POSITION PAPER WET DBA
Het uitgangspunt van de wet DBA is prima: opdrachtgevers en zzp'ers zijn samen verantwoordelijk
voor een juiste toepassing van de wet. De toepassing van modelovereenkomsten zou
opdrachtgevers en opdrachtnemers de zekerheid vooraf geven dat ze niet in een werkgeverswerknemersrelatie tot elkaar staan. De enige zekerheid die we nu hebben is dat er blijkbaar 10
opdrachtgevers in heel Nederland zijn die opzettelijk de regels aan hun laars lappen. De rest van
Nederland is in onzekerheid gedompeld.
Staatssecretaris Wiebes denkt met een aanpassing van de wettelijke definities ‘gezag’ en
‘persoonlijke arbeid’ het probleem op te lossen. Elke definitie leidt echter tot nieuwe grensgevallen.
Elke definitie leidt tot discussie over de interpretatie daarvan. Met als gevolg dat de kern van de
wet DBA: zekerheid vooraf nog steeds niet kan worden gegeven.
Nederland kent inmiddels ruim 1 miljoen zzp'ers. Deze 1 mln. moeten steeds aantonen dat ze
geen werknemer zijn. Het wordt tijd dat we deze 1 mln. mensen erkennen in hun hoedanigheid die
ze op de arbeidsmarkt hebben ingenomen. Mensen maken zelf de keuze hoe ze hun arbeidzame
leven willen invullen. Laten we dat accepteren i.p.v. mensen te laten aantonen dat ze geen
werknemer zijn.
De economische crisis heeft veel mensen ertoe gedwongen hun positie als werknemer op de
arbeidsmarkt in te ruilen voor die van zzp'er. Dat is ongewenst. Ook is het ongewenst dat de wet
DBA er nog steeds toe leidt dat veel zzp'ers gedwongen worden hun zelfstandig ondernemerschap
op te geven. Een gelijkwaardig wettelijk speelveld dient ervoor te zorgen dat er niet langer
oneigenlijke prikkels bestaan die ervoor zorgen dat iemand in een arbeidsmarktsituatie wordt
gedrukt waarin hij niet wilt zitten.

Zelfstandigen Bouw bepleit dan ook een wettelijke erkenning van zzp'ers. Een erkenning die met
zich mee brengt dat de keuze van mensen om zich als zelfstandig ondernemer op de arbeidsmarkt
te begeven wordt gerespecteerd. Een erkenning die er toe moet leiden dat overheid en
opdrachtgevers hun verantwoordelijkheid nemen om zzp'ers de reële mogelijkheid te geven hun
arbeidsrisico’s te kunnen afdekken.
Met ons voorstel - een gezamenlijk voorstel van Zelfstandigen Bouw, ZZP Nederland en MKB
Belangen - doen wij een serieuze bijdrage aan de discussie. Een discussie die verder gaat dan de
toekomst van de wet DBA. Naar onze mening dienen we een discussie te voeren over de
erkenning van ruim 1 miljoen zzp’ ers die de keuze hebben gemaakt als zzp’ er zich te willen
manifesteren op de arbeidsmarkt.
En de wet DBA? Die kan in het museum worden gezet.

Voorstel Rechtspositie Zelfstandige Ondernemers

Uitgangspunten
Onderscheid verschillende modaliteiten op de arbeidsmarkt:
werknemer, zelfstandige (1) en zelfstandige (2) met voor alle drie vormen een eenduidige wettelijke
definitie.

Onderscheid op basis van:
- De mate van onafhankelijkheid

- De mate van bescherming ( collectieve afdekking arbeidsrisico’s)

- De daaraan gekoppelde fiscale positie

Vier vormen van arbeidsrisico’s :
- Leegloop (geen werk/geen opdracht, geen inkomen)

- Inkomensderving Arbeidsongeschiktheid

- Financiering Loopbaanontwikkeling/Scholing/re-integratie

- Aanvulling oudedagsvoorziening

Eigen bewuste keuze voor positie op de arbeidsmarkt
Mensen moeten in de gelegenheid worden gesteld om zelf hun loopbaanontwikkeling vorm te geven op
een wijze die past bij hun ambitie en talenten. Wie zich emanciperend wil ontwikkelen tot onafhankelijk en
zelfstandig ondernemer, dient deze keuze te kunnen maken zonder dat telkens te moeten aantonen. Het
past niet om mensen op basis van verouderde wetgeving in een positie te plaatsen, waarin ze zich niet thuis
voelen.

Modaliteiten op de arbeidsmarkt
Werknemer :
De definitie van werknemer blijft ongewijzigd. Er is sprake van volledige werkgeversinstructiebevoegdheid.
Daarmee wordt bedoeld dat de werkgever een veelomvattend gezag kan uitoefenen. De werknemer is
daardoor afhankelijk van de werkgever en dient beschermd te zijn tegen arbeidsrisico’s door middel van:
- Dienstbetrekking, Arbeidsovereenkomst

- Ontslagrecht, Arbeidsrecht, Arbeidstijdenwet, Arbowet

- WW, WIA, CAO (O&O-fondsen)

- Pensioen

Zelfstandige Ondernemer:
Zakelijke dienstverlening aan consumenten (B2C) en/of bedrijven en instellingen (B2B). Zelfstandigen zijn
deelnemer aan het economisch verkeer, werken voor eigen rekening en risico middels een Overeenkomst
van Opdracht of Aanneming van Werk. Er is onderscheid tussen Zelfstandige (1) en Zelfstandige (2). De
ondernemer bepaalt zelf de keuze voor de een of de andere positie en laat dit registreren in het
Handelsregister. De KvK is gehouden (aankomende) ondernemers adequaat te informeren aangaande de
consequenties van die keuze. De keuze wordt tevens vermeld bij de aangifte IB en door de Belastingdienst
geregistreerd.

Zelfstandige (1)
De definitie van zelfstandige (1) bevat persoonlijke arbeid als zelfstandige professional met instructierecht
binnen het kader van de opdracht, rekening houdend met de werkwijze en de cultuur van de
opdrachtgever.
De opdrachtgever is meestal een bedrijf of instelling, maar er kunnen ook opdrachten worden uitgevoerd
voor consumenten. De Zelfstandige (1) is zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit en het resultaat van de
dienstverlening en kiest daarbij een eigen werkwijze.
Er is collectieve afdekking AOV, bijvoorbeeld de basisregeling Arbeidsongeschiktheid of een
Zelfstandigenfonds. Er is een verplicht gestelde opslag sociale zekerheid op de factuur (percentage) voor
bedrijven en instellingen. Bij facturering aan consumenten is deze opslag niet verplicht. Er is een fiscale
stimulans voor de afdekking van arbeidsrisico’s.

Zelfstandige (2)
De definitie van Zelfstandige (2) bevat een overeengekomen bedrag voor opdracht/werk/prestatie als
afgebakende eenheid, vrije vervanging en instructierecht binnen het kader van de opdracht.
De opdrachtgever/klant kan zowel consument als bedrijf of instelling zijn. In het geval van
bedrijven/instellingen geldt de verplichte opslag voor sociale zekerheid als bij de Zelfstandige (1) Er gelden
geen verplichtingen ten aanzien van afdekking van arbeidsrisico’s. Er is een fiscale stimulans om de eigen
sociale verzekeringen te regelen.

Geen dwang tot ondernemerschap, evenmin dwang tot werknemerschap
Laat de KvK gedegen voorlichting geven over de verschillende modaliteiten en de daaraan verbonden
rechtspositie aan al diegenen die zich als zelfstandig ondernemer willen inschrijven in het Handelsregister,
opdat een ieder een weloverwogen keuze kan maken. Op die manier kan gedwongen ondernemerschap en
gedwongen werknemerschap worden bestreden.

Haal de oneigenlijke prikkels tot schijnconstructies weg bij bedrijven en instellingen, die als werkgever en
als opdrachtgever kunnen fungeren, zodat er geen gelijk, maar wel een gelijkwaardig speelveld op de
arbeidsmarkt bestaat.

Maak voor alle werkenden (dus alle drie de categorieën) gelijkwaardige (niet: gelijke) voorzieningen om
arbeidsrisico’s af te dekken op een wijze die passend is bij hun situatie.

Systematiek van Modelcontracten Overbodig
De VAR zal niet meer terugkomen. Op dit moment wordt het ondernemerschap belemmert door de
uitvoering daarvan in de vorm van Modelcontracten. Dit instrument is blijkens de ervaringen van het
afgelopen half jaar niet deugdelijk in de bestrijding van schijnconstructies en schadelijk voor de
ontwikkeling van het ondernemerschap. Door toepassing van bovenstaand voorstel zijn Modelcontracten
overbodig geworden, is de eenvoud terug en zorgt transparantie voor meer rechtszekerheid van
zelfstandige ondernemers en opdrachtgevers.