Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2020

Nr. 50

AMENDEMENT VAN HET LID OUWEHAND
Ontvangen 28 november 2019
De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:
De begrotingsstaat wordt als volgt gewijzigd:
In artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en
klimaat worden het verplichtingenbedrag en het uitgavenbedrag
verhoogd met € 20.000 (x € 1.000).
Toelichting
Een van de grote veroorzakers van de klimaat- en biodiversiteitnoodtoestand is de wereldwijde vee-industrie. Via het maagdarmkanaal van het
landbouwdier gaat een ongekende hoeveelheid voedsel verloren. Het
produceren van voedsel voor landbouwdieren leidt wereldwijd tot
ontbossing en bovendien neemt de productie van dierlijke eiwitten enorm
veel ruimte in. Hierdoor wordt waardevolle bos- en andere natuurgrond
omgezet in landbouwgrond, wat leidt tot een forse hogere CO2-uitstoot en
een fors lager niveau van biodiversiteit. In veel gebieden, bijvoorbeeld in
Zuid-Amerika, gaat dit regelmatig gepaard met schrijnende gevallen van
landroof, waarbij de oorspronkelijke bevolking wordt verdreven ten
gunste van de veehouderij en de veevoerteelt. Ook via de achterkant van
het maagdarmkanaal stoten landbouwdieren gassen en vloeistoffen uit
die leiden tot temperatuurstijging en milieuverontreiniging.
Het IPCC laat zien dat dat de voedselverspilling door de productie en
consumptie van dierlijke producten enorm is. Rundvlees, varkensvlees,
zuivel, kippenvlees en eieren leiden tot opportuniteitsverlies van voedsel
van respectievelijk 96%, 90%, 75%, 50%, en 40%. De Voedsel- en
Landbouworganisatie FAO heeft becijferd dat 80% van de wereldwijde
landbouwgrond gebruikt wordt door en voor de veehouderij. Onderzoekers van de Universiteit van Oxford hebben uitgerekend dat 75%
minder landbouwgrond nodig is indien dieren volledig uit de voedselketen zouden verdwijnen. Het absolute richtsnoer zou moeten zijn om een
eerlijke voedselverdeling te realiseren waarbij zo veel als mogelijk
landbouwgrond wordt teruggeven aan de natuur, zodat we nog een kans

kst-35300-XVII-50
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVII, nr. 50

1

hebben om de klimaat- en biodiversiteitscrisis effectief te bestrijden. Dat
kan alleen als de voedselketen primair wordt ingericht op plantaardige
producten.
Het grote voordeel van het dier zo veel mogelijk uit de voedselketen
halen in vergelijking met andere klimaatmaatregelen is dat het relatief een
eenvoudige maatregel is. Met het drastisch verminderen van onze
afhankelijkheid van dierlijke producten kan met relatief weinig inspanning
grote klimaat- en biodiversiteitwinst worden geboekt. De plantaardige
eiwittransitie is hierbij cruciaal. Op dit moment ontberen zowel de
Kringlooplandbouwvisie van de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselveiligheid als in Investeren in Perspectief van de Minister van
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking de ambitie en de
middelen om deze eiwittransitie vorm te geven.
Dit amendement maak extra middelen vrij voor de voedselsoevereiniteit
en de eiwittransitie in landen elders. Deze middelen moeten gaan naar
lokale initiatieven die gericht zijn op een gediversifieerde natuurinclusieve plantaardige landbouw, die in de plaats komt van landbouwsystemen die ontaarden in monoculturen waarin lokale boeren gereduceerd
worden tot de toeleveranciers voor veevoer voor landbouwdieren in het
westen en elders.
De dekking wordt gevonden door middel van het amendement op de
begroting van Landbouw Natuur, en Voedselkwaliteit (Kamerstuk
35 300 XIV) over het verlagen van de middelen voor het agentschap
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Uit deze middelen
worden onder andere de Landbouwraden gefinancierd. De Landbouwraden zijn overal ter wereld actief om de Nederlandse overproductie van
dierlijke producten zo veel als mogelijk op lokale markten gedumpt te
krijgen. Deze Landbouwraden verliezen razendsnel aan relevantie,
aangezien Kringloopvisie van de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselveiligheid op termijn een einde zal moeten maken aan het gesleep
met voedsel over de wereld. Daarnaast is de agressieve Nederlandse
exportstrategie die door de Landbouwraden in praktijk worden gebracht
desastreus voor de Nederlandse klimaatdoelstellingen en de landbouw en
boeren in landen elders. Een inperking van deze Landouwraden valt
derhalve beleidsmatig volledig te verantwoorden, maar draagt ook bij aan
de morele plicht om voedselsoevereiniteit en voedselzekerheid niet onder
druk te (blijven) zetten ten behoeve van de eigen korte termijn economische belangen.
Ouwehand

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVII, nr. 50

2