Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1019
Vragen van het lid Dijk (SP) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport en de Staatssecretaris van Financiën over het bericht dat Pfizers
gigawinsten in Nederland nog verder zijn gestegen naar 20 miljard euro
(ingezonden 18 december 2023).
Antwoord van Minister Dijkstra (Medische Zorg), mede namens de
Staatssecretaris van Financiën (ontvangen 13 februari 2024).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat Pfizers gigawinsten in Nederland nog
verder zijn gestegen naar 20 miljard euro?1
Antwoord 1
Het bericht waaraan wordt gerefereerd, maakt melding van de geconsolideerde winst die gemaakt is door de Nederlandse Pfizer-dochter C.P.
Pharmaceuticals International C.V. Het bericht geeft ook aan dat onder dit
dochterbedrijf bedrijven uit zo’n 60 landen vallen. Deze (geconsolideerde)
winst bestaat daarom niet (alleen) uit de in Nederland behaalde resultaten.
Het is niet aan mij om een waardering te geven aan de winsten die bedrijven
maken of ze al dan niet te beperken. Ik kan ook niet sturen op de winst van
bedrijven, eens te meer omdat het geneesmiddelen op een mondiale markt
met internationale bedrijven betreft.
Vraag 2 en 3
Bent u het ermee eens dat het onacceptabel is dat Pfizer zoveel winst maakt
met geld dat eigenlijk bedoeld is voor de zorg? Zo ja, deelt u de analyse dat
de machtspositie van dit soort grote commerciële farmaceutische bedrijven
ten opzichte van overheden (zowel in Europa als in ontwikkelingslanden)
gebroken moet worden?
Deelt u de analyse dat het extra onrechtvaardig is dat Pfizer deze winsten
voor een groot deel maakt met vaccins die deels met publiek geld ontwikkeld
zijn?

1

ah-tk-20232024-1019
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

NOS, 12 december 2023, «Pfizers gigawinsten in Nederland nog verder gestegen» (https://
nos.nl/artikel/2501351-pfizers-gigawinsten-in-nederland-nog-verder-gestegen?s=00)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Antwoord 2 en 3
Ik vind dat bedrijven een morele plicht hebben om de balans te houden
tussen publieke inspanningen om geneesmiddelen te ontwikkelen en bij de
patiënt te krijgen, en prijzen die bedrijven voor geneesmiddelen vragen.
Temeer daar er sprake is van alsmaar stijgende uitgaven aan geneesmiddelen. Die worden mede veroorzaakt door hoge prijzen en leggen een grote
druk op onze solidariteit. Hoge prijzen van geneesmiddelen gaan ten koste
van de betaalbaarheid van zorg.
Nationaal richt ik mij op het beheersen van de uitgaven aan geneesmiddelen.
Daarbij is de kosteneffectiviteit van een geneesmiddel bepalend. Instrumenten om kosten voor nieuwe geneesmiddelen te beheersen, liggen deels
besloten in Europese wet- en regelgeving en in nationaal vergoedingsbeleid.
Ik acht het noodzakelijk om duidelijker aan te geven aan welke geneesmiddelen de maatschappij behoefte heeft en wat we bereid zijn om daarvoor te
betalen: meer van een aanbod-gestuurde situatie naar een vraag-gestuurde
situatie. Dat vraagt om twee belangrijke en complexe stappen: allereerst moet
bepaald worden wat onze unmet medical needs, onze grootste onvervulde
medische behoeften, zijn. Ten tweede moet een breed gedragen maatschappelijk kader worden ontwikkeld voor het bepalen van de hoogte van
geneesmiddelenprijzen en -uitgaven. Daarmee kan vastgesteld worden wat
we aanvaardbare uitgaven voor geneesmiddelen vinden. Beide vragen om
een bredere maatschappelijke discussie.
Zoals ik in een eerdere brief over de financiering van het geneesmiddelenonderzoek2 heb aangegeven, voorzie ik met deze twee instrumenten in de hand,
twee routes. Enerzijds is het van belang om een duidelijker signaal af te
geven aan onderzoekers en investeerders aan welke geneesmiddelen
maatschappelijk gezien behoefte is. Mogelijk ook met een afgebakende
financiële beloning in het vooruitzicht.
Anderzijds zou de overheid, al dan niet in samenwerking met private of
Europese fondsen, meer invloed kunnen uitoefenen op geneesmiddelenontwikkeling door de gerichte inzet van onderzoeksgelden.
Zo kan de overheid zowel aan de voorkant als aan de achterkant meer regie
nemen op geneesmiddelenontwikkeling.
Vraag 4
Bent u het ermee eens dat het feit dat al deze winst via Nederland weggesluisd wordt, aangeeft dat het nog steeds te gemakkelijk is voor multinationale bedrijven om via Nederland belasting te ontwijken?
Antwoord 4
Nee. Ik stel voorop dat het kabinet niet kan ingaan op de fiscale positie van
een individuele belastingplichtige (art. 67 Algemene wet inzake rijksbelastingen). Het enkele feit dat er een financiële stroom via Nederland loopt, bewijst
echter niet dat er sprake is van belastingontwijking. Doordat Nederland
relatief veel internationale bedrijven heeft aangetrokken, bestaat een deel van
de buitenlandse investeringen uit investeringen in een reëel hoofdkantoor in
Nederland dat vervolgens investeert in buitenlandse dochterondernemingen.
Daardoor kunnen financiële stromen juridisch en boekhoudkundig via het
Nederlandse hoofdkantoor lopen, zonder dat daarbij sprake hoeft te zijn van
belastingontwijking. In de tweede plaats zal door de maatregelen tegen
belastingontwijking van de afgelopen jaren een deel van de structuren die
voorheen leidden tot een belastingbesparing niet langer een fiscaal voordeel
opleveren. De structuren kunnen nochtans voorlopig blijven voortbestaan als
een herstructurering voor een bedrijf substantiële kosten met zich meebrengt
-wat zeker het geval kan zijn als er in Nederland reële aanwezigheid is- en
verder geen voordelen oplevert. Ook in die gevallen zullen financiële stromen
via Nederland aanwezig blijven zonder dat er sprake is van belastingontwijking.
Vraag 5
Hoeveel belasting zou Pfizer moeten betalen als zij belasting over hun winst
zouden betalen in de landen waar zij deze winst daadwerkelijk maakten of als
zij het reguliere Nederlandse winstbelastingtarief zouden betalen?
2

Kamerstuk 29 477, nr. 765

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik kan geen uitspraken doen over de fiscale positie van een individueel
belastingplichtige op grond van de fiscale geheimhoudingsplicht van art. 67
Algemene wet inzake rijksbelastingen. Internationaal geldt echter als
algemeen uitgangspunt dat winstbelasting geheven wordt op de plek waar
waarde wordt gecreëerd. Nederland heft vennootschapsbelasting (vpb) van
vpb-plichtigen over de winst die aan Nederland toerekenbaar is. Het reguliere
vpb-tarief is 25,8%. Ik heb geen inzicht in de hoeveelheid belastingen die
bedrijven verschuldigd horen te zijn in het buitenland.
Vraag 6
Welke stappen gaat u zetten om ervoor te zorgen dat het niet langer mogelijk
is voor grote farmaceutische bedrijven zoals Pfizer om zulke excessieve
winsten te maken met zorggeld?
Antwoord 6
Ik verwijs u naar het antwoord op vragen 2 en 3.
Vraag 7
Welke stappen gaat u zetten om ervoor te zorgen dat het niet langer mogelijk
is om zoveel belasting te ontwijken via Nederland?
Antwoord 7
Het kabinet vindt belastingontwijking onwenselijk. Nederland heeft daarom
de afgelopen jaren veel maatregelen tegen belastingontwijking genomen.
Daarbij heeft Nederland zowel internationale afspraken tegen belastingontwijking streng geïmplementeerd als aanvullend (eenzijdig) nationale maatregelen genomen om belastingontwijking aan te pakken. Een belangrijk voorbeeld
is de bronbelasting op renten en royalty’s naar laagbelastende jurisdicties die
Nederland vanaf
1 januari 2021 heeft ingevoerd. Vanaf 1 januari 2024 is de bronbelasting ook
gaan gelden voor dividendstromen naar laagbelastende jurisdicties. Ook de
strenge vormgeving van de generieke renteaftrekbeperking (de earningsstrippingmaatregel) is een voorbeeld dat de inzet van het kabinet in de aanpak
van belastingontwijking toont, evenals de maatregelen tegen hybride
mismatches. Daarnaast heeft Nederland maatregelen genomen die zorgen
voor een evenwichtigere belastingheffing van multinationals, mede naar
aanleiding van het rapport van de Adviescommissie belastingheffing
multinationals.3 Een voorbeeld hiervan is de beperking van de verliesverrekening in de vennootschapsbelasting sinds 2022. Per 1 januari 2024 is bovendien de Wet minimumbelasting 2024 in werking getreden, die strekt tot het
waarborgen van een mondiaal minimumniveau van belastingheffing.
Ook in demissionaire status zet het kabinet de strijd tegen belastingontwijking
voort. Het kabinet vindt het daarbij uiteraard van belang dat de aanpak
effectief is. Internationale belastingontwijking is het meest effectief aan te
pakken met een gecoördineerde internationale aanpak. Bij nationale
maatregelen bestaat namelijk het risico dat belastingontwijking zich alleen
verplaatst. Daarom ligt de focus van het kabinet nu op internationale
maatregelen. Ik verwijs naar paragraaf 5 van de Kamerbrief over de monitoring van de effecten van de aanpak van belastingontwijking voor een
beschrijving van de ontwikkelingen op Europees en internationaal terrein.4
Het kabinet blijft echter ook nationale stappen zetten tegen belastingontwijking, in aanvulling op de internationale focus. Zo heeft het kabinet per 2024
de aanpak van dividendstripping versterkt. Verder wil het kabinet het
opknippen van activiteiten over verschillende vennootschappen aanpakken
door de drempel van de earningsstrippingmaatregel specifiek voor vastgoedlichamen met (aan derden) verhuurd vastgoed buiten toepassing te laten. Het
kabinet werkt aan een wetsvoorstel dat met het Belastingplan 2025 aan uw
Kamer kan worden aangeboden. Bovendien onderzoekt het kabinet nog
verschillende concrete maatregelen voor de aanpak van opmerkelijke
belastingconstructies die in de inventarisatie van belastingconstructies naar

3
4

Kamerstuk 31 066, nr. 623, blg-931167
Kamerstuk 25 087, nr. 320

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

voren zijn gekomen. Ik verwijs naar de Kamerbrief van 19 september 2023
voor het volledige overzicht van geïnventariseerde constructies.5

5

Kamerstuk 32 140, nr. 175

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4