Inhoudelijk verslag Brede Doeluitkering
Centra voor Jeugd en Gezin over het jaar 2011

Colofon
Oktober 2012
Opgesteld in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Julia Houwer
Myrte de Jong
Anja Richt
Volkan Atalay

Inhoudsopgave
1 Inleiding
2 Resultaten gemeentelijke jaarrapportages
2.1 Operationele Centra voor Jeugd en Gezin
2.1.1 Herkenbaarheid van het CJG
2.2 Bereikbaarheid van het CJG
2.3 Basismodel CJG
2.4 Regionale samenwerking
2.5 Aanbod en doelgroepen
2.5.1 Prenatale voorlichting en extra licht-pedagogische hulp
2.5.2 Digitaal dossier en bereik jeugdgezondheidszorg
2.6 Gemeenten zonder fysiek inlooppunt
2.6.1 Bereikbaarheid en herkenbaarheid van het CJG
2.6.2 Schriftelijke samenwerkingsafspraken
2.6.3 Aanbod en doelgroepen
Bijlage 1 - Trends 2008 – 2011
1.1 Groei en groeiprognoses van CJG’s over de jaren 2008 – 2011
1.2 Ontwikkeling van de bereikbaarheid van het CJG
1.3 Ontwikkeling tevredenheid over het bereik van het CJG
1.4 Herkenbaarheid: gebruik van de naam CJG
Bijlage 2 - Vragenlijst

1
2
2
8
9
12
14
17
20
24
27
27
27
28
29
29
31
31
32
38

2

1 Inleiding
In het kader van de Brede Doeluitkering Centra voor Jeugd en Gezin (BDU CJG) zijn
gemeenten verplicht na afloop van elk kalenderjaar inhoudelijk verslag te doen aan het
Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Sport (VWS). Dit met het oog op het monitoren
en verkrijgen van beleidsinformatie omtrent de lokale en landelijke ontwikkeling van de
Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) in Nederland.
Het streven van VWS is om gemeenten zo min mogelijk administratief te belasten bij het
verkrijgen van een goed beeld van de CJG-ontwikkeling. Daarom is, evenals in voorgaande
jaren, een gemakkelijk bereikbare en compacte elektronische vragenlijst beschikbaar gesteld
voor de verantwoording over het jaar 2011. Na het invullen daarvan restte de gemeenten
slechts het printen, laten ondertekenen en opsturen van de papieren versie aan VWS. De
elektronische data zijn intussen verzameld door BMC Onderzoek en verwerkt in deze
rapportage.
Gemeenten zijn tussen 1 april en 1 juli 2012 in de gelegenheid gesteld om de vragenlijst in
te vullen. De gegevens zijn verwerkt in deze rapportage en bieden de stand van zaken van
de ontwikkeling van de Centra voor Jeugd en Gezin per 31 december 2011.
Jaarlijks vinden gemeentelijke herindelingen plaats. Dit leidt ertoe dat het aantal gemeenten
in Nederland een afnemende trend vertoont. Om een vergelijkbaar beeld over de jaren te
geven, worden daarom de resultaten zoveel mogelijk in percentages aangegeven in plaats
van in absolute getallen.
Leeswijzer
Na de inleiding (hoofdstuk 1) worden in hoofdstuk 2 de onderzoeksresultaten van de
verplichte verantwoording van alle 415 gemeenten gepresenteerd. In bijlage 1 worden de
belangrijkste trends van de afgelopen 4 jaar in beeld gebracht. In bijlage 2, ten slotte, staat
de volledige vragenlijst.

1

2 Resultaten gemeentelijke jaarrapportages
In dit hoofdstuk worden de resultaten weergegeven van de jaarlijkse CJG-rapportage van
alle 415 Nederlandse gemeenten. Deze rapportage geeft een beeld van de CJGontwikkeling in Nederland per 31 december 2011, afgezet tegen de vereisten van het
basismodel CJG, zoals die in de Tijdelijke regeling CJG (Jeugd en Gezin, 9 maart 2008) zijn
geformuleerd.
Gemeenten zijn tussen 1 april en 1 juli 2012 in de gelegenheid gesteld de elektronische
vragenlijst in te vullen.
Bij de beschrijving van de resultaten van de jaarrapportage wordt steeds de betreffende
vraag vermeld, gevolgd door het grafisch in beeld gebrachte resultaat en een korte
toelichting.

2.1 Operationele Centra voor Jeugd en Gezin
1. Was er in 2011 in uw gemeente een Centrum voor Jeugd en Gezin voor de doelgroepen bereikbaar via (een)
fysiek(e) inlooppunt(en)?

Ja, fysieke bereikbaarheid is in 2011 geregeld

Neen, is niet geregeld

Figuur 2.1 – Aantal en percentage gemeenten met een operationeel CJG

2

Eind 2011 is er in 410 (99%) van de 415 Nederlandse gemeenten een CJG operationeel, dat
voldoet aan het hoofdcriterium: een laagdrempelig inlooppunt. In figuur 2.1 is te zien dat er
per jaar een flinke groei heeft plaatsgevonden naar de huidige 99% van gemeenten. Vooral
in 2010 en 2011 zijn er veel nieuwe CJG’s geopend (in de figuur staat in de kolom het
percentage van alle gemeenten en boven de kolom het absolute aantal).
Streefcijfers en werkelijke groei
Bij de publicatie van de Tijdelijke regeling brede doeluitkering CJG in 2008 zijn door het
ministerie jaarlijkse streefwaarden opgesteld voor het ontwikkelverloop van de CJG’s.
In figuur 2.2 is de feitelijke ontwikkeling van het aantal CJG’s tot en met 2011 weergegeven
en afgezet tegen de oorspronkelijke streefwaarden van het programmaministerie voor Jeugd
en Gezin in 2008.
Figuur 2.2 – Ontwikkeling aantal gemeenten met een fysiek bereikbaar CJG

Het aantal van 410 gemeenten (99%) met fysieke bereikbaarheid ligt iets achter op de
oorspronkelijke streefwaarde van 100% per 1 januari 2012.
In totaal hebben 5 gemeenten vermeld op de vereiste datum van 31 december 2011 (nog)
geen inlooppunt te hebben. Enkele gemeenten geven in hun toelichting aan geen specifiek
CJG-loket te hebben, maar alle locaties van de samenwerkingspartners als inlooppunt te
beschouwen.

3

Van de 5 gemeenten die melden geen inlooppunt te hebben, vallen 3 gemeenten in de
categorie tot 20.000 inwoners en 2 in de categorie 20.000 – 50.000 inwoners. In paragraaf
2.6 staan meer details over deze 5 gemeenten.
Ontwikkeltempo naar gemeentegrootte
Als wordt gekeken naar de ontwikkeling gedurende de afgelopen vier jaren, dan zien we de
conclusie uit de vorige rapporten bevestigd. Namelijk, dat in de grotere gemeenten de
gewenste ontwikkelingen aanzienlijk sneller tot uitvoering worden gebracht dan in de
kleinere gemeenten. In figuur 2.3 is het verschil in ontwikkeltempo gevisualiseerd.
Figuur 2.3 – Ontwikkeling operationele CJG’s naar gemeenteomvang 2008-2012

3c. Hoeveel fysieke inlooppunten telt het Centrum voor Jeugd en Gezin in uw gemeente in het jaar 2011?
Vul een positief geheel getal in.

In voorgaande jaren is gemeenten steeds gevraagd naar hun prognoses voor het aantal te
realiseren inlooppunten in de daarop volgende jaren. Dit (laatste) jaar is gevraagd naar het
werkelijke aantal gerealiseerde inlooppunten.

4

Figuur 2.4 – Gemiddeld aantal gerealiseerde fysieke inlooppunten per gemeente/per jaar

In figuur 2.4 is te zien dat het aantal gerealiseerde fysieke inlooppunten per gemeente op 31
december 2011 gemiddeld 3.3 inlooppunt is.
4b. Waar is/zijn of wordt/worden de/het fysieke inlooppunt(en) gerealiseerd?
Aankruisen wat van toepassing is. Meerdere antwoorden mogelijk.
Consultatiebureau
Apart gebouw
Locatie van het onderwijs (bijvoorbeeld een Brede School)
Locatie van een welzijnsinstelling
Gezondheidscentrum
Multifunctioneel centrum
Bibliotheek
Gemeentelijk loket (of gemeentehuis)
Wijkcentrum
Peuterspeelzaal
Kinderopvang / Buitenschoolse opvang
Anders

Gemeenten met meerdere inlooppunten hebben bij deze vraag meerdere antwoorden
kunnen geven. In figuur 2.5 is uitgesplitst waar de inlooppunten zijn gevestigd. De
vestigingslocatie van het CJG vertoont een grote variëteit, zowel tussen als binnen de
gemeenten.
Het consultatiebureau is met 59% van de inlooppunten verreweg favoriet. Op afstand volgen
het gezondheidscentrum (25%), een locatie van het onderwijs (23%), een locatie van het

5

welzijnswerk (18%) en een multifunctioneel gebouw (18%). Een apart gebouw scoort 12%.
Ongeveer 10% van de gemeenten geeft aan dat elke locatie van een van de
samenwerkingspartners als inlooppunt fungeert.
Van de 84 gemeenten, die tevens de categorie ‘anders’ hebben ingevuld, geeft ruim 10%
van de gemeenten aan (ook) een inlooppunt te hebben in een gemeentelijke voorziening,
bijvoorbeeld in een dienstencentrum voor zorg en/of welzijn c.q. het Wmo-loket.
Figuur 2.5 – Locaties fysieke inlooppunten

In totaal hebben 84 gemeenten (20%) gebruikgemaakt van de categorie ‘anders’. In
verreweg de meeste gevallen valt het antwoord toch onder één van de vooraf
gestructureerde categorieën, zoals multifunctioneel centrum (17x), centrum voor
gezondheidszorg (10x) en een welzijnsinstelling (waaronder 8x bij het maatschappelijk
werk). Bij 10% van deze gemeenten is een inlooppunt te vinden in een jongerencentrum of
jongereninformatiepunt.

6

9a. Was u in 2011 tevreden over het bereik van het CJG?
Ja
Nee

9b. Waarom was u in 2011 niet tevreden?
Aankruisen wat van toepassing is. Meerdere antwoorden mogelijk.
CJG was nog in de opbouwfase
CJG had nog onvoldoende bekendheid
CJG had te beperkte openingstijden
Huisvesting was niet optimaal
Anders

Figuur 2.6 – Tevredenheid huidige bereik CJG

Aan het eind van 2011 is 65% van de gemeenten tevreden over het bereik van het CJG. Dat
percentage is in de afgelopen jaren meegegroeid met de ontwikkeling van de CJG’s. In 2008
was er bij minder dan een kwart van de gemeenten (24%) sprake van tevredenheid, in 2009
lag het percentage op 38% en in 2010 op 52%.
De redenen voor de ontevredenheid bij 35% van de gemeenten is inzichtelijk gemaakt in
figuur 2.7. Gemeenten konden meerdere antwoorden aankruisen.

7

Figuur 2.7 – Reden ontevredenheid bereik CJG

De belangrijkste redenen voor ontevredenheid over het bereik van het CJG zijn, dat het CJG
nog onvoldoende bekendheid heeft (76%) en nog in de opbouwfase verkeert (57%). De
categorie ‘anders’ is met 30% betrekkelijk groot. Er wordt daarbij een breed scala aan
andere redenen gegeven, namelijk tegenvallende bezoekcijfers en twijfel over het nut van
het inlooppunt, grote (gevoels-)afstand tussen het inlooppunt en bewoners, een gebrek aan
outreachende activiteiten, gebrek aan draagvlak bij de partners, weinig zicht op doelgroep
jongeren en tegenvallende samenwerking met de ketenpartners.

2.1.1 Herkenbaarheid van het CJG
5. Gebruikt u voor de herkenbaarheid de naam Centrum voor Jeugd en Gezin of bent u voornemens
deze naam te gaan gebruiken?
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja
Nee, wij gebruiken een andere naam

8

Figuur 2.8 – Gebruik naam Centrum voor Jeugd en Gezin

Bij 95% van alle gemeenten wordt de naam CJG gebruikt; 5% zegt een andere naam te
gebruiken. De 1% van gemeenten, die het in de rapportage over 2010 nog niet wist, heeft
gekozen voor de naam CJG.
Binnen de 5% van gemeenten die aangeven een andere naam te hanteren, wordt in een
kwart van de gevallen een combinatie met de term ‘jeugd en gezin’ gebruikt, bijvoorbeeld
Centrum Jong voor jeugd en gezin of Centrum voor Jeugd, Gezin en Veiligheid. In de regio
Amsterdam was voor de komst van het landelijke CJG-beleid al gekozen voor de naam
Ouder- en Kindcentrum (OKC). Overige namen zijn: Loes, Beste Betsy, de Deel, het
Jeugdstation en Porthos. In het geval van Loes is erbij vermeld dat dit de benaming is in de
communicatie naar de doelgroepen. In de backoffice wordt samengewerkt onder de naam
CJG.

2.2 Bereikbaarheid van het CJG
2a. Was het Centrum voor Jeugd en Gezin in uw gemeente in 2011 ook bereikbaar door middel van:
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja

Nee

Internet

Telefoon

Afspraak

In figuur 2.9 is weergegeven hoe, naast het inlooppunt, de bereikbaarheid van het CJG nog
meer is geregeld. Vrijwel alle gemeenten hebben inmiddels de contactmogelijkheid via
internet, telefoon en op afspraak geregeld.

9

Figuur 2.9 – Bereikbaarheid CJG via internet, telefoon en op afspraak

De bereikbaarheid van de CJG’s heeft zowel via het inlooppunt als via telefoon, internet en
op afspraak de afgelopen 2 jaar een flinke groei doorgemaakt. In tabel 2.1 zijn de
percentages naast elkaar gezet.
Tabel 2.1 – Bereikbaarheid CJG via inlooppunt, internet, telefoon en op afspraak
Bereikbaar via

2009

2010

2011

Inlooppunt

22%

59%

99%

Internet

20%

61%

99%

Telefoon

28%

66%

98%

Afspraak

27%

67%

99%

In de aanvullende opmerkingen wordt door een gemeente gemeld dat de telefonische
bereikbaarheid plaatsvindt door middel van doorschakeling naar het CJG van een (grotere)
buurgemeente. Twee van de gemeenten zonder inlooppunt (aanstaande fusiegemeenten)
hebben in het kader van de fysieke bereikbaarheid aangegeven huisbezoeken af te leggen.

10

2b. Had uw gemeente in 2011 schriftelijke samenwerkingsafspraken met andere gemeenten in uw
regio over het realiseren van de bereikbaarheid van het CJG door middel van:
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja

Nee

Internet

Telefoon

Afspraak

Figuur 2.10 – Schriftelijke samenwerkingsafspraken bereikbaarheid CJG via internet, telefoon en op afspraak

In 2011 had 71% van alle gemeenten schriftelijke samenwerkingsafspraken in de regio over
de bereikbaarheid via internet, 63% over telefonische bereikbaarheid en 49% over
bereikbaarheid op afspraak. Dat is nog een flinke groei vergeleken bij 2010 toen de
percentages respectievelijk 46%, 43% en 36% waren.

11

2.3 Basismodel CJG
6a. Met welke van de onderstaande aanbieders van zorg bestonden in 2011 schriftelijke
afspraken:
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja

Nee

Aanbieders van JGZ 0-19 jaar

Aanbieders van opvoedondersteuning

Bureau Jeugdzorg
Het onderwijs inzake ZAT’s en zorg in
het onderwijs

Figuur 2.11 – Schriftelijke afspraken met aanbieders van zorg

In 2011 hebben alle gemeenten (100%) hun afspraken met de aanbieders van
jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar schriftelijk vastgelegd. Met de aanbieders van
opvoedondersteuning is dat voor 97% gedaan. In 2010 waren deze percentages nog 85%
en 80%. De schriftelijke afspraken met Bureau jeugdzorg en het onderwijs zijn vergeleken
met 2010 gestegen van respectievelijk 67% naar 91% en die met het onderwijs van 43%
naar 75%.
In de aanvullende opmerkingen bij de jaarrapportages wordt enkele keren vermeld dat er
met partners weliswaar afspraken zijn gemaakt, maar dat deze (nog) niet schriftelijk zijn
vastgelegd. Ook wordt door enkele gemeenten gemeld dat de afspraken al vastliggen in de

12

subsidievoorwaarden voor aanbieders of op de Lokale of Regionale Educatieve Agenda
(LEA/REA) zijn gezet.

6b. Met welke onderwijsinstellingen zijn schriftelijke afspraken gemaakt?
Aankruisen wat van toepassing is. Meerdere antwoorden mogelijk.
Basisonderwijs
Speciaal Onderwijs
Voortgezet Onderwijs (HAVO/VWO)
Voorbereidend Middelbaar Beroepsonderwijs
Middelbaar Beroepsonderwijs

Figuur 2.12 – Schriftelijke afspraken met onderwijsinstellingen (van de 75% gemeenten met afspraken met het onderwijs)

Van de 311 gemeenten die afspraken hebben met het onderwijs, hebben bijna alle
gemeenten (98%) afspraken vastgelegd met het basisonderwijs, 82% met het voortgezet
onderwijs en 48% met het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (VMBO). Bij 55%
van deze groep gemeenten zijn schriftelijke afspraken gemaakt met het speciaal onderwijs
en bij 31% met het middelbaar beroepsonderwijs (MBO).
Veel gemeenten geven in de aanvullende opmerkingen aan dat zij in hun gemeente geen
voortgezet onderwijs, dan wel vormen van speciaal onderwijs of beroepsonderwijs hebben.
Dit verklaart waarom de percentages voor deze onderwijsvormen lager liggen.

13

2.4 Regionale samenwerking
6c. Had u in 2011 met andere gemeenten in uw regio schriftelijke samenwerkingsafspraken over het
realiseren van het basismodel CJG?
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja

Nee

Inzet JGZ 0 – 19

Aanbod opvoed en opgroeihulp

Afstemming met onderwijs inzake ZAT’s

Schakel met BJZ

Zorgcoördinatie

Figuur 2.13 – Regionale schriftelijke afspraken over het basismodel CJG

In figuur 2.13 is weergegeven in hoeverre afspraken in regionaal verband met andere
gemeenten zijn gemaakt over de inzet van de verschillende zorgaanbieders. De meeste
afspraken in regionaal verband zijn gemaakt over de inzet van zorgcoördinatie, namelijk bij
75% van de gemeenten. In 2010 was dit nog 60%. Het percentage schriftelijke afspraken
met de jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar en de schakel met Bureau jeugdzorg zijn in

14

vergelijking met 2010 gestegen van respectievelijk 61% en 55% naar 71%. Over het aanbod
opvoed- en opgroeiondersteuning is het aantal schriftelijke afspraken gestegen van 54%
naar 67% en over afstemming met het onderwijs van 32% naar 54%.

6e. Met welke andere instanties zijn schriftelijke afspraken gemaakt?
Aankruisen wat van toepassing is. Meerdere antwoorden mogelijk.
Jongerenwerk
(School)maatschappelijk werk
Veiligheidshuizen
Peuterspeelzaal
Kinderopvang of buitenschoolse opvang
MEE
Politie
Huisartsen
Sociale diensten of gemeentelijke kredietbanken
Instellingen voor sport en vrijetijdsbesteding
Jeugd GGZ
Provinciaal gefinancierde jeugd- en opvoedhulp
Zorg voor kinderen met een licht verstandelijke beperking
Verloskunde en kraamzorg
Leerplichtbureau
Anders

15

Figuur 2.14 – Schriftelijke afspraken met andere instanties

In figuur 2.14 staat een overzicht van de regionale afspraken met andere instanties dan
gemeenten in de regio en de noodzakelijke zorgaanbieders in het basismodel. Van alle
gemeenten geeft 77% aan dergelijke schriftelijke afspraken te hebben gemaakt. Het gaat
daarbij vooral om afspraken met het (school)maatschappelijk werk (93%), het jongerenwerk
(72%), MEE (69%), het peuterspeelzaalwerk (57%), de kinderopvang (51%), leerplicht
(43%), de jeugd GGZ (36%), de provinciale jeugdhulpverlening (31%) en de politie (30%).
Het laagst scoren de afspraken met instellingen voor sport en vrije tijdsbesteding (3%) en
met huisartsen (10%).
Van alle gemeenten geeft 19% nog een aanvulling in de categorie ‘anders’. Hier worden
schriftelijke regionale afspraken genoemd met organisaties als: verslavingszorg (10x),
Bureau Halt (5x), de bibliotheek (4x), de lokale welzijnsorganisatie (3x) en de
woningcorporatie (3x). Het merendeel van de overige aanvullingen is onder te brengen in
een van de vooraf gestructureerde categorieën of betreft de naam van de instelling.
In de aanvullende opmerkingen wordt bij dit onderwerp door enkele gemeenten aangegeven
dat er wel regionale afspraken zijn, maar dat deze niet schriftelijk zijn vastgelegd. Ook wordt
door een gemeente gemeld dat de afspraken zijn vastgelegd door middel van een
gezamenlijk regionaal visiedocument.
Ten slotte wordt er door enkele gemeenten op gewezen dat er in regionaal verband ook
afspraken zijn vastgelegd over het gebruik van de verwijsindex.

16

2.5 Aanbod en doelgroepen

7. Was er in uw gemeente in het jaar 2011 naar uw inschatting voldoende aanbod van de volgende
functies?
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja

Nee

Jeugdgezondheidszorg 0 - 19 jaar

Informatie en advies

Signalering

Toeleiding naar hulp en zorg

Licht pedagogische zorg

Zorgcoördinatie

Figuur 2.15 – Schatting voldoende aanbod op CJG-functies

17

Gemeenten is gevraagd een inschatting te geven van het huidige aanbod van de
verschillende functies van het CJG. Het gaat hierbij om de kwantiteit van het aanbod.
In figuur 2.15 is zichtbaar gemaakt, dat eind 2011 de inschatting van voldoende aanbod op
8. Het Centrum voor Jeugd en Gezin richt zich op de volgende doelgroepen:
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja

Nee

Aanstaande ouders

Gezinnen met kinderen tot 4 jaar

Gezinnen met kinderen van 4 tot 12 jaar

Gezinnen met kinderen van 12 tot 19 jaar

Gezinnen met kinderen van 19 tot 23 jaar

alle vijf de functies de 100% nadert. Met name de inschatting van het aanbod op de functie
zorgcoördinatie is in vergelijking met 2010 opmerkelijk gegroeid van 67% naar 92%.
Terugkijkend naar figuur 2.13 over de regionale schriftelijke afspraken kunnen we stellen dat
de inschatting van het aanbod aanmerkelijk hoger ligt dan het aantal schriftelijke afspraken
hierover in de regio. De veronderstelling dat het met name de grotere gemeenten zijn die
minder behoefte hebben aan afspraken in de regio is getoetst bij de 100.000+ gemeenten. In
figuur 2.16 blijkt dat de percentages significant lager liggen dan bij alle gemeenten.
(Bij alle gemeenten zijn ze respectievelijk: 71%, 67%, 54%, 71% en 75%.) De
veronderstelling blijkt dus te kloppen.
Figuur 2.16 Regionale schriftelijke afspraken over het basismodel CJG bij 100.000+ gemeenten

.

18

Figuur 2.17a – Doelgroepen in het CJG

19

Vervolg:
8. Het Centrum voor Jeugd en Gezin richt zich op de volgende doelgroepen
Aankruisen wat van toepassing is.
Ja

Nee

Probleemgezinnen

Jongeren van 4 tot 12 jaar

Jongeren van 12 tot 19 jaar

Jongeren van 19 tot 23 jaar

Professionals

Figuur 2.17b – Doelgroepen in het CJG (vervolg)

De CJG’s in Nederland richten zich over het algemeen op alle beoogde doelgroepen.

De doelgroep ‘jongeren van 19 tot 23 jaar’ is bij 11% van de CJG’s (nog) niet meegenomen.
In de aanvullende opmerkingen wordt daarover aangegeven dat het soms lastig is zicht op
deze doelgroep te krijgen. Een andere aanvulling van enkele gemeenten betreft de
doelgroep ‘probleemgezinnen’. Vermeld wordt dat de term in verband met laagdrempeligheid
niet in de communicatie wordt gebruikt, maar dat probleemgezinnen uiteraard wel worden
ondersteund door het CJG.

20

2.5.1 Prenatale voorlichting en extra licht-pedagogische hulp
10a. Met ingang van het jaar 2009 heeft de gemeente de regie over de prenatale voorlichting. Werd door uw
gemeente in het jaar 2011 prenatale voorlichting aangeboden?
Ja
Nee
10c. Wordt deze prenatale voorlichting vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin aangeboden?
Ja, gehele pakket
Ja, gedeeltelijk pakket
Nee
Nee, maar ouders kunnen bij het Centrum voor Jeugd en Gezin wel terecht voor informatie over prenatale
voorlichting

Over 2011 geeft 88% van de gemeenten aan dat zij de producten prenatale voorlichting en
extra licht-pedagogische hulp aanbieden. In figuur 2.18 is gevisualiseerd hoe het pakket van
producten bij deze groep gemeenten wordt aangeboden.
Figuur 2.18 – Aanbod producten prenatale zorg vanuit het CJG

Van deze 88% biedt 38% het volledige pakket vanuit het CJG, 25% doet dit deels en in de
overige 35% kunnen ouders terecht bij het CJG voor informatie over prenatale voorlichting.
Een enkele gemeente geeft aan de vraag met ‘ja, gehele pakket’ te hebben beantwoord,
uitgaande van de visie dat het netwerk van partners het CJG is.

21

10b. Welke producten prenatale voorlichting heeft u in 2011 aangeboden?
Aankruisen wat van toepassing is. Meerdere antwoorden mogelijk.
Themabijeenkomsten voor aanstaande ouders
Zwangerschapsyoga/zwangerschapsgym
Zwangerschapscursussen
Huisbezoeken gericht op individuele begeleiding en voorlichting van aanstaande ouders uit
risicogroepen
Programma tienermoeders
Overige producten en activiteiten

Figuur 2.19 – Producten prenatale voorlichting 2011

Het belangrijkste aanbod van gemeenten op het gebied van prenatale voorlichting bestaat
uit themabijeenkomsten voor aanstaande ouders (73%) en zwangerschapscursussen (70%).
Ook blijkt uit figuur 2.19 dat producten als individueel huisbezoek (59%) en
zwangerschapsgym of –yoga (53%) redelijk hoog scoren.
Van de 18% overige producten zijn de meest genoemde: het geven van algemene
voorlichting over zwangerschap en borstvoeding en diverse arrangementen voor de
signalering en ondersteuning bij risicozwangerschappen of voor specifieke doelgroepen.

22

11a. Is er in uw gemeente sinds 2007 extra licht pedagogische hulp gerealiseerd?
Ja
Nee

11c. Sinds wanneer is er in uw gemeente extra licht pedagogische hulp gerealiseerd?
Aankruisen wat van toepassing is. Meerdere antwoorden mogelijk.

In 2008
In 2009
In 2010
In 2011

Figuur 2.20 – Extra licht pedagogische hulp sinds 2007

Vergeleken met 2007 is er in 2011 in 95% van de gemeenten extra licht pedagogische hulp
gerealiseerd.
De gemeenten die de vraag met ‘nee’ hebben beantwoord, geven voor het merendeel als
reden dat het bestaande aanbod voldoet of dat licht pedagogische hulp al door
verpleegkundigen van de jeugdgezondheidszorg wordt geboden tijdens huisbezoeken.

23

2.5.2 Digitaal dossier en bereik jeugdgezondheidszorg

12a. Met ingang van 1 juli 2010 moet volgens de Wet publieke gezondheid gebruikgemaakt worden
van een digitaal dossier voor de jeugdgezondheidszorg. Werd er in het jaar 2011 in uw gemeente
gebruikgemaakt van een digitaal dossier voor de jeugdgezondheidszorg?
Ja
Nee

Figuur 2.21 – Gebruik digitaal dossier voor de jeugdgezondheidszorg in 2011

In de Wet publieke gezondheid is vastgelegd dat per 1 juli 2010 elke gemeente verplicht is
om gebruik te maken van het digitaal dossier jeugdgezondheidszorg. Dit digitaal dossier
vervangt het bestaande papieren dossier dat voor elk kind door de jeugdgezondheidszorg
wordt aangemaakt. Het digitaal dossier wordt in de meeste gemeenten stapsgewijs
ingevoerd: bij het eerstvolgende contactmoment met een kind wordt het papieren dossier
omgezet in een digitaal dossier.
Uit de rapportages van gemeenten over 2011 blijkt dat in 373 gemeenten (90%) gebruik
wordt gemaakt van het digitaal dossier. Dat percentage gemeenten lag in 2010 op 78%, in
2009 op 68,5% en in 2008 op 15% van alle gemeenten.
Van de 10% gemeenten die nog niet tot invoering zijn overgegaan, zijn 23 gemeenten van
plan dat in 2012 te doen en 19 gemeenten in 2013. Een enkele gemeente merkt hierbij op
dat er weliswaar digitale dossiers zullen worden aangemaakt voor alle kinderen, maar dat
deze pas bij het eerstvolgende contactmoment zullen worden gevuld.

24

12b. Wat was het percentage jeugdigen met een digitaal dossier in 2011?
Vul een waarde in tussen 0 en 100. Afronden op hele cijfers.
%

Figuur 2.22 – Percentage jeugdigen met een digitaal dossier in aantal gemeenten

Door de stapsgewijze invoering is de mate van gebruik van het digitaal dossier binnen de
90% gemeenten verschillend. In figuur 2.22 is de mate van invoering inzichtelijk gemaakt per
aantal gemeenten. In bijna 300 gemeenten (85%) ligt het percentage digitale dossiers boven
de 70%. In 13 gemeenten is nog nauwelijks een begin gemaakt met het invoeren van het
digitaal dossier.

25

13. Wat was in uw gemeente in 2011 het bereik van de jeugdgezondheidszorg, uitgedrukt in het
percentage kinderen van 0 tot 1 jaar uit het eigen werkgebied conform de indicatoren basisset
publieke gezondheidszorg 2010 van de IGZ*?
Vul een waarde in tussen 0 en 100. Afronden op hele cijfers.
%

Figuur 2.23 – Bereik jeugdgezondheidszorg voor 1-jarigen

Verreweg de meeste gemeenten hebben een hoog bereik jeugdgezondheidszorg voor
1-jarigen. Van alle gemeenten heeft 89% een bereik van tussen de 95% en 100% van alle
kinderen tussen 0 en 19 jaar; 1% van de gemeenten zit onder een bereik van 80%.
Het gemiddelde bereik van alle gemeenten is ruim 97%. Dit is over de afgelopen jaren een
stabiel cijfer.
In de aanvullende opmerkingen wordt er door meerdere gemeenten op gewezen dat bij hen
het percentage bereik in werkelijkheid boven de 100% ligt. Dat hogere percentage komt
voort uit de mogelijkheid dat ouders gebruik kunnen maken van de jeugdgezondheidszorg in
een andere gemeente dan waar ze woonachtig zijn.

26

2.6 Gemeenten zonder fysiek inlooppunt
In totaal hebben 5 Nederlandse gemeenten aangegeven op de vereiste datum van
31 december 2011 (nog) geen fysiek inlooppunt te hebben. Het gaat om 3 gemeenten met
minder dan 20.000 inwoners en 2 gemeenten met een inwonertal tussen 20.000 en 50.000
(zie ook figuur 2.3).
In de toelichting verklaren 2 gemeenten dat zij aan de vooravond van een gemeentelijke
fusie staan en daarna het inlooppunt in het nieuwe verband zullen realiseren. Een derde
gemeente heeft vertraging opgelopen bij de bouw van de brede school, alwaar het
inlooppunt gevestigd zou worden. In de toelichting geeft deze gemeente aan dat het
inlooppunt eind 2011 al operationeel was, maar pas in februari 2012 officieel is geopend. De
overige 2 gemeenten vermelden, dat ze over een virtueel CJG beschikken en deelnemen in
het netwerk van een buurgemeente.

2.6.1 Bereikbaarheid en herkenbaarheid van het CJG
In de gemeenten waar het CJG (nog) geen inlooppunt heeft, is het CJG wel bereikbaar via
internet en op afspraak. In 3 van de 5 gemeenten is het CJG per telefoon bereikbaar.
In de aanvullende opmerkingen wordt door een gemeente gemeld dat de telefonische
bereikbaarheid plaatsvindt door middel van doorschakeling naar het CJG van een (grotere)
buurgemeente. De twee te fuseren gemeenten hebben in het kader van de bereikbaarheid
aangegeven huisbezoeken af te leggen.
Van de 5 gemeenten zullen 4 de naam CJG gaan gebruiken.

2.6.2 Schriftelijke samenwerkingsafspraken
De 5 gemeenten hebben over de andere vormen van bereikbaarheid (nog) niet in alle
gevallen schriftelijke samenwerkingsafspraken gemaakt in de regio. Van deze groep hebben
4 gemeenten schriftelijke afspraken gemaakt over bereikbaarheid via internet en 2
gemeenten hebben afspraken vastgelegd over bereikbaarheid per telefoon of op afspraak.
In alle 5 gemeenten zijn schriftelijke afspraken gemaakt met aanbieders van
jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar en met aanbieders van opvoedondersteuning. Door 4
gemeenten zijn afspraken vastgelegd met Bureau jeugdzorg en door 3 gemeenten met het
onderwijs.
De schriftelijke samenwerkingsafspraken met andere gemeenten in de regio over het
basismodel zijn nog niet door alle 5 gemeenten gerealiseerd. Door 4 van de 5 gemeenten

27

zijn afspraken gemaakt over de jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar, over het aanbod opvoeden opgroeihulp, over de schakel met Bureau jeugdzorg en over de zorgcoördinatie.
Van de 5 gemeenten hebben er 3 afspraken vastgelegd met het onderwijs.

2.6.3 Aanbod en doelgroepen
In alle 5 gemeenten wordt de inschatting gemaakt dat er voldoende aanbod is van de vijf
functies van het CJG. Uitzondering is, dat in 1 gemeente het aanbod van zorgcoördinatie
als onvoldoende wordt ingeschat.
Op de vraag naar de beoogde doelgroepen geeft 1 gemeente aan (nog) niet gericht te zijn
op gezinnen met kinderen van 19 tot 23 jaar, op probleemgezinnen, op jongeren van 4 tot 12
jaar, op jongeren van 12 tot 19 jaar en op jongeren van 19 tot 23 jaar.

28

Bijlage 1 Trends 2008 – 2011
1.1 Groeiprognoses en werkelijke groei CJG’s over de jaren 2008 – 2011
Gemeenten zijn in de verschillende rapportages over de afgelopen 4 jaar bevraagd over het
aantal gerealiseerde CJG’s en hun prognoses voor realisatie in de daaropvolgende jaren.
Om daarvan een overzicht te bieden zijn de grafieken van prognoses en stand van zaken
van elk jaar op een rijtje gezet.
Figuur 1.1.1 Stand van zaken en prognose CJG ontwikkeling in 2008

Aantal operationele Centra voor Jeugd en Gezin
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0

443

433

316
300
147
125
50
45

Aantal CJG's in 2008

Aantal CJG's in 2009

Aantal CJG's in 2010

Aantal op basis van de vragenlijst

Aantal CJG's in 2011

Streefwaarde Jeugd en Gezin

Figuur 1.1.2 Stand van zaken en prognose CJG ontwikkeling in 2009

Prognose aantal gemeenten met een fysiek bereikbaar CJG
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0

430
429
300
291

125
96

2009

2010
Prognose gemeenten

2011
Streefwaarde Jeugd en Gezin

29

Figuur 1.1.3 Stand van zaken en prognose CJG ontwikkeling in 2010

Figuur 1.1.4 Stand van zaken CJG ontwikkeling in 2011

30

1.2 Ontwikkeling van de bereikbaarheid van het CJG
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de ontwikkeling van de
bereikbaarheid van de CJG’s over de jaren 2008 - 2011.
Tabel 1.2.1 – Bereikbaarheid CJG via inlooppunt, internet, telefoon en op afspraak

Bereikbaar via

20081

2009

2010

2011

Inlooppunt

10%

22%

59%

99%

Internet

-

20%

61%

99%

Telefoon

-

28%

66%

98%

Afspraak

-

27%

67%

99%

1.3 Ontwikkeling tevredenheid over het bereik van het CJG
De vraag naar de tevredenheid over het bereik van het CJG is uitsluitend gesteld aan de in
dat jaar reeds operationele CJG’s.
Figuur 1.3.1 Tevredenheid over het bereik van het CJG in 2008

24%
ja
nee
76%

Figuur 1.3.2 Tevredenheid over het bereik van het CJG in 2009

38%
ja
nee
62%

1

In 2008 is alleen de vraag naar de bereikbaarheid via een inlooppunt aan alle gemeenten gesteld.

31

Figuur 1.3.3 Tevredenheid over het bereik van het CJG in 2010

48%

ja
52%

nee

Figuur 1.3.4 Tevredenheid over het bereik van het CJG in 2011

35%
ja
nee
65%

32

1.4 Herkenbaarheid: gebruik van de naam CJG
De vraag naar het (voorgenomen) gebruik van de naam CJG is elk jaar aan alle gemeenten
gesteld.
Figuur 1.4.1 Gebruik van de naam CJG in 2008
G ebruikt u de naam C J G ?
11%
9%
Ja
Nee, andere naam
Nvt.

80%

Figuur 1.4.2 Gebruik van de naam CJG in 2009
Gebruikt u de naam CJG?
6%

4%

4%
Ja
Nee, andere naam
De naam wordt in
2010 bekend
De naam wordt in
2011 bekend
87%

Figuur 1.4.3 Gebruik van de naam CJG in 2010

33

Figuur 1.4.4 Gebruik van de naam CJG in 2011

34

1.5 Realisatie basismodel/schriftelijke afspraken met partners c.q.
aanbieders
De vraag naar de mate van realisatie van het basismodel CJG is elk jaar aan alle
gemeenten gesteld.
Figuur 1.5.1. Mate van realisatie basismodel in 2008

35

Figuur 1.5.2.Mate van realisatie basismodel in 2009

Figuur 1.5.3. Mate van realisatie basismodel in 2010

36

Figuur 1.5.4. Mate van realisatie basismodel in 2011

37

Bijlage 2 Vragenlijst
BDU CJG 2011
Naam gemeente

Objectnummer

1 BEREIKBAARHEID CJG VOOR DOELGROEPEN DOOR FYSIEKE
INLOOPPUNT(EN)
1. Was er in 2011 in uw gemeente een Centrum voor Jeugd en Gezin voor de
doelgroepen bereikbaar via (een) fysiek(e) inlooppunt(en)?
Ja, fysieke bereikbaarheid is in 2011 geregeld
Neen, is niet geregeld
2

HET CJG IS OOK BEREIKBAAR DOOR MIDDEL VAN:

2a. Is het Centrum voor Jeugd en Gezin in uw gemeente in 2011 ook bereikbaar door
middel van:
Bereikbaar in 2011 Niet bereikbaar in 2011
Internet
Telefoon
Afspraak
2b. Heeft uw gemeente in 2011 schriftelijke samenwerkingsafspraken met andere
gemeenten in uw regio over het realiseren van de bereikbaarheid van het CJG door
middel van:
Sprake van schriftelijke
Geen sprake van schriftelijke
samenwerkingsafspraken in 2011
samenwerkingsafspraken in 2011
Internet
Telefoon
Afspraak
3

DE FYSIEK(E) INLOOPPUNT(EN) VAN HET CJG

3. Hoeveel fysieke inlooppunten telde het CJG in uw gemeente in het jaar 2011?

38

4

LOCATIE VAN HET/DE FYSIEKE INLOOPPUNT(EN)

4. Wilt u hier aangeven waar het/de fysieke inlooppunt(en) is/zijn gerealiseerd?
(Meerdere antwoorden mogelijk)
Consultatiebureau
Apart gebouw
Locatie van het onderwijs (bijvoorbeeld een Brede School)
Locatie van een welzijnsinstelling
Gezondheidscentrum
Multifunctioneel centrum
Bibliotheek
Gemeentelijk loket (of gemeentehuis)
Wijkcentrum
Peuterspeelzaal
Kinderopvang / Buitenschoolse opvang
Anders, namelijk ______________________

5

HERKENBAARHEID VAN HET CJG

5. Gebruikt u voor de herkenbaarheid van het CJG de naam Centrum voor Jeugd en
Gezin of bent u voornemens deze naam te gaan gebruiken?
Ja
Nee, wij gebruiken een andere naam, namelijk ______________________

6

TOEPASSING VAN HET BASISMODEL CJG

6a. Met welke van de onderstaande aanbieders van zorg bestonden in 2011
schriftelijke afspraken:
Ja Nee
Aanbieders van JGZ 0-19 jaar
Aanbieders van opvoedondersteuning
Bureau Jeugdzorg
Het onderwijs inzake ZAT’s en zorg in het onderwijs

39

6b. Met welke onderwijsinstellingen zijn schriftelijke afspraken gemaakt?
(Meerdere antwoorden mogelijk)
Basisonderwijs
Speciaal Onderwijs
Voortgezet Onderwijs (HAVO/VWO)
Voorbereidend Middelbaar Beroepsonderwijs
Middelbaar Beroepsonderwijs
6c. Had u in 2011 met andere gemeenten in uw regio schriftelijke
samenwerkingsafspraken over het realiseren van het basismodel CJG?
Ja Nee
Inzet JGZ 0 – 19
Aanbod opvoed- en opgroeihulp
Afstemming met onderwijs inzake ZAT’s
Schakel met BJZ
Zorgcoördinatie
6d. Had uw gemeente in 2011 nog met andere instanties of organisaties schriftelijke
afspraken in het kader van het CJG?
Ja
Nee
6e. Met welke andere instanties zijn schriftelijke afspraken gemaakt?
(Meerdere antwoorden mogelijk)
Jongerenwerk
(School)maatschappelijk werk
Veiligheidshuizen
Peuterspeelzaal
Kinderopvang of buitenschoolse opvang
MEE
Politie
Huisartsen
Sociale diensten of gemeentelijke kredietbanken
Instellingen voor sport en vrijetijdsbesteding
Jeugd GGZ

40

Provinciaal gefinancierde jeugd- en opvoedhulp
Zorg voor kinderen met een licht verstandelijke beperking
Verloskunde en kraamzorg
Leerplichtbureau
Anders, namelijk ______________________

7

AANBOD VAN FUNCTIES IN HET CJG

7. Was er in uw gemeente in het jaar 2011 naar uw inschatting voldoende aanbod van
de volgende functies?
Ja Nee
Jeugdgezondheidszorg 0 - 19 jaar
Informatie en advies
Signalering
Toeleiding naar hulp en zorg
Licht pedagogische zorg
Zorgcoördinatie

8

DOELGROEPEN VAN HET CJG

8. Het CJG richt zich op de volgende doelgroepen:
Ja Nee
Aanstaande ouders
Gezinnen met kinderen tot 4 jaar
Gezinnen met kinderen van 4 tot 12 jaar
Gezinnen met kinderen van 12 tot 19 jaar
Gezinnen met kinderen van 19 tot 23 jaar
Probleemgezinnen
Jongeren van 4 tot 12 jaar
Jongeren van 12 tot 19 jaar
Jongeren van 19 tot 23 jaar
Professionals

9

TEVREDENHEID OVER HET CJG

41

9a. Was u in 2011 tevreden over het bereik van het CJG?
Ja
Nee
9b. Kunt u aangeven waarom u niet tevreden was?
(Meerdere antwoorden mogelijk)
CJG was nog in de opbouwfase
CJG had nog onvoldoende bekendheid
CJG had te beperkte openingstijden
Huisvesting was niet optimaal
Anders, namelijk ______________________
10

PRENATALE VOORLICHTING

10a. Met ingang van het jaar 2009 heeft de gemeente de regie over de prenatale
voorlichting. Werd door uw gemeente in het jaar 2011 prenatale voorlichting
aangeboden?
Ja
Nee
10b. Welke producten prenatale voorlichting heeft uw gemeente in 2011 aangeboden?
(Meerdere antwoorden mogelijk)
Themabijeenkomsten voor aanstaande ouders
Zwangerschapsyoga / zwangerschapsgym
Zwangerschapscursussen
Huisbezoeken gericht op individuele begeleiding en voorlichting van aanstaande ouders
uit risicogroepen
Programma tienermoeders
Overige producten en activiteiten, namelijk ______________________
10c. Wordt deze prenatale voorlichting vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin
aangeboden?
Ja, gehele pakket
Ja, gedeeltelijk pakket
Neen
Neen, maar ouders kunnen bij het Centrum voor Jeugd en Gezin wel terecht voor
informatie over prenatale voorlichting
11

AANBOD LICHT PEDAGOGISCHE ZORG

42

11a. Is er in uw gemeente sinds 2007 extra licht pedagogische hulp gerealiseerd?
Ja
Nee
11b. Kunt u uitleggen waarom niet?

11c. Sinds wanneer is er in uw gemeente extra licht pedagogische hulp gerealiseerd?
(Meerdere antwoorden mogelijk)
In 2008
In 2009
In 2010
In 2011

12

DIGITAAL DOSSIER IN DE JEUGDGEZONDHEIDSZORG

12a. Met ingang van 1 juli 2010 moet volgens de Wet publieke gezondheid
gebruikgemaakt worden van digitale dossiers voor de jeugdgezondheidszorg. Werd er
in het jaar 2011 gebruikgemaakt van digitale dossiers in de jeugdgezondheidszorg?
Ja
Nee
12b. Wat was het percentage jeugdigen met een digitaal dossier in 2011?
Vul een waarde in tussen 0 en 100. Afronden op hele cijfers.

12c. Wanneer verwacht u dat de JGZ in uw gemeente wel digitale dossiers zal
gebruiken?
2012
2013

43

13

BEREIK ÉÉNJARIGEN

13. Wat was in uw gemeente in 2011 het bereik van de jeugdgezondheidszorg,
uitgedrukt in het percentage kinderen van 0 tot 1 jaar uit het eigen werkgebied
conform de indicatoren basisset publieke gezondheidszorg 2011 van de IGZ1?
Afronden op hele cijfers.

1 Het peiljaar is 2011 voor de contactmomenten 0-1 en 3 jaar. Voor de contactmomenten 5 jaar of groep 2 (PGO 2), 10 jaar of
groep 7 (PGO groep 7) en 13 jaar (of klas 2) mag ook uitgegaan worden van een schooljaar (bijvoorbeeld 1 oktober 2010 tot 1
oktober 2011). Indien het dit jaar i.v.m. de invoer van het DD JGZ slechts mogelijk is de gegevens over een deel van het jaar
aan te leveren kan dat ook mits duidelijk is aangegeven over welke periode de gegevens aangeleverd worden. Voor het
berekenen van de teller en noemer wordt uitgegaan van een peildatum. Deze peildatum is bij voorkeur 31-12-2011, maar mag
ook een andere datum vanaf 1-1-2011 tot 2-1-2012 zijn, mits voor alle indicatoren (indicator bereik 1 t/m 12) dezelfde peildatum
gehanteerd wordt.

Eventuele toelichting op uw antwoorden en overige opmerkingen kunt u hier kwijt.

44