Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven
2015

Datum
Status

22 november 2016
Definitief

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Colofon

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/Water, Producten en Stoffen
Koningskade 4, Den Haag
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nl
@InspectieLenT

Pagina 2 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

INHOUD
Samenvatting—4
1

Achtergrond van deze prestatievergelijking—Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

2
2.1
2.2

De kwaliteit van het geleverde drinkwater—11
Kwaliteitsbewaking—11
Normoverschrijdingen—12

3
3.1
3.2
3.3

Klantenservice—15
Klanttevredenheid—15
Leveringsonderbrekingen—16
Druk in het distributienet—17

4
4.1
4.2
4.3
4.4

De milieuaspecten van de drinkwatervoorziening—18
Elektriciteitsverbruik—18
Reststoffen—19
Lek- en spuiverliezen—20
Duurzaamheid inkoopbeleid—21

5
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5
5.6

Kostenefficiëntie alsmede onderzoek & ontwikkeling—23
Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau—23
Gerealiseerde efficiëntieverbetering—26
Investeringen in onderzoek & ontwikkeling—27
Vermogensopbouw—28
Uitkeringen aan aandeelhouders—29
Vervangingsopgave van de drinkwaterinfrastructuur—30

Bijlage A

Data hoofdstuk 2—31

Bijlage B

Data hoofdstuk 3, 4 en 5—32

Bijlage C

Antwoorden duurzaam inkoopbeleid—37

Pagina 3 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Samenvatting

In deze Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015 worden de prestaties van de
drinkwaterbedrijven onderling vergeleken. Dit is verplicht op grond van de
Drinkwaterwet. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) voert deze
driejaarlijkse prestatievergelijking uit. Ze heeft die uitgevoerd conform het Protocol
Prestatievergelijking Drinkwaterbedrijven 2015.
Doel van de prestatievergelijking is de prestaties van de sector te verbeteren, de
doelmatigheid te bevorderen en de transparantie te vergroten. Binnen zes maanden
nadat de rapportage is uitgebracht maken de drinkwaterbedrijven hun voornemens
om de prestaties te verbeteren aan de minister bekend, evenals de termijnen
waarbinnen ze dat zullen doen.
De tien drinkwaterbedrijven worden vergeleken op vier aspecten: kwaliteit van het
geleverde drinkwater, klantenservice, milieuaspecten van de drinkwatervoorziening
en kostenefficiëntie. Het gaat om een vergelijking van de prestaties over 2015.
Op een aantal punten zijn er verschillen tussen de prestaties van de
drinkwaterbedrijven. Deze rapportage bevat de redenen die de sector voor die
verschillen aanvoert. Vaak is sprake van een mix van factoren.
Kwaliteit
Op het punt van de kwaliteit van het geleverde drinkwater vergelijkt de ILT de
drinkwaterbedrijven op kwaliteitsbewaking en normoverschrijdingen. Alle tien de
drinkwaterbedrijven voeren het afgesproken meetprogramma voor
kwaliteitsbewaking uit. Het percentage normoverschrijdingen is gemiddeld 0,05%.
Klantenservice
Om de klantenservice van drinkwaterbedrijven in kaart te brengen vergelijkt de ILT
de drinkwaterbedrijven op drie punten: klanttevredenheid, leveringsonderbrekingen
en druk in het distributienet.
Klanttevredenheid
Bij klanttevredenheid gaat het om de waardering van klanten bij het verhelpen van
storingen, onderhoud, verhuizingen/klantmutaties, meteropname en facturering.
Het gemiddelde rapportcijfer dat de klanten de drinkwatersector in 2015 geven is
7,8. De verschillende drinkwaterbedrijven ontlopen elkaar op dit aspect nauwelijks.
Leveringsonderbrekingen
Leveringsonderbrekingen door gepland onderhoud variëren van 5:23 tot 14:38
minuten. Onderbrekingen als gevolg van storingen variëren van 1:26 tot 8:43
minuten. Gemiddeld is de waterlevering van een huishouden door storingen en
gepland onderhoud 15:34 minuten onderbroken, waarvan 9:01 minuten door
gepland onderhoud en 6:33 minuten door storingen. Gemiddeld worden 0:50
minuten van deze leveringsonderbrekingen veroorzaakt door derden.
Druk in het distributienet
De druk in het distributienet tijdens levering moet altijd minimaal 150 kilopascal
(kPA) zijn. De gemiddelde druk van het water dat aan de klant wordt geleverd
bedraagt in 2015 gemiddeld 313 kPa, een getal dat tussen de bedrijven varieert van
250 tot 400 kPa.

Pagina 4 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

De milieuaspecten van de drinkwatervoorziening
Op het gebied van milieuaspecten van de drinkwatervoorziening vergelijkt de ILT de
drinkwaterbedrijven op vier punten: elektriciteitsverbruik, reststoffen, lek- en
spuiverliezen en duurzaamheid van het inkoopbeleid.
Elektriciteitsverbruik
Tussen de drinkwaterbedrijven varieert het elektriciteitsverbruik dat met de
drinkwatervoorziening gepaard gaat van 0,34 tot 0,85 kWh/ m3. Gemiddeld
bedraagt het elektriciteitsverbruik 0,5 kWh per m3 geproduceerd drinkwater.
Reststoffen
In 2015 heeft de sector alle afgevoerde reststoffen die bij de drinkwaterzuivering
vrijkwamen nuttig toegepast.
Lek- en spuiverliezen
Een indicatie voor het verlies van water in het distributienet is het zogenoemde ‘niet
in rekening gebracht gebruik’ (NIRG): het verschil tussen de drinkwaterafgifte aan
het net en het aan de klanten gefactureerde drinkwatergebruik. Het NIRG varieert
tussen de drinkwaterbedrijven van 2,5% tot 8,7% van in het net gebrachte
drinkwater. Gemiddeld bedraagt het NIRG 5,4% van het in het net gebrachte water.
Uitgedrukt per kilometer leiding varieert het NIRG tussen de 0,7 en 3,2 m3 per
kilometer per dag, met een sectorgemiddelde van 1,5 m3 per kilometer per dag.
Duurzaamheid inkoopbeleid
Alle drinkwaterbedrijven hebben beleid op het gebied van duurzaam inkopen
vastgelegd en hun ambities op dat punt vormgegeven. Ze hebben de taken en de
verantwoordelijkheden vastgelegd in het inkoopbeleid of het
kwaliteitsmanagementsysteem. Ze evalueren de afspraken regelmatig (minimaal 1x
per jaar). Ze communiceren over het duurzame inkoopbeleid in het jaarverslag, op
websites en sommige actief in aanbestedingsdocumenten.
Kostenefficiëntie en onderzoek & ontwikkeling
De ILT vergelijkt de drinkwaterbedrijven voor dit onderdeel op zes punten:
vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau, gerealiseerde efficiëntieverbetering,
investeringen in onderzoek & ontwikkeling, vermogensopbouw, uitkeringen aan
aandeelhouders en uitgaven voor de vervanging van de drinkwaterinfrastructuur.
Kosten op bedrijfsniveau
De kosten op bedrijfsniveau bedragen gemiddeld €174,31 per administratieve
aansluiting en €1,29 per afgeleverde m3. De kosten voor drinkwater bestaan
gemiddeld voor 57% uit operationele kosten, voor 18% uit vermogenskosten, voor
23% uit afschrijvingen en voor 2% uit belastingen. Tussen de drinkwaterbedrijven
variëren de kosten van €145 tot €220 per administratieve aansluiting en tussen
€0,98 en €1,83 per afgeleverde m3 drinkwater.
Efficiëntieverbetering
Voor de gehele sector zijn tussen 1997 en 2015 de totale kosten per administratieve
aansluiting, gecorrigeerd voor inflatie, met 38 % gedaald. Tussen 2012 en 2015 zijn
de kosten 2% gedaald.
Investeringen in onderzoek & ontwikkeling
Een drinkwaterbedrijf besteedt gemiddeld 22,6 miljoen euro aan onderzoek &
ontwikkeling. Per administratieve aansluiting is dat gemiddeld € 2,83.

Pagina 5 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Tussen de drinkwaterbedrijven variëren de uitgaven aan onderzoek & ontwikkeling
van € 1,15 tot € 6,35 per administratieve aansluiting.
Vermogensopbouw en uitkeringen aandeelhouders
Voor de drinkwaterbedrijven geldt een maximale solvabiliteit van 70%. Alle
bedrijven voldoen aan deze wettelijke eis.
Vier drinkwaterleidingbedrijven keren dividend uit aan de aandeelhouders.
Vervanging infrastructuur
De totale investering door de sector in de vervanging van het leidingnet bedroeg in
2015 186 miljoen euro. Dat is 41% van de totale investering van de sector.

Pagina 6 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

1

Achtergrond van deze prestatievergelijking

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is door de minister van Infrastructuur
& Milieu aangewezen1 om de in de Drinkwaterwet vastgelegde driejaarlijkse
prestatievergelijking drinkwaterbedrijven uit te voeren.
De ILT houdt toezicht op de naleving van bepalingen in de Drinkwaterwet en de
daaronder vallende regelingen. Het betreft toezicht op de winning, zuivering en
distributie van drinkwater door drinkwaterbedrijven en (eigenaren van) eigen
winningen. De ILT is onderdeel van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.
Nederland kent tien drinkwaterbedrijven: Waterbedrijf Groningen (WBG),
Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD), PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland
(PWN), Waternet, Dunea, Evides, Oasen, Vitens, Brabant Water en
Waterleidingmaatschappij Limburg (WML).
Figuur 1.1: Voorzieningsgebieden van de drinkwaterbedrijven

Bron: Vewin

De drinkwaterbedrijven zorgen voor schoon en veilig water uit de kraan. Dat doen
ze door grond- en/of oppervlaktewater te winnen, te zuiveren en via een leidingnet
aan de klant te leveren. De drinkwaterbedrijven in Nederland produceerden in 2015
gezamenlijk 1,1 miljard m3 drinkwater.

1

Artikel 39 Drinkwaterwet

Pagina 7 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Figuur 1.2: Geproduceerd drinkwater per drinkwaterbedrijf (miljoen m3)
400

347

300
200

165
89
44

31

WBG

WMD

100

89

78

180
71

41

0
WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

Vitens

De drinkwaterbedrijven leveren drinkwater aan huishoudens en aan bedrijven.
Gezamenlijk tellen ze 8 miljoen aansluitingen.
Figuur 1.3: Aantal administratieve aansluitingen per drinkwaterbedrijf (x1000)
3.000

2.565

2.000

785

1.000
202

WBG

WMD

496

281

1.031
614

1.129
542

344

0
WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

Vitens

Het leidingnet van de drinkwaternet bestaat uit 119.339 km drinkwaterleiding.
Figuur 1.4: Netlengte per drinkwaterbedrijf (x 1000 km)
47,2

50
40
30

18,2

20
9,9

WMD

3,1

4,8

4,1
Oasen

5,0

Dunea

5,1

WBG

10

13,2

8,8

0
WML

Brabant Water

Evides

PWN

Waternet

Vitens

Pagina 8 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

De onderlinge prestatievergelijking dient om de prestaties van de
drinkwaterbedrijven te verbeteren, de doelmatigheid te bevorderen en de
transparantie te verhogen.
Met ingang van 2012 is de Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven een wettelijk
verplicht instrument. Dit is de tweede prestatievergelijking die onder
verantwoordelijkheid van de ILT is uitgevoerd. De drinkwaterbedrijven hebben
eerder op vrijwillige basis een benchmark uitgevoerd over de jaren 1997, 2000,
2003, 2006 en 2009.
De rapportage is opgesteld conform het Protocol prestatievergelijking
drinkwaterbedrijven 2015.2 Dat protocol is door de ILT vastgesteld en door de
minister van Infrastructuur & Milieu goedgekeurd. Voordat de ILT het protocol
vaststelde, heeft het de drinkwaterbedrijven geconsulteerd. In het protocol is de
methodiek van de prestatievergelijking uitgewerkt, inclusief de aard en definitie van
de gegevens, en de manier waarop ze worden verzameld en bewerkt om
vergelijking mogelijk te maken.
Evenals in de prestatievergelijking uit 2012 en de eerdere vrijwillige benchmarks
worden de drinkwaterbedrijven vergeleken op vier aspecten:





kwaliteit van het geleverde drinkwater,
klantenservice,
milieuaspecten van de drinkwatervoorziening,
kostenefficiëntie en onderzoek & ontwikkeling.

De Vereniging van waterbedrijven in Nederland (Vewin) heeft de levering van de
gegevens over klantenservice, milieuaspecten en kostenefficiëntie mogelijk
gemaakt. Concreet houdt dit in dat de Vewin gevalideerde gegevens aan de ILT
heeft geleverd van elk van de tien drinkwaterbedrijven. De door Vewin aangeleverde
gegevens zijn terug te vinden in bijlage B.
De ILT heeft het proces van gegevenslevering door de drinkwaterbedrijven aan ILT
beoordeeld. De meeste gegevens worden via de VEWIN geleverd. De ILT heeft
geconstateerd dat de processen van gegevenslevering door de drinkwaterbedrijven
aan de Vewin, en van het inzamelen en valideren en leveren door de Vewin, zeer
inzichtelijk zijn.
Het oordeel van ILT over de betrouwbaarheid van de door de drinkwaterbedrijven
geleverde gegevens voor de Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015 is
positief.
Om de drinkwaterbedrijven te vergelijken op het thema waterkwaliteit, heeft de ILT
gebruikgemaakt van REWAB-gegevens.3 Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM), die voor de ILT het beheer van de REWAB-registratie uitvoert, zorgt
voor aanlevering van die gegevens. De gegevens zijn terug te vinden in bijlage A.

2

Protocol Prestatievergelijking Drinkwaterbedrijven 2015, Inspectie Leefomgeving en Transport , Staatscourant
nr.1379 van 21 januari 2015.
3
REgistratie opgaven van WAterleidingBedrijven, de periodieke rapportage van de drinkwaterbedrijven over de
drinkwaterkwaliteit in Nederland.

Pagina 9 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

De resultaten worden in deze vergelijking in een vaste geografische volgorde
gepresenteerd: WBG, WMD, Vitens, Waternet, PWN, Dunea, Oasen, Evides, Brabant
Water en WML.
Van belang is te melden dat de ILT geen inspectieoordeel geeft over de prestaties
door de drinkwaterbedrijven. Ze worden alleen vergeleken en, waar nodig, geduid.
Binnen zes maanden na verschijning van deze rapportage maken de
drinkwaterbedrijven aan de minister bekend hoe ze hun prestaties denken te
verbeteren en de termijn waarop ze dat zullen doen.4

4

Artikel 44 Drinkwaterwet

Pagina 10 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

2

De kwaliteit van het geleverde drinkwater

De Drinkwaterwet stelt eisen aan de kwaliteit van het drinkwater in Nederland; de
burgers in Nederland moeten erop kunnen vertrouwen dat er schoon en veilig
drinkwater uit de kraan komt.
Jaarlijks brengt de ILT een rapportage uit over de kwaliteit van het drinkwater in
Nederland. Hierin wordt tot in detail de kwaliteit van het drinkwater in Nederland
beschreven.
In de voorliggende rapportage worden de drinkwaterbedrijven vergeleken op twee
aspecten:
• kwaliteitsbewaking,
• normoverschrijdingen.
2.1 Kwaliteitsbewaking
Inleiding
Elk drinkwaterbedrijf voert jaarlijks een meetprogramma uit om de
drinkwaterkwaliteit te bewaken. Het meetprogramma is afgestemd met ILT en
gebaseerd op het Drinkwaterbesluit. De bedrijven rapporteren de meetgegevens
met behulp van REWAB aan de ILT.
De analyses aan ruw water, geproduceerd water (af pomp) en gedistribueerd water
(af tap) maken deel uit van de rapportage. Ze zijn vergeleken met de met ILT
afgesproken frequenties van uit te voeren metingen. Door deze vergelijking wordt
zichtbaar in welke mate bedrijven hebben voldaan aan de vereiste
kwaliteitsbewaking en of ze extra kwaliteitscontroles hebben uitgevoerd.
De aantallen analyses worden zonder weging bij elkaar opgeteld. Parameters
waarvoor in de meetprogramma’s geen meetfrequenties zijn afgesproken, blijven
buiten beschouwing.
Op basis van de volgende formule wordt berekend hoeveel procent van het
meetprogramma daadwerkelijk is uitgevoerd: (totaal van alle uitgevoerde analyses /
totaal aantal met inspectie afgesproken analyses) * 100%.
Een deel van de kwaliteitsmetingen van de drinkwaterbedrijven is niet zichtbaar in
figuur 2.1 hierna. Kwaliteitsmetingen van parameters waarvoor in de
meetprogramma’s geen meetfrequentie zijn afgesproken, blijven buiten
beschouwing.

Pagina 11 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Resultaat
Figuur 2.1: Percentage uitgevoerde kwaliteitsmetingen
200%
150%

174%
134%

138%
110%

108%

104%

Vitens

Waternet

PWN

Dunea

Oasen

98%

100%

111%

110%

Sector

105%

WML

106%

50%
0%
Brabant Water

Evides

WMD

WBG

Toelichting
Het merendeel van de bedrijven scoort iets boven 100%; het aantal voorgenomen
metingen is gelijk aan het aantal uitgevoerde. Evides scoort bij deze indicator de
hoogste waarde (174%) en Brabant Water de laagste met (98%).
De drinkwatersector stelt dat de meeste bedrijven meer metingen uitvoeren dan
het minimum aantal volgens het met de ILT afgesproken meetprogramma.
Hierdoor komen ze gemiddeld wat hoger uit dan 100%.
Brabant Water geeft aan dat score lager uitkomt dan 100%, doordat twee
pompstations tijdelijk hebben stilgelegen vanwege renovatie. Hierdoor zijn er
minder kwaliteitsmetingen uitgevoerd dan vooraf voorgenomen.
2.2 Normoverschrijdingen
Inleiding
Per drinkwaterbedrijf en voor de sector als geheel wordt het percentage metingen
van de drinkwaterkwaliteit waarbij een normoverschrijding is gemeten
gepresenteerd. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen gezondheidskundige
parameters ‘acuut’, gezondheidskundige parameters ‘niet-acuut’, bedrijfstechnische
parameters en klantgerichte parameters.
Voor de score wordt gebruikgemaakt van de aan de ILT gerapporteerde REWABgegevens van de parameters drinkwaterkwaliteit volgens bijlage 6 van de
Drinkwaterregeling en de daarin opgenomen normoverschrijdingen:






gezondheidskundige parameters ‘acuut’ betreffen bacteriën die direct effect
kunnen hebben op de gezondheid,
gezondheidskundige parameters ‘niet-acuut’ betreffen chemische stoffen die
invloed kunnen hebben op de gezondheid van iemand die er langdurig of op
grote schaal aan wordt blootgesteld,
bedrijfstechnische parameters zijn gegevens die drinkwaterbedrijven meten om
een goede bedrijfsvoering te waarborgen,
klantgerichte parameters betreffen aspecten van het drinkwater die uit
esthetisch oogpunt onwenselijk zijn, zoals verkleuring. Deze parameters
hebben, net als bedrijfstechnische parameters, geen gezondheidsrisico’s.

Pagina 12 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Tabel 2.2: Parameters drinkwaterkwaliteit
Gezondheidskundige
parameters
(acuut)
Escherichia coli

Gezondheidskundige
parameters
(niet-acuut)
Arseen

Bedrijfstechnische
parameters

Klantgerichte
parameters

Aeromonas bij 30oC

Aluminium

Enterococcen

Boor

Ammonium

Hardheid (totaal)

Legionella

Bromaat (90percentiel)
1,2-Dichloorethaan

Bacteriën van de
coligroep
Chloride

Kleur

Fluoride

Mangaan

Nikkel

Clostridium
perfringens
Saturatie-index

Nitraat

Temperatuur

Sulfaat

Nitriet

Waterstofcarbonaat

Troebelingsgraad

Polycyclische
aromatische
koolwaterstoffen
(PAK's) (som)
Pesticiden
(individueel)
Tetra- en
trichlooretheen (som)
Trihalomethanen
(som) (90-percentiel)

Zuurgraad

IJzer

Natrium

Zuurstof

Op basis van de volgende formule wordt het percentage nomoverschrijdingen
berekend: (aantal overschrijdingen in een categorie van parameters / aantal
waarnemingen in een categorie van parameters) * 100%5.
Resultaat
Figuur 2.3: Gemeten normoverschrijdingen 2015 (percentage totaal)
Gezondheidskundige parameters (acuut)
Gezondheidskundige parameters (niet-acuut)
Bedrijfstechnische parameters
Klantgerichte parameters

1,00%
0,75%
0,50%
0,25%
0,00%

Sector

WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

Vitens

WMD

WBG

Toelichting

De overall score voor de normoverschrijdingen is 0,05%; bij 99,95% van de
metingen van de kwaliteit van drinkwater wordt voldaan aan de wettelijke
kwaliteitsnormen.

5

Uitgezonderd normoverschrijdingen veroorzaakt door de binneninstallatie, waarvoor het drinkwaterbedrijf geen
verantwoordelijkheid draagt.

Pagina 13 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

De sectorscores voor normoverschrijdingen van gezondheidskundige parameters
‘acuut’ en gezondheidskundige parameters ‘niet-acuut’ bedragen respectievelijk
0,03% en 0,01%. De sectorscore is voor zowel normoverschrijdingen van
bedrijfstechnische parameters als normoverschrijdingen van klantgerichte
parameters 0,07%.
Het type normoverschrijdingen varieert per drinkwaterbedrijf, maar het aantal
gemeten normoverschrijdingen is voor alle drinkwaterbedrijven laag.

Pagina 14 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

3

Klantenservice

Klanten kunnen op verschillende manieren te maken krijgen met de dienstverlening
van de drinkwaterbedrijven, bijvoorbeeld bij een meteropname of in geval van
verhuizing. Om de kwaliteit van de dienstverlening te vergelijken, heeft TNS NIPO in
opdracht van de drinkwaterbedrijven een enquête gehouden onder de klanten van
de drinkwaterbedrijven. Daarnaast hebben de drinkwaterbedrijven continuïteit van
waterlevering onderzocht.
Voor wat de klantenservice betreft zijn de drinkwaterbedrijven op drie punten
vergeleken:




klanttevredenheid,
leveringsonderbrekingen,
druk in het distributienet.

3.1 Klanttevredenheid
Inleiding
De klanttevredenheid is gemeten aan de hand van rapportcijfers. Ze is gedefinieerd
als de mate waarin aan de verwachtingen van de klant wordt voldaan.
Een marktonderzoeksbureau heeft per drinkwaterbedrijf 200 huishoudens6
geënquêteerd die voor de betreffende dienst recentelijk in contact zijn geweest met
het drinkwaterbedrijf. Met behulp van de enquête is de tevredenheid gepeild over de
dienstverlening voor de volgende onderscheiden diensten:

verhelpen van storingen,

onderhoud,

verhuizing/klantmutaties,

meteropname,

facturering.
Vervolgens is per drinkwaterbedrijf en voor de sector als geheel een gemiddeld
rapportcijfer berekend.
Resultaat
Figuur 3.1: Klanttevredenheid (rapportcijfer)
10,0

Vitens

Waternet

PWN

7,9

7,7

7,8

7,8

7,8

Sector

WMD

7,7

WML

7,7

Brabant Water

7,6

Evides

7,8

Oasen

8,0

Dunea

7,8

WBG

8,0
6,0
4,0
2,0
0,0

Toelichting

6

Alle drinkwaterbedrijven hebben bij één of meerdere indicatoren een response lager dan 200. In alle gevallen was
de response groot genoeg om de score statistisch verantwoord over te nemen.

Pagina 15 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Het gemiddelde rapportcijfer dat de klanten de drinkwatersector in 2015 geven is
7,8. De rapportcijfers van de drinkwaterbedrijven hebben een spreiding tussen 7,6
(Waternet) en 8,0 (WMD).
3.2 Leveringsonderbrekingen
Inleiding
De indicator leveringsonderbrekingen geeft aan hoe lang een administratieve
aansluiting7 in een jaar gemiddeld zonder water heeft gezeten. De indicator is door
de drinkwatersector ontwikkeld als onderdeel van de ‘ondermaatse
leveringsminuten’ (OLM).8
Voor de aanleiding van leveringsonderbrekingen wordt onderscheid gemaakt in
geplande onderbrekingsduur vanwege onderhoud en ongeplande onderbrekingsduur
vanwege storingen. Voor elk drinkwaterbedrijf en voor de sector als geheel wordt de
onderbrekingsduur als gevolg van storingen en als gevolg van onderhoud separaat
weergegeven. Voor de ongeplande onderbrekingsduur wordt separaat zichtbaar
gemaakt welk aandeel van de storingen wordt veroorzaakt door derden.
Resultaat
Tabel 3.2: Leveringsonderbreking per administratieve aansluiting per jaar (in
minuten en seconden)
Drink-waterbedrijf

Door
Onderhoud

Door
storingen

Totaal

Door storingen
veroorzaakt
door derden

WBG

10:49

5:21

16:10

1:12

WMD

10:06

6:28

16:34

0:39

Vitens

5:23

8:28

13:51

1:07

Waternet

14:38

3:10

17:48

0:51

PWN

10:16

6:39

16:55

1:22

Dunea

9:58

1:26

11:24

0:07

Oasen

13:29

3:21

16:50

0:50

Evides

11:31

5:07

16:38

0:31

Brabant Water

9:50

7:58

17:48

0:39

WML

7:45

8:43

16:28

0:32

Sector

9:01

6:33

15:34

0:50

Toelichting
In 2015 was de waterlevering van een huishouden door storingen en gepland
onderhoud gemiddeld 15:34 minuten onderbroken, waarvan 9:01 minuten door
gepland onderhoud en 6:33 minuten door storingen.
Leveringsonderbrekingen door gepland onderhoud variëren van 5:23 minuten voor
Vitens tot 14:38 minuten voor Waternet. Leveringsonderbrekingen door storingen
variëren van 1:26 minuten voor Dunea tot 8:43 minuten voor WML.
Gemiddeld 5,3% van de leveringsonderbrekingsduur is het gevolg van storingen
veroorzaakt door derden, variërend van 1,0% bij Dunea tot 8,1% bij PWN en Vitens.
7

Een administratieve aansluiting is een verbruiksadres. Het aantal administratieve aansluitingen betreft het totaal
aantal huishoudens en locaties van ondernemingen die worden voorzien van drinkwater. Bij berekeningen wordt
uitgegaan van het gemiddeld aantal administratieve aansluitingen in een jaar. Dit is het gemiddelde van het aantal
aan het begin en het aantal aan het einde van een jaar.
8
KWR 05.081 versie 2014.

Pagina 16 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

De drinkwatersector geeft aan dat ze niet zonder meer een verklaring kan geven
voor de verschillen in leveringsonderbrekingen tussen de bedrijven. Die worden
veroorzaakt door verschillende factoren, zoals:



toestand van de bodem: grondsoort, zetting;
toegepaste leveringsdruk: bij hoge leveringsdruk is er een groter risico op
breuk;
incidenten: een incident dicht bij een pompstation heeft een grotere impact
dan een incident aan het einde van het distributienet;
vervangingsbeleid: indien een bedrijf meerdere jaren niet aan sanering van
zwakke leidingen doet, kan dat op termijn leiden tot meer storingen;
andere factoren, zoals de toegepaste leidingmaterialen, hun leeftijd en zeker
ook het ontwerp van het leidingnet.





3.3 Druk in het distributienet
Inleiding
Drinkwaterbedrijven moeten drinkwater met een voldoende hoge druk aan de klant
leveren. De waterdruk moet tijdens de levering te allen tijde minimaal 150
kilopascal (kPa) zijn. Per drinkwaterbedrijf wordt de gemiddelde druk bij het
leveringspunt gerapporteerd. Op sectorniveau wordt de verandering in de tijd
weergegeven.
Resultaat
Figuur 3.3: Dynamische waterdruk in het distributienet (kPa)
500
400

332

338

364

324

300

251

290

250

276

400
313

302

312

200

150

100
0
Norm

Sector 2012

Sector 2015

WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

Vitens

WMD

WBG

Toelichting
De gemiddelde waterdruk bij de klant bedraagt in 2015 gemiddeld 313 kPa. Tussen
de bedrijven varieert dat getal van 250 tot 400 kPa. Dat is vergelijkbaar met het
beeld in 2012.
De waterdruk moet tijdens de levering te allen tijde minimaal 150 kilopascal
(kPa) zijn. Om dat in het netwerk voor elke klant te garanderen, geeft de sector
aan, werken de drinkwaterbedrijven met een gemiddeld hogere druk. Zo kunnen
ook klanten aan het einde van het leidingnetwerk van water met voldoende druk
worden voorzien.

Pagina 17 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

4

De milieuaspecten van de drinkwatervoorziening

4.1 Elektriciteitsverbruik
Inleiding
Elk drinkwaterbedrijf levert de ILT gegevens over het totale elektriciteitsverbruik in
Megawattuur (MWh) voor het productie- en distributieproces van drinkwater. Dit is
inclusief ontharding. Het verbruik voor overige doeleinden (verwarming van
gebouwen, brandstof voor vrachtwagen en auto’s et cetera) is niet meegerekend.
Koopt een drinkwaterbedrijf ruw water/halffabricaat voor de drinkwaterproductie in
(bijvoorbeeld van Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland), dan levert het
tevens het elektriciteitsverbruik in MWh aan dat gemoeid was met de productie en
het transport van dat halffabricaat.
Het elektriciteitsverbruik wordt hierna vermeld in kWh per m3 geproduceerd
drinkwater per drinkwaterbedrijf en op sectorniveau. Er wordt geen onderscheid
gemaakt naar eigen opwekking van de elektriciteit en onttrekking aan het net.
Resultaat
Figuur 4.1: Elektriciteitsverbruik voor de productie en distributie per m³
geproduceerd drinkwater (kWh/m³)
1,00

0,85

0,80
0,54
0,43

Vitens

0,40

0,44

WMD

0,60
0,34

0,60

0,60

0,56

0,50
0,40

0,39

0,20
0,00
Sector

WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

WBG

Toelichting
In 2015 heeft de sector in totaal 564.383 MWh aan elektriciteit verbruikt voor de
productie en distributie van 1.136 miljoen m3 drinkwater. Het gemiddelde
elektriciteitsverbruik bedraagt 0,50 kWh per m3 geproduceerd drinkwater. PWN,
Dunea, Oasen, Evides en WML scoren hoger dan het sectorgemiddelde. PWN
verbruikt de meeste energie per m3 drinkwater.
De drinkwatersector geeft aan dat de verschillen in energieverbruik worden
veroorzaakt door verschillende factoren:


De indicator zelf is deels oorzaak van het verschil. Het gaat om de
elektriciteit die wordt gebruikt voor het productie- en distributieproces,
ongeacht of het bedrijf het drinkwater zelf heeft geproduceerd of heeft
ingekocht.

Pagina 18 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015









PWN koopt relatief veel drinkwater in. Het elektriciteitsgebruik gemoeid met
de distributie (door PWN) hiervan wordt meegenomen. Het totaal aantal kWh
voor productie en distributie wordt gedeeld door m3’s geproduceerd
drinkwater door PWN. Mede hierdoor komt PWN relatief hoog uit. Bij
bedrijven die drinkwater verkopen aan andere bedrijven (vooral Waternet)
werkt dit precies andersom.
De zuiveringsinspanning verschilt per bedrijf. Om verontreinigingen uit het
water te zuiveren investeren de drinkwaterwaterbedrijven in additionele
zuivering. Daarvoor maken ze gebruik van geavanceerde technieken, zoals
membraanfiltratie, geavanceerde oxidatie en UV-desinfectie. Zuivering
brengt, evenals ontharding, een hoog energiegebruik met zich mee.
Er is een verschil tussen grond- en oppervlaktewater. Oppervlaktewater vergt
in het algemeen een grotere zuiveringsinspanning (en dus een hoger
energiegebruik) dan grondwater.
Het aantal pompstations.

4.2 Reststoffen
Inleiding
Wat een reststof is voor het ene bedrijf, kan een grondstof zijn voor het andere. De
Reststoffenunie Waterleidingbedrijven BV9 is door de drinkwaterbedrijven in 1995
opgericht om nieuwe bestemmingen te zoeken voor reststoffen van
drinkwaterproductie. Het doel is oplossingen te vinden die het milieu minder of niet
belasten door nuttige toepassing van reststromen en die daarnaast financieel
aantrekkelijk zijn. Alle drinkwaterbedrijven in Nederland zijn aandeelhouder van de
Reststoffenunie.
Reststoffen uit de drinkwaterproductie worden toegepast in de baksteenindustrie,
waar ijzerhoudend slib, dat vrijkomt bij het schoonspoelen van de snelfilters, wordt
gebruikt als kleur- en vulstof. Kalkkorrels, die vrijkomen bij ontharding, worden
onder meer door de staalindustrie en bij kolenvergassing gebruikt. Weer andere
reststoffen worden ingezet als bouwstof, bijvoorbeeld als vulstof van geluidswallen
langs autowegen.
Per drinkwaterbedrijf worden hierna de hoeveelheid en het aandeel nuttig
toegepaste reststoffen gepresenteerd. Op sectorniveau wordt de verandering in de
tijd weergegeven.

9

Sinds 1 juli 2016 Aquaminerals BV

Pagina 19 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Resultaat
Tabel 4.2: Reststoffen drinkwaterproductie
Drinkwaterbedrijf

Hoeveelheid
(ton)

WBG
WMD
10

Nuttig
toegepast (%)

23.345

100

7.442

100

Vitens

54.706

99

Waternet

38.073

100

PWN

12.676

100

Dunea

50.425

100

Oasen

14.622

100

Evides

4.508

100

Brabant Water

23.912

100

WML

12.500

100

Sector 2015

242.209

100

Sector 2012

188.274

98

Toelichting
In 2015 werden nagenoeg alle reststoffen nuttig toegepast. Dat is een lichte stijging
ten opzichte van 2012, toen 98% van de reststoffen nuttig werd toegepast.
4.3 Lek- en spuiverliezen
Inleiding
Lek- en spuiverliezen geven een beeld van de kwaliteit van het distributienet.
Een goede indicatie van waterverlies in het distributienet wordt gegeven door het
zogenoemde ‘niet in rekening gebracht gebruik’ (NIRG). Dit is het verschil tussen de
drinkwaterafgifte aan het net en het aan de klanten gefactureerde
drinkwatergebruik. Het NIRG bestaat naast verliezen door lekkages ook uit verliezen
in verband met het doorspoelen van leidingen en schoonmaakwerkzaamheden
(spuien), meetverschillen, afname uit brandkranen en illegale afname. De werkelijke
distributieverliezen zijn dus lager.
Per drinkwaterbedrijf wordt het NIRG hieronder gepresenteerd op basis van
procentueel aandeel van in het net gebracht drinkwater en in m3 per km leiding per
dag. Op sectorniveau wordt de verandering in de tijd weergegeven.

10

Vitens geeft aan dat bij de productie van drinkwater 420 ton aan reststoffen is vrijgekomen dat door

omstandigheden niet kon worden hergebruikt.

Pagina 20 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Resultaat
Figuur 4.3: Niet in rekening gebracht gebruik
% van in net gebracht drinkwater

10,0

8,7

m3 per km leiding per dag

8,0
6,0

6,2

6,1

5,9

5,3

5,0
3,4

4,0
2,0

1,5

0,9

4,0

3,2

2,6
1,6

1,2

5,4

5,2

1,8

4,8

2,5

1,6
0,7

1,5

1,5

1,3

0,0
Sector 2012

Sector 2015

WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

Vitens

WMD

WBG

Toelichting
Het NIRG varieert tussen de drinkwaterbedrijven van 2,5% tot 8,7%. De hoogste
score is voor Evides, de laagste score voor Brabant Water. Gemiddeld bedraagt het
NIRG in de sector 5,4% van de 1.187 miljoen m3 in het net gebrachte drinkwater,11
een stijging van 0,6%-punt ten opzichte van 2012. Uitgedrukt per kilometer leiding
varieert het NIRG tussen de 0,7 en 3,2 m3 per kilometer per dag, met een
sectorgemiddelde van 1,5 m3 per kilometer per dag. De hoogste scores zijn voor
Evides en Waternet met een NIRG van respectievelijk 3,2 en 2,6 m3 per kilometer
per dag.
Het NIRG schommelt al jaren rond de 5%. Volgens de sector is het te vroeg om
conclusies te kunnen trekken nu het incidenteel hoger is.
De mate van verstedelijking kan een rol kan spelen bij het lekverlies van m3 per
kilometer per dag. Bij een hoge bevolkingsdichtheid met veel aansluitingen
zullen de meeste lekverliezen voorkomen. Dat kan een verklaring zijn van het
lekverlies door Waternet.
4.4 Duurzaamheid inkoopbeleid
Inleiding
Duurzaam inkopen betekent dat bij het inkoopproces zowel milieu-, sociale als
economische aspecten worden meegewogen. Als bedrijven en overheid duurzaam
inkopen krijgt de markt voor duurzame producten een stevige impuls, waardoor er
meer producten op de markt komen die zich qua prijs en kwaliteit kunnen meten
met niet-duurzame producten.
Om de duurzaamheid van het inkoopbeleid in kaart te brengen heeft de ILT de
drinkwaterbedrijven gevraagd of ze een duurzaam inkoopbeleid hebben opgesteld
waarin ambities en doelstellingen zijn vastgelegd, of ze een procedure hebben om
de duurzaamheid van de in te kopen goederen dan wel de uitbesteding te toetsen,
regelmatig te evalueren, of en hoe de gemaakte afspraken op het gebied van
duurzaam inkopen zijn nageleefd, en of ze extern communiceren over de ambities
11

Het in het net gebrachte drinkwater is de som van geproduceerd drinkwater en ingekocht drinkwater. Beide
worden in het transport- en distributienet gebracht om naar de klanten te worden getransporteerd/gedistribueerd.

Pagina 21 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

en doelstellingen van duurzaam inkopen.
Toelichting
Alle drinkwaterbedrijven hebben beleid voor duurzame inkoop vastgelegd en hebben
ambities hierover vormgegeven (zie bijlage C). De taken en verantwoordelijkheden
zijn vastgelegd in het inkoopbeleid of het kwaliteitsmanagementsysteem. De
afspraken worden regelmatig (minimaal 1 x per jaar) geëvalueerd.
De drinkwaterbedrijven communiceren over het duurzame inkoopbeleid in het
jaarverslag, op hun websites en soms actief in aanbestedingsdocumenten.
Alle drinkwaterbedrijven hebben ter onderbouwing voorbeelden gegeven.

Pagina 22 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

5

Kostenefficiëntie alsmede onderzoek & ontwikkeling

In dit hoofdstuk zijn de financiële prestaties van de drinkwaterbedrijven vergeleken.
De bron voor de vergelijking zijn de jaarrekeningen van de drinkwaterbedrijven over
2015.
De volgende aspecten worden vergeleken:







kosten op bedrijfsniveau,
gerealiseerde efficiëntieverbetering,
investeringen in onderzoek & ontwikkeling,
vermogensopbouw,
uitkeringen aan aandeelhouders,
vervangingsopgave van de drinkwaterinfrastructuur.

De benodigde data en definities zijn opgenomen in bijlage A van het protocol
“Financieel Model Prestatievergelijking”. Dat wordt alleen gebruikt voor onderlinge
vergelijking van de bedrijven in deze prestatievergelijking en kan afwijken van de
kostentoedeling in het kader van het tarieftoezicht op de drinkwaterbedrijven.
Het model richt zich op de drinkwateractiviteiten ten behoeve van de klant in het
eigen voorzieningsgebied. Om de bedrijven onderling te kunnen vergelijken blijven
opbrengsten, kosten en activa die samenhangen met onderlinge leveringen en nietwettelijke taken buiten beschouwing, evenals enkele opbrengstenposten. Wat
overblijft wordt in deze prestatievergelijking aangeduid als de
drinkwateropbrengsten, drinkwaterkosten, drinkwaterwinst, drinkwateractiva van de
drinkwateractiviteiten.
5.1 Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau
Inleiding
Tussen de bedrijven onderling worden de drinkwaterkosten vergeleken, verdeeld
over de kostencategorieën:








Operationele kosten hebben betrekking op het bedrijfsproces van de
drinkwaterbedrijven en bestaan uit kostensoorten als personeel, materialen en
diensten van derden.
Vermogenskosten omvatten de kosten van het eigen vermogen en de kosten van
het vreemd vermogen. Als kosten van het eigen vermogen wordt gekeken naar
de winst (zowel uitgekeerde als gereserveerde winst) en overige financiële
lasten en baten, zoals een eventueel financieel resultaat van deelnemingen. Als
kosten van vreemd vermogen wordt gekeken naar het saldo van de rentekosten
en de rentebaten. Voor vermogenskosten die geen betrekking hebben op
drinkwateractiviteiten wordt gecorrigeerd.
Belastingen die een direct gevolg zijn van de drinkwatervoorziening en daarom
specifiek zijn voor drinkwaterbedrijven, te weten provinciale
grondwaterheffingen, precario en andere vormen van leiding- en
concessievergoedingen.
Afschrijvingen op materiële activa, immateriële activa (bijvoorbeeld goodwill) en
financiële vaste activa (bijvoorbeeld deelnemingen) zijn conform de
jaarrekeningen verdisconteerd op basis van historische kostprijs. Voor

Pagina 23 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

afschrijvingskosten die geen betrekking hebben op drinkwateractiviteiten wordt
gecorrigeerd.
De kosten waarop de vergelijking is gebaseerd sluiten aan op de kostengegevens in
de jaarrekening. Kosten voor niet-wettelijke taken en engros leveringen aan andere
drinkwaterbedrijven worden hierbij buiten beschouwing gelaten.
Van elk drinkwaterbedrijf worden hieronder de kosten per administratieve
aansluiting en per afgeleverde m3 drinkwater12 op bedrijfsniveau gepresenteerd.
Resultaat
Tabel 5.1: Drinkwaterkosten 2015 (€)
Afschrijvingen per
afgeleverde m³

Afschrijvingen per
administratieve
aansluiting

Belasting per
afgeleverde m³

Belasting per
administratieve
aansluiting

Vermogenskosten per
afgeleverde m³

Vermogenskosten per
administratieve
aansluiting

Operationele kosten
per afgeleverde m³

Operationele kosten
per administratieve
aansluiting

Drinkwaterbedrijf
WBG

108,30

0,73

15,53

0,10

4,46

0,03

32,67

0,22

WMD

89,51

0,65

32,08

0,23

1,60

0,01

29,55

0,22

Vitens

74,28

0,58

32,74

0,25

2,87

0,02

36,15

0,28

Waternet

127,10

0,93

23,81

0,17

0,82

0,01

50,99

0,37

PWN

140,48

1,09

32,01

0,25

0,29

0,00

47,27

0,37

Dunea

122,24

1,03

28,99

0,25

17,01

0,14

48,81

0,41

Oasen

136,73

1,03

19,95

0,15

6,03

0,05

32,78

0,25

Evides

98,14

0,66

35,67

0,24

4,65

0,03

55,73

0,37

Brabant Water

91,82

0,62

28,04

0,19

2,91

0,02

22,46

0,15

WML

102,76

0,78

37,67

0,29

1,53

0,01

49,79

0,38

Sector

99,51

0,74

30,70

0,23

3,88

0,03

40,22

0,30

Figuur 5.2: Drinkwaterkosten (€) per administratieve aansluiting
300
250
161

153

146

WBG

WMD

Vitens

200

203

150

220

217

195

194

192

174

145

100
50
0
Sector

WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

12

Onder afgeleverd drinkwater wordt verstaan het totaal aantal m 3 drinkwater dat het drinkwaterbedrijf in een jaar
afzet aan eindverbruikers (huishoudelijk/zakelijk).

Pagina 24 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Figuur 5.3: Drinkwaterkosten (€) per afgeleverde m3
2,5
2,0

1,71

1,83

1,48
1,08

1,11

1,13

WBG

WMD

Vitens

1,5

1,47

1,45

1,30

1,29

0,98

1,0
0,5
0,0

Sector

WML

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

Toelichting
In de sector bedragen de totale kosten voor drinkwater gemiddeld €174 per
administratieve aansluiting en €1,29 per afgeleverde m3. De kosten voor drinkwater
bestaan gemiddeld voor 57% uit operationele kosten, voor 18% uit
vermogenskosten, voor 23% uit afschrijvingen en voor 2% uit belastingen.
De kosten variëren tussen de verschillende drinkwaterbedrijven. PWN heeft met
€220 per administratieve aansluiting de hoogste kosten, waar Brabant Water met
€145 het laagst scoort. Dunea heeft met €1,83 per afgeleverde m3 drinkwater de
hoogste kosten, waar Brabant Water met €0,98 het laagst scoort.
De verschillen in kosten worden volgens de sector veroorzaakt door verschillende
factoren:









Productietype: drinkwaterbedrijven kunnen worden getypeerd op basis van
het type water dat zij winnen. Oppervlaktewaterbedrijven hebben over het
algemeen hogere totale kosten per m3 dan grondwaterbedrijven, omdat zij
te maken hebben met een uitgebreider zuiveringsproces.
Grootte van de klant/afzet per administratieve aansluiting:
drinkwaterbedrijven met een gemiddeld lager gebruik per aansluiting
hebben in de regel hogere kosten per m3, vooral voor afschrijvingen en
operationele kosten. Evides heeft veel grote industriële klanten en
daardoor lagere kosten per aansluiting.
Ook de schaalgrootte van het drinkwaterbedrijf heeft effect op de kosten.
Netcomplexiteit: de netcomplexiteit is gedefinieerd als het aantal
administratieve aansluitingen per kilometer leiding. Naarmate het aantal
aansluitingen per kilometer toeneemt, zijn de operationele kosten in de
regel hoger. Ook een zeer lage netcomplexiteit tot hogere totale kosten
leiden, omdat per aansluiting meer kilometers leiding nodig zijn.
Precariorechten: alle gemeenten in het leveringsgebied van Dunea heffen
precariorechten. Daardoor piekt Dunea in belasting per aansluiting. Ook
een aantal gemeenten binnen het leveringsgebied van Evides, Oasen,
WBG, en Vitens heffen precariorechten. PWN, Waternet, WMD, Brabant
Water en WML hadden in 2015 geen gemeenten die precariorechten
hieven.

Pagina 25 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015





Provinciale grondwaterheffingen (=belasting). Bij oppervlaktewater spelen
die niet.
Vermogenskosten: het maakt uit in welke mate bedrijven vanuit eigen
vermogen of met geleend geld financieren.
Beleidskeuzes: hoe intensiever de zuivering, hoe hoger de kosten worden.
Dit speelt bijvoorbeeld bij PWN.

5.2 Gerealiseerde efficiëntieverbetering
Inleiding
Om de ontwikkeling van de kostenefficiëntie te bepalen worden door de tijd heen op
bedrijfsniveau de totale kosten per administratieve aansluiting per drinkwaterbedrijf,
gecorrigeerd voor inflatie, vergeleken. Het gaat hierbij om het totaal van de
operationele kosten, vermogenskosten, belastingen en afschrijvingen. Kosten voor
niet-wettelijke taken en en gros leveringen aan andere drinkwaterbedrijven zijn
buiten beschouwing gelaten.
Resultaat
Figuur 5.4: Ontwikkeling totale kosten drinkwater (€) per administratieve
aansluiting (gecorrigeerd voor inflatie)
2000

2003

2006

2009

PWN

Dunea

Oasen

1997

WN

400,00

2012

2015

350,00
300,00
250,00
200,00
150,00
100,00
50,00
0,00
Sector

WML

BW

Evides

Vitens

WMD

WBG

Toelichting
De figuur laat zien dat sinds 1997 voor de gehele sector de totale kosten per
administratieve aansluiting (gecorrigeerd voor inflatie) zijn gedaald. Voor de sector
gemiddeld met 38%.
Tussen 2012 en 2015 zijn de kosten voor de sector gemiddeld 2% gedaald. Niet bij
alle bedrijven zijn in deze periode de kosten gedaald; bij WMD en Dunea zijn de
kosten 1% gestegen.
Verschillen tussen bedrijven worden mede veroorzaakt door niet of minder
beïnvloedbare factoren, zoals het effect van belastingen en de zuiveringsinspanning.

Pagina 26 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

5.3 Investeringen in onderzoek & ontwikkeling
Inleiding
Voor de definitie van onderzoek & ontwikkeling sluit de ILT aan bij het CBS.
Kenmerkend is dat in het onderzoek gestreefd wordt naar oorspronkelijkheid én
vernieuwing. Onderzoek & ontwikkeling is het creatief, systematisch en planmatig
zoeken naar oplossingen voor praktische problemen, bijvoorbeeld
productieproblemen. Ook strategisch en fundamenteel onderzoek, met als doel
achtergrondkennis verkrijgen en de (puur) wetenschappelijke kennis vergroten
zonder per se naar direct economisch voordeel te streven of problemen op te lossen,
behoren tot onderzoek & ontwikkeling. Verder wordt het (uit)ontwikkelen van ideeën
of prototypes tot bruikbare processen en productierijpe producten tot onderzoek &
ontwikkeling gerekend.
Naast uitgaven aan eigen personeel worden voor de prestatievergelijking ook de
uitgaven meegeteld voor onderzoek & ontwikkeling door derden in opdracht van het
drinkwaterbedrijf. Het gaat vooral om bijdragen die waterbedrijven betalen voor de
bedrijfstakonderzoek (BTO).
Voor elk drinkwaterbedrijf zijn hieronder de uitgaven aan onderzoek & ontwikkeling
in totale aantallen euro’s en in euro’s per administratieve aansluiting gepresenteerd.
Resultaat
Tabel 5.5: Uitgaven onderzoek & ontwikkeling
DrinkWaterbedrijf
WBG

Uitgaven totaal
(€ 1.000)

Uitgaven per
administratieve aansluiting
(€)
727

2,58

WMD

724

3,59

Vitens

5.605

2,19

568

1,15

PWN

4.980

6,35

Dunea

1.471

2,40

Oasen

1.410

4,10

Evides

4.020

3,90

Brabant Water

1.380

1,22

WML

1.686

3,11

Sector

22.571

2,83

Waternet

Toelichting
De sector besteedt 22,6 miljoen euro aan onderzoek & ontwikkeling. Gemiddeld is
dat € 2,83 per administratieve aansluiting.
In absolute bedragen besteden Vitens, PWN en Evides het meest aan onderzoek &
ontwikkeling. PWN besteedt per administratieve aansluiting het meest aan
onderzoek & ontwikkeling.
De sector geeft aan dat alle bedrijven investeren in gezamenlijk
bedrijfstakonderzoek. De mate waarin ze investeren in onderzoek & ontwikkeling
is een beleidskeuze.

Pagina 27 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

5.4 Vermogensopbouw
Inleiding
De ILT vergelijkt de vermogensopbouw van drinkwaterbedrijven onderling door van
elk drinkwaterbedrijf het eigen vermogen (reserves en aandelenkapitaal) te
relateren aan het balanstotaal van de drinkwateractiva.
In het benchmarkmodel wordt het eigen vermogen voor drinkwateractiviteiten
afgeleid door de verhouding tussen drinkwateractiva en totaal aan activa te
vermenigvuldigen met het totaal eigen vermogen van het drinkwaterbedrijf.
De solvabiliteit is vervolgens berekend door het eigen vermogen voor
drinkwateractiviteiten te delen door de drinkwateractiva en te vermenigvuldigen met
100%.
Solvabiliteit is een waarde die aangeeft in welke mate een bedrijf in staat is op
lange termijn aan zijn financiële verplichtingen te voldoen.
Van elk drinkwaterbedrijf is hieronder de vermogensopbouw weergegeven;
balanstotaal activa voor drinkwateractiviteiten, aandeel eigen vermogen voor
drinkwateractiviteiten en solvabiliteit voor drinkwateractiviteiten.
Resultaat
Tabel 5.6: Vermogensopbouw
Drinkwaterbedrijf

Eigen vermogen,
ultimo jaar (€ 1.000)

Balanstotaal activa,
ultimo jaar (€ 1.000)

WBG

59.695

147.089

WMD

36.069

137.545

Vitens

475.773

1.708.201

8.259

303.787

PWN

200.984

703.096

Dunea

182.949

571.348

Oasen

93.385

236.043

Evides

357.732

816.526

Brabant Water

501.393

864.607

Waternet13

WML

186.027

566.185

Sector

2.102.266

6.054.426

13

Stichting Waternet heeft een andere rechtsvorm, en daardoor een lager eigen vermogen

Pagina 28 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Figuur 5.7: Solvabiliteit (%)
100
80
58,0

60
28,6

27,9

39,6

43,8
32,9

33,2

Sector

26,2

32,0

WML

40,6
40
20
2,7
0

Brabant Water

Evides

Oasen

Dunea

PWN

Waternet

Vitens

WMD

WBG

Toelichting
Voor de drinkwaterbedrijven geldt een maximale solvabiliteit van 70%14.
Alle bedrijven voldoen aan deze wettelijke eis.
5.5 Uitkeringen aan aandeelhouders
Inleiding
De uitgekeerde dividenden worden onderling vergeleken door ze te relateren aan de
drinkwaterwinst en de totale drinkwateropbrengst van elk drinkwaterbedrijf.
Van elk drinkwaterbedrijf worden hieronder de uitgekeerde dividenden weergegeven
en het aandeel dat deze uitmaken van de winst en de opbrengst.
Resultaat
Tabel 5.8: Dividend drinkwateractiviteiten
Drinkwaterbedrijf

Dividend
(€ 1.000)

Dividend als
percentage van de
winst (%)

Dividend als
percentage van de
opbrengst (%)

WBG

0

0,0

0,0

WMD

3

0,1

0,0

Vitens

22.100

46,4

5,9

0

0,0

0,0

PWN

664

7,1

0,4

Dunea

0

0,0

0,0

Oasen

0

0,0

0,0

Evides

13.000

51,5

6,5

Brabant Water

0

0,0

0,0

WML

0

0,0

0,0

35.767

24,9

2,6

Waternet

Sector

Toelichting
14

Besluit van de Minister van Infrastructuur en Milieu, van 28 oktober 2013, nr. IENM/BSK-2013/239469, ter

vaststelling van het maximaal toegestane aandeel eigen vermogen, bedoeld in artikel 10, tweede lid, van de
Drinkwaterwet, voor 2014 en 2015

Pagina 29 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Niet alle bedrijven keren een dividend uit. De bedrijven die dividend uitkeren, keren
slechts een deel van de winst uit. In relatie tot de opbrengsten is het slechts een
fractie van het totaal. De keuze om dividend uit te keren wordt gemaakt door de
aandeelhouders van het drinkwaterbedrijf. Veelal wordt de winst niet gebruik voor
dividend, maar om te herinvesteren in het bedrijf.
5.6 Vervangingsopgave van de drinkwaterinfrastructuur
Inleiding
De drinkwaterinfrastructuur in Nederland is in de Beleidsnota Drinkwater van april
2014 benoemd tot beleidsprioriteit. Die infrastructuur is in goede staat en
leveringszeker, maar de komende decennia zal de druk om erin te investeren
toenemen. In de uitvoeringsagenda is opgenomen dat de ILT in de
prestatievergelijking aandacht besteedt aan de inspanningen die de bedrijven doen
om de infrastructuur te vervangen. In dat kader volgt de ILT de investeringen in het
leidingnet.
Hieronder wordt van elk drinkwaterbedrijf de investering in vervanging van het
leidingnet in 2015 gepresenteerd ten opzichte van het bedrag dat daarvoor van
tevoren is ingepland én van de totale gerealiseerde investeringen in 2015.
Resultaat
Tabel 5.9: Vervangingsinvestering leidingnet
Drinkwaterbedrijf

WBG

Totaal
Investeringen
investeringen in vervanging
(€ 1.000)
leidingnet
(€ 1.000)

13.777

Vooraf
geraamde
investeringen
in vervanging
leidingnet
(€ 1.000)

Aandeel
vervangings
investeringen
leidingnet in
totaal
investeringen
(%)

Realisatie
vervangings
investeringen
t.o.v. raming
(%)

8.689

56,3

89,3

7.762

WMD

16.114

7.334

7.135

45,5

102,8

Vitens

104.016

42.278

51.161

40,6

82,6

Waternet

22.580

7.256

10.625

32,1

68,3

PWN

36.987

9.066

14.692

24,5

61,7

Dunea

49.913

11.462

16.084

23,0

71,3

Oasen

35.712

16.577

14.049

46,4

118,0

Evides

76.050

37.795

38.974

49,7

97,0

Brabant
Water

67.436

27.047

29.976

40,1

90,2

WML

30.752

19.389

21.211

63,0

91,4

Sector

453.337

185.966

212.596

41,0

87,5

Toelichting
De totale investering van de sector in de vervanging van het leidingnet bedraagt in
2015 186 miljoen euro. Dit is 41% van de totale investeringen van de sector.

Pagina 30 van 40

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Bijlage A Data hoofdstuk 2

Kwaliteitsmetingen
Ruw water
Af pomp
Distributie
Totaal

WBG

WMD

Vitens

Waternet

PWN

Dunea

Oasen

Evides

Brabant
Water

WML

Sector

Gepland (meetprogramma)

3.567

6.156

98.227

18.124

14.849

8.144

10.131

16.064

15.731

12.821

203.814

Uitgevoerd (REWAB)

4.982

8.538

111.574

17.769

14.212

8.650

9.587

21.154

15.248

15.513

227.227

Gepland (meetprogramma)

4.134

6.056

168.297

19.396

18.266

13.623

13.364

11.850

28.622

16.969

300.577

Uitgevoerd (REWAB)

4.391

7.317

164.552

19.910

19.131

14.018

13.902

25.779

27.611

18.151

314.762

Gepland (meetprogramma)

6.413

4.791

280.162

17.903

25.612

14.082

8.542

23.758

33.175

16.747

431.185

Uitgevoerd (REWAB)

9.470

7.639

301.631

20.486

31.091

15.926

9.921

42.269

32.892

18.069

489.394

Gepland (meetprogramma)

14.114

17.003

546.686

55.423

58.727

35.849

32.037

51.672

77.528

46.537

935.576

Uitgevoerd (REWAB)

18.943

23.494

577.757

58.165

64.434

38.594

33.410

89.672

75.751

51.733

1.031.953

percentage uitgevoerd

134%

138%

106%

105%

110%

108%

104%

174%

98%

111%

110%

Normoverschrijdingen

WBG

Gezondheidskundige

aantal waarnemingen

parameters (acuut)

aantal overschrijdingen

WMD

Vitens

Waternet

PWN

Dunea

Oasen

Evides

Brabant
Water

WML

Sector

2.431

1.991

19.298

8.767

17.769

8.011

2.064

11.626

8.307

4.243

0

2

3

2

1

2

2

1

3

3

11

percentage overschrijdingen

0,00%

0,10%

0,02%

0,02%

0,01%

0,02%

0,10%

0,01%

0,04%

0,07%

0,03%

Gezondheidskundige

aantal waarnemingen

1.896

2.874

70.552

6.511

7.948

6.217

7.828

14.221

6.425

4.907

129.379

parameters (niet-acuut)

aantal overschrijdingen

0

0

9

1

0

0

0

0

0

0

10

percentage overschrijdingen

0,00%

0,00%

0,01%

0,02%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,01%

Bedrijfstechnische

aantal waarnemingen

8.093

8.304

130.286

9.757

14.439

7.130

8.791

31.262

22.025

12.680

252.767

parameters

aantal overschrijdingen

2

3

89

3

26

0

4

42

3

5

177

percentage overschrijdingen

0,02%

0,04%

0,07%

0,03%

0,18%

0,00%

0,05%

0,13%

0,01%

0,04%

0,07%

Klantgerichte

aantal waarnemingen

3.313

2.772

50.551

6.457

7.138

3.480

2.488

13.716

8.901

4.052

102.868

parameters

aantal overschrijdingen

0

0

55

4

0

0

0

10

2

2

73

0,00%

0,00%

0,11%

0,06%

0,00%

0,00%

0,00%

0,07%

0,02%

0,05%

0,07%

percentage overschrijdingen

34.251

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Bijlage B Data hoofdstuk 3, 4 en 5

Variabele

WBG

WMD

Vitens

Waternet

PWN

Dunea

Oasen

Evides

Brabant
Water

WML

Sector 2015

Sector 2012

Protocol 2.2.1 (Bijlage B)
Rapportcijfer
klanttevredenheid voor het
verhelpen van storingen
Rapportcijfer
klanttevredenheid voor
onderhoud
Rapportcijfer
klanttevredenheid voor
verhuizingen en klantmutaties
Rapportcijfer
klanttevredenheid voor
meteropname
Rapportcijfer
klanttevredenheid voor
facturering
Protocol 2.2.2
Aantal minuten onderbreking
per administratieve aansluiting
per jaar, veroorzaakt door
onderhoud
(minuten:seconden)
Aantal minuten onderbreking
per administratieve aansluiting
per jaar, veroorzaakt door
storingen (idem)
Aantal minuten onderbreking
per administratieve aansluiting
per jaar, door storingen
veroorzaakt door derden
(idem)
Protocol 2.2.2 (voetnoot)
Aantal administratieve
aansluitingen

7,4

7,9

7,4

7,2

7,2

7,9

8,0

7,3

7,4

7,3

7,5

7,9

7,8

7,5

7,7

7,6

7,6

7,3

7,7

7,8

7,6

7,7

7,7

8,0

8,0

7,3

7,9

7,5

8,0

7,8

7,9

7,9

7,8

8,2

8,2

8,1

8,0

8,0

8,0

8,2

8,1

8,2

8,2

8,1

7,8

7,9

7,8

7,6

7,8

7,7

7,9

7,7

7,9

7,9

7,8

10:49

10:06

05:23

14:38

10:16

9:58

13:29

11:31

9:50

07:45

9:01

05:21

06:28

08:28

03:10

06:39

01:26

03:21

05:07

07:58

08:43

6:33

01:12

00:39

01:07

00:51

01:22

00:07

00:50

00:31

00:39

00:32

0:50

281.365

201.504

2.564.517

496.160

784.781

613.676

343.819

1.030.956

1.128.659

541.744

7.987.179

7.904.883

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Variabele

WBG

WMD

Vitens

Waternet

PWN

Dunea

Oasen

Evides

Brabant
Water

WML

Sector 2015

Sector 2012

Protocol 2.2.3
Druk in distributienet (kPa)
Protocol 2.3.1
Stroomgebruik door en gros
leverancier halffabricaat (MWh)
Elektriciteitsgebruik voor
waterproductie (excl. voor
halffabricaat) en distributie
(MWh)
Elektriciteitsgebruik voor
waterproductie (incl. voor
halffabricaat) en distributie
(MWh)
Elektriciteitsgebruik voor
waterproductie (incl. voor
halffabricaat) en distributie
(kWh)
Geproduceerd drinkwater (m³)
Elektriciteitsgebruik voor
productie en distributie per m³
geproduceerd (kWh/m³)
Protocol 2.3.2
Reststoffen uit
drinkwaterzuivering, totaal
(ton)
Reststoffen uit
drinkwaterzuivering, nuttig
toegepast (ton)
Reststoffen uit
drinkwaterzuivering, nuttig
toegepast (%)
Protocol 2.3.3
Drinkwaterafgifte aan het net
(m³)
Niet in rekening gebracht
gebruik (NIRG) (m³)
Verkocht drinkwater (incl. en
gros) (m³)
Netlengte (km)

332

338

324

251

290

250

276

302

364

400

313

312

0

0

0

8.503

11.980

0

0

0

0

0

20.483

15.256

13.798

150.138

26.367

64.005

42.492

24.617

92.073

72.314

42.840

543.900

15.256

13.798

150.138

34.870

75.985

42.492

24.617

92.073

72.314

42.840

564.383

15.256.190

13.798.000

150.138.000

34.870.000

75.985.000

42.492.000

24.617.154

92.073.000

72.313.960

42.840.000

564.383.304

44.286.096

31.428.998

346.573.610

89.300.000

89.300.108

78.068.088

41.273.957

165.103.753

179.544.583

71.106.084

1.135.985.277

0,34

0,44

0,43

0,39

0,85

0,54

0,60

0,56

0,40

0,60

0,50

23.345

7.442

54.706

38.073

12.676

50.425

14.622

4.508

23.912

12.500

242.209

188.274

23.345

7.442

54.286

38.073

12.676

50.425

14.622

4.508

23.912

12.500

241.789

184.837

100

100

99

100

100

100

100

100

100

100

100

98

45.921.337

32.709.954

352.130.492

89.300.000

106.690.014

80.306.721

48.430.467

175.437.560

179.547.077

76.284.856

1.186.758.478

1.167.176.539

2.702.266

1.648.073

21.306.083

3.000.000

5.682.755

3.220.000

2.495.206

15.268.553

4.473.077

4.729.661

64.525.674

56.455.433

43.219.071

31.061.881

330.824.409

86.300.000

101.007.259

77.086.721

45.935.261

160.169.007

175.074.000

71.555.195

1.122.232.804

1.110.952.093

5.087

4.990

47.196

3.120

9.916

4.808

4.142

13.167

18.150

8.762

119.339

119.134

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Variabele
NIRG per kilomter leiding (m³
/ km / dag)
Niet in rekening gebracht
gebruik (NIRG) (%)
Protocol 2.3.4 (Bijlage C)
Beleid duurzaam inkopen
opgesteld (ja / nee)
Protocol 2.4 / Bijlage A 3.1
Opbrengsten huishoudens
(incl. Flats) (€ 1.000)
Opbrengsten uit de zakelijke
markt (€ 1.000)
(Her)controles wettelijke
controletaak (€ 1.000)
Verhuur van apparatuur en
installaties (€ 1.000)
Incassoboetes (€ 1.000)
Verhuisbijdragen (€ 1.000)
Opbrengsten uit
drinkwateractiviteiten (€
1.000)
Protocol 2.4 / Bijlage A 3.2
Opbrengsten niet-wettelijke
taken en andere buiten
beschouwing blijvende
opbrengsten (€ 1.000)

WBG

WMD

Vitens

Waternet

PWN

Dunea

Oasen

Evides

Brabant
Water

WML

Sector 2015

Sector 2012

1,5

0,9

1,2

2,6

1,6

1,8

1,6

3,2

0,7

1,5

1,5

1,3

5,9

5,0

6,1

3,4

5,3

4,0

5,2

8,7

2,5

6,2

5,4

4,8

ja

ja

ja

ja

ja

Ja

ja

ja

ja

ja

-

29.152,20

24.877,40

298.084,90

74.212,00

145.117,00

96.411,95

50.831,00

154.852,90

119.498,80

88.911,20

1.081.949,35

14.072,20

4.610,40

61.819,80

26.138,00

25.939,00

32.754,62

14.787,00

42.661,90

40.200,40

11.135,60

274.118,92

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,76

0,00

0,00

0,00

203,00

203,76

749,50

525,40

9.766,90

0,00

1.636,00

587,61

944,00

1.675,40

2.139,40

2.314,00

20.338,21

936,90

502,90

4.339,50

132,00

0,00

2.678,80

360,00

1.007,10

2.068,10

1.315,60

13.340,90

374,80

258,80

502,00

96,00

0,00

763,69

288,00

0,00

0,00

0,00

2.283,29

45.285,60

30.774,90

374.513,10

100.578,00

172.692,00

133.197,43

67.210,00

200.197,30

163.906,70

103.879,40

1.392.234,43

5.320,20

7.240,90

35.186,40

13.610,00

20.014,60

12.754,32

4.028,00

61.549,00

28.956,10

8.843,60

197.503,12

1.255,50

321,60

7.353,50

405,00

231,24

10.439,60

2.072,00

4.794,64

3.283,40

828,00

30.984,48

4.368,70

6.463,30

83.954,30

11.815,00

25.119,00

17.789,54

6.858,00

36.770,80

31.646,50

20.406,40

245.191,54

9.190,80

5.953,70

92.718,10

25.297,00

37.098,46

29.955,00

11.271,00

57.453,23

25.344,90

26.974,60

321.256,78

30.470,60

18.036,30

190.487,20

63.061,00

110.243,30

75.013,29

47.009,00

101.178,63

103.631,90

55.670,40

794.801,62

Protocol 2.4 / Bijlage A 3.3
Drinkwaterbelasting (€ 1.000)
Protocol 2.4 / Bijlage A 3.4
Drinkwatervermogenskosten
(€ 1.000)
Protocol 2.4 / Bijlage A 3.5
Drinkwaterafschrijvingen
(€ 1.000)
Protocol 2.4 / Bijlage A 3.6
Drinkwater operationele
kosten (€ 1.000)

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Variabele
Protocol 2.4.1
Drinkwaterbelasting per
administratieve aansluiting
Drinkwaterbelasting per
afgeleverde m³
Drinkwaterafschrijvingen per
administratieve aansluiting
Drinkwaterafschrijvingen per
afgeleverde m³
Drinkwateroperationele kosten
per administratieve aansluiting
Drinkwateroperationele kosten
per afgeleverde m³
Drinkwatervermogenskosten
per administratieve aansluiting
Drinkwatervermogenskosten
per afgeleverde m³
Protocol 2.4.1 (voetnoot)
Verkocht drinkwater in eigen
voorzieningsgebied (m³)
Protocol 2.4.1
Totale drinkwaterkosten
(€ 1.000)
Totale drinkwaterkosten per
afgeleverde m³
Protocol 2.4.1 / 2.4.2
Totale drinkwaterkosten per
administratieve aansluiting
Protocol 2.4.3
Uitgaven onderzoek &
ontwikkeling (€ 1.000)
Uitgaven onderzoek &
ontwikkeling per
administratieve aansluiting
Protocol 2.4.4
Aandelenkapitaal, ultimo jaar
(€ 1.000)
Reserves, ultimo jaar
(€ 1.000)

WBG

WMD

Vitens

Waternet

PWN

Dunea

Oasen

Evides

Brabant
Water

WML

Sector 2015

Sector 2012

4,46

1,60

2,87

0,82

0,29

17,01

6,03

4,65

2,91

1,53

3,88

0,030

0,012

0,022

0,006

0,002

0,144

0,045

0,031

0,020

0,012

0,029

32,67

29,55

36,15

50,99

47,27

48,81

32,78

55,73

22,46

49,79

40,22

0,219

0,215

0,280

0,371

0,367

0,412

0,246

0,374

0,151

0,377

0,297

108,30

89,51

74,28

127,10

140,48

122,24

136,73

98,14

91,82

102,76

99,51

0,727

0,652

0,576

0,926

1,091

1,032

1,028

0,659

0,618

0,778

0,735

15,53

32,08

32,74

23,81

32,01

28,99

19,95

35,67

28,04

37,67

30,70

0,104

0,234

0,254

0,173

0,249

0,245

0,150

0,239

0,189

0,285

0,227

41.934.608

27.642.506

330.824.409

68.100.000

101.007.259

72.671.592

45.739.746

153.620.531

167.590.000

71.555.195

1.080.685.846

1.070.971.799

45.285,60

30.774,90

374.513,10

100.578,00

172.692,00

133.197,43

67.210,00

200.197,30

163.906,70

103.879,40

1.392.234,43

1.361.462,67

1,080

1,113

1,132

1,477

1,710

1,833

1,469

1,303

0,978

1,452

1,288

1,271

160,95

152,73

146,04

202,71

220,05

217,05

195,48

194,19

145,22

191,75

174,31

172,23

726,90

724,00

5.605,41

568,00

4.980,00

1.470,79

1.410,00

4.020,38

1.379,70

1.686,00

22.571,18

2,583

3,593

2,186

1,145

6,346

2,397

4,101

3,900

1,222

3,112

2,826

141,00

97,00

5.777,25

0,00

6.795,00

20.000,00

340,00

155,40

278,00

2.269,00

35.852,65

67.407,10

42.145,00

471.780,90

8.291,00

200.885,00

164.479,00

93.702,00

482.236,78

524.186,50

185.970,00

2.241.083,28

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Variabele
Solvabiliteit (%)

WBG

WMD

Vitens

40,6

26,2

166.439,30

161.087,00

147.089,10

137.545,00

19.350,20

23.542,00

166.439,30

Waternet
27,9

PWN

Dunea

Oasen

Evides

Brabant
Water

WML

Sector 2015

2,7

28,6

32,0

39,6

43,8

58,0

32,9

33,2

304.955,00

726.520,00

576.126,00

237.703,00

1.101.063,0
3

904.391,90

572.917,00

6.465.811,85

303.787,00

703.095,50

571.348,00

236.043,00

816.526,18

864.606,80

566.185,00

6.054.426,47

6.408,73

1.168,00

23.424,50

4.778,00

1.660,00

284.536,85

39.785,10

6.732,00

411.385,38

161.087,00

1.714.609,6
2

304.955,00

726.520,00

576.126,00

237.703,00

1.101.063,0
3

904.391,90

572.917,00

6.465.811,85

67.548,10

42.242,00

477.558,14

8.291,00

207.680,00

184.479,00

94.042,00

482.392,18

524.464,50

188.239,00

2.276.935,93

59.694,97

36.068,56

475.773,16

8.259,24

200.983,97

182.949,06

93.385,26

357.732,33

501.392,78

186.027,12

2.102.266,46

0,0

0,1

46,4

0,0

7,1

0,0

0,0

51,5

0,0

0,0

24,9

0,0

0,0

5,9

0,0

0,4

0,0

0,0

6,5

0,0

0,0

2,6

3.147,70

5.408,00

47.675,00

-723,00

9.377,00

7.924,00

3.971,00

25.223,00

34.421,70

7.397,60

143.822,00

0,00

3,00

22.100,00

0,00

664,00

0,00

0,00

13.000,00

0,00

0,00

35.767,00

13.777,00

16.114,00

104.016,00

22.580,00

36.987,00

49.913,00

35.712,00

76.050,19

67.435,90

30.752,00

453.337,09

7.762,00

7.334,00

42.278,00

7.256,00

9.066,00

11.462,00

16.577,00

37.794,71

27.047,00

19.389,00

185.965,71

8.689,00

7.135,00

51.161,00

10.625,00

14.692,00

16.084,00

14.049,00

38.974,00

29.976,00

21.211,00

212.596,00

56,3

45,5

40,6

32,1

24,5

23,0

46,4

49,7

40,1

63,0

41,0

89,3

102,8

82,6

68,3

61,7

71,3

118,0

97,0

90,2

91,4

87,5

Protocol 2.4.4 / Bijlage A 2.1
Totale activa, ultimo jaar
(€ 1.000)
Totale activa DW, ultimo jaar
(€ 1.000)
Totale activa NDW, ultimo jaar
(€ 1.000)
Protocol 2.4.4 / Bijlage A 2.2
Totale passiva, ultimo jaar (€
1.000)
Eigen vermogen, ultimo jaar
(€ 1.000)
Eigen vermogen drinkwater,
ultimo jaar (€ 1.000)
Protocol 2.4.5
Dividend als percentage van
de winst (%)
Dividend als percentage van
de opbrengst (%)

1.714.609,6
2
1.708.200,8
9

Protocol 2.4.5 / Bijlage A 3.4.1
Drinkwaterwinst (€ 1.000)
Drinkwaterdividend (€ 1.000)
Protocol 2.4.6
Totaal investeringen (€ 1.000)
Investeringen in vervanging
leidingnet (€ 1.000)
Vooraf geraamde
investeringen in vervanging
leidingnet (€ 1.000)
Aandeel vervangingsinvesteringenn leidingnet in totaal
investeringen (%)
Realisatie
vervangingsinvesteringen
t.o.v. raming (%)

Sector 2012

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Bijlage C Antwoorden duurzaam inkoopbeleid

De volgende vragen over duurzaaminkoopbeleid zijn aan de drinkwaterbedrijven voorgelegd:
1. Is er beleid voor Duurzaam Inkopen voor uw drinkwaterbedrijf opgesteld, waarin de ambities en doelstellingen zijn vastgelegd? Ja/Nee
Zo ja, noem de belangrijkste ambities/doelstellingen.
2. Zijn de verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden voor het halen van de doelstelling(en) op het gebied van duurzaam inkopen
vastgelegd? Ja/Nee. Zo ja, waar is dit vastgelegd (bijvoorbeeld kwaliteitsmanagementsysteem)?
3. Is er een procedure om de duurzaamheid van de in te kopen goederen c.q. uitbesteding te toetsen? Ja/Nee
4. Evalueert u regelmatig, (in ieder geval minstens één keer per jaar) of en hoe de gemaakte afspraken op het gebied van duurzaam inkopen
zijn nageleefd binnen uw drinkwaterbedrijf? Ja/Nee
5. Wordt er extern gecommuniceerd over de ambities en doelstellingen voor duurzaam inkopen? Ja/Nee
Zo ja, op welke wijze (bijvoorbeeld jaarverslagen)?
Drinkwaterbedrijf

Beleid
duurzaa
m
inkopen
opgestel
d

Duurzaam inkoopbeleid, belangrijkste
ambities

Duurzaam
inkoopbeleid,
verantwoordelij
kheden, taken
en
bevoegdheden
vastgesteld
ja

Waar zijn
verantwoordelijkheden,
taken en bevoegdheden
van duurzaam inkopen
vastegelegd (tekst)

Procedure
voor
toetsing
inkopen op
duurzaam
heid

Regelmati
ge
evaluatie
tav
naleving
afspraken

Externe
communic
atie over
duurzaam
inkopen

Externe communicatie over
duurzaam inkopen, op welke
wijze?

WBG

ja

inkoopbeleid, CO2 ladder, MVO en gedragscode

WMD

ja

Inkoopbeleid

ja

ja

ja

Via de website

onze inkopen moeten voor 80 tot 100% uit
duurzame producten bestaan, indien beschikbaar.
Toepassen 100% criteria van de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO)

ja

Afdeling compliance/inkoop

ja

ja

ja

Jaarverslag

Vitens

ja

ja

Managementkwaliteitssystee
m afdeling inkoop

ja

ja

ja

ja

2020 C O2-neutraal, circulair inkopen.

ja

ja

ja

ja

ja

Met betrekking tot duurzaam inkopen adopteert
PWN de doelstellingen die de provincies,
waaronder de aandeelhouder van PWN, zichzelf

ja

Inkoopbeleid in 4-2014
vastgesteld door inkoopraad,
beleid en handboek te
vinden op Intranet Waternet.
Notitie "Invoering Duurzaam
inkopen bij PWN" , versie 1.0
Definitief d.d. 11 juni 2012

Over duurzaam inkopen wordt op de
site van Vitens onder het hoofdstuk
“onze visie op duurzaamheid”
gecommuniceerd.
Diverse overleggen: RSI, IPW, Green
Deal, Amsterdam, MVO-Nederland

Waternet

PWN

ja

ja

ja

- PWN "Zelfverklaring" op
www.pwn.nl;
- Jaarverslag;

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Drinkwaterbedrijf

Beleid
duurzaa
m
inkopen
opgestel
d

Dunea

ja

Oasen

ja

Duurzaam inkoopbeleid, belangrijkste
ambities

hebben opgelegd. Dit betekent dat met ingang
van 1-1-2011 in minimaal 50% van de
aanbestedingen en offerteaanvragen van
producten en diensten waarvoor
duurzaamheidscriteria beschikbaar zijn, deze
criteria (minimum eisen) worden toegepast. In
2015 geldt dit voor 100% van het
jaarinkoopvolume.In 2015 zal in minimaal 50%
van de aanbestedingen ook de gunningcriteria
van Agentschap NL worden toegepast.
Indien er geen duurzaamheidscriteria beschikbaar
zijn, dan zal PWN actief zoeken naar
mogelijkheden om voor de betreffende dienst of
product het aspect duurzaamheid mee te nemen
in de keuze voor het product of dienst.
De ambities van het Duurzaam Inkoopbeleid
omvatte in 2015 100% conform het
Rijksinkoopprogramma Duurzaam Inkopen, deze
ambitie is apart gemonitord en gehaald. Naast
deze ambitie is het Rijksinkoopprogramma
gebruikt als inspiratie en naslag om
duurzaamheid toe te passen in trajecten die
gerelateerd zijn aan de in het
Rijksinkoopprogramma benoemde
Produktgroepen. Denk hierbij aan (uitstoot)eisen
aan vrachtwagens van bedrijven waarvan de
dienstverlening een hoge transportfactor over de
weg kent.
Oasen wil duurzaam water leveren en haar werk
duurzaam uitvoeren. Dat doen we door te werken
vanuit het gedachtengoed van de circulaire
economie. Oasen kiest er daarom bewust voor
om duurzaam in te kopen: we gaan bij voorkeur
met die zakelijke partners een relatie aan die in
staat zijn om op meerdere dimensies (people –
planet – profit) tegelijkertijd waarde te creëren:
gezonde mensen, een gezonde planeet en een
gezonde, circulaire economie. We maken

Duurzaam
inkoopbeleid,
verantwoordelij
kheden, taken
en
bevoegdheden
vastgesteld

Waar zijn
verantwoordelijkheden,
taken en bevoegdheden
van duurzaam inkopen
vastegelegd (tekst)

Procedure
voor
toetsing
inkopen op
duurzaam
heid

Regelmati
ge
evaluatie
tav
naleving
afspraken

Externe
communic
atie over
duurzaam
inkopen

Externe communicatie over
duurzaam inkopen, op welke
wijze?

- Mailing belamgrijkste leveranciers ondertekening Gedragscode PWN;
- Middels aanbestedingen gedragscode / sociale voorwaarden /
selectie- en gunningcriteria.

ja

In het Bedrijfsvoeringsysteem
van Dunea

ja

ja

ja

In de aanbestedingsdocumenten
wordt naar MVO gevraagd en wordt
het ook vereist.

ja

In het inkoopbeleid, in het
duurzaamheidsprogramma./
KAM-procedures in het
kwaliteitsmanagementsystee
m. En in de sjablonen van de
aanbestedingsprocedures.

ja

ja

ja

Oasen communiceert extern over het
duurzaam inkoopbeleid via het
jaarverslag, de website en aan de
RVC .

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Drinkwaterbedrijf

Beleid
duurzaa
m
inkopen
opgestel
d

Evides

ja

Brabant
Water

ja

WML

ja

Duurzaam inkoopbeleid, belangrijkste
ambities

duurzaamheid een standaard kwaliteitscriterium
in al onze aanbestedingen, waarbij als sprake is
van tegenstrijdigheid, de gewenste kwaliteit voor
het primair proces leidend is.
Ambities/doelstellingen
- 100% van aanbestedingen en onderhandse
offerteaanvragen boven de €50.000 (voor
productgroepen waarvoor specifieke eisen op het
gebied van duurzaamheid zijn geformuleerd door
Agentschapnl) de geformuleerde
duurzaamheidcriteria zijn opgenomen welke
worden gehanteerd bij het selecteren en
beoordelen van de aanbiedingen.
- M.b.t. social return voor alle passende
aanbestedingen en onderhandse
offerteaanvragen waarvan de loonsom minimaal
€ 250.000 bedraagt en met een
opdrachttermijn/contractduur van minimaal 6
maanden de inzet van Social Return mee te
nemen.
100% duurzame inkoop van de door Vewin
geformuleerde productgroepen
en implementatie van de cradle to cradle
gedachte.
a. Bij inkopen neemt WML milieuaspecten in acht.
WML heeft een voorbeeldfunctie in het
maatschappelijk verkeer. WML streeft er naar om
100% duurzaam in te kopen. Duurzaam inkopen
is het verwerken van de minimale eisen als
randvoorwaarden met betrekking tot sociale- en
milieuaspecten in het Inkoopproces. Dit komt o.a.
tot uitdrukking door het volgende:

Duurzaam
inkoopbeleid,
verantwoordelij
kheden, taken
en
bevoegdheden
vastgesteld

Waar zijn
verantwoordelijkheden,
taken en bevoegdheden
van duurzaam inkopen
vastegelegd (tekst)

Procedure
voor
toetsing
inkopen op
duurzaam
heid

Regelmati
ge
evaluatie
tav
naleving
afspraken

Externe
communic
atie over
duurzaam
inkopen

Externe communicatie over
duurzaam inkopen, op welke
wijze?

ja

Vastgelegd in Evides'
Inkoopbeleid

ja

ja

ja

Middels jaarverslag

ja

Er is een inkoop beleidsnota
opgesteld.

ja

ja

ja

ja

In het inkoop- en
aanbestedingsbeleid

ja

ja

ja

Via onze website, via deelname aan
"Coalition of the Doing" (Climate
Neutral Group)en via deelname aan
diverse meetings aangaande thema
"duurzaamheid".
In MVO publicatie van WML is stuk
opgenomen met betrekking tot
duurzaam inkoopbeleid

Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015

Drinkwaterbedrijf

Beleid
duurzaa
m
inkopen
opgestel
d

Duurzaam inkoopbeleid, belangrijkste
ambities

• Bij de product- en marktanalyse inventariseert
WML welke Werken, Leveringen of Diensten op
het gebied van duurzaamheid op de markt
worden aangeboden.
• In de aanbestedingsstukken (bijvoorbeeld in de
selectie- en gunningcriteria) en in de te sluiten
overeenkomst worden duurzaamheidcriteria
opgenomen.
• WML kiest ervoor om digitaal in te kopen (Eprocurement, gebruik van e-mail etc.).
• WML zal de aangeboden duurzame oplossingen
monitoren. Op deze wijze kan zij een duurzame
oplossing inbedden in de eigen organisatie en
haar werkwijze.
• Met betrekking tot een aantal ‘productgroepen’
zijn door Agentschap.nl zogenaamde
‘duurzaamheidcriteria’ opgesteld. Deze minimale
eisen zullen worden meegenomen. De wensen
zullen telkens zorgvuldig worden afgewogen.
b. Inkoop vindt op maatschappelijk verantwoorde
wijze plaats.
Hierbij spelen onderwerpen als arbeidsreintegratie, arbeidsomstandigheden en social
return. WML heeft oog voor de sociaal zwakkeren
in de samenleving. Zij stimuleert daarom (waar
mogelijk en doelmatig) de participatie van
arbeidsgehandicapten in het arbeidsproces.
Daarnaast worden Werken, Leveringen en/of
Diensten geweerd, indien bekend bij de afdeling
Inkoop en Financiën, die onder niet aanvaardbare
arbeidsomstandigheden (zoals kinderarbeid,
dwangarbeid, discriminatie van werknemers)
vallen

Duurzaam
inkoopbeleid,
verantwoordelij
kheden, taken
en
bevoegdheden
vastgesteld

Waar zijn
verantwoordelijkheden,
taken en bevoegdheden
van duurzaam inkopen
vastegelegd (tekst)

Procedure
voor
toetsing
inkopen op
duurzaam
heid

Regelmati
ge
evaluatie
tav
naleving
afspraken

Externe
communic
atie over
duurzaam
inkopen

Externe communicatie over
duurzaam inkopen, op welke
wijze?