Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1
Vragen van de leden Bruins Slot en Van den Berg (beiden CDA) aan de
Staatssecretaris van Defensie over de bodemverontreiniging en explosieven
op terrein marinierskazerne Vlissingen (ingezonden 11 juli 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Visser (Defensie) (ontvangen 18 september
2018).
Vraag 1, 2 en 3
Hoe beoordeelt u de berichtgeving1 over bodemverontreiniging en aanwezigheid van niet ontplofte explosieven uit de Tweede Wereldoorlog op het
terrein van de nieuw te bouwen marinierskazerne in Vlissingen?
Wat is de aard en omvang van de bodemverontreiniging en de aanwezigheid
van explosieven? Klopt het dat deze informatie al sinds 2012 bekend
(openbaar) is en dat hierover al eerdere nadere afspraken zijn gemaakt? Zo ja,
welke afspraken zijn dat?
Klopt het dat de huidige saneringsplannen drie hectare van het kazerneterrein, dat in totaal 70 hectare beslaat, omvatten? In hoeverre is er sprake van
vervuiling van de overige 67 hectaren grond?
Antwoord 1, 2 en 3
Ten tijde van het besluit in 2012 om een nieuwe marinierskazerne in
Vlissingen te ontwikkelen (Kamerstuk 32 733 nr. 59), was bij Defensie, als ook
bij de provincie, bekend dat het terrein vervuild was. Ook was bekend dat
binnen het terrein voormalig stortplaatsen lagen. De relevante diensten van
de provincie Zeeland, de gemeente Vlissingen en de Dienst Vastgoed
Defensie hebben de locatie onderzocht en gekeken of er wettelijke en
praktische ruimtelijke ordenings- en milieuaspecten zijn die beperkingen
kunnen opleggen. Daarbij is onder andere gekeken naar bodemgesteldheid.
Het rapport van 1 maart 2012 van de gezamenlijke werkgroep van vertegenwoordigers van Zeeland en van Defensie is gelijktijdig met de beleidsbrief
aangeboden aan de Kamer (Kamerstuk 32 733, nr. 59). In dit rapport wordt
geconcludeerd dat de grond vanwege vervuiling en de aanwezigheid van
niet-gesprongen explosieven weliswaar gebruiksbeperkingen kent en met het
oog op de veiligheid en de gezondheid van het personeel gesaneerd diende
te worden, maar dat de bodemkwaliteit geen belemmering vormt voor de
ontwikkeling van de nieuwe kazerne. Deze conclusies veranderden niet nadat

1

ah-tk-20182019-1
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.ftm.nl/artikelen/marinierskazerne-vlissingen-grond-vervuild-loze-belofte-karla-peijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

de precieze omvang en aard in aanvullende onderzoeken van de regio en
Defensie na 2012 is vastgesteld. Uit deze onderzoeken bleek dat delen van het
terrein verontreinigd zijn met zware metalen PAK’s, minerale olie, pcb’s en
asbest. In het saneringsplan, gebaseerd op de vigerende wet- en regelgeving,
is opgenomen welke grond wel en niet gesaneerd dient te worden. Als laatste
stap bij het uitvoeren van de saneringen worden nieuwe bodemonderzoeken
uitgevoerd, waarmee zal moeten worden aangetoond dat het terrein volgens
wet- en regelgeving een geschikte locatie is voor het beoogde gebruik.
Het 70 hectare grote terrein beslaat verschillende percelen, waarbij, zoals
overal in Nederland, de functie van het terrein leidend is voor de saneringseisen. Hierbij gaat Defensie uit van een veilig en gezond werk- en leefklimaat
en vindt sanering plaats conform de vigerende wet- en regelgeving. Pas na
sanering draagt het Rijksvastgoedbedrijf het terrein over aan het consortium
dat zorgdraagt voor de bouw. Van de in totaal 70 hectare wordt 2 hectare in
ieder geval gesaneerd. Dit betreft vervuilde grond waarvan verwacht wordt
dat er op gaat worden gebouwd en een aantal andere ernstige verontreinigingen waarvoor sanering noodzakelijk is. Daarnaast betreft 3 hectare van het
terrein het voormalig perceel van camping Zeelandia, die is gebouwd op een
afgedekte stortlocatie. De afdeklaag op dit perceel zal waar nodig worden
hersteld en hierop wordt niet gebouwd. Voor deze deklaag geldt bovendien
een gebruiksbeperking: hier mag niet worden gegraven.
De overige 65 hectare kent enkele verontreinigen, die gezien het beoogde
gebruik, niet gevaarlijk zijn voor mens of milieu. Deze verontreinigingen
worden niet gesaneerd, tenzij het ontwerp van het winnende consortium
vereist dat op die plaatsen de grond wordt geroerd, bijvoorbeeld vanwege
graaf- of heiwerkzaamheden. In dat geval zal daar conform de wet tevens
worden gesaneerd. Daarmee is de locatie geschikt voor het beoogde gebruik
en voldoet ze aan de vereisten van de Wet bodemsanering en de Circulaire
bodembescherming van 1 juli 2013. Er zijn tot op heden geen onmogelijk te
saneren verontreinigingen aangetroffen. Als laatste stap bij het uitvoeren van
de saneringen worden nieuwe bodemonderzoeken uitgevoerd, waarmee zal
moeten worden aangetoond dat het terrein volgens wet- en regelgeving een
geschikte locatie is voor het beoogde gebruik en dat de bodemverontreinigingen die in de grond blijven zitten, met inachtneming van de gebruiksbeperking, geen bedreiging vormen voor de veiligheid en de gezondheid van het
personeel.
Defensie heeft inderdaad met de regio afspraken gemaakt over de kosten- en
risicoverdeling. Deze afspraken betreffen de Bestuursovereenkomst Michiel
Adriaanszoon de Ruyterkazerne uit 2014, de Erfpachtovereenkomst, de
Bestuursovereenkomst financiële bijdrage erfpactcanon en de Bestuursovereenkomst afkoopsom bouwrijp maken uit 2015, en de Bestuursovereenkomst
Kostendeling Gronddossier uit 2016. Deze overeenkomsten heeft de provincie
gedeeld met de provinciale staten en zijn openbaar in te zien, met uitzondering van de afspraken over de afkoopsom voor het bouwrijp maken van de
grond, die de provincie onder geheimhouding heeft gedeeld met de
provinciale staten. Voor de volledigheid zijn deze overeenkomsten bij deze
antwoorden gevoegd.
Vraag 4
In hoeverre is het terrein inmiddels vrijgemaakt van niet-gesprongen
explosieven op basis van het advies van de Explosieven Opruimingsdienst?
Welk gedeelte dient nog geruimd te worden en op welke termijn gaat dit
gebeuren?
Antwoord 4
Een aantal werkzaamheden voor het bouwrijp maken van de grond is al in
2016 en 2017 verricht. Dit betrof een aantal aanvullende onderzoeken, het
opsporen van niet-gesprongen explosieven en het verwijderen van een aantal
explosieven. Over de kosten hiervan bent u in de antwoorden op de vragen
van Kamerlid Diks van 15 juni jl. (Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2420) geïnformeerd.
Daarnaast stond een gunning voor andere bouw-voorbereidende werkzaamheden, waaronder sanering van grond, gepland op uiterlijk 25 juni jl. Ik heb
naar aanleiding van het AO van 21 juni jl. echter aangegeven dat ik voor het
einde van het zomerreces de Kamer nog per brief zou informeren over de
stand van zaken rondom de voorgenomen verhuizing, waaronder over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

uitstroomcijfers bij de mariniers, het voorzieningenniveau van de nieuwe
kazerne en de uitkomsten van het geschil met de medezeggenschap (TRMC),
waarover deze zomer uitspraak is gedaan. Ik stuur u deze brief gelijktijdig toe
en verwacht dit binnenkort met u te bespreken. Om dit proces ordentelijk te
laten verlopen is Defensie met de partijen die zich hebben ingeschreven voor
het bouwrijp maken van de grond overeengekomen de gestanddoeningstermijn op te schorten tot uiterlijk 1 oktober 2018.
Als na de aanbesteding het winnende ontwerp bekend is, zal op plaatsen
waar gebouwd zal worden op heipaaldiepte gericht worden gezocht naar
niet-gesprongen explosieven. Voor de kosten van de detectie van explosieven
is Defensie verantwoordelijk. Defensie en de provincie delen de verantwoordelijkheid voor de kosten van de ruiming van explosieven.
Vraag 5 en 6
In hoeverre resteren na het bouwrijp maken van de grond nog beperkingen
voor de toekomstige huisvesting van mariniers, oefenmogelijkheden en
overige faciliteiten?
Worden in de saneringsplannen alle risico’s voor de gezondheid en veiligheid
van het defensiepersoneel weggenomen?
Antwoord 5 en 6
De bodemverontreinigingen moeten, nadat de grond bouwrijp is gemaakt en
met inachtneming van de genoemde gebruiksbeperking, geen belemmering
meer vormen voor het beoogd gebruik. De gebruiksbeperking geldt voor het
voormalig perceel van camping Zeelandia, die is gebouwd op een afgedekte
stortlocatie. Hier zal niet worden gebouwd en op dit perceel mag niet worden
gegraven, om te voorkomen dat de afdeklaag wordt verstoord.
Als laatste stap bij het uitvoeren van de saneringen worden nieuwe bodemonderzoeken uitgevoerd, waarmee zal moeten worden aangetoond dat het
terrein volgens wet- en regelgeving een geschikte locatie is voor het beoogde
gebruik en dat de bodemverontreinigingen die in de grond blijven zitten, met
inachtneming van de gebruiksbeperking, geen bedreiging vormen voor de
veiligheid en de gezondheid van het personeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3