Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 I

Vaststelling van de begrotingsstaat van de
Koning (I) voor het jaar 2016

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave
blz.
A

kst-34300-I-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

2

B

BEGROTINGSTOELICHTING

3

1

LEESWIJZER

3

2

NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1: Grondwettelijke uitkering aan de leden van het
Koninklijk Huis
Artikel 2: Functionele uitgaven van de Koning
Artikel 3: Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen
Extracomptabele bijlage

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

3
6
9
12

1

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het
jaar 2016 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister-President,
Minister van Algemene Zaken,
M. Rutte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

2

B. DE BEGROTINGSTOELICHTING
1. LEESWIJZER
Deze memorie van toelichting betreft de begroting van de Koning voor het
jaar 2016. De begroting bevat naast de grondwettelijke uitkering aan drie
leden van het Koninklijk Huis (de Koning, Koningin Máxima en Prinses
Beatrix) ook de uitgaven ten behoeve van de constitutionele Koning als
staatshoofd. De wijze van uitputting van de begroting vindt plaats via de
verstrekking van voorschotten aan de Dienst van het Koninklijk Huis en
aan de desbetreffende ministeries. Voor artikel 1 vindt de afrekening nog
in het lopende begrotingsjaar plaats; bij de artikelen 2 en 3 zal de
afrekening niet eerder dan in het volgende jaar kunnen plaatsvinden. De
raming van de ontvangsten bij de artikelen is op nihil gesteld en zal alleen
betrekking hebben op ontvangsten uit hoofde van de afrekeningen van
voorgaande jaren. In aansluiting op de bepaling zoals die in artikel 8 van
de Comptabiliteitswet is opgenomen, hebben de begrotingsartikelen die
worden opgenomen in deze begroting het karakter van een
niet-beleidsartikel.
Groeiparagraaf
In het voorjaar van 2015 heeft een evaluatie van de begroting van de
Koning plaatsgevonden (Kamerstukken II 2014–2015 34 000 I, nr. 11). In
juni 2015 heeft het kabinet aangegeven de aanbevelingen uit het
evaluatierapport over te nemen, om daarmee te voorzien in verdere
transparantie op de begroting van de Koning. De aanbevelingen hebben
hun beslag gekregen in deze begroting. Met ingang van deze begroting is
namelijk een extracomptabele bijlage opgenomen. In deze bijlage worden
de uitgaven gepresenteerd die op andere begrotingen worden geraamd.
Het gaat om de begrotingen van Veiligheid en Justitie en Defensie voor
beveiliging, Wonen en Rijksdienst voor het ter beschikking stellen van
paleizen en Buitenlandse Zaken voor uitgaande staatsbezoeken, officiële
bezoeken en werkbezoeken van het Koninklijk Huis en inkomende
bezoeken van hoogwaardigheidsbekleders. Het betreft uitgaven die onder
de verantwoordelijkheid van een andere Minister vallen dan de MinisterPresident, die verantwoordelijk is voor de begroting van de Koning, maar
die wel in verband met de uitoefening van het koningschap kunnen
worden gezien. Door de uitgaven op een integrale wijze bij de begroting
van de Koning te presenteren middels deze bijlage, wordt de vindbaarheid
van en het inzicht in deze uitgaven vergroot. De extracomptabele bijlage
brengt geen verandering in de ministeriële verantwoordelijkheid voor de
respectievelijke begrotingsposten.
Verder worden met ingang van deze begroting uitgebreidere toelichtingen
en meer contextinformatie gegeven bij de uitgaven die samenhangen met
de uitoefening van het koningschap. Dit betreft niet alleen de begrotingsposten die op de begroting van de Koning staan, maar met name ook de
posten die op andere, bovengenoemde, begrotingen staan.
2. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1: Grondwettelijke uitkering aan de leden van het
Koninklijk Huis
Dit begrotingsartikel bevat de grondwettelijke uitkeringen krachtens de
aangepaste Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis. De technische
aanpassing en actualisering van deze wet, die in 2008 door de Staten-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

3

Generaal is aanvaard (Kamerstukken II 2008–2009 31 505) en gepubliceerd
in het Staatsblad (Stb. 2008, 535), vormt de basis voor de ramingen van
dit begrotingsartikel.
Opbouw verplichtingen/uitgaven (x € 1.000)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

7.659

7.659

7.659

7.659

7.659

43

145

145

145

145

7.659
145

7.592

7.702

7.804

7.804

7.804

7.804

7.804

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

Stand ontwerpbegroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Extrapolatie
2. Nominale bijstelling
Stand ontwerpbegroting 2016

2020

Opbouw ontvangsten (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015

Stand ontwerpbegroting 2016

nihil

Onder meer als gevolg van het besluit de nullijn voor de ambtenarensalarissen los te laten, wordt rekening gehouden met een aanpassing van de
raming voor de grondwettelijke uitkeringen. Dat is niet alleen voor het
lopende jaar 2015 het geval, maar ook voor 2016 en verder. De geraamde
bijstelling voor 2015 betreft 43.000 euro en kan nu worden gemeld, omdat
ten tijde van de indiening van de begroting 2015 nog geen duidelijkheid
bestond over het al dan niet loslaten van de nullijn, die verschillende jaren
van toepassing was op de ambtenarensalarissen. Deze nullijn werkte via
de koppeling aan het netto-inkomen van de vicepresident van de Raad
van State door naar de grondwettelijke uitkeringen. Bij de indexering is
gebruikgemaakt van de contractloonstijging van 1,1% zoals opgenomen in
het Centraal Economisch Plan 2015. Bij de tweede suppletoire begroting
2015 wordt de geraamde bijstelling budgettair verwerkt. Bij de verantwoording over 2015 zal op basis van de feitelijke ontwikkeling van de
ambtenarensalarissen inzicht worden gegeven in de daadwerkelijke
gerealiseerde uitkeringen. Indien de uiteindelijke loon- en prijsontwikkeling voor 2015 namelijk afwijkt van de verwachting, dan zal ook de
werkelijke uitkering afwijken van het in deze begroting genoemde bedrag.
Deze afwijking is derhalve als PM aan te merken. Volledigheidshalve is de
aangepaste raming voor 2015, uitgesplitst naar de drie uitkeringsgerechtigde leden van het Koninklijk Huis, hieronder opgenomen.
Grondwettelijke uitkeringen in 2015 (geactualiseerde raming, bedragen x € 1.000)

De Koning
De echtgenote van de Koning
De Koning die afstand heeft gedaan van het koningschap

A
Inkomen

B
Personele en
materiële uitgaven

Totaal

854
339
483

4.481
583
962

5.335
922
1.445

Totaal

7.702

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

4

De geraamde bijstelling voor 2016 en verder betreft 145.000 euro. Deze
wordt enerzijds veroorzaakt door de indexering die van toepassing is op
de uitkeringen op grond van de Wet financieel statuut van het Koninklijk
Huis en anderzijds door de consumentenprijsindex die van toepassing is
op de materiële uitgaven als onderdeel van de uitkeringen.
Deze uitkeringen bestaan uit een A-component, die het inkomensbestanddeel vormt en een B-component, die betrekking heeft op personele
en materiële uitgaven. Voor de A-component is als basis genomen het
bedrag genoemd in de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis, dat
is aangepast in de verhouding waarin de bezoldiging van de vicepresident
van de Raad van State in het jaar 2014 en 2015 afwijkt van de bezoldiging
in het jaar 2007 en vervolgens voor het jaar 2016 verhoogd met de
verwachte loonontwikkeling op basis van de contractloonstijging van
1,4% zoals opgenomen in het Centraal Economisch Plan 2015.
De personele uitgaven hebben betrekking op de personeelsleden, die hun
instructie rechtstreeks van de Koning, de echtgenote van de Koning of de
Koning die afstand heeft gedaan van het koningschap ontvangen en/of in
de onmiddellijke omgeving van hen verkeren en voor wie het dienstverband zich grotendeels in de familiesfeer voltrekt.
Als basis voor de B-component is genomen het bedrag genoemd in de
Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis. Dit bedrag is voor de helft
aangepast in de verhouding waarin de bezoldiging van het burgerlijk
rijkspersoneel in 2014 en 2015 afwijkt van de bezoldiging in het jaar 2007
en vervolgens voor het jaar 2016 verhoogd met de verwachte loonontwikkeling op basis van de contractloonstijging van 1,4% zoals opgenomen in
het Centraal Economisch Plan 2015. Voor de andere helft is het bedrag
aangepast in de verhouding waarin het algemeen prijspeil van het
gezinsverbruik blijkens de door het Centraal Bureau voor de Statistiek
vastgestelde consumentenprijsindex in de maand juni 2014 afwijkt van
het prijspeil in de maand juni van het jaar 2007 en vervolgens voor de
jaren 2015 en 2016 verhoogd met de verwachte ontwikkeling van de
consumentenprijsindex van 0,4% respectievelijk 1,2% zoals opgenomen in
het Centraal Economisch Plan 2015.
Indien de uiteindelijke loon- en prijsontwikkeling voor 2015 en 2016 afwijkt
van de verwachting, dan zal ook de werkelijke uitkering afwijken van het
in deze begroting genoemde bedrag. Deze afwijking is derhalve als PM
aan te merken.
De raming over 2016 is als volgt samengesteld:
Grondwettelijke uitkeringen in 2016 (bedragen x € 1.000)

De Koning
De echtgenote van de Koning
De Koning die afstand heeft gedaan van het koningschap

A
Inkomen

B
Personele en
materiële uitgaven

Totaal

866
343
489

4.540
591
975

5.406
934
1.464

Totaal

7.804

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

5

Artikel 2: Functionele uitgaven van de Koning
Begrotingsartikel 2 bevat de functionele uitgaven die te relateren zijn aan
de uitoefening van het koningschap en die op declaratiebasis door de
Dienst van het Koninklijk Huis (DKH) namens de Koning worden ingediend
bij de Minister-President en ten laste van deze begroting worden betaald.
Het begrotingsartikel bestaat uit een personele en een materiële
component en overige specifieke uitgaven, betreffende de uitgaven voor
de inzet van luchtvaartuigen en de uitgaven voor de reis- en verblijfkosten
die samenhangen met bezoeken aan het Caribische deel van het
Koninkrijk.
Opbouw verplichtingen/uitgaven (x € 1.000)
2014
Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie eerste suppletoire begroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Extrapolatie
2. Onderhoud Groene Draeck
3. Eindafrekening DKH 2014
4. Overboeking Buitenlandse Zaken voor
inventarisgoederen
Stand ontwerpbegroting 2016

2015

2016

2017

2018

2019

2020

26.826

26.824

26.824

26.822

26.823

103

103

103

103

103

103

– 51

– 51

– 51

– 51

26.823
– 51

200

200

200

200

200

500

26.833

27.429

27.076

27.076

27.074

27.075

27.075

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

Opbouw ontvangsten (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015

Stand ontwerpbegroting 2016

65

De nieuwe mutaties hebben betrekking op het onderhoud van de Groene
Draeck, de eindafrekening over 2014 en een overboeking vanuit het
Ministerie van Buitenlandse Zaken voor inventarisgoederen.
Ad 2: Onderhoud Groene Draeck
Naar aanleiding van de evaluatie van de begroting van de Koning
(Kamerstukken II 2014–2015 34 000 I, nr. 11) worden de uitgaven voor het
reguliere onderhoud van de Groene Draeck ad € 51.000 niet meer op de
begroting van de Koning geraamd. Uit de evaluatie is gebleken dat de
uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de begroting van de Koning
sinds de invoering van deze begrotingsopzet correct zijn toegepast, maar
dat de uitgaven die samenhangen met het reguliere onderhoud aan de
Groene Draeck conform deze uitgangspunten niet meer thuishoren op de
begroting van de Koning. De Groene Draeck is verbonden aan de
voormalige drager van de kroon en de uitgaven daarvoor kunnen niet
meer worden beschouwd als functioneel ten behoeve van de huidige
Koning. Daarom is de aanbeveling uit het evaluatierapport de uitgaven
ten behoeve van het reguliere onderhoud aan de Groene Draeck over te
brengen naar de begroting van het Ministerie van Defensie, overgenomen
en verwerkt in deze begroting. De Groene Draeck is in 1957 door de
Nederlandse bevolking aan toenmalig kroonprinses Beatrix geschonken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

6

De Staat gaf bij deze gelegenheid mede het onderhoud van de Groene
Draeck als geschenk. Het Ministerie van Defensie is verantwoordelijk voor
het onderhoud. Dit wordt uitgevoerd door het Marinebedrijf, een
onderdeel van het Ministerie van Defensie.
Ad 3: Eindafrekening DKH 2014
Met betrekking tot de eindafrekening over 2014 kan worden gemeld dat de
functionele uitgaven over 2014 per saldo een overschrijding lieten zien
van € 500.000, zoals is aangegeven in het jaarverslag van de Koning 2014
(Kamerstukken II 2014–2015 34 200 I, nr. 1). Deze overschrijding was het
gevolg van een incidenteel project ter vervanging van de verouderde
telefonie-infrastructuur. Na de troonswisseling is in 2014 ingezet op een
modernisering van de telefonieomgeving van de Dienst van het Koninklijk
Huis, zodat kan worden voldaan aan de eisen van deze tijd. Dit betrof het
aanbrengen van een nieuwe infrastructuur, zoals kabels, software en
hardware. Het betrof een incidenteel project, als eenmalige investering in
een moderne telefonie-infrastructuur die daarna weer tientallen jaren mee
kan. De totale uitgaven voor het project bedroegen uiteindelijk ca.
€ 750.000. Het reguliere bedrijfsvoeringsbudget kon deze langetermijninvestering niet volledig opvangen, waardoor € 500.000 aan overschrijding
is ontstaan. De overschrijding is incidenteel van aard en kan worden
gedekt door een bijdrage vanuit de AZ-begroting. De Rijksbegroting als
geheel gaat daardoor niet omhoog. De budgettaire verwerking vindt
plaats bij tweede suppletoire begroting 2015.
Ad 4: Overboeking Ministerie van Buitenlandse Zaken voor inventarisgoederen
Met ingang van 2016 wordt een overboeking doorgevoerd van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken naar de begroting van de Koning in het
kader van de aanschaf en vervanging inventarisgoederen van de Dienst
van het Koninklijk Huis. Deze inventarisgoederen worden door de Dienst
van het Koninklijk Huis gebruikt bij bezoeken van buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders, Corps Diplomatique en Internationale Organisaties.
Het betreft de uitgaven voor de aanschaf en vervanging van gebruiksgoederen die tot nu toe door Buitenlandse Zaken zijn bekostigd. Hiertoe wordt
structureel een bedrag van € 200.000 overgeheveld vanuit de begroting
van Buitenlandse Zaken. De Rijksbegroting als geheel gaat hierdoor per
saldo niet omhoog.
De personele en materiële uitgaven worden door de Dienst van het
Koninklijk Huis verricht en vervolgens in rekening gebracht bij deze
begroting. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de verschillende onderdelen binnen dit begrotingsartikel.
Raming over 2016 (bedragen x € 1.000)
Personeel Dienst van het Koninklijk Huis
Materieel Dienst van het Koninklijk Huis
Materiële uitgaven faunabeheer
Uitgaven voor luchtvaartuigen
Bezoeken aan het Caribische deel van het Koninkrijk

16.711
9.105
297
883
80

Totaal

27.076

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

7

Personeel Dienst van het Koninklijk Huis
Deze personeelsuitgaven hebben betrekking op 260 fte; dit is exclusief 16
post-actieven. Tevens is dit exclusief de personeelsleden die worden
betaald uit de B-component. De uitgaven voor actief personeel betreffen
de personeelsinzet ten behoeve van o.a. het Departement van de
Hofmaarschalk, het Koninklijk Huisarchief, het Koninklijk Staldepartement
(chauffeurs/monteurs, koetsiers en onderhoudspersoneel) en de personeelsinzet voor de facilitaire functies voor de in de Wet financieel statuut
van het Koninklijk Huis aangewezen paleizen.
Materieel Dienst van het Koninklijk Huis
De materiële uitgaven hebben betrekking op uitgaven voor de instandhouding van het rijtuigenpark (auto’s, paarden en rijtuigen) en voor de
gebruikskosten voor de in de Wet financieel statuut van het Koninklijk
Huis aangewezen paleizen (inclusief de verwarming en verlichting voor de
drie hiervoor genoemde locaties). Daarnaast bevatten zij de uitgaven voor
telecommunicatie, accountantscontrole, advisering en de uitgaven van
facilitaire aard zoals voor bureauvoorzieningen.
Binnen de materiële uitgaven worden ook de kosten verantwoord die
betrekking hebben op het departement Faunabeheer. Naast de personeelsuitgaven voor zes faunabeheerders ter grootte van € 392.000, die
een onderdeel vormen van de in de vorige alinea genoemde totale
personeelsuitgaven, wordt een bedrag geraamd van € 195.000 voor het
onderhoud van de wegen en de wildrasters, de zogenoemde infrastructurele kosten van het Kroondomein Het Loo. Daarnaast wordt een bedrag
geraamd van € 92.000 voor de exploitatie van de terreinauto’s en een
bedrag van € 10.000 aan «materiële» personeelsuitgaven voor reiskosten,
opleidingen, etc.
Uitgaven voor luchtvaartuigen
De hier begrote uitgaven voor luchtvaartuigen (met uitzondering van
staatsbezoeken en werkbezoeken aan het Caribische deel van het
Koninkrijk) betreffen de uitgaven voor vliegkosten van het Koninklijk Huis.
Het betreft zowel de uitgaven voor de inzet van het regeringsvliegtuig
alsmede civiele inhuur.
Op grond van het Besluit van de Minister-President, de Minister van
Algemene Zaken, de Minister van Infrastructuur en Milieu en de Minister
van Defensie, van 20 december 2013, nr. IENM/BSK-2013/304193, tot
wijziging van het Besluit gebruik van het regeringsvliegtuig en luchtvaartuigen van de krijgsmacht in verband met de troonswisseling en de
aanpassing van de franchise voor het Koninklijk Huis (Staatscourant 2014,
nr. 188), kunnen de zogenaamde uitkeringsgerechtigde leden van het
Koninklijk Huis gebruikmaken van het regeringsvliegtuig.1 Indien het
regeringsvliegtuig niet beschikbaar is of niet aan de gebruikseisen
voldoet, kan een beroep worden gedaan op luchtvaartuigen in beheer van
het Ministerie van Defensie. Indien zowel het regeringsvliegtuig als de
luchtvaartuigen van Defensie niet beschikbaar zijn, draagt de vluchtcoördinator zorg voor civiele inhuur.2

1

Indien een lid van het Koninklijk Huis namens de Koning een (representatieve) verplichting
uitvoert waartoe vervoerskosten moeten worden gemaakt, worden de kosten van dat vervoer
gedragen door de Staat respectievelijk wordt door de Staat voor vervoer gezorgd.
2
Dit betreft de inhuur van commerciële luchtvaartuigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

8

Het bedrag voor de post inzet regeringsvliegtuig voor het jaar 2016
bestaat uit een inschatting van de Dienst van het Koninklijk Huis van het
aantal vlieguren van het regeringsvliegtuig (geraamd op 75 uur). Het
totaal aantal vlieguren wordt vermenigvuldigd met het tarief dat is
vastgesteld voor het regeringsvliegtuig. Ten opzichte van vorig jaar is
geen raming opgenomen voor de Alouette-helikopter van het Ministerie
van Defensie. Per 2016 komt de Alouette te vervallen vanwege de
uitfasering van het toestel. Daarom is een raming opgenomen voor civiele
inhuur van helikopters.
Raming 2016 (bedragen in euro’s)
Openbaar belang
Inzet regeringsvliegtuig (PH-KBX)
Inhuur civiele helikopters
Inhuur civiele luchtvaartuigen

Uren

Tarief

Bedrag

75

5.590

419.250
128.750
335.000

Totaal

883.000

Bezoeken aan het Caribische deel van het Koninkrijk
De uitgaven van € 80.000 die samenhangen met bezoeken aan het
Caribische deel van het Koninkrijk in de vorm van reis- en verblijfkosten
(inclusief de vliegkosten) vormen ook een deel van de uitgaven die binnen
dit begrotingsartikel worden geraamd. Indien er in een jaar geen
werkbezoek plaatsvindt, zullen deze middelen vrijvallen en in een jaar dat
er wel een werkbezoek zal worden afgelegd, zullen de uitgaven in dat jaar
via een suppletoire begroting eventueel worden bijgesteld.
Artikel 3: Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen
Op dit begrotingsartikel worden de uitgaven geraamd die niet via de
Dienst van het Koninklijk Huis lopen, maar wel deel uitmaken van de
uitgaven die functioneel samenhangen met het koningschap. Het gaat om
de uitgaven in het kader van de voorlichting (Rijksvoorlichtingsdienst), het
Militaire Huis als onderdeel van de Dienst van het Koninklijk Huis en de
uitgaven van het Kabinet van de Koning. Deze uitgaven ontstaan (en
worden betaald) onder de verantwoordelijkheid van de desbetreffende
Minister. De uitgaven worden primair geraamd en verantwoord ten laste
van desbetreffende begrotingen en zullen vervolgens door de Minister
(rechtstreeks) worden doorbelast aan de begroting van de Koning, die
daarvoor een raming bevat. Daartegenover ontstaat dan een ontvangstenraming op desbetreffende begroting.
Opbouw verplichtingen/uitgaven (x € 1.000)
2014
Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie eerste suppletoire begroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2016

2015

2016

2017

2018

2019

5.600

5.597

5.580

5.563

5.564

130

107

107

107

107

2020

109
5.564

5.691

5.730

5.704

5.687

5.670

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

5.671

5.673

9

Opbouw ontvangsten (x € 1.000)
2014
Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie eerste suppletoire begroting 2015

2015

2016

2017

2018

2019

2020

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

nihil

57

Stand ontwerpbegroting 2016

131

57

In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de verschillende onderdelen binnen begrotingsartikel 3 over 2016. Het begrotingsartikel bestaat
uit een personele en een materiële component.
Raming over 2016 (bedragen x € 1.000)
2016
Doorbelaste personele uitgaven
Doorbelaste materiële uitgaven

4.153
1.551

Totaal

5.704

w.v. RVD
w.v. Militaire Huis
w.v. Kabinet van de Koning

1.580
1.781
2.343

De personele en materiële uitgaven van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD)
hebben betrekking op de communicatie over en de begeleiding van
publieke optredens van Koning Willem-Alexander, Koningin Máxima en
Prinses Beatrix. Bij de communicatie over deze, en eventueel overige,
leden van het Koninklijk Huis wordt zorg gedragen voor een goed
evenwicht tussen tijdige en feitelijke voorlichting enerzijds en
bescherming van de persoonlijke levenssfeer anderzijds. De personeelsinzet voor de uitvoering van deze activiteiten bedraagt 12,5 fte. De
toename van 1 fte ten opzichte van vorig jaar is toegelicht in de eerste
suppletoire begroting van de Koning 2015 (Kamerstukken II 2014–2015
34 210 I, nr. 2) en hield verband met een intensivering van de personele
inzet als gevolg van het toegenomen aantal publieke optredens van de
Koning en Koningin in binnen- en buitenland en de intensivering van het
gebruik van sociale media voor de communicatie over het Koninklijk Huis
(zoals Twitter en Facebook). De personele formatie van de RVD is hiervoor
niet uitgebreid; wel is binnen de RVD personele inzet verschoven naar de
communicatie over het Koninklijk Huis. De mutatie is daarmee intern
gedekt op de AZ-begroting; de Rijksbegroting als geheel is per saldo dus
niet omhoog gegaan.
Het Militaire Huis van de Koning maakt als departement deel uit van de
Dienst van het Koninklijk Huis (DKH). Het Militaire Huis heeft tot doel het
coördineren en uitvoeren van militair ceremonieel, het organiseren van en
coördineren bij de uitvoering van evenementen voor Z.M. de Koning en/of
overige leden van het Koninklijk Huis, het coördineren van veiligheidsaspecten binnen DKH en namens DKH met externe partners in de
veiligheidsketen en het onderhouden van niet-politieke contacten tussen
het Koninklijk Huis en het Ministerie van Defensie. De geraamde
personele inzet voor 2016 betreft 15 fte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

10

Het Kabinet van de Koning ondersteunt de Koning ten behoeve van de
uitoefening van diens constitutionele taken en fungeert als schakel tussen
de Koning en de overige leden van de regering. De hieruit voortvloeiende
taken van het Kabinet van de Koning hebben onder meer betrekking op:
a. Informeren van de Koning ten behoeve van zijn gesprekken met
binnenlandse en buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders, staats- en
andere buitenlandse bezoeken, bezoeken aan andere landen van het
koninkrijk en werkbezoeken;
b. Tijdig en in correcte vorm aan de Koning ter tekening voorleggen van
alle door de ministeries en de Staten-Generaal aangeboden stukken
en het verzorgen van de daarbij behorende correspondentie;
c. Opstellen en overbrengen van boodschappen aan staatshoofden van
vreemde mogendheden;
d. Behandelen en doorgeleiden van aan de Koning gerichte verzoekschriften;
e. Registreren, bewaren en overdragen van wetten en koninklijke
besluiten.
De personele inzet voor de uitvoering van deze taken bedraagt 25,5 fte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

11

Extracomptabele bijlage bij de begroting van de Koning 2016
In 2009 heeft de Stuurgroep herziening stelsel kosten Koninklijk Huis (de
«Stuurgroep Zalm») uitgangspunten geformuleerd voor een transparant
stelsel van te ramen en verantwoorden uitgaven die samenhangen met de
uitoefening van het koningschap. Deze uitgangspunten hebben geleid tot
de opzet van de begroting van de Koning en de uitgaven die op deze
begroting worden geraamd. Zo bevat de begroting van de Koning naast
de grondwettelijke uitkeringen aan de uitkeringsgerechtigde leden van het
Koninklijk Huis (artikel 1) ook de uitgaven die functioneel samenhangen
met de uitoefening van het koningschap (artikel 2 en 3).
Andere uitgaven worden op grond van de uitgangspunten van de
Stuurgroep Zalm niet op de begroting van de Koning geraamd, maar op
andere begrotingen. Het gaat om de begrotingen van Veiligheid en
Justitie en Defensie voor beveiliging, Wonen en Rijksdienst voor het ter
beschikking stellen van paleizen en Buitenlandse Zaken voor uitgaande
staatsbezoeken, officiële bezoeken en werkbezoeken van het Koninklijk
Huis en inkomende bezoeken van hoogwaardigheidsbekleders. Het betreft
uitgaven die onder de verantwoordelijkheid van een andere Minister
vallen dan de Minister-President, die verantwoordelijk is voor de
begroting van de Koning, maar die wel in verband met de uitoefening van
het koningschap kunnen worden gezien. Dergelijke uitgaven worden
primair geraamd en verantwoord op de begrotingen en jaarverslagen van
de desbetreffende Ministers. Dit is in lijn met hoe binnen de gehele
Rijksbegroting met soortgelijke uitgaven wordt omgegaan. Als voorbeeld:
de uitgaven voor beveiliging van bewindslieden worden niet verantwoord
op van de begroting van desbetreffende Ministers, maar staan op de
begroting van het verantwoordelijke departement (Veiligheid en Justitie).
De uitgaven voor de beveiliging van leden van het Koninklijk Huis staan
daarom ook niet op de begroting van de Koning, maar op de begroting
van Veiligheid en Justitie.
Het geheel van de begroting van de Koning en deze andere begrotingen
vormt het stelsel van te ramen en verantwoorden uitgaven die samenhangen met de uitoefening van het koningschap. In het voorjaar van 2015
heeft een evaluatie van de begroting van de Koning en het samenhangende stelsel plaatsgevonden (Kamerstukken II 2014–2015 34 000 I, nr. 11).
Uit deze evaluatie is gebleken dat de uitgangspunten die ten grondslag
liggen aan het huidige stelsel nog altijd actueel zijn, maar dat de
vindbaarheid van de uitgaven op andere begrotingen dan de begroting
van de Koning kan worden verbeterd, met het oog op een integrale
informatievoorziening. Daarom is met ingang van deze begroting een
extracomptabele bijlage opgenomen, die bovengenoemde begrotingsposten op andere begrotingen weergeeft. Door deze uitgaven op een
integrale wijze bij de begroting van de Koning te presenteren middels
deze bijlage, wordt de vindbaarheid van en het inzicht in deze uitgaven
vergroot. De extracomptabele bijlage brengt geen verandering in de
ministeriële verantwoordelijkheid voor de respectievelijke begrotingsposten.3
3

Naast deze uitgaven staan bij het Ministerie van Economische Zaken de subsidie voor het
Kroondomein en bij het Ministerie van Defensie de uitgaven voor het onderhoud aan en de
exploitatie van de Groene Draeck op de begroting. Omdat deze uitgaven niet samenhangen
met de uitoefening van het koningschap, zijn deze niet in de extracomptabele bijlage bij de
begroting van de Koning opgenomen. Wel worden deze uitgaven inzichtelijk gemaakt en
toegelicht in desbetreffende begrotingen. De subsidie voor het Kroondomein staat op artikel 18
van de begroting van Economische Zaken (XIII) en de uitgaven voor het onderhoud aan en de
exploitatie van de Groene Draeck staan op artikel 2 van de begroting van Defensie (X).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

12

De uitgaven worden hieronder per begroting nader toegelicht. Wat betreft
de uitgaven voor beveiliging, voorafgaand nog het volgende. De Minister
van Veiligheid en Justitie is verantwoordelijk voor het stelsel van bewaken
en beveiligen. Hij bepaalt welke personen en objecten in aanmerking
komen voor beveiliging alsmede het daarmee samenhangende gepaste
niveau van beveiligingsmaatregelen. Deze Minister en de Minister van
Defensie, afhankelijk van de uitvoeringsafspraken per object en persoon,
zorgen voor de uitvoering daarvan in personele zin. De Minister voor
Wonen en Rijksdienst zorgt voor een adequate uitvoering van fysieke
beveiliging van woon- en werkverblijven, voor zover dit in specifieke
situaties van toepassing is. Als uitvloeisel van deze verantwoordelijkheidsverdeling hebben genoemde Ministers het budget voor de respectievelijke
beveiligingsuitgaven op hun begroting staan, ongeacht of deze uitgaven
voor beveiliging betrekking hebben op bijvoorbeeld leden van het kabinet,
van de Kamers der Staten-Generaal of van het Koninklijk Huis. Toerekening van deze uitgaven zou ongewenste veiligheidsrisico’s kunnen
opleveren, omdat daar informatie over de beveiliging van de te beveiligen
objecten en personen aan zou kunnen worden ontleend.
Buitenlandse Zaken (begroting V, artikel 4)
(x € 1.000)

2016

Buitenlandse Zaken

2.400

Voor uitgaven ten behoeve van uitgaande staatsbezoeken, officiële
bezoeken en werkbezoeken van het Koninklijk Huis en inkomende
bezoeken van hoogwaardigheidsbekleders wordt € 2,4 miljoen geraamd.
Het budget is onderdeel van de uitgaven voor bezoeken hoogwaardigheidsbekleders en Corps Diplomatique en Internationale Organisaties.
Wonen en Rijksdienst (begroting XVIII, artikel 6)
(x € 1.000)
Wonen en Rijksdienst

2016
15.104

Krachtens de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis (artikel 4)
worden drie paleizen ter beschikking gesteld aan de Koning. Dit zijn paleis
Huis ten Bosch, paleis Noordeinde en het Koninklijk Paleis te Amsterdam.
De uitvoering hiervan vindt plaats via de begroting van Wonen en
Rijksdienst.
Als bijdrage aan het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) voor huisvesting van het
Koninklijk Huis, Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van Algemene
Zaken is in de begroting € 39,5 miljoen opgenomen, waarvan € 15,1
miljoen voor de paleizen.
De € 15,1 miljoen voor de paleizen is opgebouwd uit een aantal componenten.
• Ten eerste de zogenaamde «1-opslag» van circa € 50/ m2 BVO (bruto
vloer oppervlak). Deze opslag wordt ook in rekening gebracht bij alle
gebruikers van het huidige rijkshuisvestingsstelsel. Deze opslag is een
vergoeding voor belastingen, onderhoud en apparaatskosten RVB. De
1-opslag bedraagt € 4 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

13

•

•

Ten tweede rente en afschrijving. Dit betreft de investeringen die vanaf
2010 via de leenfaciliteit zijn gefinancierd en zijn geactiveerd op de
balans van het RVB. Hiervan is € 4 miljoen rente en € 5 miljoen
afschrijvingen.
Het restant (€ 2 miljoen) zijn betalingen van W&R aan het RVB voor
investeringen op basis van in wet- en regelgeving (o.a. brandveiligheid) en kosten voor kleinere aanpassingen.

Ook voor latere jaren zijn deze middelen nodig, omdat gebouwen
structureel onderhouden moeten worden, er langdurig wordt
afgeschreven en er rente wordt betaald op de leningen.
Door de investeringen voor paleis Huis ten Bosch (zie hierna) loopt dit op
met circa € 1,5 miljoen per jaar vanaf 2017.
Paleis Huis ten Bosch
De totale uitgaven voor de renovatie zijn begroot op € 59 miljoen. Via de
begroting van Wonen en Rijksdienst wordt € 15 miljoen bijgedragen aan
de renovatie. De overige € 44 miljoen komt ten laste van de batenlastenbegroting van het agentschap Rijksgebouwendienst. Daarvan is reeds
€ 20 miljoen ten laste van het resultaat 2014 gebracht ten bate van een
voorziening en € 24 miljoen wordt ten laste gebracht van het resultaat
2015.
Paleis Noordeinde
In 2016 worden geen verbouwingen of renovaties uitgevoerd.
Koninklijk Paleis Amsterdam
Voor 2016 staan geen verbouwingen of renovaties op het programma,
behoudens het maken van een tweetal hellingbanen aan de Damzijde om
het paleis beter toegankelijk te kunnen laten zijn voor mindervaliden.
Begin 2016 start voor de Burgerzaal een bouwhistorisch onderzoek. Dit is
nodig om een bouwkundig plan te kunnen maken voor de renovatie van
de zaal.
Veiligheid en Justitie (begroting VI, artikel 36)
De Minister van Veiligheid en Justitie heeft op basis van onder andere de
Politiewet de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de leden van
het Koninklijk Huis en is daarmee verantwoordelijk voor een adequate en
proportionele uitvoering van de beveiliging rondom de leden van het
Koninklijk Huis en woon- en werkverblijven. Deze beveiliging, afhankelijk
van de uitvoeringsafspraken per persoon en object, wordt in personele zin
uitgevoerd door de Ministers van Veiligheid en Justitie en van Defensie.
Deze Ministers hebben budget voor de beveiligingstaken op hun
begroting staan, waarbij het overigens ook gaat om andere personen en
objecten, onder wie leden van het kabinet en leden van de Kamers der
Staten-Generaal. De Minister voor Wonen en Rijksdienst zorgt voor een
adequate uitvoering van fysieke beveiliging van woon- en werkverblijven.
Vanwege veiligheidsrisico’s worden deze uitgaven niet nader toegerekend,
omdat daar informatie over de beveiliging aan zou kunnen worden
ontleend naar de te beveiligen objecten en personen.
Defensie (begroting X, artikel 5)
De Minister van Defensie is beheersverantwoordelijk en verantwoordelijk
voor de vaststelling van de omvang, samenstelling en de vereiste mate
van gereedheid van de Koninklijke Marechaussee (KMar). De uitvoering is
opgedragen aan de Kmar. Het gezag over de KMar berust bij meerdere
ministeries. Afhankelijk van de betreffende taak zijn dat de ministeries van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

14

Veiligheid en Justitie, Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, en Defensie.
In artikel 4 van de Politiewet (2012) wordt de KMar de onderstaande taken
opgedragen:
• Bewaken en beveiligen van koninklijke paleizen, ambassades in
risicogebieden, de Nederlandsche Bank en militaire objecten en
personen. De KMar kan ook worden ingezet voor de bewaking en
beveiliging van hoog risico objecten;
• Handhaving van de Vreemdelingenwetgeving waaronder bestrijding
van identiteit- en documentfraude, mensensmokkel en grenstoezicht,
bijvoorbeeld in Frontex-verband de ondersteuning van de grensbewaking van EU-lidstaten;
• Politietaken ten behoeve van Defensie;
• Bijdrage aan de opbouw van veiligheidssector in missiegebieden;
• Politietaken op en beveiliging van burgerluchtvaartterreinen;
• Samenwerking met en bijstand aan de nationale politie.
Naast het reguliere takenpakket fungeert de KMar ook als strategische
reserve voor de nationale politie. Hiermee levert de KMar continue een
bijdrage aan de veiligheid van de Staat door optreden in binnen- en
buitenland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 I, nr. 2

15