Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2227
Vragen van de leden Kuiken en Nijboer (beiden PvdA) aan de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de lange
wachttijden in de ggz in Groningen (ingezonden 24 februari 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 1 april 2021).
Vraag 1
Kunt u bevestigen dat de wachttijden voor de geestelijke gezondheidszorg
(ggz) in Groningen – de regio met de een na langste wachtlijsten – de norm
van veertien weken voor het krijgen van hulp ruimschoots overschrijden?
Antwoord 1
De recent gepubliceerde cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa),
waarover ik uw Kamer op 11 februari jl. heb geïnformeerd1, laten inderdaad
zien dat de totale gemiddelde wachttijd voor de gespecialiseerde ggz in de
regio Groningen voor 11 hoofddiagnosegroepen in de specialistische ggz de
Treeknorm van 14 weken overschrijdt2. De gemiddelde wachttijd voor de
basis-ggz valt met 11 weken binnen de Treeknorm.
Vraag 2
Ontvangt u ook signalen dat het krijgen van hulp bij sommige (complexe)
diagnoses soms wel een jaar bedraagt? Is dat acceptabel naar uw mening?
Antwoord 2
Zoals ik al vaker met uw Kamer heb gedeeld, ben ik me zeer bewust van de
lange wachttijden in met name de gespecialiseerde ggz. Daarbij baseer ik me
niet alleen op cijfers, maar ook op gesprekken die ik de afgelopen jaren heb
gevoerd met mensen die al te lang op passende zorg wachten. Ik hoor hun
klachten en deel hun zorgen. Niet voor niets zet ik al sinds mijn aantreden
volop in op het terugdringen van de wachttijden in de ggz.
Vraag 3
Wat heeft u de afgelopen vier jaar gedaan om de wachtlijsten te verkorten?
Heeft dit enig effect gehad?

1
2

ah-tk-20202021-2227
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 25 424, nr. 581
Zie https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_629183_22/1/ voor de betreffende NZa analyse.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Zoals hierboven reeds gezegd, heb ik mij de afgelopen 3,5 jaar volop ingezet
op het verkorten van de wachttijden. Over mijn inzet heb ik uw Kamer
frequent geïnformeerd. Meest recentelijk met mijn brieven van 13 oktober,
13 november en 11 februari jl.3
In de wachttijdenaanpak trek ik samen op met de landelijke stuurgroep
wachttijden, waarin de Nederlandse ggz (dNggz), MeerGGZ, Zorgverzekeraars
Nederland (ZN) en MIND vertegenwoordigd zijn en waar sinds kort ook
Sociaal Werk Nederland deel van uitmaakt. Ook zijn de Landelijke Huisartsenvereniging (LHV), InEén en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
sinds enige tijd nauwer betrokken bij de aanpak. Concrete resultaten die we
samen bereikt hebben zijn onder meer de opzet van regionale taskforces en
de inzet van zogenaamde «versnellers» in acht regio’s met forse wachttijdproblematiek. Samen met de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) is ingezet op
verbeterd inzicht in de wachttijdproblematiek door de aanpassing van de
Transparantieregeling.
Vanaf maart van dit jaar is in elke regio met wachttijden die de Treeknorm
overschrijden een transfermechanisme operationeel. Binnen deze transfermechanismen wordt zorgvraag optimaler verbonden aan zorgaanbod zodat
cliënten sneller aan passende zorg geholpen kunnen worden.
Ik wil hierbij niet onvermeld laten dat in aanvulling op de aanpak van de
wachttijden, het afgelopen jaar het plan van aanpak hoogcomplexe ggz is
uitgerold door zorgaanbieders en -verzekeraars. Met dit plan worden concrete
stappen gezet om ggz-patiënten met een hoogcomplexe zorgvraag met
prioriteit een behandelaanbod op maat te verschaffen. Hiertoe is een landelijk
sluitend netwerk van zogenaamde «regiotafels» opgezet.
Tenslotte ben ik samen met bovengenoemde partijen bezig met de uitwerking
van een zogenaamde regionale doorzettingsmacht. Hierover heb ik u met
mijn brief van 11 februari jl. geïnformeerd. Regionale doorzettingsmacht moet
ervoor gaan zorgen dat ook voor mensen die binnen het reguliere systeem
vastlopen, een oplossing gevonden wordt.
In aanvulling op de samenwerking met verschillende veldpartijen spelen de
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de NZa een gezamenlijke
toezichtsrol in de aanpak van de wachttijden.
Ik heb vaker met uw Kamer gesproken over onze gedeelde wens om de
problematiek van de wachttijden sneller op te lossen. We moeten echter
concluderen dat het probleem te complex is voor een snelle oplossing. Hoe
pijnlijk ook voor de mensen die hiermee te maken hebben, het terugdringen
van de wachttijden kost tijd. Dat maakt ons extra gemotiveerd om alle zeilen
bij te zetten. Het is mijn inzet dat de geïntensiveerde aanpak die ik recent met
uw Kamer heb gedeeld, zich de komende tijd vertaalt in kortere wachttijden.
Vraag 4
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de «versneller» die u vorig jaar
heeft ingezet om de wachttijden in de acht «probleemregio’s» te verkorten?
Welke resultaten zijn geboekt?
Antwoord 4
De acht versnellers, waarover ik uw Kamer onder andere met mijn brief van
13 oktober jl. informeerde, zijn voortvarend aan de slag gegaan. Dat geldt ook
voor de versneller in Groningen, die ik 15 maart jl. heb gesproken. Samen
met de regionale taskforces hebben de versnellers knelpunten geïdentificeerd
en komen zij tot een aanpak die een duurzame regionale samenwerking
ondersteunt. De versnellers hebben in hun regio’s tevens een ondersteunende rol in het organiseren van de zogenoemde transfermechanismen.
Eerste inzichten die door de versnellers zijn gedeeld, laten zien dat een
gebrek aan transparantie over de wachttijdcijfers en eigenaarschap een
gemene deler zijn voor alle probleemregio’s. Deze signaleringen zijn niet
nieuw, maar onderstrepen wel het belang van de aanpak zoals die door de
stuurgroep wachttijden in de ggz4 en mij is ingezet.

3
4

Kamerstukken 25 424, nr. 555, 559 & 581
Leden stuurgroep: MIND, de Nederlandse ggz, MeerGGZ, Sociaal Werk Nederland & Zorgverzekeraars Nederland. Adviserende leden: Landelijke Huisartsenvereniging (LHV), InEén & de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 5
Deelt u de mening dat wanneer personen met ernstige psychische problematiek maanden of zelfs een jaar moeten wachten, er sprake is van een ernstige
crisis in de ggz? Is naar uw mening de afgelopen vier jaar dienovereenkomstig gehandeld? Zo ja, waarom zijn de problemen verergerd in plaats van
verbeterd?
Antwoord 5
Ik kan niet onderschrijven dat de problematiek van de wachttijden is
verergerd in de afgelopen vier jaar, simpelweg omdat er geen vergelijkbare
cijfers bestaan voor de periode voorafgaand aan de laatste vier jaar.
Overigens vind ik het belangrijk om te benoemen dat er ook meer dan 1
miljoen mensen in de ggz wél op tijd worden geholpen. Dat neemt niet weg
dat het hoe dan ook pijnlijk is dat er nog steeds mensen zijn die te lang op
passende zorg moeten wachten.
Vraag 6
Deelt u de zorgen voor Groningers, gezien de zware mentale en economische
schade die zij nog altijd te verduren krijgen als gedupeerden van de
bevingsgebieden?
Antwoord 6
Ja. Ik vind het van belang dat elke Nederlander op tijd passende geestelijke
gezondheidszorg krijgt wanneer dat nodig is. Het is belangrijk dat mensen in
Groningen, wanneer zij het mentaal zwaar hebben, laagdrempelige steun
krijgen en open kunnen zijn over de problemen die zij tegenkomen.
Met de Regio Deals Groningen Noord en Oost-Groningen werken rijk en regio
samen aan de brede welvaart in deze omgeving. Er wordt daarbij, naast
gezondheid(szorg), ingezet op verbeteringen in onderwijs, werkgelegenheid
en een gezonde leefomgeving.
Vraag 7
Welke concrete, nieuwe stappen gaat u zetten om de ggz in Groningen te
verbeteren, met het oog op de specifieke sociaaleconomische gezondheidsproblematiek in de regio?
Antwoord 7
Ik ben in gesprek met regio’s waar de problematiek het grootst is. Daar valt
ook de regio Groningen onder. Ik verwacht veel van de nieuwe transfermechanismen die ertoe moeten leiden dat cliënten eerder op de juiste
behandelplek terechtkomen. Dit mechanisme is in Groningen operationeel en
ziet toe op een tijdige screening en warme overdracht naar de aanbieder met
de kortste wachttijd.
Wat betreft de specifieke sociaaleconomische gezondheidsproblematiek in de
regio krijgen veel gemeenten in de provincie Groningen middelen uit het
GIDS-programma (Gezond In De Stad), bedoeld voor een lokale aanpak van
gezondheidsachterstanden, en doen bijna alle gemeenten mee met het
programma Kansrijke Start, gericht op een betere kwaliteit van zorg voor
kwetsbare gezinnen en tijdige signalering van problemen in de eerste duizend
dagen van een kind. Sinds dit jaar kunnen gemeenten ook aanspraak maken
op een specifieke uitkering ter ondersteuning van activiteiten uit lokale of
regionale preventieakkoorden die zijn afgesloten. Gemeenten kunnen
hierbinnen zelf hun concrete doelen en acties met andere lokale partijen
vaststellen, op leefstijlthema’s die passen bij de specifieke gezondheidssituatie in hun gebied.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3