Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

34 677

Wijziging van de Wet toezicht
accountantsorganisaties, het Burgerlijk Wetboek
en enige andere wetten op het terrein van
accountantsorganisaties en het
accountantsberoep in verband met het
versterken van de governance van
accountantsorganisaties (Wet aanvullende
maatregelen accountantsorganisaties)

Nr. 22

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 januari 2020
Bijgaand bied ik u de evaluatie van de Accountantskamer aan die ik heb
laten uitvoeren door onderzoeksbureau Kwink Groep1. De Accountantskamer is sinds 1 mei 2009 belast met de tuchtrechtspraak in eerste aanleg
voor accountants. De Accountantskamer behandelt klachten over
accountants ten aanzien van de uitoefening van hun beroep en wordt
facilitair ondersteund door de rechtbank Overijssel. In de evaluatie is
gekeken: i) naar het functioneren van de Accountantskamer en ii) of
financiering met publieke middelen nog in de rede ligt.
Samenvattend concluderen de onderzoekers dat de Accountantskamer de
bij haar aanhangig gemaakte klachten kwalitatief hoogstaand afhandelt en
er door haar jurisprudentie aan bijdraagt dat de beroepsgroep bij zijn
handelen het maatschappelijke belang en de fundamentele beginselen
van goede beroepsuitoefening voor ogen houdt. Tegelijkertijd constateren
de onderzoekers dat er ruimte is voor verbetering ten aanzien van de
kwetsbaarheden in de organisatie, de doorlooptijden, de op te leggen
maatregelen en de publieke uitstraling. Tot slot concluderen de onderzoekers dat financiering van de Accountantskamer met publieke middelen
nog in de rede ligt.
Hieronder schets ik per onderzoeksthema de bevindingen van de
onderzoekers. Daarbij geef ik ook aan tot welke concrete vervolgstappen
deze bevindingen aanleiding geven.
Functioneren van de Accountantskamer
Terugkijkend op de periode sinds 2009 constateren de onderzoekers dat
de Accountantskamer afdoende geëquipeerd is om haar missie te
1

kst-34677-22
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 677, nr. 22

1

vervullen en invulling heeft gegeven aan haar missie. De Accountantskamer wordt gezien als deskundig, gezaghebbend en onafhankelijk. De
uitspraken van de Accountantskamer zijn kwalitatief hoogwaardig en de
Accountantskamer draagt via haar jurisprudentie bij aan de verdere
ontwikkeling van het accountantsberoep door het uitleggen en duiden van
open normen in wet- en regelgeving. Ook wordt geconstateerd dat de
uitspraken van de Accountantskamer een preventieve/afschrikwekkende
werking hebben.
De onderzoekers noemen de volgende verbetermogelijkheden:
Doorlooptijden
De gemiddelde doorlooptijd van klachten bij de Accountantskamer is
toegenomen van gemiddeld 219 dagen in 2013 naar een gemiddelde van
310 dagen in 2018. De onderzoekers doen concrete aanbevelingen om de
duur van de doorlooptijden te verbeteren, zoals meer inzicht in en sturing
op de doorlooptijden, formuleren van een interne norm en het toevoegen
van een accountant-secretaris aan de formatie van de Accountantskamer
in navolging op de reeds lopende pilot.
De voorzitter van de Accountantskamer heeft het verder terugbrengen van
de doorlooptijden als speerpunt benoemd. Er zijn reeds een aantal
verbetermaatregelen getroffen in het managementsysteem om het inzicht
en de sturing te verbeteren. Ten aanzien van de bezetting van de
Accountantskamer wordt op dit moment onderzocht hoe de structurele
inbedding van de accountant-secretaris kan plaatvinden. Tevens ligt er
reeds een ontwerpwetsvoorstel ter consultatie2 om meer rechterlijke
leden te kunnen toevoegen aan de Accountantskamer.
Publieke uitstraling
De jurisprudentie van de Accountantskamer wordt op verschillende
manieren verspreid onder de beroepsgroep. Bijvoorbeeld via online
publicaties en vakmedia. De onderzoekers constateren dat gesprekspartners «buiten» de Accountantskamer tevreden zijn met het bestaan van
de Accountantskamer en de wijze waarop haar jurisprudentie bijdraagt
aan het maatschappelijke belang. Over de publieke uitstraling van de
website van de Accountantskamer is het oordeel echter kritisch. De
onderzoekers zijn van mening dat de uitstraling van de website van de
Accountantskamer contrasteert met de deskundigheid van de Accountantskamer en de kwaliteit van de uitspraken. Tevens zijn er door
geïnterviewden kritische kanttekeningen gemaakt bij het feit dat de
Accountantskamer de jaarverslagen na 2011 niet meer publiek toegankelijk heeft gemaakt.
De voorzitter van de Accountantskamer heeft toegezegd hier werk van te
maken. De publieke uitstraling zal worden verbeterd door te investeren in
een huisstijl die kan worden gebruikt voor alle communicatiemiddelen en
het publiekelijk toegankelijk jaarverslag wordt met ingang van 2020
geherintroduceerd.
Punitieve maatregelen
Het instrumentarium van de Accountantskamer bestaat nu uit punitieve
maatregelen. De onderzoekers merken op dat kan worden onderzocht of
andere type maatregelen tevens kunnen bijdragen aan het bevorderen
van de kwaliteit van de beroepsuitoefening. Een genoemde mogelijkheid
2

Wijzigingswet financiële markten 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 677, nr. 22

2

is het opleggen van een «kwaliteitsondersteunende maatregelen». De
accountant wordt dan bijvoorbeeld verplicht om een bepaalde cursus te
volgen alvorens de Accountantskamer overgaat tot het opleggen van een
punitieve maatregel.
In hoeverre de Accountantskamer in de toekomst de mogelijkheid moet
krijgen om kwaliteitsondersteunende maatregelen op te leggen, zal ik
bezien mede in het licht van het rapport van de Commissie toekomst
accountancysector, dat eind deze maand zal verschijnen.
Kwetsbaarheden organisatie
Vooruitkijkend merken de onderzoekers op dat er een kwetsbaarheid zit in
de kleine omvang van de organisatie. Een klacht wordt altijd behandeld
door zowel rechterlijke leden als accountantsleden. De aan de Accountantskamer verbonden accountantsleden worden bij toerbeurt gevraagd.
De rechterlijke leden worden door rechtbanken gedetacheerd bij de
Accountantskamer. De personeelstekorten bij de rechterlijke macht, de
behoefte bij de Accountantskamer naar rechters met financieel-juridische
expertise en de afhankelijkheid van de «flexibele» schil van accountantsleden maken de Accountantskamer volgens de onderzoekers kwetsbaar.
De onderzoekers schetsen mogelijke structuuraanpassingen om deze
kwetsbaarheden te ondervangen.
De voorzitter van de Accountantskamer herkent de geschetste kwetsbaarheid en heeft met de rechtbank Overijssel nadere afspraken gemaakt
om die te ondervangen. De rechtbank Overijssel is bereid gevonden om te
zorgen dat er genoeg rechterlijke, administratief en juridisch ondersteunende medewerkers beschikbaar zijn die gespecialiseerd zijn in complexe
financiële geschillen en gedetacheerd kunnen worden bij de Accountantskamer. Daarnaast wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn om een
accountant in vaste dienst aan de Accountantskamer toe te voegen.
Hiermee is de genoemde kwetsbaarheid uit het evaluatierapport in de
ogen van de voorzitter van de Accountantskamer afdoende gedekt. Ik kan
mij hierin vinden en zie geen reden om aanvullende maatregelen te
nemen.
Financieringsvorm
Voor de oprichting van de Accountantskamer werd het tuchtrecht
uitgevoerd door de Raden van Tucht en bekostigd door de beroepsgroep
zelf. Met de invoering van de Accountantskamer zijn de eerdere Raden
van Tucht opgeheven en is gekozen voor bekostiging met publieke
middelen. In 2018 kwamen de kosten neer op € 1.209.953,–. De onderzoekers geven aan dat er valide argumenten zijn voor zowel financiering
door de staat (gelet op het publieke belang van het tuchtrecht), als voor
financiering door de beroepsgroep zelf (gelet op het profijtbeginsel). Nu
voor beide wat te zeggen valt, zou volgens de onderzoekers gedacht
kunnen worden aan een tussenvorm: financiering door zowel de staat als
de beroepsgroep. Echter, de onderzoekers wijzen deze tussenvorm van de
hand. De administratieve lasten voor alle betrokken partijen, die zouden
voortvloeien uit deelfinanciering door de beroepsgroep, wegen niet op
tegen de beperkte omvang van de kosten van het accountantstuchtrecht.
Ik kan mij in de conclusie van de onderzoekers vinden en ben dan ook niet
voornemens om de wijze van bekostiging van de Accountantskamer aan
te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 677, nr. 22

3

Conclusie
Ik ben tevreden met dit gedegen onderzoek en de inzichten uit het
onderzoeksrapport. De rechtsprekende basis van de Accountantskamer is
stevig en de verbetermogelijkheden zijn concreet. De voorzitter van de
Accountantskamer heeft aangegeven open te staan voor deze verbetermogelijkheden en is daar ook actief mee aan de slag gegaan. Ik zie deze
stappen met vertrouwen tegemoet.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 677, nr. 22

4