Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 504

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2011)

Nr. 19

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2010
In deze brief wordt een deel van de vragen die tijdens het wetgevingsoverleg op 1 november jl. zijn gesteld, beantwoord. Voorts worden de
nagekomen vragen van de fractie van het CDA en de SGP in deze brief
beantwoord. De overige vragen die op 1 november jl. zijn gesteld,
beantwoord ik mondeling tijdens het wetgevingsoverleg van 8 november
a.s.
Bijgaand treft u tevens de nota naar aanleiding van het nader verslag over
het wetsvoorstel Belastingplan 2011 (kamerstuk 32 504, nr. 20). Voorts is
bijgevoegd de derde nota van wijziging bij het wetsvoorstel Overige
fiscale maatregelen 2011 (kamerstuk 32 505, nr. 13).
Tegelijk met deze brief ontvangt u een afzonderlijke brief over de
behandeling van de thans bij de Kamer aanhangige fiscale wetsvoorstellen (kamerstuk 32 5000-IXB, nr. 7) alsmede de antwoorden op de
Kamervragen van de heer Koolmees van 11 oktober 2010 over de
heffings- en invorderingsrente (Aanhangsel der Handelingen II, vergaderjaar 2010–2011, nr. 386).
Voor de leesbaarheid is hierna zoveel mogelijk de volgorde van de
onderwerpen in de onderscheidenlijke wetsvoorstellen aangehouden.
Belastingplan 2011
Fiscale wijzigingen Regeerakkoord
De heer Braakhuis heeft gevraagd of ik bij de SDE plus regeling ook naar
het buitenland wil kijken. De vormgeving van de SDE plus regeling
behoort tot het beleidsterrein van de minister van EL&I. Ik heb deze vraag
aan hem doorgeleid. De minister van EL&I zal hier op terug komen.

kst-32504-19
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

1

De heer Koolmees vraagt naar de maatregel in het regeerakkoord voor de
aanpassing van de heffings- en invorderingsrente. Hij heeft daarover
eerder kamervragen gesteld. Ik verwijs graag naar de antwoorden op deze
vragen die gelijktijdig met deze brief worden verzonden.
Bestrijding constructies en fraude
De heer Braakhuis vraagt om eens kritisch te kijken naar constructies zoals
die van Google. Hierop zal worden ingegaan bij de beantwoording van de
Kamervragen van de heer Bashir van 26 oktober jl., nr. 2010Z15249, over
dit onderwerp.
De heer Bashir vindt dat de schattingen over de opbrengst van fraude- en
constructiebestrijding erg uiteen lopen. De heer Bashir vraagt of er een
nulpunt voor deze metingen bekend is en hoeveel onderzoek er wordt
gedaan naar fraude en constructies. Met de heer Bashir deel ik de
opvatting dat de schattingen van opbrengsten van constructiebestrijding
variëren. Dit komt omdat fiscale constructies en belastingontwijking in de
regel lastig waarneembaar zijn. Veel elementen van constructies worden
immers verborgen in belastingaangifte of zijn alleen zichtbaar voor
buitenlandse fiscale autoriteiten. De opbrengst van het onderhavige
voorstel blijft een schatting, maar wel een behoedzame schatting. Zoals
aangegeven is deze schatting gebaseerd op (deel)waarnemingen van de
Belastingdienst, geaggregeerd aangiftemateriaal zoals zogenaamde
queries, extrapolatiemodellen en casuïstiek. Deze ramingen zijn tevens
gebaseerd op literatuuronderzoek en consultaties van en overleggen met
kennisgroepen en belastinginspecteurs. De Belastingdienst heeft met het
oog op constructies sinds jaar en dag een meldpunt ingericht, de Coördinatiegroep Constructiebestrijding. De binnen deze groep werkzame
specialisten onderzoeken, analyseren en beoordelen de gemelde
constructies op bestrijdingsmogelijkheden. Er is geen expliciete nulmeting
maar, de vorm, mate en ontwikkeling van constructies worden gevolgd.
Het ontstaan van constructies, de reactie van de wetgever of Belastingdienst daarop en het vervolgens ontstaan van nieuwe constructies is een
continu proces. Het maken van een nulmeting is daarom niet mogelijk.
De heer Bashir heeft om een reactie gevraagd op het voorstel dat
belastingadviseurs nieuwe constructies moeten melden. Ik kan antwoorden dat hieraan al aandacht wordt besteed. In de convenanten die in het
kader van horizontaal toezicht door de Belastingsdienst worden gesloten
met belastingadviesorganisaties is het melden van fiscale risico’s door
belastingadviseurs één van de vaste onderdelen. In het kader van het
melden van fiscale risico’s is ook het bestaan van eventuele constructies
begrepen.
De heer Bashir vraagt of kan worden geconcludeerd dat door belastingconstructies sprake is geweest van onbedoelde grondslagversmalling en
van lastenverlichting. Bij belastingconstructies kan inderdaad sprake zijn
van onbedoelde grondslagversmalling door belastingplichtigen. Anders
dan bij fraude gaat het bij constructies om legale, maar onbedoelde,
belastingontwijking. Tegen deze achtergrond wordt wetgeving waarmee
constructies worden bestreden, wel als lastenverzwaring beschouwd.
Reparatie constructies onroerende zaaklichamen
De heer Van Vliet ziet de combinatie van maatregelen, namelijk de
aanscherping van de bezitseis en het meetellen van buitenlandse
onroerende zaken voor de kwalificatie als onroerend zaaklichaam (OZL),
mogelijk als overkill en vraagt het kabinet om verheldering hierover.
Voorts leidt de geïntroduceerde 30%-eis naar zijn mening niet tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

2

vereenvoudiging. Hij verzoekt om een reactie van het kabinet. Onder de
nieuw voorgestelde regels worden in het buitenland gelegen onroerende
zaken ook meegeteld bij de kwalificatie als OZL. Voor de typologie van een
lichaam als onroerendezaaklichaam mag het immers niet uitmaken of het
investeert in onroerende zaken in het buitenland of in Nederland.
Bovendien levert het meetellen van buitenlandse onroerende zaken voor
de bezitseis een wezenlijke bijdrage aan het bestrijden van constructies.
Hiermee wordt immers voorkomen dat via de aankoop van buitenlands
onroerend goed de bezitseis wordt ontlopen. De ervaring leert dat er in de
praktijk buitenlandse onroerende zaken door OZL’s worden verkregen,
rechtstreeks, maar ook indirect middels de verkrijging van aandelen in een
ander lichaam met buitenlandse onroerende zaken. Een bedrijfseconomisch renderende exploitatie gaat in dergelijke gevallen hand in hand met
een verwatering van de bezitseis, waardoor de OZL-status afgeworpen
wordt. Zoals de heer Van Vliet terecht opmerkt wordt slechts overdrachtsbelasting geheven over de in Nederland gelegen onroerende zaken. Om
onder de nieuwe regels te kwalificeren voor deze bezitseis, dienen op het
moment van verkrijging van de aandelen dan wel in het jaar daaraan
voorafgaand, de bezittingen van het lichaam te bestaan of te hebben
bestaan uit meer dan 50% onroerende zaken. Tegelijkertijd dienen de
bezittingen voor ten minste 30% te bestaan uit in Nederland gelegen
onroerende zaken. Dit betekent dat zowel binnenlandse als buitenlandse
investeerders pas met overdrachtsbelasting worden geconfronteerd
indien het lichaam waarvan de aandelen worden verkregen, substantieel
in Nederlandse (fictieve) onroerende zaken heeft geïnvesteerd. Die 30%
grens is geïntroduceerd om te voorkomen dat de verkrijging van aandelen
in lichamen die slechts een gering bezit aan in Nederland gelegen
(fictieve) onroerende zaken hebben, belast wordt met overdrachtsbelasting. In die zin is deze «doelmatigheidsdrempel» juist bedoeld om
overkill te voorkomen en eenvoud te waarborgen.
Mevrouw Neppérus vraagt om een toelichting met betrekking tot de
aanscherping van de bezitseis om er zeker van te zijn dat als gevolg van
de voorgestelde maatregelen een normale bedrijfsoverdracht niet door de
heffing van overdrachtsbelasting wordt getroffen. In de praktijk blijkt het
met de vigerende bezitseis vrij eenvoudig om, al dan niet gekunsteld, voor
meer dan 30% van de totale bezittingen niet onroerende bezittingen te
verwerven en daarmee de OZL-status te ontlopen. Het vervangen van het
hoofdzakelijkheidscriterium (70%) door het grotendeelscriterium (50%)
vormt, complementair aan de overige voorgestelde maatregelen, een
adequaat wapen in de bestrijding van constructies die erop gericht zijn
overdrachtsbelasting ter zake de verkrijging van aandelen in een OZL te
ontgaan. De toepassing van het grotendeelscriterium heeft tot gevolg dat
er ten minste 50% aan overige (niet onroerende) bezittingen moeten zijn
om de OZL-status te ontlopen. Bij toepassing van het grotendeelscriterium blijft sprake van een lichaam met het karakter van een OZL, mits
uiteraard ook aan de overige vereisten voor een OZL wordt voldaan. De
bezittingen van het lichaam bestaan daarbij immers grotendeels uit
onroerende zaken. Over een verkrijging van aandelen in een dergelijk
lichaam wordt dus, evenals over een rechtstreekse verkrijging van
onroerende zaken, overdrachtsbelasting geheven. Daardoor wordt beter
aangesloten bij het uitgangspunt dat economisch gelijke (vergelijkbare)
gevallen, fiscaal gelijk behandeld dienen te worden.
«Normale» bedrijfsoverdrachten worden door de maatregel niet getroffen.
Hiervoor is met name van belang de in artikel 4 van de WBR gestelde
doeleis voor de kwalificatie als OZL. Deze doeleis houdt in dat de door een
lichaam gehouden onroerende zaken dienstbaar moeten zijn aan het
exploiteren, vervreemden en verkrijgen van die onroerende zaken. In alle
gevallen waarbij de onroerende zaken worden gebruikt worden voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

3

eigen bedrijfsuitoefening, bijvoorbeeld bij de groentewinkel, het garagebedrijf, etc., wordt niet voldaan aan deze doeleis en is heffing van
overdrachtsbelasting derhalve niet aan de orde, ook niet indien de waarde
van de onroerende zaak meer dan 50% van de totale bezittingen van het
lichaam vormt en dus wel wordt voldaan aan de bezitseis.
Mevrouw Neppérus vraagt zich voorts af welke gevolgen de voorgestelde
regeling heeft met betrekking tot informatie-uitwisseling met andere
landen. Het nieuwe bouwwerk behoeft geen wijziging ten aanzien van
informatie-uitwisseling met het buitenland. Ook onder de huidige
regelgeving is immers informatie nodig over buitenlandse bezittingen.
De heer Bashir vraagt of met het percentage van 50% aan overige
bezittingen niet net zo makkelijk overdrachtsbelasting kan worden
ontlopen als bij een percentage van 30% aan overige bezittingen. Voorts
vraagt hij waarom een lager percentage dan 50% aan onroerende
bezittingen zou leiden tot overkill en waarom het kabinet niet aansluit bij
het werkelijke percentage onroerende zaken. Zoals hiervoor is vermeld,
vormt de aanscherping van de bezitseis een effectief wapen tegen het in
het zicht van verkoop van de aandelen van het OZL, laten verwateren van
de bezittingen van het lichaam. De verwatering is immers pas effectief bij
een bezit van 50% aan overige (niet onroerende) bezittingen terwijl dat nu
reeds bij iets meer dan 30% mogelijk is. De vraag of met het percentage
van 50% niet net zo makkelijk overdrachtsbelasting kan worden ontlopen
als bij een percentage van 30% wordt door het kabinet ontkennend
beantwoord. Die 50% aan overige bezittingen moet immers wel
rendement opleveren. Complementair aan genoemde verscherping van
de bezitseis is bovendien de maatregel dat van bepaalde (niet onroerende) bezittingen aannemelijk moet worden gemaakt dat zij voortvloeien
uit een bij aard en omvang passende bedrijfsuitoefening. Deze maatregelen in onderling verband bezien leiden er naar verwachting toe dat aan
de in het verleden toegepaste oppompconstructies een halt wordt
toegeroepen. Het kabinet heeft gekozen voor het grotendeelscriterium en
niet voor een lager percentage omdat bij toepassing van het grotendeelscriterium sprake blijft van een lichaam met het karakter van een OZL. De
bezittingen van het lichaam bestaan daarbij immers grotendeels uit
onroerende zaken. Over een verkrijging van aandelen in een dergelijk
lichaam wordt dus, evenals over een rechtstreekse verkrijging van
onroerende zaken, overdrachtsbelasting geheven. Daardoor wordt beter
aangesloten bij het uitgangspunt dat economisch gelijke (vergelijkbare)
gevallen, fiscaal gelijk behandeld dienen te worden. Aansluiting bij het
werkelijke percentage zou tot gevolg hebben dat overdrachtsbelasting is
verschuldigd bij de verkrijging van aandelen in lichamen die, in welke
geringe mate dan ook, onroerende zaken bezitten die hoofdzakelijk
dienstbaar zijn aan het verkrijgen, vervreemden of exploiteren van
onroerende zaken. De verkregen aandelen hebben dan in de meeste
gevallen echter niet het karakter van een (fictieve) onroerende zaak. Een
dergelijke maatregel is een forse uitbreiding van de belastinggrondslag, is
disproportioneel en vormt een belemmering voor de handel in aandelen.
De heer Dijkgraaf vraagt met betrekking tot het in artikel 4, vierde lid,
onderdeel a, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer (WBR)
genoemde begrip «belang» of dit begrip alleen ziet op economische
belangen of mede op zeggenschapsrechten. Tevens wensen zij duidelijkheid over de vraag of bij de beoordeling van de grootte van het
«belang», onderscheid moet worden gemaakt tussen soortaandelen.
Artikel 4, vierde lid, onderdeel a, van de WBR ziet voornamelijk op
economische belangen en niet op louter zeggenschapsrechten. De vraag
of onderscheid moet worden gemaakt tussen «gewone» aandelen en
«preferente» aandelen hangt af van de feiten en omstandigheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

4

Preferente aandelen, die slechts een marktconforme vergoeding over het
nominale ingelegde kapitaal opleveren, onafhankelijk van de performance
van het lichaam, en derhalve geen enkel recht hebben op de overwinst en
de stille reserves van het lichaam, vormen over het algemeen geen
belang.
De heer Slob vraagt wat wordt verstaan onder «normale bedrijfsuitoefening». Complementair aan de aanscherping van de bezitseis is de
maatregel dat van bepaalde niet onroerende bezittingen aannemelijk
moet worden gemaakt dat zij voortvloeien uit een bij aard en omvang
passende bedrijfsuitoefening. Dit begrip «normale bedrijfsuitoefening» is
een open norm, die in de praktijk nadere invulling zal krijgen. Op grond
van feiten en omstandigheden van het individuele geval dient te worden
beoordeeld of al dan niet sprake is van het kunstmatig creëren van
vorderingen of verwerven van niet onroerende bezittingen. De statutaire
doelstelling is daarbij van ondergeschikt belang.
Reparatie constructies winstvennootschappen
Mevrouw Neppérus vindt het uitgangspunt van de aanscherping van de
maatregel tegen handel in verliesvennootschappen prima, maar vraagt
hoe het zit met de administratieve lasten daarvan, juist in verband met
bedrijven die zich gewoon aan de regels houden. Ook de heer Dijkgraaf
vraagt naar de administratieve lasten en suggereert om eenvoudige
rekenregels op te stellen, bijvoorbeeld door het verdelen van de winst c.q.
verlies naar tijdsgelang over het boekjaar. De bestaande maatregel tegen
handel in verliesvennootschappen beperkt in bepaalde situaties de
mogelijkheid om verliezen of winsten van jaren vóór de verkoop af te
zetten tegen winsten respectievelijk verliezen van jaren na de verkoop. De
aanscherping houdt in dat de beperking ook gaat gelden voor verliezen en
winsten van de periode vóór en de periode ná het tijdstip van verkoop in
het verkoopjaar zelf. De bepaling geldt voor situaties waarin het waarschijnlijk is dat de vennootschap niet gekocht wordt vanwege haar
ondernemingsactiviteiten, maar vanwege de verrekeningsmogelijkheden.
Grosso modo gaat het daarbij om de koop van vennootschappen met
beleggingsverliezen of van vennootschappen waarvan de ondernemingsactiviteiten zeer sterk zijn verminderd. Alleen in die gevallen zijn er aan de
regeling administratieve lasten verbonden. Die lasten zullen beperkt zijn
omdat koper en verkoper ter bepaling van de verkoopprijs van de
aandelen toch al een splitsing zullen maken tussen hetgeen vóór en na de
overdracht aan resultaat is geboekt in de vennootschap. Voor eenvoudige
rekenregels is derhalve geen aanleiding. In «normale» situaties zal er geen
sprake zijn van administratieve lasten.
Reparatie aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld
Door de nihilwaardering van het rentevoordeel van personeelsleningen
voor de eigen woning in de loonbelasting komt een belastingplichtige
sneller en tot een groter bedrag in aanmerking voor de aftrek wegens
geen of geringe eigenwoningschuld. Om deze ongewenste uitwerking te
voorkomen wordt voorgesteld het rentevoordeel voor de toepassing van
de aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld in aanmerking te
nemen als op de voordelen uit eigen woning drukkende aftrekbare kosten.
De heer Dijkgraaf vraagt of deze aanpassing niet zou kunnen worden
vormgegeven door het rentevoordeel in de loonbelasting aan te merken
als loon door het beleidsbesluit waarin dit voordeel op nihil wordt
gewaardeerd te laten vervallen. Op die manier zou de aanpassing van de
regeling Hillen niet nodig zijn. Bij de aanpak van de onbedoelde uitwerking van de rentevoordelen van de personeelsleningen is bewust gekozen
voor een aanpassing van de regeling Hillen in de inkomstenbelasting. Een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

5

aanpassing van de waardering van het rentevoordeel van de personeelslening in de loonbelasting zou namelijk tot gevolg hebben dat iedereen
met een personeelslening eerst in de loonbelasting het rentevoordeel in
aanmerking zou moeten nemen om het vervolgens weer in aftrek te
brengen in de eigenwoningregeling in de inkomstenbelasting. Dit terwijl
het aantal belastingplichtigen met een personeelslening dat in
aanmerking komt voor de regeling Hillen slechts een beperkt deel van
deze groep betreft. Overigens wordt de nihilwaardering van het rentevoordeel van de personeelslening voor de eigen woning per 1 januari
2011 gecodificeerd in artikel 3.10 van de Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011.1
De heer Dijkgraaf vraagt waarom bij het voorstel ter bestrijding van
constructies door middel van vooruit- en achterafbetalen van rente bij de
regeling Hillen niet is gekozen voor aanpassing van de termijn van
beperking van toerekening van vooruitbetaalde rente die is opgenomen in
artikel 3 120, vijfde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001).
Hij stelt voor om deze termijn te verkorten tot één maand. Het voorstel
van het kabinet ziet op het wegnemen van de mogelijkheid om met
vooruitbetaling of achterafbetaling van rente op de eigenwoningschuld in
aanmerking te komen voor de regeling van de aftrek wegens geen of
geringe eigenwoningschuld (regeling Hillen). Hierbij is bewust gekozen
voor een aanpassing in de berekening van de aftrek wegens geen of
geringe eigenwoningschuld. Het voorstel van de heer Dijkgraaf ziet op een
beperking van de toerekening van vooruitbetaalde rente voor de gehele
eigenwoningregeling. Het kabinet ziet geen aanleiding voor een dergelijke
bredere inperking van de termijn. De huidige termijn van zes maanden is
zo gekozen omdat er in de praktijk leningovereenkomsten bestaan waarin
contractueel is vastgelegd dat de rente telkens vooraf over een maand,
een kwartaal of half jaar zal worden betaald. Daarbij leidt het voorstel van
de heer Dijkgraaf tot een minder goede aanpak van constructies met
vooruit- en achterafbetaalde rente bij de regeling Hillen. Immers een
beperking van de termijn voor vooruitbetaalde rente zorgt niet voor
beperking van constructies met achterafbetaalde rente. Zeker wanneer
voor een langere periode (meer dan 6 maanden) achteraf rente wordt
betaald kan het voordeel in de regeling Hillen in dat geval nog fors
oplopen. Het kabinet acht de door haar voorgestelde aanpassing van de
regeling Hillen derhalve effectiever en meer toegespitst op de te
bestrijden constructies.
Automatische gegevensuitwisseling

1

Staatscourant 2010 nr. 14212.

De heer Omtzigt vraagt naar de achtergrond van de aanpassing van de
automatische gegevensuitwisseling. Tevens vraagt hij wat er met deze
automatisch uitgewisselde gegevens gebeurt. De wijziging van artikel 8
van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van
belastingen (WIB) betreft een verbetering van de automatische gegevensuitwisseling. Om met verdragspartners tot automatische uitwisseling van
(bank)gegevens te kunnen komen, moet Nederland uiteraard ook zelf in
staat zijn die gegevens te verstrekken. De voorgestelde wijziging voorziet
er in dat administratieplichtigen in overleg met de Belastingdienst
automatisch (bank)gegevens gaan aanleveren ten behoeve van verdragspartners waarmee Nederland een overeenkomst tot (wederkerige)
automatische gegevensuitwisseling heeft kunnen sluiten. De Belastingdienst ontvangt op basis van die wederkerigheid dan ook (bank)gegevens
van verdragspartners. De door Nederland van de verdragspartners
ontvangen gegevens worden na verificatie en identificatie gelinkt aan (het
BSN-nummer van) de betrokken belastingplichtige. Hierdoor wordt het
mogelijk gemaakt deze gegevens te vergelijken met de al bij de Belastingdienst bekende gegevens, bijvoorbeeld uit een aangifte. Bij een afwijking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

6

tussen deze gegevens volgt nader onderzoek door de Belastingdienst.
Tevens kan het in de toezichtstrategie van de Belastingdienst passen om
bepaalde buitenlandse gegevenscategorieën te betrekken in projectmatig
onderzoek.
Stimulering speur- en ontwikkelingswerk
De heer Braakhuis vraagt of het mogelijk is om de S&O-afdrachtvermindering voor 2012 op 50% te houden. De heer Bashir vraagt in dit kader of
de invulling van de compensatie voor het bedrijfsleven per 2012 nog moet
plaatsvinden en waaraan wordt gedacht. Naar aanleiding van het
Regeerakkoord worden de lasten als gevolg van lagere subsidies aan de
uitgavenkant en de verhoging van de assurantiebelasting voor bedrijven
gecompenseerd via de WBSO en de vennootschapsbelasting. In het
wetsvoorstel Belastingplan 2011 doet het kabinet een voorstel om in 2011
de diverse parameters, waaronder het percentage in de eerste schijf van
50%, op het niveau van 2010 te houden. Voor de jaren 2012 en verder zal
het kabinet nog met voorstellen komen.
Verlaging tarief vennootschapsbelasting
De heer Koolmees vraagt waarom het Vpb-tarief wordt verlaagd, of het
geld niet beter besteed zou kunnen worden om het verschil tussen de
behandeling van eigen vermogen en vreemd vermogen te verkleinen en
of dit geld al is weggegeven aan de verlaging van het Vpb-tarief of dat er
nog mogelijkheden zijn om dit geld anderszins te benutten. De verlaging
van de het Vpb-tarief betreft een compensatie voor de hogere zorgkosten
waarmee werkgevers geconfronteerd worden. Door de verlaging van het
algemene Vpb-tarief wordt de belastingdruk op kapitaal verlaagd. Dit
heeft positieve gevolgen voor het vestigingsklimaat, aangezien als gevolg
hiervan investeren in Nederland aantrekkelijker wordt. Extra investeringen
zullen de arbeidsproductiviteit verhogen en de werkgelegenheid verbeteren1 en dat is goed voor onze economie. Het voorstel behelst een
structurele tariefverlaging. Dit betekent dat de daarvoor benodigde
middelen structureel worden ingezet en niet ook nog kunnen worden
ingezet voor andere maatregelen. De behandeling van vreemd vermogen
en eigen vermogen in de vennootschapsbelasting is een belangrijk thema
dat al enige tijd leeft. Dit thema heeft dan ook de aandacht van het
kabinet, bijvoorbeeld in het kader van de afspraak in het Regeerakkoord
dat er wordt gekeken naar mogelijkheden van grondslagverbreding in de
vennootschapsbelasting gecombineerd met generieke en specifieke
tariefverlaging.
Tijdelijke verruiming verliesverrekening/willekeurige afschrijving

1
Zie bijvoorbeeld de notitie van het CPB ten
behoeve van het rapport van de Studiecommissie Belastingstelsel, kamerstukken II
2009/10, 32 140, nr. 4.

De heer Bashir vraagt naar het effect van de regeling van de willekeurige
afschrijving op het EMU-saldo. Voorts vraagt hij of de Belastingdienst geld
misloopt doordat bedrijven tussentijds failliet gaan of naar het buitenland
vertrekken. De heer Braakhuis vraagt naar het effect van de verruiming
van de verliesverrekening op het EMU-saldo. Bij zowel de verruiming van
de verliesverrekening als de regeling van de willekeurige afschrijving gaat
het vooral om een verschuiving van te betalen belasting in de tijd. De
kosten van beide maatregelen bestaan dan ook grotendeels uit rentelasten. Daarnaast is er rekening gehouden met een beperkte belastingderving als gevolg van het tussentijds failliet gaan van bedrijven of het
vertrek naar het buitenland. Bij de verruiming van de verliesverrekening
speelt bovendien een rol dat minder verlies verdampt als ondernemingen
3 jaar voorwaartse verliesverrekening mogen inleveren voor 2 jaar extra
achterwaartse verliesverrekening. Bij de regeling van de willekeurige
afschrijving is het risico op het mislopen van inkomsten als gevolg van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

7

faillissement lager dan bij de verruiming van de verliesverrekening,
waarbij het per definitie gaat om verlieslijdende ondernemingen. Om de
kosten van de maatregelen inclusief de rentelasten, over de tijd heen in
beeld te brengen worden de jaarlijkse kasstromen teruggerekend naar de
zogenaamde netto contante waarde in 2011. Deze bedraagt voor de
willekeurige afschrijving € 220 mln. en voor de verruiming van de
verliesverrekening € 50 mln. De EMU-saldo-effecten in de eerste jaren zijn
als volgt. De regeling van de willekeurige afschrijving gaat gepaard met
een derving van € 890 mln. in 2011 en € 860 mln. in 2012, die in latere
jaren, afgezien van het rentenadeel, grotendeels wordt goedgemaakt. De
verruiming van de verliesverrekening kost op kasbasis € 125 mln. in 2012
en € 195 mln. in 2013. Ook deze kosten worden vanaf 2014, afgezien van
het rentenadeel, voor het grootste deel goedgemaakt.
Maatregelen ter tijdelijke ondersteuning woningmarkt
De heer Koolmees vraagt in hoeverre de tijdelijke maatregelen voor de
woningmarkt de vraag naar woningen ondersteunen. Hij vraagt in dat
kader of de markt juist niet meer wordt verstoord door de maatregelen.
Door het tijdelijk verlagen van het btw-tarief wordt een impuls gegeven
om woningen te onderhouden en renoveren. De maatregel levert naar
verwachting een bijdrage aan de vraag naar onderhouds- en renovatiediensten en daarmee aan de werkgelegenheid en voor de woningbezitter
heeft het een positieve invloed op de waarde van de woning. De overdrachtsbelastingmaatregel verlengt tijdelijk de termijn waarbinnen slechts
overdrachtsbelasting hoeft te worden betaald over de waardestijging van
de woning. Dit betekent dat de verkoper een wat hogere prijs zou kunnen
vragen dan zonder overdrachtsbelasting het geval geweest zou zijn of dat
de woning aantrekkelijker is voor de koper. Dit kan een bijdrage leveren
aan de stabilisatie van de woningmarkt. Verder wordt met de verlenging
van de regeling voor herleving van hypotheekrenteaftrek na tijdelijke
verhuur extra ruimte geboden om een woning tijdelijk uit de verkoop te
halen en in de verhuur te zetten. Met deze maatregel en de verlenging van
de termijnen in de verhuisregeling in de hypotheekrenteaftrek komt het
kabinet woningeigenaren met dubbele woonlasten tegemoet. Wat betreft
de vraag of de markt niet juist verstoord wordt door de maatregelen, kan
worden gesteld dat er sprake is van een gewenste «verstoring» in die zin
dat de bouwsector en de woningmarkt tijdelijk worden ondersteund in
een moeilijke tijd.
Tijdelijke verlenging termijn verhuisregeling

1

Bron: NVM, kwartaalcijfers Q3 2010.

De heer Bashir vraagt of de overheid wel de risico’s zou moeten dekken
van het tijdelijk bezitten van twee woningen. Daarnaast vraagt hij hoe lang
woningen van verschillende prijsklassen gemiddeld te koop staan. Hij
vraagt verder of de tijdelijke verlenging van de verhuisregeling wel nodig
is en of de verlenging er niet toe leidt dat eigenwoningbezitters hun
vraagprijs minder snel zullen aanpassen. Met de tijdelijke verlenging van
de termijn van de verhuisregeling komt het kabinet tegemoet aan de
woningeigenaren die door de situatie op de woningmarkt ook buiten de
normaliter geldende tweejaarsperiode nog worden geconfronteerd met
dubbele woonlasten. De overheid neemt daarbij zeker niet alle risico’s
over van de woningbezitter. Immers de eigenwoningbezitter zal voor
beide woningen nog steeds zelf een belangrijk deel van zijn woonlasten
moeten dragen. Ondanks de extra ondersteuning zal de eigenwoningbezitter doorgaans zo snel mogelijk van zijn dubbele woonlasten af willen.
De verkooptijd van de gemiddelde woning verschilt per regio en
woningtype. De gemiddelde verkooptijd bedroeg in het derde kwartaal
van 2010 122 dagen.1 Gegevens over de gemiddelde verkooptijd per
prijsklasse zijn mij niet voorhanden. Uit signalen vanuit de woningmarkt is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

8

gebleken dat er behoefte is aan de tijdelijke verlenging van de termijn van
de verhuisregeling. Daarnaast is om deze termijnverlenging gevraagd in
de motie van de leden Weekers en Blanksma-van den Heuvel.1
Tijdelijke verlenging termijn doorverkoop woningen
De heren Bashir en Van Vliet vragen naar de ratio van de tijdelijke
verlenging van de termijn bij de doorverkoop van woningen. Zoals in de
nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven, maakt deze generiek
werkende maatregel onderdeel uit van de door een brede kamermeerderheid aangenomen motie Weekers-Blanksma van den Heuvel. De ratio
van deze maatregel is erop gericht om potentiële kopers van woningen,
door ze extra zekerheid te bieden, minder terughoudend te maken om
over te gaan tot aankoop van een woning. Hierbij moet benadrukt worden
dat kopers die hun oude huis niet kwijt raken in voorkomende gevallen
ervoor kiezen hun nieuw gekochte huis weer te verkopen. Door de
voorgestelde maatregel krijgen kopers tijdelijk zes maanden extra de tijd
krijgen om de woning door te verkopen. De opvolgende verkrijger van die
woning betaalt dan slechts overdrachtsbelasting over het verschil in
waarde van de woning. Daarnaast kan deze maatregel worden gebruikt
als «garantieregeling» ter ondersteuning van de nieuwbouwsector,
waarbij bijvoorbeeld de projectontwikkelaar of makelaar in ruil voor de
aankoop van een (nieuwbouw)woning de huidige «oude» woning van de
potentiële koper koopt. Vervolgens heeft de aankopende projectontwikkelaar of de makelaar zes maanden extra de tijd om deze «oude» woning
door te verkopen.
Mevrouw Neppérus vraagt waarom de tijdelijke verlenging van de termijn
bij de doorverkoop van woningen pas ingaat per 1 januari 2011. Zij vreest
dat uitstel zou kunnen optreden. Het kabinet verwacht niet dat er door de
inwerkingtreding van de maatregel op 1 januari 2011 uitstel van aankoop
van woningen zal ontstaan. Zoals hierboven is aangegeven is de maatregel erop gericht om de nog twijfelende kopers dan wel aankopende
projectontwikkelaars extra zekerheid te geven. Alvorens over te gaan tot
de koop van een nieuw huis zullen kopers een zekere oriëntatieperiode
gebruiken. Dat wil zeggen dat er een zekere tijd over heen gaat alvorens
definitief tot koop wordt besloten. Kopers die dat traject al achter de rug
hebben en concreet tot koop willen overgaan zullen niet als gevolg van de
maatregel alsnog van de koop afzien.
De heer Slob vraagt aandacht voor de goedkeuring op grond waarvan
geen overdrachtsbelasting wordt geheven over de last van de koper om
het voordeel van artikel 13 van de WBR af te staan aan de verkoper.
Middels het recente beleidsbesluit van 14 september 2010, nr. DGB2010/
3544M komt deze goedkeuring met ingang van 1 juli 2011 te vervallen.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven, is de
goedkeuring thans in strijd met het bepaalde in artikel 8 van de WBR. De
intrekking van de goedkeuring zal ertoe leiden dat geheel overeenkomstig
de systematiek van artikel 9, eerste lid, van de WBR overdrachtsbelasting
wordt geheven over de waarde in het economisch verkeer, welke waarde
ten minste gelijk is aan die van de tegenprestatie, en welke wordt
verlaagd overeenkomstig artikel 13 van de WBR.

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 395, nr. 3.

De heer Slob vraagt of het kabinet kan bevestigen dat de voorgestelde
maatregel met betrekking tot de doorverkoop van woningen geldt voor de
woningen en de daarbij behorende aanhorigheden. Het kabinet kan
bevestigen dat de maatregel geldt voor de woning en bij die woning
behorende aanhorigheden, zoals uit de notariële akte op grond van de
kadastrale registratie kan worden afgeleid. In deze notariële akte wordt de
kadastrale registratie van de woning en de aanhorigheden volledig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

9

omschreven. Daaruit blijkt wat bij de aankoop van een woning wordt
verkregen.
Tijdelijke verlaging btw-tarief arbeidskosten renovatie woningen
De heren Dijkgraaf en Van Vliet vragen naar de uitvoerbaarheid en de
handhaafbaarheid van de maatregel. Mevrouw Neppérus vraagt in dit
kader waarom het verlaagde btw-tarief voor renovatie van woningen
alleen van toepassing is op de arbeidskosten. Het kabinet verwacht dat de
btw-maatregel uitvoerbaar en handhaafbaar is. Daarbij is ook rekening
gehouden met mogelijk frauduleus gedrag, zoals het kunstmatig
verhogen van de arbeidscomponent ten koste van de materiaalcomponent. Hoewel dergelijk gedrag nooit uit te sluiten is, is er geen reden
om te veronderstellen dat dit zich op grote schaal zal voordoen. Uiteraard
zal binnen het toezicht door de Belastingdienst expliciet aandacht worden
gegeven aan controle op correcte toepassing van het verlaagde tarief. In
dit kader is tevens van belang dat het toepassingsgebied van het
verlaagde btw-tarief duidelijk is afgebakend tot alleen de arbeidskosten en
dat een ruime omschrijving van de definitie «renovatie en herstel» geldt.
Op grond van de BTW-richtlijn is het mogelijk om het verlaagde btw-tarief
ook toe te passen op materialen die een onbeduidend deel uitmaken van
de renovatie- of herstelwerkzaamheden. Juist om de maatregel praktisch
uitvoerbaar te maken, hetgeen ook de wens was van de betrokken
brancheorganisaties zoals Bouwend Nederland en VNO-NCW, heeft het
kabinet ervoor gekozen materialen in het geheel uit te zonderen van het
verlaagde btw-tarief.
Voorts vragen de heren Dijkgraaf en Van Vliet naar de gemaakte afspraken
met de branche over het doorberekenen van het tariefsvoordeel.
Hieromtrent merkt het kabinet op dat met de hiervoor genoemde
brancheorganisaties een »gentlemen’s agreement» is gemaakt om ervoor
zorg te dragen dat consumenten optimaal profiteren van het verlaagde
btw-tarief op arbeidskosten bij renovatie en herstel van woningen. Deze
organisaties hebben toegezegd zich richting hun leden actief hiervoor te
zullen inzetten. Het kabinet gaat er dan ook vanuit dat deze organisaties
zich daaraan houden.
De heer Koolmees vraagt waarom de energie-investeringsaftrek (EIA) is
gebudgetteerd en het verlaagde btw-tarief voor arbeidskosten bij
renovatie van woningen niet. Is dat niet inzichtelijk te maken en hoe wordt
voorkomen dat het budgettaire beslag van de btw-maatregelen uit de
hand lopen, zo vraagt de heer Koolmees. De EIA is als belastinguitgave
gebudgetteerd. Budgettering van het verlaagde btw-tarief zou moeilijk zijn
vorm te geven zonder forse onzekerheid voor belastingplichtige. Als
voorbeeld kan worden genomen het verlaagde btw-tarief op arbeidsintensieve diensten. Indien dit gebudgetteerd zou zijn, zou het lage tarief op
een zekere datum aflopen. Dienst of product x zou bijvoorbeeld in februari
van een jaar worden belast met laag tarief en in een latere maand van dat
jaar, bij het bereiken van budget, tegen het hoge tarief. Dergelijke vormen
van onzekerheid zijn onwenselijk. Daarnaast zijn er grote praktische
problemen aan een budgettering omdat uit de btw-aangiften niet is af te
leiden voor welk bedrag een beroep is gedaan op het verlaagde tarief
voor de arbeidskosten bij renovatie van woningen. Tot slot merk ik op dat
er geen nieuwe inzichten over de geschatte omvang van de budgettaire
derving zijn.
In het licht van het verlaagde btw-tarief op arbeidskosten bij renovatie en
herstel van woningen vragen de heren Slob, Dijkgraaf en Omtzigt naar
een uitbreiding van het toepassingsgebied van het verlaagde btw-tarief
met kerken en andere gebouwen van maatschappelijke instellingen. Voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

10

de btw is Nederland, net zoals andere lidstaten van de EU, gebonden aan
Europese regels neergelegd in de Europese BTW-richtlijn. Op grond van
deze richtlijn kan het verlaagde tarief voor renovatie slechts worden
toegepast op woningen, en is het niet mogelijk het toepassingsgebied uit
te breiden met kerken en andere gebouwen van maatschappelijke
instellingen.
De heer Omtzigt vraagt naar het btw-tarief op rieten daken in het kader
van het verlaagde btw-tarief voor isolatiewerkzaamheden. In een
beleidsbesluit is deze maatregel toegelicht.1 Met betrekking tot rieten
daken wordt in dit besluit aangegeven dat wanneer een bestaand dak
wordt vervangen door een rieten dak waarbij dit dak is geplaatst op
isolatiemateriaal, het verlaagde btw-tarief alleen geldt voor de werkzaamheden met betrekking tot de isolatie. In het wetsvoorstel Belastingplan
2011 stelt het kabinet voor om tijdelijk het btw-tarief te verlagen op de
arbeidskosten bij renovatie en herstel van woningen. Hierdoor vallen ook
andere arbeidskosten die gemaakt worden bij het renoveren van een
rieten dak tijdelijk onder het verlaagde btw-tarief.
In reactie op een vraag van mevrouw Neppérus merk ik op dat het op
grond van de Europese BTW-richtlijn inderdaad niet is toegestaan een
apart verlaagd btw-tarief voor diensten van architecten en hoveniers in
het leven te roepen.
Vergroening en mobiliteit

1
Beleidsbesluit van 10 juni 2010,
nr. DGB2010/2147M.

Verschillende leden hebben vragen gesteld over het onderzoek naar de
wijze waarop de stimuleringsmaatregelen in de BPM, de MRB en de
bijtelling ook in de toekomst een stimulans kunnen blijven om steeds te
kiezen voor de zuinigste auto. Zo vragen de heren Omtzigt, Groot en
Koolmees of daarin het principe «well to wheel» kan worden meegenomen en of daarin ook niet de milieueffecten van stikstof en fijn stof
kunnen worden betrokken, alsmede geluid en gewicht. De heer Braakhuis
heeft gevraagd hoe de BPM geactualiseerd gaat worden. De heren Slob
en Omtzigt pleiten voor een brede en onafhankelijke opzet waar ook de
relevante partijen bij worden betrokken. Het onderzoek heeft betrekking
op het verbeteren van de huidige stimuleringsmaatregelen c.q. de
differentiatie van de tarieven op basis van de CO2-uitstoot. De thans in de
wetgeving neergelegde criteria voor de verschillende maatregelen gericht
op de zuinigheid van de auto’s behoeven aanpassing. Ik geef er de
voorkeur aan om op dit moment het onderzoek daar zoveel mogelijk toe
te beperken. Hoewel het principe «well to wheel» in dit verband zeker de
aandacht verdient is het, ook internationaal, niet gebruikelijk om met
inachtneming van dat principe een differentiatie in de belastingen aan te
brengen, temeer daar voor dat principe nog geen nationaal of internationaal erkende maatstaf is vastgesteld. Ik ben bereid te bezien of ik de
onderzoeksvraag kan uitbreiden met de vraag of het mogelijk en zinvol is
om het principe «well to wheel» een rol te laten spelen in het onderscheid
tussen de verschillende zuinigheidsklassen in de verschillende belastingen. Wat betreft de andere milieuaspecten kan ik nog opmerken dat
differentiatie op basis van stikstof en fijn stof al langere tijd plaatsvindt,
bijvoorbeeld door de huidige stimulering in de BPM van (af fabriek)
roetfilters tot 1 januari 2011 met een korting van (in 2010) € 300 op de
BPM en met ingang van 1 januari 2011 wordt een korting op de BPM
verleend van € 1 500 voor personenauto’s die voldoen aan de zogenoemde Euro-VI-normen. Wat betreft een differentiatie op basis van het
gewicht: thans vormt het gewicht van een personenvoertuig de basis voor
de heffing van de motorrijtuigenbelasting. Ik deel de breed gedragen
wens om bij het onderzoek, die onder mijn verantwoordelijkheid
plaatsvindt, ook organisaties, zoals de RAI en de Bovag te betrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

11

De heer Groot heeft vragen gesteld over de testcyclus die de basis vormt
voor vaststelling van de CO2-uitstoot bij de typegoedkeuring van een
personenauto. De aldus vastgestelde CO2-uitstoot vormt de basis waarop
de differentiatie in de verschillende belastingen plaatsvindt. De heer Groot
vraagt met name naar de onafhankelijkheid van deze criteria en of zij goed
zijn. Over de betrouwbaarheid van de testcyclus zijn al eerder vragen
gesteld door leden van de Tweede Kamer.1 Strekking van de antwoorden
is dat het beleid ten aanzien van de CO2-uitstoot van auto’s wordt
gebaseerd op gegevens van de volledig geharmoniseerde Europese
toelatingsprocedure voor motorvoertuigen. Hoewel de werkelijke
uitstootwaarden in de praktijk (kunnen) afwijken van de testresultaten,
vormt deze officiële testwaarde, zoals ook geconcludeerd in een
TNO-onderzoek een goede methode voor het onderling vergelijken van
het brandstofverbruik van auto’s. In de praktijk blijken zuinigere auto’s op
basis van de test ook in de praktijk zuiniger. In de toekomst kan en zal
worden aangesloten bij een nieuwe nog te ontwikkelen en meer representatieve testcyclus.
De heer Slob kan de argumentatie waarom de in het Belastingplan 2010
aangekondigde MRB-differentiatie naar de al dan niet aanwezigheid van
een affabriekroetfilter niet in het wetsvoorstel Belastingplan 2011 is
opgenomen, niet volgen. Hij merkt op op dat de aanschaf van een
retrofitroetfilter kan worden gestimuleerd door een MRB-differentiatie en
vraagt of er een bereidheid is dit te doen. De in het Belastingplan 2010
aangekondigde MRB-differentiatie voor dieselpersonenauto’s en dieselbestelauto’s zou plaatsvinden op basis van het al dan niet aanwezig zijn
van een affabriekroetfilter (fijnstofuitstoot ten hoogste 5 mg/km). Mensen
met een dieselauto zonder affabriekroetfilter hebben weinig handelingsperspectief om aan een dergelijke MRB-differentiatie te ontkomen.
Op dit moment zijn er nog veel jonge dieselauto’s zonder affabriek
roetfilter; er zijn meer auto’s zonder affabriek roetfilter dan auto’s met zo’n
filter. Voor deze auto’s die soms slechts enkele jaren oud zijn en dus nog
een naar verhouding hoge marktwaarde hebben is er dan geen alternatief
(zoals bijvoorbeeld inruil) om de MRB toeslag te ontlopen. Pas als het bij
dieselauto’s zonder affabriek roetfilter om oudere auto’s gaat met een
lagere marktwaarde en inruilen voor een volgende (tweede hands)
dieselauto (met affabriek roetfilter) een reële optie is, ontstaat er voor
deze voertuigen een handelingsperspectief. Als over enkele jaren een
meer beperkt maar nog steeds substantieel deel van de dieselauto’s geen
affabriek roetfilter heeft en het dan om naar verhouding oudere auto’s
gaat, is invoering van een differentiatie in de MRB naar affabriek roetfilter
meer opportuun. Met de differentiatie van de MRB naar affabriek
roetfilters wordt beoogd een onderscheid te maken naar wat betreft fijn
stof schone dieselauto’s (auto’s met affabriek roetfilter die nagenoeg geen
fijn stof uitstoten) en vuile dieselauto’s (auto’s zonder affabriek roetfilter
die nog wel een hogere uitstoot van fijn stof hebben). Met een differentiatie van de MRB naar een affabriek roetfilter wordt niet beoogd om
dieselauto’s zonder affabriek roetfilter van een retrofit roetfilter te laten
voorzien. Een dieselauto retrofit roetfilter stoot ondanks het filter nog
altijd circa 10 keer of meer fijn stof uit dan een dieselauto met affabriek
roetfilter. Een dieselauto met retrofit roetfilter kan in dat kader dan ook
niet als schoon worden beschouwd wat betreft fijn stof.

1
Kamerstukken II 2008/09, Aanhangsel 3580,
pagina 7545 en Kamerstukken II 2010/11,
Aanhangsel 177, pagina 1.

Mevrouw Neppérus en de heer Slob hebben enkele vragen gesteld over
het fijn stof convenant bestelauto’s. Mevrouw Neppérus wijst daarbij op
de Publicatie «Bewijzen Beleid Baat» van de heer Dijkgraaf van het PBL
met als strekking dat, behoudens enkele uitzonderingen, convenanten
zinloos zijn. Mevrouw Neppérus vraagt aan te tonen dat er effecten van
het convenant verwacht kunnen worden. Ook de heer Slob wil weten wat
er gerealiseerd wordt en voorts wat de afspraken in het convenant zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

12

Zijn verzoek is om op korte termijn hierover geïnformeerd te worden. Ik
kan beide leden toezeggen dat de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu op korte termijn een brief over de uitvoering van het convenant fijn
stof bestelauto’s aan de Tweede Kamer zal sturen.
De heren Groot en Omtzigt vragen om een plan van aanpak voor groen
gas in het verkeer. Dit plan zou volgens deze leden kunnen bestaan uit het
stimuleren van een landelijke dekking van groen gas tankstations, een
BPM die wordt gebaseerd op de CO2-uitstoot well-to-wheel in plaats van
de CO2-uitstoot tank-to-wheel, een bijtelling privégebruik van de auto van
de zaak van nihil en een nultarief in de MRB voor groen gas auto’s. De
financiering van dit plan zou kunnen plaatsvinden door vieze auto’s
zwaarder te belasten. Mijn voorganger heeft in een brief van 23 juni jl.
Kamervragen over rijden op groen gas beantwoord en bij brief van 13 juli
een integraal overzicht fiscale behandeling motorbrandstoffen naar de
Tweede Kamer gezonden. Ik wil kort enkele punten uit deze brieven
noemen. Ten eerste wordt het rijden op aardgas en dus ook op groen gas
nu al fiscaal gunstig behandeld. Er geldt geen accijns maar een laag tarief
in de energiebelasting (EB) van 3 cent per kubieke meter. Dat komt neer
op 4% van de benzineaccijns. Normaal gesproken wordt bij personenauto’s een relatief lage accijns of EB gecompenseerd door een hogere
BPM of MRB, denk bijvoorbeeld aan de dieseltoeslag in zowel de BPM als
in de MRB. Voor aardgasauto’s waarmee ook op groen gas kan worden
gereden, geldt geen toeslag in de BPM en geen toeslag in de MRB. Per
saldo komt dit er op neer dat de belastingdruk per kilometer op groen gas
momenteel zelfs lager is dan op elektriciteit gebruikt in een elektrische
auto. Dit roept de vraag op of een extra fiscale prikkel nog wenselijk is.
Ten tweede gebeurt de stimulering van de toepassing van biobrandstoffen
in het wegverkeer in Nederland primair via een verplichtstelling en niet
via de fiscaliteit. Voor leveranciers van benzine en diesel aan het
wegverkeer geldt een verplichting om een deel hiervan te leveren als
biobrandstof. Met de verplichtstelling wordt een groeiende inzet van
biobrandstoffen in het verkeer gegarandeerd. Dit betekent dat indien
groen gas in het verkeer wordt ingezet, er bij een gelijkblijvend verplichtingpercentage minder andere biobrandstoffen zoals bio-ethanol en
biodiesel hoeven te worden toepast. Ten derde: groen gas is een van de
meest duurzame biobrandstoffen maar is relatief duur om te produceren.
Naast de hiervoor genoemde fiscale faciliteiten worden de meerkosten
voor de productie van groen gas veelal weggenomen door de
SDE-regeling. In dit verband is de vraag in hoeverre de inzet van groen
gas in het verkeer de meest efficiënte en kosteneffectieve maatregel is om
bij te dragen aan de CO2-doelstellingen, zeker indien daarvoor een
verdere fiscale stimulering noodzakelijk is. Deze vraag zal interdepartementaal worden opgepakt. Ten vierde: auto’s die op groen gas kunnen
rijden zijn voor aardgas/groen gas geschikt gemaakte benzineauto’s. De
ombouw naar aardgas c.q. groen gas sluit niet uit dat de auto’s op
benzine rijden waardoor het veronderstelde milieuvoordeel van het rijden
op groen gas niet wordt bereikt. Omdat dus niet kan worden verzekerd dat
de auto waarvoor in het plan van de heren Groot en Omtzigt verschillende
fiscale voordelen zouden moeten gelden, ook daadwerkelijk op groen gas
zal rijden ben ik niet voornemens om verdergaande fiscale voordelen in
de BPM en de MRB te introduceren of een extra categorie voor de 0%
bijtelling in te voeren.

1
CE Delft 2008, Fiscale vergroening «Effecten
en beoordeling van opties ten behoeve van
het Belastingplan 2009».

De heer Omzigt vraagt of er de afgelopen jaren nog veranderingen zijn
opgetreden in de zuinigheid, de technologie en de verkeersveiligheid van
motoren die betrokken zouden kunnen worden bij de standpuntbepaling.
Het onderzoeksrapport van CE Delft over Fiscale vergroening1 is
geschreven ten behoeve van de fiscale vergroeningsbrief 2008. Daarin zijn
meegenomen de tot dan toe bekende inzichten aangaande motoren, dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

13

heeft in het onderzoeksrapport 2008 geleid tot de constatering dat de
voertuigcategorie motoren niet betaalt voor alle maatschappelijke kosten
die worden veroorzaakt. Onderzoeken of ontwikkelingen die een ander
licht werpen op de maatschappelijke kosten van motoren zijn ons niet
bekend, maar mochten deze er zijn of zich voordoen, dan zullen deze
alsnog in de afweging worden betrokken. Tot nu toe zie ik echter geen
aanleiding om ten aanzien van motoren op de eerdere standpunten terug
te komen.
Koopkrachtpakket 2011
De heer Groot vraagt om een uitleg van de berekening in de nota naar
aanleiding van het verslag van het verschil in begin derde schijf in 2030
voor personen die geboren zijn voor 1-1-1946 en personen die zijn
geboren vanaf die datum. Onderstaand is de berekening weergegeven.
Voor de ene groep is, conform de vraagstelling in het verslag van de
Kamer, uitgegaan van een gemiddelde jaarlijkse inflatiecorrectie welke
gelijk is aan het in 2011 toegepaste percentage van 0,6%. Voor de andere
groep is gerekend met 75% van dit percentage. Vervolgens is vanaf het
basisniveau 2011 19 jaar vooruitgerekend naar 2030.
Begin derde schijf van 2011 naar 2030:
• Geboren op of na 1-1-1946: € 33 436 * (100% + (75%*0,6%))19 =
€ 36 414
• Geboren voor 1-1-1946: € 33 485 * (100% + 0,6%)19 = € 37 516
• Verschil: € 37 514 –/– € 36 412 = € 1 102
Het bovenstaande verschil in het begin van de derde schijf is overigens
afhankelijk van het niveau van de inflatiecorrectie. Bij een hogere
inflatiecorrectie dan 0,6% is het hiervoor genoemde verschil hoger.
De heer Bashir vraagt waarom er niet voor is gekozen om de arbeidskorting te verhogen binnen het koopkrachtpakket. Graag wijs ik erop dat
het maximum van de arbeidskorting in 2011 wel degelijk wordt verhoogd ten
opzichte van 2010. De maximale arbeidskorting stijgt in 2011 inclusief
indexatie met € 84 van € 1 489 naar € 1574. Voor een deel is de stijging
reeds in het Belastingplan 2008 geregeld (€ 60). Het wetsvoorstel
Belastingplan 2011 bevat naast indexatie een verhoging van het
maximum van de arbeidskorting met € 15. Voor hogere inkomens, die te
maken hebben met de afbouw van de arbeidskorting, komt de arbeidskorting in 2011 inclusief indexatie € 64 hoger uit dan in 2010.
Verruiming werkkostenregeling
Het is verheugend te horen dat vele leden de doelstellingen onderschrijven van de werkkostenregeling, namelijk vereenvoudiging en
terugbrengen van administratieve lasten voor werkgevers. Mevrouw
Neppérus van de VVD vraagt om na de crisis na te denken over een
verdere verruiming van de werkkostenregeling. Het lijkt me op dit
moment nog te vroeg om daar een afweging over te maken. De werkkostenregeling moet nog in werking treden en heeft een overgangsperiode
van 3 jaar. Begin 2013 vindt een evaluatie van de regeling plaats. Wel zou
een dergelijke verruiming betrokken kunnen worden bij het onderzoek
naar grondslagverbreding en bij het lastenkader voor bedrijven.
De heer Bashir vraagt naar de noodzaak van de verruiming van de
werkkostenregeling. De heren Van Vliet en Omtzigt vragen naar de
achtergrond van de verruiming. De voorgestelde verruiming is in relatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

14

tot het totaal van hetgeen in Nederland omgaat aan onbelaste vergoedingen en verstrekkingen beperkt, maar neemt voor een relatief grote
groep inhoudingsplichtigen nadelen weg. Dit kan worden afgeleid uit het
EIM-onderzoek.1 Dit onderzoek geeft inzicht in het totaal aan onbelaste
vergoedingen en verstrekkingen in Nederland, onderverdeeld naar 29
kostencategorieën in 12 sectoren. De verruiming ziet op zo’n 4% van het
totaal aan onbelaste vergoedingen en verstrekkingen maar komt voor wat
betreft de werkkleding terecht bij 55% van de werkgevers. De verruiming
van de gerichte vrijstelling voor onderhoud en verbetering van kennis en
vaardigheden ter vervulling van de dienstbetrekking, waarin vakliteratuur
en inschrijfkosten van beroepsregisters, alsmede outplacement zijn
ondergebracht komt terecht bij zo’n 20% van de werkgevers. De internetconsultatie van de Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011 (URLB 2011)
bevestigt het beeld dat het een relatief groot aantal werkgevers betreft.
De heer van Vliet vraagt naar de met de verruiming van de werkkostenregeling samenhangende administratieve lasten. Door de voorwaarden voor
de gerichte vrijstelling voor vakliteratuur en inschrijfkosten in een
beroepsregister en voor de nihil-waardering voor werkkleding met een
bedrijfslogo wordt de met deze kostencategorieën samenhangende
voorziene reductie van administratieve lasten niet gerealiseerd. In de
internetconsultatie van de URLB 2011 kwam naar voren dat de praktijk de
voorkeur geeft aan de voorgestelde verruiming ondanks de daarmee
samenhangende administratieve lasten.
De heer Braakhuis vraagt of kan worden gekeken naar de mogelijkheden
van vergroening van woonwerkverkeer. Het kabinet ziet thans geen reden
om de 19 cent per kilometer aan te passen.
Mevrouw Neppérus en de heer Slob vragen naar de motie Aptroot waarin
wordt verzocht om een fiscale fietsregeling.2 De werkkostenregeling biedt
al een waaier aan mogelijkheden voor het fiscaal onbelast verstrekken van
de fiets. Gelet op deze mogelijkheden zou het dubbelop zijn ook nog een
gerichte vrijstelling op te nemen voor de aanschaf van een (elektrische)
fiets voor woonwerkverkeer in ruil voor een woonwerkvergoeding, zoals
in deze motie wordt verzocht, terwijl een dergelijke gerichte vrijstelling de
eenvoud vermindert. Allereerst kan de werkgever € 0,19 per kilometer
geven voor zakelijk gebruik van de fiets, inclusief woonwerkverkeer. Van
dit bedrag kan in de regel een aardige fiets bekostigd worden. Voorts kan
de werkgever onder de werkkostenregeling een vergoeding geven voor de
aanschaf van een fiets zonder nadere normeringen en beperkingen,
waarbij gebruik gemaakt kan worden van de forfaitaire ruimte. Ten slotte
zijn er nog mogelijkheden te vinden binnen zogeheten cafetariaregelingen, die zich richten op fiscale optimalisering. In een cafetariasysteem
levert de werknemer brutoloon of vrije tijd in voor een fiscaal laag
gewaardeerd of onbelast loon. Voor de werkgever pakt dit op meerdere
punten gunstig uit. In de eerste plaats omdat het hem geen geld kost. In
de tweede plaats omdat de werkgever zich in de regel premies werknemersverzekeringen bespaart. Voorts is bij omzetting van een reiskostenvergoeding (via een personeelslening) in een vergoeding voor de
aanschaf van een fiets geen sprake van beslag op de forfaitaire ruimte. In
het geheel van stimuleringsmogelijkheden voor aanschaf en gebruik van
de fiets vraag ik aandacht voor het feit dat vrijwel alle fiscaal gefacilieerde
aanschaffingen van een fiets ook onder het oude regime van vergoedingen en verstrekkingen uit zo’n cafetariaregeling voortkomen. Dat zal
onder de werkkostenregeling naar verwachting niet anders zijn.

1
2

Kamerstukken II, 2009–2010, 32 130, nr. 3.
Kamerstukken II 2009/10, 31 796, nr. 14.

In het kader van de fiets in de werkkostenregeling vragen de heren
Braakhuis en Dijkgraaf naar leasefietsen, in het bijzonder voor elektrische
leasefietsen. Bij lease blijft de eigendom bij de werkgever. Het voordeel
van het privégebruik vormt loon voor de werknemer, en wel tegen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

15

waarde in het economische verkeer. De werkgever kan dit privé-voordeel
buiten het loon van de werknemer houden door het aan te merken als
eindheffingsbestanddeel en ten laste van de forfaitaire ruimte brengen. In
combinatie met de eerder genoemde cafetariamogelijkheden kan de
werkgever het beslag op de forfaitaire ruimte vermijden.
De opmerking van de heer Slob dat thuiswerken onder de werkkostenregeling niet goed zou uitpakken, biedt mij de gelegenheid duidelijkheid te
geven op dit punt. Ook in een artikel in De Telegraaf van 29 oktober jl.
wordt de suggestie gewekt dat een directeur-grootaandeelhouder onder
de werkkostenregeling duurder uit is met een thuiswerkplek. Wat is het
geval? Onder het «oude» regime van vrije vergoedingen en verstrekkingen geldt een vrijstelling voor de telewerkplek. De werkgever kan de
inrichting van de werkruimte onbelast vergoeden, verstrekken of ter
beschikking stellen, voor zover de waarde in het economische verkeer van
die inrichting niet meer bedraagt dan € 1 815 per vijf jaar. Voorwaarde
daarbij is dat het gaat om een zelfstandig gedeelte van de woning,
woonboot of woonwagen. In het geval dat een werkruimte thuis niet
zelfstandig kan worden gebruikt, is de vergoeding belast. Voorts gelden,
afhankelijk van de vraag of de werknemer elders nog de beschikking over
andere werkruimte heeft, voorwaarden omtrent de hoogte van het
arbeidsinkomen dat in of vanuit de werkruimte thuis verdiend wordt.
Onder de werkkostenregeling vervalt deze telewerkvrijstelling. Dergelijke
verstrekkingen kunnen echter binnen de forfaitaire ruimte onbelast
worden vergoed. De werkkostenregeling biedt daarnaast ook een zekere
verruiming ten opzichte van het oude regime, met dien verstande dat de
werkgever in geval van thuiswerk in de zin van de Arbeidsomstandighedenwet, op de werkplek thuis onbelast de ergonomische inrichting van de
werkplek, de beeldschermwerkplek en de lichtvoorziening mag verstrekken. Er gelden voor de werkplek thuis geen nadere voorwaarden omtrent
zelfstandig gebruik van de werkruimte en de hoogte van het inkomen dat
in of vanuit deze werkruimte verdiend wordt.
De heer Dijkgraaf vraagt aandacht voor de ambtswoning van de burgemeester, waarvoor op grond van het rechtspositiebesluit Burgemeesters
een korting van 12% op de bezoldiging wordt toegepast. Hij verzoekt de
fiscale behandeling hierop af te stemmen. Fiscaal gezien is sprake van de
verstrekking van woongenot (loon in natura) waarvoor in principe de
waarde in het economische verkeer geldt. In geval van een woning die
gebruikt wordt ter behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking, zoals
dat bij een dienstwoning aan de orde is, waarbij een werknemer zich
redelijkerwijs niet kan onttrekken aan het gebruik van die woning, wordt
de waarde in het economische verkeer gemaximeerd op 18% van het
jaarloon. De ambtswoning van een burgemeester is feitelijk een gewone
(representatieve) woning, die de burgemeester in de regel zonder
problemen kan weigeren. Derhalve geldt voor het genot van het gebruik
van de burgemeesterwoning al sinds jaar en dag de hoofdregel, waarde in
het economische verkeer. Ik zie dan ook geen aanleiding de fiscale
behandeling van de ambtwoning van een burgemeester te herzien, mede
gelet op de ongelijke behandeling die daarvan het gevolg zou kunnen zijn,
bijvoorbeeld voor predikanten. Overigens merk ik op, dat onder de
werkkostenregeling met betrekking tot de waardering van de dienstwoning geen wijziging optreedt.
De heer Groot vraagt naar de gevolgen van de werkkostenregeling, met
name naar de verdeling van lasten en lusten over verschillende sectoren.
De werkkostenregeling werkt zo uit dat bedrijven of sectoren met relatief
gemiddeld hoge lonen in absolute zin meer forfaitaire ruimte hebben dan
bedrijven met relatief gemiddeld lage lonen. Daarmee is nog niet gezegd
dat de werkkostenregeling bedrijven met relatief gemiddeld lage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

16

inkomens veel geld gaat kosten. Dat is namelijk afhankelijk van de mate
waarin dergelijke bedrijven vergoedingen en verstrekkingen willen laten
neerslaan in de forfaitaire ruimte. Zoals ook in de internetconsultatie van
de URLB 2011 naar voren is gekomen verhoudt een ruime regeling voor
personeelskorting in de modebranche, de heer Groot vraagt daarnaar, zich
niet goed met de relatief lage lonen in die branche en de relatief hoge
graad van deeltijdwerkers.
De heer Omtzigt vraagt voorts of het de bedoeling van de werkkostenregeling is om de werkgever te laten afrekenen over maaltijden die zeevarenden genieten of die medewerkers tezamen met bewoners in
gezinsvervangende tehuizen gebruiken. De werkkostenregeling brengt
geen wijziging in de bestaande situatie. In de eerste nota van wijziging
van de Fiscale verzamelwet1 is de gerichte vrijstelling voor tijdelijke
verblijfkosten in de werkkostenregeling aangevuld met maaltijden met
een meer dan bijkomstig zakelijk karakter. Daaronder vallen ook de
maaltijden aan boord van zeeschepen of in gezinsvervangende tehuizen.
Als de werknemer door zijn werk zich niet aan de maaltijd kan onttrekken,
zoals dat het geval is tijdens werkzaamheden op niet permanente locaties
of aan boord van vliegtuigen, schepen of boorplatforms of bij therapeutisch mee-eten, of niet thuis kan eten, zoals dat bij overwerk het geval is,
kan de werkgever een dergelijke maaltijd onbelast vergoeden of
verstrekken.
De heer Groot merkt op dat de zeescheepvaart heeft geklaagd dat de
werkkostenregeling tientallen miljoenen gaat kosten en vraagt om een
reactie, gelet op het feit dat zeevarenden aan boord moeten eten en
slapen. Voor wat betreft de maaltijden heb ik hierboven al aangegeven dat
de opvattingen over maaltijden aan boord niet zijn gewijzigd en dat deze
maaltijden onbelast verstrekt kunnen worden. Voor wat betreft slapen op
de werkplek geldt een forfaitaire waardering van € 5 per nacht. Ook bij de
internetconsultatie URLB 2011 is aandacht gevraagd voor de forfaitaire
waardering van huisvesting en van inwoning op de werkplek. Het in de
consultatieversie opgenomen onderscheid tussen huisvesting en
inwoning bleek lastig. Dit heeft geleid tot verdere vereenvoudiging met
één forfaitair bedrag.
De heer Omtzigt vraagt hoeveel bedrijven overgaan naar de werkkostenregeling. Op deze vraag is nog geen concreet antwoord te geven. De
regeling gaat pas per 1 januari 2011 in. Daarbij zij aangetekend dat het
gaat om een omvangrijke regimewijziging die veel voorbereidingstijd
kost. De signalen uit de praktijk zijn bemoedigend en sinds de publicatie
van de URLB 2011 en de rapportage over de internetconsultatie neemt de
bekendheid toe. Zo voert de Belastingdienst reeds gesprekken met enkele
grote werkgevers die aangeven per 1 januari 2011 de overstap te maken.
Ook bereiken mij signalen dat met name de beoordeling van de arbeidsvoorwaardelijke aspecten tijd vergt, zodat de overstap niet meteen per
1 januari 2011 zal plaatsvinden.
Verhoging tabaksaccijns

1
2

Kamerstukken II, 2009/10, 32 401, nr. 5.
Tweede Kamer 2009/10, nr. 297.

De heer Braakhuis vraagt waarom er wel een accijns wordt geheven op
tabak en niet op softdrugs. In antwoord op eerdere kamervragen2 is
uiteengezet dat het uit hoofde van Europees recht niet is toegestaan
invoerrechten en btw te heffen op cannabis. Het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschappen heeft in de zaak Horvath-Hauptzollamt
Hamburg-Jonas (5 februari 1981, 50/80) beslist dat goederen die verboden
zijn, zoals verdovende middelen, niet mogen worden belast met invoerrechten. Voorts heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in de zaak Happy Family (5 juli 1988, 289/86) beslist dat geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

17

omzetbelastingschuld ontstaat bij de illegale levering van verdovende
middelen. Naar analogie van de in de jurisprudentie voor de omzetbelasting en invoerrechten neergelegde lijn, ben ik van oordeel dat ook van
een accijnsheffing op dergelijke producten geen sprake kan zijn.
De heer Dijkgraaf vraagt of de shagsaccijns gelet op de volksgezondheid
meer in harmonie kan worden gebracht met de sigarettenaccijns. Er
bestaat wat mij betreft geen verschil van mening over het feit dat zowel
sigaretten als shag een schadelijke invloed hebben op de gezondheid.
Vanuit dat perspectief is er eigenlijk geen rechtvaardiging om de huidige
verschillen in relatieve accijnsdruk op sigaretten versus shag te handhaven. Andere factoren spelen echter ook een rol bij de instandhouding
van de verschillen in accijnsdruk tussen shag en sigaretten. Naast het
verschil in aard en verschijningsvorm van sigaretten en shag, wordt er
rekening gehouden met mogelijke grenseffecten. Voor shag bestaan er
momenteel al forse accijnsdrukverschillen ten opzichte van sommige
buurlanden. Shag wordt in bijna alle lidstaten van de EU lager belast dan
sigaretten. Zo ook in België en Duitsland, andere belangrijke shagmarkten.
Ook de prijs van shag is in de ons omringende landen vaak lager. Een
accijnsverhoging in Nederland die de huidige verschillen tussen accijns
op sigaretten en shag in Nederland zou beperken of wegnemen, zou voor
shag tot nog grotere en daardoor in hoge mate ongewenste prijsverschillen leiden met de ons omringende landen. Bovendien zijn er geen
aanwijzingen dat er sprake is van substitutie-effecten van sigaretten naar
shag. De ontwikkeling van de marktverhoudingen tussen sigaretten en
shag is door de jaren heen redelijk stabiel en geeft dan ook op zichzelf
geen aanleiding voor een substantiële wijziging in de verhouding tussen
de accijnstarieven voor sigaretten en shag.
Overige fiscale maatregelen 2011
Faciliteiten MKB-beleggingen

1
Prof. dr. L.G.M. Stevens, Fiscale Beleidsnotities 2001, WFR 2010/6875.

De heer Groot en mevrouw Neppérus hebben vragen gesteld over de
faciliteiten voor MKB-beleggingen. De heer Groot heeft daarbij aangegeven gevoelig te zijn voor de kritiek op de complexiteit van de met de
faciliteiten voor MKB-beleggingen verband houdende regelgeving.
Mevrouw Neppérus vraagt naar de overwegingen van het kabinet tussen
het belang voor het midden- en kleinbedrijf (hierna: MKB) om vermogen
aan te trekken en de ingewikkeldheid van de regeling. De heer Omtzigt
sluit zich bij deze vragen aan. In het algemeen deel van de memorie van
toelichting op het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2011 is
opgenomen dat de extra administratieve lasten voor bedrijven € 0,4 mln.
zouden bedragen. Ter zake van de uitvoeringskosten voor de Belastingdienst is aangegeven dat ook die kosten in verhouding tot het beoogde
fiscale voordeel van de faciliteiten en in verhouding tot de omvang van de
doelgroep naar verwachting hoog zouden zijn. Als tegenover deze kosten
een duidelijke opbrengst stond in de vorm van een goed werkbare
regeling die het beoogde belang zou dienen, zou de afweging wellicht tot
een andere conclusie hebben geleid. Echter, juist door de ingewikkeldheid
en de extra administratieve lasten is de verwachting dat de regeling niet
effectief zal zijn en het beoogde doel niet zal bereiken. Deze verwachting
werd gedeeld door verschillende marktpartijen die over het voorstel
geconsulteerd zijn. Ik kan in dit kader voorts nog refereren aan de duidelijk
negatieve opinie van de heer Stevens over de regeling in het door de heer
Omtzigt aangehaalde artikel in het Weekblad voor Fiscaal Recht.1 Naar de
mening van het kabinet past een dergelijk ingewikkelde regeling, die hoge
administratieve lasten en uitvoeringskosten met zich zou meebrengen en
waarvan volgens verschillende marktpartijen vanwege de ingewikkeldheid
en administratieve lasten weinig tot geen gebruik gemaakt zal worden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

18

niet in de, door alle leden, gewenste vereenvoudiging van het fiscale
stelsel.
De heren Groot en Omtzigt vragen of een alternatieve en eenvoudiger
manier bestaat om het doel, versterken van het eigen vermogen van het
MKB, te bereiken. Mede vanwege de eisen die de Europese staatssteunregels stellen, lijkt het niet mogelijk een vergelijkbare eenvoudiger fiscale
regeling op te stellen. In dit kader kan ik wel refereren aan het bestaande
instrumentarium dat specifiek gericht is op het vergroten van het eigen
vermogen: de Groeifaciliteit voor eigen vermogen, die onder de verantwoordelijkheid van de Minister van ELI valt. In voortdurende samenspraak
met de sector, onder meer via MKB Nederland, wordt door het Ministerie
van Financiën en het Ministerie voor ELI gezocht naar mogelijkheden om
een betere toegang van het MKB tot de kapitaalmarkt te bereiken.
Loon in, loon over
Mevrouw Neppérus vraagt om duidelijkheid over de stand van de
eenduidige loonaangifte. Tevens spoort zij aan tot «geen woorden maar
daden». Onder het vorige kabinet hebben de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en mijn voorganger het standpunt ingenomen om de
eenduidige loonaangifte niet per 1 januari 2011 in te voeren. In een brief
van 19 januari 20101 hebben zij dit de Tweede Kamer laten weten. Dit had
onder andere te maken met de al bereikte lastenreductie door het gebruik
van Polis in het najaar 2009. De gegevens in de polisadministratie zijn
aanzienlijk in kwaliteit verbeterd, waardoor destijds op basis van de
polisadministratie ook al daglonen kunnen worden vastgesteld. Door dit
resultaat bleek het draagvlak bij VNO-NCW en MKB-Nederland voor de
maatregelen te zijn afgenomen. In voornoemde brief is tevens aangekondigd dat de komende tijd samen met de softwareleveranciers zal
worden ingezet op het terugdringen van het aantal correctieberichten en
fouten in de loonaangiften. Verder is aangekondigd dat met de softwareleveranciers zal worden nagegaan op welke wijze er naar de burger toe
transparantie, stabiliteit en eenduidigheid kan worden verkregen. Bij brief
van 31 mei 20102 is uw Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van
deze onderzoeken. Tevens is aangekondigd dat de onderzoeken naar
verwachting in oktober 2010 worden afgerond. Conform de toezegging in
laatstgenoemde brief zal uw Kamer vóór 1 december 2010 worden
geïnformeerd over de uitkomsten van de onderzoeken.3 Overigens zijn
verschillende belanghebbende partijen zoals de softwareleveranciers,
werkgevers en Actal betrokken bij de uitvoering van de onderzoeken. Door
deze wijze van onderzoek zal er een afgestemd stuk aan uw Kamer
worden aangeboden. De onderzoeksresultaten bieden voldoende aanknopingspunten om woorden in daden om te zetten. Dit sluit naadloos aan bij
de daadkracht waartoe mevrouw Neppérus oproept.
Vrijstelling premie arbeidsinschakeling en vergoeding vrijwilligerswerk
De heer van Vliet vraagt naar de behandeling van de vergoeding voor
vrijwilligerswerk in het kader van de kwijtscheldingsregeling. Een
vergoeding voor vrijwilligerswerk staat niet aan kwijtschelding in de weg.
In de kwijtscheldingsregeling wordt een dergelijke vergoeding niet
meegeteld bij de berekening van het netto-besteedbaar inkomen.
1
Kamerstukken II 2009/10, 26 448, nr. 425,
blz. 2.
2
Kamerstukken II 2009/10, 31 066, nr. 88
(bijlage 6).
3
Kamerstukken II 2009/10, 31 066, nr. 88,
blz. 3.

Jaarloonuitvraag
De heer Omtzigt geeft aan geen voorstander te zijn van het verlengen van
de tijdelijke regeling uitvraag jaarloongegevens. Hij vraagt of het voorstel
bij nota van wijziging kan worden geschrapt. De verlenging van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

19

tijdelijke regeling jaarloongegevens maakt het voor de Belastingdienst
mogelijk tijdig de ontbrekende of onjuiste, onvolledige of onbruikbare
loonaangiften van circa 10 000 (wisselende) inhoudingsplichtigen over
een of meerdere tijdvakken tijdig te corrigeren. Het gaat dus niet per se
om inhoudingsplichtigen die maandelijks netjes hun gegevens aanleveren, zoals de heer Omtzigt aangeeft. Doordat inhoudingsplichtigen niet
in staat zijn of niet bereid zijn om de loonaangiften (tijdig) in te dienen of
door tijdelijke problemen bij een tussentijdse wisseling van (aangifte)softwarepakket, het uitbrengen van tussentijdse releases van een salarissoftware en bij fusies van ondernemingen ontstaan voornoemde problemen bij het verstrekken van gegevens. Het voorstel is noodzakelijk voor
de processen die gebruik maken van fiscale jaarloongegevens zoals het
vaststellen van de verschuldigde inkomstenbelasting, het vaststellen van
toeslagen en het teruggeven van de bijdrage Zorgverzekeringswet.
Bedrijfsmatig is een spoedige correctie op de onjuiste aangiften
vooralsnog alleen via de jaarloonuitvraag te realiseren. Het kabinet is het
eens met de heer Omtzigt dat de jaarloonuitvraag niet eeuwigdurend
moet zijn. Er moet echter wel een goed alternatief zijn om tot een goede
set fiscale jaarloongegevens te komen waarop andere systemen zich
kunnen baseren. Daarom zeg ik een analyse in de tweede helft van 2011
toe waarin meer specifiek wordt onderzocht in welke gevallen en waarom
op dat moment nog gebruik gemaakt wordt van de bevoegdheid in artikel
39b van de Wet op de loonbelasting 1964. Aan de hand van deze analyse
zal tevens worden bezien of ook op een andere wijze de mogelijkheid
bestaat de gegevensstroom naar de Belastingdienst te verbeteren en de
groep inhoudingsplichtigen die onjuiste, onvolledige of onbruikbare
gegevens verstrekken, verder kan worden beperkt.
Uitzondering partnerbegrip verpleeghuissituaties
De heer Koolmees vraagt wat er nu precies gewijzigd wordt in het
partnerbegrip van de Successiewet 1956. Het antwoord op deze vraag kan
kort zijn: er verandert inhoudelijk niets. De voorgestelde wijzigingen
houden verband met de inwerkingtreding van de basispartnerdefinitie in
de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Die definitie is niet geheel gelijk
aan die welke vorig jaar is ingevoerd in de Successiewet 1956. Omdat de
definitie in de Algemene wet inzake rijksbelastingen uit de aard der zaak
van toepassing is op alle andere fiscale wetten, was het noodzakelijk om
een technische slag te maken opdat het partnerbegrip van de Successiewet 1956 niet inhoudelijk zou wijzigen.
De heer Omtzigt merkt op dat de voorgestelde regeling voor ongehuwd
samenwonenden die door opname in een verpleeg- of verzorgingshuis
niet langer op hetzelfde adres in de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens staan ingeschreven, op verzoek toch aangemerkt
kunnen worden als partners positief is. Hij vraagt zich wel af hoe
omgegaan wordt met de situatie dat één van beide belastingplichtigen
geen verzoek kan doen voor de toepassing van de regeling, bijvoorbeeld
doordat hij wilsonbekwaam is. Het kabinet is verheugd over de waardering van de heer Omtzigt voor de voorgestelde regeling. In de praktijk
zal geen probleem ontstaan wanneer één van beide partners geen verzoek
kan doen voor de toepassing van de regeling. Of partners hebben in de
meeste gevallen zelf al een regeling getroffen, zodat een rechtshandeling
namens deze persoon toch mogelijk is. Het doen van een gezamenlijk
verzoek zal deze regeling volgen. Of, als dat niet het geval is, zal de
Belastingdienst coulant omgaan met de situatie dat het voor één van
beide belastingplichtigen niet mogelijk is om een verzoek te doen, zodat in
die situatie toch van de voorgestelde regeling gebruik kan worden
gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

20

Beperking vrijstelling schenkbelasting Koninklijk Huis
De heren Bashir, Koolmees, Braakhuis en Van Vliet gaan allen in op de
voorgestelde inperking van de vrijstelling schenkbelasting in de Successiewet 1956 voor schenkingen door leden van het Koninklijk Huis. De heer
Bashir gaat in zijn vraag ervan uit dat alle leden van het Koninklijk Huis
zijn vrijgesteld van zowel de erfbelasting als de schenkbelasting en vraagt
waarom voor de erfbelasting niet dezelfde beperking gaat gelden als nu
voor de schenkbelasting. Hier moet sprake zijn van een misverstand. Op
grond van de Successiewet 1956 geldt geen vrijstelling voor erfbelasting
voor leden van het Koninklijk Huis, noch een speciale vrijstelling voor
ontvangen schenkingen. Wel geldt krachtens artikel 33 van die wet een
vrijstelling voor schenkingen door leden van het Koninklijk Huis. Deze
bepaling is zo ruim geformuleerd dat zij ook van toepassing is wanneer
leden van het Koninklijk Huis schenkingen doen aan andere leden van het
Koninklijk Huis. Deze reikwijdte schiet voorbij aan het doel van de
bepaling, namelijk te voorkomen dat burgers die een schenking krijgen
van de Koning (hier in functionele zin gebruikt), over die schenking
belasting zouden moeten betalen. Daarom wordt de bepaling thans
beperkt tot een vrijstelling voor schenkingen door de Koning, zijn
vermoedelijke opvolger en de voormalige Koning uit hoofde van hun
functie en hoedanigheid. Het betreft een codificatie van de bestaande
praktijk die op initiatief van het Koninklijk Huis sinds 1992 wordt gehanteerd.
In artikel 40 van de Grondwet is de vrijstelling van persoonlijke belastingen van (leden van) het Koninklijk Huis geregeld. Daarbij is een
expliciete vrijstelling opgenomen voor de rechten van successie,
overgang en schenking – de oude benaming voor de schenk- en erfbelasting – voor hetgeen de Koning of zijn vermoedelijke opvolger verkrijgt
van een lid van het Koninklijk Huis. Deze vrijstellingen zijn opgenomen om
te voorkomen dat als gevolg van het betalen van deze belastingen het
vermogen van de Koning zodanig zou worden uitgehold dat het hem niet
meer mogelijk zou zijn de functie als staatshoofd op passende wijze uit te
oefenen.
De heer Koolmees stelt enkele feitelijke vragen naar aanleiding van de
inperking van de vrijstelling schenkbelasting voor schenkingen door leden
van het Koninklijk Huis. In antwoord daarop kan ik meedelen dat volgens
het Nederlandse belastingstelsel iedereen die belasting verschuldigd is,
aangifte moet doen. Die aangifteplicht geldt evenzeer als de inspecteur de
belastingplichtige heeft uitgenodigd aangifte te doen, ook als er feitelijk
geen belasting verschuldigd is. Families kunnen niet gezamenlijk een
collectieve aangifte doen, de aangifteplicht is persoonlijk. Wel kunnen
voor de erfbelasting de erfgenamen gezamenlijk aangifte doen op één
aangiftebiljet, waarbij zij domicilie kiezen bij een van hen als vast
aanspreekpunt voor de Belastingdienst. Uiteraard kunnen de erfgenamen ook een
van hen, of een derde zoals een notaris, volmacht verlenen namens hen
aangifte te doen. Daarbij is echter per erfgenaam toch sprake van een
individuele aangifte, en volgt er ook een individuele aanslag. De belastingvrijdom die het Koninklijk Huis geniet, is beperkt tot de uitkeringen die de
leden van dat Huis op grond van de Wet financieel statuut van het
Koninklijk Huis ontvangen van het Rijk, en voor de vermogensbestanddelen die dienstbaar zijn aan de uitoefening van het koningschap. Voor
het overige zijn de leden van het Koninklijk Huis op dezelfde wijze aan de
belastingen onderworpen als andere Nederlanders. Met andere woorden
de leden van het Koninklijk Huis betalen in principe belasting over het
inkomen en vermogen voor zover niet een vrijstelling geldt gerelateerd
aan de positie van het (toekomstig) Staatshoofd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

21

Met betrekking tot de vraag van de heer Braakhuis over de omvang van
de fiscale vrijstellingen met het oog te achterhalen wat de grootte van het
vermogen is van de koninklijke familie merk ik op dat daarin geen inzicht
kan worden gegeven omdat dit in strijd is met de fiscale geheimhoudingsplicht.
De heer Van Vliet geeft aan dat hij de vrijstelling van artikel 33, onder 1,
van de Successiewet 1956 die van toepassing is op schenkingen door een
beperkte groep leden van het Koninklijk Huis een anomalie vindt in
moderne belastingwetgeving en vraagt of ik erover na wil denken deze
vrijstelling af te schaffen. Ik moge erop wijzen dat de bedoelde vrijstelling
niet een faciliteit is ten gunste van de Koning, zijn opvolger of voorganger
is, maar juist ten goede komt aan degene die de schenking ontvangt.
Daarbij zal geen sprake zijn van een subjectieve vrijstelling op grond van
afkomst. De vrijstellingsbepaling moet gezien worden in lijn met de
vergelijkbare in de Succesiewet 1956 opgenomen vrijstellingen voor
datgene wat verkregen wordt van de Staat, gemeente of provincie. Ook in
dergelijke situaties past het dat de ontvangende partij geen belasting
hoeft te betalen.
Doorlopend beslag
De heer Bashir vraagt naar de maatregel in de Invorderingswet 1990 en de
Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen die het doorlopen van
beslag op een VT of een voorschot op een toeslag mogelijk maakt. De heer Bashir acht deze maatregel
disproportioneel bij een conservatoir beslag omdat een conservatoir
beslag eenvoudig is te leggen. De voorgestelde maatregel om doorlopend
beslag op een VT of een voorschot op een toeslag mogelijk te maken zou
in de praktijk nauwelijks toepassing vinden bij een conservatoir beslag. In
het jaar 2010 is tot nu toe 170 000 keer beslag gelegd onder de ontvanger
van de Belastingdienst en onder de Belastingdienst/Toeslagen. Hiervan
betrof het slechts 8 keer een conservatoir beslag bij een particulier.
Niettemin zal, vanwege het bijzondere karakter van een conservatoir
beslag, bij nota van wijziging worden geregeld dat de maatregel alleen
toepassing vindt bij een executoriaal beslag.
Verlaagd tarief glastuinbouw
De heer Bashir vraagt of er nog een vorm van lastenverlichting voor de
glastuinbouw zal worden geïntroduceerd ingeval geen goedkeuring wordt
verleend voor de verlaagde energiebelastingtarieven voor de glastuinbouw. De heer Bashir vraagt tevens of de Kamer kan worden geïnformeerd zodra er meer duidelijkheid is over de goedkeuring van de EC.
Voorshands wordt er van uitgegaan dat de Europese Commissie
goedkeuring zal verlenen voor de toepassing van de verlaagde tarieven in
de glastuinbouw. Indien die goedkeuring wordt geweigerd ontstaat een
nieuwe situatie. Op dit moment is geen andere lastenverlichting van de
glastuinbouw voorzien. De budgettaire opbrengst als gevolg van het
eventueel vervallen van het verlaagde tarief zal worden betrokken bij de
integrale afweging onder het hele lastenkader. Uiteraard zal de Kamer
geïnformeerd worden zodra er duidelijkheid is over de reactie van de
Europese Commissie met betrekking tot de verlaagde tarieven in de
glastuinbouw.
Dwangsomregeling toeslagen
De heer Omtzigt vraagt waarom de toepassing van de dwangsomregeling
op toeslagen wordt uitgesteld, en waarom dit uitstel zo lang is. Op
1 oktober 2009 is de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

22

(Wet dwangsom) in werking getreden. Dit heeft geresulteerd in de
dwangsomregeling in de Algemene wet bestuursrecht. Bij de invoering
van de Wet dwangsom is onderkend dat sommige wettelijke beslistermijnen mogelijk niet reëel zijn en in dat geval zouden moeten worden
aangepast. Voor de toeslagen zijn er nog geen termijnen aangepast. Wél
is onderkend dat de Belastingdienst/Toeslagen nog niet in staat is te
voldoen aan enkele beslistermijnen van de Awir, maar op dat moment kon
nog niet worden overzien in hoeverre dit een structureel karakter had. De
dwangsomregeling is in Overige fiscale maatregelen 2009 voor de Awir
buiten werking gesteld tot 1 januari 2011 in afwachting van de komst van
het nieuwe toeslagensysteem.1 Op basis van de ervaringen met het
nieuwe systeem zou dan moeten blijken welke afdoeningstermijnen ook
structureel niet reëel haalbaar zijn. Uit de halfjaarsrapportages van de
Belastingdienst blijkt dat het nieuwe toeslagensysteem nog niet live is.
Zoals ook in het Algemeen overleg van 6 oktober 2010 door de minister
van Financiën is aangegeven, draait dit nieuwe systeem nu schaduw. De
bevindingen die daaruit voortkomen, worden nu opgelost. De transitie
van de huidige systemen naar het nieuwe systeem zal veel tijd vergen,
omdat het noodzakelijk is om zorgvuldig te zijn. Zeker omdat de huidige
toeslagensystemen steeds beter lopen, gebeurt dit voorzichtig, gefaseerd,
met verstand en niet plotseling. Om de gevolgen van de Wet dwangsom
toch te kunnen duiden is er door de Belastingdienst een analyse gemaakt.
Hieruit blijkt dat – met de huidige systemen en processen – er een risico
gelopen wordt van ongeveer € 3,9 mld. op jaarbasis2. Dit bedrag laat zich
als volgt onderbouwen.
Het niet halen van wettelijke beslistermijnen heeft vanaf 1 januari 2011 tot
gevolg dat de burger de Belastingdienst/Toeslagen in gebreke kan stellen.
Na verloop van 14 dagen verbeurt de Belastingdienst/Toeslagen een
dwangsom van € 30 per dag voor maximaal 42 dagen. De maximale
dwangsom is € 1260. De Belastingdienst/Toeslagen moet ongeveer 8 mln.
toeslagen in het jaar volgend op het toeslagjaar definitief vastgestellen. In
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen is bepaald dat een
burger een definitieve vaststelling moet krijgen, als hij zijn aangifte
inkomstenbelasting voor 1 april heeft ingediend. Niet alle burgers die een
toeslag ontvangen doen aangifte voor de inkomstenbelasting en niet alle
burgers die wel aangifte doen, dienen voor 1 april hun aangifte inkomstenbelasting is. In totaal betekent dit dat ongeveer 3 mln. toeslagen van
de hiervoor genoemde 8 mln. voor 1 juli definitief vastgesteld zouden
moeten worden. Met de huidige processen lukt het de Belastingdienst niet
om voor 1 september de definitieve vaststellingen te berekenen en
verzenden. Dit blijkt ook uit de diverse halfjaarsrapportages die aan Uw
Kamer zijn verzonden. Het gevolg is dat burgers de maximale dwangsom
kunnen gaan claimen. Uitgaande van 100% claimgedrag van burgers kan
het financiële risico oplopen tot ongeveer € 3,8 mld. per jaar. Daarnaast
geldt dat met de huidige toeslagsystemen de wettelijke termijnen voor het
afhandelen van eerste aanvragen en wijzigingen in ongeveer 2,5% van de
gevallen niet gehaald worden. Dit betekent dat de er jaarlijks in ongeveer
65 000 gevallen een in gebreke stelling kan plaatsvinden. Het financiële
risico bij 100% claimgedrag bedraagt dan ongeveer € 80 mln. De
verwachting is overigens dat als het nieuwe toeslagensysteem live is, dit
financieel risico wordt weggenomen. Onderverdeeld naar de diverse
toeslagen ziet het bedrag aan uit te betalen dwangsommen er als volgt
uit:
Te betalen dwangsommen per toeslagsoort (bedragen euro x mln)
1

Kamerstukken II 2008/09, 31 705, nr. 3, blz.
10 en 11.
2
Het gedragseffect van burgers is niet exact
in te schatten. Evenwel is het de verwachting
dat veel burgers de Belastingdienst/Toeslagen
in gebreke zullen gaan stellen.

Zorgtoeslag
Huurtoeslag

Definitief toekennen

Wijzigingen/
Aanvragen

Totaal

2 465
615

15
20

2 480
635

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

23

Definitief toekennen

Wijzigingen/
Aanvragen

Totaal

515
205

5
40

520
245

3 800

80

3 880

Kindgebonden budget
Kinderopvangtoeslag
Totaal

Zoals aangegeven wordt het overgrote deel van het financiële risico
veroorzaakt door het proces van definitief vaststellen. Onderzocht is – met
aannames – of dit proces versneld kan worden als het nieuwe toeslagensysteem live is. Een versnelling lijkt mogelijk, maar die versnelling is lang
niet voldoende om het financieel risico geheel weg te nemen. De reden
hiervan ligt buiten het toeslagenproces. Voor het definitief toekennen zijn
onder andere de huishoudinkomens van de aangiften inkomstenbelasting
nodig. Het huidige proces om deze inkomens te verkrijgen vergt structureel meer tijd, waardoor de definitieve toekenningen niet voor de
wettelijke termijn van 1 juli kunnen worden opgelegd. Om het proces
structureel te versnellen moeten enerzijds de aanslagsystemen van de
Belastingdienst worden aangepast, anderzijds zal ook de wetgeving
aangepast moeten worden. Het gaat om een ingrijpende aanpassing die
niet snel te realiseren is.
Ook moet bedacht worden dat vereenvoudigingen in de wet- en regelgeving een bijdrage kan leveren om het financiële risico te beperken.
Daarom stel ik voor om met uw Kamer grondig van gedachten te wisselen
over mogelijke vereenvoudigingen in de wet- en regelgeving, zodat op
termijn – maar het liefst zo snel als mogelijk – ook de Belastingdienst/
Toeslagen gehouden kan gaan worden aan de Wet dwangsom.
Fiscale verzamelwet 2010
Peildatum box 3 in buitenlandsituaties
De heer Omtzigt vraagt het kabinet nogmaals te schetsen wat het voorstel
met betrekking tot de vermogensrendementsheffing in buitenlandsituaties
inhoudt, en of het laten vervallen van de voorgestelde artikelen 5.2, derde
lid, en artikel 7.7, vierde lid, van de Wet IB 2001 niet zuiverder is en beter
past bij de robuuste box 3-heffing. In de Fiscale vereenvoudigingswet
2010 is met betrekking tot de vermogensrendementsheffing in buitenlandsituaties voorzien in een tijdsgelange herrekening van het voordeel uit
sparen en beleggen in situaties waarin een belastingplichtige anders dan
door overlijden niet het gehele jaar binnenlands en/of buitenlands
belastingplichtige is. Hierbij werd de peildatum bij ontstaan van binnenlandse of buitenlandse belastingplicht op een tijdstip in de loop van het
kalenderjaar vervangen door dat latere tijdstip. Omdat deze verschuiving
van de peildatum op gespannen voet staat met Europees recht wordt nu
geregeld dat in alle situaties (ook de situaties waarbij slechts in een
gedeelte van het jaar sprake is van binnenlandse en/of buitenlandse
belastingplicht) wordt uitgegaan van de peildatum aan het begin van het
kalenderjaar. Als een belastingplichtige bijvoorbeeld door immigratie of
emigratie niet het gehele jaar binnenlands belastingplichtige is wordt hij,
door de voorgestelde bepalingen, geacht slechts de maanden waarin hij
wel binnenlands belastingplichtig was in die hoedanigheid een voordeel
uit sparen en beleggen te genieten, maar wel berekend naar de rendementsgrondslag op de peildatum. De systematiek is niet alleen
eenvoudig, maar past ook goed bij de gedachte achter de box 3-heffing.
Het laten vervallen van de voorgestelde bepalingen is niet zuiverder en
past evenmin beter bij de box 3-heffing. Door niet naar tijdsgelang te
herrekenen in genoemde situaties – de heer Omtzigt vraagt naar de
consequenties hiervan – zou een belastingplichtige ook in de heffing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

24

worden betrokken voor het rendement dat hij geacht wordt te genieten op
de grondslag sparen en beleggen in de periode dat hij niet (binnenlands
en/of buitenlands) belastingplichtig was. Daarmee kan naar mijn mening
niet worden gesproken van een zuiverder systeem. Het laten vervallen van
de bepalingen past derhalve zeker niet beter bij de vermogensrendementsheffing van box 3.
Zoals de heer Omtzigt in zijn aanvullende vragen opmerkt, vindt geen
herrekening van het voordeel uit sparen en beleggen plaats indien de
belastingplichtige in het kalenderjaar komt te overlijden. Er was – anders
dan bij de hiervoor genoemde buitenlandsituaties – namelijk geen directe
aanleiding om de in de Fiscale vereenvoudigingswet 2010 van vorig jaar
opgenomen regeling op dat punt aan te passen. Anders dan bij de
genoemde buitenlandsituaties was hier geen sprake van spanning met
Europees recht en was hier geen sprake van een risico dat de desbetreffende belastingplichtige dubbel zou worden belast. Anders dan de heer
Omtzigt verwacht ik overigens ook niet dat het ongewijzigd laten van de
regeling op dit punt tot emigratie zal leiden van belastingplichtigen die
hun overlijden voelen aankomen.
Aanmerkelijk belang (nota van wijziging)

1
Voor de aandelen die de langstlevende
echtgenoot krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, vindt er geen afrekening bij
overlijden van de eerststervende echtgenoot
plaats.

De heren Slob en Omtzigt verzoeken om een integrale doorschuifregeling
voor de inkomstenbelasting bij vererving van aanmerkelijk belangaandelen (ab-aandelen) indien de eindsituatie bij overlijden van een van de
echtgenoten zodanig is dat de langstlevende echtgenoot eigenaar wordt
van alle aandelen die de eerststervende echtgenoot bezat. In feite wordt
gevraagd om de doorschuifregeling in dergelijke situaties te verruimen
voor het aan de aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen. Het
doorschuiven van de ab-claim ter zake van het aan de aandelen toe te
rekenen beleggingsvermogen bij overlijden past niet bij de draagkrachtgedachte die aan de Wet IB 2001 ten grondslag ligt. Vanuit de draagkrachtgedachte dient de erflater uiterlijk bij zijn overlijden over zijn «totaalwinst» in
de heffing betrokken te worden. In dit geval is dat de meerwaarde van zijn
aandelen. Vanwege het belang van de economische bedrijvigheid en
vanwege de gebondenheid van het ondernemingsvermogen is daarvoor
niet gekozen. De claim op het ondernemingsvermogen kan om deze
redenen worden doorgeschoven. Dit belang en de gebondenheid van het
vermogen ontbreekt met betrekking tot het in de vennootschap aanwezige
beleggingsvermogen. Verder zou langer uitstel niet evenwichtig zijn ten
opzichte van de belastingheffing van andere beleggingen, zoals beleggingen die behoren tot de rendementsgrondslag van box 3 en jaarlijks in
de heffing worden betrokken. Voorts past een dergelijke aanpassing niet
bij de doelstelling van de op 1 januari 2010 ingevoerde doorschuifregeling
bij schenking van ab-aandelen met betrekking tot het overdrachtsmoment
van ab-aandelen. Bij vennootschappen met zowel ondernemingsvermogen als beleggingsvermogen zou het namelijk fiscaal weer aantrekkelijker worden om de overdracht aan het kind (beoogd opvolger) uit te
stellen tot het overlijden van de langstlevende echtgenoot. Ten slotte zou
een dergelijke aanpassing van de doorschuifregeling bij vererving van
ab-aandelen aan de echtgenoot de regelgeving nog gedetailleerder maken
en niet evenwichtig zijn ten opzichte van bijvoorbeeld de behandeling van
ongehuwden die een samenlevingsovereenkomst met verzorgingsgedachte hebben gesloten. Over de feitelijke heffing wordt nog het volgende
opgemerkt. De ab-heffing bedraagt 25% over de (eventuele) meerwaarde
van het aan de aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen. Indien de
aandelen tot een huwelijksgoederengemeenschap behoren, bedraagt de
heffing 12,5% vanuit het totale tot de huwelijksgoederengemeenschap
behorende pakket ab-aandelen bezien.1 Met een dergelijke heffing en het
feit dat de langstlevende echtgenoot voor de erfbelasting een partnervrij-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

25

stelling van € 600 000 (cijfer 2010) heeft, lijkt het niet dat de verzorging
van de langstlevende echtgenoot in gevaar komt. Verder wordt nog
opgemerkt dat voor de financiering van de door de erflater verschuldigde
inkomstenbelasting over het aan de aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen een tegemoetkoming in de Wet IB 2001 is opgenomen. De
maatregel geeft de erfgenamen de mogelijkheid om binnen twee jaar na
het overlijden van de erflater belastingvrij een dividend te laten uitkeren
door dit af te boeken op de (verhoogde) verkrijgingsprijs.
De heren Slob en Omtzigt vragen om een verruiming van voor de
inkomstenbelasting geldende doorschuifregeling bij vererving van tot een
aanmerkelijk belang behorende (cumulatief) preferente aandelen indien
de langstlevende echtgenoot eigenaar wordt van de aandelen die de
eerststervende echtgenoot bezit. Naar ik aanneem doelen de vragenstellers hierbij bijvoorbeeld op de uitwerking van het voorbeeld zoals
opgenomen op bladzijde 29 in de nota naar aanleiding van het verslag.1 In
dat voorbeeld zijn de aandelen X-bv, welke tot de huwelijksgoederengemeenschap van D en E behoren, in het kader van een bedrijfsopvolging
omgezet in (cumulatief) preferente aandelen waarbij hun kind F, de
beoogd opvolger, op dat moment alle gewone aandelen in X-bv heeft
verkregen. D overlijdt. Het overlijden van D vormt ingevolge artikel 4.16,
eerste lid, onderdeel e, van de Wet IB 2001 een fictieve vervreemding van
de (cumulatief) preferente aandelen in X-bv die D krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield voor de waarde in het economische verkeer. E
en F verkrijgen krachtens testament ieder de helft van de (cumulatief)
preferente aandelen in X-bv die D krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield. Ter zake van de vererving van de aandelen aan E is de
doorschuifregeling van artikel 4.17a van de Wet IB 2001 niet van toepassing omdat E geen aandeelhouder is van de gewone aandelen in X-bv.
Houders van (cumulatief) preferente aandelen kunnen worden beschouwd
als kapitaalverschaffers omdat zij feitelijk niets anders zijn dan financiers
van (de onderneming in) de vennootschap. Zoals door het vorige kabinet
is uiteengezet, zijn noch de doorschuifregeling voor de inkomstenbelasting, noch de faciliteiten voor de erf- en schenkbelasting bedoeld om
iedere kapitaalverstrekking aan een onderneming te faciliëren.2 De
overgang van dit soort van kapitaalvormen vormt geen bedrijfsopvolging.
Dit is alleen anders indien de houder van de (cumulatief) preferente aandelen voorheen bij de onderneming (in de bv)
betrokken is geweest en de preferente aandelen als het ware een
voorzetting vormen van zijn eerdere gerechtigdheid als «gewone»
aandeelhouder, en de (cumulatief) preferente aandelen worden verkregen
door degene die thans betrokken is bij de onderneming. Verder ligt het
niet voor de hand dat de aandelen aan de langstlevende echtgenoot (E)
toekomen in een situatie waarin de langstlevende echtgenoot niet de
beoogde bedrijfsopvolger is en er wel (cumulatief) preferente aandelen
zijn gecreëerd in het kader van een bedrijfsopvolging. Het ligt dan in de
lijn der verwachting dat de erflater (D) in zijn testament voorzieningen
heeft opgenomen op basis waarvan de (cumulatief) preferente aandelen
in geval van zijn overlijden bij die opvolger terechtkomen. In dat geval is
ter zake van de vererving aan de opvolger de doorschuifregeling wel van
toepassing.3

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 401, nr. 7,
blz. 29.
2
Kamerstukken I 2009/10, 32 128, nr. E, en
kamerstukken II 2008/09, 31 930, nr. 9.
3
Kamerstukken II 2009/10, 32 128, nr. 20,
blz. 22/23.
4
Kamerstukken II 2009/10, nr. 32 401, nr. 7,
blz. 25 e.v.

De heer Omtzigt vraagt aandacht voor de complexiteit van de regelgeving
met betrekking tot het vererven van tot een aanmerkelijk belang behorende aandelen of winstbewijzen die behoren tot een huwelijksgoederengemeenschap. Hij verwijst hierbij naar de voorbeelden zoals behandeld in
de nota naar aanleiding van het verslag4 en vraagt in hoeverre de regeling
nog begrijpelijk is en of er een herziening en vereenvoudiging van deze
problematiek mogelijk is. De regelgeving met betrekking tot het vererven
van tot een aanmerkelijk belang behorende aandelen of winstbewijzen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

26

behoren tot een huwelijksgoederengemeenschap is gedetailleerd en kan
mogelijk als gecompliceerd worden ervaren, maar is zeker uitvoerbaar.
Met betrekking tot de aangehaalde voorbeelden in de nota naar
aanleiding van het verslag merk ik op dat deze betrekking hebben op
specifieke situaties waarbij bewust wordt afgeweken van het testament
van de erflater. Bij dergelijke situaties zijn doorgaans fiscale adviseurs
betrokken, mede gelet op de omvang van het vermogen dat vererft. In dat
verband zal vaak ook in het aangiftetraject gebruik worden gemaakt van
professionele bijstand. De gedetailleerde regelgeving houdt verband met
de technische aard van de problematiek en is goed te verklaren vanuit de
uitgangspunten die aan de regeling ten grondslag liggen. Deze uitgangspunten zijn in de nota naar aanleiding van het verslag uitvoerig aan de
orde gesteld. Kort gezegd komt het er op neer dat afrekening van de
ab-claim ter zake van het aan de aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen bij overlijden van de ab-houder, past binnen de draagkrachtgedachte die aan de Wet IB 2001 ten grondslag ligt. Een vereenvoudiging in
de zin van het laten vervallen van deze uitgangspunten, zal leiden tot een
heffing die geen recht doet aan deze draagkrachtgedachte. Een vereenvoudiging in de zin dat de gehele meerwaarde in de heffing wordt
betrokken, dus zonder het thans gemaakte onderscheid tussen het aan de
aandelen toe te rekenen ondernemingsvermogen (doorschuif ab-claim
mogelijk) of beleggingsvermogen (geen doorschuif ab-claim mogelijk),
zou het belang van de economische bedrijvigheid en de gebondenheid
van het ondernemingsvermogen niet onderkennen.
In dit kader heeft de NOB nog opgemerkt dat de regeling tot verschillende
uitkomsten kan leiden afhankelijk van de inrichting van het testament en
de daaropvolgende verdeling van de nalatenschap en huwelijksgoederengemeenschap terwijl uiteindelijk alle aandelen na het overlijden van de
eerststervende echtgenoot toekomen aan het kind. In reactie hierop
verwijs ik naar de nota naar aanleiding van het verslag waarin is aangegeven dat dit is terug te leiden naar de toepassing van de gemiddelde
verkrijgingsprijs. Deze regeling binnen het regime voor ab-aandelen geldt
vanaf 1 januari 1997 en is ingevoerd om de regeling in de uitvoering
eenvoudiger te maken. Indien er voor zou worden gekozen om de regeling
van de gemiddelde verkrijgingsprijs in dergelijke situaties aan te passen,
zou hiermee een deel van de vereenvoudigingswinst van 1997 weer
worden ingeleverd.
De heer Groot, mevrouw Neppérus en de heer Omtzigt vragen of het
kabinet kan garanderen dat het zich in de toekomst niet meer voordoet dat
degenen die alleen een AOW-uitkering genieten, een aanslag inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen opgelegd krijgen, terwijl zij
normaliter niet in het aanslagtraject betrokken hoeven te worden. Het
kabinet stelt alles in het werk om het moeten opleggen van aaslagen te
voorkomen. Een maatregel als de onderhavige – het verhogen van de
aanslaggrens – is daar ook het laatste redmiddel voor. De desbetreffende
groep zal verder jaarlijks worden gemonitord.
Omdat op het moment van het vaststellen van de loonheffingstabellen
niet alle gegevens van het komende jaar bekend zijn, is het niet mogelijk
een waterdichte oplossing te bieden, maar wel een oplossing met
redelijke garantie. De hoogte van de AOW-uitkering kan namelijk worden
aangepast op 1 januari en op 1 juli, terwijl de loonheffingtabellen één keer
per jaar worden vastgesteld. De hoogte van AOW-uitkering is echter
meestal redelijk in te schatten. Door een percentage in de loonheffingtabel
bijzondere beloningen op basis van die schatting bij te stellen, kan het
bedrag van de loonheffing worden afgestemd op het te verwachten
bedrag aan inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen. In combinatie met de grenzen waarbinnen geen aanslag of teruggaaf wordt
vastgesteld, respectievelijk € 44 en € 14, wordt een vrij zekere oplossing
geboden. Voor AOW-ers met andere inkomstenbronnen naast de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

27

AOW-uitkering blijft de mogelijkheid om een aanslag te ontvangen
overigens altijd bestaan. Zij hebben meerdere inhoudingsplichtigen
waardoor correctie via de aangifte inkomstenbelasting nodig kan zijn.
Nader NOB-commentaar Fiscale verzamelwet 2010
Naar aanleiding van een vraag van de heer Omtzigt wordt hierna een
reactie gegeven op de tweede brief van de NOB over de Fiscale verzamelwet 2010, voor zover dit hiervoor nog niet aan de orde is geweest.
Hierbij wordt de indeling in deze brief aangehouden.
Terbeschikkingstellingsregeling
De NOB twijfelt aan de noodzaak van de reparatie naar aanleiding van het
arrest van de Hoge Raad van 15 januari 2010, nr. 08/03923, BNB 2010/100.
De NOB meent dat het vermeende misbruik vanwege de wijziging van de
tenaamstelling niet zo’n vaart zal lopen. Hierbij geeft de NOB aan dat er
een natuurlijke tegenkracht is, want een verlies op een tbs-vordering is
dan ook «slechts» aftrekbaar bij de andere, minstverdienende echtgenoot.
Als wordt aangeknoopt bij de bestuursbevoegdheid is de tbs-regeling bij gehuwden makkelijk te manipuleren
omdat een wijziging van de bestuursbevoegdheid relatief eenvoudig is te
realiseren. Hierbij zal men willen kiezen voor de fiscaal meest gunstige
optie. In geval van inkomsten zal men de bestuursbevoegdheid ten
aanzien van het ter beschikking gestelde vermogensbestanddeel willen
toekennen aan de minstverdienende echtgenoot. Indien men echter (op
termijn) een verlies verwacht zal men de bestuursbevoegdheid willen
toekennen aan de meestverdienende echtgenoot. Door de reparatie
worden dergelijke manipulatiemogelijkheden voorkomen.
Daarnaast wijst de NOB er op dat de reparatie niet geldt voor niet in
gemeenschap van goederen gehuwde echtgenoten terwijl zij evenzeer
een tbs-vordering op naam van de andere, minstverdienende echtgenoot
kunnen stellen. Zoals reeds aangegeven in de nota naar aanleiding van
het verslag1 zal een wijziging van de gerechtigdheid tot (ter beschikking
gestelde) vermogensbestanddelen in geval van samenwonende partners
die niet in gemeenschap van goederen zijn gehuwd en partners die zijn
gehuwd op huwelijkse voorwaarden juridische en economische gevolgen
hebben. De NOB wijst er op dat in veel huwelijkse voorwaarden verrekenbedingen zijn opgenomen op grond waarvan bij einde van het huwelijk
wordt afgerekend tussen echtgenoten alsof steeds sprake is geweest van
een gemeenschap van goederen. Getracht is de inbreuk op de jurisprudentie van de Hoge Raad zo beperkt mogelijk te houden en alleen in de
meest substantiële gevallen over te gaan tot reparatie. In dat kader komen
met name de in gemeenschap van goederen gehuwde echtgenoten in
beeld aangezien in die gevallen wijzigingen in bestuursbevoegdheid
staande het huwelijk geen economische gevolgen hebben. Overigens
merk ik nog op dat een verrekenbeding niet in alle situaties van beëindiging van het huwelijk behoeft te leiden tot afrekening alsof de echtgenoten in gemeenschap van goederen waren gehuwd. Overeengekomen
kan namelijk worden dat een verrekenbeding alleen geldt in geval van
echtscheiding of juist alleen in geval van overlijden van één van beide
echtgenoten.

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 401, nr. 7.

Verder wijst de NOB op problemen die ontstaan als wordt geswitcht van
artikel 3.91 naar artikel 3.92 van de Wet IB 2001. Volgens de NOB komen
rechtsvormwijzigingen juist heel vaak voor. Ik deel de mening van de NOB
dat rechtsvormwijzigingen vaak voorkomen. De gevolgen van rechtsvormwijzigingen in relatie tot de tbs-regeling zijn echter afhankelijk van de
omstandigheden van het geval. Voor zover er een switch plaatsvindt van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

28

artikel 3.91 van de Wet IB 2001 naar artikel 3.92 van de Wet IB 2001 en vice
versa zullen er geen problemen ontstaan indien sprake is van een switch
bij een en dezelfde belastingplichtige; alsdan is er namelijk geen staking
van een resultaat uit een werkzaamheid. Voor zover er een switch plaatsvindt van een tbs op basis van artikel 3.91 van de Wet IB 2001 van de ene
echtgenoot naar een tbs op basis van artikel 3.92 van de Wet IB 2001 bij
de andere echtgenoot, is er bij de ene echtgenoot wel een staking en bij
de andere echtgenoot een start van een werkzaamheid. Dit is ook het
geval in het eerder door de NOB aangehaalde voorbeeld. In dit voorbeeld
ging het om een ongebruikelijke tbs van een vader – die in gemeenschap
van goederen is gehuwd – aan hun meerderjarige zoon en waarbij de
vader bestuursbevoegd is met betrekking tot de ter beschikking gestelde
vermogensbestanddelen en waarbij de eenmanszaak van de zoon
vervolgens wordt omgezet in een bv. In dit geval ontstaat een afrekenmoment voor zover een deel van de tbs van de vader naar de moeder
verschuift. Hierbij kan overigens een beroep worden gedaan op de
betalingsfaciliteit van artikel 25, veertiende lid, van de Invorderingswet
1990. Naar verwachting zal dit specifieke geval van de NOB zich in de
praktijk niet vaak voordoen. Om die reden is besloten om de wetgeving
hiermee niet te verzwaren en in dergelijke gevallen zonodig met
toepassing van de hardheidsclausule tot een bevredigende oplossing te
komen in de vorm van een doorschuifregeling van de ene echtgenoot op
de andere echtgenoot. Indien blijkt dat dergelijke casusposities echter
meer dan incidenteel voorkomen, ben ik bereid om dit nader wettelijk te
regelen.
Voorts verzoekt de NOB nogmaals de tbs-inkomsten in artikel 2.17 van de
Wet inkomstenbelasting 2001 als gemeenschappelijk inkomensbestanddeel aan te merken dat vrij tussen de echtgenoten kan worden
verdeeld. Uitgangspunt van de Wet IB 2001 is dat de belastingheffing
zoveel mogelijk is geïndividualiseerd. Dit betekent dat de inkomsten in de
regel worden belast bij de partner die de inkomsten geniet. Zodoende zijn
inkomensbestanddelen uit box 1 niet vrij toerekenbaar, dit geldt ook voor
eventuele verliezen. Hierbij speelt onder meer de progressieve tariefstructuur van box 1 een rol. Wanneer de tbs-inkomsten vrij toegerekend
zouden kunnen worden tussen partners ontstaan hierdoor planningsmogelijkheden omdat de tbs-inkomsten immers tegen een progressief tarief
worden belast.
Aanmerkelijk belang

1

V-N 2010/26.21.

Met de aanpassing van artikel 4.17 en artikel 4.17a, achtste lid, van de Wet
IB 2001 in het voorliggende wetsvoorstel wil het kabinet het met ingang
van 1 januari 2010 beoogde systeem duidelijker in de wettekst naar voren
laten komen. In reactie op de vraag van de NOB of de huidige wettekst
voldoende basis geeft voor de uitleg die de wetgever nu voor ogen staat
merk ik op dat er in de praktijk thans discussie bestaat over de toepassing
van artikel 4.17 van de Wet IB 2001 in relatie tot de toepassing van artikel
4.17a, achtste lid, van de Wet IB 2001. Deze onduidelijkheid wordt
veroorzaakt doordat de toelichting bij de wetswijziging per 1 januari 2010
in relatie tot de woorden van de wettekst onduidelijk blijkt te zijn. Een en
ander is ook aan de orde gesteld bij de behandeling van een vraag in de
vragenrubriek van het Vakstudienieuws (V-N).1 Ook de redactie V-N komt
op basis van de huidige wettekst tot de conclusie dat de in artikel 4.17 van
de Wet IB 2001 opgenomen doorschuifregeling niet meer kan worden
toegepast indien ab-aandelen die de eerststervende echtgenoot (A)
krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield, bij overlijden van A in
het kader van de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap
worden toebedeeld aan de langstlevende echtgenoot (B). Om dit in de
wetgeving duidelijker naar voren te laten komen, wordt voorgesteld om in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

29

de tekst van artikel 4.17 van de Wet IB 2001 met ingang van 1 januari 2011
expliciet te bepalen dat de daarin opgenomen doorschuifregeling niet
geldt bij de verdeling van een huwelijksgoederengemeenschap na
overlijden van een van de echtgenoten. De redactie V-N plaats wel
vraagtekens bij de tekst van artikel 4.17a, achtste lid, van de Wet IB 2001
en de daarop gegeven toelichting. Het niet geheel sporen van een en
ander is met ingang van 1 januari aanstaande achterhaald door de thans
voorgestelde aanpassingen van de wettekst en de daarbij gegeven
toelichting.
De NOB verzoekt twee in de toelichting op de nota van wijziging van de
Fiscale verzamelwet 2010 gegeven voorbeelden1 aan te vullen met de
gevolgen van vererving en verdeling van de nalatenschap voor de
toepassing van de Successiewet 1956. Ik zal hierna voor beide voorbeelden kwalitatief ingaan op de gevolgen voor de erfbelasting. Alvorens
wordt ingegaan op de uitwerking van de voorbeelden vind ik het echter
belangrijk enige uitgangspunten vooraf te vermelden.
Ten eerste is de situatie op overlijdensdatum voor de heffing van
erfbelasting bepalend. Met latere verdelingen van de nalatenschap en de
huwelijksgoederengemeenschap wordt in beginsel geen rekening
gehouden. Voor de toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling is
hierop in art. 35f, van de Successiewet 1956 echter een uitzondering
opgenomen. Hierdoor is het mogelijk om zonder verlies aan faciliteiten
het ondernemingsvermogen aan de voortzetter toe te delen. Dit geldt ook
voor het aandeel van de nog levende echtgenoot in de huwelijksgoederengemeenschap. Ten tweede kan voor zover bij de erflater wordt
afgerekend over zijn aanmerkelijkbelangclaim de nominale inkomstenbelastingschuld als passief in de nalatenschap in aanmerking worden
genomen. Gegeven het eerst genoemde uitgangspunt geldt dit dus niet
voor de aandelen die van de zijde van de langstlevende aan de nalatenschap worden toegedeeld. Ten derde kan, voor zover de aanmerkelijkbelangclaim op de aandelen van de erflater wordt doorgeschoven, ingevolge
art. 20, vijfde en zesde lid, van de Successiewet 1956 de latente inkomstenbelasting als schuld in aanmerking worden genomen mits sprake is
van cumulatie tussen inkomstenbelasting en erfbelasting.2 Voor zover op
grond van de bedrijfsopvolgingsregeling in de Successiewet 1956 het
verkregen ondernemingsvermogen wordt vrijgesteld, kan dus geen
latentie in aanmerking worden genomen. Tijdens de herziening van de
Successiewet 1956 heeft mijn ambtsvoorganger aangegeven dat in lijn
met de jurisprudentie op dit punt deze latentie naar evenredigheid in
aanmerking mag worden genomen. Dit betekent dat indien bijvoorbeeld
van het verkregen ondernemingsvermogen 11% is belast met erfbelasting, 11% van de latentie als passief kan worden meegenomen.

1
Kamerstukken II 2009–2010, 32 401, nr. 5,
blz. 13–15.
2
Zie o.a. HR 26 juni 1996, nr. 30 445, BNB
1996/307.

Het eerste voorbeeld de toelichting op de nota van wijziging van de
Fiscale verzamelwet 2010 betreft de volgende casus:
A en B zijn in gemeenschap van goederen gehuwd. Deze gemeenschap
omvat onder meer alle aandelen in X-bv. X-bv heeft alleen maar ondernemingsvermogen. De waarde van de aandelen in X-bv bedraagt 1000. De
verkrijgingsprijs bedraagt 100. A overlijdt en echtgenoot B en kind C zijn
de erfgenamen. B en C wonen beiden in Nederland en zijn krachtens
testament voor gelijke delen gerechtigd tot de nalatenschap, waarbij in
het testament voorts is bepaald dat titel 3, afdeling 1, van Boek 4 BW
geheel buiten toepassing blijft.
Door het overlijden van A wordt de huwelijksgoederengemeenschap
tussen A en B ontbonden. B is krachtens huwelijksvermogensrecht
gerechtigd tot de helft van de ontbonden huwelijksgoederengemeenschap. De andere helft komt toe aan de nalatenschap van A waarin de
langstlevende echtgenoot B en kind C als erfgenaam voor gelijke delen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

30

gerechtigd zijn. Het overlijden van A vormt voor toepassing van de Wet IB
2001 een fictieve vervreemding van de aandelen in X-bv die A krachtens
huwelijksgoederengemeenschap hield voor de waarde in het economische verkeer, zijnde 500 (de helft van 1000). Een dergelijke vervreemding zou voor A een belastingschuld in de inkomstenbelasting tot gevolg
hebben die als passief in de nalatenschap in aanmerking wordt genomen.
In dit voorbeeld ontstaat een dergelijke schuld echter niet indien de
fictieve vervreemding ingevolge artikel 4.17a van de Wet IB 2001 op
verzoek in het geheel niet als vervreemding wordt aangemerkt. X-bv heeft
alleen maar ondernemingsvermogen. Dat betekent dat de waarde van de
aandelen in X-bv die deel uitmaken van de nalatenschap, op verzoek van
de verkrijgers, volledig in aanmerking komt voor de bedrijfsopvolgingsregeling in de Successiewet 1956 (aannemende dat zowel B als C aan de
overige voorwaarden van de regeling voldoen). Voor B en C gaat het
daarbij ieder om 25% van de aandelen in X-bv. Door de toepassing van de
bedrijfsopvolgingsregeling is de waarde van de gerechtigdheid van B en C
tot de aandelen in de nalatenschap van A geheel vrijgesteld voor zover de
waarde van de objectieve onderneming van X-BV € 1 000 000 niet te
boven gaat. Voor het meerdere geldt een vrijstelling van 83%. Voor zover
de verkrijging van de aandelen niet is vrijgesteld, kan ook de latente
inkomstenbelasting over die aandelen in aanmerking worden genomen
op basis van artikel 20, vijfde lid, onderdeel c, in combinatie met het zesde
lid, onderdeel d, van de Successiewet 1956. Die in aanmerking te nemen
latentie bedraagt 6,25% van het (positieve) verschil tussen de waarde van
de aandelen en de verkrijgingsprijs.
Indien vervolgens binnen twee jaar na het overlijden van A in het kader
van de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap/nalatenschap
alle aandelen in X-bv worden toebedeeld aan C, wordt de bedrijfsopvolgingsregeling van de Successiewet 1956 opnieuw toegepast met
inachtneming van de nieuwe verdeling. In het voorbeeld heeft dat tot
gevolg dat bij C, die nu gerechtigd is tot alle aandelen van X-bv, de
hiervoor geschetste vrijstelling van de bedrijfsopvolgingsregeling wordt
toegepast voor alle aandelen. De langstlevende B heeft geen aandelen
meer in X-bv en daarom wordt de eerder verleende vrijstelling bij haar
teruggenomen. De heffing van erfbelasting wordt aan de nieuwe situatie
aangepast, waarbij wordt uitgegaan van de waarde van de aandelen op
het moment van het overlijden van A. De verdeling van een nalatenschap
leidt voor de heffing van erfbelasting immers niet tot een andere
waardering. Dat laat onverlet dat bij de verdeling civielrechtelijk wel van
de actuele waarde moet worden uitgegaan. De hernieuwde toepassing
van de bedrijfsopvolgingsregeling zal in situaties zoals in het voorbeeld
doorgaans tot gevolg hebben dat de oorspronkelijk door C verschuldigde
erfbelasting wordt verlaagd en de door B verschuldigde erfbelasting
wordt verhoogd. In een concreet geval hangt een en ander natuurlijk af
van de hoogte van de verkrijgingen in combinatie met de vrijstellingen die
gelden voor een kind en voor de langstlevende partner van de erflater.
Het tweede voorbeeld in de toelichting bij de nota van wijziging gaat uit
van dezelfde casus als voorbeeld 1, met als wijziging dat de waarde van
de aandelen van X-bv – rekening houdende met de 5%-marge op grond
van artikel 4.17a, zesde lid van de Wet IB 2001 – voor 700 toerekenbaar is
aan het ondernemingsvermogen en voor 300 aan het beleggingsvermogen. Het overlijden van A vormt voor toepassing van de Wet IB 2001
een fictieve vervreemding van de aandelen in X-bv die A krachtens
huwelijksgoederengemeenschap hield voor de waarde in het economische verkeer, zijnde 500 (de helft van 1000). Het deel dat toerekenbaar is
aan het ondernemingsvermogen van X-bv (de helft van 700 is 350) wordt
ingevolge artikel 4.17a op verzoek niet als vervreemding aangemerkt.
Voor het deel dat toerekenbaar is aan het beleggingsvermogen (de helft
van 300 is 150) wordt er wel een vervreemding door A geconstateerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

31

Ingevolge artikel 4.19 van de Wet IB 2001 kan A op de overdrachtsprijs van
150 een verkrijgingsprijs van 50 (zijnde de helft van 100) in mindering
brengen, waardoor per saldo een vervreemdingsvoordeel van 100 wordt
geconstateerd. Dit vervreemdingsvoordeel leidt tot verschuldigdheid van
inkomstenbelasting door A (25% van (150 – 50) is 25), hetgeen een
belastingschuld in de nalatenschap van A tot gevolg heeft. De waarde van
de erfdelen van B en C wordt hierdoor dienovereenkomstig lager. Evenals
in voorbeeld 1 vindt ook hier de bedrijfsopvolgingsregeling van de
Successiewet 1956 toepassing maar de vrijstellingen op grond van deze
regeling gelden alleen voor de waarde van de aandelen voor zover die kan
worden toegerekend aan het ondernemingsvermogen van X-bv. In
voorbeeld 2 vindt de bedrijfsopvolgingsregeling dus in eerste instantie
toepassing op de waarde van de aandelen in de nalatenschap voor zover
deze ondernemingsvermogen representeert (bij B en C ieder 50% van de
helft van 700 dat is 175). Indien vervolgens binnen twee jaar na het
overlijden van A in het kader van de verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap/nalatenschap alle aandelen in X-bv
worden toebedeeld aan C werken de wijzigingen als volgt uit. C heeft dan
aandelen in X-bv met een waarde in het economische verkeer van 1 000,
waarvan 700 ondernemingsvermogen representeert en 300 beleggingsvermogen. Op verzoek van C wordt de bedrijfsopvolgingsregeling van de
Successiewet 1956 opnieuw toegepast uitgaande van de situatie na de
verdeling. Het verschil met het eerste voorbeeld is dat de regeling in dit
geval geen toepassing vindt op aandelen ter waarde van 1 000 maar
slechts op de aandelen voor zover ze ondernemingsvermogen van X-bv
vertegenwoordigen (700). Net zoals in het eerste voorbeeld zal de
hernieuwde toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling doorgaans tot
gevolg hebben dat de oorspronkelijk door C verschuldigde erfbelasting
wordt verlaagd en de door B verschuldigde erfbelasting wordt verhoogd.
Zoals in voorbeeld 2 in de nota van wijziging is aangegeven wordt ten
gevolge van de toedeling van de aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, aan kind C bij B een vervreemdingsvoordeel
van 66,67 geconstateerd voor het deel dat toerekenbaar is aan het
beleggingsvermogen. De belastingschuld van B die hierdoor ontstaat
(25% van 66,67) kan voor de heffing van erfbelasting niet op het
verkrijging van B of C in mindering worden gebracht aangezien het hier
niet gaat om een belastingschuld van de erflater A.
Box 3, inclusief buitenlandse belastingplicht box 3
De NOB gaat in haar commentaar nog steeds – ten onrechte – uit van het
uitgangspunt dat met de vermogensrendementsheffing sprake is van een
vermogensbelasting en niet van een inkomstenbelasting. Deze opvatting
deel ik uitdrukkelijk niet. In het commentaar gaat de NOB er zonder notie
aan voorbij dat in een vermogensbelasting het vermogen zelf als
grondslag voor de belastingheffing dient, waar dat in de vermogensrendementsheffing expliciet het voordeel uit sparen en beleggen is, zijnde het
rendement van de grondslag sparen en beleggen. Die grondslag wordt
per 1 januari aanstaande nog slechts aan de hand van 1 peildatum
vastgesteld, maar het rendement over die grondslag en daarmee het
voordeel uit sparen en beleggen wordt uitdrukkelijk geacht gespreid over
het jaar te worden vergaard. Het voorstel tot het opnemen van een
tijdsgelange herrekening in de vermogensrendementsheffing in de eerder
genoemde buitenlandsituaties is dan ook gelegen in dit essentiële
kenmerk van de vermogensrendementsheffing dat de NOB niet onderkent. Bij een vermogensbelasting zoals vormgegeven in de Wet op de
vermogensbelasting 1964 wordt de grondslag voor belastingheffing,
zijnde het vermogen, vastgesteld op 1 januari van het kalenderjaar en
wordt vervolgens op die grondslag een belastingtarief van (in dit geval) 7
promille toegepast. In deze zin verschillen een vermogensbelasting en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

32

vermogensrendementsheffing dusdanig dat ik de parallel die de NOB trekt
tussen beide geenszins kan onderschrijven. Ook de Hoge Raad heeft in
zijn arrest van 1 december 2006 overigens bepaald dat met de vermogensrendementsheffing van box 3 sprake is van een inkomstenbelasting,
en niet van een vermogensbelasting.1
Overdrachtsbelasting
De NOB betoogt om de voorgestelde aanpassing van het begrip «economische eigendom» in de overdrachtsbelasting ter reparatie van het arrest
HR 11 december 2009, nr. 08/05312, BNB 2010/67. Dit met het oog op het
door de NOB veronderstelde standpunt van het kabinet dat in niet-gelieerde situaties weinig praktisch misbruik zou voorkomen. Daarnaast
wordt in dit kader om een reactie verzocht met betrekking tot het
standpunt van de NOB dat de voorgestelde wijziging geen gevolgen heeft
voor de verkrijging van een recht op een aantal huurtermijnen. De
belastbaarheid van de verkrijging van de economische eigendom in de
overdrachtsbelasting speelt een zeer belangrijke rol om ongewenst en
oneigenlijk gebruik van de fiscale regelgeving te voorkomen. Zonder
reparatie van de gevolgen van dit arrest wordt de belastbaarheid van de
economische eigendom aanzienlijk uitgehold. Namelijk in die gevallen
waarin de economische eigendom van een bestanddeel dat zelfstandig
aan een beperkt zakelijk recht kan worden onderworpen, wordt overgedragen, zou overdrachtsbelasting kunnen worden ontlopen indien met
betrekking tot dat bestanddeel niet werkelijk een beperkt zakelijke recht is
gevestigd. Dit zal zich voordoen in situaties waarbij er een gelieerdheid
bestaat tussen partijen, maar zal zich evengoed in andere, niet-gelieerde
situaties voordoen. Dit is reeds aangegeven in de nota naar aanleiding
van het verslag. De NOB leidt hier ten onrechte uit af dat het kabinet in
niet-gelieerde situaties weinig praktisch misbruik ziet. Voor de hier
bestreden gevallen geldt hetzelfde als voor de economische eigendom in
het algemeen. Ook daarvoor gold vóór de wetsreparatie in 1995 dat die
werd overgedragen in zowel gelieerde als niet-gelieerde situaties. In de
gevallen waarop het arrest van de Hoge Raad betrekking heeft, gaat het
veelal om het belangrijkste bestanddeel van een onroerende zaak,
namelijk de opstal. Het valt daarom niet in te zien dat alleen in gelieerde
situaties misbruik gemaakt zal worden van het gat in de wetgeving dat
door het arrest is ontstaan. Het gaat immers om grote belangen en een
forse besparing van overdrachtsbelasting.
Met betrekking tot de verkrijgingvan een recht op een aantal huurtermijnen beoogt de reparatie geen wijziging. In het algemeen kan gesteld
worden dat de omschrijving van de economische eigendom zodanig ruim
is gekozen dat alle thans bekende vormen van economische eigendom
eronder vallen, terwijl andere rechtsverhoudingen die daar niet toe
worden gerekend, erbuiten vallen. Met andere woorden, de voorgestelde
reparatie is slechts corrigerend.
Invorderingswet 1990

1
Hoge Raad 1 december 2006, 42 211, BNB
2007/68.

De NOB acht terugwerkende kracht van de wijziging van artikel 25, achtste
lid, van de Invorderingswet 1990 niet gerechtvaardigd omdat belastende
maatregelen alleen terugwerkende kracht mogen krijgen «in gevallen
waarin aankondigingseffecten kunnen optreden en bij maatregelen tot het
tegengaan van oneigenlijk gebruik of misbruik van een wettelijke voorziening». De voorgestelde wijziging van de Invorderingswet 1990 is geen
belastende maatregel maar is bedoeld om de wettekst te verduidelijken.
Met ingang van 1 januari 2010 zouden misverstanden kunnen zijn
ontstaan over de bedoeling van de wetgever vanwege een wijziging van
de Invorderingswet 1990 met ingang van die datum, vandaar de terugwer-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

33

kende kracht van de voorgestelde wijziging. De onduidelijkheid zou
kunnen ontstaan over de bedoeling van de wetgever als het gaat om
voortzetting van het verleende uitstel van betaling voor een conserverende aanslag inkomstenbelasting in het geval van een juridische splitsing
of fusie die niet voldoet aan de voorwaarden zoals gesteld in artikel 3.56
en artikel 3.57 van de Wet IB 2001 (een niet-kwalificerende juridische fusie
of splitsing). Met de voorgestelde wijziging wordt buiten twijfel gesteld
dat aan de voorwaarden in artikel 3.56 en artikel 3.57 van de Wet IB 2001
moet zijn voldaan voor voortzetting van het uitstel. Er zijn thans geen
gevallen bekend waarin de ontvanger heeft ingestemd met voortzetting
van het uitstel van betaling bij een niet-kwalificerende juridische fusie of
splitsing. Mocht blijken dat in de praktijk in de periode tot begin juni 2010,
het moment van indiening van het wetsvoorstel Fiscale verzamelwet 2010,
door de ontvanger toch is ingestemd met voortzetting van het uitstel van
betaling in die gevallen, dan wordt daar soepel mee omgegaan en wordt
het uitstel niet alsnog beëindigd zodat de belastingschuldige niet wordt
benadeeld. Na het moment van indiening van het wetsvoorstel kan geen
sprake meer zijn van onduidelijkheid van de wettelijke bepaling.
Overige vragen
Met betrekking tot de constatering van de heer Omtzigt dat het kabinet
nog geen reactie heeft gegeven op de motie met betrekking tot de
trouwtax, zegt het kabinet toe op korte termijn in een aparte brief nader in
te gaan op deze motie.

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 128, nr. 42.

De heer Omtzigt informeert naar de stand van zaken met betrekking tot de
uitvoering van de bij het Belastingplan 2010 aangenomen motie met
betrekking tot de SBBI’s1. In die motie is het kabinet verzocht de SBBI’s zo
veel mogelijk te ondersteunen, zo min mogelijk te belasten en niet met
onnodige regelgeving te belasten en over deze drie punten in overleg te
treden met relevante koepelorganisaties van SBBI’s. Met een aantal
koepelorganisaties van SBBI’s is op 8 juni jl. een informatiebijeenkomst
gehouden. Deze bijeenkomst had een tweeledig doel: enerzijds informatieverschaffing over de fiscale aspecten van de per 1 januari 2010
ingevoerde SBBI-regeling en anderzijds kennisnemen van door de sector
ervaren knelpunten en wensen. Een belangrijk onderdeel van de informatie betrof de
feitelijke gang van zaken bij de heffing van schenk- of erfbelasting bij een
verkrijging. Binnen de Successiewet 1956 geldt voor zowel de schenk- als
erfbelasting een algemene vrijstelling voor verkrijgingen tot € 2000 per
jaar per schenker of erflater. Van deze verkrijgingen behoeft geen aangifte
te worden gedaan. SBBI’s zijn daarnaast ook vrijgesteld van schenk- en
erfbelasting voor grotere verkrijgingen uit schenking of nalatenschappen
indien aan de voorwaarden is voldaan. De SBBI’s hoeven van deze
verkrijgingen ook geen aangifte schenkbelasting te doen. De SBBI’s
genieten aldus een financieel voordeel zonder extra administratieve
rompslomp. Op de site van de Belastingdienst kan worden nagegaan of
aan de voorwaarden wordt voldaan. Wanneer daarna desondanks nog
twijfel bestaat of de vrijstelling van toepassing is, kan een instelling in
overleg treden met de inspecteur om zekerheid te krijgen. Ik ben van
mening dat deze werkwijze voldoende zekerheid verschaft over de
SBBI-status. Het creëren van een SBBI-register biedt in dit verband geen
aanvullende waarborg. Voorts zou het aanleggen en onderhouden van
een SBBI-register tot hoge uitvoeringskosten voor de Belastingdienst
leiden en een uitvoeringsorganisatie en beschikkingenstelsel vergen zoals
voor de ANBI’s van toepassing is. In het licht van de omvangrijke
bezuinigingen waarvoor de Belastingdienst zich de komende jaren gesteld
ziet, vind ik het ook niet opportuun om een dergelijke extra voorziening in
het leven te roepen. Bij het hiervoor bedoelde overleg met de SBBI’s op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

34

8 juni 2010 is de SBBI’s ook verzocht door hen ervaren knelpunten aan te
dragen, zodat beoordeeld kan worden of voor deze knelpunten een
oplossing gevonden kan worden. Deze nog aan te dragen knelpunten
zullen het onderwerp zijn van het vervolgoverleg met SBBI’s.
De vervolgstap is om – in lijn met de strekking van de motie Omtzigt
c.s. - op basis van een inventarisatie van door de SBBI’s ervaren
knelpunten en wensen te bezien of aanvullende fiscale maatregelen nodig
zijn. Dit vervolg overleg is gepland in december. In aansluiting op het
voorgaande deel ik u mee dat de wens voor verdere ondersteuning en
facilitering van SBBI’s reeds op 16 februari 2010 is overgebracht aan de
ministeries van VWS, OCW, SZW, VROM en BZK. Het is aan deze
departementen om eventueel maatregelen op hun beleidsterrein te
overwegen.
De heer Van Vliet vraagt zich af of er is nagedacht over het eventueel
verlengen van de voorlopige teruggave faciliteit vanwege verliescompensatie. Hij doelt hiermee op het besluit van 8 april 2009, CPP 2009/482M.
Daarin was het voor aan belastingplichtigen die over het jaar 2008 een
verlies hadden geleden, toegestaan om op basis van een voorlopige
jaarrekening over 2008 (in plaats van de aangifte over 2008) en vooruitlopend op de carry-backbeschikking een voorschot te krijgen op hun een
verlies over daar jaar versneld terug te wentelen, waardoor versneld
belastingteruggaaf zou plaatsvinden. In het kader van de kredietcrisis is
verder nagedacht over mogelijke stimulerende maatregelen, waaronder
ook het verlengen van deze regeling. Dit heeft geleid tot diverse andere
maatregelen, waaronder de tijdelijke verlenging van de achterwaartse
verlies verrekeningstermijn met 2 jaren. Mede hierom en gezien het feit
dat de versnelde teruggaaf tot ingewikkelde systeemaanpassingen buiten
de reguliere systemen om zou moeten leiden, is ervoor gekozen deze
regeling niet te verlengen.
De heer Van Vliet vraagt hoe de fiscus bij de beleidswijziging is gekomen
de vrijstelling voor lichamen van weldadigheid of algemeen nut voor
woningcorporaties af te schaffen en hoe ik hier tegenaan kijk. Vanaf 2008
zijn woningcorporaties integraal belastingplichtig. In 2009 heeft de
toenmalige Staatssecretaris van Financiën reeds aangegeven hoe hij
aankeek tegen de zogenoemde zorgvrijstelling in relatie tot corporaties.
Deze zienswijze heeft zijn beslag gekregen in het besluit van 8 december
2009, nr. CPP2009/1368M. Op grond van de in de wet en aldaar opgenomen criteria wordt getoetst of corporaties die bejaardenwoningen
verhuren al dan niet onder de vrijstelling vallen. Om voor genoemde
vrijstelling in aanmerking te komen, moet sprake zijn van een lichaam van
algemeen nut. Van een dergelijk lichaam is geen sprake indien de
activiteiten louter bestaan uit de verhuur van vastgoed. Indien de
corporatie naast het verhuren van vastgoed echter ook zélf zorgtaken
verricht en aan de overige criteria wordt voldaan, dan kan de genoemde
vrijstelling toepassing vinden. De criteria gelden overigens niet alleen
voor corporaties, maar ook voor anderen. De toetsing van de feitelijke
situatie aan het vastgestelde beleid geschiedt door de inspecteur van de
Belastingdienst.
Het antwoord op de vraag van de heer Braakman of het mogelijk is om de
overname van een winstgevend bedrijf te financieren met leningen
waarbij de rente van deze leningen aftrekbaar is van de winst van het
overgenomen bedrijf, luidt bevestigend. Als het overgenomen bedrijf
wordt voortgezet is het mogelijk om eventuele verliezen ontstaan na de
overname te verrekenen met winsten van voor de overname. De heer
Braakman vraagt hiernaar. Deze problematiek raakt aan de behandeling
van vreemd vermogen en eigen vermogen in de vennootschapsbelasting
en zal worden betrokken bij de afweging over de in het Regeerakkoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

35

genoemde grondslagverbreding en tariefverlaging in de vennootschapsbelasting.
De heer Bashir heeft de vraag gesteld of het mogelijk is een belasting in te
voeren op de verbranding van afval. Het verbranden van afval valt in
beginsel onder de afvalstoffenbelasting, behalve voor zover het gaat om
verbranding met een hoofdgebruik als brandstof of voor een andere wijze
van energieopwekking. Bij de totstandkoming van de afvalstoffenbelasting is er echter bewust voor gekozen het verbranden te belasten naar
een nihiltarief, teneinde een maximale prikkel te krijgen om brandbaar
afval niet te storten, maar te verbranden. Het zou in beginsel mogelijk zijn
het verbranden van afval te belasten door het nihiltarief te vervangen
door een positief tarief, mits daarbij tevens een beperking wordt aangebracht op de eerdergenoemde uitzondering voor verbranding met een
hoofdgebruik als brandstof of een hoofdgebruik voor een andere wijze
van energieopwekking. Het is echter zeer de vraag of zo’n maatregel
doelmatig zou zijn. Dit houdt verband met het feit dat een uitzondering
gemaakt zou moeten worden voor nuttige toepassing in afvalverbrandingsinstallaties waarin energie wordt opgewekt. Naar verwachting zal in
de nabije toekomst in vrijwel alle afvalverbrandingsinstallaties sprake zijn
van nuttige toepassing. Als gevolg daarvan zou de opbrengst van een
belasting op het verbranden van afval op langere termijn slechts
gering zijn, terwijl de maatregel de afvalstoffenbelasting wel ingewikkelder zou maken en gepaard zou gaan met onevenredige uitvoeringskosten. Ook het milieu-effect van de maatregel zou gering zijn, terwijl de
verkleining van het verschil tussen het tarief voor verbranden en het tarief
voor storten ertoe kan leiden, dat een ongewenste verschuiving plaatsvindt van verbranden naar storten. Naar mijn mening verdient het dan
ook de voorkeur, het nihiltarief voor verbranding te handhaven.
De heer Omtzigt vraagt wat de effecten zijn geweest van de invoering van
de afvalstoffenbelasting op storten, verbranden enz. en of deze effecten
gewenst en/of ongewenst zijn. De afvalstoffenbelasting is in 1995
ingevoerd. Er golden tot 1998 twee tarieven: een tarief voor het storten
van afvalstoffen en een nihiltarief voor het verbranden. Voor deze
differentiatie is destijds gekozen omdat enerzijds het storten van
afvalstoffen uit milieuoogpunt minder wenselijk is dan het verbranden
van afval en anderzijds het verschil in kostprijs tussen storten (goedkoop)
en verbranden (duur) enigszins verkleind kon worden door de invoering
van de afvalstoffenbelasting. Bij de toenmalige prijsverhouding was het
vanuit het financieel oogpunt namelijk veel aantrekkelijker om afvalstoffen
te storten dan om ze te verbranden of te hergebruiken. De belasting is
sindsdien niet geëvalueerd. Wel is uit de cijfers van Senternovem af te
leiden dat sinds de invoering van de afvalstoffenbelasting in 1995 het
aandeel verbrand afval sterk is toegenomen van 18% in 1994 tot 63% in
2008. Het aandeel gestorte afval daarentegen nam gestaag af van 82% in
1994 tot 37% in 2008. Op basis van deze cijfers lijkt de afvalstoffenbelasting zijn doel te hebben bereikt.
De heer Braakhuis heeft gevraagd of ik wil kijken naar een tarief voor
grootverbruikers binnen de energiebelasting. Hij geeft daarbij aan dat dit
eerder is afgewezen in verband met de behandeling door omliggende
landen. Naar de mening van heer Braakhuis hebben inmiddels veel
landen de tarieven opgetrokken. Allereerst zou ik een misverstand willen
wegnemen. Er is geen nihiltarief voor grootverbruikers in de energiebelasting. Het tarief op elektriciteit in de hoogste schijf bedraagt € 0,0005 per
kwh en het tarief op aardgas in de hoogste schijf bedraagt € 0,0082 per
m3. Nederland voldoet hiermee aan de minimumtarieven van de Europese richtlijn energiebelasting. Nederland kent wel een vrijstelling voor
energie-intensieve bedrijven die deelnemen aan energiebesparingsconve-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

36

nanten. Deze vrijstelling geldt alleen voor het zakelijk elektriciteitsverbruik
in de hoogste schijf (verbruik boven de 10 000 000 kWh per jaar), over de
lagere schijven moet de daarvoor geldende belasting op elektriciteit
worden betaald. Om voor de vrijstelling in aanmerking te komen moeten
bedrijven wel de verplichtingen uit de convenanten nakomen. Uit de door
de Commissie ter beschikking gestelde informatie kan ik niet afleiden dat
grootverbruikers in omringende landen hogere tarieven (dan in
Nederland) betalen, want bij die vergelijking moet rekening worden
gehouden met de in die andere landen van toepassing zijnde vrijstellingen, verminderingen en teruggaven, wat zeer complex is. Er is nader
onderzoek nodig om de energiebelastingdruk voor energie-intensieve
bedrijven exact te bepalen.
De heer Braakhuis vraagt of ik bereid ben mee te werken aan een
onderzoek naar het verhogen van het tarief voor aardgas in de eerste
schijf. Er zijn recent al verschillende onderzoeken uitgevoerd naar (de
effecten van) een verhoging van de energiebelasting, onder andere een
verhoging van het tarief voor aardgas in de eerste schijf. In het kader van
het Belastingplan 2010 is door het ministerie van Sociale Zaken doorgerekend wat de koopkrachteffecten zouden zijn van een verhoging van 25%
op het tarief van de energiebelasting op aardgas in de eerste schijf. ECN
heeft in april 2010 in het kader van de Studiecommissie belastingstelsel
en in het kader van de evaluatie van het programma Schoon en Zuinig de
milieueffecten doorgerekend van een verhoging van de energiebelasting
en het minder degressief maken van de energiebelasting. Het ECN-rapport
is u toegestuurd door de toenmalige minister van VROM.1 Naar mijn
mening hebben we de gevolgen van een eventuele verhoging van de
energiebelasting dus goed in beeld en is er geen aanleiding voor een
nieuw onderzoek. In dit kader is overigens van belang de in het regeerakkoord voorziene opslag op de energieprijs ter financiering van de
SDE+.Een dergelijke opslag die weliswaar als afzonderlijke heffing zal
worden geheven, maar wel als ware het een energiebelasting, heeft
hetzelfde effect als een verhoging van de energiebelasting.
Naar aanleiding van een vraag van de heer Koolmees merk ik op dat geen
voornemens heb om de regeling voor rode diesel af te schaffen.
De heer Braakhuis vraagt of ik mij wil inspannen om alsnog uitvoering te
geven aan de motie die ik als Kamerlid samen met mevrouw Sap heb
ingediend over de startersleningen. Bij de financiële beschouwingen heeft
de Minister van Financiën aangegeven dat het toenmalige kabinet de
motie niet zou uitvoeren aangezien de startersregeling met de in de motie
voorgestelde intensivering slechts enkele weken zou kunnen worden
opengesteld. Dit zou vanuit bestuurlijk oogpunt onzorgvuldig zijn. Veel
mensen zouden dan moeten worden teleurgesteld. Daarnaast bleek de
voorgestelde dekking van de motie uiteindelijk niet voldoende omdat de
onderuitputting op het budget van innovatiesubsidies beperkter was in
omvang dan door de indieners aanvankelijk gedacht. Deze argumenten
gelden nu nog onverminderd. Daarbij ben ik tevreden met de tijdelijke
maatregelen ter stimulering van de woningmarkt zoals die zijn opgenomen in het wetsvoorstel Belastingplan 2011. Voor verdere vragen op het
terrein van de startersleningen verwijs ik u naar mijn collega van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

1
Kamerstukken II 2009/10, 31 209, 117, bijlage
«Aanvullende beleidsopties Schoon en
Zuinig».

De heer Slob vraagt of kleine ondernemers die niet kunnen profiteren van
de afdrachtvermindering onderwijs tegemoetgekomen kunnen worden.
Zoals het de heer Slob zelf al aangaf zijn er op 27 oktober 2010 door de
heer Klaver van GroenLinks Kamervragen gesteld over deze kwestie
(nr. 2010Z15315). De antwoorden op die vragen die in overleg met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

37

Ministerie van OCW worden opgesteld, zullen tevens als reactie dienen op
de vraag van de heer Slob.
De heren Van Vliet en Omtzigt vragen zich af of de verplichting tot het
indienen van een loonbelastingverklaring teruggebracht zou kunnen
worden tot die groep burgers die meer dan één dienstbetrekking heeft.
Verder vraagt de heer Omtzigt naar eventuele problemen met de loonbelastingverklaring in de uitzendbranche. De loonbelastingverklaring is
bedoeld voor het verkrijgen van identificerende persoongegevens en het
toepassen van de loonheffingskortingen. De problemen bij de uitzendbranche zijn vooral gelegen in de omvang van het aantal nieuwe
dienstverbanden in combinatie met de verplichtingen die hiermee
samenhangen, waaronder de verificatieplicht. Om duidelijkheid te
scheppen voor welke verplichtingen werkgevers staan en op welke wijze
zij daaraan kunnen voldoen is samen met onder andere de ABU onlangs
een stappenplan ontwikkeld. Het stappenplan schept duidelijkheid over
wat redelijkerwijs van een werkgever verwacht mag worden voor de
naleving van de verificatieplicht. De verwachting is dat het stappenplan en
de verbeterde voorlichting bijdragen aan een betere naleving van de weten regelgeving op dit punt. Ook is gekeken op welke wijze de van de
werkgever verwachte handelingen en oordelen op zo efficiënt mogelijke
manier kunnen worden geordend. Het stappenplan is bedoeld om de
werkgever in staat te stellen snel en eenvoudig aan de verificatieplicht te
kunnen voldoen. Dit biedt vooral sectoren met sterk wisselende dienstverbanden zoals de uitzendbranche soelaas. Zoals reeds toegezegd in de
Nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel Overige fiscale
maatregelen 20111, zal ik de toepassing van de loonheffingskortingen
nader bezien in het kader van de in het Regeerakkoord genoemde aanpak
van de loonsomheffing.
De heer Omtzigt vraagt zich af hoe in de praktijk wordt omgegaan met
gebruikelijk loon, met name in verliessituaties. Bij reguliere verzoeken om
het gebruikelijk loon lager vast te stellen dan de norm, is het uitgangspunt
in beginsel dat een willekeurige andere werknemer geen salaris zal
inleveren. Vervolgens beoordeelt de Belastingdienst aan de hand van
bijvoorbeeld omzetdalingen (blijkend uit de aangifte omzetbelasting) of er
sprake is van een meer dan incidentele situatie. In de literatuur bestaat
overigens consensus over het handhaven van een regeling voor fictief
loon van de aanmerkelijk belanghouder. De huidige vormgeving heeft tot
op heden maar zeer beperkt tot jurisprudentie geleid. Dat duidt erop dat
partijen er in de regel in onderling overleg uitkomen.
Voorts vraagt de heer Omtzigt om te reageren op het artikel in de WFR
van Stevens «Fiscale beleidsnotities 2011».2 In deze brief is op diverse
plaatsen ingegaan op dit artikel. Voor het overige zal het artikel waar
relevant worden meegenomen in de startbrief.

1
2

Kamerstukken II 2010/11, 32 505, nr. 6.
WFR 2010/1200.

De heer Groot heeft gevraagd wanneer de Tweede Kamer de reactie op de
aanbevelingen van de commissie De Wit kan verwachten. Hij stelt deze
vraag naar aanleiding van zijn eerdere vraag of toepassing van de Code
Banken als voorwaarde voor fiscale faciliëring kan worden gehanteerd.
Zoals de heer Groot heeft aangegeven geldt de Code Banken sinds
1 januari 2010 sowieso al voor banken met een vergunning verleend
onder de Wet op het financieel toezicht. De commissie De Wit heeft onder
andere aanbevolen om ook andersoortige financiële instellingen dan
banken (dus bijvoorbeeld beleggingsinstellingen die genoemde regelingen ook uitvoeren) ook een code te laten vaststellen. Het streven is om
de kabinetsreactie op deze en andere aanbevelingen van de commissie De
Wit voor het eind van dit jaar aan uw Kamer toe te sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

38

De heer Groot stelt enkele vragen over het forfaitaire rendement van 4%
in box 3 van de inkomstenbelasting. Hij wenst te vernemen of het wellicht
beter is om voor dit percentage aan te sluiten bij de realiteit van financiële
markten en bijvoorbeeld een langjarig gemiddelde van de rente op
staatsleningen te hanteren. Daarnaast wordt – indien dit percentage van 4
«in beton is gegoten» en niet kan worden gewijzigd – de suggestie gedaan
om niet langer te spreken van een vermogensrendementsheffing, maar
van een vermogensbelasting van 1,2%, zodat de burger niet langer blij
wordt gemaakt met de suggestie dat een rendement van 4% op zijn
vermogen haalbaar is. Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag op
het wetsvoorstel Belastingplan 2011 is aangegeven is het forfaitaire
rendement van 4% bij de totstandkoming van de Wet IB 2001 vastgesteld
als een rendement dat over een lagere periode gemiddeld behaald moet
kunnen worden. Als wordt gekeken naar de ontwikkelingen tot en met het
laatste volledige jaar, 2009, blijkt het volgende. Het gemiddelde rendement op tienjarige staatsleningen – toch een van de veiligste en derhalve
niet zeer hoog renderende beleggingen – was over de periode 2000–2009
4,3%. Het vijfjaars gemiddelde over de periode 2005–2009 was 3,9%.1 In
elk geval over genoemde perioden zou het koppelen van het forfaitaire
rendement aan de gemiddelde marktrente geleid hebben tot een ruwweg
even hoog forfaitair rendement als thans het geval is. Het robuuste
systeem, waarbij het forfaitaire rendement in vergelijking tot het werkelijk
behaalde rendement soms te hoog en dan weer te laag zou uitpakken is
een bewuste beleidskeuze geweest in 2001 en ik zie thans geen reden om
daar op terug te komen. Van de suggestie dat de vermogensrendementsheffing van box 3 in feite een vermogensbelasting van 1,2% is, wil ik
nadrukkelijk afstand nemen. De vermogensrendementsheffing is een
proportionele belastingheffing van 30% over het veronderstelde
rendement van 4% over de grondslag sparen en beleggen van een
belastingplichtige. Deze heffing is in zijn wezen vergelijkbaar met de
heffing over inkomsten uit vermogen die tot 1 januari 2001 bestond in de
Wet op de inkomstenbelasting 1964, waarbij de werkelijke voordelen die
werden getrokken uit die vermogensbestanddelen in de progressieve
inkomstenbelasting werden betrokken. Aangezien deze heffing op grote
schaal tot producten leidde waarbij wel vermogensaanwas, maar geen
vermogensinkomsten werden gerealiseerd, is in 2001 besloten voortaan
uit te gaan van een forfaitair rendement. Deze omstandigheid, alsmede
het feit dat thans sprake is van een proportioneel tarief van 30%, maken
niet dat sprake is van een vermogensbelasting, waarbij principieel een
ander uitgangspunt heeft te gelden. Bij een vermogensbelasting is de
grondslag het vermogen zelf, zoals in de Wet op de vermogensbelasting
1964 ook het geval was. De vermogensrendementsheffing heeft als
grondslag het (weliswaar forfaitair vastgestelde) rendement op het
vermogen, dus het inkomen uit het vermogen wordt belast en geenszins
het vermogen zelf. Illustratief voor het onderscheid is de tijdsgelange
herrekening die thans in het wetsvoorstel Fiscale verzamelwet 20102
wordt voorgesteld indien een belastingplichtige niet het gehele jaar
(binnenlands en/of buitenlands) belastingplichtige is. Het voordeel dat die
belastingplichtige wordt geacht te behalen op zijn grondslag sparen en
beleggen wordt naar tijdsgelang herrekend. Hij wordt derhalve geacht
enkel een inkomen te genieten uit zijn grondslag sparen en beleggen over
de periode dat hij (binnenlands en/of buitenlands) belastingplichtig was in
Nederland.

1
CPB: Macro-economische verkenning 2011,
bijlage 2.
2
Kamerstukken II 2009/10, 32 401.

Mevrouw Neppérus en de heer Van Vliet vragen wanneer belastingplichtigen weer met de behandelend medewerker in plaats van de Belastingtelefoon kunnen gaan bellen. Jaarlijks behandelt de Belastingtelefoon circa
14 miljoen telefoontjes. Uit efficiency overwegingen heeft de Belastingdienst ervoor gekozen om alle telefoontjes via 1 centraal nummer te laten
lopen, namelijk de belastingtelefoon. Dit zal niet veranderen. De medewer-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

39

kers van de Belastingtelefoon kunnen de meeste algemene, status en
procesvragen direct beantwoorden. Bij ingewikkelde vragen wordt de
burger teruggebeld door een medewerker van de backoffice. Ik ben mij
ervan bewust dat een dergelijk terugbelsysteem niet optimaal is. Daarom
onderzoekt de Belastingdienst momenteel op welke wijze steeds meer
vragen direct beantwoord kunnen worden, bijvoorbeeld met behulp van
doorverbinden met de regio die de vraag wel kan beantwoorden. Tevens
zullen de medewerkers van de Belastingtelefoon geautoriseerd worden
om meer vragen direct te kunnen beantwoorden.
Mevrouw Neppérus vraagt hoe het staat met de aftrekbaarheid van boetes
die zijn opgelegd door de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Zij
leest daar verschillende uitspraken over van lagere rechters en vraagt wat
de mening van de staatssecretaris in dezen is. De Belastingdienst neemt
het standpunt in dat NMa-boetes niet aftrekbaar zijn. Er is een aantal
gerechtelijke procedures gevoerd over de vraag of deze boetes er deels op
zijn gericht om het onrechtmatig verkregen voordeel te ontnemen en
derhalve niet uitsluitend zijn bedoeld om te bestraffen. Volgens de
belanghebbenden zouden de boetes aftrekbaar moeten zijn voor zover zij
gericht zijn op het ontnemen van een onrechtmatig verkregen voordeel.
Drie gevallen zijn in behandeling bij de Hoge Raad (09/00617, 09/00618,
09/00928). De Advocaat-Generaal heeft inmiddels in zijn advies aan de
Hoge Raad geconcludeerd tot niet-aftrekbaarheid van de boeten. Volgens
de Advocaat-Generaal is het niet van belang of de NMa-boetes een
bestraffend of voordeelsontnemend karakter hebben: blijkens de parlementaire geschiedenis zijn kartelboetes opgelegd door de NMa of de
Europese Commissie naar Nederlands fiscaal recht in geen geval
aftrekbaar.
De heer Bashir vraagt een reactie op de brief van het FNV van 27 oktober
2011 naar aanleiding van het Belastingplan 2011 c.a. In die brief gaat de
FNV met name in op de recentelijk voorgestelde verlenging van de
zogenoemde kleine banenregeling. De kleine banenregeling is een
maatregel waarbij, in het kader van de bestrijding van jeugdwerkloosheid,
de werkgever die een jongere (23 jaar of jonger) werknemer in een kleine
baan (onder ca. 50% van het wettelijk minimumjeugdloon) in dienst heeft,
geen premies voor de werknemersverzekeringen hoeft af te dragen en de
betreffende werknemer geen inkomensafhankelijke bijdrage voor de
Zorgverzekeringswet hoeft te betalen. Deze maatregel is destijds opgenomen in het Belastingplan 2010 omdat in haar oorspronkelijke vorm de
kleine banenregeling ook zou gaan gelden voor de heffing van loonbelasting waarbij het percentage van de loonbelasting op nul zou worden
gesteld. Later is bij nota van wijziging geregeld dat de maatregel alleen
voor de premies werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke
bijdrage voor de Zorgverzekeringswet zou gaan gelden. In deze vorm valt
de maatregel – en dus ook de verlenging van die maatregel – in eerste
instantie onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Sociale
zaken en werkgelegenheid. Om die reden is het voorstel voor verlenging
geen onderdeel van het wetsvoorstel Belastingplan 2011, maar
opgenomen in het wetsvoorstel Verzamelwet SZW 2011.1 Voor een reactie
op de brief van het FNV moet ik u dan ook verwijzen naar de minister van
Sociale zaken en werkgelegenheid.

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 520.

De heer Bashir vraagt waarom geen overgangsregeling is getroffen voor
belastingplichtigen die in 2010 nog konden kiezen voor partnerschap en
die om aangemerkt te blijven als partners in 2011 naar de notaris moeten.
Voor de Wet IB 2001 en de Algemene wet inkomensafhankelijk regelingen
(Awir) zijn behalve de criteria van het basispartnerbegrip tevens aanvullende objectieve criteria opgenomen op grond waarvan belastingplichtigen aangemerkt worden als partners. Ongehuwd samenwonenden zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

40

voor de toepassing van de Wet IB 2001 en de Awir niet alleen partners
indien ze op hetzelfde adres in de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (GBA) staan ingeschreven en een notarieel samenlevingscontract hebben afgesloten, maar zij zijn tevens partners indien ze
samen een kind hebben, zijn aangemeld voor elkaars pensioenregeling of
samen een eigen woning hebben. Een notarieel samenlevingscontract is
dus niet het enige criterium om als partner aangemerkt te worden. Met
het nieuwe partnerbegrip wordt één geharmoniseerd basispartnerbegrip
gerealiseerd, zowel binnen de fiscaliteit als voor de toeslagen. Dit schept
duidelijkheid voor de burger en levert een administratieve lastenverlichting op. Daarnaast wordt het door het vervallen van de keuzeregeling
in de inkomstenbelasting mogelijk om het partnerbegrip voor in te vullen.
Door het geharmoniseerde partnerbegrip wordt tevens meer gelijkheid
gebracht tussen gehuwden en ongehuwd samenwonenden. Gehuwden
kunnen immers ook niet kiezen voor partnerschap. In het WFR-artikel
«Fiscale Beleidsnotities 2011» van Prof. dr. L.G.M. Stevens waar de heer
Omtzigt naar heeft verwezen, wordt deze harmonisatie van het partnerbegrip ook gezien als een welkome vereenvoudiging, waarbij het
rechtvaardigheidsgehalte van de regelgeving niet wordt aangetast. Het
vervallen van de keuzeregeling in de Wet IB 2001 is één van de uitgangspunten van het nieuwe partnerbegrip. Het laten doorwerken van een
keuze voor partnerschap in 2010 naar 2011 past dan ook niet binnen dit
uitgangspunt. Tevens zou het laten doorwerken van de keuze in 2010 naar
2011 betekenen dat belastingplichtigen als partners kunnen kwalificeren in
het nieuwe partnerbegrip, terwijl ze niet aan de objectieve criteria van het
partnerbegrip voldoen. Daarnaast zou de keuze in 2010, behalve voor het
jaar 2011 ook nog kunnen doorwerken naar volgende jaren. Indien
belastingplichtigen aangemerkt worden als partners, zijn zij dit namelijk
het volgende jaar ook indien ze nog steeds op hetzelfde adres in de GBA
staan ingeschreven.
De heer Omtzigt heeft gevraagd of de standaardboete bij het te laat doen
van aangifte in de situatie dat er geen belasting is verschuldigd of zelfs
recht bestaat op een teruggaaf teruggebracht kan worden van € 325 naar
ongeveer € 25. Hij acht deze boete bovenmatig indien de belastingplichtige bij de definitieve belasting geen belasting is verschuldigd of zelfs
geld terugkrijgt. Het niet tijdig doen van aangifte verstoort de processen
van de Belastingdienst in aanzienlijke mate. Het leidt tot veel extra werk:
correspondentie, extra toezicht, schatten van belastbare bedragen,
bezwaar- en beroepsprocedures en invorderingsacties als de betaling van
belasting ook uitblijft. Ongeveer één op de negen Vpb-plichtigen en twee
op de honderd beschreven IB-plichtigen doen niet tijdig aangifte. Het is
van groot belang deze aantallen de komende jaren terug te dringen. De
Belastingdienst heeft daarom ook het tijdig doen van aangifte als het
landelijke controlethema van 2011 gekozen. Overigens bedraagt de
standaardboete voor het niet tijdig doen van aangifte inkomstenbelasting € 226 in plaats van € 325. Een boete van € 226 voor het niet tijdig
doen van aangifte inkomstenbelasting acht ik in zijn algemeenheid op zijn
plaats. Daarbij moet bedacht worden dat de belastingplichtige na de
uitnodiging tot het doen van aangifte nog een herinnering en vervolgens
nog een aanmaning krijgen. Pas als vierde stap van de inspecteur volgt de
boete. Is de standaardboete wegens de bijzondere omstandigheden van
het geval te hoog dan kan dat in de bezwaarfase aan de orde komen. De
inspecteur kan dan de boete alsnog matigen of tot nul terugbrengen. Te
denken valt bijvoorbeeld aan de situatie dat een belastingplichtige ten
gevolge van zijn vergevorderde leeftijd of ziekte niet langer zelf in staat is
aan zijn aangifteverplichtingen te voldoen en aannemelijk maakt inmiddels passende maatregelen te hebben genomen voor zijn huidige en
eventuele toekomstige aangifteverplichtingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

41

Mevrouw Neppérus constateert dat aanpassingen in de fiscale wetgeving
kunnen leiden tot inkomensmutaties en in het verlengde daarvan tot
terugvordering van een deel van de inmiddels ontvangen toeslagen. Zij
noemt daarbij als voorbeeld de inkomenswijzigingen ten gevolge van het
afschaffen van de fiscale aftrek Buitengewone Uitgaven per 2009.
Mevrouw Neppérus vraagt zich af of over dit soort wijzigingen niet sneller
kan worden gecommuniceerd teneinde met name voor lage inkomens
vervelende terugbetalingen te voorkomen. Met betrekking tot het
afschaffen van de fiscale aftrek Buitengewone Uitgaven per 2009 kan ik
melden dat de Belastingdienst toeslagontvangers die in het verleden
gebruik maakten van deze aftrekmogelijkheid vorig jaar individueel per
brief heeft gewezen op de wenselijkheid van herziening van het geschatte
inkomen in 2009. Ook bij komende wetswijzigingen die ingrijpende
gevolgen kunnen hebben voor toeslaggenieters zal de Belastingdienst
zich inspannen om daar met belanghebbenden over te communiceren.
De heer Omtzigt vraagt of het kabinet bereid is een tegenbewijsmogelijkheid op te nemen met betrekking tot de forfaitaire waarderingsregel
voor verhuurde panden in de inkomstenbelasting en schenk- en erfbelasting. De invoering van de forfaitaire waarderingsregel voor verhuurde
panden is bedoeld als vereenvoudigingsmaatregel voor de uitvoeringspraktijk. De waarde van een verhuurd pand wordt op eenvoudige en
eenduidige wijze afgeleid uit de in het Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting 2001 opgenomen tabel. Een tegenbewijsregeling doet afbreuk aan
deze vereenvoudiging en is derhalve niet gewenst. Wel wordt, zoals
toegezegd in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel dat heeft
geleid tot de Fiscale vereenvoudigingswet 20101 periodiek bekeken of de
wijze waarop de waarde van verhuurde woningen wordt vastgesteld
voldoende marktconform is.

1
Kamerstukken II 2009/10, 32 130, nr. 3, blz.
48.
2
Handelingen II 2009/10, 32 129, blz. 26–2413.
3
Kamerstukken II 2009/10, 32 129, nr. 8.

De heer Omtzigt vraagt of er al ervaringen bekend zijn met de tijdelijke
inbrengfaciliteit voor tbs-onroerende zaken van artikel 3.99a van de Wet IB
2001 en van artikel 15, eerste lid, onderdeel z, van de WBR. Tevens vraagt
het lid Omtzigt of deze tijdelijke regeling kan worden verlengd. Ook de
NOB vraagt of de inbrengfaciliteit met een jaar kan worden verlengd of
structureel kan worden gemaakt. Ten aanzien van het eerste punt merk ik
op dat vorig jaar tijdens het wetgevingsoverleg Belastingplan 2010 c.s. is
toegezegd dat de Tweede Kamer zal worden geïnformeerd over de
effecten van de wijzigingen met betrekking tot de directeur-grootaandeelhouder – waaronder de tijdelijke inbrengfaciliteit van tbs-onroerende
zaken – zodra er in 2011 enig zicht op de effecten is.2 Hierop vooruitlopen
door nu reeds na te gaan in hoeveel gevallen er een verzoek is ingediend
voor toepassing van de inbrengfaciliteit, is helaas op zo’n korte termijn
niet mogelijk. Dat neemt natuurlijk niet weg dat deze informatie uiterlijk
bij de toegezegde effectenrapportage zal worden meegenomen. Zoals
aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag Overige fiscale
maatregelen 20103 ligt het niet voor de hand om de inbrengfaciliteit
structureel te maken zoals is voorgesteld door de NOB. Bij de aanschaf
van een onroerende zaak is er immers de keuze om de onroerende zaak
rechtstreeks door de bv te laten aanschaffen waardoor de tbs-regeling niet
in beeld komt. Gelet op de achtergrond van de inbrengfaciliteit, te weten
belastingplichtigen die met ingang van 1 januari 2001 automatisch in de
tbs-regeling terecht zijn gekomen de kans te bieden eenmalig
tbs-onroerende zaken geruisloos in te brengen in de bv, ligt voorts een
beperkte toepassingsduur voor de hand. De tijdelijke inbrengfaciliteit is
sinds de indiening op Prinsjesdag in 2009 breed bekend waardoor
belastingplichtigen die ervoor in aanmerking komen, gebruik kunnen
maken van deze faciliteit. Overigens zijn mij geen signalen bekend dat de
termijn van een jaar in de praktijk tot problemen leidt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

42

Naar aanleiding van de vraag van mevrouw Neppérus van de VVD of de
tbs-regeling niet kan worden vereenvoudigd, merk ik op dat meerdere
malen is bekeken of er mogelijkheden zijn om de tbs-regeling te vereenvoudigen. Bij de totstandkoming van de tbs-regeling heeft op verzoek van
de Eerste Kamer een heroverweging plaatsgevonden (motie Rensema
c.s.).1 In dat kader is grondig gekeken naar de vorm, inhoud en reikwijdte
van de regeling en zijn er enkele aanpassingen aangebracht. Destijds
werd ook geconcludeerd dat een regeling voor de terbeschikkingstelling
van vermogensbestanddelen aan de eigen bv of aan de (bv van) een
verbonden ondernemer binnen de systematiek van de Wet IB 2001 niet
kan worden gemist. De tbs-regeling is tevens uitvoerig in 2005 aan de
orde geweest bij de evaluatie van de Wet IB 2001. In het Evaluatierapport
van de Belastingherziening 20012 is aangegeven dat de tbs-regeling een
woelige totstandkoming kende. Desondanks lijken de nagestreefde
doelstellingen in grote lijnen te zijn bereikt. Ook het aantal rechtsvragen
dat aan de Belastingdienst wordt voorgelegd is – zeker in het licht van de
woelige totstandkoming – te overzien. De tbs-regeling is daarmee
overigens niet gevrijwaard van kritiek. De tbs-regeling is dan ook mede
dankzij signalen vanuit de praktijk in het verleden op punten aangepast
met als doel de tbs-regeling steeds beter te laten aansluiten bij de
nagestreefde doelstellingen. Een verdere aanpassing is een continu
proces, waardoor verdere stroomlijning van de regeling ook in de
toekomst niet kan worden uitgesloten. Zo is ook recent nader onderzoek
verricht naar de mogelijkheden om de tbs-regeling te vereenvoudigen dan
wel te verzachten.3 Dit heeft wederom geleid tot enkele aanpassingen
waardoor de tbs-regeling is verzacht: tijdelijke faciliteit geruisloze inbreng
tbs-onroerende zaak in een nb of bv, openstellen van de herinvesteringsreserve en de kostenegalisatiereserve voor de tbs-regeling, invoering
tbs-vrijstelling en versoepeling van de betalingsfaciliteit door het laten
vervallen van de vermogenstoets. Bij dit recente onderzoek is tevens de
conclusie getrokken dat verdere vereenvoudigingen afbreuk zouden doen
aan de doelstellingen van de tbs-regeling.
De heer Omtzigt merkt ter zake van de huurtoeslag nog op dat het
vaststellen van de rekenhuur – een van de componenten waar de
huurtoeslag op gebaseerd wordt – erg ingewikkeld is. Dit geldt zowel voor
de Belastingdienst/Toeslagen als voor de individuele huurder. Hij vraagt
zich af of het niet mogelijk is om de huurbaas ertoe te verplichten, de
rekenhuur op het huuroverzicht te vermelden dan wel een keer per jaar te
verstrekken. Het kabinet erkent dat het vaststellen van de rekenhuur voor
de individuele huurder in sommige gevallen een complexe aangelegenheid kan zijn. In gevallen waarin de huurgegevens rechtstreeks door
de verhuurder aan de Belastingdienst/Toeslagen worden aangeleverd,
hoeft de huurder de rekenhuur niet meer zelf op te geven. Daar waar deze
huuruitwisseling niet via de verhuurder plaatsvindt, kan het gemakkelijk
voor de huurder zijn als deze van de verhuurder een opgave van de
rekenhuur krijgt. De huurtoeslag valt beleidsmatig onder de verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Ik zal het verzoek van de heer Omtzigt daarom overbrengen aan mijn
ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers
1
Kamerstukken II 2000/01, 27 466, nr. 3, blz.
15 e.v.
2
Kamerstukken II 2005/06, 30 375, nrs. 1–2,
blz. 247 e.v.
3
Kamerstukken II 2008/09, 31 705, nr. 19
(Notitie fiscale positie directeurgrootaandeelhouder).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 504, nr. 19

43