Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 568

Staatkundig proces Nederlandse Antillen

Nr. 95

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR IMMIGRATIE, INTEGRATIE EN
ASIEL
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 februari 2012
In reactie op uw schriftelijk verzoek van 19 januari jl. informeer ik u over
mijn taken, bevoegdheden en beleidsvoornemens op het gebied van de
BES-aangelegenheden. Verder ga ik nog specifiek in op het beleid ten
aanzien van Europese Nederlanders, de uitvoering en de samenwerking in
Caribisch Nederland met de andere landen van het Koninkrijk.
Bevoegdheden
Als minister voor Immigratie, Integratie en Asiel van Nederland ben ik
verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van het vreemdelingenbeleid in Caribisch Nederland. De taken en bevoegdheden inzake het
verlenen en intrekken van verblijfsvergunningen zijn toegedeeld aan de
portefeuille van de minister van Immigratie, Integratie en Asiel. De
toelatingstaken en de administratieve taken worden krachtens mandaat
uitgeoefend door de Nederlandse Immigratie- en Naturalisatiedienst
(IND). De Koninklijke Marechaussee en ambtenaren van het politiekorps
BES zijn belast met de handhaving van de vreemdelingenwet in de
openbare lichamen op het terrein van de grensbewaking, toezicht en
terugkeer.
Doelstellingen migratiebeleid
De vijf kerndoelstellingen van het migratiebeleid in Caribisch Nederland
zijn;
1. het versterken en verbeteren van het grenstoezicht;
2. een asielprocedure conform de internationale verplichtingen;
3. een zorgvuldige en efficiënte afhandeling van de toelatingsvragen;
4. een goed geregelde en met voldoende waarborgen omklede vreemdelingenbewaring; en
5. een zorgvuldig en humaan terugkeerbeleid.

kst-31568-95
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 568, nr. 95

1

Op basis van deze kerndoelstellingen is een effectieve en efficiënte
vreemdelingenketen in Caribisch Nederland ingericht die voldoet aan de
internationale normen.
Wet- en regeling Caribisch Nederland
Het uitgangspunt voor de transitie was dat het bestaande NederlandsAntilliaanse recht zoveel mogelijk van kracht bleef. Dit recht werd zoveel
mogelijk direct omgezet in een Nederlandse wet, algemene maatregel van
bestuur of ministeriële regeling. Daar waar nodig zijn aanpassingen
gedaan. Die aanpassingen zijn voor een belangrijk deel ontleend aan de
internationale normen en verplichtingen. De belangrijkste wijzigingen zien
op de volgende onderwerpen:
– de introductie van de machtiging tot voorlopig verblijf en het
terugkeervisum;
– de mogelijkheid om een verzoek tot bescherming in te dienen;
– een legesheffing voor aanvragen voor verblijf in Caribisch Nederland;
– de verhoging van het niveau van de rechtsbescherming tegen
vreemdelingenrechtelijke maatregelen naar Nederlands model.
De Wet toelating- en uitzetting BES (WTU-BES) is het equivalent van de
Vreemdelingenwet 2000. De WTU-BES regelt de toegang en toelating van
vreemdelingen en de toelating van Nederlanders. In de WTU-BES zijn ook
regels gesteld met betrekking tot het toezicht en de terugkeer van
migranten in Caribisch Nederland. De lagere vreemdelingenregelgeving is
neergelegd in het Besluit toelating en uitzetting BES (BTU-BES), de
Regeling toelating en uitzetting BES (RTU-BES) en de Circulaire toelating
en uitzetting (CTU-BES). Naast de specifieke vreemdelingenwetgeving zijn
ook de Veiligheidswet BES, die regels stelt voor de politie, en de consensusrijkswet inzake de politie van belang voor de uitvoering van het
vreemdelingenbeleid in Caribisch Nederland.
Beleid t.a.v. Europese Nederlanders
In de WTU-BES is bepaald dat niet ingezetenen met een Nederlands
paspoort per jaar maximaal 180 dagen op de eilanden mogen verblijven.
Voor niet ingezetenen met een buitenlandse nationaliteit is die termijn
maximaal 90 dagen. Bij de keuze voor dit beleid heeft de regering zich
destijds gehouden aan het uitgangspunt dat de regelgeving van het
voormalige land de Nederlandse Antillen zoveel mogelijk gehandhaafd
blijft. Het is dus geen nieuw beleid. Wel is nieuw dat thans de wet wordt
gehandhaafd. Het doel van dit beleid is het voorkomen van een ongereguleerde en te omvangrijke instroom van Nederlanders. De opnamecapaciteit van de drie kleine eilanden is uiterst beperkt. Daarom geldt voor
deze eilanden een ander toelatingsregime dan voor Europees Nederland,
zowel voor vreemdelingen als voor Nederlanders.
Nederlanders hebben in beginsel vrije toegang tot Caribisch Nederland en
zij mogen daar als toerist vervolgens zes maanden zonder verdere
voorwaarden verblijven. Nederlanders die langer willen verblijven, of
anders dan als toerist, kunnen in Caribisch Nederland verblijven indien
aan hen verblijf van rechtswege is toegekend of een verblijfsvergunning is
verleend.
Nederlanders hebben toelating van rechtswege als wordt voldaan aan de
volgende voorwaarden:
– beschikken over een verklaring van goed gedrag;
– beschikken over huisvesting;
– beschikken over voldoende middelen van bestaan om in hun levensonderhoud te voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 568, nr. 95

2

Nederlanders die geen verblijf van rechtswege hebben, hebben een
verblijfsvergunning nodig. Een verblijfsvergunning wordt verleend voor
bepaalde doelen, zoals voor werk in loondienst of voor verblijf als
gepensioneerde of rentenier. Deze verblijfsvergunning kan worden
geweigerd of worden ingetrokken indien sprake is van een gevaar voor de
openbare orde of in het kader van het algemeen belang. Onder algemeen
belang wordt verstaan: openbare veiligheid, nationale veiligheid en
volksgezondheid. Ook een huisvestingsvereiste kan daaronder worden
begrepen.
Het is dus mogelijk dat Nederlanders die langer dan 180 dagen in
Caribisch Nederland verblijven en die geen verblijf van rechtswege of een
verblijfsvergunning hebben, de aanzegging krijgen Caribisch Nederland te
verlaten. Zij kunnen dan alsnog een aanvraag indienen om toelating van
rechtswege of voor een verblijfsvergunning. Indien zij niet zelfstandig
vertrekken kunnen ze worden uitgezet. Dit beleid wordt ook zo door de
IND-Caribisch Nederland gecommuniceerd richting de klant.
Uitvoering
IND
Het Hoofd van de Nederlandse Immigratie en Naturalisatiedienst is sinds
10 oktober 2010 ook voor de BES-eilanden verantwoordelijk voor de
uitvoering van de wet- en regelgeving op het gebied van toelating en de
verkrijging van het Nederlanderschap, alsmede voor de administratieve
voorbereiding van (gedwongen) vertrek. De IND-unit Caribisch Nederland
is belast met de uitvoering van de Wet Toelating en Uitzetting (WTU) en
de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN).
In totaal zijn 17 IND fte werkzaam voor de IND-Unit. Het personeel van
deze unit is al vóór de transitiedatum geworven en opgeleid. Op elk eiland
is een IND-loket waar men binnen kan lopen voor informatie en het
indienen van een aanvraag voor toelating, naturalisatie of optie. De
IND-unit verzorgt ook de loketfunctie voor de Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)-unit, zodat een werkgever gelijktijdig met de aanvraag
voor toelating voor een buitenlandse werknemer een zogenaamde
tewerkstellingsvergunning kan aanvragen.
Bij haar werkzaamheden maakt de IND gebruik van het ICT-registratiesysteem, Foreign Management Systeem (FMS), dat al eerder op de
Antillen was ingevoerd. Het systeem is aangepast aan de
vreemdelingenwet- en regelgeving van Caribisch Nederland.
In de beginperiode werd de unit geconfronteerd met een aanzienlijke
voorraad oude aanvragen, die ruim voor 10 oktober 2010 waren
ingediend. Door grote inzet van de medewerkers is de voorraad lopende
verzoeken nu ruim binnen de wettelijke beslistermijn van zes maanden
gebracht, waardoor er geen sprake meer is van achterstanden. De unit
streeft er naar om de doorlooptijd terug te brengen naar zes weken. In
2011 zijn er meer dan 5000 aanvragen voor verblijfsvergunningen door de
unit afgehandeld.
Binnen de unit wordt steeds getracht de kennis van de regelgeving te
verdiepen en te verbeteren. In maart 2011 is bijvoorbeeld een vervolgopleiding van twee weken georganiseerd. Hierbij is ook aandacht besteed
aan klantgericht werken.
KMar en politie
Sinds de staatkundige transitie op 10-10-10 is de Koninklijke
Marechaussee (KMar) op Caribisch Nederland zelfstandig verantwoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 568, nr. 95

3

delijk geworden voor die taken waarvoor de organisatie in Nederland ook
verantwoordelijk is. Vanwege de kleinschaligheid en om redenen van
doelmatigheid is de KMar ook actief in de basispolitiezorg op Saba en St.
Eustatius. De politie is verantwoordelijk voor het vreemdelingentoezicht
en de daadwerkelijke effectuering van de terugkeer (incl. escortering) van
vreemdelingen.
De inrichting van de grensbewaking en het toezicht en uitzetting van
vreemdelingen in Caribisch Nederland komt in grote lijn overeen met de
systematiek zoals deze geldt voor het Europese deel van Nederland. Op
basis van gegevens van de KMar blijkt dat in 2011 82 personen zijn
geweigerd aan de grens en 63 personen zijn verwijderd.
Vreemdelingenbewaring
In de brief van minister V&J van 18 januari 2012 (Kamerstuk 31 568, nr. 91)
is uw Kamer geïnformeerd over de stand van zaken het gevangeniswezen
in Caribisch Nederland. Voor de vreemdelingenbewaring zijn circa tien
plaatsen structureel gereserveerd. Zoals in deze brief is aangegeven zullen
deze ruimtes multifunctioneel zijn. Door de flexibele omgang met ruimtes
en faciliteiten zijn de detentieplaatsen voor meerdere typen gedetineerden, waaronder vreemdelingen, te gebruiken.
Tot op heden is er overigens geen noodzaak tot het inrichten van een
apart (van het Huis van Bewaring) uitzetcentrum. Dat zou een onnodige
capacitaire belasting betekenen voor de eilanden en er is thans ook geen
doelgroep voor. Ook wordt het op dit moment nog niet nuttig geacht om
in te zetten op uitbesteding van de facilitering van vrijwillige/zelfstandige
terugkeer, zoals we dat in Nederland via de Internationale Organisatie
voor Migratie (IOM) kennen.
Samenwerking
Voor een effectief en efficiënt functioneren van de vreemdelingenketen is
het noodzakelijk dat de betrokken organisaties goed samenwerken en
informatie delen. Hiertoe is bijvoorbeeld een periodiek ketenoverleg
ingericht waarin verschillende organisaties participeren. Het gaat dan om
de KMar, politie, DJI en de Voogdijraad.
Met het oog op die samenwerking heeft de IND op 17 en 18 november
2011 een mini-conferentie georganiseerd op Bonaire. Doel van de
conferentie was om nadere werkafspraken te maken op het gebied van
toegang, toezicht, toelating, vertrek en uitzetting in de openbare lichamen.
In de praktijk was op een aantal terreinen onduidelijkheid wie waarvoor
verantwoordelijk dan wel bevoegd is. Het gaat hierbij onder andere om de
vereiste machtiging voor de uitzetting van vreemdelingen. Zo nodig wordt
de lagere regelgeving hiervoor aangepast.
Samenwerking met de andere landen in het Koninkrijk
Om de samenwerking tussen de landen die voorheen onderdeel waren
van het land de Nederlandse Antillen te borgen is in het kader van de
slotverklaring van 2006 bepaald dat de landen Curaçao, St. Maarten en
Nederland een onderlinge regeling treffen waarin afspraken worden
gemaakt over de vreemdelingenketen. De gedachte hierachter is –
gegeven de wederzijdse afhankelijkheid van de partners op dit terrein – de
onderscheiden onderdelen van de vreemdelingenketen op Curaçao, Sint
Maarten en Caribisch Nederland zo goed mogelijk op elkaar te laten
aansluiten. Om de samenwerking te stimuleren en te verbeteren hebben
de landen ten aanzien van de volgende onderwerpen afspraken gemaakt:
ICT-systemen, grenstoezicht, toelating, toezicht en terugkeer, RWN,
bevolkingsadministratie en over de aansturing, uitvoering en rapportage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 568, nr. 95

4

en monitoring. De onderlinge regeling is in maart 2009 door de landen
vastgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant. Ten behoeve van de
uitvoering van deze regeling is een gezamenlijke werkgroep van de
landen samengesteld en is een implementatieplan opgesteld. Deze
werkgroep zorgt dat de activiteiten uit dit plan worden uitgevoerd. De
werkgroep heeft voor de uitvoering van het implementatieplan een
financieringsvoorstel ingediend bij USONA.
Na goedkeuring van het financieringsvoorstel kunnen de landen starten
met de uitvoering van het implementatieplan.
Stand van zaken uitwerking regeling inter-landelijk verkeer van
personen
Hoewel het onderwerp niet op de agenda staat van het overleg op
6 februari a.s. wil ik u wel informeren over de stand van zaken van de
uitwerking van het vraagstuk over het inter-landelijk verkeer van personen
binnen het Koninkrijk. De uitwerking van dit vraagstuk is immers ook
relevant voor de openbare lichamen in Caribisch Nederland.
Tijdens de Koninkrijksconferentie op 14 december 2011 is, mede naar
aanleiding van de motie van het lid Bosman (VVD) (Kamerstuk 33 000 IV,
nr. 21), het vraagstuk inter-landelijk verkeer van personen besproken. Er is
afgesproken dat er een gezamenlijke werkgroep, waarin alle landen van
het Koninkrijk participeren, wordt ingesteld. Deze werkgroep heeft tot taak
om de verschillende vraagstukken met betrekking tot het inter-landelijke
verkeer binnen het Koninkrijk te inventariseren. In het voorjaar zal ik de
voortgang van deze werkgroep met de verantwoordelijke ministers van de
landen bespreken. De uitkomst van de werkgroep zal voor de volgende
KR-conferentie in augustus worden geagendeerd.
Slot
In de afgelopen periode lag de focus op een adequate implementatie van
het vreemdelingenbeleid in de openbare lichamen. Voor alle betrokken
diensten en departementen was het een uitdaging om een goed en
effectief functionerende keten in te richten. Ik ben dan ook positief over
het tot nu toe behaalde resultaat. In Caribisch Nederland is een adequate
vreemdelingenketen ingericht die voldoet aan de internationale verplichtingen en normen. Voor de komende periode zullen de nodige activiteiten
worden verricht om de vreemdelingenketen verder te verbeteren, zoals de
intensivering van de samenwerking van de verschillende diensten,
dienstverlening en de samenwerking met de andere landen in het
Koninkrijk.
De minister voor Immigratie, Integratie en Asiel,
G. B. M. Leers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 568, nr. 95

5