Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 066

Belastingdienst

23 987

Lidmaatschap van de Europese Unie

Nr. 478

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 27 maart 2019
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
8 maart 2019 over het conceptbeleidsbesluit inzake fiscaal overgangsrecht
in geval van een terugtrekking van het VK uit de EU zonder terugtrekkingsovereenkomst (Kamerstukken 31 066 en 23 987, nr. 463).
De vragen en opmerkingen zijn op 14 maart 2019 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 26 maart 2019 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
anne Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-31066-478
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het conceptbeleidsbesluit inzake fiscaal overgangsrecht in geval van
een terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de EU zonder
terugtrekkingsovereenkomst. Voornoemde leden hopen dat dergelijke
maatregelen niet nodig zullen zijn, maar steunen de inzet van het kabinet
om de grootste fiscale gevolgen te verzachten door de toepassing van dit
overgangsrecht wanneer het VK de EU toch verlaat zonder terugtrekkingsovereenkomst. Zij hebben nog enkele vragen.
Het conceptbeleidsbesluit spreekt over lopende boekjaren die voor
30 maart 2019 zijn aangevangen. Kan de Staatssecretaris aangeven wat
dit betekent voor belastingplichtigen die een boekjaar hebben van 1 april
tot en met 30 maart? Deelt de Staatssecretaris de mening van de leden
van de VVD-fractie dat de belastingplichtigen hebben met een boekjaar
dat start op 1 april 2019 ook gebruik zouden moeten kunnen maken van
het beleidsbesluit? Zo ja, kan de Staatssecretaris dit verduidelijken in het
beleidsbesluit? Zo nee, wat is de reden om dit niet toe te staan? Deelt de
Staatssecretaris de mening van de leden van de VVD-fractie dat ook deze
belastingplichtigen beschikken over een zeer korte termijn om zich voor te
bereiden op de gewijzigde fiscale omstandigheden?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris een verduidelijking kan geven of er voor de gehele looptijd van op 30 maart 2019
opgelegde conserverende aanslagen geen zekerheid wordt geëist of dat
dit na de overgangsregeling op 31 december 2019 wel het geval is. Wordt
er wel of geen zekerheid geëist als de conserverende aanslag nog niet op
30 maart is opgelegd maar de emigratie van de belastingplichtige voor
30 maart heeft plaatsgevonden? Hoe gaat u om met de situatie als de
emigratie plaatsvindt na 30 maart 2019 maar voor 1 januari 2020?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris in kan gaan op
de verschillende vragen die door de Commissie Wetsvoorstellen van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs aan de orde zijn gesteld.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie zijn zeer positief over de beslissing om
middels een besluit fiscaal overgangsrecht te bieden aan belastingplichtigen in het kader van de Brexit. Zowel voor belastingplichtigen als voor
de Belastingdienst is het ondoenlijk om twee regimes te gaan hanteren
binnen een belastingjaar. Deze leden vragen om tevens in te gaan op de
vragen van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs in hun
commentaar op onderhavig besluit.
De leden van de CDA-fractie hebben wel nog enkele vragen over dit
besluit. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de gevolgen zijn van het
feit dat het overgangsrecht niet geldt voor de sociale premies (volksverzekeringen, werknemersverzekeringen en Zorgverzekeringswet (Zvw))?
Heeft de Staatssecretaris bij deze afweging ook meegenomen dat de
Belastingdienst het ontbreken van dit overgangsrecht voor premies in
haar uitvoeringstoets ziet als een risico? Ook voor de toeslagen is geen
overgangsrecht opgenomen in het besluit. Is het voor de betreffende
toeslagontvangers duidelijk dat zij hun toeslag kwijtraken bij een harde
Brexit? Klopt het dat deze toeslagontvangers zelf de toeslag moeten
stopzetten? De leden van de CDA-fractie lijkt dit laatste namelijk niet heel
verstandig. Als deze ontvangers de toeslag niet op tijd stopzetten, moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

2

de Belastingdienst toeslagen terugvorderen uit het buitenland en dat is
niet altijd even makkelijk. Zijn twee regimes in één toeslagjaar bovendien
voor de Belastingdienst uitvoerbaar?
Het komt de leden van de CDA-fractie voor dat een behoorlijk aantal
bedrijven een boekjaar hebben van één april tot één april. In dat geval is
het overgangsrecht niet langer dan één maand geldig. Is dit uitvoerbaar
voor deze bedrijven en voor Belastingdienst?
Verder vragen de leden van de CDA-fractie of andere lidstaten ook
voornemens zijn om te voorzien in overgangsrecht. Is hier op Europees
niveau over gesproken? Kunnen er fiscale problemen ontstaan bij
transacties waarbij naast Nederland en het VK nog een andere lidstaat
betrokken is en waarbij het VK voor Nederland nog als EU-lidstaat wordt
gezien en door de andere betrokken lidstaat niet?
Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie naar de omzetbelasting met
betrekking tot goederen die onderweg zijn van en naar het Verenigd
Koninkrijk rond het moment van de Brexit. Nederland is daarbij in
afwachting van richtlijnen van de Europese Commissie. Zij vragen de
Staatssecretaris om welke aantallen goederen en bedrijven dit gaat. Is er
al zicht op wanneer deze richtlijnen er zullen zijn? Is de Staatssecretaris
bereid erop aan te dringen dat de commissie haast maakt met deze
richtlijnen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het beleidsbesluit voor een overgangsrecht bij een no deal Brexit.
Deze leden hebben enkele vragen.
De leden van de D66-fractie vragen wat een mogelijk uitstel van een no
deal Brexit zou betekenen voor het beleidsbesluit.
De leden van de D66-fractie vragen om nader toe te lichten in welk geval
«min of meer duidelijk» zou zijn dat er sprake is van een no deal Brexit.
De leden van de D66-fractie lezen dat de overgangsregeling primair
bedoeld is voor burgers en bedrijven waarvoor als gevolg van de no deal
Brexit de situatie direct wijzigt, maar wel geldt voor bestaande als nieuwe
gevallen. Deze leden vragen of de regering een inschatting heeft kunnen
maken van het aantal nieuwe gevallen.
De leden van de D66-fractie vragen per welke uiterlijke datum de
deelnemingsvrijstelling niet meer van toepassing zou zijn in het geval van
een no deal Brexit bij het voorbeeld van de geschetste dochtervennootschap.
De leden van de D66-fractie vragen of de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen (AWR) ook de mogelijkheid bevat om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur eenzijdig regels vast te stellen ter voorkoming van
niet-belasting in gevallen waarin hierin niet op andere wijze is voorzien,
bijvoorbeeld met een bilateraal verdrag ter voorkoming van dubbele
belasting en niet-belasting.
De leden van de D66-fractie vragen of de Europese Commissie inmiddels
richtsnoeren heeft vastgesteld voor overgangsrecht voor de omzetbelasting. Deze leden vragen wat de verwachtte voorbereidingstijd is van
dergelijk overgangsrecht, als deze richtsnoeren zijn ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

3

De leden van de D66-fractie vragen om te reageren wat een no deal Brexit
voor gevolgen heeft voor het verdrag inzake sociale zekerheid tussen
Nederland en het VK en welke regels van het verdrag blijven gelden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de aankondiging
van de Staatssecretaris van Financiën om te komen tot een kortdurend
overgangsrecht voor belastingplichtigen in het geval van een Brexit
zonder afspraken. Deze leden steunen dit overgangsrecht, maar hebben
hierbij nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie constateren dat er onder ander vanwege het
lopende belastingjaar wordt gekozen voor het afmaken van dit belastingjaar als ware het VK onderdeel van de EU. Zij vragen of dit ook geldt
voor zaken die sociale premies betreffen en wanneer dit niet het geval is,
of dit tot problemen kan leiden voor burgers. Is te overzien welke
problemen en wordt daarvoor – vanuit andere verantwoordelijke
departementen – ook overgangsrecht voorbereid?
De leden van de SP-fractie zouden graag willen weten hoe het besluit tot
overgangsrecht zich verhoudt tot de gesignaleerde problemen in de
uitvoering voor de Belastingdienst bij een Brexit. Daarover hebben deze
leden eerder vragen gesteld in het kader van een schriftelijk overleg1 en zij
zouden graag op korte termijn antwoorden krijgen op de gestelde vragen.
Is het mogelijk om na ommekomst van die vragen nog nader te
overleggen over het conceptbesluit dat de Staatssecretaris heeft
genomen? Is het mogelijk dat het conceptbesluit naar aanleiding van het
genoemde schriftelijk overleg nog wijzigt?
De leden van de SP-fractie constateren dat er gedurende de overgangsregeling geen onderscheid gemaakt kan worden tussen bestaande en
nieuwe gevallen. Zij vragen zich af of hier een risico op misbruik van de
verschillende belastingregimes kan optreden. Kan de Staatssecretaris op
deze vraag in gaan voor alle afzonderlijke belastinggrondslagen die onder
de algemene goedkeuring vallen?
II Reactie van de Staatssecretaris
Hierbij stuur ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, de
antwoorden op de vragen gesteld in het kader van een schriftelijk overleg
over de brief van 8 maart 2019 over het conceptbeleidsbesluit inzake
fiscaal overgangsrecht in geval van een terugtrekking van het Verenigd
Koninkrijk (VK) uit de Europese Unie (EU) zonder terugtrekkingsovereenkomst (Kamerstukken 31 066 en 23 987, nr. 463).
De beantwoording van de vragen en opmerkingen heeft plaatsgevonden
vanuit de situatie van waaruit de vragen zijn gesteld, namelijk een
mogelijke no deal Brexit op 29 maart 2019.
De Europese Raad heeft op 21 maart jl. echter ingestemd met verlenging
tot in ieder geval 12 april 2019, met de mogelijkheid van een langere
verlenging onder voorwaarden. Dat heeft tot gevolg dat het conceptbeleidsbesluit vooralsnog niet wordt vastgesteld en gepubliceerd. Omdat
ook met dit uitstel nog niet met zekerheid kan worden gesteld dat er
uiteindelijk een terugtrekkingsakkoord tussen het VK en EU zal worden
overeengekomen, kan niet worden uitgesloten dat dit conceptbeleidsbesluit op enig moment alsnog moet worden vastgesteld en gepubliceerd.
1

Het schriftelijk overleg is gevoerd over Kamerstuk 31 066, nr. 452 (kenmerk 2019D07796).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

4

Om die reden lijkt het mij gewenst de vragen en opmerkingen uit uw
Kamer toch al op dit moment te beantwoorden, met dien verstande dat in
het geval zich later alsnog een no deal Brexit zou voordoen in de
beantwoording in de plaats van 29 maart 2019 dat latere tijdstip kan
worden gelezen.
Ik heb met interesse kennisgenomen van de vragen van de leden van de
fracties van de VVD, het CDA, D66 en de SP. Ik ben de leden van de
fracties van de VVD, het CDA en de SP erkentelijk voor hun steun voor het
overgangsrecht. Ik beantwoord de vragen zoveel mogelijk in de volgorde
waarin uw Kamer ze heeft gesteld. Gelijkluidende of in elkaars verlengde
liggende vragen beantwoord ik tezamen. De leden van de fracties van de
VVD en het CDA hebben gevraagd in te gaan op de vragen van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) in haar commentaar op
het onderhavige conceptbeleidsbesluit. Voor zover deze vragen en
opmerkingen niet al aan de orde zijn gekomen in de beantwoording van
de vragen van de leden van de fracties, doe ik dat aan het slot van deze
reactie.
De leden van de fractie van de VVD hebben gevraagd naar de gevolgen
van het conceptbeleidsbesluit voor belastingplichtigen die een boekjaar
hebben van 1 april tot en met 31 maart. Verder vragen deze leden of
belastingplichtigen die een boekjaar hebben dat start op 1 april 2019 ook
gebruik zouden moeten kunnen maken van het conceptbeleidsbesluit.
Daarnaast vragen de leden van de fractie van de VVD of het kabinet de
mening deelt dat deze belastingplichtigen beschikken over een zeer korte
termijn om zich voor te bereiden op de gewijzigde fiscale omstandigheden. Ook de leden van de fractie van het CDA hebben aandacht
gevraagd voor bedrijven die een boekjaar hebben van 1 april tot en met
31 maart. In dat kader vragen deze leden of het overgangsrecht
uitvoerbaar is voor deze bedrijven en de Belastingdienst. Hoewel het
kabinet verwacht dat bedrijven zich goed voorbereiden op alle scenario’s,
inclusief het scenario van een no deal Brexit, acht het kabinet het toch
gewenst om ook voor bedrijven tijdelijk overgangsrecht te treffen,
passend binnen de beginselen voor contingency planning van de
Europese Commissie (EC).2 Bij de keuze voor het overgangsrecht staat
echter niet zozeer het (tijdelijk) continueren van een bepaald fiscaal
voordeel voorop, maar wordt beoogd met name te voorkomen dat acute
(fiscale) gevolgen en mogelijk administratieve lasten op het moment van
een no deal Brexit optreden. Daarom acht het kabinet het gewenst om
overgangsrecht te treffen om in ieder geval te voorkomen dat in hetzelfde
boekjaar een verschillende fiscale behandeling plaatsvindt van hetzelfde
feitencomplex (compartimenteringsvraagstukken). Dergelijke compartimenteringskwesties kunnen complex zijn in de uitvoering en leiden tot
additionele administratieve lasten en uitvoeringslasten voor het bedrijfsleven, respectievelijk voor de Belastingdienst. Op basis van deze
overwegingen heeft het kabinet besloten om het overgangsrecht te
beperken tot lopende boekjaren. Als gevolg hiervan heeft een no deal
Brexit gevolgen voor boekjaren die aanvangen na de datum van de
terugtrekking van het VK.
De leden van de fractie van de VVD vragen verduidelijking van het
goedkeurende beleid met betrekking tot het niet hoeven stellen van
zekerheid in het kader van de toepassing van artikel 25, vijfde en achtste
lid, van de Invorderingswet 1990 (IW 1990). Het goedkeurende beleid ziet
op de gehele looptijd van op 30 maart 2019 reeds opgelegde conserverende belastingaanslagen waarvoor op die datum reeds uitstel van
2

Voorbereidingen treffen voor de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie
op 30 maart 2019: een noodplan», COM (2018) 880 van 13 november 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

5

betaling is verleend. Voorts zal ook geen zekerheid worden geëist indien
de emigratie voor 30 maart 2019 heeft plaatsgevonden en er nog geen
conserverende belastingaanslag is opgelegd. Voor de op te leggen
belastingaanslagen die zien op emigratie tussen 30 maart 2019 en
1 januari 2020 hoeft geen verzoek om uitstel te worden gedaan en zal
eveneens geen zekerheid worden geëist.
De leden van de fracties van het CDA en de SP hebben vragen gesteld
over de premies (en bijdragen) voor de sociale verzekeringen (de premie
voor de volksverzekeringen, de premies voor de werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage (IAB) Zorgverzekeringswet (Zvw)). De leden van de fractie van de SP vragen of ook voor
zaken die de heffing van de premies voor de sociale verzekeringen3
betreffen geldt dat voor het lopende jaar het VK als onderdeel van de EU
wordt beschouwd. Dat is niet het geval. Voor deze situatie vragen de
leden van de fracties van het CDA en de SP wat de gevolgen zijn voor de
heffing van de premies voor de sociale verzekeringen. Tevens vragen de
leden van de fractie van de SP of er vanuit de verantwoordelijke departementen ook overgangsrecht voor de heffing van de premies voor de
sociale verzekeringen wordt voorbereid. Een no deal Brexit heeft tot
gevolg dat de bestaande Europese regelgeving op het gebied van sociale
zekerheid niet meer geldt in de relatie met het VK. Verordening (EG) nr.
883/20044 (hierna: de coördinatieverordening) en de bijpassende
toepassingsverordening, Verordening (EG) nr. 987/2009,5 zijn vanaf de
datum van terugtrekking niet meer van toepassing. Na een no deal Brexit
wordt teruggevallen op het nationale recht. Hierdoor kan de verzekeringsplicht van personen die zich bevinden in een grensoverschrijdende
situatie met het VK voor de sociale verzekeringen wijzigen. De verzekeringsplicht moet opnieuw worden vastgesteld aan de hand van nationale
wetgeving. Dit kan leiden tot gevallen van dubbel verzekerd dan wel
onverzekerd zijn en daarmee van dubbele premiebetaling of juist
afwezigheid van premiebetaling. Om dit te voorkomen zijn wederkerige
afspraken over de coördinatie van de nationale socialeverzekeringsbepalingen nodig. Het is niet mogelijk om dit unilateraal te voorkomen.
Overgangsrecht op dit punt is dan ook niet in voorbereiding. Bezien
wordt, in afstemming met de EC gezien de gevoeligheid van bilaterale
contacten met het VK, wat de mogelijkheden zijn om met het VK te komen
tot dit soort operationele afspraken.
De leden van de fractie van het CDA vragen of ik bij de afweging van het
fiscale overgangsrecht heb meegenomen dat de Belastingdienst het
ontbreken van het overgangsrecht voor de heffing van de premies voor de
sociale verzekeringen in zijn uitvoeringstoets ziet als een risico. In mijn
afweging om te komen tot fiscaal overgangsrecht heb ik meegenomen dat
de Belastingdienst het ontbreken van overgangsrecht voor de heffing van
de premies voor de sociale verzekeringen in de uitvoeringstoets ziet als
een risico. Door een no deal Brexit wordt het VK vanaf de datum van
terugtrekking een derde land. Deze wijziging in de loop van een belastingjaar dan wel boekjaar kan fiscale gevolgen hebben voor burgers en
bedrijven. Dit zijn gevolgen waar men zich – gelet op de onduidelijkheid
over de wijze van terugtrekking die zich gedurende lange tijd heeft
voorgedaan – niet altijd goed op heeft kunnen voorbereiden. Ik acht het

3

In deze antwoorden wordt onder premies (voor de sociale verzekeringen) mede begrepen de
IAB (voor de Zvw).
4
Verordening (EG) nr. 883/2004 van het Europees parlement en de Raad van 29 april 2004
betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (PbEU 2004, L 166).
5
Verordening (EG) nr. 987/2009 van het Europees parlement en de Raad van 16 september 2009
tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende de
coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (PbEU 2009, L 284).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

6

gewenst dat burgers en bedrijven door het overgangsrecht gedurende
enige tijd de mogelijkheid hebben om zich op fiscaal gebied voor te
bereiden op de wijzigingen die voortvloeien uit een no deal Brexit.
Overigens zet de Belastingdienst verschillende communicatiekanalen in
om burgers en bedrijven te informeren over de gevolgen van een no deal
Brexit om de risico’s die de Belastingdienst benoemt zoveel mogelijk te
beperken.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het voor de toeslagontvangers duidelijk is dat zij hun toeslag kwijtraken bij een harde Brexit en
of het klopt dat deze toeslagontvangers zelf de toeslag moeten stopzetten.
Uw Kamer is in het kader van mijn brief van 31 januari 2019 houdende de
impactanalyse van de Brexit voor de Belastingdienst niet-Douane en het
validatierapport van EY van de aanpak van de voorbereidingen van de
Belastingdienst6 een schriftelijk overleg gestart. In de beantwoording van
de in dat kader gestelde vragen is in paragraaf 5 uitgebreid ingegaan op
(onder andere) de gevolgen van de Brexit op de toeslagen.7 Britse
toeslaggerechtigden in Nederland hebben begin januari een brief
ontvangen. Daarnaast heeft de Belastingdienst, samen met de Sociale
Verzekeringsbank (SVB), een brief in voorbereiding over de veranderingen
op het terrein van toeslagen aan Nederlandse toeslaggerechtigden in het
VK. Op de vraag of de toeslagontvangers in het VK zelf de toeslag moeten
stopzetten of dat de Belastingdienst dit kan doen is geantwoord dat voor
de toeslagontvangers in het VK geldt dat de toeslag door de Belastingdienst kan worden stopgezet. De Belastingdienst is voornemens de
toeslagen actief stop te zetten als deze nog niet door de burger zelf zijn
stopgezet. Voor de verdragsgerechtigden met zorgtoeslag geldt dat deze
actief zullen worden stopgezet bij een no deal Brexit. De stopzetting van
de toeslagen in het toeslagjaar is voor de Belastingdienst uitvoerbaar.
De leden van de fractie van het CDA vragen of andere lidstaten ook
voornemens zijn om te voorzien in overgangsrecht. Met uitzondering van
de btw ziet het fiscale overgangsrecht uitsluitend op belastingen die een
nationale aangelegenheid zijn. Mede door die fiscale soevereiniteit kent
ieder land andere nationale regelgeving, waardoor een Brexit voor ieder
land andere gevolgen heeft. Het is daarom niet gezegd dat andere landen
gelijksoortige problematiek kennen. Ik heb hier ook geen onderzoek naar
gedaan. Gezien de Nederlandse fiscale wetgeving is het kabinet echter
van mening dat beperkt fiscaal overgangsrecht passend is. Dit past ook
binnen de guidelines die de EC heeft opgesteld voor nationale maatregelen ter voorbereiding op de Brexit. De EC heeft ten aanzien van de
directe belastingen hierin overigens geen coördinerende rol omdat
dergelijke maatregelen op een nationale bevoegdheid berusten. Er is dan
ook via die weg geen algemeen overzicht van fiscale overgangsmaatregelen in Europa voorhanden.
De leden van de fractie van het CDA vragen met betrekking tot het
overgangsbeleid voor de omzetbelasting om welke aantallen en bedrijven
dit gaat. De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen wanneer de
richtsnoeren van de Europese Commissie worden verwacht en of ik bereid
ben erop aan te dringen dat de commissie hier haast mee maakt. De leden
van de fractie van D66 vragen wat de verwachte voorbereidingstijd is van
overgangsbeleid, als de richtsnoeren zijn ontvangen. Verder vragen de
leden van de fractie van het CDA of andere lidstaten ook voornemens zijn
om te voorzien in overgangsrecht en of er fiscale problemen kunnen
ontstaan bij transacties waarbij naast Nederland en het VK nog een
andere lidstaat betrokken is en waarbij het VK voor Nederland nog als
6
7

Kamerstuk 31 066, nr. 452.
Kamerstuk 31 066, nr. 476.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

7

EU-lidstaat wordt gezien en door de andere betrokken lidstaat niet. Het
overgangsbeleid voor goederenverkeer tussen het VK en de 27
EU-lidstaten betreft goederenaankopen in het VK door EU-ondernemers
gedaan vóór 29 maart 2019, 24.00 uur, waarbij die ondernemers de
goederen vervolgens naar de EU (laten) vervoeren en daar invoeren ná
29 maart 2019, 24.00 uur. Alleen voor deze zeer specifieke en tijdelijke
overgangssituatie wordt een dubbele heffing voorkomen door te volstaan
met de heffing van btw bij invoer. Er is geen indicatie te geven van
aantallen goederen of bedrijven die hiermee te maken krijgen in
Nederland. Omdat de maatregel geen extra (administratieve)
voorwaarden kent, is de inschatting dat de impact van de maatregel
(nagenoeg) nihil is. De conceptrichtsnoeren zijn inmiddels via het
btw-comité aan de lidstaten voorgelegd. De EC heeft de richtsnoeren op
12 maart jl. definitief vastgesteld. Deze richtsnoeren worden momenteel
omgezet voor opname in het conceptbeleidsbesluit.
Voor alle 27 overblijvende EU-lidstaten geldt dat het VK bij een no deal
Brexit voor de btw vanaf 29 maart 2019, 24.00 uur geen onderdeel meer is
van de EU. De richtsnoeren ter voorkoming van dubbele heffing in de
vermelde specifieke overgangssituatie worden op communautair niveau
via het btw-comité vastgesteld om een gelijke behandeling in de gehele
EU te bereiken. Er worden daarom geen specifieke problemen verwacht in
de situaties dat er naast Nederland en het VK nog een andere lidstaat is
betrokken.
De leden van de fractie van D66 vragen wat een mogelijk uitstel van een
no deal Brexit zou betekenen voor het beleidsbesluit. Het overgangsrecht
zoals voorzien in het conceptbeleidsbesluit treedt uitsluitend in werking in
geval van een Brexit zonder terugtrekkingsovereenkomst. Indien de Brexit
wordt uitgesteld zal ook de inwerkingtreding van het overgangsrecht
worden uitgesteld en mogelijk zal het overgangsrecht zelfs helemaal niet
in werking treden als in een later stadium alsnog een terugtrekkingsovereenkomst wordt overeengekomen.
De leden van de fractie van D66 vragen toe te lichten in welk geval «min
of meer duidelijk» zou zijn dat sprake is van een no deal Brexit. Het is op
dit moment onzeker welk tijdstip het meest geschikt is voor de vaststelling
en publicatie van het beleidsbesluit en om die reden is de voorziene
publicatie zo laat mogelijk in het proces gepland, in casu op 28 maart
2019.
De leden van de fractie van D66 verwijzen naar het bepaalde in het
conceptbeleidsbesluit dat de overgangsregeling geldt voor zowel
bestaande als voor nieuwe gevallen. Deze leden vragen of ik een
inschatting heb kunnen maken van het aantal nieuwe gevallen. Een
dergelijke inschatting heb ik niet gemaakt. Gezien de aard van de situatie
is de verwachting dat het aantal nieuwe gevallen zeer beperkt zal zijn.
De leden van de fractie van D66 stellen een vraag naar aanleiding van een
voorbeeld dat is opgenomen in het conceptbeleidsbesluit. Deze leden
vragen om aan de hand van dat voorbeeld aan te geven per welke
uiterlijke datum de deelnemingsvrijstelling niet meer van toepassing zou
zijn in het geval van een no deal Brexit. In het voorbeeld in het conceptbeleidsbesluit is de situatie geschetst waarin een Nederlandse besloten
vennootschap (bv) een belang aanhoudt in een in het VK gevestigde
vennootschap en dit belang ten minste 5% van de stemrechten vertegenwoordigt. De bv is echter niet voor ten minste 5% van het nominaal
gestorte kapitaal aandeelhouder van de vennootschap. Vanwege die
omstandigheid zou de toepassing van de deelnemingsvrijstelling vanaf de
datum van de no deal Brexit vervallen. Dit betekent dat zich een
sfeerovergang zou voordoen. Voordelen uit hoofde van de deelneming die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

8

toerekenbaar zijn aan de periode vóór de sfeerovergang zijn vrijgesteld en
voordelen uit hoofde van de deelneming die toerekenbaar zijn aan de
periode na de sfeerovergang zijn niet vrijgesteld. Dat betekent dat de
voordelen die betrekking hebben op het lopende boekjaar zouden moeten
worden gesplitst in voordelen die toerekenbaar zijn aan de periode voor,
respectievelijk na, een no deal Brexit (compartimentering). Dit is complex
en leidt tot administratieve lasten voor de belastingplichtige en tot
uitvoeringslasten voor de Belastingdienst. Door de algemene goedkeuring
behoeft deze compartimentering in de loop van een boekjaar niet plaats te
vinden. Dat laat onverlet dat in het geschetste voorbeeld na afloop van het
boekjaar vanaf dat moment alsnog sprake zal zijn van compartimentering
onder gelijkblijvende omstandigheden op grond van artikel 28c Wet Vpb
1969. Als de sfeerovergang samenvalt met het einde van een boekjaar is
de compartimentering administratief eenvoudiger.
De leden van de fractie van D66 vragen of de Algemene wet inzake
rijksbelastingen (AWR) ook de mogelijkheid bevat om bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur eenzijdig regels vast te stellen ter
voorkoming van niet-belasting in gevallen waarin hierin niet op andere
wijze is voorzien, bijvoorbeeld met een bilateraal verdrag ter voorkoming
van dubbele belasting en niet-belasting. Belastingen worden in Nederland
bij wet geheven. Dubbele niet-belastingheffing kan voortvloeien uit het
ontbreken van een heffingsgrondslag in de heffingswetten die betrekking
hebben op een bepaald inkomensbestanddeel. Een bij of krachtens de
AWR gestelde regeling kan het ontbreken van een heffingsrecht niet
herstellen – door te voorzien in het scheppen van een heffingsrecht – en
een belastingverdrag kan dat evenmin.
De leden van de fractie van D66 vragen naar de gevolgen van een no deal
Brexit voor het verdrag inzake sociale zekerheid tussen Nederland en het
VK. Deze leden vragen welke regels van dat verdrag blijven gelden. Het
bestaande bilaterale verdrag inzake sociale zekerheid tussen Nederland en
het VK biedt op dit moment geen basis voor de export van sociale
zekerheidsuitkeringen naar het VK. De personele werkingssfeer van dat
bilaterale verdrag strekt zich voor zover het gaat om het VK uit tot een
beperkt aantal personen. Het gaat om personen op wie de coördinatieverordening niet van toepassing is en om personen die onderworpen zijn
(geweest) aan de wetgeving van het Eiland Man en de Kanaaleilanden.
Gelet hierop is het verdrag momenteel met name relevant voor inwoners
van het Eiland Man en de Kanaaleilanden.
Een Brexit zonder terugtrekkingsovereenkomst heeft niet tot gevolg dat de
personele werkingssfeer van het bilaterale verdrag, wegens het wegvallen
van de toepassing van de coördinatieverordening, wordt uitgebreid tot
alle burgers in het VK. Een verdrag is immers de wilsuiting van twee
verdragspartijen en het bilaterale socialezekerheidsverdrag tussen
Nederland en het VK is niet gesloten met het oog op een dergelijke
uitgebreide groep van personen die nu nog onder de werkingssfeer van
de coördinatieverordening valt.
Het voorgaande betekent dat het bilaterale verdrag op dit moment geen
basis biedt voor de coördinatie van sociale zekerheid voor alle burgers in
het VK. De groep die nu nog onder de werkingssfeer van de coördinatieverordening valt, kan zich – zonder overeenstemming tussen de verdragsluitende partijen hierover – niet op het bilaterale verdrag beroepen.
De leden van de fractie van de SP vragen hoe het besluit tot overgangsrecht zich verhoudt tot de gevolgen voor de Belastingdienst bij een Brexit.
Deze leden verwijzen naar de vragen die zij hebben gesteld in het kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

9

van een schriftelijk overleg8 en vragen of het mogelijk is om na
ommekomst van die vragen nog nader te overleggen over het onderhavige conceptbeleidsbesluit en of het mogelijk is dat het conceptbeleidsbesluit naar aanleiding van het genoemde schriftelijk overleg nog wijzigt.
De antwoorden in het kader van het schriftelijk overleg waar deze leden
naar verwijzen zijn op 21 maart jl. naar uw Kamer gezonden (Kamerstuk
31 066, nr. 476). Dit schriftelijk overleg heeft mij geen aanleiding gegeven
tot aanpassing van het conceptbeleidsbesluit. Bij het conceptbeleidsbesluit dat ik op 8 maart jl. naar uw Kamer heb gezonden was ook een
uitvoeringstoets gevoegd (bijlage bij Kamerstukken 31 066 en 23 987, nr.
463). In die uitvoeringstoets is onder meer aangegeven dat de in het
conceptbeleidsbesluit opgenomen overgangsmaatregelen behulpzaam
kunnen zijn om te komen tot een beheerste overgang naar de situatie die
met een no deal Brexit ontstaat. Verder is in de uitvoeringstoets aangegeven dat als gevolg van deze overgangsmaatregelen de Belastingdienst
voor de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting gedurende het
belastingjaar 2019 geen tussentijdse aanpassing in de systemen hoeft
door te voeren. Hiervoor ben ik al ingegaan op het in de uitvoeringstoets
gesignaleerde risico dat de maatregelen wel voor de inkomstenbelasting
en de loonbelasting gelden, maar niet voor de premies voor de sociale
verzekeringen.
De leden van de fractie van de SP vragen of er bij de overgangsregeling
een risico op misbruik van de verschillende belastingregimes kan
optreden. In dat verband vragen deze leden in te gaan op alle afzonderlijke belastinggrondslagen die onder de algemene goedkeuring vallen. Als
gevolg van het overgangsrecht wordt het VK voor een aantal belastingwetten voor het lopende belastingjaar dan wel boekjaar nog beschouwd
als deel uitmakend van de EU. Hierdoor blijft het huidige fiscale regime
voor deze belastingwetten gedurende die (beperkte) periode nog van
toepassing als ware het VK nog steeds lid van de EU. In dat licht bezien en
mede gelet op het tijdelijke karakter van deze goedkeuring verwacht het
kabinet dat het risico op misbruik van de algemene goedkeuringen
beperkt is.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fracties van de VVD en
het CDA is hierna de reactie opgenomen op de vragen en opmerkingen
van de NOB voor zover deze niet reeds aan de orde zijn gekomen bij de
beantwoording van de vragen van de leden van de fracties.
Gevraagd is of de goedkeuring ook geldt voor belastingplichtigen die een
beroep doen op het EU-recht in situaties waarin de bestaande wettelijke
regeling mogelijk in strijd is met het EU-recht, maar waarbij het
vooralsnog onduidelijk is of dit het geval is. Hierbij wordt verwezen naar
artikel 63 AWR waar het conceptbeleidsbesluit op is gebaseerd. De NOB
stelt zich op het standpunt dat belastingplichtigen ook in de gelegenheid
moeten worden gesteld om hun situatie te toetsen aan het EU-recht
gedurende de overgangstermijn. Mij is niet helemaal duidelijk waar de
vraag precies op doelt, maar zoals in het conceptbeleidsbesluit is
aangegeven is de strekking van dat besluit dat wordt goedgekeurd dat het
VK geacht wordt voor de daarin genoemde wetten voor het lopende
belastingjaar of lopende boekjaar nog tot de EU te behoren.
Naar aanleiding van de vraag of in het geval van het «Brexit-proof» maken
van een structuur de overgangsregeling kan worden toegepast op het
gehele doorlopende boekjaar van de bestaande en de aansluitende fiscale
eenheid, merk ik het volgende op. De gevolgen van een herstructurering
om te anticiperen op een no deal Brexit zijn afhankelijk van de specifieke
8

Het schriftelijk overleg is gevoerd over Kamerstuk 31 066, nr. 452.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

10

feiten en omstandigheden van het geval. Daar kunnen dan ook geen
algemene uitspraken over worden gedaan. Door de goedkeuring wordt
het VK geacht nog deel uit te maken van de EU gedurende het gehele
boekjaar dat is aangevangen vóór of op de datum van de no deal Brexit.
Dit heeft tot gevolg dat een fiscale eenheid die door de Brexit zou
verbreken, niet op de dag na de datum van de Brexit verbreekt, maar
uiterlijk aan het einde van dat boekjaar verbreekt. Voor zover de structuur
is aangepast vóór of op de datum van de terugtrekking van het VK, zal de
overgangsregeling in het algemeen niet van toepassing zijn. In dat geval
verbreekt de fiscale eenheid immers niet op de datum van de terugtrekking van het VK. Op het moment dat de fiscale eenheid na de datum
van de terugtrekking van het VK wel verbreekt, bijvoorbeeld door de
structuurwijziging en waarbij een nieuwe fiscale eenheid kan worden
aangevraagd, kan afhankelijk van de feiten en omstandigheden de
geruisloze doorschuiffaciliteit (zoals opgenomen in artikel 41 van het
Besluit fiscale eenheid 2003) van toepassing zijn. In het geval dat het
voortbestaan van de voortgezette fiscale eenheid na de wijziging van de
structuur alsnog afhankelijk is van de goedkeuring, dan is de goedkeuring
van kracht tot en met het einde van het oorspronkelijke boekjaar van de
moedermaatschappij dat is aangevangen vóór of op de datum van de
terugtrekking van het VK.
Gevraagd is of de artikelen 26, 70b en 70ea IW 1990 ook niet zouden
moeten worden toegevoegd aan het conceptbeleidsbesluit, omdat deze
artikelen en de daarop gebaseerde bepalingen in de Uitvoeringsregeling
Invorderingswet 1990 (URIW 1990) ook specifieke bepalingen bevatten
voor belastingschuldigen die geëmigreerd zijn naar een EU-lidstaat. Voor
wat betreft artikel 26 IW 1990 gaat het kort gezegd om de situatie die is
geregeld in artikel 4, tweede lid, URIW 1990, dat een belastingschuldige
(geëmigreerde aanmerkelijkbelanghouder) die woont in een EU-lidstaat
niet schriftelijk hoeft te verzoeken om kwijtschelding van een belastingschuld die is opgenomen in een conserverende belastingaanslag als hij
daarvoor in aanmerking komt. Voor wat betreft artikel 70b IW 1990 gaat
het om de situaties die zijn neergelegd in de artikelen 40g en 40h URIW
1990, die – kort gezegd – regelen dat een verzoek om uitstel of zekerheidstelling (artikel 40g URIW 1990) of een schriftelijk verzoek tot kwijtschelding (artikel 40h URIW 1990) achterwege blijft als de belastingschuldige is geëmigreerd naar een EU-lidstaat, voor zover het gaat om
conserverende belastingaanslagen die zijn opgelegd door de toepassing
van de eigenwoningregeling van de Wet IB 2001, zoals die luidde op
31 december 2012 of de daarop betrekking hebbende overgangsbepalingen. Voor wat betreft artikel 70ea IW 1990 gaat het om overgangsrecht
ten aanzien van de uitstelfaciliteit uit artikel 25, achtste lid, IW 1990 en de
kwijtscheldingsfaciliteit uit artikel 26, tweede lid, IW 1990, voor zover het
gaat om belastingaanslagen die zijn opgelegd naar aanleiding van
belastbare feiten die zich hebben voorgedaan voor 15 september 2015,
15.15 uur. Het past inderdaad om deze artikelen aan het conceptbeleidsbesluit toe te voegen. Het conceptbeleidsbesluit heb ik dan ook dienovereenkomstig aangepast.
De constatering dat, nadat het VK zich heeft teruggetrokken en kwalificeert
als derde land, voor deelnemingsdividenden de dividendbelasting in
voorkomende gevallen nog steeds achterwege kan blijven als gevolg van
de omstandigheid dat het VK en Nederland een verdrag ter voorkoming
van dubbele belasting hebben gesloten dat voorziet in een regeling voor
dividenden, kan worden bevestigd. Omdat er geen sprake is van een
goedkeuring acht het kabinet het echter niet nodig om deze constatering
in het conceptbeleidsbesluit neer te leggen zoals de NOB vraagt.
Daarnaast geeft de NOB in overweging de goedkeuring in het conceptbeleidsbesluit ook van toepassing te laten zijn voor de dividendbelasting die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

11

is verschuldigd over dividenduitkeringen gedurende het gehele kalenderjaar 2019 en die op de voet van de artikelen 10 of 10a van de Wet op de
dividendbelasting 1965 kan worden teruggevraagd. Hier heeft het kabinet
uitdrukkelijk niet voor gekozen. In de dividendbelasting doen zich namelijk
geen compartimenteringsvraagstukken voor. Ten slotte wordt opgemerkt
dat het hiervoor reeds genoemde verdrag ter voorkoming van dubbele
belasting tussen het VK en Nederland, dat na de Brexit onverkort van
toepassing blijft, erin voorziet dat, onder voorwaarden, pensioenfondsen
en charitatieve instellingen geen dividendbelasting zijn verschuldigd.
Gevraagd is naar de impact van de Brexit op de toepassing van Limitation
on Benefits bepalingen in specifieke belastingverdragen. Meer specifiek
luidt de vraag of post-Brexit de mogelijkheid bestaat dat vanuit Nederlands perspectief de London Stock Exchange in elk geval blijft kwalificeren
als «erkende beurs», dan wel kan worden bevestigd dat Nederland zich
ervoor gaat inspannen te bewerkstelligen dat de London Stock Exchange
ook in onderlinge overeenstemming als erkende beurs kwalificeert.
Nederland is hierbij afhankelijk van de opvattingen van de verdragspartner en de vorm van de Brexit. De grondhouding van Nederland is dat
– zeker op korte termijn – de kwalificatie van de London Stock Exchange
als «erkende beurs» niet zou moeten wijzigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 066, nr. 478

12