2016D18889

INBRENGEN VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben de
onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Staatssecretaris van Economische Zaken over de Landbouw- en
Visserijraad op 17 mei 2016 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 916).
De voorzitter van de commissie,
Vermeij
Plaatsvervangend griffier van de commissie,
Franke

nds-tk-2016D18889

1

Inhoudsopgave
I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
III Volledige agenda
I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Marktsituatie
De leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris uitgebreid in te
gaan op de actuele stand van zaken over de maatregelen en de inzet van
middelen om de crisis in de veehouderij aan te pakken. Deze leden lezen
dat het geld uit het eerste pakket aan maatregelen nog maar voor een deel
is ingezet (ongeveer € 160 van de € 420 miljoen). Kan de Staatssecretaris
aangeven waar nieuwe maatregelen uit gefinancierd worden? In
antwoord op eerdere vragen heeft de Staatssecretaris aangegeven dat de
Europese Commissie verwacht de aanvullende maatregelen uit
herschikking te kunnen financieren. Hoe ziet deze herschikking eruit, zo
deze leden. In de speech van dhr. Hogan van 14 maart jl. gaf de Eurocommissaris aan dat er al bijna een miljard euro is uitgetrokken voor de crisis.
Kan de Staatssecretaris een duidelijke onderbouwing van dit bedrag
geven?
Landbouw en Klimaat
De Europese Commissie zal een presentatie geven over de uitwerking van
het Klimaatakkoord van Parijs. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de
inzet van Nederland in deze is? De Nederlandse melkveehouderij staat
bekend om bijvoorbeeld de lage methaanuitstoot per kg melk. Op welke
wijze gaat de Staatssecretaris de Nederlandse veehouderij inzetten als
voorbeeld, oplossing en kansen om dit probleem aan te pakken? Waar ligt
volgens de Staatssecretaris de balans tussen bioeconomie en voedselzekerheid? Is de Staatssecretaris bereid om zich in dit dossier nadrukkelijk in
te zetten om de voedselproductie/voedselzekerheid niet in gevaar te
brengen zodat Nederland/Europa niet afhankelijk wordt van voedselproductie elders in de wereld? Welke rol speelt het verdienmodel van de boer
een rol? Op welke manier wordt de kennis van de Nederlandse boer en
tuinder hierbij ingezet?
Dierenwelzijn
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse gelezen dat er brede
steun is voor het dierenwelzijn-platform dat mede op initiatief van
Nederland georganiseerd wordt. Voor deze leden is het welzijn van dieren
van groot belang, maar zij staan kritisch tegenover het platform. Kan de
staatsecretaris toezeggen dat dierenwelzijn voorop blijft staan en niet het
merendeel van de middelen gaan naar het oprichten van een bureaucratisch mechanisme ten koste van het welzijn van de dieren? En kan de
Staatssecretaris aangeven wat de procentuele verhouding is van de
middelen die gebruikt worden voor de organisatie en uitvoeringskosten
en de middelen die daadwerkelijk terecht komen bij het dierenwelzijn?

2

Kan de Staatssecretaris meer gedetailleerd inzicht geven in de Eurobarometer over dierenwelzijn? Zijn er metingen per lidstaat gedaan? Wat is de
inzet van de Staatssecretaris op dit punt? Nederland is een van de
koplopers in Europa op dierenwelzijn. Deelt de Staatssecretaris de mening
van de leden van de VVD-fractie dat het niveau van dierenwelzijn in heel
Europa op een gelijk niveau moet komen alvorens er in Nederland
aanvullende eisen gesteld worden? Zo nee, waarom niet?
Vereenvoudiging Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
Voor het Nederlandse voorzitterschap is de vereenvoudiging van het GLB
een speerpunt. Dat is een goed uitgangspunt. Kan de Staatssecretaris
puntsgewijs een overzicht geven van de concrete maatregelen die voor de
Nederlandse boer positief uitwerken? Wat is de inzet om deze lijst nog
verder uit te breiden? Wat vindt de staatsecretaris van de conclusie van
bijvoorbeeld LTO dat de gewasdiversificatie haar doel volledig voorbij
schiet? Zij wijst bijvoorbeeld op het feit dat er vooral gekeken wordt naar
de gewassen, maar niet naar de gewasrotatie en het teeltseizoen wat op
het ene bedrijf anders is ingevuld dan op het andere bedrijf. Als het
seizoenritme niet op elkaar kan worden aangesloten loopt men tegen de
problemen aan. Is de Staatssecretaris het met de leden van de VVD-fractie
eens dat de uitwerking van de vergroeningsmaatregelen niet altijd
aansluiten bij de praktijk en daarmee kansen blijven liggen? Hoe gaat de
Staatssecretaris zorgen voor meer flexibiliteit?
Vanggewassen mogen de eerste 10 weken na zaai niet gemaaid of
geoogst worden. Begrazing van deze vanggewassen door bijvoorbeeld
schapen kan goed zijn voor de bodem en biodiversiteit. Waarom wordt
begrazing van deze gewassen niet toegestaan? Het lijkt nu een juridisch
getouwtrek wat oogsten is of niet. Is dit een Nederlandse kwestie? Is de
Staatssecretaris bereid op dit soort punten meer ruimte te bieden en
vooral het doel centraal te stellen in plaats van de regels?
G7 Bijeenkomst landbouwministers
Kan de Staatssecretaris ingaan op de verklaring van de G7 landbouwministers waarin de wereldwijde uitdagingen waar de landbouwsector voor
staat zijn opgenomen? Kan de Staatssecretaris aangeven welke rol hij
voor Nederland opeist als landbouwland waar innovatie, hoge productiviteit en efficiëntie in de landbouw de basis is en Nederland als gidsland
kan worden gezien?. Op welke manier gaat hij de Nederlandse landbouw
onder de aandacht brengen en als voorbeeld stellen om wereldwijd in de
stijgende vraag naar voedsel te voorzien?
Overig
Kan de Staatssecretaris ingaan op het bijgaande artikel (http://
www.boerderij.nl/Home/Achtergrond/2016/3/EIB-wil-miljoenen-investerenin-landbouw-2775045W/) waaruit blijkt dat de Europese Investeringsbank
(EIB) miljoenen euro’s wil investeren in de landbouw, maar nog onvoldoende gebruik van wordt gemaakt? Kan de Staatssecretaris aangeven
hoe hij samen met de EIB meer onder de aandacht wil brengen?
De uitbetaling van de GLB betalingsrechten 2015 is nog steeds niet
afgerond. Ongeveer een vijfde van de boeren heeft deze betalingen nog
niet of maar deels ontvangen. Kan de Staatssecretaris een actuele stand
van zaken geven? Hoe kijkt hij aan tegen het feit dat boeren wel aan
allerlei verplichtingen moeten voldoen maar dat de uitbetalingen (11
maanden na opgave) nog steeds niet zijn afgerond? Welke stappen zet de
Staatssecretaris om dit voor de betalingen 2016 te voorkomen?

3

Visserij
Nu de afspraken uit de Omnibusverordening aangaande sancties en
strafpunten bij overtredingen inzake de aanlandplicht afloopt op 1 januari
2017, zijn de leden van de VVD-fractie benieuwd welke gesprekken er
vanuit Nederland worden ingezet. Zo vallen de soorten schol en
kabeljauw buiten de aanlandplicht, omdat zij «lastige» soorten zijn, en is
voor deze soorten een periode van 2 jaar waarin er geen sancties worden
opgelegd niet van toepassing. Kan de Staatssecretaris aangeven of
Nederland zich wil inzetten voor een zogenoemde wenperiode voor deze
soorten? Zo nee, waarom niet? Kan de Staatssecretaris ingaan op de
uitwerking van een uitvoerbare aanlandplicht voor deze soorten? En zo ja,
wat is de inzet dan precies? Wat is nu de stand van zaken van het overleg
van de Scheveningengroep? Hoe vindt de overeenstemming plaats over
de interpretatie van wet- en regelgeving, de registratie en monitoring en
de wijze van handhaving? Wat is de stand van zaken van de handhaving
op de Nederlandse wateren?
Voor wat betreft de consultatie visserijfonds zouden de leden van de
VVD-fractie de Staatssecretaris graag de volgende vragen willen stellen.
Kan de Staatssecretaris uiteenzetten waarom de inzet kan worden
verlaagd en hoe de opvatting van de regering dat de financiering vanuit
het Visserijfonds moet worden verminderd kan worden gerijmd met een
verhoging van het budget, zowel in Europees verband als in Nederland in
de periode 2014–2020? Wat betekent volgens de Staatssecretaris de focus
van de Nederlandse regering op verduurzaming als prioriteit voor het
Europees Visserijfonds voor de toekomst? Kan de Staatssecretaris nader
ingegaan op wat er precies wordt verstaan onder verduurzaming? En wat
betekent dit voor de Nederlandse visserijsector, of die in andere landen,
die al fors in verduurzaming hebben geïnvesteerd? Betekent een focus op
verduurzaming volgens de Staatssecretaris ook dat nieuwe innovaties
sneller zullen worden toegestaan?
Daarnaast hebben deze leden met interesse gelezen dat de economische
groei in de visserijen en aquacultuur belangrijke speerpunten zijn. Hierbij
vragen de leden wel wat de Staatssecretaris precies verstaat onder het
creëren van economische groei. Welke mogelijkheden biedt dit volgens de
Staatssecretaris concreet voor de Nederlandse visserij sector?
Kan de Staatssecretaris nader ingaan op de Nederlandse inzet als het gaat
om de exotenlijst (invasieve soorten)? Zijn er besluiten nu «on hold» gezet
in afwachting van deze lijst? Zo ja, welke? Kan de Staatssecretaris
aangeven wat de lijst betekent voor de (pilot) wolhandkrab?
EU-actieplan tegen illegale handel in wilde dieren en planten
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief over het EU-actieplan tegen de illegale handel in planten en dieren.
De leden van de VVD-fractie stellen het op prijs dat de EU de illegale
handel in planten en dieren hoog op de agenda zet, wel hebben zij hier
nog enkele vragen over. Hoe gaat de EU regelen dat er tussen de
verschillende lidstaten een gelijkspeelveld wordt gecreëerd? Kan de
Staatssecretaris toezeggen hier meer op in te zetten? In de brief valt ook te
lezen dat de illegale handel in wilde dieren en planten nog steeds
toeneemt. Kan de Staatssecretaris toelichten hoe dat kan, als zeker
Nederland steeds meer geïnvesteerd heeft in de strijd tegen de illegale
handel en er veel projecten lopen. Kan de Staatssecretaris toelichten wat
precies de probleempunten zijn en hoe deze worden aangepakt? En kan
de Staatssecretaris aangegeven hoe effectief de verschillende projecten
zijn die er lopen?

4

Voorstel EC voor mogelijke nationale beperking of verbod op tot de EU
toegelaten gg-veevoeders en gg-levensmiddelen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
uw brief inzake de juridische analyse van het voorstel van de Europese
Commissie voor mogelijke nationale beperking of verbod op tot de EU
toegelaten gg-veevoeders en gg-levensmiddelen. De leden van de
VVD-fractie willen de Staatssecretaris bedanken voor het toezenden van
de gedegen uitgevoerde nadere juridische analyse van de jurisprudentie
inzake de uitleg van artikel 36 van het Verdrag betreffende de werking van
de Europese Unie (VWEU) en het begrip «dwingende redenen van
algemeen belang».
Uit de analyse komt duidelijk naar voren dat het voorstel van de Europese
Commissie op alle aspecten juridisch volledig onmogelijk is, naast het feit
dat het voorstel vanuit Nederlands perspectief ook volledig ongewenst is.
De EU is voor 70% afhankelijk van import van eiwitrijke veevoedergewassen. Een belangrijk deel wordt daarvan geleverd via de import van
soja van buiten de EU. Nagenoeg de volledige import daarvan betreft het
genetische gemodificeerde gewassen. Naast het feit dat dit onzinnelijke
voorstel van de Europese Commissie de voedselvoorziening in gevaar
brengt, terwijl deze import nog nooit problemen heeft opgeleverd voor
mens en natuur, heeft het ook gevolgen voor de omzet de haven van
Rotterdam als doorvoer-hub.
Nadat het Europese parlement zich al eerder negatief over dit initiatief van
de Europese Commissie heeft uitgesproken, evenals dat op basis van de
resultaten van een lichte impact-assessment uitgevoerd conform de motie
van de leden De Liefde – Leenders (Kamerstuk 34214–8) grote verstrekkende negatieve economische gevolgen uitwees, blijkt nu weer uit de
analyse van de Juridische Dienst van de Raad dat het voorstel van de
Europese Commissie juridisch onmogelijk is.
Dit bizarre voorstel van de Europese Commissie leidt tot stagnatie en
frustratie omdat het bij voortduring zorgt voor onduidelijkheid. Dat is zeer
schadelijk voor de interne markt. Nederland is bijna aan het einde van het
Voorzitterschap; wat gaat de Staatssecretaris doen om dit weer op de
agenda te zetten? Hoe ziet het speelveld eruit? Kan de Staatssecretaris de
Kamer informeren welke acties hij heeft ondernomen om de onzinnigheid
van het voorstel van de Europese Commissie voor het voetlicht te
brengen? Heeft hij steun gezocht bij andere lidstaten? Kan de Staatssecretaris de Kamer eveneens informeren hoeveel medestanders hij al heeft
gevonden om dit onzinnige voorstel van de Europese Commissie te laten
intrekken? Dit onzinnige voorstel moet zo spoedig mogelijk van tafel, zo
merken de leden van de VVD-fractie op.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Herziening besluitvorming genetisch gemodificeerde organismen
De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van de
analyse van de Juridische Dienst van de Raad betreffende het voorstel
van de EC over de herziening besluitvorming genetisch gemodificeerde
organismen. Zij hebben hier nog enkele vragen over en verzoeken de
Staatssecretaris hierop in te gaan.
De Juridische Dienst van de Raad geeft aan dat het «het heel erg moeilijk
voor lidstaten zal zijn om een nationale beperking op ethische gronden te
rechtvaardigen die door het Hof van Justitie zou worden aanvaard». De
leden van de PvdA-fractie maken hieruit op dat het, hoewel moeilijk, niet
onmogelijk is. De genoemde leden vragen de Staatssecretaris om enkele
voorbeelden te geven van specifieke gronden waarop een nationale
beperking (zeer waarschijnlijk) wel door het Hof van Justitie zou worden
geaccepteerd, en wanneer niet. Zij vragen de Staatssecretaris hier

5

eveneens een uitleg bij te geven wat de verschillen tussen deze gronden
zijn die acceptatie bevorderen of juist tegenwerken.
De genoemde leden vragen de Staatssecretaris wanneer het overleg met
lidstaten is of wordt gepland en of hij de Kamer op de hoogte kan houden
van verdere ontwikkelingen op dit vlak, mede naar aanleiding van het op
korte termijn volgende overleg met de andere lidstaten. Ook vragen de
leden wat de inzet van Nederland in dit overleg is om tot een oplossing te
komen.
Illegale handel in dieren
De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van het fiche
Mededeling EU Actieplan tegen illegale handel in wilde dieren en planten.
Zij hebben hier nog enkele vragen over en verzoeken de Staatssecretaris
hierop in te gaan. In antwoord op schriftelijke vragen van het lid Van
Dekken stelt de Staatssecretaris dat Nederland op dit moment genoeg
prioriteit geeft aan de bestrijding van wildlife criminaliteit, maar dat er
grote verschillen in de prioriteit zit die de verschillende EU-landen aan
deze vorm van criminaliteit geven. De leden van de fractie van de PvdA
vragen de Staatssecretaris welke landen nog geen, of slechts een lage,
prioriteit geven aan deze problematiek.
De genoemde leden vragen de Staatssecretaris of hij van mening is dat
het EU-actieplan tegen illegale handel in wilde dieren en planten een
grotere prioriteit voor deze problematiek in andere EU-landen zal creëren.
De leden van de PvdA-fractie doelen daarbij met name op de landen die
op dit moment geen of slechts een lage prioriteit aan deze problematiek
geven. Zo ja, kan de Staatssecretaris aangeven op welke wijze er in die
landen meer prioriteit gegeven moet en zal worden dankzij dit actieplan.
Zo nee, welke stappen zijn er mogelijk en nodig om dit alsnog te
bewerkstelligen, aldus de Staatssecretaris.
Glyfosaat
De leden van de fractie van de PvdA maken zich zorgen over de eventuele
stemming van het (ambtelijk) permanente comité inzake planten dieren en
voedsel (PAFF-comité) op 18 en 19 mei a.s. over de verlenging van de
toelating van glyfosaat tot de Europese markt. Eerder gaf de Staatssecretaris aan een verlenging met 10 jaar voor te stellen onder de voorwaarde
dat de toelating met onmiddellijke ingang zal worden ingetrokken indien
het European Chemicals Agency (ECHA), dat is belast met de classificatie
van de carcinogeniteit (kankerverwekkendheid) van glyfosaat, het middel
als (potentieel) kankerverwekkend beoordeelt. Kan de Staatssecretaris
bevestigen dat stemming in het PAFF-comité over hernieuwde toelating
van glyfosaat plaatsvindt op 18 en 19 mei a.s.? Wat is lidstaat Nederland
voornemens te stemmen, en zal de voorwaarde (intrekking toelating)
prominent onderdeel uitmaken van de Nederlandse stemming?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Glyfosaat
De leden van de SP- fractie hebben kennisgenomen van de stukken. Stemt
het (ambtelijke) permanente comité inzake planten dieren en voedsel
(Engels: PAFF-committee) op 18 en 19 mei a.s. inderdaad over de
verlenging van de toelating van het onkruidbestrijdingsmiddel glyfosaat?
De leden van de SP-fractie vinden het onacceptabel als de toelating van
glyfosaat wordt verlengd voor een nieuwe periode. Is de Staatssecretaris
bereid om tegen een hernieuwde toelating voor glyfosaat te stemmen?
Kan de Staatssecretaris aangeven hoeveel waarde de regering hecht aan
de mening van de Wereldgezondheidsorganisatie/Internationaal Agent-

6

schap voor Kankeronderzoek (IARC), dat glyfosaat als waarschijnlijk
kankerverwekkend beoordeelt? Hoe gaat de regering de gezondheid van
burgers, boeren en werknemers beschermen betreffende glyfosaat? De
leden van de SP-fractie vragen de regering in hoeverre zij het voorzorgbeginsel toepast betreffende glyfosaat. Kan de Staatssecretaris toelichten
wat het regeringsstandpunt is betreffende de toepassing van het
voorzorgbeginsel bij mogelijk of waarschijnlijk kankerverwekkende stoffen
in zijn algemeenheid? In hoeverre strookt dit met de plicht van de
overheid om de burger te beschermen tegen vermijdbare blootstelling
aan kankerverwekkende stoffen? De leden van de SP-fractie vragen de
Staatssecretaris hoe hij recht gaat doen aan de motie van de leden
Grashoff-Leenders (Kamerstuk 21501 0912 32). De leden van de SP fractie
constateren dat de motie verzoekt de Europese Commissie te vragen om
een nieuw voorstel waarin hernieuwde toelating voor maximaal twee jaar
wordt toegestaan. De leden van de SP- fractie constateren dat de
voorliggende voorstellen een hernieuwde toelating betreffen van 7 tot 10
jaar. De leden van de SP-fractie dringen er dan ook ten stelligste op aan
om de motie uit te voeren en niet akkoord te gaan met een langjarige
toelating. Gaat de Staatssecretaris tegen stemmen indien er een voorstel
voor ligt om glyfosaat hernieuwd toe te laten voor een periode langer dan
2 jaar?
Medio 2017 komt het European Chemicals Agency met een nieuwe
beoordeling omtrent de risico’s van glyfosaat; gaat de Staatssecretaris
zich er voor inzetten dat deze geen vertraging oploopt? De leden van de
SP-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is zich er voor in te zetten
om deze naar voren te halen. De leden van de SP-fractie vragen de
Staatssecretaris of hij onderschrijft dat glyfosaat uit de handel genomen
moet worden indien het European Chemicals Agency nog geen nieuwe
beoordeling heeft gegeven waaruit overtuigend blijkt dat glyfosaat niet
kankerverwekkend is.
Met het oog op de aangenomen motie horen de leden van de SP-fractie
graag in detail wat de inzet van de Staatssecretaris zal zijn, zowel in de rol
als Voorzitter als in de rol van een stemgerechtigde lidstaat. Is de
Staatssecretaris bereid de rol van Voorzitter en lidstaat te scheiden en is
hij bereid als lidstaat tegen te stemmen?
Neonics
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of hij bereid is nu
Nederland Voorzitter is zich hernieuwd in te zetten voor de uitvoering van
motie (Kamerstuk 21 501-32, nr. 684) die de regering verzoek zich in te
zetten voor een Europees moratorium op alle toepassingen van neonicotinoïden en fipronil. Is de Staatssecretaris bereid dit onderwerp tijdens het
Voorzitterschap opnieuw te agenderen en met reductievoorstellen te
komen?
Het Centrum voor Landbouw en Milieu heeft immers geconstateerd dat
met de genomen inperkende maatregelen in Nederland nog altijd 85%
van het gebruik van neonicotinoïden overeind blijft. Is de Staatssecretaris
bereid zich in te spannen om ook de overgebleven 85% sterk of geheel te
reduceren? Zo ja: welke maatregelen gaat hij hiervoor nemen?
De leden van de SP-fractie constateren dat de bovenstaande motie de
regering verzoekt zich in te zetten voor een Europees moratorium op alle
toepassingen van neonicotinoiden en fipronil, tenzij onomstotelijk
bewezen is dat zij geen schadelijk effect hebben op de gezondheid van
bijen, en vragen de Staatssecretaris welke acties hij gaat ondernemen om
deze motie recht te doen.

7

Actieplan dierenwelzijn
De leden van de SP-fractie hechten veel waarde aan een betere borging
van dierenwelzijn en verwachten een stevige inzet van Nederland bij het
actieplan dierenwelzijn.
Kan de Staatssecretaris de planning, deelnemende organisaties en
organisatievorm van het platform nader toelichten? Wat is de inzet van
Nederland? Hebben de uitkomsten van de Eurobarometer tot nieuwe
inzichten geleid betreffende de richting van Europees beleid en de
Nederlandse inzet daartoe? Is de Staatssecretaris van plan om te gaan
sturen op concrete en meetbare doelen? Is hij bereid de Kamer te
informeren over de doelstellingen, de meetbaarheid ervan en de
voortgang? Welke drie voorstellen gaat Nederland inbrengen ter
verbetering van dierenwelzijn? Is de Staatssecretaris bereid het beperken
en verbeteren van diertransport in te brengen? Is de Staatssecretaris
bereid bontproductie en import van bont als punt van ernstig dierenleed
in te brengen? Is de Staatssecretaris bereid de discussie aan te zwengelen
over systemen van dierhouderij die in voldoende mate tegemoet komen
aan het natuurlijk gedrag van het dier (zoals grazen voor de koe, wroeten
voor het varken en scharrelen voor de kip) en over houderijsystemen die
dit geweld aan doen, zoals kooihuisvesting voor konijnen?
Visserijfonds
De leden van de SP-fractie onderschrijven dat het totale budget voor het
visserijfonds moet worden verlaagd. De leden van de SP-fractie vragen of
de Staatssecretaris bij zijn inzet op innovatie in deze bereid is innovatie te
koppelen aan duurzaamheid en dus in te zetten op innovaties die
duurzaamheid ten goede komen en niet op innovaties die weinig of geen
maatschappelijke relevantie hebben.
Omvorming kalverhouderij
De leden van de SP fractie vinden 92% van de inkomsten voor de
kalverhouder uit subsidie veel te hoog en vragen de Staatssecretaris of hij
bereid is met plannen te komen voor omvorming van de kalverhouderij,
waarbij tevens een substantiële verbeterslag gemaakt wordt betreffende
duurzaamheid, dierenwelzijn, diergezondheid en inperking van
diertransport. Wanneer worden de ideeën hiertoe aan de Kamer
voorgelegd?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda van de Landbouw- en Visserijraad van 17 mei 2016. Over het
verslag van de afgelopen Raad, de geannoteerde agenda en aanverwante
onderwerpen hebben deze leden nog vragen.
De leden van de CDA-fractie lezen in het verslag van de Raad van 11 april
jl. dat erover gesproken wordt om de aanvraagtermijn voor directe
betalingen te verlengen van 15 mei naar 15 juni a.s. Deze leden vragen de
Staatssecretaris om zijn positie over deze door sommige lidstaten
voorgestelde verlenging kenbaar te maken en om de voor- en nadelen
dienaangaande inzichtelijk te maken. De leden van de CDA-fractie vragen
de Staatssecretaris om aan te geven hoe hij uitvoering geeft aan motie
van het lid Geurts c.s. over volledige uitbetaling van betalingsrechten in
december van het jaar over welke deze betaald worden (Kamerstuk
21 501-32, nr. 905) en hoe een verlenging van de aanvraagtermijn zich zou
verhouden met op tijd uitbetalen.

8

Ten aanzien van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid vragen de leden
van de CDA-fractie of de wijzigingen van het GLB voor de periode
2014–2020 integraal worden geëvalueerd, zo ook de invoering van de
gelijke hectare premie waarmee alle sectoren aanspraak kunnen maken
op directe betalingen. Bent u ermee bekend dat in sommige sectoren die
voorheen geen recht had op inkomenstoeslagen en nu wel op directe
betalingen, zoals de fruitteelt, er telers zijn die onvoldoende op de hoogte
waren en daarom hebben opgegeven dat zij geen rechten wilden
aanvragen? In sectoren die voorheen geen eerste pijler steun ontvingen is
het zo dat hun betalingsrechten gradueel worden verhoogd, echter als zij
in 2015 en 2016 minder dan 500 euro kregen, vervallen hun rechten terwijl
ze door de graduele stijging van deze steun juist in 2017 of 2018 wel
boven de minimum grens van 500 euro zouden uitkomen. Bent u bereid
om te kijken of hiervoor oplossingen zijn? En op welke wijze wordt de
sterke daling in de periode 2014–2020 van Europese steun aan sommige
sectoren, zoals de kalverhouderij en de aardappelzetmeelteelt,
gemonitord? Wordt daarbij gekeken naar de inkomens van de boeren in
deze sectoren?
De leden van de CDA-fractie lezen in de geannoteerde agenda dat de
voortdurende slechte marktsituatie op de agenda van de Raad staat. In dit
kader vragen deze leden of niet nog meer gebruik zou kunnen worden
gemaakt van het Europees Fonds voor Strategische Investeringen,
waarover onlangs de vicevoorzitter van de EIB zich uitliet (Nieuwe Oogst,
29 april 2016). Is de Staatssecretaris in dit kader bereid om samen met de
EIB, banken en de landbouwsector te kijken hoe via fondsen, omdat het
minimumbedrag van leningen van het EIB voor een individuele boer te
hoog ligt (op 7,5 miljoen euro), deze middelen beschikbaar kunnen
worden gemaakt voor investeringen in de landbouwsector zoals in Ierland
wordt gedaan samen met de Rabobank in het zogenaamde Glanbia
MilkFlex Fund? Zou bijvoorbeeld ook gedacht kunnen worden aan
nationale fondsen voor goedkope leningen, gefinancierd vanuit de EIB,
ten behoeve van investeringen voor asbestsanering of mestverwerking?
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris om opheldering
over de pilot mineralenconcentraat. In maart 2014 tijdens het algemeen
overleg mestbeleid gaf de toenmalige Staatssecretaris aan dat zij bereid
was ervoor te pleiten de pilot mineralenconcentraat uit te breiden
(Kamerstuk 33 037, nr. 122). In de beantwoording van de feitelijke vragen
over de E-begroting 2015 (Kamerstuk 34 000-XIII, nr. 45) vraag nummer
127 gaf de Staatssecretaris aan dat «zoals ook door uw Kamer verzocht,
bereid ik een uitbreiding van de pilot mineralenconcentraat voor. Hierover
ben ik in overleg met de Europese Commissie. Het ligt in de verwachting
dat de openstelling van de vernieuwde pilot begin 2015 zal zijn.» In de
brief van 24 februari 2015 geeft de Staatssecretaris nogmaals aan dat het
haar ambitie is om deze pilot te vergroten (Kamerstuk 33 037, nr. 145). In
beantwoording op schriftelijke vragen stelt de Staatssecretaris in
september 2015 dat er een verzoek is gedaan aan de Europese Commissie
om de pilot op korte termijn uit te breiden (Kamerstuk 21501-32, nr. 875).
Bij de begrotingsbehandeling van het begroting van het Ministerie van
Economische Zaken onderdeel Landbouw- en Natuur gaf de Staatssecretaris aan meer informatie te geven over de pilots in de brief over het
fosfaatrechtenstelsel, in welke brief van 3 maart 2016 (Kamerstuk 33 979,
nr. 108) hierover niets stond. Vervolgens laat de Staatssecretaris in zijn
antwoorden van 9 maart 2016 op schriftelijke vragen (documentnr.
2016D09804) weten dat het blijft bij de huidige 10 bedrijven. De leden van
de CDA-fractie vragen waarom de ambitie om de pilot uit te breiden
opeens is opgegeven. Waarom heeft de eerdere inzet en het verzoek aan
de Europese Commissie niet tot resultaat gehad dat de pilot is uitgebreid?
Waarom wordt er niet nog steeds ingezet op spoedige uitbreiding welke

9

ambitie is toegezegd aan de Kamer in 2014? Welk verzoek is eigenlijk
gedaan aan de Europese Commissie, en wat was de reactie van de
Europese Commissie daarop? Op welke wijze kan gezien de lange looptijd
van de wijziging en implementatie van de meststoffenverordening in de
tussentijd de pilot uitgebreid worden om verder kennis op te doen over de
mogelijke fabricatie en toepassingen van mineralenconcentraat? Bent u
bereid om zich hiervoor in te zetten zoals eerder toegezegd?
Wat zijn de verwachtingen over de conferentie die gehouden wordt op
18 mei aanstaande over kwekersrecht en patenten, zo vragen de leden van
de CDA-fractie. Welk resultaat wordt met de conferentie beoogd en welke
stappen zijn al gezet om dit te realiseren?
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris of Nederland naar
verwachting het voorstel van de Commissie ten aanzien van de verlenging
van de toelating van glyfosaat zal steunen. Zo nee, waarom niet?
Kunt u inzichtelijk maken op basis waarvan en waarom de zoveelste
verhoging van de NVWA-tarieven is doorgevoerd vanaf 1 mei 2016? Is dit
onderdeel van het verhogen van de efficiëntie van de NVWA-organisatie
zoals toegezegd bij het plan van aanpak van december 2013? Maakt deze
verhoging onderdeel uit van de door u aangekondigde doorlichting van
de NVWA? Vindt u deze verhoging rechtvaardig tegenover de toezegging
dat de NVWA efficiënter zou gaan werken? Waarom wacht u niet het
advies van de Raad van State af ten aanzien van de doorrekening van
kosten voor toezicht en inspectie van in het bijzonder de NVWA zoals
verzocht door de Tweede Kamer op initiatief van de motie van het lid
Geurts c.s. (Kamerstuk 33 835, nr. 20)?
De leden van de CDA-fractie steunen de inzet van de Staatssecretaris om
vereenvoudiging van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid te
bewerkstelligen. Voor enkele specifieke punten vragen zij de aandacht van
de Staatssecretaris. Wil de Staatssecretaris ervoor pleiten om de huidige
middelvoorschriften gewasdiversificatie te wijzigen zodat deze aansluit bij
de praktijk van gewasrotatie, in het bijzonder op zware klei? Zo nee,
waarom niet? Is de Staatssecretaris bereid om te kijken hoe in sommige
teelten gewerkt kan worden met een ander teeltseizoen, gezien dat niet
altijd loopt van januari-december? Zo nee, waarom niet? Is de Staatssecretaris bereid om zich ervoor in te spannen om begrazing van vanggewassen toe te staan, gezien dit ook ten goede komt aan de ecologische
meerwaarde van het vanggewas? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie vragen graag aandacht voor land- en
tuinbouwbedrijven die in 2015 voor het eerst toeslagrechten hebben
aangevraagd, waaronder veel fruittelers. Zij krijgen het signaal dat
verschillende ondernemers door onvoldoende ervaring met de
GLB-administratie en voor hen onduidelijke formulieren een fout hebben
gemaakt bij deze aanvraag, zoals een verkeerd of niet geplaatst vinkje,
waardoor ze niet alleen voor 2015, maar ook voor de rest van de
GLB-periode tot 2020 toeslag mislopen. Verder zijn er ondernemers die in
2015 en 2016 geen toeslagrechten kunnen verzilveren, omdat ze onder de
drempelwaarde van 500 euro uitkomen. Bij oplopende waarde van de
toeslagrechten zouden ze in 2017 en verder wel boven deze drempel
uitkomen, maar lijkt de regelgeving hen geen ruimte meer te bieden om
deze rechten alsnog te verzilveren. De leden van de SGP-fractie horen
graag of de Staatssecretaris deze knelpunten herkent. Ziet hij nog
mogelijkheden om aan deze knelpunten tegemoet te komen?

10

De leden van de SGP-fractie hebben nog een vraag over de toekenning
van toeslagrechten. Deze leden hebben vernomen dat de Rijksdienst voor
Ondernemers (RVO) in 2015 aangevraagde betalingsrechten met
betrekking tot private overeenkomsten (huurder/verhuurder) nog niet
verwerkt zou hebben, terwijl voor 15 mei alweer de nieuwe aanvraag voor
toeslag gedaan moet worden. Klopt dat? Zou dit nog hersteld kunnen
worden?
Mestexporteurs lopen aan tegen het feit dat de Duitse deelstaat Nedersaksen weigert om dierlijke mest die in lijn met EU-verordening 1069/2009
gehygiëniseerd is, toe te laten als gehygiëniseerde mest. Dat belemmert
de export van mest. De kwestie is voorgelegd aan de Europese
Commissie. Kan de Staatssecretaris aangeven wanneer de kwestie aan de
Europese Commissie is voorgelegd en wanneer de Commissie uitsluitsel
zal geven? Wordt hier vanuit Nederland druk op gezet, zodat op korte
termijn duidelijk wordt hoe gehygiëniseerde mest gekwalificeerd moet
worden?
De verwachting is dat de melkprijzen richting het einde van 2016 nog
verder zullen dalen, en dus nog verder onder de kostprijs uit zullen
komen. De leden van de SGP-fractie maken zich grote zorgen over de
gevolgen hiervan voor de vitaliteit van de melkveehouderij.
Waar melkveehouders in andere EU-landen mogelijk extra staatssteun
krijgen, hebben Nederlandse melkveehouders te maken met grondgebondenheidseisen, fosfaatrechten en aanscherpingen van de emissie-eisen.
Hoe gaat de Staatssecretaris voorkomen dat een ongelijk speelveld
ontstaat?
In hoeverre biedt artikel 219 van de Gemeenschappelijke Marktordening
(1308/2013) juridisch gezien meer mogelijkheden om melkproductie en
-aanbod te beperken dan nu gebeurd via de vrijwillige productiebeperking
en interventie?
Kan de Staatssecretaris enig inzicht geven in de mate waarin de vrijwillige
productiebeperking en de verdubbeling van de interventieplafonds naar
verwachting effect zullen hebben op melkproductie, -aanbod en melkprijs?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda en de overige Kamerbrieven. Zij
willen graag enkele vragen stellen.
Verordening datacollectie visserij
Aquacultuur in afgescheiden stukken open water is geen duurzaam
alternatief voor het leegvissen van de oceanen. Hormonen, antibiotica en
resistente bacteriën komen in de natuur terecht, en ontsnapte kweekvis
kruist zich met vissen uit het wild. De gevolgen hiervan, met name voor
de biodiversiteit, dienen zorgvuldig inzichtelijk te worden gemaakt. De
leden betreuren, net als de Europese Commissie, dat met het compromis
Verordening datacollectie visserij het verzamelen van gegevens van de
aquacultuur slechts een optionele keuze voor lidstaten is geworden.
Belangrijke informatie over de negatieve impact van aquacultuur zal
daardoor uitblijven.
Ondanks de negatieve effecten van aquacultuur en het ontbreken van
gegevens hierover, is de EU voornemens om de aquacultuur flink te
subsidiëren. Deelt de Staatssecretaris de mening dat de EU hiermee een
nieuwe vorm van bioindustrie subsidieert? Deelt de Staatssecretaris de
mening dat het onverantwoord is om subsidies te geven aan een industrie

11

waarvan gegevens over de negatieve impact ontbreken? Kan de Staatssecretaris aangeven wat zijn positie is geweest tijdens de onderhandelingen?
Consultatie Europees Visserijfonds
De leden van de PvdD-fractie hebben met enige verbazing het standpunt
van de Nederlandse regering over het Europees Visserijfonds gelezen. Zo
lezen deze leden dat de regering staat voor financiële steun aan de
visserij- en aquacultuur voor het creëren van economische groei. De
oceanen en zeeën verkeren in kritieke toestand; het leven is er de
afgelopen veertig jaar gehalveerd en het lukt vissers al twintig jaar niet
om hun visvangst op peil te houden. Een oneindige economische groei is
onmogelijk; een drastische verlaging van de visvangst is onvermijdelijk.
Het is de taak van de regering om de oceanen en zeeën, die de basis van
ons bestaan vormen, te beschermen. Graag ontvangen deze leden hierop
een reactie.
Overige onderwerpen
Blauwvin tonijn
Uit de laatste wetenschappelijke beoordeling door de International
Scientific Committee for Tuna and Tuna-like Species in the North Pacific
Ocean blijkt dat van de Pacific blauwvin tonijn slecht 2,6% van de
oorspronkelijke populatie over is. In het rapport wordt gewaarschuwd dat
bij continuering van de huidige visserij en managementpraktijken er
slechts een kans is van 0,1% dat de populatie weer op een gezond niveau
zal komen. Deelt de Staatssecretaris de mening dat continuering van de
vangst en internationale handel van deze blauwvin tonijn onverantwoord
is? Is de Staatssecretaris bereid zich in te spannen voor een moratorium
op deze blauwvin tonijn?
Importverbod Walvisbont
De leden van de fractie van de PvdD zijn fel tegen de walvisjacht door
Noorwegen. Ondanks dat de consumptie van walvisvlees drastisch
afneemt in Noorwegen, houdt de Noorse overheid de walvisjacht in stand.
Uit een recent vrijgegeven document door de Environmental Investigation
Agency en het Amerikaanse Animal Welfare Institute (AWI) blijkt het
walvisvlees daardoor te eindigen als voer voor de Noorse bontindustrie.
De Noorse bontindustrie veroorzaakt niet langer alleen leed voor de
vossen en nertsen, maar houdt ook de walvisjacht in stand. De Nederlandse regering heeft officieel het standpunt ingenomen tegen walvisjacht
te zijn en heeft meermaals de toezegging gedaan zich daar blijvend tegen
te verzetten. Deelt de taatssecretaris dan ook de mening van deze leden
dat walvisbont onacceptabel is en dat de EU de import van bont uit
Noorwegen moet stopzetten? Is de Staatssecretaris bereid zich in te
spannen tot een Europees importverbod analoog aan het Europese
importverbod op zeehondenbond, aangezien deze de toetsing door de
WTO heeft doorstaan?
Lijst van aangewezen invasieve exoten
De leden van de PvdD-fractie hebben al eerder bezwaar gemaakt tegen de
voorlopige lijst van aangewezen invasieve exoten. Er staan diersoorten op
de lijst die niet aan de criteria voldoen, zoals de rode neusbeer. De leden
voelen zich gesteund door het Europees parlement die bezwaar heeft
tegen de willekeur waarmee de lijst tot stand is gekomen en daarom heeft
besloten de definitieve lijst met ten minste zes maanden uit te stellen.
Deelt de Staatssecretaris dit bezwaar? Is de Staatssecretaris van plan om
zich deze periode in te spannen voor herziening van de lijst, gebaseerd op
gedegen praktijkonderzoek? Dit is van groot belang omdat diersoorten die

12

eenmaal op deze lijst staan bestreden dienen te worden, dikwijls op
gruwelijke manieren en met niet-specifieke middelen. De leden van de
PvdD-fractie maken zich daarbij specifiek zorgen over de wasbeerhond. De
wasbeerhond staat niet op de voorlopige lijst en daar is volgens een
eerdere risicoanalyse ook geen reden toe. De leden vragen zich af waarom
de wasbeerhond alsnog op de concept uitbreidingslijst is geplaatst. Ook
vragen de leden zich af waarom er in opdracht van de NVWA momenteel
een nieuw onderzoek naar de negatieve effecten van deze soort op
inheemse flora en fauna plaatsvindt en waarom dit onderzoek plaatsvindt
nadat deze soort al op de concept uitbreidingslijst is geplaatst? Voor de
leden van de PvdD-fractie lijkt dit de omgekeerde route.
Ook betwijfelen de leden de noodzaak van de plaatsing van de muskusrat
op deze concept uitbreidingslijst. De plaatsing legitimeert de bestrijdingsactiviteiten – terwijl uit onderzoek steeds meer naar voren komt dat er
geschikte alternatieven zijn, zoals een andere inrichting van de waterkeringen. Deze oplossing voorkomt niet alleen het graven van muskusratten,
maar ook van bevers, vossen, konijnen en beverratten. Allemaal dieren
die gedood of verplaatst worden omdat ze graafactiviteiten ontplooien in
waterkeringen. Graag ontvangen deze leden hierop een reactie.
III Volledige agenda
2016Z09033 – Brief regering d.d. 04-05-2016. Staatssecretaris van
Economische Zaken, M.H.P. van Dam – Geannoteerde agenda Landbouwen Visserijraad 17 mei 2016.
Kamerstuk 21 501-32-915 – Brief regering d.d. 25-04-2016. Staatssecretaris
van Economische Zaken, M.H.P. van Dam – Verslag Landbouw- en
Visserijraad 11 april 2016.
Kamerstuk 22 112/2113 – Brief regering d.d. 08-04-2016. Minister van
Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders – Fiche: Mededeling EU Actieplan
tegen illegale handel in wilde dieren en planten.
Kamerstuk 22 112-2107 – Brief regering d.d. 01-04-2016. Minister van
Economische Zaken, H.G.J. Kamp – Kwartaaloverzicht Europese Consultaties op het terrein van het Ministerie van Economische Zaken (Reactie
op de Consultation on the EU Action Plan against Antimicrobial Resistance).
Kamerstuk 34 214-13 – Brief regering d.d. 28-04-2016. Staatssecretaris van
Economische Zaken, M.H.P. van Dam – Juridische analyse van het voorstel
van de Europese Commissie voor mogelijke nationale beperking of
verbod op tot de EU toegelaten gg-veevoeders en gg-levensmiddelen.
Kamerstuk 32 201-82 – Brief regering d.d. 29-04-2016. Staatssecretaris van
Economische Zaken, M.H.P. van Dam – Consultatie Europees Visserijfonds.

13