Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2088
Vragen van het lid Remco Dijkstra (VVD) aan de Minister van Infrastructuur
en Waterstaat over de twee vliegtuigongelukken met de Boeing 737 MAX
(ingezonden 18 maart 2019).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 29 maart 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 2010.
Vraag 1
Waarom hebben de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de
European Union Aviation Safety Agency (EASA) ervoor gekozen om het
luchtruim per direct te sluiten en geen rekening te houden met vliegtuigen
die al onderweg waren naar Schiphol, dit in tegenstelling tot autoriteiten in
andere landen?
Antwoord 1
Het besluit om het Nederlandse luchtruim uit voorzorg te sluiten is niet door
EASA maar door Nederland genomen, kort nadat het UK had aangekondigd
de Boeing 737 MAX 8 en 9 niet meer toe te laten. Ook kwamen er steeds
meer berichten dat andere landen dit voorbeeld zouden volgen. Daardoor
ontstond steeds meer onduidelijkheid of en hoe de twee op dat moment nog
vliegende toestellen Nederland zouden kunnen bereiken voordat omringende
landen of EASA maatregelen zouden nemen om operaties van de 737 MAX 8
en 9 in hun luchtruim niet meer toe te staan.
Gedurende het proces heeft de ILT nauw contact onderhouden met TUI.
Daarbij is aan TUI aangegeven dat vanwege de diverse (op handen zijnde)
luchtruimsluitingen en de maatregelen door EASA de twee toestellen het
beste zo snel mogelijk een landing op een nabij gelegen vliegveld konden
maken.
Vraag 2
Waarom is er geen notificatie ingesteld of een bericht waardoor luchtvaartmaatschappij TUI had kunnen anticiperen?
Antwoord 2
Nederland heeft naar aanleiding van het besluit haar luchtruim te sluiten een
mededeling aan de luchtvarenden, een zogeheten NOTAM uitgegeven (nr
A0333/19 – EHAA voor de duur: 2019-03-12T19:00:00.000Z – 2019-0416T10:00:00.000Z).

ah-tk-20182019-2088
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

TUI is door de ILT gedurende het gehele proces op de hoogte gehouden van
deze besluitvorming. De TUI-toestellen zijn geland op locaties die gezien de
tijdsperiode genoemd in de NOTAM nog te bereiken waren. Het uitwijken van
de vliegtuigen naar Sofia en Gran Canaria is een beslissing van de luchtvaartmaatschappij TUI geweest.
Vraag 3
In welke mate was er sprake van acuut gevaar dat deze vliegende toestellen
die onderweg waren vanuit Egypte en Gambia direct halverwege een
vliegveld moesten vinden? Was het echt nodig om de vlucht af te breken,
met alle ellende voor passagiers van dien, of had men veilig door kunnen
vliegen naar Schiphol? Of was er sprake van dat elders het luchtruim al dicht
was waardoor dat lastig zou zijn geweest?
Antwoord 3
De maatregel was een voorzorgsmaatregel, gebaseerd op een inschatting van
de situatie op dat moment. Op het moment van het besluit om het luchtruim
te sluiten was er nog geen maatregel van de EASA om de toestellen
Europees aan de grond te houden. EASA heeft gedurende de dag een
statement afgegeven dat zij bezig waren met het nemen van maatregelen. De
precieze maatregelen door EASA werden echter pas bekend op het moment
waarop deze door EASA openbaar zijn gemaakt. Diverse (Europese) landen
hadden inmiddels aangekondigd het luchtruim te sluiten. In die omstandigheden hadden de vliegtuigen van TUI naar de inschatting van dat moment geen
mogelijkheden meer om door het Europees luchtruim Nederland te bereiken.
Vraag 4
Deelt u de mening van TUI dat er hier sprake is van overmacht?
Antwoord 4
Er is sprake van een uniek geval (zonder precedent): het betreft een luchtruimsluiting voor een bij vertrek luchtwaardig vliegtuig, waardoor de vlucht
niet kon worden afgemaakt. In de Europese Verordening 261/2004 zijn de
rechten van luchtpassagiers o.a. bij vertragingen en annuleringen vastgelegd.
In de Verordening is onder meer opgenomen dat er geen recht is op
financiële compensatie bij buitengewone omstandigheden. De jurisprudentie
rond de uitleg van dit begrip is complex maar het is mogelijk dat hier
inderdaad sprake is van buitengewone omstandigheden. In Nederland is het
de kantonrechter die uiteindelijk bepaalt of sprake is van buitengewone
omstandigheden en in hoeverre een door een passagier ingediende claim
voor compensatie door de luchtvaartmaatschappij gehonoreerd moet
worden.
Of er sprake is van buitengewone omstandigheden bij geplande vluchten die
nog moe(s)ten worden uitgevoerd, is afhankelijk van de vraag of het mogelijk
is/was om de annuleringen te voorkomen door het treffen van maatregelen.
Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het inhuren van vliegtuigen om
de geplande vluchten alsnog te kunnen uitvoeren.
Vraag 5
Hoe snel en accuraat schakelt de ILT in deze, zeker als vliegtuigen in de lucht
zijn? Vindt de communicatie plaats met een luchtvaartmaatschappij als iedere
minuut relevant is? In hoeverre wordt actuele en consistente informatie
afgegeven door de overheid aan partijen waardoor er geen misverstanden
kunnen ontstaan?
Antwoord 5
Gedurende het proces heeft de ILT voortdurend in contact gestaan met zowel
EASA als de betrokken luchtvaartmaatschappij TUI.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2