
het invorderen van een opgelegde boete of een verbeurde dwangsom.
Het bestuursorgaan dat bevoegd is tot oplegging van een boete of een
dwangsom, i.c. het Bureau, is op grond van artikel 5:10 Awb tevens
bevoegd tot invordering van een opgelegde boete of een verbeurde
dwangsom bij dwangbevel. Voorts is voorzien in een zwijgrecht en de
bijbehorende cautie bij de uitoefening van het toezicht op grond van
artikel 5:10a Awb.
Voor een aantal overtredingen van voor de gerechtsdeurwaarders
geldende voorschriften is voorzien in de bevoegdheid van het Bureau om
een boete of een dwangsom op te leggen. Deze bevoegdheid is beperkt
tot de overtreding van voorschriften die direct verband houden met de
administratieplicht van de gerechtsdeurwaarder en met de noodzaak van
zicht op de financiële risico’s in de praktijk van de gerechtsdeurwaarder.
Het gaat zodoende om de administratieplicht op grond van de artikelen 17
en 31 en de meldplicht ex artikel 19a. De naleving van deze voorschriften
is van belang voor het goed kunnen uitoefenen van de toezicht door het
Bureau. Met de boete- en dwangsombevoegdheid kan het Bureau
corrigerend optreden bij deze overtredingen van administratieve aard,
zonder dat een tuchtrechtelijke procedure noodzakelijk is. Het karakter van
dit soort overtredingen leent zich voor een dergelijke bestuurlijke
afdoening en hiermee wordt de effectiviteit het toezicht verhoogd.
Hoewel de bepalingen waarvoor het Bureau bij overtreding een bestuurlijke boete en een last onder dwangsom kan opleggen, beperkt blijven tot
administratie- en informatieplichten, is het voeren van een deugdelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

32

administratie en een behoorlijke kantoororganisatie dusdanig verweven
met de goede ambtsuitoefening van een gerechtsdeurwaarder dat het niet
mogelijk is dit los te zien van de algemene tuchtrechtelijke norm van
optreden zoals een behoorlijk gerechtsdeurwaarder betaamt.
De KBvG heeft in de consultatie aandacht gevraagd voor het feit dat met
de introductie van bestuursrechtelijke maatregelen een overlap tussen de
maatregelen voor bepaald laakbaar handelen bestaat en dat hierbij een
verschillend niveau van rechtsbescherming kan gelden. In het tuchtrecht
wordt de beroepsbeoefenaar vaak geacht zich meewerkend te moeten op
stellen, terwijl in het bestuursrecht vanwege de aard van de maatregel op
een gegeven moment een zwijgrecht moet worden aangenomen. Deze
constatering van de KBvG is juist. Het tuchtrecht wordt over het algemeen
niet als zodanig punitief ervaren dat geen medewerking van de beroepsbeoefenaar mag worden verwacht. Voor het bestuursrecht is dat op een
aantal punten anders. Het betekent echter niet dat beide niet naast elkaar
kunnen bestaan. Het tuchtrecht is voor de afhandeling van bepaalde meer
administratieve feiten steeds minder effectief bevonden. De mogelijkheid
van een bestuurlijke boete ontlast de tuchtrechter zodat die meer tijd heeft
voor echt op de kern van de beroepsuitoefening betrekking hebben de
zaken.
Onderdeel CC (artikel 31 Gerechtsdeurwaarderswet)
De bevoegdheid tot inzage door de toezichthouder wordt nu vastgelegd in
artikel 30a (nieuw). Het huidige artikel 31, tweede lid, kan zodoende
komen te vervallen.
Het voorgestelde nieuwe tweede lid van artikel 31 geeft de mogelijkheid
om nadere regels te stellen over de wijze waarop de gerechtsdeurwaarder
de verplichte gegevens bij het Bureau moet indienen. In de praktijk is
gebleken dat het Bureau behoefte heeft aan eenvormigheid in de
verslagen en dat het de voorkeur heeft dat stukken elektronisch worden
ingediend.
Onderdeel DD (artikel 32 Gerechtsdeurwaarderswet)
Hetgeen in het eerste lid van artikel 32 is geregeld wordt nu opgenomen
in artikel 30b, eerste lid (nieuw). Dit nieuwe artikel gaat volledig over de
mogelijke handhaving door het Bureau bij de uitoefening van zijn
toezichtstaak. Onderzoek door het Bureau in het kader van een tuchtrechtelijke procedure in opdracht van de voorzitter van de kamer voor
gerechtsdeurwaarders blijft, nu apart, geregeld in artikel 32.
Onderdeel EE (artikel 33 Gerechtsdeurwaarderswet)
Voor informatie nodig bij het opstellen van een ondernemingsplan
kunnen degenen die benoemd willen worden tot gerechtsdeurwaarder
zich wenden tot het bestuur van de KBvG. Bij een dergelijk verzoek om
informatie moet, gezien de aard van de gegevens, wel een afweging
worden gemaakt over de kring van gerechtigden hiertoe. Daarom is
gekozen voor de aanduiding «een ieder met een redelijk belang» en niet
voor «degene die benoemd wil worden tot gerechtsdeurwaarder». Bij de
laatste formulering zou het bestuur van de KBvG verplicht zijn aan een
ieder die stelt te willen worden benoemd informatie te verstrekken. Nu
kan gevraagd worden om bewijsstukken hiervoor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

33

Onderdeel FF (artikel 33a Gerechtsdeurwaarderswet)
Het voorgestelde artikel is gebaseerd op de regeling zoals die ook in 2012
voor het notariaat is ingevoerd. Op verzoek van de KBvG en het Bureau
wordt de mogelijkheid gecreëerd naast het toezicht ook te komen tot een
«zachtere» vorm van hulp bij de beheersing van de situatie op een
gerechtsdeurwaarderskantoor dat het moeilijk heeft. De voorzitter van de
kamer voor gerechtsdeurwaarders kan in de instructies met betrekking tot
de bewindvoering zo nodig aangeven dat hij tussentijds geïnformeerd wil
worden.
Onderdeel GG (artikel 34 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met deze wijziging wordt beoogd te verduidelijken dat allen die ambtshandelingen mogen verrichten tuchtrechtelijk kunnen worden aangesproken. Nu wordt aan het eind van de paragraaf over tuchtrechtspraak
een en ander van overeenkomstige toepassing verklaard. De aard van het
tuchtrecht brengt mee dat het de voorkeur heeft dat reeds in artikel 34,
eerste lid, duidelijkheid wordt verschaft over wie onder het bereik van het
tuchtrecht vallen. In de huidige formulering van artikel 34 wordt
bovendien gesteld dat niet mag worden gehandeld in strijd met hetgeen
een kandidaat-gerechtsdeurwaarder betaamt. Een kandidaatgerechtsdeurwaarder wordt pas lid van de KBvG als hij toegevoegd is. In
de nieuwe opzet zijn ook de waarnemend gerechtsdeurwaarder,
kandidaat-gerechtsdeurwaarder en degenen die zijn toegevoegd aan een
gerechtsdeurwaarder, lid van de beroepsorganisatie. Personen die enkel
aan de opleidingsverplichting hebben voldaan zijn dat vanzelfsprekend
niet. Het is dan ook niet logisch om hen wel onderdeel van de tuchtnorm
te laten zijn. De Raad voor de rechtspraak heeft er op gewezen dat het
vaste jurisprudentie is dat gerechtsdeurwaarders tuchtrechtelijk verantwoordelijk zijn voor fouten van hun medewerkers mits die fouten
gerechtsdeurwaarders kunnen worden toegerekend. De Raad geeft in
overweging dit uitgangspunt in de wet op te nemen. Daar is niet voor
gekozen. De norm functioneert in de praktijk goed en wordt ook niet
geraakt door de voorgestelde wijzigingen in dit artikel.
Onderdeel HH (artikel 35 Gerechtsdeurwaarderswet)
In het huidige artikel 35, derde lid, wordt gesteld dat de niet-rechterlijke
leden van de kamer voor gerechtsdeurwaarders worden benoemd uit de
gerechtsdeurwaarders. Op grond van artikel 56 Gerechtsdeurwaarderswet
zijn alle in Nederland gevestigde gerechtsdeurwaarders, waarnemend
gerechtsdeurwaarders en toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarders
lid van de KBvG. In het tuchtrecht voor notarissen is het reeds gebruikelijk
dat ook toegevoegd notarissen of kandidaat-notarissen zitting kunnen
nemen in de kamer voor het notariaat. Eenzelfde openstelling wordt
beoogd met de voorgestelde wijziging waarin de niet-rechterlijke leden
van de tuchtkamer voor gerechtsdeurwaarders worden benoemd uit de
leden van de KBvG. Degenen die zijn toegevoegd in het kader van de
stageverplichting bij de in artikel 25, eerste lid bedoelde opleiding (de aan
een gerechtsdeurwaarder toegevoegde stagiaires die nog hun opleiding
aan de Hogeschool moeten afronden) kunnen geen zitting hebben in de
kamer voor gerechtsdeurwaarders.
Onderdeel II (artikel 36 Gerechtsdeurwaarderswet)
De wijziging het eerste lid van artikel 36 ziet op een verduidelijking en
beter werkzame formulering van de geheimhoudingsplicht van de
tuchtrechter. De geheimhoudingsplicht zou niet zo ver moeten strekken als
hij nu gezien het huidige artikel 36, eerste lid, doet. Onder het huidige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

34

artikel is het de tuchtrechter verboden informatie uit te wisselen met de
toezichthouder of zelfs het tuchtdossier over te dragen aan het openbaar
ministerie, terwijl op grond van artikel 13 van de Wet op de rechterlijke
organisatie de geheimhoudingsplicht van de bij de rechtspraak betrokken
functionarissen niet geldt indien enig wettelijk voorschrift hen tot
mededeling verplicht of uit hun taak de noodzaak tot mededeling
voortvloeit. Voor de tuchtrechter van gerechtsdeurwaarders wordt met de
beoogde wijziging bij dezelfde systematiek aangesloten.
Onderdeel JJ (artikel 37 Gerechtsdeurwaarderswet)
Door de Raad voor de rechtspraak is er op gewezen dat in het consultatievoorstel een bepaling over de verjaring van klachten ontbrak en dat dit in
de praktijk van het tuchtrecht voor gerechtsdeurwaarders als een gemis
wordt ervaren. Uiteindelijk heeft een beroepsbeoefenaar er ook op grond
van het EVRM recht op dat hij op een gegeven moment niet meer wordt
tuchtrechtelijk wordt geconfronteerd met in het verleden gemaakte
fouten. In de jurisprudentie is dit ook ten aanzien van gerechtsdeurwaarders uiteindelijk bepaald maar een wettelijke termijn verdient
inderdaad de voorkeur. In navolging van de Wet toezicht advocatuur is er
voor gekozen een termijn te hanteren van drie jaar waarbij
niet-ontvankelijkheid achterwege blijft als de gevolgen van het tuchtrechtelijk laakbaar handelen of nalaten redelijkerwijs pas nadien bekend zijn
geworden. In dat geval verloopt de termijn voor het instellen van een
klacht één jaar na de datum waarop de gevolgen redelijkerwijs als bekend
geworden zijn aan te merken.
Onderdeel KK (artikel 38 Gerechtsdeurwaarderswet)
Om een adequate reactie mogelijk te maken op signalen die de KBvG als
beroepsorganisatie bereiken en in de uitvoering van toezichtstaken door
het Bureau, wordt met de wijziging van dit artikel beoogd dat in gevallen
waarin een ernstig vermoeden is gerezen dat een gerechtsdeurwaarder
tuchtrechtelijk laakbaar handelt of heeft gehandeld, een schorsing in
afwachting van een beslissing hierover tevens kan worden verzocht door
het bestuur van de KBvG en door het Bureau. Hiermee wordt ook
voorkomen dat in ernstige gevallen de KBvG, het Bureau en de tuchtrechter min of meer noodgedwongen op elkaars signalen wachten om te
kunnen optreden tegen een gerechtsdeurwaarder die over de schreef
gaat, terwijl hij bevoegd blijft om ambtshandelingen te verrichten. De
partijen die bevoegd zijn om de schorsing te vragen zijn ook bevoegd
tegen een beslissing hierover beroep in te stellen.
Onderdeel LL (artikel 39 Gerechtsdeurwaarderswet)
In de procedure zoals geregeld in artikel 39 wordt een beslissing door de
voorzitter van het tuchtcollege genomen en is de term beschikking gezien
de betekenis van dit begrip onder de Awb wellicht verwarrend. De
terminologie is zodoende aangepast.
Onderdeel MM (artikel 43 Gerechtsdeurwaarderswet)
In het huidige artikel 43 ontbreekt de maatregel van een waarschuwing,
zoals die bij de meeste andere beroepen met een wettelijk tuchtrecht,
waaronder notarissen en accountants, wel gebruikelijk is en is niet
geëxpliciteerd dat een klacht gegrond kan worden verklaard zonder
oplegging van een maatregel. In de praktijk is gebleken dat hieraan wel
behoefte bestaat. Ook wordt verder aangesloten bij de regeling voor het
notariaat ten aanzien van de beperking in de bevoegdheid om een
kandidaat-gerechtsdeurwaarder of toegevoegd gerechtsdeurwaarder aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

35

zich toe te voegen. Er is niet voor gekozen om de nu exclusief binnen het
tuchtrecht voor gerechtsdeurwaarders geldende mogelijkheid van het
opleggen van de maatregel van een berisping met de aanzegging dat bij
een volgende overtreding een zwaardere maatregel wordt overwogen te
behouden. Deze maatregel zal vooral hebben kunnen voorzien in de
leemte die kon bestaan doordat de tuchtrechter geen waarschuwing kon
opleggen zodat een berisping noodzakelijkerwijs lichter moest worden
gevoeld dan bij de meeste beroepen met een wettelijk geregeld tuchtrecht
waar voor de berisping de maatregel van de waarschuwing bestaat. Het
verdient de voorkeur de maatregelen binnen het tuchtrecht zo veel
mogelijk gelijk te laten luiden. Met de aangepaste maatregelencatalogus
heeft de tuchtrechter voor gerechtsdeurwaarders voldoende mogelijkheden om een bij de geconstateerde verwijtbare gedraging passende
maatregel op te leggen.
Voorgesteld wordt om de hoogte van de boete die de tuchtrechter aan een
gerechtsdeurwaarder kan opleggen te verhogen van de derde (maximaal
€ 8.100) naar de vierde categorie (maximaal € 20.250). Dit is gedaan om
deze maatregel gelijk te trekken de tuchtrechtelijke boete die geldt (c.q.
gaat gelden) voor het notariaat en de advocatuur.24
Met de mogelijkheid van een maatregel zoals opgenomen in het nieuwe
achtste lid van dit artikel, wordt beoogd, gedurende een door de kamer te
bepalen termijn, te voorkomen dat een gerechtsdeurwaarder die uit zijn
ambt is ontzet, wél aan een gerechtsdeurwaarder kan worden toegevoegd. Hierdoor zou hij namelijk in de praktijk werkzaam kunnen blijven
en bevoegd ambtshandelingen kunnen blijven verrichten. Het is niet
nodig om te bepalen dat de tuchtrechter een termijn moet stellen
waarbinnen een gerechtsdeurwaarder niet benoemd mag worden, omdat
voor de benoeming altijd eerst weer recente werkervaring moet worden
opgedaan. Dat kan via de toevoeging aan een gerechtsdeurwaarder. Voor
het waarnemend gerechtsdeurwaardersschap geldt de eis van recente
werkervaring niet, zodat deze functie hierin wel apart moet worden
genormeerd.
In aansluiting op de Wet tuchtrechtspraak accountants is gekozen voor
een maximale termijn van tien jaar. Dit omdat het ook mogelijk moet zijn
om op enig moment aan te tonen dat er reden is voor een tweede kans in
het ambt. Uiteindelijk beslist de Minister over deze toelating. In eerste
instantie vanwege zijn goedkeuringsbevoegdheid bij de toevoeging. Het
kan zijn dat er redenen zijn om ook na het verstrijken van de door de
tuchtrechter bepaalde termijn geen toestemming te geven voor de
toevoeging of een verzoek tot benoeming tot waarnemer af te wijzen. Als
de tuchtrechter een termijn bepaalt waarin waarneming en toevoeging
niet mogelijk is betekent dit vooral dat de Minister niet verplicht is bij
verzoeken hiertoe een inhoudelijke afweging te geven. Dit voorkomt
onnodige bestuursrechtelijke procedures. Overigens is het de tuchtrechter
toegestaan in beide termijnen te differentiëren.
De Raad voor rechtspraak wijst er op dat de betreffende bepaling niet
verbiedt dat gerechtsdeurwaarder die uit het ambt is ontzet, in een andere
functie (bijvoorbeeld als juridisch medewerker) op een gerechtsdeurwaarderskantoor werkzaam zal zijn. Het is inderdaad niet de bedoeling om de
tuchtrechter ook te kunnen laten beslissen dat iemand zelfs buiten het
ambt en los van de ambtelijke bevoegdheden niet meer bij een bepaalde
organisatie mag werken. Dat betekent echter niet dat het niet ongewenst
zou kunnen zijn dat iemand die de bij het ambt horende normen en
24

Zie artikel 103a, eerste lid, Wna en het in het wetsvoorstel tot Aanpassing van de Advocatenwet en enige andere wetten in verband met de positie van de advocatuur in de rechtsorde
en herziening van het toezicht op advocaten (Wet positie en toezicht advocatuur) voorgestelde
artikel 48aa, eerste lid, Advocatenwet (Kamerstukken I, 2013/14, 32 382, A, p. 30).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

36

waarden niet respecteert, zijn invloed op het kantoor van gerechtsdeurwaarders uitoefent. Het is aan de beroepsgroep zelf om elkaar daarop aan
te spreken. Uiteindelijk kan een gerechtsdeurwaarder er tuchtrechtelijk
voor tot verantwoording worden geroepen als hij iemand voor zich op zijn
kantoor laat werken die daar aantoonbaar niet thuis hoort. Binnen het
notariaat heeft een tuchtrechtelijke veroordeling met die achtergrond, er
toe geleid dat het bestuur van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie
heeft bepaald dat het een notaris of de onderneming(en) waarin de
notaris zijn ambt uitoefent, niet is toegestaan om personen in dienst te
nemen of op enige andere wijze samen te werken met personen die, als
gevolg van een tuchtrechtelijke of gerechtelijke uitspraak, het ambt van
notaris niet meer mogen bekleden of niet meer als toegevoegd of
waarnemend notaris mogen optreden. Een soortgelijke explicitering kan
ook worden opgenomen in de beroepsreglementering voor gerechtsdeurwaarders. Het voordeel daarvan is dat de norm zich richt tot degene die
nog wel in de praktijk werkzaam is en daarop ook kan worden aangesproken.
Bij de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op het
notarisambt (Kamerstukken II, 2009–10, 32 250, nr. 7) is aan de orde
geweest dat er in de praktijk onduidelijkheid wordt ervaren over de vraag
of artikel 195 van het Wetboek van Strafrecht van toepassing is op
schending van een verbod tot uitoefening van een recht bij uitspraak van
een tuchtrechtelijk college, zoals de schorsing of de ontzetting uit het
ambt. In artikel 103 van de Wet op het Notarisambt is nu expliciet bepaald
dat 195 Sr van toepassing is bij de tuchtrechtelijke uitspraken ten aanzien
van notarissen. Ditzelfde wordt hier voorgesteld voor de gerechtsdeurwaarders.
Onderdeel NN (artikel 45 Gerechtsdeurwaarderswet)
De wijzigingen onder het eerste en tweede lid van dit onderdeel betreffen
meer technische aanpassingen. Aan de regel dat een afschrift authentiek
moet zijn, zoals dat nu nog is bepaald in het tweede lid van artikel 45 van
de Gerechtsdeurwaarderswet, bestaat geen behoefte. Het gerechtshof
Amsterdam heeft voldoende aan een kopie van de uitspraak.
Met het nieuwe lid in artikel 45 wordt voorzien in een behoefte uit de
praktijk. Het kan ook nodig zijn om een gerechtsdeurwaarder gedurende
het hoger beroep in de tuchtprocedure te schorsen. Met deze wijziging
wordt een bevoegdheid daartoe ook aan het gerechtshof Amsterdam
verleend.
Onderdeel OO (artikel 48 Gerechtsdeurwaarderswet)
In het kader van toezicht en in verband met de taken van de KBvG is het
van belang dat zowel het Bureau als de beroepsorganisatie zo spoedig
mogelijk zijn geïnformeerd als een tuchtrechtelijke uitspraak onherroepelijk is geworden. Om dit zo veel mogelijk te garanderen wordt de griffier
van het gerechtshof ook verplicht een afschrift van de beslissing aan de
KBvG en het Bureau te sturen.
Onderdeel PP (artikel 49 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met de voorgestelde wijziging worden de tuchtmaatregelen van artikel 43
zo veel mogelijk van toepassing op de toegevoegd gerechtsdeurwaarders
en kandidaat-gerechtsdeurwaarders. Zij kunnen worden gewaarschuwd
en berispt en aan hen kan zelfstandig een boete worden opgelegd. Omdat
de toegevoegd gerechtsdeurwaarder en de kandidaatgerechtsdeurwaarder niet worden benoemd kunnen zijn niet in de
uitoefening van het ambt worden geschorst of de maatregel van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

37

ontzetting opgelegd krijgen. Daarom wordt hier geregeld dat het de
ontzegging van de bevoegdheid om als toegevoegd gerechtsdeurwaarder
of kandidaat-gerechtsdeurwaarder op te treden kan worden opgelegd. In
artikel 43 is al bepaald dat de gerechtsdeurwaarder de maatregel van en
– al dan niet tijdelijk – verbod op het aan zich toevoegen kan worden
opgelegd.
Onderdeel QQ (artikel 52 Gerechtsdeurwaarderswet)
Door de nieuwe opsomming van de maatregelen en toevoeging van de
maatregel tot intrekking van de bevoegdheid tot toevoegen zijn de
onderdelen in artikel 43, tweede lid, opnieuw geletterd.
Verder is rekening gehouden met de verruiming van de nationaliteitseis in
artikel 5.
Onderdeel RR (artikel 56 Gerechtsdeurwaarderswet)
Toegevoegde gerechtsdeurwaarders en kandidaat-gerechtsdeurwaarders
zijn met de wijziging van paragraaf 2 van hoofdstuk III twee aparte
figuren. Beide zijn lid van de beroepsorganisatie. Door de verdere
wijziging van dit artikel wordt het bepaalde over de vestigingsplaats van
de KBvG weer in overeenstemming gebracht met de feitelijke situatie. Het
bureau van de KBvG is een aantal jaar geleden verhuisd naar
’s-Gravenhage. De formele vestiging van de beroepsorganisatie, als
rechtspersoon, is zodoende ook daar aangewezen.
Onderdeel SS (artikel 57 Gerechtsdeurwaarderswet)
Artikel 57, tweede lid, biedt in de nieuwe formulering een duidelijke
grondslag voor het stellen van materiële kwaliteitseisen middels de
verordenende bevoegdheid van de KBvG.
Er wordt in het nieuwe derde lid van artikel 57 een grondslag geschapen
voor de vaststelling bij verordening een geschillenregeling, waaronder de
instelling van de geschillencommissie.
Onderdeel TT (artikel 57a Gerechtsdeurwaarderswet)
De KBvG heeft nadrukkelijk tot taak om de goede beroepsuitoefening van
de gerechtsdeurwaarders te bevorderen. Het nieuwe artikel 57a geeft de
mogelijkheid voor de toetsing van de kwaliteit van de beroepsuitoefening
van gerechtsdeurwaarders onder verantwoordelijkheid van de KBvG. De
KBvG voert de kwaliteitstoetsen niet zelf uit maar draagt zorg voor een
systeem waarin de gerechtsdeurwaarder verplicht is een deskundige te
laten rapporteren over de kwaliteit van de inrichting van zijn kantoor en de
werkzaamheden die daar worden verricht. Dit rapport zal worden
beoordeeld door een onafhankelijk commissie die advies uitbrengt aan
het bestuur van de KBvG. Op grond van dit advies kan het bestuur
overwegen nadere maatregelen te nemen.
In de consultatie heeft de KBvG gevraagd deze bepaling niet in het
wetsvoorstel op te nemen omdat het tweede lid «zeer verstrekkende
bevoegdheden geeft aan de door het bestuur aangewezen deskundigen».
Het tweede lid van het nieuwe artikel 57a verklaart een aantal toezichtsbevoegdheden uit de Awb van overeenkomstige toepassing op de door het
bestuur aangewezen personen. Dit is nodig om tot een gedegen
kwaliteitstoetsing te kunnen komen. De kwaliteitstoetsing mag niet
volledig afhankelijk zijn van de vrijwillige medewerking van de beroepsbeoefenaar. Voor de opzet van deze regeling is aangesloten bij de regeling
zoals die geldt voor het notariaat. Daar zijn goede ervaringen opgedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

38

Onderdeel UU (artikel 60 Gerechtsdeurwaarderswet)
Dit betreft een terminologische aanpassing
Onderdeel VV (artikel 61 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met deze wijziging wordt de mogelijkheid gegeven in de toekomst met
een kleiner bestuur te werken en wordt het afspiegelingsvereiste
aangepast aan de nieuwe figuur van de toegevoegd gerechtsdeurwaarder.
Onderdeel WW (artikel 63 Gerechtsdeurwaarderswet)
In aansluiting op de herziening van de gerechtelijke kaart zijn bij de
beroepsorganisaties van notarissen en advocaten herschikkingen
ontstaan in de inrichting en borging van de democratische legitimatie van
de van de organen van de publiekrechtelijke beroepsorganisaties. Het
aantal leden van de ledenraad van de KNB is, doordat er minder arrondissementen zijn gekomen, van 38 naar 22 gedaan. Ook het college van
afgevaardigden van de NOvA zal na de inwerkingtreding van de Wet
positie en toezicht advocatuur met ongeveer een derde worden verkleind.
Bij de ledenraad van de KBvG is bij de instelling van de publiekrechtelijke
beroepsorganisatie niet gekozen voor een vertegenwoordiging op basis
van de indeling van de arrondissementen, omdat de beroepsgroep
daarvoor niet groot genoeg was. Het aantal leden van de ledenraad is
destijds gesteld op dertig met voor ieder lid een plaatsvervanger. Dat
aantal is in vergelijking met de andere organisaties hoog en staat niet in
dezelfde verhouding, gezien het feit dat de KBvG rond de 950 leden heeft.
Het aantal leden van de ledenraad wordt daarom terug gebracht naar 15
waarbij tevens het idee van de noodzaak van «regionale representatie»
wordt losgelaten. Met de herziening van de gerechtelijke kaart is het
aantal ressorten van vijf naar vier gegaan. Gerechtsdeurwaarders voelen
zich, ook omdat zijn landelijk bevoegd zijn, waarschijnlijk minder met het
resort waar zij gevestigd zijn verbonden dan bijvoorbeeld advocaten met
hun arrondissement, zodat deze eis inmiddels geen toegevoegde waarde
meer heeft.
Onderdeel XX (artikel 75 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met deze wijziging wordt een discrepantie tussen artikel 74, waarin staat
dat ten minste vijfentwintig leden nodig zijn om een vergadering bijeen te
laten roepen, en het huidige artikel 75, dat bepaalt bij een vergadering
dertig leden nodig zijn om beslotenheid op te leggen, hersteld. Bij het
opstellen van de Gerechtsdeurwaarderswet is aansluiting gezocht bij de
Wet op het notarisambt. Bij de totstandkoming van de wet is het volgende
aangegeven:
«De voorgestelde regeling komt nagenoeg overeen met die van het
notariaat. Een kleine aanpassing heeft in artikel 47s (na vernummering 74)
plaatsgevonden in verband met de geringere omvang van de beroepsgroep van gerechtsdeurwaarders. Genoemd artikel verlangt een aantal
van ten minste 25 leden (in de Wna: 50) om het bestuur een buitengewone ledenvergadering bijeen te laten roepen».25
Het artikel dat volgt gaat in de Wet op het notarisambt ook uit van dertig
leden. Dat is dus minder dan de vijftig die nodig zijn voor de oproep. Het
aantal van dertig is destijds in het voorstel voor de in de Gerechtsdeurwaarders niet aangepast volgens dezelfde redenering over de omvang
van de beroepsgroep. Deze aanpassing wordt nu alsnog doorgevoerd,
waarbij er wel rekening mee is gehouden dat de minderheid die hiertoe
kan besluiten niet te klein mag worden.
25

Kamerstukken II 1998/99, 22 775, nr. 14, p. 43.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

39

Onderdeel YY (artikel 79 Gerechtsdeurwaarderswet)
Met deze wijziging wordt verduidelijkt dat de begroting voor de beroepsorganisatie door de algemene ledenvergadering wordt vastgesteld. In de
huidige formulering, ook in artikel 76, is dat wat impliciet weergegeven.
Daarbij is er tevens voor gekozen om de termijn die in het tweede lid
wordt gesteld voor de overlegging van de gegevens over het afgelopen
boekjaar, niet tegelijk te laten gelden voor de in te dienen ontwerpbegroting. Deze termijn wordt daarvoor in de praktijk als te krap ervaren. Het
is wel van belang dat het bestuur de ontwerpbegroting voor advies aan de
ledenraad doet toekomen alvorens deze ten behoeve van de algemene
ledenvergadering bekend wordt gemaakt. Het bestuur zal deze adviesfunctie van de ledenraad op dit punt voldoende inhoud moeten blijven
geven, door de ledenraad de stukken voldoende van te voren toe te
sturen.
Artikel II
Dit artikel regelt dat de voorgestelde bepaling in de Wet tot wijziging van
de Wet op het notarisambt en enkele andere wetten in verband met onder
meer een gewijzigde regeling van de legalisatie van handtekeningen van
notarissen, waarvan is toegezegd dat deze niet in werking zal treden (zie
hierover verder de toelichting bij Artikel III), komt te vervallen.
Artikel III
Op grond van de in dit artikel opgenomen wijziging van de Wet op het
notarisambt is een klacht niet langer niet-ontvankelijk als de gevolgen van
het handelen of nalaten van een notaris redelijkerwijs pas na verloop van
de termijn van drie jaar bekend zijn geworden. De klacht moet dan wel
binnen een jaar nadat deze gevolgen bekend zijn geworden de klacht
indienen. Dit geeft een redelijk handelend klager voldoende mogelijkheden.
In het wetsvoorstel tot Wijziging van de Wet op het notarisambt en enkele
andere wetten in verband met onder meer een gewijzigde regeling van de
legalisatie van handtekeningen van notarissen dat op 1 juli 2014 deels in
werking is getreden, was een bepaling opgenomen die een relativering
met zich bracht op de vervaltermijn voor tuchtklachten in artikel 99,
vijftiende lid, Wet op het notarisambt.26 De daarbij voorgestelde
verruiming van de mogelijkheid om ook na het verstrijken van de in de
wet genoemde driejaarstermijn nog ontvankelijk te zijn in een tuchtklacht,
leidde in de Eerste Kamer tot de vraag of de relatief lange termijn van
onzekerheid voor notarissen die dit tot gevolg zou hebben niet te
onredelijk was. Tegelijkertijd was er ook het besef dat het kan voorkomen
dat de cliënt van een notaris zich pas op langere termijn realiseert dat
deze een fout heeft begaan, vooral omdat hij niet altijd kan overzien wat
de gevolgen van dat handelen zijn. Het is onwenselijk wanneer een
notaris die – achteraf gezien – evident en soms zelfs opzettelijk tuchtwaardig heeft gehandeld een tuchtzaak kan ontlopen als gevolg van het
feit dat de klager op het moment van kennisname van de gedraging
redelijkerwijs niet op de hoogte kon zijn van het tuchtwaardige karakter
ervan. Besloten is de voorgestelde wetswijziging op dit punt niet in
werking te laten treden. Aan de Eerste Kamer is toegezegd in het
onderhavige wetsvoorstel een wijziging in de Wet op het notarisambt op
te nemen die een aanvulling op de verjaringstermijn geeft die materieel

26

Kamerstukken I, 2013/14, 33 569, nr. A, p. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

40

gelijk is aan die welke in de Advocatenwet zal worden opgenomen ten
gevolge van de Wet positie en toezicht advocatuur.27
Artikel IV
Met de nieuwe regeling van de mogelijkheid om een persoon aan een
gerechtsdeurwaarder toe te voegen en zo bevoegd in diens naam
ambtshandelingen te verrichten, is overgangsrecht nodig om de
benamingen kandidaat-gerechtsdeurwaarder en toegevoegd gerechtsdeurwaarder direct van toepassing te laten zijn op degenen die nu nog
toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder heten.
Zoals ook in de toelichting bij artikel I, onderdelen U en X is aangegeven,
verandert er weinig in de feitelijke situatie, maar wordt er in de benaming
een duidelijker onderscheid aangebracht tussen degene die wordt
toegevoegd terwijl hij zelf nog niet benoemd zou kunnen worden en
degene die in principe voldoende vakbekwaam is om benoemd te
worden, maar niet kiest (gekozen heeft) voor het ondernemerschap.
Allen die nu toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder zijn en genoeg
werkervaring hebben worden toegevoegd gerechtsdeurwaarder. Het in
het tweede lid van het nieuwe artikel 27 Gerechtsdeurwaarderswet
opgenomen maximum van drie toegevoegd gerechtsdeurwaarders was
reeds eerder vastgelegd in het Besluit toegevoegd kandidaatgerechtsdeurwaarders.
Voor de nog in behandeling zijnde aanvragen tot benoeming, of waarover
nog een bestuursrechtelijke procedure loopt, en lopende zaken bij de
tuchtrechter, is bepaald dat het oude recht van toepassing blijft.
Nog niet afgehandelde verzoeken tot toevoeging worden gevoegd onder
de nieuwe wettelijke regeling.
Het maximum aantal gerechtsdeurwaarders aan wie met toegevoegd mag
worden wordt geëffectueerd door te bepalen dat alleen de nog geldende
toestemming voor de twee «oudste» toevoegingen van kracht blijft.
In de internetconsultatie is gevraagd om overgangsrecht te maken voor
mensen die zich tot de inwerkingtreding van deze wet kandidaatgerechtsdeurwaarder mochten noemen zonder toegevoegd te zijn aan een
gerechtsdeurwaarder en dus zonder lid te zijn van de beroepsgroep van
gerechtsdeurwaarders. Aan deze onwenselijke situatie beoogt de nieuwe
opzet van de regeling voor de kandidaat-gerechtsdeurwaarder en
toegevoegd gerechtsdeurwaarder juist een einde te maken. Er wordt
daarom niet voorzien in bestendiging van een recht op het gebruik van
deze titel voor reeds bestaande gevallen.
Artikel V
Er is gekozen voor inwerkingtreding bij koninklijk besluit, met de
mogelijkheid te differentiëren in de inwerkingtreding van de verschillende
onderdelen. Dit om zeker te stellen dat de diverse gevolgen van de
wijzigingen met name rond het nieuwe titelgebruik en de registratie in het
gerechtsdeurwaardersregister op elkaar af gestemd – en waar nodig
gefaseerd – doorgevoerd kunnen worden.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

27

Handelingen EK 2013/14, nr. 30, item 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 047, 3

41