Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1190

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2019
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de
Landbouw- en Visserijraad die op 18 juni jl. plaatsvond in Luxemburg.
Tevens informeer ik uw Kamer over de onderhandelingsmandaten voor
het visserijprotocol met de Republiek Senegal en de vernieuwing van de
partnerschapsovereenkomst en het visserijprotocol met de Republiek
Seychellen, over het onderhandelingsmandaat voor het visserijprotocol
met Mauritanië en over het jaarverslag van Europees Fonds voor
Maritieme Zaken en Visserij 2018.
I. Onderwerpen op de Landbouw- en Visserijraad
Europees Maritiem, Visserij- en Aquacultuur Fonds (EMVAF)
De Raad heeft een gedeeltelijke algemene oriëntatie bereikt over het
Commissievoorstel voor het Europees Maritiem, Visserij- en Aquacultuur
Fonds. Volgens het Roemeense voorzitterschap voldoet het huidige
compromisvoorstel van de Raad aan de eisen van de WTO en is het in lijn
met de internationale verplichtingen van de EU. Ook is het voorzitterschap
van mening dat deze compromistekst tegemoetkomt aan de vereenvoudigingswensen die meermaals door de lidstaten zijn geuit.
Eurocommissaris Vella voor Milieu, maritieme zaken en visserij was
kritisch over de compromistekst en kon het voorstel niet steunen. Volgens
Vella zou de tekst niet in lijn zijn met de afspraken in het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB). Daarnaast leidt het compromisvoorstel tot een
hogere vangstcapaciteit en brengt het de geloofwaardigheid van de EU in
internationale context in gevaar, met name waar het gaat om Duurzame
Ontwikkelingsdoelstelling nummer 14 van de VN over de bescherming
van zeeën en oceanen. Ook vindt de Eurocommissaris dat de meerwaarde
van verschillende maatregelen discutabel is. Concreet noemde hij de
steun voor aanschaf en vervanging van schepen en motoren, en investeringen voor veiligheid en arbeidsomstandigheden als voorbeeld. Hiermee

kst-21501-32-1190
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1190

1

wordt de scheepsbouw, die al een zeer winstgevende sector is, gesubsidieerd met belastinggeld.
Ondanks het kritische betoog van de Eurocommissaris kon het compromisvoorstel van het Roemeense voorzitterschap rekenen op de steun van
een ruime gekwalificeerde meerderheid van lidstaten. Deze groep vindt
veiligheid en betere arbeidsvoorwaarden van fundamenteel belang.
Daarnaast is volgens deze lidstaten de vernieuwing van de vloot een
belangrijke voorwaarde om tot energie-efficiëntie te komen. De verlaging
van het steunpercentage voor investeringen in motoren van 50% naar
40% was reden voor kritiek vanuit deze groep. Ook gaven deze lidstaten
aan dat het opdrijven van de vangstcapaciteit niet hun bedoeling is.
Ik heb namens Nederland ingestemd met de gedeeltelijke algemene
oriëntatie. Wel heb ik mijn zorgen geuit over het brede toepassingsbereik
van het fonds. Naar mijn mening moet de focus van het fonds vooral
liggen bij visserij en aquacultuur. Wel ben ik positief over de verlaging van
de steunintensiteit voor motoren naar 40% en de verhoging van de
steunintensiteit voor innovaties.
Vangstmogelijkheden voor 2020
Onder dit agendapunt presenteerde de Europese Commissie de
mededeling over de vangstmogelijkheden voor 2020. De mededeling
schetst een algemene vermindering van de visserijdruk in de NoordAtlantische Oceaan. Daarbij is het aantal bestanden dat duurzaam wordt
bevist toegenomen: het aantal bestanden binnen veilige biologische
grenzen is bijna verdubbeld sinds 2003. De situatie in de Middellandse en
Zwarte Zee is daarentegen zorgelijk: hier is visserijdruk voor de meeste
bestanden nog steeds te hoog.
Veel lidstaten waren blij met de voortgang die is geboekt, maar wezen ook
op de uitdagingen die er nog liggen. Verschillende lidstaten noemden
hierbij specifiek de aanlandplicht. Zij vinden een werkbare uitvoering van
de aanlandplicht van cruciaal belang bij het bereiken van duurzame
visserij. Andere lidstaten vroegen de Europese Commissie om meer
flexibiliteit bij de implementatie van de aanlandplicht.
Ik heb aangegeven dat het GVB innovatieve en duurzame visserij moet
stimuleren, ook met het oog op uitdagingen op het gebied van klimaat,
natuur en milieu. Ik heb de Europese Commissie gevraagd om ecologische en economische duurzaamheid op te nemen in de discussies over
een eventueel nieuw GVB. Over de vangstmogelijkheden voor 2020 heb ik
ingebracht dat Nederland de principes van meerjarenplannen, MSY en het
voorzorgsbeginsel hanteert. Daarbij geldt dat ik bij bestanden waarover te
weinig data beschikbaar zijn, tegen automatische reducties ben. Voor deze
gevallen ben ik voorstander van een case-by-case benadering.
De Europese Commissie zal in het najaar met voorstellen komen voor de
vangstmogelijkheden, voor achtereenvolgens de Oostzee in augustus, de
Zwarte zee in september en de Noordzee in oktober.
De mededeling van de Commissie over de vangstmogelijkheden 2020 was
nog niet gepubliceerd ten tijde van het opstellen van de geannoteerde
agenda. In de brief van 20 juni 2019 verzoekt om de vaste commissie voor
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit om een BNC-fiche over dit
onderwerp, nu de mededeling wel gepubliceerd is.
De mededeling van de Commissie was algemeen van aard en was een
bevestiging van bestaand beleid, gebaseerd op het GVB en bijbehorende
doel: MSY in 2020. Zoals gemeld aan uw Kamer steun ik dit beleid. De
publicatie van de mededeling heeft dus het voorgenomen beleid van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1190

2

Europese Commissie niet veranderd, evenmin als de inzet van Nederland.
Een BNC-fiche blijkt nu derhalve niet zinvol, omdat er geen sprake is van
nieuwe beleidsvoornemens.
Met de MSY-doelstelling in 2020 en de Brexit op de agenda is de
verwachting dat de discussie over vangstmogelijkheden dit jaar extra
aandacht zal krijgen. Vanzelfsprekend zal ik uw Kamer hierover informeren. Ook bij de concrete voorstellen van de Commissie in het najaar en
de bijbehorende inzet van Nederland zal ik uw Kamer betrekken.
GLB-hervormingspakket post-2020
Het Roemeense voorzitterschap presenteerde bij dit agendapunt haar
voortgangsrapport over het GLB-hervormingspakket. Het voortgangsrapport betreft een weergave van de discussies over de drie verordeningen in de eerste helft van 2019. Benadrukt werd dat alleen het
voorzitterschap verantwoordelijk is voor deze weergave en dat andere
lidstaten hierdoor niet gebonden worden.
Commissaris Hogan sprak zijn waardering uit voor het werk van het
Roemeense voorzitterschap en gaf aan uit te kijken naar een goede
samenwerking met het inkomend Fins voorzitterschap. Wel sprak hij zijn
zorgen uit over de mogelijke uitholling van de milieu en klimaatambities
als lidstaten tornen aan de conditionaliteit, het verplichte aanbieden van
eco-regelingen en de milieuambities in de sectorprogramma’s voor
groenten en fruit. Hogan waarschuwde dat dit niet zou helpen om het
huidige GLB-budget te handhaven.
De tafelronde die hierop volgde betrof vooral een herhaling van zetten.
Een groot aantal lidstaten gaf aan blij te zijn dat het voorzitterschap heeft
afgezien van een gedeeltelijke algemene oriëntatie. Veel van deze
lidstaten zijn van mening dat de Raad pas haar definitieve positie kan
bepalen nadat het Meerjarig Financieel Kader (MFK) is vastgesteld. Een
aantal lidstaten hamerde nogmaals op het snel doorvoeren van externe
convergentie. De tegenstanders van gekoppelde steun ventileerden hun
ongenoegen over de passages in het voortgangsrapport hierover. Veel
lidstaten onderstreepten het belang van hoge milieu en klimaatambities,
maar benadrukten ook dat hier een evenredig budget tegenover moet
staan. Enkele lidstaten waren van mening dat conditionaliteit ook op
kleine boeren van toepassing moet zijn. Anderen pleitten weer voor de
uitzondering van de kleine boeren van de conditionaliteitsregels om
disproportionele controlelast te voorkomen. Een groep lidstaten,
waaronder Nederland, vroeg om een diepgaander debat over de groene
architectuur.
Ik heb nogmaals de Nederlandse prioriteiten herhaald: het nieuwe GLB
moet effectiever en eenvoudiger worden om de hogere ambities voor
klimaat en leefomgeving waar te maken. Daarnaast heb ik benadrukt dat
de GMO-verordening zowel op technisch als politiek niveau verdere
discussie behoeft, met name over de rol van producenten- en brancheorganisaties bij verduurzaming en risicomanagement. Tot slot, heb ik samen
met een aantal andere lidstaten mijn zorgen geuit over de mogelijke
effecten van Mercosur op de landbouwsector, mede in het licht van Brexit
en de verwikkelingen met Oekraïne.
Diversenpunt: Kabeljauw in het oostelijke deel van de Oostzee
Litouwen vroeg onder dit diversenpunt aandacht voor de crisissituatie
met betrekking tot de kabeljauw in de Oostzee. Het onlangs gepubliceerde
wetenschappelijke advies van de International Council for the Exploration

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1190

3

of the Sea (ICES) over de visbestanden in de Oostzee bevestigt de
verslechterde toestand van Oostzeekabeljauw en beveelt een nulvangst
van dit bestand in 2020 aan. De acht Baltische staten hebben een
rechtstreeks belang bij het beheer van de Oostelijke kabeljauwvisserij. Het
economische voortbestaan van hun visserijsector is hiervan afhankelijk.
Litouwen, gesteund door Letland en Polen riep de Europese Commissie
op om met een uitgebreid actieplan te komen om de verder verslechtering
van de Oostzeekabeljauwbestanden te voorkomen. Daarnaast vroeg
Litouwen de Europese Commissie om een pakket aan aanvullende
maatregelen om de negatieve sociaaleconomische gevolgen het hoofd te
bieden.
Een groot aantal lidstaten steunde deze oproep. Ook de Europese
Commissie gaf bij monde van Commissaris Vella aan deze situatie zeer
serieus te nemen en snel met een actieplan te komen.
Diversenpunt: Gezamenlijke aanbevelingen in het kader van artikel 11 van
het GVB
Krachtens het GVB zijn lidstaten bevoegd om gezamenlijke aanbevelingen
bij de Europese Commissie in te dienen ter instandhouding voor Natura
2000- en andere beschermende gebieden. Deze aanbevelingen kan de
Europese Commissie vervolgens in gedelegeerde handelingen omzetten
om de achteruitgang en verstoring van habitats en soorten waarvoor de
gebieden zijn aangewezen te voorkomen en om aan hun ecologische
vereisten te voldoen. De Commissie herinnerde de Raad eraan dat tot op
heden nog maar een beperkt aantal aanbevelingen is ingediend.
Nederland heeft onlangs vier gezamenlijke verklaringen ingediend,
waarvan één samen met Duitsland en het VK. De procedure rondom het
indienen van verklaringen is complex en tijdrovend. De Europese
Commissie zal zich nu over de voorstellen buigen en de voorstellen ook
wetenschappelijk laten beoordelen.
Diversenpunt: GLB-conferentie in Spanje
Van 29 tot en met 31 mei jl. is een conferentie gehouden in Zafra, met als
thema The CAP green architecture post 2020 – digging deeper into
eco-schemes. De conferentie werd georganiseerd door het Spaanse
Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedsel in samenwerking met de
autonome regio Extramadura en is bedoeld als de opvolger op de
Nederlandse GLB-conferentie die afgelopen februari in Leeuwarden werd
gehouden. De Spaanse conferentie was toegespitst op het uitdiepen van
eco-regelingen en is door 170 deelnemers, uit 16 lidstaten bezocht. Ook
Nederland was hierbij aanwezig. Tijdens het congres werd het belang van
een gemeenschappelijk landbouwbeleid, dat voldoende rekening houdt
met de specifieke kenmerken van elke regio onderstreept. Tijdens de Raad
spraken de lidstaten en de Europese Commissie hun steun uit en gaven
complimenten over de organisatie en uitkomst van de conferentie.
II. Onderhandelingsmandaten visserijprotocol Republiek Senegal
en vernieuwing partnerschapsovereenkomst en visserijprotocol
Republiek Seychellen
De Europese Commissie heeft de Raad mandaten gevraagd om te
onderhandelen over een nieuw visserijprotocol met Republiek Senegal en
een nieuwe partnerschapsovereenkomst en visserijprotocol met
Seychellen. Het huidige protocol met Senegal startte in 2014 en loopt
19 november af. Het protocol met Seychellen startte in 2014 en loopt
17 januari 2020 af. Met de vernieuwing wil de Europese Unie haar netwerk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1190

4

van bilaterale visserijpartnerschappen in West-Afrika en de Indische
oceaan versterken en bijdragen aan het beheer. Het verzoek van de
Commissie is mede gebaseerd op de uitkomsten van de evaluatie van de
protocollen, die zich positief uitsprak over een verlenging.
De mandaten die de Europese Commissie voor beide protocollen vraagt,
is algemeen van aard en betreft een verzoek om onderhandelingen te
mogen openen langs de gebruikelijke uitgangspunten. Deze uitgangspunten zijn een nieuw protocol met visserijmogelijkheden gebaseerd op
historische vangsten en verwachte visserijactiviteiten. Deze vangstmogelijkheden dienen rekening te houden met het best beschikbare wetenschappelijk advies, duurzaam beheer en lokale visserijcapaciteit.
Daarnaast wil de Europese Commissie een dialoog starten om, door
middel van de sectorale steun, ook visserij- en bestandbeheer te
versterken.
Alles overwegend, ben ik voornemens om in te stemmen met de
onderhandelingsmandaten. Ze zijn in overeenstemming met Verordening
(EU) nr. 1380/2013 inzake het Gemeenschappelijk Visserijbeleid en de
conclusies van de Raad van 19 maart 2012 over een mededeling van de
Europese Commissie inzake de externe dimensie van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. Tevens is in de mandaten een clausule opgenomen
over de mensenrechtensituatie en de democratische beginselen.
III. Onderhandelingsmandaat visserijprotocol Mauritanië
De Europese Commissie heeft de Raad een onderhandelingsmandaat
gevraagd voor een nieuw visserijprotocol met de Islamitische Republiek
Mauritanië in het kader van de visserijpartnerschapsovereenkomst. Het
huidige visserijprotocol is in 2015 van start gegaan en zal op 15 november
dit jaar aflopen.
Zoals gebruikelijk heeft de Europese Commissie een onafhankelijk
onderzoek uitgevoerd naar het vernieuwen van dit protocol. De conclusie
van het evaluatieverslag is dat er in grote lijnen steun bestaat bij lidstaten
en industrie voor het vernieuwen van het protocol. Een nieuw protocol is
volgens de evaluatie wenselijk, maar dient het beheer van de visserij en
de visbestanden ten opzichte van het huidige niveau wel te versterken,
onder andere door middel van monitoring, controle, data collectie door
waarnemers en wetenschappelijke samenwerking.
De algemene inzet van de Commissie is conform dezelfde uitgangspunten
als voor de mandaten voor Senegal en Seychellen. Wel vraagt de
Europese Commissie om de mogelijkheid het huidige protocol met één
jaar te verlengen indien niet tijdig een akkoord bereikt wordt. Hiermee
wordt voorkomen dat er niet gevist kan worden zolang er geen nieuw
protocol ligt.
Voor de Nederlandse visserijsector blijft het protocol met Mauritanië
belangrijk, ook al valt de benutting van de vangstmogelijkheden in het
afgelopen jaar tegen. Dit is voornamelijk een gevolg van beperkingen in
de visserijzone. De sector deelt mijn zorgen omtrent de staat van de
visserijbestanden en de wijze waarop de visserij wordt beheerd. Deze
dient stevig te verbeteren.
Alles bijeengenomen ben ik voornemens om in te stemmen met het
verzoek van de Europese Commissie om onderhandelingen te starten
langs de geformuleerde richtsnoeren. Het onderhandelingsmandaat is in
overeenstemming met Verordening (EU) nr. 1380/2013 inzake het
Gemeenschappelijk Visserijbeleid en de conclusies van de Raad van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1190

5

19 maart 2012 over een mededeling van de Europese Commissie inzake
de externe dimensie van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. Ik wil
echter dat tijdens de onderhandelingen nadrukkelijk inzet wordt op een
stevige en concrete versterking van het beheer van de visserijbestanden
en de visserij. Ik zal de uitkomst van de onderhandelingen dan ook mede
in dat licht beoordelen.
IV. Jaarverslag Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij
(EFMZV) 2018
Hierbij stuur ik uw Kamer als bijlage het jaarverslag EFMZV 20181
alsmede de publiekssamenvatting van het jaarverslag EFMZV2 toe. In dit
jaarverslag kunt uw Kamer meer lezen over de Nederlandse uitvoering
van EFMZV in 2018.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

1
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1190

6