Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 605 XVI

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2012

Nr. 5

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 7 juni 2013
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het Jaarverslag 2012 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Kamerstuk 33 605 XVI, nr.1).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 6 juni 2013.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Neppérus
De griffier van de commissie,
Teunissen

kst-33605-XVI-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

1

Vraag1
Er is een recent onderzoek uitgebracht door onderzoeksbureau Mid
Summer Night Party (MSNP), waarin kritiek wordt geleverd op de
uitkomsten van de marktscans in de mondzorg van vorig jaar. Zo bleek de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) er in de vergelijking onder andere vanuit
te gaan dat in slechts 26,4% van de gevallen verdoving in rekening
gebracht zou zijn bij een wortelkanaalbehandeling. Kan de minister
reageren op het rapport van de MSNP?
Antwoord 1
Het is mij bekend dat onderzoeksbureau MSNP onderzoek heeft uitgevoerd naar de prijsontwikkeling tijdens het experiment met de vrije
tarieven. De NZa is van mening dat de gegevens waarop MSNP zich
baseert onjuist en niet representatief zijn. Het voornaamste struikelpunt is
volgens de NZa het op een onjuiste manier toepassen van de
zogenaamde conversiesystematiek, waarbij de nieuwe prijzen worden
geprojecteerd op de oude verrichtingenlijst. Zo heeft volgens de NZa
onderzoeksbureau MSNP voor de tarieven voor wortelkanaalbehandelingen in 2011 (voor het experiment) de tarieven voor bijbehorende
consulten en verdovingen meegeteld terwijl deze afzonderlijk gedeclareerd kunnen worden. Daardoor wordt het tarief voor een wortelkanaalbehandeling oneigenlijk verhoogd en lijkt de tariefstijging tijdens het
experiment beperkter.
Vraag 2
Is het beeld juist dat er jaarlijks circa 370 nieuwe tandartsen nodig zijn en
er maar 200 per jaar in Nederland worden opgeleid? Daarnaast zou een
deel van de nieuwe afgestudeerden deeltijd gaan werken. Een stijgend
aantal buitenlandse tandartsen wordt BIG geregistreerd, maar vertrekt
vaak na drie jaar weer. Ontstaat hierdoor niet een tekort aan tandartsen
dat met name in het oosten en zuiden van het land merkbaar zal zijn? Zo
ja, welke acties wil de minister ondernemen om het tekort tegen te gaan?
Antwoord 2
Inderdaad doet zich de afgelopen jaren een stijgende instroom van
buitenlandse tandartsen voor. Dat blijkt uit eerdere rapportages van het
Capaciteitsorgaan. De instroom kwam voornamelijk uit de buurlanden,
Duitsland en België. Ik kan niet beamen of deze tandartsen binnen korte
termijnen weer naar hun oorspronkelijk land terug gaan. Daar heb ik geen
beeld van. Binnenkort verwacht ik een tweede rapportage van het
Capaciteitsorgaan over de capaciteit in de mondzorg. Mogelijk dat daar
aanvullende informatie uit blijkt.
Hoe dan ook heb ik uw Kamer eerder schriftelijk en mondeling medegedeeld behoefte te hebben aan een beter beeld van de capaciteitsontwikkeling voordat ik aan maatregelen denk. Het eenvoudigweg uitbreiden van
de opleidingscapaciteit voor tandartsen doet afbreuk aan het ingezette
beleid inzake taakherschikking. Ik ben met de sector in overleg over een
verdergaande vorm van deze taakherschikking in de mondzorg, bijvoorbeeld door het verder uitbreiden van het wettelijke deskundigheidsgebied
van de mondhygiënist. Naar mijn overtuiging biedt deze aanpak een meer
duurzame basis voor de toekomstige capaciteitsopbouw in de mondzorg.
Het louter uitbreiden van opleidingsplaatsen voor tandartsen leidt
overigens niet noodzakelijkerwijze tot het opheffen van regionale tekorten.
Tandartsen hebben hun eigen voorkeur om zich ergens te vestigen en ik
kan ze daarin niet sturen. Overigens verwacht ik geen toenemende
tekorten in het oosten en zuiden van het land vanwege remigrende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

2

tandartsen, omdat ook in de grensstreken de mondzorg ook hier voor het
overgrote deel door Nederlandse tandartsen wordt verleend.
Vraag 3
Wat zijn de exploitatiekosten van de Centrale Commissie Mensgebonden
Onderzoeken (CCMO)?
Antwoord 3
De uitgaven van de CCMO zijn € 1.825 miljoen.
Vraag 4
De ontvangsten eigen bijdrage AWBZ betreffen € 1,7 miljard. Kan dit
opgesplitst worden naar ontvangsten eigen bijdrage extramurale AWBZ
en ontvangsten eigen bijdrage intramurale AWBZ?
Antwoord 4
De totale eigen bijdrage opbrengsten voor de AWBZ bedragen € 1,7
miljard eigen bijdrage intramuraal. De totale opbrengsten van de
extramurale AWBZ bedragen € 0,1 miljard. Het gaat bij de laatste om de
eigen bijdrage die resteert voor de extramurale AWBZ na aftrek van de
eigen bijdrage die in het kader van de WMO door de gemeenten wordt
geïnd. In totaal worden er € 1,8 miljard aan eigen bijdrage AWBZ geïnd.
€ 0,1 Miljard aan eigen bijdrage wordt hierop in mindering gebracht,
omdat de kosten van de Wtcg-korting in het kader van de Wmo worden
afgedragen. De korting in het kader van de Wtcg (33% op de totale eigen
bijdrage) wordt op de factuur aan de cliënt doorberekend. Gemeenten
krijgen echter de volledige opbrengsten uit de eigen bijdrage, waarbij de
korting in het kader van de Wtcg niet is doorberekend.
Vraag 5
Kosten huisartsenzorg mogen met 2,5% stijgen, plus 0,5% voor substitutie
van tweedelijns naar eerstelijnszorg. Hoe is dit budgettair verwerkt als
vermindering tweedelijnszorg en wat zijn de substitutie resultaten? Is er
(relatief) minder tweedelijnszorg gebruikt?
Antwoord 5
In het convenant dat is gesloten met huisartsen op 22 juni 2012 is bewust
gekozen voor het toestaan van een hogere groei voor huisartsenzorg dan
voor tweedelijnszorg (3% ten opzichte van 2,5%). Budgettair betekent dit
dat het budgettair kader tweedelijnszorg in 2013 minder hard is gegroeid
dan het kader huisartsenzorg.
Ook in het regeerakkoord is deze differentiatie tussen beide groeicijfers
doorgezet. Vanaf 2015 mag de medisch specialistische zorg 2% groeien en
de huisartsenzorg 2,5%. Deze (financiële) keuze is ingegeven door het
belang dat wordt gehecht aan het versterken van de zorgfuncties in de
nabijheid van mensen om hen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving te
kunnen verzorgen en te voorkomen dat onnodig gebruik wordt gemaakt
van duurdere tweedelijnszorg. Op dit moment zijn er voor de tweedelijnszorg nog onvoldoende betrouwbare cijfers over 2012 om de daadwerkelijke substitutie-effecten te kunnen zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

3

Vraag 6
Welke mogelijkheden ziet de minister voor preventie en monitoring in de
eerstelijnszorg als gevolg van versterking van de poortwachtersrol van de
huisarts en handhaving van de inschrijving van patiënten op naam, zodat
de persoonlijke relatie tussen patiënt en huisarts behouden blijft?
Antwoord 6
In het huidige convenant huisartsenzorg (22 juni 2012) is de poortwachtersrol van de huisarts in Nederland bekrachtigd. Gezien het feit dat
ongeveer 75% van de mensen jaarlijks contact heeft met de huisartsenpraktijk is het wenselijk dat de huisarts een belangrijke rol speelt in
vroegtijdige signalering en preventie. De inschrijving op naam geeft
uitdrukking aan een langdurige relatie die er veelal is tussen de huisarts
en zijn patiënten. Het werken met richtlijnen waarin preventie is
opgenomen is een belangrijk uitgangspunt. Diverse andere mogelijkheden zijn benoemd in de startbrief van het Nationaal Preventie
Programma (TK 32 793, nr. 70). In het najaar ontvangt u hiervan het
uitgewerkte programma. Afspraken met verzekeraars rondom preventie
zullen we verder verkennen conform het regeerakkoord. Dementie en
depressie zijn aandoeningen die specifiek extra aandacht zullen krijgen in
de komende jaren en daarmee in de spreekkamer van de huisarts. Tevens
is het van belang dat de toekomstige vormgeving van de bekostiging van
de huisartsenzorg preventie stimuleert.
Vraag 7
De minister streeft naar basiszorg dichtbij. Wat verstaat de minister onder
basiszorg?
Antwoord 7
Onder basiszorg versta ik die zorg die veelal direct toegankelijk is,
doorgaans medisch niet-complex van aard is en die dicht bij de patiënt
geleverd wordt op de momenten waarop deze zorg nodig heeft. Basiszorg
kan worden geleverd door een scala aan zorg- en hulpverleners, onder
andere huisartsen, praktijkondersteuners, apothekers, paramedici,
(wijk)verpleegkundigen, de thuiszorg, verloskundigen, tandartsen, centra
voor eerstelijnsdiagnostiek, eerstelijns psychologen. En deels ook door
medisch specialisten. Het is de zorgverlening waar de patiënt vaak als
eerste met zijn zorgvraag naar toegaat en daardoor ook één van de meest
zichtbare onderdelen van de zorg.
Het begrip «basiszorg»laat zich overigens moeilijk definiëren, aangezien
zorg continu verandert. Bepaalde handelingen die we nu nog onder de
noemer medisch-specialistische zorg scharen, kunnen over een aantal jaar
mogelijk tot basiszorg behoren. Het verschuiven van de behandeling van
diabetes en COPD van het ziekenhuis naar de eerstelijnszorg is daarvan
een voorbeeld.
Vraag 8
Huisartsen hebben afgesproken € 50 miljoen minder uit te geven aan
geneesmiddelen. Wat is de relatieve opbrengst (autonome groei versus
netto besparing)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

4

Antwoord 8
Voor de afgesproken taakstelling wordt gerekend met een nominaal
bedrag, zijnde € 50 miljoen. Andere ontwikkelingen in het geneesmiddelenkader worden hier niet in meegenomen. De totale uitgaven aan
geneesmiddelen (exclusief receptregelvergoeding, exclusief unieke
leveringen) voorgeschreven door huisartsen bedragen circa € 2 miljard.
De netto opbrengst die op grond van het Convenant tussen VWS en de
LHV van juni 2012 gerealiseerd moet worden, bedraagt in 2013 € 50
miljoen. De opbrengst wordt gemonitord door de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK): de LHV wordt periodiek op de hoogte gesteld
van de tot dan toe behaalde opbrengsten. In november 2013 zal de
opbrengst over 2013 worden vastgesteld.
Vraag 9
De minister co-financiert een richtlijn voor preventief medisch onderzoek
en een EU-project «quality criteria for health checks». Waarom is hier voor
gekozen? Vallen health checks onder effectief bewezen preventiemaatregelen? Hoeveel geld is hiermee gemoeid?
Antwoord 9
Kern van mijn beleid met betrekking tot screening is de balans tussen het
recht van mensen om zelf te kunnen kiezen voor screening en de
bescherming van diezelfde mensen tegen de risico’s van screening
(«Vroegopsporing en gezondheidsrisico’s» – TK 32 793, nr. 19). Ik zet
vooral in op zelfbeschikking: een goedgeïnformeerde burger die kan
kiezen voor een health check. De meeste health checks zijn niet bewezen
effectief op groepsniveau en zullen dus niet in het pakket komen of als
bevolkingsonderzoek worden ingezet. Maar een individu kan anders
denken over het nut en de health check zelf willen betalen. Om te kiezen
hebben mensen instrumenten nodig, een kader dat duidelijk maakt waar
een health check ten minste aan moet voldoen qua informatie en
veiligheid. Dit kader heb ik gestimuleerd, de uitwerking is aan de
aanbieders.
Bij de ontwikkeling van de multidisciplinaire richtlijn preventief medisch
onderzoek (MDR PMO) was een financiële stimulans naar mijn idee nodig
om zoveel verschillende instanties1 bij elkaar te krijgen. Het budget van
ZonMw bedroeg € 250.000 voor de ontwikkeling van de MDR PMO en nog
eens € 160.000 voor de implementatie. De MDR PMO wordt naar
verwachting binnenkort gepubliceerd, evenals de quality criteria for health
1

Uitvoerderende organisaties: CBO, TŰV Rheinland Nederland, in samenwerking met: Landelijke
Huisartsen Vereniging, LekkerLangLeven (Diabetes Fonds, Nierstichting Nederland en
Hartstichting)
Mandaterende instanties: Alliantie Gezondheidsvaardigheden, Artsen Jeugdgezondheidszorg
Nederland, Diabetes Fonds, Federatie van Sportmedische Instellingen, Nederlandse
Hartstichting, Koepel artsen Maatschappij en Gezondheid, Koninklijke Nederlandsche
Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst, Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter
bevordering der Pharmacie, Landelijk Referentie Centrum voor bevolkingsonderzoek, Landelijke Huisartsen Vereniging, Nederlandse Vereniging Medische Microbiologie, Nederlandse
Vereniging voor Cardiologie, Nederlandse Vereniging voor Radiologie, Nederlandse Associatie
voor Community Genetics en Public Health Genomics, Nederlandse Internisten Vereniging
Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde, Nederlandse
Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, Nederlands Normalisatie-instituut, Nederlands
Huisartsen Genootschap, Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie, Nederlandse
Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde, Nierstichting Nederland, Verenso,
Vereniging Klinische Genetica, Vereniging voor Sportgeneeskunde, Vilans
samenwerkende organisaties/instellingen Consumentenbond, Diagned, EMGO, Erasmus
Medisch Centrum MG, GGD Nederland, NIPED, SAN/Stichting Synergos (Diagnostiek voor u),
Trimbos, Zelfstandige Klinieken Nederland, Zorgverzekeraars Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

5

checks. Dat laatste is in cofinanciering (beide € 50.000) met de EU
ontwikkeld en vooral bedoeld om de kwaliteit van health checks ook in
onze buurlanden op de agenda te zetten.
Vraag 10
Het kabinetsbeleid is er op gericht mensen zo lang mogelijk thuis te laten
wonen. Hoe groot is het tekort aan levensloopgeschikte woningen
momenteel? Wanneer zal dit tekort naar verwachting opgelost zijn?
Antwoord 10
Samen met de minister voor Wonen en Rijksdienst zal ik uw Kamer
binnenkort informeren over de monitor investeren voor de toekomst (MIT)
waarin vraag en aanbod van ouderenhuisvesting in beeld worden
gebracht.
Vraag 11
Wanneer wijkverpleegkundigen een groot succes is, waarom schaalt de
minister dan niet al voor 2015 verder op?
Antwoord 11
De middelen die vrijgemaakt worden voor het opschalen van de wijkverpleegkundigen zijn niet eerder beschikbaar. Daarbij moet er zorgvuldig
bekeken worden hoe de wijkverpleegkundigen gepositioneerd en
bekostigd gaan worden. Daar er een overgang plaatsvindt naar een ander
verzekeringsstelsel en we willen dat de wijkverpleegkundige een stevige
rol gaat innemen in de wijk, is het van belang dit zorgvuldig te doen.
Vraag 12
Hoeveel kosten zijn er bespaard door de inzet van wijkverpleegkundigen
in 50 gemeenten vanaf 2008.
Antwoord 12
In juni 2012 is het rapport uitgekomen van BMC die een kostenbatenanalyse heeft gemaakt van het programma Zichtbare schakel (zie
www.bmc.nl).
Hierin is beschreven dat het programma tot 1 september 2011 per saldo
een besparing heeft opgeleverd van ruim € 3,3 miljoen. Per cliënt
bedraagt deze gemiddeld € 227,- en per wijkverpleegkundigenjaar
€ 7.606,-. De (financiële) marge op het werk van de zichtbare schakel
wijkverpleegkundige en haar ondersteunende organisatie is 34%. Met
eenmalige kosten van € 2,0 miljoen is sprake van een positieve netto
contante waarde.
Overigens geldt dat bij het bepalen van de kosten en baten geen rekening
is gehouden met eventuele effecten voor de wijkverpleegkundige zelf
(werktevredenheid, beroepseer), haar collega’s (elders toepasbare kennis
en vaardigheden), werkgevers (arbeidsproductiviteit) en de wijken als
geheel (participatie, sociale cohesie, bewustzijn van gezondheid).
Vraag 13
In 2012 is het aantal buurtsportcoaches verhoogd naar 2.360 fte in 373
gemeenten. Wat is de netto-effectiviteit van deze buurtsportcoaches?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

6

Vraag 14
Wat zijn de effecten van de sportcoaches die vanaf 2012 in 373 gemeenten
zijn aangesteld?
Antwoord 13 en 14
In opdracht van de ministeries van VWS, OCW en de VNG voert BMC
Consultants de Monitor Brede Impuls Combinatiefuncties 2012 uit. De
resultaten hiervan verwacht ik medio 2013. Ik zal uw Kamer over de
uitkomsten informeren.
Tevens vindt in opdracht van het ministerie van VWS het Verdiepingsonderzoek Brede impuls combinatiefuncties plaats door het Mulier Instituut
en Kennispraktijk. De resultaten van dit onderzoek komen eind 2013
beschikbaar. Ook hierover zal ik u te zijner tijd informeren.
Vraag 15
Wanneer worden de maatregelen om veiligheid van zorgverleners te
vergroten in initieel onderwijs opgenomen? Wanneer wordt de Kamer
hierover geïnformeerd?
Antwoord 15
Vanuit het Actieplan Veilig werken in de zorg is een werkgroep Scholing
opgericht, met afgevaardigden van alle betrokken branches. Deze
werkgroep stelt momenteel een activiteitenplan op om scholing,
voorlichting en training op het terrein van agressie in de zorg nog beter in
de beroepsopleidingen aangeboden te krijgen en te borgen. De uitvoering
van het plan vangt naar verwachting eind 2013 aan. Jaarlijks wordt u
nader geïnformeerd over de voortgang van en de behaalde resultaten met
het Actieplan Veilig werken in de zorg, inclusief de scholing van aankomende medewerkers.
Vraag 16
Hoeveel meldingen van agressie tegen zorgpersoneel zijn er geweest in
2012 en hoeveel aangiftes zijn er door werkgevers gedaan?
Vraag 17
Hoe groot is de meldingsbereidheid van agressie-incidenten? In hoeveel
gevallen werd er aangifte gedaan door de werkgever? Hoe hoog is dit
percentage in vergelijking met het aantal incidenten?
Antwoord 16 en 17
Om agressie tegen zorgverleners terug te dringen, is het noodzakelijk dat
alle incidenten door de medewerker worden gemeld bij de werkgever en
dat, waar nodig, aangifte wordt gedaan. Werkgevers in zorgbranches
dienen daartoe incidenten te registreren. Het registreren vloeit voort uit de
Arbowet en maakt deel uit van de maatregelen in de arbocatalogi.
In de regel is dit echter niet op een uniforme wijze op brancheniveau, laat
staan op zorgsectorniveau geregeld. Dit heeft als gevolg dat branches in
beperkte mate over uniform cijfermateriaal beschikken, afgezien van de in
het Actieplan Veilig werken in de zorg genoemde cijfers over de aard en
omvang van agressie. Een verbeterpunt is dan ook om op centraal
landelijk niveau meer inzicht te hebben in de meldingsbereidheid van
medewerkers en de aangiftebereidheid van werkgevers. Mede daarom zal
binnen het Actieplan Veilig werken in de zorg in de periode 2013–2015 een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

7

onderzoek worden uitgevoerd. Geïnventariseerde knelpunten worden
aangepakt.
Vraag 18
Hoeveel geneesmiddelen zijn er het verzekerde pakket ingestroomd en
uitgestroomd in 2012? Kan de in- en uitstroom van 2011 hier ter vergelijking in meegenomen worden?
Antwoord 18
Omdat de geneeskundige zorg (intramurale zorg) open omschreven is en
er dus geen toetsing aan de poort plaatsvindt, heb ik geen inzicht in het
aantal nieuwe geneesmiddelen dat via geneeskundige zorg in het pakket
is ingestroomd. Wel oordeelde het CVZ in 2012 van twee nieuwe
intramurale geneesmiddelen dat deze geen onderdeel uitmaken van het
pakket (zie ook vraag 125).
Wat betreft de extramurale aanspraak farmaceutische zorg zijn er in 2011
in totaal 25 geneesmiddelen met een nieuwe werkzame stof het pakket
ingestroomd; in 2012 zijn er 21 geneesmiddelen met een nieuwe
werkzame stof het pakket ingestroomd.
In 2012 is de aanspraak op maagzuurremmer ingeperkt. Hier is sprake van
een gedeeltelijke uitstroom.
Daarnaast waren er voor extramurale geneesmiddelen in 2011 6 negatieve
adviezen van het CVZ aangaande uitbreiding van vergoedingsvoorwaarden (dit betreft middelen waarvoor geldt dat de aanspraak is beperkt
tot specifiek benoemde indicaties) en één negatief advies wat betreft de
opname van een nieuw geneesmiddel. In 2012 waren er voor extramurale
geneesmiddelen ongeveer drie negatieve adviezen wat betreft de opname
van een nieuw geneesmiddel. Deze adviezen heb ik allemaal overgenomen of heb ik nog in overweging.
Vraag 19
Is het prijs/volume arrangement bij de nieuwe antistollingsmiddelen het
enige financiële arrangement dat dit kabinet heeft afgesloten in 2012? Zo
nee, welke zijn er dan nog? Worden er meer van dergelijke arrangementen
voorzien?
Antwoord 19
In 2012 heb ik een prijs/volume arrangement afgesloten voor de nieuwe
antistollingsmiddelen (NOACs). In 2012 is daartoe een arrangement
afgesloten met twee fabrikanten van deze geneesmiddelen.
Daarnaast is in 2012 voor het geneesmiddel Xolair (voor ernstige astma)
een zogenaamd «no cure, no pay arrangement» afgesloten.
Ik ben voornemens om dergelijke financiële arrangementen vaker toe te
passen als aanvullend instrument bij de opname van geneesmiddelen in
het pakket. Op dit moment bezie ik hoe ik daar invulling aan kan geven. Ik
verwacht u hier na de zomer over te kunnen informeren.
Vraag 20
Wat is de precieze functie van de 100 extra medewerkers bij de Inspectie
voor de Gezondheidszorg (IGZ)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

8

Antwoord 20
Met de middelen uit het Regeer- en Gedoogakkoord van het kabinet-RutteVerhagen is de formatie van de IGZ in 2010, 2011 en vanaf 2012 in totaal
met structureel 100 fte uitgebreid. Daarvan werkt 63 fte direct ten behoeve
van het inspecteren op de werkvloer en het handhaven. Het gaat daarbij
om (senior-)inspecteurs en om programmamedewerkers die voor
inspecties het voorbereidend werk verrichten. Het Bureau Opsporing is
uitgebreid met 8 fte. Voor het sneller afhandelen van het groeiend aantal
meldingen is het Meldpunt IGZ uitgebreid met 11 fte. Ten slotte is ter
algemene ondersteuning van de groeiende organisatie van de IGZ 18 fte
aangetrokken. Hieronder valt ook de uitbreiding van de juridische eenheid
ten behoeve van de (bestuursrechtelijke en tuchtrechtelijke) handhavingstaak van de IGZ.
Vraag 21
Hoeveel ziekenhuizen beschikken op dit moment nog niet over een
Veiligheidsmanagementsysteem (VMS) zoals afgesproken in budget jaar
2012?
Antwoord 21
De brancheorganisaties NVZ en NFU hebben mij laten weten dat op basis
van de informatie die zij ontvangen van de accrediterende en certificerende instanties per 1 mei 2013 in totaal 16 van 93 bij hen aangesloten
ziekenhuizen nog niet beschikken over een gecertificeerd Veiligheidsmanagementsysteem (VMS). Een deel van de genoemde 16 nog niet
geaccrediteerde of gecertificeerde ziekenhuizen is nog in afwachting van
definitieve besluitvorming van de accrediterende/certificerende instantie.
Op dit moment rondt de IGZ een onderzoek af naar de implementatie van
het VMS in ziekenhuizen in het kader van haar thematisch toezicht vanaf
2009.
Vraag 22
Op welke wijze verwacht de minister te kunnen zorgdragen voor het
publiek toegankelijk maken van de informatie over kwaliteit? Wordt de
Kamer over de voortgang hiervan geïnformeerd? Zo ja, op welke termijn?
Antwoord 22
De taak om informatie over kwaliteit publiek toegankelijk te maken wil ik
beleggen bij het Kwaliteitsinstituut. Tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel heb ik u toegezegd om over 3 jaar een eerste evaluatie toe te
sturen. Ik neem de voortgang op dit onderwerp daar graag in mee. Het
wetsvoorstel ligt momenteel ter behandeling in de Eerste Kamer.
De Zorgbalans die in 2014 verschijnt, gaat ook in op de stand van zaken
met betrekking tot transparantie over kwaliteit van zorg. Zoals gebruikelijk
stuur ik u die toe.
Vraag 23
Hoeveel en welke gemeenten hebben een beleidsplan opgesteld om
mishandeling van ouderen te bestrijden?
Antwoord 23
Uit de in opdracht van VWS uitgevoerde inventarisatie «Preventie en
aanpak van ouderenmishandeling bij centrumgemeenten» (september

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

9

2012), blijkt dat alle 27 geïnterviewde centrumgemeenten in hun beleidsplannen op het gebied van geweld in huiselijke kring ook aandacht
besteden aan ouderenmishandeling. Daarnaast heeft een aantal
gemeenten een specifiek beleidsdocument over ouderenmishandeling.
De resultaten van het onderzoek zijn geanonimiseerd. Het is daarom niet
mogelijk aan te geven welke gemeenten het betreft.
Vraag 24
Er zijn hoofdlijnenakkoorden gesloten met medisch specialisten, ziekenhuizen, geestelijke gezondheidszorg en huisartsen. Kan per akkoord
gespecificeerd worden wat de effecten zijn geweest op de ontwikkeling
van de uitgaven en eventuele overige relevante effecten?
Antwoord 24
Het beeld per akkoord is als volgt:
Hoofdlijnenakkoord medisch specialistische zorg
In 2012 is DOT ingevoerd, prestatiebekostiging ingevoerd en is het vrije
segment uitgebreid. Daarmee is 2012 een overgangsjaar. Daarnaast is er
in 2012 een transitiemodel van toepassing dat budgettaire effecten van de
overgang grotendeels mitigeert. Om tot een totaalbeeld te komen is
inzicht in het transitiebedrag 2012 relevant. De definitieve afrekening van
het transitiebedrag is uitgesteld naar 2014. Ik heb u hierover geïnformeerd
in de voorhangbrief aanpassing mbi-aanwijzing (TK 32 620, nr. 83).
Vanwege het naar 2014 verplaatsen van het vaststellen van de transitiebedragen, wordt automatisch de macrobeheersinstrument-afrekening van
het ziekenhuiskader 2012 ook naar 2014 verschoven.
Wel is relevant dat verzekeraars en aanbieders aangeven dat er voor 2012
zo veel mogelijk conform de uitgangspunten van het hoofdlijnenakkoord
gecontracteerd is. Ook ten aanzien van beleidsmatige afspraken die in het
Hoofdlijnenakkoord gemaakt zijn, worden stappen gezet, bijvoorbeeld
over concentratie en specialisatie van zorg en daarmee selectieve inkoop
door verzekeraars.
Beheersmodel medisch specialisten:
Vanwege de transitie naar prestatiebekostiging heb ik momenteel ook nog
geen inzicht in de gerealiseerde uitgaven aan vrijgevestigde medisch
specialisten in 2012. Voor de hoogte van de macro-uitgaven maakt dit
gebrek aan inzicht op dit moment overigens niet uit. Het beheersmodel
voorziet erin dat de voor het BKZ relevante uitgaven niet hoger uit kunnen
komen dan het in het beheersmodel afgesproken plafond. Indien de
declaraties op instellingsniveau hoger uitvallen dan het voor de in stelling
vastgestelde plafond dient verrekening met het Zorgverzekeringsfonds
plaats te vinden.
Bestuurlijk akkoord GGZ
Het Akkoord Toekomst GGZ 2013–2014 heeft betrekking op 2013 en 2014.
In 2012 zijn acties in gang gezet die hun beslag krijgen in 2013 en 2014.
Het akkoord bevat diverse afspraken die het mogelijk maken de reële
uitgavengroei in 2013 en 2014 te beperken tot 2,5% per jaar. Niet eerder
dan in 2014 zal blijken of de uitgavengroei in de ggz inderdaad beperkt
blijft tot de afgesproken percentages.
Convenant huisartsen
In juni 2012 heb ik met de huisartsen een convenant afgesloten. In dit
convenant zijn zowel inhoudelijke als financiële afspraken overeenge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

10

komen, waaronder een regulier groeipercentage op het budgettair kader
huisartsen van 2,5% en additioneel 0,5% voor substitutie.
In het convenant is overeengekomen dat de Minister een eventuele
overschrijding over 2011 niet doorvertaalt in de tarieven. De
overschrijding 2011 bedroeg eerst € 99 miljoen, en is in juni 2012 met € 5
miljoen naar beneden bijgesteld en bedraagt derhalve € 94 miljoen. De
€ 94 miljoen is door VWS aan het huisartsenkader toegevoegd.
Over 2012 is een inspanningsverplichting opgenomen in het convenant
om een eventuele overschrijding niet te korten op de tarieven. Op basis
van de recente maartcijfers van CVZ komt de overschrijding 2012
voorlopig uit op € 11,5 miljoen. Dit is beduidend lager dan de overschrijdingen in voorgaande jaren. Bij het nakomen van de inspanningsverplichting zal ondermeer gekeken worden naar de mate waarin de gestelde
doelen uit het convenant zijn gerealiseerd in het bijzonder de realisatie
van de afgesproken opbrengst van € 50 miljoen voor doelmatig
voorschrijven van geneesmiddelen.
Versnelling informatievoorziening
In het algemeen geldt dat het lang duurt voor de benodigde informatie
beschikbaar is over de uitgaven aan medisch specialistische zorg;
momenteel duurt het enkele jaren voordat de zorguitgaven definitief
kunnen worden vastgesteld. Dat hangt in de medisch-specialistische zorg
en bij de ggz samen met de doorlooptijd van de dbc’s, waardoor het na
afloop van jaar t nog tot 31 december t+1 duurt voor de laatste dbc – die
drukt op jaar t – kan worden gesloten. Verder hebben aanbieders nog tijd
nodig om de geleverde zorg te declareren en verzekeraars hebben nog tijd
nodig om de declaraties te controleren en betaalbaar te stellen.
Ik vind het niet acceptabel dat het zo lang duurt voordat het uitgavenbeeld
stabiel is. Ik heb dan ook de stuurgroep Verbetering Informatievoorziening
Zorguitgaven ingesteld en die onder andere de opdracht gegeven om
voorstellen te doen voor het versnellen van de financiële informatievoorziening en de implementatie van die voorstellen. Ik zal de Kamer voor de
zomer nog een brief sturen met de tussenresultaten.
Vraag 25
Hoe moeten de bestuurlijke afspraken met de ggz rondom de 2% groei
worden geïnterpreteerd, is dit totale toegestane groei of groei bovenop
autonome groei?
Antwoord 25
Dit betreft de totale toegestane groei (exclusief loon- en prijsbijstelling).
Vraag 26
Op welke aspecten van kwaliteit differentiëren zorgkantoren in de
vergoedingen aan AWBZ aanbieders? Welke verschillen zijn er tussen
zorgkantoren?
Antwoord 26
Het algemene beleid ten aanzien van de beoordeling van kwaliteit van
zorgaanbieders wordt vastgelegd in de inkoopleidraad van Zorgverzekeraars Nederland (ZN). De zorgkantoren kunnen hier vervolgens individuele
nuances in aanbrengen. Het beleid van het zorgkantoor bepaalt derhalve
de doorgevoerde kortingen in het kader van kwaliteit. Om meer inzicht te
bieden in de aard van de kwaliteitsaspecten die door het zorgkantoren
worden meegewogen, neemt de staatssecretaris de zorgkantoren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

11

Menzis als voorbeeld. Menzis hanteert in de V&V-sector een basistarief
van 94% van de maximum ZZP-tarieven van de NZa. De aanbieders
kunnen maximaal een opslag van 5% op het basistarief verkrijgen. De
volgende opslagen zijn mogelijk:
– Een opslag van 1% is verbonden aan goede scores op de CQ-index.
– Een opslag van 0,5% voor het aanbieden van gevarieerde welzijnsactiviteiten aan bewoners.
– Een opslag van 0,5% voor ondersteuning door de cliëntenraad.
– Een opslag van 1% voor vast personeel in niveaus 3,4 en 5.
– Een opslag van 1% voor aansluiting bij ketenzorg dementie.
– Een opslag van 1% voor aansluiting bij specifieke lokale projecten.
Qua systematiek handelen de andere zorgkantoren overeenkomstig.
Vraag 27
Zijn er gevallen bekend wanneer het contract met een slecht presterende
aanbieder in de AWBZ werd verbroken? Zo ja, om welke specifieke reden
werd het contract verbroken?
Antwoord 27
De contracten zijn een zaak van het zorgkantoor en de aanbieders. Het
zorgkantoor heeft tot taak om kwalitatief goede en doelmatige zorg in te
kopen. Uiteraard zullen ook contracten of delen daarvan worden
opgezegd, dan wel niet worden voortgezet. De staatssecretaris beschikt
niet over informatie hoe vaak en om welke redenen (deel) contracten
worden opgezegd of niet verlengd.
Vraag 28
Op welke manier wordt de tevredenheid en keuzevrijheid van de cliënt
meegenomen in de inkoop van zorg door zorgkantoren in de AWBZ?
Vraag 30
Hoeveel contracten met zorgaanbieders in de AWBZ hebben zorgkantoren
in 2012 verbroken, vanwege slechte prestaties?
Antwoord 28 en 30
Bij de inkoop van de zorg spelen zowel de CQ index een rol en contracteert het zorgkantoor een gevarieerd aanbod zodat de cliënt een keuze
heeft. De zorgkantoren hechten veel waarde aan de contacten met de
cliëntenraden en nemen de ervaringen uit deze contacten mee bij de
zorginkoop en de afspraken. Veelal wordt een financiële vertaling gemaakt
in de zorginkoop door een model zoals bijvoorbeeld zorgkantoor Menzis
hanteert: Een opslag van 1% voor goede scores op de CQ-index, een
opslag van 0,5% voor het aanbieden van gevarieerde welzijnsactiviteiten
aan bewoners en een opslag van 0,5% voor ondersteuning van de
cliëntenraad.
Zie tevens het antwoord op vraag 21.
Vraag 29
De exploitatiekosten van nieuwe capaciteit in de AWBZ zijn onder de
contracteerruimte gebracht. Heeft dit daadwerkelijk geleid tot het beter
kunnen beheren van de totale kosten? Zo ja, met hoeveel zijn de kosten
beheerst? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

12

Antwoord 29
De exploitatiekosten van nieuwe capaciteit in de AWBZ zijn onder de
contracteerruimte gebracht. Dit heeft daadwerkelijk geleid tot het beter
kunnen beheersen van de totale kosten. Dit is onder meer af te leiden uit
de intensieve aandacht die zorgkantoren vanaf 2012 in de inkoop aan dit
onderwerp besteden (mede tegen het licht van de voorgenomen
extramuralisering). Voornemens van de zorgaanbieders worden nu actief
vooraf getoetst en worden gerelateerd aan het totaal van de productieafspraken dat met de zorgaanbieders wordt gemaakt. Tot 2011 gebeurde dit
alleen globaal en werden de kosten achteraf buiten de contracteerruimte
vergoed. Vanaf 2013 zijn daarom overschrijdingen van het kader als
gevolg van dit onderwerp in principe niet meer mogelijk. In voorgaande
jaren bedroegen deze overschrijdingen minimaal € 100 miljoen per jaar.
Vraag 31
GGZ-instellingen zetten meer e-mental health in. Brengt forse reductie van
arbeidstijd voor therapeuten met zich mee. Wordt deze kostenbesparing
zichtbaar in cijfers? Zo ja, kan dit worden aangetoond? Zo nee, kan de
minister dit toelichten?
Antwoord 31
GGZ-aanbieders zetten inderdaad steeds meer e-mental health in. Dit is
een ontwikkeling die ik zeer toejuich. De kostenbesparing zal te zijner tijd
leiden tot lagere kostprijzen en daarmee tot lagere maximum tarieven in
de basis ggz dan wel gespecialiseerde ggz. Daarnaast heb ik voor 2013 en
2014 met de sector een groeiafspraak gemaakt voor de gehele curatieve
ggz. Een mogelijke kostenbesparing op e-mental health kan benut worden
om binnen de afgesproken groei zorg te bieden.
Vraag 32
Kan een overzicht worden gegeven van alle in Nederland ontwikkelde
e-health-initiatieven, inclusief de eventuele rol van het ministerie van VWS
in de totstandkoming van deze initiatieven?
Antwoord 32
Een volledig overzicht van alle e-Health initiatieven in Nederland is niet
beschikbaar. Ik heb het NIVEL en Nictiz opdracht gegeven gedurende drie
jaar het gebruik van ICT in de gezondheidszorg te monitoren. De monitor
richt zich op de beschikbaarheid, het gebruik en de ervaren effecten van
e-Health. Er worden o.a. vragenlijsten voorgelegd aan zorggebruikers en
zorgverleners. De scope van de monitor zal ieder jaar deels gelijk zijn (om
ontwikkelingen te volgen), maar telkens ook een nieuw zorgdomein
belichten. De monitor zal ieder jaar rond Prinsjesdag verschijnen en aan
uw Kamer worden aangeboden.
Vraag 33
Aan welke criteria moeten e-mental health-initiatieven voldoen om in
aanmerking te komen voor de € 2 miljoen overgangsfinanciering die
initiatieven op dit vlak moet subsidiëren? Hoeveel van dit geld is reeds
besteed?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

13

Antwoord 33
De criteria die gelden voor financiering van anonieme e-mental health
initiatieven zijn vermeld in het Beleidskader voor subsidiëring van
anonieme e-mental health (Stcrt. 13 oktober 2012, nr. 18936). Als criteria
gelden onder meer dat de subsidieaanvraag niet lager dan € 125.000,– en
niet hoger dan € 700.000,– mag zijn. Het moet gaan om anonieme
interventies die bestaan uit eerstelijns psychologische zorg of toegeleiding naar die zorg, voor personen die kampen met psychische
problematiek of met verslavingsproblemen. De interventies moeten
verder bewezen effectief zijn en zich richten op geïndiceerde preventie,
zorggerelateerde preventie of behandeling van een psychische stoornis of
vorm van verslaving.
Het beleidskader bevat voorts nog voorwaarden waaraan zorgaanbieders
moeten voldoen om voor subsidie in aanmerking te komen, zoals
bijvoorbeeld de voorwaarde voor de aanbieder om na te gaan of de
interventie geïndiceerd is voor de anonieme gebruiker en het landelijk
aanbieden van de interventie.
De helft van het in 2012 en 2013 beschikbare budget voor anonieme
e-mental health is besteed aan deze initiatieven. Dit betekent dat ruim € 2
miljoen is besteed in de jaren 2012 en 2013.
Vraag 34
Waarom wil de minister grootschalige e-health initiatieven? Wat is er mis
met kleinschalige initiatieven die bovendien veel beter te beveiligen zijn?
Antwoord 34
Veel partijen in de zorgsector zijn de laatste jaren op eigen initiatief gestart
met de implementatie van ICT in hun dagelijks werk. Hierdoor bestaat er
inmiddels een heel scala aan kennis, ervaring en goede voorbeelden.
Tegelijk blijven deze voorbeelden vaak beperkt tot kleinschalige
toepassing in een specifieke regio of voor een specifieke aandoening. Een
nadeel hiervan is dat de positieve effecten ervan ook tot deze kleine schaal
beperkt blijven. De potentie die het gebruik van ICT in onze gezondheidszorg heeft, wordt daarmee niet ten volle benut. Vandaar dat ik het
initiatief van zorggebruikers, zorgverleners en zorgverzekeraars heb
omarmd om tot een gezamenlijke introductie en opschaling van e-Health
initiatieven te komen. Standaardisatie is daarbij cruciaal.
Vraag 35
Kan de Kamer de gegevens van de monitor van de NZa ontvangen?
Antwoord 35
Naar aanleiding van de motie Bergkamp en Van Dijk (TK 30 597 nr. 274)
heeft de staatssecretaris de NZa gevraagd een uitvoeringstoets te doen
naar het effect van het langer thuis wonen. De uitkomsten zal de staatssecretaris met uw Kamer delen.
Vraag 36
Hoeveel leegstaande zorggebouwen hebben in 2012 minder of geen
vergoeding gekregen van de zorgkantoren?
Vraag 37
Hoeveel leegstaande zorggebouwen zijn er momenteel in de AWBZ?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

14

Vraag 68
Welk aandeel van de zorgaanbieders heeft momenteel nog te kampen met
leegstand?
Antwoord 36, 37 en 68
De vergoeding die instellingen ontvangen voor goedgekeurde bouw is in
2012 voor 10% afhankelijk van de bezetting/leegstand. De staatssecretaris
heeft geen gegevens tot zijn beschikking over leegstand op gebouwniveau.
Vraag 38
Hoeveel zorgaanbieders hebben te maken met leegstand?
Antwoord 38
In het algemeen hebben alle aanbieders te maken met leegstand. Dit is
zgn. frictieleegstand veroorzaakt door bijvoorbeeld verhuizing of
overlijden van bewoners. Voorts kan er sprake zijn van renovaties.
Daarnaast kan er ook leegstand zijn, doordat er geen vraag meer is naar
het aanbod van instellingen.
Vraag 39
Heeft de 10-uursgrens in het persoonsgebonden budget (pgb) effect
gehad op de indicatiestelling? Met andere woorden zijn er meer mensen
op meer dan 10 uur geïndiceerd in 2012 ten opzichte van 2011 en 2010?
Antwoord 39
Dit punt wordt meegenomen in de evaluatie van de pgb-maatregelen,
zoals uitgevoerd door het SCP. De resultaten van dit onderzoek zullen naar
verwachting juli a.s. beschikbaar komen en zal de staatssecretaris
vervolgens naar de Kamer sturen.
Vraag 40
Hoeveel gevallen zijn er bekend waar een cliënt met een extramurale
indicatie met minder dan 10 uur zorg geen sluitende zorg in natura
konden vinden?
Vraag 192
Hoeveel mensen hebben geen begeleiding al dan niet in combinatie met
kortdurend verblijf ontvangen door de 10-uursmaatregel?
Antwoord 40 en 192
Op 18 april 2013 jl. heeft de staatssecretaris uw Kamer per brief geïnformeerd over de effecten van het 10-uurscriterium voor nieuwe cliënten met
alleen een indicatie begeleiding, die per 1 januari 2012 geen pgb konden
aanvragen. Circa 600 mensen gaven bij de helpdesk van Per Saldo aan
geen passende zorg te kunnen vinden. Na bemiddeling door het
zorgkantoor en het bespreken van individuele casussen is het voor het
overgrote deel van deze 600 mensen alsnog gelukt passende zorg te
vinden. Bij een beperkt aantal mensen verliep dit moeizaam, waardoor zij
lang op passende zorg moesten wachten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

15

Vraag 41
Door het extramuraliseren van ZZP 1 en 2 zullen cliënten deze zorg thuis
ontvangen. Klopt het dat zorgkantoren echter niet meer thuiszorg in zijn
gaan kopen? Zo ja, om welke zorgkantoren gaat het? Hoeveel mensen
krijgen nu geen zorg?
Antwoord 41
In 2012 was er nog geen sprake van het extramuraliseren van ZZP 1 en 2.
Vanaf 1 januari 2013 geldt dat nieuwe cliënten die voorheen in
aanmerking kwamen voor een indicatie voor ZZP 1 of 2 een indicatie
krijgen voor extramurale zorg. De maatregel leidt ertoe dat er geleidelijk
een verschuiving optreedt van intramurale zorg naar extramurale zorg.
Daar zijn ook middelen voor beschikbaar en dit wordt ook ingekocht door
de zorgkantoren. Het klopt niet dat zorgkantoren niet meer thuiszorg zijn
gaan inkopen.
Vraag 42
Hoeveel mensen hebben geen persoonsgebonden budget meer gekregen
door de 10-uursmaatregel?
Antwoord 42
De 10-uursmaatregel heeft ertoe geleid dat naar inschatting circa 21.000
personen geen pgb meer hebben kunnen aanvragen.
Vraag 43
Hoeveel mensen hebben een vergoedingsregeling persoonlijke zorg
ontvangen?
Antwoord 43
Volgens de cijfers van het College voor Zorgverzekeringen hebben 773
mensen gebruik gemaakt van de vergoedingsregeling persoonlijke zorg.
Vraag 44
Hoeveel mensen hebben hun persoonsgebonden budget verloren ten
gevolge van de beperkte toegang tot het persoonsgebonden budget in
2012?
Antwoord 44
Niemand heeft zijn persoonsgebonden budget verloren. De
pgb-maatregelen die in 2012 zijn ingegaan hebben alleen betrekking op
nieuwe cliënten en niet op de mensen die al een pgb hadden.
Vraag 45
Hoe groot was de contracteerruimte in 2011, 2012 en 2013? Kan per jaar,
per maatregel uitgesplitst worden wat de invloed van deze maatregel was
op de hoogte van de contracteerruimte? Kan hierbij ook worden meegenomen alle maatregelen die eerder genomen zijn maar pas later zichtbaar
zijn, zoals het onder de contracteerruimte brengen van de capaciteitsgroei?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

16

Antwoord 45
In 2011 bedroeg de contracteerruimte € 19,2 miljard, in 2012 € 21,7
miljard en in 2013 bedraagt de voorlopige contracteerruimte € 21,3
miljard (exclusief herverdelingsmiddelen).
2011
De contracteerruimte is verhoogd met € 343 miljoen in verband met de
verwachte volumegroei. Deze groeiruimte is verder verhoogd met € 175
miljoen voor het binnen de contracteerruimte brengen van nieuwe
capaciteit.
De contracteerruimte is verlaagd met € 95 miljoen in verband met best
practices, met € 32 miljoen gedragseffect invoering eigen bijdrage bij
begeleiding, met € 50 miljoen ten behoeve van in voor zorg en met € 142
miljoen in verband met een grotere groei in 2009 dan was toegestaan.
2012
De contracteerruimte is verhoogd met € 636 miljoen intensiveringmiddelen voor de intramurale zorg waardoor de maximum tarieven voor de
ZZP’s konden stijgen, met € 142 miljoen in verband met vermindering van
de taakstelling 2011 en met € 50 miljoen in verband met extra instroom
van pgb’ers naar zorg in natura. Er was € 433 miljoen beschikbaar voor de
groei van de zorgbehoefte.
De contracteerruimte is niet verlaagd in 2012.
2013
De contracteerruimte is verhoogd met € 325 miljoen groei en € 90
miljoen voor instroom van pgb’ers naar zorg in natura.
De contracteerruimte is verminderd vanwege de revalidatiezorg ad € 698
miljoen en tijdelijke uitleen van hulpmiddelen ad € 71 miljoen omdat deze
zorg is overgeheveld naar de Zvw.
De contracteerruimte is in 2013 verlaagd met € 280 miljoen vanwege het
met betrekking tot de gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg
ongedaan maken van de verhoging van de maximum tarieven van de
ZZP’s, met € 91 miljoen in verband met de maatregelen vervoer en met
€ 60 miljoen in verband met het extramuraliseren van lage ZZP’s.
Vraag 46
Hoeveel mensen hebben te maken gehad met seksueel geweld in
jeugdzorginstellingen en in AWBZ-instellingen in 2012?
Antwoord 46
Jeugdzorginstellingen en zorginstellingen zijn verplicht calamiteiten bij de
Inspectie Jeugdzorg respectievelijk de Inspectie voor de Gezondheidszorg
te melden. Hieronder worden tevens vermoedens van seksueel grensoverschrijdend gedrag begrepen. De Inspectie Jeugdzorg heeft in 2012
meldingen van in totaal 45 calamiteiten van (vermoedens van) seksueel
grensoverschrijdend gedrag in instellingen voor Jeugdzorgplus, Justitiële
Jeugdinrichtingen, residentiële jeugdzorginstellingen en pleegzorginstellingen ontvangen.
De IGZ registreert meldingen niet op het thema seksueel geweld maar op
het thema seksueel grensoverschrijdend gedrag. De IGZ heeft in 2012 in
totaal 413 meldingen ontvangen over seksueel grensoverschrijdend
gedrag binnen de gezondheidszorg. Daarbij de volgende opmerkingen.
Deze 413 meldingen zijn niet één op één te vergelijken met het aantal
meldingen uit mijn brief van 23 oktober 2012 over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Overeenkomstig is dat het nu verstrekte aantal
meldingen betrekking heeft op alle vormen van seksueel grensover-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

17

schrijdend gedrag, variërend van seksueel getinte opmerkingen tot
seksuele contact(en). In tegenstelling tot de brief van 23 oktober 2012
bestaan deze meldingen niet alleen uit seksueel grensoverschrijdend
gedrag tussen hulpverlener en cliënt, maar ook uit seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen cliënten onderling en tussen een cliënt en een
derde. Het aantal meldingen maakt geen onderscheid naar zorgvorm. De
IGZ registreert de meldingen namelijk naar sectoren. De
AWBZ-instellingen komen met name voor in de sectoren gehandicaptenzorg, ouderenzorg en zorg thuis. In deze sectoren zijn 326 meldingen
van seksueel grensoverschrijdend gedrag gemeld.
Vraag 47
Resultaten bij vereenvoudiging van administratieve verantwoordingslasten, welke bezuiniging heeft dit opgeleverd?
Antwoord 47
VWS zet zich net als ieder departement in om de administratieve lasten te
verminderen. De basis hiervan wordt gevonden in een kabinetsaanpak die
opeenvolgende kabinetten vanaf het kabinet Balkenende I hebben
geformuleerd en uitgevoerd. Uw Kamer wordt daar over periodiek
geïnformeerd, zoals dat ook in 2012 is gebeurd (TK 29 515, nr. 338). Uit
deze zogenaamde voortgangsrapportage blijkt dat de bijdrage van VWS
aan de rijksbrede doelstelling ter vermindering van administratieve lasten
in 2012 € 76,6 miljoen bedroeg. Het kabinet werkt met een brede definitie
van administratieve lasten, en de vereenvoudiging van verantwoordingslasten is hier een onderdeel van. Het gerealiseerde bedrag in 2012 betreft
niet alleen verantwoordingslasten, maar is een saldo van een aantal toeen afnames van administratieve lasten binnen de geldende kabinetsdefinitie. De gerealiseerde besparing betreft bijvoorbeeld een deel digitalisering van uitvraag, een wijziging van bekostiging van chronische zorg en
de vermindering van toezichtslasten door de IGZ.
Een deel van de inspanningen om de administratieve lasten te verminderen lopen nog en zullen waar en wanneer dat mogelijk is gekwantificeerd worden. Uw Kamer zal daarover worden geïnformeerd bij de
voortgangsrapportage over de voortgang van de huidige kabinetsdoelstelling, zoals dat recentelijk is gemeld bij de aanpak voor deze kabinetsperiode (TK 29 362, nr. 212).
Vraag 48
Kan een overzicht worden gegeven van de meer dan 100 experimenteervoorstellen die bij het ministerie van VWS zijn binnengekomen?
Antwoord 48
In de periode tot september 2011 hebben inderdaad ruim 100 zorgaanbieders een voorstel voor een experiment regelarme instellingen gedaan.
De voorstellen waarop in is gegaan, zijn met naam en toenaam gecommuniceerd aan de Kamer (TK 31 765, nr. 53). Het publiceren van namen van
zorgaanbieders die een voorstel hebben gedaan waarop niet is ingegaan,
vergt toestemming van de betrokken aanbieder en ligt daarom niet voor
de hand.
Vraag 49
Op welke wijze zijn de meldingen door zorgaanbieders per september
2012 het inspectiebeleid voor het melden van valincidenten en valcalamiteiten vereenvoudigd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

18

Antwoord 49
Met ingang van 3 september 2012 hoeven zorgaanbieders alleen
valcalamiteiten verplicht te melden. Van een valcalamiteit is er sprake als
de cliënt als gevolg van een val overlijdt of als de cliënt hier zodanig
ernstig letsel aan overhoudt dat diens zorgbehoefte hierdoor niet-beoogd
of onverwacht langdurig en /of ernstig toeneemt. Bij een valincident,
hoewel ongewenst, zijn de gevolgen voor de cliënt minder ernstig.
Valincidenten behoeven niet meer bij de IGZ te worden gemeld. De IGZ
verwacht dat zorgaanbieders valincidenten blijven onderzoeken en lering
trekken uit de bevindingen om verdere incidenten zoveel mogelijk te
voorkomen. De IGZ houdt toezicht op de naleving van het valbeleid.
Vraag 50
Wanneer worden de definitieve financiële gegevens voor de medisch
specialistische zorg en ziekenhuizen over 2012 naar de Kamer gezonden?
Antwoord 50
Momenteel duurt het een lange tijd voordat de zorguitgaven definitief
kunnen worden vastgesteld. Zo staat het beeld voor de uitgaven in 2009
inmiddels stil, maar voor 2010 nog niet. Naar analogie daarvan is te
verwachten dat het zal duren tot 2016 voordat het beeld over de uitgaven
2012 stilstaat. Ik vind het niet acceptabel dat het zo lang duurt voordat het
uitgavenbeeld stilstaat. Ik heb per 1 december 2012 de stuurgroep
Verbetering Informatievoorziening Zorguitgaven ingesteld en die onder
andere de opdracht gegeven om voorstellen te doen voor het versnellen
van de financiële informatievoorziening en de implementatie van die
voorstellen. Het streven is dat in maart t+1 voldoende betrouwbare
informatie over t beschikbaar is. Ik zal de Kamer voor de zomer nog een
brief sturen met de tussenresultaten en maatregelen dienaangaande.
Ten aanzien van het jaar 2012 heb ik de Kamer op 25 april 2013 per
voorhangbrief geïnformeerd over het moment waarop de uitgaven van
instellingen van medisch specialistische zorg 2012 definitief worden
vastgesteld ten behoeve van het macrobeheersinstrument (mbi). In deze
brief heb ik aangegeven dat het definitief vaststellen van de transitiebedragen, die medebepalend zijn voor de omzet 2012 van instellingen, in de
loop van 2014 zal plaatsvinden. Dit betekent concreet dat vanwege het
naar 2014 verplaatsen van het vaststellen van de transitiebedragen,
automatisch de mbi-afrekening van het ziekenhuiskader 2012 ook naar
2014 verschoven wordt. Ik benadruk hierbij dat de genoemde aanpassing
eenmalig is en benodigd is voor het zorgvuldig en correct kunnen
afwikkelen van het jaar 2012. Voor de jaren na 2012 blijft gelden dat de
financiële afwikkeling van enig jaar plaatsvindt in jaar t+1.
Vraag 51
Vereenvoudiging indicatiestelling 80plussers, zijn er effectmetingen van
deze vereenvoudiging beschikbaar? Zo nee, kan wel worden aangeven
hoe de indicaties onder deze doelgroep in algemene zin zijn ontwikkeld?
Antwoord 51
Over de kwantitatieve effecten van de pilot indicatiemelding 80+ heeft het
CIZ recentelijk een rapportage uitgebracht. Deze treft u aan op www.ciz.nl.
Het CIZ constateert een jaar na de start van de indicatiemelding 80+ dat er
geen effecten zichtbaar zijn op de geïndiceerde aanspraken die kunnen
worden toegeschreven aan de indicatiemelding. Het algemene beeld dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

19

naar voren komt na een jaar indicatiemelding 80+ is dat er geen sprake is
van een trendbreuk ten aanzien van de totale aanspraak op AWBZ-zorg.
Daarnaast blijkt uit een enquête van Actiz onder haar leden dat 97% van
de respondenten vooral voordelen ervaart van de vereenvoudigde
indicatiestelling.
De belangrijkste voordelen zijn dat het zorgtoewijzingbericht sneller
beschikbaar is (63%). Daarnaast krijgt de klant sneller zorg (52%), wordt de
deskundigheid van de zorgprofessional beter benut (49%) en is de
continuïteit van zorg aan de klant gewaarborgd (46%). Naast de vele
voordelen ervaart een deel van de respondenten (39%) ook nadelen als
gevolg van de vereenvoudiging van de indicatiestelling. Deze nadelen zijn
vooral een verhoging van de administratieve lasten bij de uitvoering van
de indicatiestelling (56%), gevolgd door de verhoging van het aantal fte’s
bij de inrichting van de indicatiestelling (40%). Respondenten merken op
dat er voor het aanvragen van een indicatie veel kennis nodig is omtrent
beleidsregels indicatiestelling AWBZ en de zorgvraag van de cliënt. Dit
leidt tot een hogere werkdruk voor de zorgbemiddelaars, waar bovendien
geen financiële compensatie tegenover staat. Het gaat bij de melding 80+
om een pilot waaraan zorgaanbieders op vrijwillige basis mee kunnen
doen. Dat betekent dat zij zelf voor- en nadelen tegen elkaar wegen en
besluiten tot voorzetting of stopzetting van hun gebruik van het
instrument.
Hoewel het gebruik van de Melding 80+ «slechts» zou worden
gemonitord, toetst het CIZ ook steekproefsgewijs. In het uitgebreide
onderzoek dat de staatssecretaris Uw Kamer heeft toegezegd in verband
met mogelijke fraude bij indicatiestelling door zorgaanbieders, zal hij het
gebruik van de melding 80+ uiteraard ook betrekken.
Vraag 52
Welke patronen zijn reeds door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ)
gesignaleerd in de monitoring van de ontwikkeling van de indicatiestelling? Welk gevolg heeft dit gekregen?
Antwoord 52
De indicatiemelding is in het eerste volle jaar van de pilot (oktober 2011 –
oktober 2012) door steeds meer zorgaanbieders benut. In totaal hebben
876 zorgaanbieders gemiddeld 64 indicatiemeldingen gedaan, dit waren
totaal 56.041 indicatiemeldingen. De indicatiemelding neemt een steeds
groter aandeel in van de totale aanspraak van 80-plus-cliënten met een
intramurale aanspraak. Maar ook los van de indicatiemelding neemt het
aantal 80-plussers met aanspraak op intramurale zorg toe. Dit wordt
veroorzaakt door de toename van de 80-plussers in de Nederlandse
bevolking. Indicatiemeldingen betreffen voor meer dan 96% aanmeldingen in de sector verpleging en verzorging (V&V).
Voor het in kaart brengen van de verandering in de totale zorgzwaarte van
intramurale 80+-cliënten op de verschillende peildata maakt het CIZ
gebruik van een zorgzwaarte-index.
Het algemene beeld dat naar voren komt na een jaar indicatiemelding, is
dat er, sinds de invoering per oktober 2011, geen sprake is van een
trendbreuk ten aanzien van de totale aanspraak op AWBZ-zorg. Het
onderzoek wijst uit dat vanaf 1 januari 2010 de stijging van de zorgzwaarte
van de 80-plussers met een intramurale indicatie beïnvloed wordt door
een afname van het aantal lage V&V pakketten (VV01 en VV02) en een
toename van het aantal hogere V&V pakketten (VV03 en hoger) en de
toename van de 80+-cliënten. De invoering van de indicatiemelding lijkt
deze stijging niet te beïnvloeden.
In de pilot is gebleken dat zorgaanbieders behoefte hebben om naast
kwantitatieve resultaten, ook een terugkoppeling te krijgen of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

20

indicatieonderzoek dat door hen wordt verricht in lijn is met de huidige
wet- en regelgeving. Het CIZ heeft daartoe de meldingen van een
individuele
zorgaanbieder gespiegeld aan het landelijk gemiddelde en deze kwantitatieve resultaten maandelijks teruggekoppeld aan de zorgaanbieders.
Daarnaast zijn indicatiemeldingen steekproefsgewijs getoetst. De
uitkomsten van
de steekproeven worden benut om de zorgaanbieders te ondersteunen.
Ook geven deze resultaten het CIZ soms aanleiding tot nader onderzoek.
De steekproeven blijven ook in 2013 onderdeel van de pilot.
Vraag 53
Op basis van welke informatie concludeert de minister dat de invoering
van dbc’s op weg naar Transparantie (DOT) heeft geleid tot «forse
administratieve lastenverlaging»?
Antwoord 53
Het DOT-systeem heeft wat betreft de administratieve belasting een aantal
belangrijke voordelen ten opzichte van het oude dbc-systeem. Zo vereist
het DOT-systeem niet meer dat de medisch specialist zelf moet uitzoeken
welk dbc-zorgproduct het best past bij de geleverde zorg. Dit wordt in
DOT automatisch afgeleid uit de geregistreerde diagnose en de gedane
behandelingen. Ook wordt het zorgtraject automatisch afgesloten enige
tijd na het laatste bezoek van een patiënt. Een ander voorbeeld is dat in
het geval de patiënt moet terugkomen voor controle er automatisch een
vervolg-dbc geopend wordt. Tot slot worden met de invoering van DOT
ook de registratieregels verbeterd: de registratieregels zijn eenduidiger
dan de huidige regels, waardoor er minder fouten worden gemaakt (die
anders weer gecorrigeerd zouden moeten worden) en de registratie
efficiënter verloopt.
Naast deze voordelen is ook vermeldenswaard dat het DOT-systeem een
belangrijke vereiste is voor het mogelijk maken van «eenmalige registratie
aan de bron voor meerdere doeleinden». Deze stap betekent een
aanzienlijke verlichting van de administratieve lasten voor zorgaanbieders. Het idee is om vanuit de zorgdocumentatie van een patiënt
meerdere sturingsdoeleinden te bedienen, waaronder de declaratie van
de geleverde zorg. Op dit moment komt het nog regelmatig voor dat er
voor specifieke doeleinden aparte gegevensverzamelingen zijn aangelegd.
Vraag 54
Op welke wijze en wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over de pilot
rondom indicatiestelling van 80plussers in de AWBZ door het CIZ?
Antwoord 54
De pilot indicatiemelding 80+ is per 3 oktober 2011 van start gegaan en
loopt tot begin 2014. Doel is het proces van indicatiestelling te vereenvoudigen en het aantal administratieve handelingen terug te brengen. Het CIZ
monitort de ontwikkeling van de afgegeven indicatiebesluiten op basis
van een indicatiemelding, waarbij ook de meldingen van de individuele
zorgaanbieders worden gevolgd. Ieder kwartaal verschijnt een rapportage
die u aantreft op www.ciz.nl.
De monitorgegevens zullen ook worden gebruikt voor de evaluatie van de
maatregel. Deze evaluatie moet uitwijzen in hoeverre het doel van de
maatregel daadwerkelijk wordt bereikt en of er eventuele (neven)effecten
zijn. Op basis van deze uitkomsten zal worden bezien of het verantwoord
en passend in het nieuwe beleid is om verdere stappen te zetten. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

21

evaluatie is voorzien in 2014. De Kamer zal over de resultaten worden
geïnformeerd.
Vraag 55
Hoeveel meldingen heeft het CIZ binnengekregen van zorgaanbieders die
zelf de indicatie gesteld hebben voor bewoners van 80 jaar en ouder?
Antwoord 55
In totaal is er 56.041 keer gebruik gemaakt van indicatiemelding 80+ in het
eerste jaar (oktober 2011 – oktober 2012). Dat betekent dat zorgaanbieders
gemiddeld 64 indicatiemeldingen in de hele periode hebben gedaan. Het
aantal positieve indicatiebesluiten voor intramurale AWBZ-zorg voor
80+-cliënten in het laatste kwartaal van 2012 via indicatiemelding is 67%.
Vraag 56
Welke ontwikkelingen zijn te zien in de indicaties die zorgaanbieders zelf
gesteld hebben bij bewoners van 80 jaar en ouder?
Antwoord 56
Opvallend is dat zorgaanbieders al snel na de start van de indicatiemelding 80+ per 3 oktober 2011 zijn begonnen met het gebruik maken van
deze mogelijkheid.
Inmiddels is bij 67 procent van het totaal aantal intramurale indicatiebesluiten dat in het vierde kwartaal van 2012 is afgegeven gebruik gemaakt
van de indicatiemelding 80+.
2011-Q3

2011-Q4

2012-Q1

2012-Q2

2012-Q3

2012-Q4

Indicatiemelding
CIZ-indicatie
Totaal

0
26.310
26.310

11.220
16.290
27.510

14.800
13.590
28.390

14.770
10.450
25.210

15.250
9.770
25.020

17.840
8.780
26.620

Indicatiemelding
CIZ-indicatie

0%
100%

41%
59%

52%
48%

59%
41%

61%
39%

67%
33%

Ook valt op dat 97% van de meldingen leidt tot een ZZP in de sector VenV,
3% in de gehandicaptenzorg en minder dan 1% in de ggz.
Voorts blijkt het bij indicatiemelding 80+ verhoudingsgewijs vaker te gaan
om intramurale herindicaties dan bij de CIZ-indicaties.
Voor meer informatie wordt u verwezen naar de jaarrapportage van het
CIZ die u kunt raadplegen op www.ciz.nl.
Vraag 57
Kan de minister een overzicht sturen van alle indicaties uitgesplitst per
zorgzwaartepakket, die zorgaanbieders aangevraagd hebben voor
bewoners van 80 jaar en ouder?
Antwoord 57
Het CIZ rapporteert ieder kwartaal over het gebruik van de indicatiemelding 80+. In onderstaande tabel treft u het aantal 80-plus-cliënten in de
VenV aan met een nieuw verkregen ZZP-indicatie in een kwartaal. Voor 4
data zijn de aantallen ZZP-indicaties in de V&V-reeks uitgesplitst naar
CIZ-indicaties (kolom CIZ) en indicatiemelding 80+ (kolom IM80+).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

22

1 april 2012

VV01
VV02
VV03
VV04
VV05
VV06
VV07
VV08
VV10
Totaal

1 juli 2012

1 oktober 2012

1 januari 2013

CIZ

IM80+

CIZ

IM80+

CIZ

IM80+

CIZ

IM80+

110
1.130
2.270
1.900
2.370
1.190
360
70
180
9.570

390
880
2.540
2.030
3.340
2.130
1.020
230
70
12.620

70
860
1.820
1.320
1.830
850
300
60
170
7.280

350
840
2.520
2.190
3.380
2.170
1.060
210
70
12.790

80
740
1.740
1.340
1.780
760
290
40
190
6.950

340
700
2.140
2.530
3.550
2.580
1.100
250
60
13.260

40
470
1.690
1.160
1.530
770
210
50
180
6.100

530
1.200
2.690
3.030
3.880
2.930
1.090
260
60
15.660

Deze tabel treft u aan op p.27 van de kwartaalrapportage over het vierde
kwartaal van 2012. Deze rapportage publiceert het CIZ op www.ciz.nl.
Vraag 58
Hoe groot is de administratieve lastenverlaging door de invoering van
DOT’s, hoeveel geld heeft dit bespaard?
Antwoord 58
Zoals bij vraag 53 al geschetst, moet DOT worden bezien als onderdeel
van een aantal verbeter- cq. verandertrajecten, dat al geruime tijd loopt.
Zo brengt de betrouwbaarheid van het DOT-systeem met zich mee dat de
regeling Administratieve Organisatie/Interne Controle inzake dbc
registratie en facturering per 1 januari 2012 is afgeschaft en de noodzakelijke handelingen omtrent nacalculatie niet meer separaat hoeven te
worden uitgevoerd. Dit levert een substantiële vermindering van
administratieve lasten op. Een exacte omvang hiervan is niet te geven.
Vraag 59
Wat heeft de invoering van de DOT’s gekost?
Antwoord 59
Ik heb geen inzicht in de totale kosten die ziekenhuizen en verzekeraars
hebben gemaakt voor het invoeren van het DOT-systeem.
Vraag 60
Hoeveel extra middelen zijn er per jaar vanaf 2013 vrijgemaakt voor
palliatieve zorg? Wat wordt precies met dit geld bekostigd?
Antwoord 60
Vanaf 2013 is € 10 miljoen extra gereserveerd voor palliatieve zorg, zoals
vastgelegd in het Begrotingsakkoord 2013. Gezien de hervormingen in de
langdurige zorg zal de staatssecretaris eerst een keuze maken rond de
positionering van palliatief terminale zorg, waarbij de hij zoveel mogelijk
recht zal doen aan het bijzondere karakter van palliatief terminale zorg.
Hierover zal de staatssecretaris rond de zomer een beslissing nemen. In
lijn met de hier bedoelde keuze zal de inzet van de extra middelen daarna
zijn beslag krijgen.
Wel is nu reeds besloten dat het subsidieplafond in de Regeling palliatief
terminale zorg, gericht op de inzet van vrijwilligers in de palliatief
terminale zorg, vanaf 2013 is opgehoogd met € 1,41 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

23

Vraag 61
Hoeveel geld wordt er momenteel feitelijk uitgegeven aan preventie
gezonde leefstijl van jeugd en jongeren?
Antwoord 61
In lijn met de landelijke nota gezondheidsbeleid is organisaties die
subsidie ontvangen voor inzet op gezonde leefstijl met ingang van 2012
gevraagd meer prioriteit aan gezonde leefstijl jeugd te geven. In 2012 is
hier inhoudelijk door partijen een aanzet voor gemaakt en deze is verder,
ook financieel, uitgewerkt voor 2013. Consequentie is dat uiteindelijk € 7,1
miljoen van de dan beschikbare € 11,4 miljoen voor leefstijl aan jeugd
besteed wordt.
Daarnaast is in 2012 het driejarig programma Jeugdimpuls gezonde
leefstijl van start gegaan (TK 32 793, nr. 51) om een gezonde leefstijl van
de jeugd te bevorderen à € 2 miljoen per jaar.
Tevens zijn in het Begrotingsakkoord 2013 extra middelen (€ 26 miljoen)
vrijgemaakt voor het tegengaan van obesitas bij kinderen. De inzet is
primair gericht op voeding en bewegen, maar daar waar mogelijk wordt
een verbredingslag gemaakt naar andere leefstijlthema’s.
Bovendien zijn er tal van programma’s waarin het bevorderen van een
gezonde leefstijl van de jeugd als integraal onderdeel is meegenomen,
zoals vanuit het programma Sport en Bewegen in de Buurt, de Gezonde
Wijk aanpak en programma Gezonde Slagkracht. De financiële inzet
gericht op jeugd en jongeren is hierbinnen niet geoormerkt.
Vraag 62
Op welke wijze en wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over de
voortgang van de uitvoering van de beleidsbrief mantelzorg? Wordt dit
beleid geëvalueerd en zo ja, hoe?
Vraag 66
Op welke wijze is invulling gegeven aan de beleidsbrief mantelzorg en de
drie invalshoeken: aan het onder de aandacht brengen van mantelzorg,
rekening houden met het belang van mantelzorg en de ondersteuning van
gemeenten voor mantelzorgers in 2012?
Antwoord 62 en 66
VWS stuurt – naar aanleiding van de Hervorming Langdurige Zorg – voor
de zomer een brief naar de Kamer over mantelzorg en vrijwilligerswerk. In
deze brief zal ook aandacht worden besteed aan activiteiten die VWS in
kader van de beleidsbrief mantelzorg in gang heeft gezet. De uitvoering
van deze brief zal worden geëvalueerd. Daarnaast laat de staatssecretaris
op dit moment de door VWS gesubsidieerde instituten die zich bezighouden met mantelzorg evalueren.
Vraag 63
Hoeveel patiënten- en gehandicaptenorganisaties zijn gestopt, door de
bezuinigingen op hun subsidie?
Antwoord 63
De vermindering van subsidies heeft in 2012 niet direct geleid tot
opheffing van patiënten- en gehandicaptenorganisaties. Eén patiëntenorganisatie (Reumapatiëntenbond) heeft ervoor gekozen de activiteiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

24

elders onder te brengen en de organisatie op te heffen. Ik heb begrepen
dat dit een bestuurlijke keuze is geweest en los staat van de bezuinigingen
op de subsidies. Wel is mij bekend dat nog een andere patiëntenvereniging (Vereniging Geestdrift) zich thans in een proces van opheffing
bevindt door het wegvallen van een voldoende financiële basis. De
verschillende activiteiten worden bij andere organisaties ondergebracht
en kunnen doorgaan.
Vraag 64
Hoeveel en welke patiënten- en gehandicaptenorganisaties hebben
minder subsidie ontvangen?
Antwoord 64
In totaal hebben 193 van de 210 patiënten- en gehandicaptenorganisaties
te maken gehad met vermindering van subsidie. In de bijlage is een
overzicht van deze 193 organisaties opgenomen2. De overige 17 organisaties ontvingen al een subsidie op het basisbedrag van € 35.000 of
minder. Bij deze organisaties heeft er dan ook geen afbouw van subsidie
plaatsgevonden.
Vraag 65
Hoeveel en welke patiënten- en gehandicaptenorganisaties zijn gefuseerd
door de bezuiniging op hun subsidie?
Antwoord 65
Volledige fusies tussen patiënten- en gehandicaptenorganisaties hebben
in 2012 naar onze informatie niet plaatsgevonden, ook niet door de
korting op de subsidies. Wel is in toenemende mate sprake van intensieve
samenwerking tussen de organisaties.
Vraag 67
Op pagina 35 wordt een overschrijding van de kosten van de Geestelijke
Gezondheidszorg genoemd van € 115 miljoen. Op pagina 177 wordt een
mutatie van € 173,5 miljoen gemeld voor de Geneeskundige geestelijke
gezondheidszorg. Hoe verhouden deze getallen zich tot elkaar?
Antwoord 67
De mutatie van € 173,5 miljoen op pagina 177 is het totaal van alle
mutaties op de sector Geneeskundige Geestelijke Gezondheidszorg na het
opstellen van de ontwerpbegroting 2012. Eén van die mutaties betreft de
overschrijding 2011 van € 115 miljoen, die is genoemd op pagina 35.
Daarnaast zijn in de mutatie van € 173,5 miljoen onder meer opgenomen
de toedeling van de nominale bijstelling 2012 (+ € 110 miljoen), een
overheveling tussen de langdurige ggz en de geneeskundige ggz (+ € 26
miljoen) en het budgettaire gevolg van de afspraak uit het bestuurlijk
akkoord GGZ dat de overschrijding 2011 (van € 115 miljoen) slechts voor
€ 40 miljoen mag doorwerken (-/- € 75 miljoen).
Vraag 69
Waaruit bestaan specifiek de overschrijdingen bij de zorg in natura
verleend door AWBZ instellingen?
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

25

Antwoord 69
Het gaat om een overschrijding € 594 miljoen. De overschrijding van
€ 260 miljoen is voornamelijk het gevolg van de administratieve
verwerking van extra exploitatielasten nieuwe capaciteit 2010. Deze
overschrijding is in de 1e suppletoire begroting 2012 geconstateerd.
Daarbij komt een overschrijding van € 334 miljoen die een gevolg is van
gestegen kapitaallasten en van meer zorgkosten binnen de contracteerruimte. Dit laatste komt doordat bij nacalculatie nauwelijks onderuitputting van productieafspraken meer optreedt omdat zorgkantoren steeds
efficiënter zorg zijn gaan inkopen.
Vraag 70
Op welke wijze wordt via de sociale media een gezonde leefstijl van
jongeren bevorderd?
Antwoord 70
Met het programma Jeugdimpuls maken het RIVM-Centrum Gezond
Leven en partners het bestaande informatie- en ondersteuningsaanbod
aantrekkelijker en toegankelijker voor jongeren met inzet van diverse
sociale media, zoals games, apps voor de smartphone en websites als
Facebook, You Tube en Twitter. Niet alleen wordt ingezet op sociale media
als extra communicatiemiddel om jongeren beter te bereiken, maar vooral
ook om beter aan te sluiten bij wat jongeren bezig houdt. Voorbeelden
hiervan zijn de ontwikkeling van sociale-mediatoepassingen voor Test je
leefstijl, een succesvolle fitheids- en leefstijltest voor mbo-studenten, en
de sociale-mediacampagne «lovegames» uitgevoerd door SoaAidsNL en
RutgersWPF. Een team van sociale-media-experts en jongeren adviseert
het Centrum Gezond Leven over vernieuwende manieren om de jeugd
beter te bereiken.
Vraag 71
Wat is verklaring voor de lagere stijging van kosten voor het bevorderen
van ethisch verantwoord handelen en bij medisch-wetenschappelijk
onderzoek in 2012 ten opzichte van 2011?
Antwoord 71
Er is geen sprake van een lagere stijging van kosten voor het bevorderen
van ethisch verantwoord handelen en bij medisch-wetenschappelijk
onderzoek in 2012 ten opzichte van 2011. De kosten voor 2012 waren
namelijk € 0,8 miljoen hoger dan geraamd (begroot € 17,5 miljoen en
gerealiseerd € 18,3 miljoen). Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt
door de meerkosten van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie
(RTE).
Vraag 72
Wat is de oorzaak van de onderuitputting van middelen (totaal € 0,8
miljoen) met betrekking tot voedselveiligheid en voedselinfectie,
dierproeven en etikettering chemische producten?
Antwoord 72
Op het terrein van voedselinfecties en -veiligheid is de onderuitputting het
gevolg van het niet benutten van (een deel van) de hiervoor gereserveerde gelden, aangezien ontstane crisis situaties op dit gebied minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

26

kosten met zich hebben meegebracht dan waar rekening mee was
gehouden.
Met betrekking tot dierproeven zijn er minder kosten gemaakt aan de
Kennisagenda Intensivering doordat onderzoek (versterking internationale
inzet), samen met andere kennisvragen, kosteneffectief is weggezet bij het
RIVM. Deze kosten vielen daarom lager uit. Ook het actieplan programmeringstudies viel goedkoper uit, aangezien een aantal plannen uit het
actieplan nog een nadere uitwerking vroegen en daardoor realisatie in
2012 niet meer mogelijk was. Ten slotte zijn bestedingen getemporiseerd
toen duidelijk werd dat het dossier dierproeven overging naar EZ.
De onderuitputting van middelen voor etikettering chemische producten
is het gevolg van lager gefactureerde kosten dan oorspronkelijk was
geraamd. Deze lagere kosten voor de EU-GHS zijn vooral veroorzaakt door
minder gestelde vragen aan de helpdesk. Bij deze helpdesk was het op
voorhand moeilijk om in te schatten hoeveel vragen er zouden komen.
Vraag 73
Heeft de overboeking van€ 1,3 miljoen van het programma «Palliatieve
zorg» gevolgen voor het programma? Wat zijn de resultaten van het
programma tot nu toe?
Antwoord 73
De overboeking heeft betrekking op mijn opdracht aan ZonMw om te
starten met het ZonMw-verbeterprogramma, dat eind mei 2012 is
aangevangen en tot en met 2016 loopt. Aanbieders van palliatieve zorg
worden ondersteund om met bestaande kennis en inzichten de palliatieve
zorg verder te verbeteren. Het vroegtijdig inzetten van palliatieve zorg is
een belangrijk speerpunt van het programma, waarbij het ook gaat om
een verbreding van palliatieve zorg naar andere aandoeningen dan
kanker.
Er zijn tot op heden vijftien goede voorbeelden geselecteerd door een
onafhankelijke commissie. Het kan hierbij gaan om bestaande richtlijnen
maar bijvoorbeeld ook om trainingen, gericht op de verspreiding van deze
kennis en inzichten (zie website:www.goedevoorbeeldenpalliatievezorg.nl).
Zevenentwintig projectvoorstellen zijn ingediend in de eerste subsidieronde van het Verbeterprogramma Palliatieve Zorg. Zeventien daarvan
zijn gehonoreerd en zijn in volle gang. Recent zijn de voorbereidingen
gestart gericht op het ondersteunen van de uitrol van projecten in de
«tweede ronde». Jaarlijks (tot 2016) organiseert ZonMw een nieuwe
subsidieronde.
Voorts wordt ten behoeve van de kennisverspreiding nauw samengewerkt
met het NHG, V&VN en Verenso De kennis uit de goede voorbeelden zal
hierdoor in versnelde mate in de regio’s worden verspreid.
Daarnaast is het NIVEL onlangs gestart met de evaluatie van het verbeterprogramma. Hierin zal blijken in hoeverre verbeteringen zijn gerealiseerd
door de verbeterprojecten die als beste uit de bus zijn gekomen in de
subsidieronden. Als evaluatie-instrument gebruikt het NIVEL daarvoor de
Kwaliteitsindicatoren Palliatieve Zorg. De eerste resultaten van dit
onderzoek zullen eind 2013/begin 2014 bekend zijn. In het programma is
ten slotte ook ruimte voor het toetsen van de module voor palliatieve
zorg. De staatssecretaris zal u tussentijds informeren over de voortgang in
deze.
Vraag 74
De voorraad antivirale middelen bleek langer houdbaar dan gedacht. Hoe
kan dat? Is tussentijds de houdbaarheidsdatum veranderd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

27

Antwoord 74
Voor een deel van de voorraad antivirale middelen is de houdbaarheidsdatum door de producent verlengd. Voor een deel bestaat de voorraad uit
de grondstof oseltamivir. Daarvan wordt de werkzaamheid in een
kwaliteitsprogramma regelmatig gecontroleerd.
Vraag 75
Waardoor wordt de onderuitputting bij de budgetten voor preventieve
chronische ziekten (€ 0,4 miljoen) veroorzaakt?
Antwoord 75
De onderuitputting bij de budgetten voor preventieve chronische ziekten
is niet specifiek toe te wijzen. Enerzijds wordt deze veroorzaakt door de
verlenging van projecten waardoor voor 2012 gereserveerde budgetten
zijn doorgeschoven naar latere jaren. Anderzijds waren de uitgaven op dit
terrein over de hele linie lager dan begroot.
Vraag 76
Opbrengsten bestuurlijke boeten is € 3,5 miljoen lager uitgevallen dan
geraamd. Is er minder mis of is er minder gecontroleerd? Kan de minister
meer kwantitatieve gegevens omtrent controles en effecten geven?
Antwoord 76
In de jaren 2008–2011 waren de ontvangsten bestuurlijke boetes NVWA
steeds circa € 3,5 miljoen lager dan geraamd. De structureel te hoge
ontvangstenraming was voor VWS aanleiding deze te herijken. Met
ingang van de 1e suppletoire begroting 2012 is de ontvangstenraming
bestuurlijke boetes met € 3,7 miljoen structureel naar beneden bijgesteld.
Rekening houdend met de bijstelling in de 1e suppletoire begroting 2012
sluiten de geraamde ontvangsten en gerealiseerde ontvangsten (€ 4,5
miljoen) nagenoeg op elkaar aan.
Uit de ontwikkeling van de bedragen is dus niet af te leiden dat er
recentelijk grote veranderingen hebben plaatsgevonden wat betreft de
naleving door bedrijven of het aantal controles door de NVWA. Voor een
overzicht van kwantitatieve gegevens omtrent controles en effecten wil ik
u graag naar het jaarverslag 2012 van de NVWA verwijzen. Het jaarverslag
wordt nu opgesteld en zal binnenkort naar de Tweede Kamer worden
gestuurd.
Vraag 77
Voldoen alle ziekenhuizen momenteel aan de BRMO-richtlijn, en aan de
door de Stichting Werkgroep Antibiotica Beleid (SWAB) gestelde
aanbeveling dat elk ziekenhuis een antibioticateam moet opzetten? Zo
nee, welke ziekenhuizen voldoen hier niet aan en is VWS van plan stappen
te ondernemen om de opkomst van multiresistentie via deze weg alsnog
tegen te gaan?
Antwoord 77
De BRMO-richtlijn (bijzonder resistente micro-organismen) maakt
onderdeel uit van infectiepreventie in de ziekenhuizen. Deze richtlijnen
worden opgesteld door de Werkgroep Infectiepreventie (WIP). Op dit
moment voert de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) een onderzoek
uit naar de implementatie van onder andere de BRMO-richtlijn door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

28

ziekenhuizen. Ik informeer uw Kamer over de uitkomsten, nadat de IGZ
haar onderzoek heeft afgerond. Dat zal naar verwachting eind 2013 zijn.
Om goed gebruik van antibiotica verder na te streven heeft de Stichting
Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) in 2012 op verzoek van de IGZ een
visiestuk geschreven over de zogenaamde antibiotic stewardship (zoals
bedoeld met antibioticateams). Voor de zomer ontvangt u van mij een
brief waarin ik u op de hoogte breng van mijn inzet op de antibioticaresistentie problematiek. In deze brief ga ik ook in op het antibiotic
stewardship.
Vraag 78
Aan welke ziekenhuizen is de opdracht verstrekt weerstandsverhogende
maatregelen te treffen in het kader van het project weerstandsverhoging
onderzoeksinstelling CBRN? Waarom is gekozen voor deze ziekenhuizen?
Antwoord 78
Op basis van een risico-inschatting zijn aan een aantal ziekenhuizen dat
werkt met CBRN-stoffen middelen verstrekt om maatregelen te treffen om
veiliger met deze materialen te kunnen werken. Vanuit deze risicoinschatting is het niet opportuun om de namen bekend te maken.
Vraag 79
Op welke wijze zijn de financieringssystematieken van abortusklinieken
genormaliseerd?
Antwoord 79
Zoals de minister de Kamer heeft laten weten per brief d.d. 20 maart 2012
is de AWBZ-subsidieregeling voor de abortusklinieken aangepast. De tot
1 januari 2012 geldende systematiek van afrekening op werkelijk
gemaakte kosten leidde namelijk niet tot een doelmatige bedrijfsvoering.
Daarom is de subsidieregeling aangepast om het mogelijk te maken dat
klinieken enige reserve kunnen opbouwen die kan worden geherinvesteerd in de zorg. Op die manier kunnen klinieken een gezondere bedrijfsvoering realiseren. Dat betekent ook dat eventuele tekorten niet meer door
VWS zullen worden aangevuld. De regeling geeft de klinieken enerzijds de
mogelijkheid voor enige financiële ruimte en anderzijds de bestuurlijke
verantwoordelijkheid om een buffer op te bouwen om financiële
tegenvallers op te vangen. De aanpassing van de regeling heeft de
financiering van de abortusklinieken meer in lijn gebracht met de rest van
de zorgsector. De lijn van normalisatie zal de komende jaren verder
worden doorgetrokken in bijvoorbeeld de financiering van de huisvesting.
Vraag 80
Er wordt subsidie verstrekt voor interdepartementaal preventiebeleid voor
ongelukken in de privésfeer. Wat heeft dit opgeleverd?
Vraag 87
Letselpreventie heeft het aantal spoedeisende hulpbehandelingen door
privéongevallen en sportblessures niet naar beneden kunnen brengen.
Zijn de interventies wel doelmatig? Heeft de minister hier een verklaring
voor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

29

Antwoord 80 en 87
Over de effecten van het letselpreventiebeleid heeft de staatssecretaris u
op 14 mei jl. geïnformeerd via de «Beleidsdoorlichting letselpreventie
2008–2012» en de beleidsreactie hierop (TK 32 772 nr. 2). In de beleidsdoorlichting komt naar voren dat subsidieverlening aan de stichting
VeiligheidNL de belangrijkste uitgave is op het gebied van letselpreventie.
Op beleidsniveau wordt sterk ingezet op interdepartementale afstemming
en samenwerking, gezien het intersectorale karakter van het onderwerp.
In de beleidsreactie heeft de staatssecretaris aangegeven dat Nederland
een van de veiligste landen van de wereld is op het vlak van letsels, wat te
zien is aan de relatief lage letselcijfers. Hoewel geen direct causaal
verband aantoonbaar is, is het aannemelijk dat de ingezette preventiemaatregelen hebben bijgedragen aan het voorkomen van gezondheidsschade door privéongevallen en sportblessures. Zo is ingezet op het
ontwikkelen en beoordelen van kwalitatief goede interventies, gericht op
valpreventie bij senioren, sportblessurepreventie, valtraining van kinderen
en kinderveiligheid (0–4 jaar). Uit effectonderzoek naar vier daarvan blijkt
dat twee interventies een positief effect hebben op het voorkomen van
letsels, de andere twee interventies tonen positieve effecten op gedrag(sdeterminanten).
Letselreductie door het bevorderen van veilig gedrag vereist langdurige
aandacht hiervoor. Op diverse terreinen is succes geboekt. Zo blijkt uit
cijfers van VeiligheidNL dat het jaarlijks aantal ernstige ongevallen met
kleine kinderen (0–4 jaar) in de periode 2000 t/m 2009 is gedaald met 27%,
resulterend in een besparing van € 6 miljoen aan medische kosten. In
dezelfde periode is het aantal sportblessures per gesport uur gedaald met
22%, waardoor de maatschappelijke kosten hiervoor (medische kosten en
kosten voor arbeidsverzuim) jaarlijks € 300 miljoen lager zijn.
Het is uiteindelijk aan lokale overheden en andere partijen om af te wegen
of zij aan de slag gaan met de implementatie van de beschikbare
effectieve interventies. Deze afweging is nu soms nog lastig, omdat er
weinig lokale gegevens beschikbaar zijn over de oorzaak en incidentie van
letsels. De staatssecretaris heeft VeiligheidNL eind 2012 subsidie verleend
om te verkennen of het Letselinformatiesysteem aangepast kan worden
zodat er meer gegevens op lokaal niveau beschikbaar kunnen komen.
Vraag 81
De alcohol- en tabakleeftijd wordt verhoogd naar 18 jaar. Welke gevolgen
heeft dit voor preventiebeleid dat tot verhoging van de leeftijd juist op
deze groep gericht was, aangezien dat nu niet meer nodig is vanwege het
verbod?
Antwoord 81
De verhoging van de leeftijdsgrens voor de verkoop van alcohol en tabak
naar 18 jaar heeft geen grote gevolgen voor het preventiebeleid. In het
communicatietraject voorafgaand aan de invoering van de wetswijzigingen zal dit najaar juist aandacht worden besteed aan de leeftijdsgroep
16 tot 18 jaar en hun omgeving. Een wetswijziging maakt preventie zeker
niet overbodig, de nieuwe wettelijke norm moet ook de sociale norm
worden. In dat traject juist voorlichting en een breder preventiebeleid
gericht op (ook de oudere groep) jongeren belangrijk.
Vraag 82
Hoeveel kinderen hadden overwicht- en obesitasproblemen in 2012.
Hoeveel was dit in eerdere jaren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

30

Antwoord 82
De cijfers van 2012 hebben wij nog niet ontvangen van het CBS; deze
krijgen wij pas in het derde kwartaal van dit jaar. Volgens de laatst
beschikbare cijfers van 20113 heeft 12,0% van de kinderen van 2–8 jaar
overgewicht en 12,9% van de jeugdigen tussen 9–17 jaar. Ernstig
overgewicht komt in 20114 bij 3,7% van de 2–8 jarigen voor en bij 2,0%
van de 9–17 jarigen. Kijkend naar eerdere jaren is het beeld5:
Jaar

2000

2005

2010

Overgewicht 2–8 jaar
Overgewicht 9–17 jaar
Ernstig overgewicht 2–8 jaar
Ernstig overgewicht 9–17 jaar

12,0%
10,5%
3,0%
1,6%

14,4%
11,1%
3,5%
1,5%

13,0%
12,9%
3,8%
2,9%

Vraag 83
Hoeveel mensen stopten er in 2012 met roken? Hoeveel was dit in eerdere
jaren?
Antwoord 83
Jaarlijks ondernemen ongeveer een miljoen rokers een poging om te
stoppen met roken. De jaarlijkse prevalentiegegevens laten zien hoe hoog
het percentage rokers in Nederland is, maar niet hoeveel rokers er gestopt
zijn en hoeveel «nieuwe» rokers erbij zijn gekomen. In 2011 rookte 24,7%
van de Nederlanders van 15 jaar en ouder. In 2012 was dat bijna 26%. Dat
betekent dus niet dat er geen mensen gestopt zijn met roken. Wel dat er
per saldo meer mensen (opnieuw) zijn gaan roken.
Vraag 84
Hoeveel jongeren zijn er door alcohol in het ziekenhuis terecht gekomen?
Hoeveel was dit in eerdere jaren?
Antwoord 84
Er zijn nog geen cijfers over 2012. Op basis van de cijfers tot 2011 kan het
volgende worden gesteld: jaarlijks worden circa 2.300 jongeren in de
leeftijd van 10 tot en met 24 jaar behandeld op een Spoedeisende
Hulp-afdeling naar aanleiding van een alcoholvergiftiging. Veertig procent
van deze jongeren moet na de behandeling op de spoedeisende hulp
worden opgenomen in het ziekenhuis. Na de sterke stijging tussen 2005
en 2007, lijkt de laatste jaren sprake van een stabilisatie van het aantal
alcoholvergiftigingen onder jongeren.
(Bron: Letsel Informatie Systeem (LIS). Hierin staan slachtoffers geregistreerd die na een ongeval of geweld zijn behandeld op een Spoedeisende
Hulp-afdeling van een selectie van ziekenhuizen in Nederland. Deze
ziekenhuizen vormen een representatieve steekproef. Dit maakt een
schatting van cijfers op nationaal niveau mogelijk.)

3

Bron CBS Statline: http://jeugdmonitor.cbs.nl/nl-NL/menu/indicatoren/gezondheid/indicatorgewicht-normaal.htm?showindicators=true
4
Bron CBS Statline: http://jeugdmonitor.cbs.nl/nl-NL/menu/indicatoren/gezondheid/indicatorgewicht-tedik.htm?showindicators=true
5
Bron CBS Statline: http://jeugdmonitor.cbs.nl/nl-NL/menu/indicatoren/gezondheid/indicatorgewicht-normaal.htm?showindicators=true en http://jeugdmonitor.cbs.nl/nl-NL/menu/
indicatoren/gezondheid/indicator-gewicht-tedik.htm?showindicators=true

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

31

Vraag 85
Welke maatregelen heeft stichting VeiligheidNL inmiddels ontwikkeld en
geïmplementeerd?
Antwoord 85
Met subsidie van VWS verricht VeiligheidNL een groot aantal activiteiten
om letsels te voorkomen. VeiligheidNL richt zich op het ontwikkelen en
verspreiden van kwalitatief goede interventies. Valpreventie bij senioren,
sportblessurepreventie, valtraining van kinderen en kinderveiligheid (0–4
jaar) zijn daarbij belangrijke aandachtsgebieden. Daarnaast registreert
VeiligheidNL letsels via het Letselinformatiesysteem.
In de interventiedatabase van het Centrum Gezond Leven van het RIVM
zijn 22 interventies van VeiligheidNL opgenomen. Op het totale gebied
van gezondheidsbevordering zijn in Nederland momenteel 23 interventies
beoordeeld als (waarschijnlijk) effectief; vijf daarvan zijn afkomstig van
VeiligheidNL en nog twee andere richten zich ook op valpreventie bij
ouderen. De beschrijving van deze interventies kunt u vinden op www.loketgezondleven.nl. Voor het overige aanbod van VeiligheidNL, zowel voor
burgers als voor professionals, wordt u verwezen naar www.veiligheid.nl.
Vraag 86
Kan voor de genoemde indicatoren worden vermeld wat in grote lijnen de
oorzaken zijn van de in sommige gevallen verslechterende cijfers?
Antwoord 86
De indicatoren ten aanzien van overgewicht en obesitas bij volwassenen
en kinderen laten kleine fluctuaties zien. We zien verschuivingen in de
doelgroepen ten aanzien van overgewicht en obesitas. Er kunnen echter
nog geen conclusies aan worden verbonden of het hier om significante
verbeteringen of verslechteringen gaat; daarvoor zijn de verschillen te
klein.
De trend voor letsels de afgelopen jaren is positief, alleen voor 2011 is een
kleine verslechtering te zien ten opzichte van het jaar daarvoor, maar het
cijfer ligt nog steeds beneden het streefcijfer voor 2012. Toekomstige
cijfers moeten uitwijzen of de hogere waarde voor de indicator in 2011
incidenteel was of niet.
Vraag 88
Hoeveel ouderen en mensen met een beperking moesten voor ongevallen
in de privéomgeving behandeld worden in het ziekenhuis? Hoeveel was
dit in eerdere jaren?
Antwoord 88
In het Letselinformatiesysteem (LIS) van VeiligheidNL wordt op basis van
een steekproef van Spoedeisende Hulpafdelingen (SEH) in ziekenhuizen
de oorzaak geregistreerd van de letsels waarvoor de patiënten behandeld
worden. Daarbij wordt niet vastgelegd of patiënten beperkingen hebben,
wel worden de leeftijd en de toedracht van het ongeval geregistreerd.
Landelijke totaalcijfers worden berekend door opschaling van de
representatieve LIS-steekproef. In 2011 werden circa 100.000 65+ers
behandeld op een SEH-afdeling na een privéongeval; het merendeel
hiervan (82%) betreft valongevallen. In de periode 2007–2011 is een
stijging geregistreerd voor SEH-behandelingen na een privéongeval bij
65+ers van 17%. Na correctie voor de veranderende bevolkingsopbouw

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

32

(vergrijzing) is geen sprake van een significante stijging (3%, statistisch
niet significant).
Vraag 89
Bij hoeveel dienstapothekers moet contant worden afgerekend omdat er
geen contract is met één of meerder zorgverzekeraars? Wat heeft dat voor
een gevolgen voor de afstand die patiënten moeten rijzen om de
benodigde geneesmiddelen te halen?
Antwoord 89
In antwoord op een viertal sets schriftelijke vragen over contante betaling
en dienstapotheken (TK, Aanhangsel nrs. 1199, 1204, 1437 en 1822) heeft
de minister onder meer aangeven dat zij geen volledig overzicht heeft van
dienstapotheken die contante betaling verlangen als er geen overeenkomst is met een zorgverzekeraar, maar dat een aantal dienstapotheken
dit op hun website aangeven. Daarbij is ook aangegeven dat dienstapotheken patiënten met een acute of spoedeisende zorgvraag die op die
dienstapotheken zijn aangewezen, niet mogen weigeren te helpen, indien
zij niet contant kunnen betalen.
Voorts heeft de minister gewezen op de wettelijke en contractuele
verplichtingen van zorgverzekeraars en apotheekhoudenden om spoedeisende farmaceutische zorg te contracteren en af te leveren. Overigens
dient te worden opgemerkt dat spoedeisende medicatie in toenemende
mate wordt thuisbezorgd.
Vraag 90
Wat is de verklaring voor de onderuitputting op het budget van
orgaandonatie?
Antwoord 90
Doordat de benodigde voorbereidingstijd om de in Groningen en Leiden
uitgevoerde pilots landelijk uit te rollen rol langer was dan voorzien, is in
2012 onderuitputting op het orgaandonatiebudget ontstaan.
Vraag 91
Kan de onderuitputting arbeidsmarktbeleid nader worden toegelicht?
Antwoord 91
Het budget voor arbeidsmarktbeleid was in 2012 fors hoger dan het
structurele budget. In ons arbeidsmarktbeleid zetten we vooral in op
beleidstrajecten met een langere looptijd, met name vanwege de
doorlooptijd die nodig is om substantiële resultaten te kunnen boeken.
Vandaar dat het in 2012 relatief hoge budget voor arbeidsmarktbeleid niet
volledig benut is.
Vraag 92
Hoe is de onderuitputting van middelen in het kader van zorgverlening
aan illegalen en onverzekerden te verklaren?
Antwoord 92
Het CVZ heeft in de «7e monitor regeling financiering zorg onverzekerbare
vreemdelingen» van 27 mei 2013 aangegeven dat als gevolg van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

33

dbc-systematiek bij ziekenhuizen sprake is van een grote tijdsspanne
tussen het openen van een dbc en het indienen van een declaratie bij het
CVZ.
Bovendien is in 2012 is overgestapt op DOT’s en gebleken is dat nog niet
alle ziekenhuizen in staat zijn om op basis van DOT’s te factureren.
Deze vertraging vormt de voornaamste verklaring voor incidenteel lagere
ziekenhuiskosten in 2012. Het CVZ neemt aan dat deze onderuitputting in
2013 terugkomt als hogere uitgaven vanwege het inhaaleffect.
Vraag 93
Wat zijn de actuele cijfers over het aantal wanbetalers en onverzekerden?
Wat is er bekend over de reden dat mensen geen premie betalen?
Antwoord 93
Volgens gegevens van het CVZ waren er op 1 maart 2013 306.249
wanbetalers in het bestuursrechtelijk premieregime.
Er waren op 1 maart 2013 nog 14.211 onverzekerden in de aanschrijvingsfase en 13.247 onverzekerden in de boetefase bij het CVZ.
Er zijn geen specifieke gegevens bekend over de reden waarom mensen
geen premie betalen, anders dan dat als gevolg van de economische
omstandigheden meer mensen hun zorgverzekeraars vragen om
betalingsregelingen. In mijn beantwoording van de Kamervragen van de
Kamerleden Bouwmeester (PvdA) en Kuzu (PvdA) over de toename van
betalingsachterstanden bij zorgverzekeraars (2013Z07390) heb ik uw
Kamer op 8 mei jl. geïnformeerd dat er in april 2010 een onderzoek is
afgerond naar de mogelijke redenen waarom verzekerden de premies van
zorgverzekeringen niet betalen. Het onderzoek leverde slechts in beperkte
mate inzichten op over attitude, gedrag en gedragsmotieven en kende
daarnaast een zeer lage respons van de doelgroep. Gezien deze eerdere
ervaring acht ik (algemeen) onderzoek naar de achtergrond van mensen
die problemen hebben met het betalen van hun zorgkosten weinig zinvol.
Vraag 94
Welke maatregelen zijn getroffen om de hoger dan verwachte uitvoeringskosten van het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) van € 14,9 miljoen
in de toekomst te voorkomen?
Antwoord 94
In het jaarverslag over 2012 is aangegeven dat dit verschil een aantal
oorzaken heeft. Zo was de in de ontwerpbegroting 2012 opgenomen
raming van de uitvoeringskosten onverzekerden en wanbetalers nog
gebaseerd op een in een eerder jaar opgestelde raming van het aantal
(€ 10,7 miljoen). Ten behoeve van het CVZ heeft een overboeking
plaatsgevonden voor het beheer van de AWBZ-brede zorgregistratie (€ 2,0
miljoen) en de Sectie Zorgberoepen en opleidingen (€ 1,0 miljoen). Verder
zijn voor het werkplan 2012 van het CVZ aanvullende middelen
beschikbaar gesteld (€ 1,2 miljoen). De hogere uitvoeringskosten zijn dus
volledig verklaarbaar en niet het gevolg van slecht beheer of onverklaarbare stijgingen in de kosten van het CVZ. Via de eerste suppletoire
begroting 2013 zijn de uitvoeringskosten wanbetalers en onverzekerden
structureel op een meer realistisch niveau gebracht. Verwacht mag
worden dat als gevolg daarvan in de jaren vanaf 2014 geen forse
bijstellingen in het jaarverslag behoeven te worden opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

34

Vraag 95
Hoeveel mensen moesten zich in 2012 door conflicterend gebruik van
geneesmiddelen laten behandelen? Hoeveel was dat in eerdere jaren?
Antwoord 95
Ik heb geen gegevens over het behandelingen die mensen moeten
ondergaan als gevolg van conflicterend gebruik van geneesmiddelen. Wel
beschik ik over onderzoek naar het aantal geneesmiddelgerelateerde
ziekenhuisopnames, dat veroorzaakt is door verkeerd geneesmiddelengebruik. Onder dit verkeerde gebruik valt uiteraard ook de behandeling met
conflicterende geneesmiddelen.
Ik heb uw Kamer in februari 2013 de herhaalstudie (op basis van gegevens
2008) aangeboden op het terrein van aan geneesmiddelgerelateerde
ziekenhuisopnames die potentieel vermijdbaar zijn. Uit deze studie bleek
een lichte daling van dit aantal ziekenhuisopnames ten opzichte van de
eerder hiernaar gedane studie (Harmstudie).
De eerdere Harmstudie uit 2006 (op basis van gegevens uit 2004) toonde
aan dat jaarlijks 16.000 potentieel vermijdbare ziekenhuisopnamen
plaatsvonden vanwege een verkeerd gebruik van geneesmiddelen. In deze
studie is het »verkeerd gebruik» in de meest ruime zin meegenomen en is
bijvoorbeeld ook het gebrek aan therapietrouw meegenomen. Het gebrek
aan therapietrouw is niet meegenomen in de onlangs aangeboden studie,
waardoor beide studies niet één op één vergelijkbaar zijn.
Om conflicterend gebruik van geneesmiddelen tegen te gaan, is het van
belang dat artsen en apothekers het medicatiedossier van patiënten goed
op orde hebben, zoveel mogelijk gebruik maken van een elektronisch
voorschrijfsysteem, patiënten goed informeren over het medicatiegebruik,
relevante gegevens met elkaar onderling uitwisselen en een medicatiecheck doen op reguliere basis. Deze check is een van de nieuwe zorgprestaties waarop apotheken gecontracteerd kunnen worden.
Vraag 96
Hoe is te verklaren dat er € 3,2 miljoen minder is gedeclareerd dan
geraamd ten behoeve van de overgangsregeling FLO/VUT ouderenregeling voor ambulancepersoneel?
Antwoord 96
In 2012 hebben twee publieke diensten (GGD Zuid Limburg en GGD
Amsterdam) verzuimd een voorschotdeclaratie voor 2012 in te dienen. De
voorschotaanvragen van deze diensten zijn pas in het eerste kwartaal van
2013 ontvangen. De aanvragen zijn respectievelijk in april (GGD Zuid
Limburg) en mei (GGD Amsterdam) van dit jaar afgehandeld.
Vraag 97
Hoe is de hogere opbrengst uit de aanpak onverzekerden en mensen met
een betalingsachterstand te verklaren?
Antwoord 97
De in de ontwerpbegroting 2012 opgenomen raming van ontvangsten uit
hoofde van de aanpak van wanbetalers en onverzekerden was nog
gebaseerd op een in een eerder jaar opgestelde raming van aantallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

35

wanbetalers en onverzekerden en de inschatting van de slagingskans om
de aan de wanbetalers op te leggen bestuursrechtelijke premie en de aan
onverzekerden op te leggen boetes daadwerkelijk te innen.
Via de 1e suppletoire begroting 2013 zijn de uitvoeringskosten en de
ontvangsten wanbetalers en onverzekerden structureel op een meer
realistisch niveau gebracht. Verwacht mag worden dat als gevolg daarvan
in de jaren vanaf 2014 geen forse bijstellingen in het jaarverslag behoeven
te worden opgenomen.
Vraag 98
De IGZ heeft onderzoek gedaan naar vervalste geneesmiddelen, in totaal
30 onderzoeken. Er is geen vervalsing gevonden? Kan dit nader geduid
worden? Heeft deze uitslag gevolgen voor toekomstig beleid? Wat heeft
dit onderzoek gekost?
Antwoord 98
Het betreft hier onderzoek dat voortvloeit uit de meldmaand vervalste
medische hulpmiddelen. Dit onderzoek was dus niet gericht op geneesmiddelen en heeft geen gevolgen voor het toekomstig beleid op het
terrein van de vervalste geneesmiddelen. Binnenkort wordt er een brief
aan Tweede Kamer gestuurd met daarin de stand van zaken rond de
beleidsagenda vervalste geneesmiddelen en medische hulpmiddelen.
Daarin is ook het toekomstig VWS beleid opgenomen rond vervalsingen.
De afhandeling van meldingen is gedaan als extra onderdeel binnen de
reguliere werkzaamheden van de IGZ en betaald uit dat budget. Vanuit
VWS zijn beperkt kosten gemaakt, circa € 3.500, om te attenderen op de
meldweek.
Vraag 99
Zijn er aan het opzetten van een implantatenregister voor de overheid
kosten verbonden?
Antwoord 99
De aanloopkosten gemoeid met de opzet en inrichting van het register
komen voor rekening van de overheid, de jaarlijkse kosten voor registratie
en opslag zullen zo spoedig mogelijk gedekt worden door het hanteren
van een nader te ontwikkelen tarief.
Op basis van kosten van andere registers wordt voor de kosten van de
opzet en inrichting vooralsnog uitgegaan van € 1,5 miljoen eenmalig. De
jaarlijkse kosten van registratie en opslag worden vooralsnog geraamd op
€ 1,5 miljoen. De werkelijke kosten zullen duidelijk worden als het
offertetraject is doorlopen.
Vraag 100
Tot wanneer loopt de voorlichtingscampagne «Nederland zegt Ja» door?
Wat zijn de resultaten tot nu toe van de voorlichtingscampagne?
Antwoord 100
De aanbesteding voor de campagne loopt tot en met 2013. Later in 2013
besluit ik aan de hand van de resultaten op welke wijze de voorlichtingscampagne over orgaandonatie wordt voortgezet.
De resultaten van de campagne op het gebied van kennis, houding en
gedrag in 2012 zijn als volgt:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

36

–

–

–

Kennis
De campagnedoelstelling om een stijging te realiseren in de bekendheid met de website «jaofnee.nl» is gehaald, zowel onder nietgeregistreerden als onder het algemeen publiek: door de campagne is
42% van de niet-geregistreerden bekend met deze website, dit is een
stijging van 11% ten opzichte van de periode voorafgaand aan de
campagne. Een vergelijkbare stijging is zichtbaar bij het algemeen
publiek (van 39% naar 51%).
Houding
Bijna drie op de tien niet-geregistreerden hebben het gevoel dat ze nu
eens moeten beslissen of ze donor willen zijn. De campagnedoelstelling om hierin een stijging te realiseren is behaald: van 22% naar 29%.
De helft van de niet-geregistreerden (51%) staat na de campagne
positief tegenover het afstaan van de eigen organen en weefsels. Hier
is sprake van een stijging van 8% tijdens de campagne. De doelstelling
was een stijging op lange termijn. Deze doelstelling is gehaald. Ook
onder het algemeen publiek (zowel geregistreerden als nietgeregistreerden) stijgt de positieve houding ten opzichte van het
afstaan van de eigen donoren (van 60% naar 65%).
Gedrag
Het campagnedoel om een stijging te realiseren in het aantal nietgeregistreerden dat een beslissing voor zichzelf heeft genomen of zij
donor willen zijn is niet gehaald: er is wel een stijging van 35% naar
38%, maar deze is niet significant. Wel zorgt de campagne ervoor dat
degenen die al hadden besloten donor te willen worden nu vaker van
plan te zijn hun keuze dit jaar vast te gaan leggen in het Donorregister:
voor de campagne was dit percentage 36%, na de campagne 51%, een
stijging van 15%.
De campagne heeft ervoor gezorgd dat niet-geregistreerden meer
praten over orgaandonatie: voor de campagne was dat 18%, na de
campagne 37%. Hiermee is het campagnedoel ruimschoots gehaald,
en wordt een stijgende lijn in de tijd voortgezet.
De stijging in het aantal donorregistraties is niet gemeten met
campagne-effectonderzoek. Wel zijn er registratiecijfers beschikbaar.
Hieruit blijkt dat als gevolg van de gevoerde campagne in de Donorweek tussen week 42 en 45 een toename van registraties is van circa
40.000.

Vraag 101
Welke verbetervoorstellen voor donorwerving worden landelijk in
ziekenhuizen geïmplementeerd?
Antwoord 101
De landelijke implementatie van de pilots uit de regio’s Groningen en
Leiden is in 2012 gestart. Ik heb u hierover geïnformeerd in mijn brief van
21 december 2011 (TK 28 140 nr. 81), die ik u destijds tezamen met de
evaluatie van de pilots heb toegezonden.
Vraag 102
Hebben de aandoeningen met lage ziektelast die uit het pakket gehaald
zijn geleid tot relatief lagere zorgkosten? Zo ja, welke omvang?
Antwoord 102
Behandelingen van aandoeningen met lage ziektelast zijn nog niet uit het
verzekerde Zvw-pakket verwijderd. Er is daarom nog geen sprake van een
relatieve verlaging van de zorgkosten als gevolg van deze maatregel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

37

Voor het uit het pakket halen van behandelingen gericht op aandoeningen
met lage ziektelast is met ingang van 2015 een bezuinigingstaakstelling
vastgesteld. Hiervan is op dit moment € 100 miljoen ingevuld met de
pakketmaatregelen maagzuurremmers (€ 58 miljoen) en dieetadvisering
(€ 42 miljoen), die van 2012 t/m 2014 meetellen als compensatie voor
overschrijdingen. In het Begrotingsakkoord 2013 is voor de per 2013
teruggedraaide maatregel dieetadvisering alternatieve dekking
opgenomen.
Vraag 103
Hoeveel perinatale sterfgevallen in aantallen waren er in 2012 en hoeveel
in de vorige jaren?
Antwoord 103
In de bijlage bij mijn brief van 24 april over de voortgang over de zorg
rond zwangerschap en geboorte heb ik u geïnformeerd over de babysterfte in Nederland. De meest recente definitieve cijfers zijn de cijfers uit
2010 aangezien de cijfers over 2011 pas definitief worden na koppeling
van bestanden. De cijfers over 2012 worden momenteel verzameld. In de
periode 2001–2010 daalt de perinatale sterfte in Nederland met 26%. In
2001 overlijden er in totaal 2.322 voor, tijdens of in de eerste vier weken
na de geboorte (12,2 per duizend). In 2010 gaat het om 1.613 kinderen (9,0
per duizend). Dit blijkt uit de gegevens van Perinatale Registratie
Nederland (PRN).
Voor de volledigheid herhaal ik hieronder een passage uit die bijlage over
de relatie tussen de cijfers van de PRN en de cijfers van het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS):
«Het RIVM heeft de thans beschikbare cijfers bestudeerd en concludeert
dat de babysterfte in Nederland de laatste jaren geleidelijk is gedaald. Dat
geldt niet alleen voor de door het CBS via de bevolkingsregistratie
verzamelde data over babysterfte na 24 of 28 weken zwangerschap maar
ook voor de door de gezamenlijke zorgverleners in de Perinatale Registratie Nederland (PRN) registratie verzamelde data voor sterfte na 22
weken zwangerschap. De PRN cijfers zijn altijd hoger omdat die ook de
sterftecijfers bevatten van veel te vroeg geboren baby’s, die een sterk
verhoogd sterfterisico hebben.»
De recent beschikbaar gekomen Europese cijfers laten voor de sterftecijfers vanaf 28 weken (dit cijfer is het beste vergelijkbaar tussen de
landen) zien dat de babysterfte in Nederland over 2008–2010 is gedaald;
ook ten opzichte van andere landen. Nederland is op dit punt gestegen
naar de 11eplaats (van 29 landen).
Vraag 104
Wat is het effect geweest van het beperken van de vergoeding voor
behandeling met langdurige fysiotherapie? Hoe groot is de daling van het
aantal mensen dat de fysiotherapeut bezocht?
Vraag 105
Tot welke extra zorgkosten heeft het beperken van de vergoeding voor
behandeling met langdurige fysiotherapie geleid? Hoe hoog waren deze
kosten?
Antwoord 104 en 105
Verzekerden van 18 jaar of ouder komen alleen in aanmerking voor
fysiotherapie of oefentherapie behandeling van aandoeningen die op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

38

chronische lijst staan. De eerste 20 behandelingen zijn voor eigen
rekening. De chronische lijst is per 2012 gewijzigd. Een aantal aandoeningen, waarvoor de effectiviteit van langdurige behandeling met
fysiotherapie niet is aangetoond, zijn uit de lijst geschrapt. Het betreft een
aantal aandoeningen op het terrein van het bewegingsapparaat en een
aantal cardiale aandoeningen.
Het is niet bekend hoeveel mensen door de beperking van de aanspraak
niet langer een fysiotherapeut bezocht heeft in 2012. Mensen hebben nog
altijd de keuze zich aanvullend te verzekeren voor fysiotherapie, dan wel
de kosten voor eigen rekening te nemen. Een relatie leggen tussen andere
zorgkosten en het niet meer vergoed krijgen van fysiotherapie wordt ook
beperkt, omdat niet aantoonbaar is of deze zorgkosten met gecontinueerde fysiotherapie niet gemaakt zouden zijn. Het is dan ook niet te
zeggen of, en zo ja, tot welke extra zorgkosten deze pakketbeperking heeft
geleid.
Uit onderzoek van het KNGF6 blijkt dat er in de eerste drie kwartalen van
2012 sprake is van een daling van het aantal zittingen fysiotherapie met
7–10 procent ten opzichte van de eerste drie kwartalen 2009–2011.
Daarnaast blijkt uit hetzelfde onderzoek dat er minder wordt gedeclareerd
ten laste van de basisverzekering en meer ten opzichte van de aanvullende verzekeringen.
Vraag 106
Hoe hoog is de arbeidsuitval als gevolg van het beperken van de
vergoeding voor behandeling met langdurige fysiotherapie? Welke kosten
zijn hiermee gemoeid?
Antwoord 106
Het is niet bekend hoeveel mensen door de beperking van de aanspraak
niet langer een fysiotherapeut bezocht heeft in 2012. Mensen hebben nog
altijd de keuze zich aanvullende te verzekeren voor fysiotherapie, dan wel
de kosten voor eigen rekening te nemen. In het geval van arbeidsgerelateerde klachten kan de werkgever ook kosten voor zijn rekening nemen,
bijvoorbeeld door een bedrijfsfysiotherapeut in te huren. Het is dan ook
niet te zeggen of deze pakketbeperking heeft geleid tot arbeidsuitval en
eventueel daarmee samenhangende kosten.
Vraag 107
Hoeveel mensen gebruikten in 2012 geen maagzuurremmers ter preventie
van maagbloedingen als het gevolg van medicijngebruik? Hoeveel
mensen gebruikten deze maagzuurremmers in eerdere jaren?
Antwoord 107
Ik heb hierover geen exacte gegevens. Het aantal eerste uitgiftes van
maagzuurremmers ligt in 2012 volgens cijfers van de stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) ongeveer 25% lager dan in 2011. Wat betreft de
daling van het aantal patiënten dat maagzuurremmers slikt in combinatie
met non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAID’s, dus ter preventie van
maagbloedingen als gevolg van medicijngebruik) heb ik geen cijfers
voorhanden. De SFK heeft in mei 2012 gerapporteerd dat er onder de
patiënten die boven de 70 jaar zijn en NSAID’s gebruiken een daling lijkt te
zijn van ongeveer 5% van nieuwe gebruikers van maagzuurremmers ten
6

http://www.fysionet.nl/actueel/nieuwsoverzicht/minder-patienten-naar-de-fysiotherapeut_1.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

39

opzichte van het jaar ervoor. Dit betreft alleen cijfers over openbare
apotheken, terwijl zowel NSAID’s als maagzuurremmers ook bij de drogist
gekocht kunnen worden.
Vraag 108
Hoeveel mensen zijn er in 2012 in het ziekenhuis opgenomen met een
maagbloeding als gevolg van medicijngebruik? Welke stijging of daling is
dat ten opzichte van eerdere jaren?
Antwoord 108
Hier heb ik geen gegevens over. Wat betreft het aantal bloedingen na
gebruik van non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAID’s) na 1 januari
2012, is het zo dat er geen stijging gezien is in het aantal meldingen bij
Lareb.
Vraag 109
Wat is het effect geweest van het schrappen van de dieetadvisering uit het
basispakket? Hoeveel mensen maakten er in 2012 gebruik van dieetadvisering? In hoeveel van de gevallen was dit vanwege overgewicht en in
hoeveel van de gevallen vanwege een andere medische indicatie?
Hoeveel was dit in eerder jaren?
Antwoord 109
Ik beschik niet over gegevens van patiëntenaantallen over het hele land
genomen. Wel is mij bekend uit gegevens van een onderzoek van het
NIVEL dat voor het schrappen van de aanspraak een diëtistenpraktijk
gemiddeld 190 patiënten behandelde (1e kwartaal 2011) en na het
schrappen 136 (1e kwartaal 2012). Dit is een daling van 28%.
De gegevens van het NIVEL laten verder zien dat het schrappen van
dieetadvisering uit het basispakket in het eerste kwartaal van 2012 heeft
geleid tot een daling van 39% bij de geleverde uren zorg door de
(vrijgevestigde) diëtist. Daarbij is geen onderverdeling gemaakt naar
obesitas of andere voedingsgerelateerde aandoeningen.
Vraag 110
Hoeveel mensen leden er in 2012 aan overgewicht? Hoeveel was dit ten
opzichte van eerder jaren? In hoeverre houdt dit verband met het
schrappen van de dieetadvisering uit het basispakket?
Antwoord 110
De cijfers van 2012 hebben wij nog niet ontvangen van het CBS; deze
krijgen wij pas in het derde kwartaal van dit jaar. De staatssecretaris kan
dus nog niet beoordelen in hoeverre deze verschillen ten opzichte van
eerdere jaren. Volgens het VWS-jaarverslag 2012 had in 2010 en 2011 47%
resp. 48,1% van de volwassen bevolking overgewicht en 11% resp. 11,4%
ernstig overgewicht.
Vraag 111
Hoe is te verklaren dat de streefwaarde van het percentage ambulances
dat binnen vijftien minuten ter plaats is niet is gehaald? Wat is het
percentage uitgesplitst per regio? Hoe zijn de verschillende percentages
per regio te verklaren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

40

Antwoord 111
In 2011 waren de ambulances in 93,3% van de spoedritten binnen 15
minuten ter plaatse. Dit is een verbetering van 1% ten opzichte van 2010,
maar komt nog niet helemaal overeen met de streefwaarde van 95%.
Deels wordt dit verklaard doordat in de praktijk niet altijd sprake is van de
«normale» omstandigheden waar de genoemde streefwaarde van uitgaat.
Denk aan slechte weersomstandigheden, onverwachte wegopbrekingen,
ongelukken, onvindbare adressen en dergelijke. Daarnaast hebben
ambulancediensten ook te maken met niet goed voorspelbare «gelijktijdigheid» van meldingen, waardoor soms de capaciteit te kort schiet om
aan de norm te voldoen. De aanrijdtijden verschillen per regio. Over het
algemeen kan worden gesteld dat de prestaties in stedelijke gebieden wat
beter zijn dan in de rurale gebieden. Voor een uitsplitsing van de
aanrijdtijden naar veiligheidsregio verwijs ik u naar de door Ambulancezorg Nederland opgestelde publicatie «Ambulances in zicht 2011»
(www.ambulancezorg.nl). Veelal worden de relatief wat mindere
prestaties in rurale regio’s veroorzaakt door de langere rijdtijden in deze
gebieden. Dit leidt ertoe dat bij onvoorspelbare gelijktijdigheid van
meldingen het relatief meer tijd kost om bij een volgende spoedmelding
ter plaatse te komen. Overigens is relevant dat in veel regio’s ambulancediensten in overleg met andere partners in de acute keten naar andere
oplossingen zoeken om zo snel mogelijk acute hulp te kunnen bieden.
Denk bijvoorbeeld aan de opzet van burgernetwerken, al dan niet in
combinatie met brandweer en politie-eenheden, om in geval van hartfalen
snel met reanimatie te kunnen beginnen. In dergelijke gevallen is het
belangrijker dat de hulpverlening binnen 6 tot 8 minuten start dan dat de
ambulance binnen 15 minuten aanwezig is om de patiënt te vervoeren.
Vraag 112
Voor welke behandelingen bestaan er wachtlijsten? Hoe lang zijn deze
wachtlijsten? Hoe zijn deze wachtlijsten te verklaren?
Antwoord 112
De NZa monitort in de marktscans de wachttijden voor medisch specialistische zorg en de geestelijke gezondheidszorg. Voor de monitoring
hanteert de NZa Treeknormen, deze normen zijn door veldpartijen
aangedragen als de te gebruiken norm voor wachttijden.
Over het algemeen nemen de wachttijden voor medisch specialistische
zorg af.
Onder andere voor de diagnostiek liggen de wachttijden allemaal onder
de Treeknorm van 4 weken.
Voor de Medisch specialistische zorg geeft de NZa in de marktscan van
november 2012 aan dat de wachttijden voor polikliniekbezoeken van de
volgende specialismen boven de Treeknorm ligt van 4 weken, waarbij de
wachttijd varieert van de 4 tot 8 weken.
– Allergologie
– Maag, darm en leverziekten
– Reumatologie
– Revalidatiegeneeskunde
– Oogheelkunde
– Pijnbestrijding / Anesthesiologie
De wachttijden van de volgende behandelingen liggen boven de
Treeknorm van 7 weken, waarbij de wachttijd varieert van 7 tot iets meer
dan 10 weken.
– Borstverkleining

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

41

– Borstreconstructie
– Buikwandcorrectie
– Borstvergroting
De NZa geeft in de marktscan geen oorzaak aan voor het overschrijden
van de Treeknormen.
In de Marktscan ggz van februari 2013 geeft de NZa aan dat over de
wachttijden voor de curatieve ggz geen nieuwe gegevens beschikbaar zijn
ten opzichte van de gegevens opgenomen in de monitor ggz 2010. In de
eerstelijns psychologische zorg wacht een cliënt in 2011 gemiddeld 21
dagen op hulp. Dit is iets langer dan in 2010, maar ongeveer drie dagen
korter dan in 2009. De wachttijden in de ggz zijn niet verder uitgesplitst
naar het type behandeling. De NZa geeft in de Marktscan verder geen
verklaring voor de wachttijden binnen de ggz.
Vraag 113
Hoe staat het aantal opleidingsplaatsen voor de studie geneeskunde en
hbo-masteropleidingen tot verpleegkundig specialist in verhouding met
het dalend aantal banen in de zorg geconstateerd door het CBS? Zorgen
de bezuinigingen in de zorg er niet voor dat deze mensen opgeleid
worden voor de werkloosheid?
Antwoord 113
De cijfers van het CBS zien op het totaal aan banen in zorg en welzijn. De
daling die het CBS constateert doet zich voor in de branches welzijn en
maatschappelijke dienstverlening en vooral in de kinderopvang.
Het aantal banen in de zorgbranches is in 2012 gestegen, ook in de
curatieve zorg waar de studenten geneeskunde en degenen die de hbo
master verpleegkundig specialist volgen, met name gaan werken.
Overigens komt het Capaciteitsorgaan dit najaar met nieuwe ramingen
voor de instroom in deze opleidingen.
Vraag 114
Vindt de minister de stijging van het percentage collectief verzekerden een
wenselijke trend? Wijst de opvallende stijging van de collectiviteitskorting
voor internetpolissen niet op risicoselectie?
Antwoord 114
De afgelopen jaren stijgt het aandeel collectief verzekerden met
gemiddeld 2% per jaar. In 2012 is ruim 67% collectief verzekerd. Kennelijk
zijn collectiviteiten een aantrekkelijke vorm voor de zorgverzekering, mede
vanwege de mogelijkheid van korting. Volgens de laatste Marktscan
zorgverzekeringsmarkt 2012 van de NZa daalt het aandeel van werkgevers
collectiviteiten geleidelijk en neemt het aandeel van de categorie «anders»
(collectiviteiten via internet, koepelorganisaties, verenigingen of bonden
en sociale diensten van gemeenten) met eenzelfde geleidelijkheid toe.
Binnen de categorie «anders» is de premiekorting in 2012 weliswaar
gestegen ten opzichte van 2010 en 2011, maar ligt met circa 9% ongeveer
op hetzelfde niveau als in 2009. Administratieve besparingen kunnen een
verklaring zijn, maar ook betere selectieve inkoop. Komende zomer zal de
NZa in de nieuwe marktscan extra aandacht aan het thema risicoselectie
wijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

42

Vraag 115
Hoeveel mensen maken gebruik van geriatrische zorgrevalidatie zorg en
hoeveel in de vorige jaren.
Antwoord 115
Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ) maakt vanaf 1 januari 2013 onderdeel
uit van de Zvw. Hoeveel personen er momenteel gebruik van maken is
(nog) niet bekend, maar bij de overheveling vanuit de AWBZ is uitgegaan
van circa 45 000 geriatrische revalidatietrajecten die jaarlijks worden
gestart7.
Het CIZ registreert geen absolute aantallen gebruikers van AWBZ zorg,
maar registreert op specifieke peildata het aantal afgegeven indicaties.
In het verleden kwamen alle cliënten die aanspraak maakten op een vorm
van revalidatiezorg terecht in een zorgzwaartepakket VV09. Per 1 januari
2012 wordt er in de indicatiestelling onderscheid gemaakt tussen VV09a
en VV09b. VV09a is bedoeld voor cliënten die voorafgaand aan revalidatiezorg geen Behandeling in combinatie met Verblijf ontvingen. VV09b
wordt geïndiceerd als er reeds sprake is van een indicatie met Behandeling in combinatie met Verblijf. Alleen VV09a is overgeheveld van de
AWBZ naar de Zvw en overgegaan in de aanspraak geriatrische revalidatiezorg. De indicatie VV09b is blijven bestaan in de AWBZ.
Aantal geïndiceerde ZZP’s door het CIZ voor VV09, VV09a en VV09b, op verschillende
peildata
ZZP

1 januari
2010

1 juli
2010

1 januari
2011

1 juli
2011

1 januari
2012

1 juli
2012

VV09
VV09a
VV09b

13.740
–
20

14.595
–
20

15.605
–
15

19.980
–
15

19.765
40
25

60
19.340
1.920

Vraag 116
Hoeveel mensen kozen in 2010, 2011, 2012 en 2013 voor een vrijwillige
eigen risico? Hoe verklaart de minister deze ontwikkeling?
Antwoord 116
Uit de zorgthermometer van Vektis volgt dat in 2010 en 2011 6% van de
verzekerden voor een vrijwillig eigen risico koos. In 2012 was dat aantal
gestegen naar 7%. Voor 2013 kiest bijna 10% van de verzekerden voor een
vrijwillig eigen risico.
Hieruit blijkt dat steeds meer verzekerden kiezen voor een vrijwillig eigen
risico. Het merendeel van deze verzekerden (64%) kiest voor het maximale
vrijwillig eigen risico van € 500. Ik beschik niet over inzicht in de motieven
om voor een vrijwillig eigen risico te kiezen. Het is goed mogelijk dat
mensen in deze tijd extra kritisch zijn op hun uitgaven. Zodoende kan een
verzekerde door te kiezen voor een hoger vrijwillig eigen risico geld
uitsparen als hij verwacht geen gebruik te maken van zorg. Echter, uit de
zorgthermometer van Vektis blijkt uit gegevens uit 2011 dat een verzekerde met een hoger eigen risico niet altijd lage Zvw-zorgkosten heeft. 30
tot 40% van de verzekerden met een klein vrijwillig eigen risico (€ 100,- of
€ 200,-) maakt ook dit vrijwillig eigen risico volledig vol. Van de verze7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 184.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

43

kerden met het maximale vrijwillig eigen risico maakt ruim tien procent
dit volledig vol.
Vraag 117
Kan de minister een indicatie geven van het aantal mensen dat in 2012
niet naar de huisarts ging uit angst dat zij na een doorverwijzing het eigen
risico moesten aanspreken? Is er een stijging te zien?
Antwoord 117
Er zijn geen exacte cijfers hoeveel verzekerden in 2012 niet naar de
huisarts gingen uit angst dat zij na een doorverwijzing het eigen risico
moesten aanspreken.
Uit een onderzoek van het NIVEL onder hun consumentenpanel blijkt dat
in 2012 9% van de verzekerden aangaf minder zorg te gebruiken als
gevolg van het eigen risico. Een groot deel van deze verzekerden gaf aan
niet naar de huisarts te gaan vanwege het eigen risico. Volgens het NIVEL
is het onduidelijk of dit komt, omdat de verzekerde afziet van de huisarts
uit angst voor een doorverwijzing of dat de verzekerde onbekend is met
het feit dat voor de huisarts geen eigen risico geldt.
Ook uit eerdere onderzoeken naar de no-claimteruggaveregeling (oktober
2007) en naar het verplicht eigen risico (mei 2011) kwam naar voren dat
sommige verzekerden, vanwege respectievelijk no-claim of eigen risico,
de huisarts mijden. Aangezien deze onderzoeken anders in opzet waren
dan die van het NIVEL en deze eerdere onderzoeken het aantal verzekerden dat afziet van huisartsenzorg niet kwantificeren, is het niet
mogelijk om aan te geven of er sprake is van een stijgende of dalende
trend.
Vraag 118
Hoeveel mensen kozen in 2010, 2011, 2012 en 2013 voor een aanvullende
verzekering? Hoe verklaart de minister deze ontwikkeling?
Antwoord 118
Uit de zorgthermometer van Vektis volgt dat het aantal verzekerden met
een aanvullende verzekering afneemt. In 2010 en 2011 kozen 89% van de
verzekerden voor een aanvullende verzekering, in 2012 was dat 88% en in
2013 86%.
Percentage verzekerden dat geen aanvullende verzekering heeft afgesloten
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013

7%
7%
8%
10%
11%
11%
12%
14%

Bron: Vektis, zorgthermometer 2013.

Nederland kent dus nog steeds een hoog percentage aanvullend
verzekerden. Er is overigens een verschil tussen verzekerden die individueel verzekerd zijn (22% niet aanvullend verzekerd) en verzekerden die
deel uitmaken van een collectief contract (10% niet aanvullend verzekerd).
Door het NIVEL is aan de deelnemers van het Consumentenpanel
Gezondheidszorg die geen aanvullende verzekering gevraagd waarom zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

44

geen aanvullende verzekering hebben. Er werden twee redenen
voorgelegd, deelnemers konden één van deze of beide redenen
aankruisen. Een derde (33%) vindt de premie voor de aanvullende
verzekering te hoog (volgens Vektis in 2011 gemiddeld ca. € 25 per
maand), terwijl driekwart (75%) aangeeft geen/weinig gebruik te maken
van zorg die binnen de aanvullende verzekering valt.
Vraag 119
Welke afspraken zijn tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen gemaakt in
het kader van het macrobeheersingsinstrument? In hoeveel gevallen was
er sprake van afspraken onder de 2,5% groei? Welke ziekenhuizen en
welke zorgverzekeraars betrof dit?
Antwoord 119
In het bestuurlijk hoofdlijnenakkoord is een maximale groei van 2,5%
afgesproken. Dit is de maximale groei op macroniveau. Er is echter ruimte
voor verzekeraars om toegestane groei te differentiëren tussen
aanbieders. Ik heb geen inzicht in het aantal individuele contracten dat
boven of onder de 2,5% groei is afgesloten.
Afspraken tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen zijn dan ook een zaak
van zorgverzekeraars en ziekenhuizen. Ik ben daarin geen partij en dat
past ook niet bij mijn verantwoordelijkheid binnen dit stelsel.
Vraag 120
Waarom is de met medisch specialisten afgesproken opbrengst van € 30
miljoen door doelmatiger voor te schrijven niet gerealiseerd? Welk deel is
wel gerealiseerd en hoe? Hoeveel besparing zou mogelijk zijn wanneer
medisch specialisten wel doelmatig voorschrijven?
Vraag 128
Hoe is het te verklaren dat de doelstelling om doelmatiger voor te
schrijven in het Hoofdlijnenakkoord Medisch Specialistische Zorg niet is
gehaald?
Antwoord 120 en 128
Hoewel de OMS gedurende 2012 verschillende activiteiten in gang heeft
gezet om het belang van doelmatiger voorschrijfgedrag goed voor het
voetlicht te brengen en haar achterban te bewegen om bij het
voorschrijven van geneesmiddelen ook het aspect van doelmatigheid te
betrekken, werd niet de gehele afgesproken opbrengst behaald. Daardoor
zag ik mij genoodzaakt om alsnog een korting door te voeren over de
honorariumplafonds 2013.
De mogelijke verklaring hiervoor is dat het onderwerp doelmatiger
voorschrijven van geneesmiddelen een relatief nieuw onderwerp is
waaraan aandacht besteed moet worden en dat het medisch specialisten
ontbrak aan de kennis van en het inzicht in de soms grote kostenverschillen tussen de verschillende geneesmiddelen. De OMS heeft op deze
terreinen veel inzet in 2012 gepleegd en zal dit voortzetten in 2013.
Vraag 121
In hoeveel ziekenhuizen zijn medisch specialisten in loondienst? Welke
ziekenhuizen betreft dit en welk bedrag wordt daarmee bespaard?
Hoeveel geld zou er bespaard worden als alle medische
specialisten in loondienst waren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

45

Antwoord 121
Zo goed als alle, zo niet alle ziekenhuizen hebben medisch specialisten in
loondienst. In sommige ziekenhuizen zijn alle daar werkende medisch
specialisten in loondienst. Dit betreft in ieder geval de acht academische
ziekenhuizen. Daarnaast is van een aantal algemene ziekenhuizen bekend
dat alle specialisten in loondienst werken. Het is mij niet bekend bij
hoeveel algemene ziekenhuizen dat op dit moment het geval is. Mijn
ministerie houdt niet een overzicht bij van alle arbeidsbetrekkingen tussen
medisch specialisten in elk ziekenhuis.
In het door SEO Economisch Onderzoek (SEO) uitgevoerde internationaal
vergelijkende analyse van specialisteninkomens (TK 29 248, nr. 240) is te
zien dat macro 57% van de medisch specialisten in Nederland primair een
loondienstbetrekking hebben.
Het is mij niet bekend of, en zo ja, hoeveel het zou besparen als alle
vrijgevestigd medisch specialisten in loondienst zouden gaan. Overigens
heeft de Commissie Meurs aangegeven dat het juridisch niet mogelijk is
om vanuit overheidswege een loondienstverband voor medisch specialisten verplicht te stellen.
Vraag 122
Aan welke geneesmiddelen was in 2012 een tekort? Welke gevolgen had
dit voor de patiënt? Hoe is dit tekort te verklaren?
Antwoord 122
Op basis van cijfers van KNMP Farmanco is bekend dat in 2012 in totaal
aan ruim 300 geneesmiddelen een tekort was, waarvan 217 tijdelijk niet
verkrijgbaar en 89 definitief uit de handel.
Voorbeelden:
In 2012 zijn er diverse problemen geweest met de levering van een aantal
antikankermiddelen zoals cytarabine, doxorubicine en mitoxantron.
Ondanks leveringsproblemen met deze chemokuren in Nederland, waren
ze nog wel voorradig in het buitenland.
In 2012 was het geneesmiddel Semap® niet beschikbaar vanwege
productieproblemen bij de fabrikant. Semap® is het enige antipsychoticum dat slechts eenmaal per week via de mond kan worden ingenomen.
Dit medicijn is ongeveer drie maanden niet beschikbaar geweest. Het
middel is nu als ongeregistreerd geneesmiddel verkrijgbaar.
Chloordiazepoxide is een geneesmiddel dat voorgeschreven wordt bij
angstgevoelens en gespannenheid en alcoholontwenning. Dit geneesmiddel valt onder het preferentiebeleid, waarmee de zorgverzekeraars
voorkeursleveranciers hebben aangewezen. Van juli tot december 2012
was dit geneesmiddel niet leverbaar bij de verschillende fabrikanten,
waardoor deze patiënten over moesten stappen op een ander
geneesmiddel.
Gevolgen patiënt:
De gevolgen voor de patiënt waren beperkt, mede dankzij de forse
inspanningen van de apothekers. In de praktijk wordt een patiënt
overgezet op hetzelfde geneesmiddel maar van een andere fabrikant, op
een andere werkzame stof of wordt het middel geïmporteerd uit het
buitenland dan wel zelf bereid voor de patiënt. De patiënt merkt overigens
wel duidelijk de gevolgen van een tekort wanneer het geneesmiddel er
niet is en er geen goed alternatief beschikbaar is of wanneer een
geneesmiddel uit het buitenland gehaald moet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

46

Verklaring:
Uit cijfers van KNMP Farmanco blijkt dat tijdelijke tekorten met name
veroorzaakt worden door productieproblemen. Als geneesmiddelen
definitief uit de handel worden gehaald, gebeurt dit meestal om economische redenen. Steeds vaker wordt door fabrikanten aangegeven dat ze
producten niet meer rendabel kunnen produceren en leveren.
Voor zowel de geneesmiddelen die tijdelijk niet beschikbaar zijn als de
geneesmiddelen die definitief uit de handel zijn geldt dat ze veelal nog wel
in het buitenland beschikbaar zijn.
Vraag 123
Hoeveel bijwerkingen zijn er gemeld door het antistollingsmiddel NOAC?
Welke bijwerkingen betrof het en wat was de ernst van die bijwerkingen?
Antwoord 123
In casu betreft het de nieuwe antistollingsmiddelen rivaroxaban en
dabigatran.
Naast het reguliere meldsysteem om bijwerkingen van middelen te
verzamelen, worden deze middelen ook actief gevolgd met het Lareb
Intensive Monitoring Systeem.
In totaal heeft Lareb 142 meldingen van bijwerkingen bij dabigatran en
104 bij rivaroxaban ontvangen. De meldingen zijn tot nu toe geen
aanleiding voor Lareb voor waarschuwingen, omdat ze niet opmerkelijk in
aard en aantal zijn bij dergelijke middelen. Uit een van de laatste
rapportages van Lareb aan het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) blijkt dat het bijwerkingenprofiel zowel met betrekking tot het
middel rivaroxaban als dabigatran, grotendeels overeenkomt met de
bijwerkingen die reeds deel uitmaken van de officiële productinformatie.
Ten aanzien van rivaroxaban zijn er enkele meldingen ontvangen van
longembolieën. Over het middel dabigatran ontving Lareb enkele
meldingen van maligniteiten. Met het oog hierop heeft Lareb aan het CBG
gevraagd om dit extra in de gaten te houden, hoewel een causale relatie
tussen het gebruik van dabigatran en het ontstaan van maligniteiten op
dit moment geenszins vaststaat.
Ik vind het een goede zaak dat de middelen intensief worden gemonitord.
Op deze manier wordt het CBG in staat gesteld op basis van de gegevens
uit de praktijk een goede afweging te maken met betrekking tot de balans
veiligheid en werkzaamheid.
Vraag 124
Is duidelijk of er financiële gevolgen zijn bij het terugdraaien van de
mondzorg tarieven per 1 januari 2013? Zo nee, wanneer wordt dit
duidelijk? Zo ja, welke gevolgen zijn er?
Antwoord 124
Vooralsnog zijn er geen signalen dat het beëindigen van het experiment
met de vrije prijzen in de mondzorg heeft geleid tot financiële consequenties. De tarieven voor 2013 zijn gebaseerd op de tarieven van voor
het experiment, rekening houdend met inflatiecorrectie. Op dit ogenblik
voert de NZa een kostenonderzoek uit om op basis daarvan nieuwe
tarieven vast te stellen welke per 1 januari 2014 worden ingevoerd.
Vraag 125
Hoeveel geneesmiddelen zijn in 2012 voorwaardelijk toegelaten tot het
pakket? Welke geneesmiddelen waren dat? Hoeveel daarvan werden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

47

definitief toegelaten en welke geneesmiddelen waren dat? Hoeveel
geneesmiddelen werden niet toegelaten en welke waren dat? Wat was de
reden om een geneesmiddel wel of niet definitief toe te laten?
Antwoord 125
In 2012 zijn twee intramurale geneesmiddelen voorwaardelijk toegelaten.
Het betreft de geneesmiddelen ipilimumab en rituximab. Bij deze
geneesmiddelen oordeelde het CVZ dat er sprake was van gelijk- of
meerwaarde in vergelijking met de standaardbehandeling en dat
vervolgonderzoek aangewezen is naar de kosteneffectiviteit van de
behandeling. Op grond van de uitkomsten van dat vervolgonderzoek zal
over vier jaar definitief moeten worden besloten of deze geneesmiddelen
in de vergoeding blijven of uitstromen.
Daarnaast is bij zeven andere intramurale geneesmiddelen (dan wel
nieuwe indicaties van bestaande geneesmiddelen) die in 2012 beschikbaar
kwamen een zg. t=0 toetsing uitgevoerd door CVZ om te bezien of er voor
deze geneesmiddelen een tijdelijke, voorwaardelijke toelating gewenst is
(= vervolgonderzoek en een definitieve toetsing na vier jaar (t=4)). De
uitkomst van deze t=0 toetsingen is nog niet door CVZ vastgesteld. Tot het
moment dat het CVZ de uitkomst van deze t=0 toetsingen vaststelt, zitten
deze middelen vooralsnog in het pakket, mits deze voldoen aan het
wettelijk criterium stand van de wetenschap en praktijk.
Bij twee intramurale geneesmiddelen (Benlysta en Xiapex), waarbij het
CVZ een t=0 toetsing uitvoerde, oordeelde het CVZ dat deze middelen
geen onderdeel uitmaken van het pakket, omdat niet is aangetoond dat
deze geneesmiddelen een gelijk- of meerwaarde hebben ten opzichte van
de standaardbehandeling.
Bij vijf intramurale geneesmiddelen heeft het CVZ een zogenaamde t=4
toetsing afgerond. Dit betreft de definitieve toetsing (na vier jaar) van
middelen die destijds voorwaardelijk zijn opgenomen op de beleidsregels
dure en weesgeneesmiddelen. Het betreft hier de middelen ranibizumab,
omalizumab, aglucosidase alfa, agalsidase beta en agalsidase alfa.
Voor ranibuzumab heeft CVZ een uitstroomadvies uitgebracht op grond
van het criterium kosteneffectiviteit. Ik heb nog niet over dit advies
besloten. Voor omalizumab is een financieel arrangement afgesloten (no
cure / no pay) op basis waarvan ik heb besloten om het middel niet uit te
laten stromen. Voor aglucosidase alfa, agalsidase beta en agalsidase alfa
heeft het CVZ mij geadviseerd prijsonderhandelingen te voeren met
fabrikanten teneinde de vergoeding te kunnen continueren.
Vraag 126
Is het waar dat er huisartsen zijn die weigeren nog langer «medische
noodzaak» te vermelden op een recept? Hoe vaak komt dit voor? Wat zijn
de gevolgen voor de patiënt?
Antwoord 126
Uit de uitzending van het televisieprogramma Kassa van 27 april 2013 heb
ik begrepen dat het voorkomt dat huisartsen weigeren nog langer
«medische noodzaak»op het recept te zetten als zij vinden dat het medisch
niet verantwoord is om een patiënt met een als preferent aangewezen
geneesmiddel te behandelen. Hoe vaak dit voorkomt weet ik niet en kan ik
ook niet overzien. De manier waarop een arts medische noodzaak
aangeeft en de controle hierop is een aangelegenheid van zorgverzekeraars en voorschrijvers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

48

Vraag 127
Is het waar dat er huisartsen zijn die patiënten doorsturen naar de
zorgverzekeraar om allereerst toestemming te krijgen van de zorgverzekeraar alvorens «medische noodzaak» te vermelden op een recept? Hoe
vaak komt dit voor? Wat zijn de gevolgen voor de patiënt?
Antwoord 127
Ik weet niet of dit waar is. Ik kan dan ook niet aangeven in welke mate dit
gebeurt. Overigens betreft dit een aangelegenheid van voorschrijvers en
zorgverzekeraars.
Vraag 129
Hoeveel mensen hadden in 2011 en 2012 een betalingsachterstand op hun
zorgpremie? Hoeveel mensen zijn dat op dit moment?
Antwoord 129
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 93 heb aangegeven, waren er op
1 maart 2013 306.249 wanbetalers in het bestuursrechtelijk premieregime.
Dat wil dus zeggen met een betalingsachterstand van (minimaal) zes
maanden.
Hoeveel mensen er zijn met een betalingsachterstand op hun zorgpremie
van minder dan zes maanden, is mij niet bekend. Dit zijn gegevens die
-voor zover dat door zorgverzekeraars wordt bijgehouden- bij zorgverzekeraars berusten.
Vraag 130
Hoe lang betaalden mensen in 2012 gemiddeld een bestuurlijke premie?
Hoe lang was dat in 2010 en 2011?
Antwoord 130
Naar aanleiding van de Kamervragen van de Kamerleden Bouwmeester
(PvdA) en Kuzu (PvdA) over de toename van betalingsachterstanden bij
zorgverzekeraars (2013Z07390) heb ik uw Kamer op 8 mei jl. geïnformeerd
dat deze informatie weliswaar beschikbaar is bij het CVZ, maar een
specifieke uitvraag in de geautomatiseerde systemen vergt. Ik heb uw
Kamer toegezegd deze gegevens bij gelegenheid van de behandeling van
het wetsvoorstel «Verbetering wanbetalersmaatregelen» te doen
toekomen.
Vraag 131
Hoeveel mensen hebben in 2012 een Wtcg vergoeding ontvangen?
Antwoord 131
In 2012 hebben ruim 2.210.000 personen een Wtcg-tegemoetkoming
ontvangen. Dit betrof grotendeels personen die een tegemoetkoming
2011 hebben gekregen en daarnaast was er sprake van nabetalingen over
voorgaande tegemoetkomingsjaren.
Vraag 132
Hoeveel mensen hebben in 2012 geen Wtcg vergoeding ontvangen, maar
deze wel aangevraagd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

49

Antwoord 132
In 2012 heeft het CAK circa 40.000 aanvragen voor een
Wtcg-tegemoetkoming (tegemoetkomingsjaar 2009 t/m 2011) binnen
gekregen. Circa 99% van deze aanvragen is afgewezen.
Vraag 133
Met welke reden waren de beheerskosten van het Centraal Administratie
Kantoor (CAK) € 9,2 miljoen hoger dan geraamd?
Antwoord 133
In de VWS-begroting 2012 was € 87,6 miljoen beschikbaar voor de
CAK-beheerskosten; in het Jaarverslag 2012 is als realisatie (werkelijk
toegekend aan het CAK) opgenomen een bedrag van € 96,8 miljoen. Het
verschil tussen beide is € 9,2 miljoen.
Op 26 maart 2012 is de CAK-beheerskostenbegroting 2012 goedgekeurd
voor een bedrag van € 85,5 miljoen. Dit beheerskostenbudget is in de
loop van 2012 verhoogd met in totaal € 11,3 miljoen tot € 96,8 miljoen.
Deze stijging werd veroorzaakt door stijgingen van het reguliere beheerskostenbudget (€ 4,0 miljoen) en zes projecten (€ 7,3 miljoen).
De belangrijkste reden voor de stijging van het reguliere beheerskostenbudget was de te lage (structurele) onttrekking van Wmo-beheerskosten
in het jaar 2011 uit het Gemeentefonds (€ 2,5 miljoen). Daarnaast bleek
gedurende het jaar 2012 de beheerskosten voor de uitvoering van de
regelingen Zorg met verblijf/Zorg zonder verblijf en de Wtcg te zijn
gestegen (in totaal € 0,9 miljoen). Ook waren de beheerskosten voor het
Toetsingsorgaan bewijslast voor de Wtcg (€ 0,6 miljoen) niet opgenomen
in de oorspronkelijk goedgekeurde CAK-beheerskostenbegroting voor het
jaar 2012.
Naast bovenstaande verhogingen van de reguliere beheerskosten heeft
het CAK van VWS voor zes projecten in totaal € 7,3 miljoen ontvangen.
Deze projecten zijn:
De invoering van SEPA (Single European Payment
Agreement)
Inhalen achterstallig ICT-onderhoud
Invoering Vermogensinkomensbijtelling AWBZ
invoering inkomensafhankelijke Eigenbijdrage
Invoering inkomensafhankelijke Wtcg
Invoering Eigenbijdrage Zorgverleners Zonder
Personeel

€ 0,70 miljoen
€ 1,40 miljoen
€ 1,81 miljoen
€ 0,43 miljoen
€ 2,71 miljoen
€ 0,25 miljoen

Vraag 134
Hoe is de gestelde verbetering van de positie van de burger in het
zorgstelsel gemeten en vastgesteld? Welke middelen zijn hiervoor
gebruikt?
Antwoord 134
Mijn beleid is erop gericht om de positie van de patiënten en cliënten te
versterken door onder andere informatie over zorgaanbieders en
zorgverzekeraars beter toegankelijk en vergelijkbaar te maken, de
continuïteit van de zorg te waarborgen en de rechtspositie van de burger
in het zorgstelsel te verbeteren. In 2012 is voortgang geboekt op alle drie
de genoemde terreinen. En er liggen nog wetvoorstellen in het parlement
om nog verdere verbeteringen, onder andere het Kwaliteitsinstituut, Wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

50

kwaliteit, klachten en geschillen (Wkkgz) en de zorgfusietoets, door te
voeren. Daardoor is de positie van de burger versterkt. Ik heb geen
aanvullend onderzoek laten doen. De Zorgbalans 2014 die op mijn verzoek
wordt opgesteld zal verder ingaan op de positie van de burger in het
zorgstelsel.
Vraag 135
Zijn er binnen de AWBZ vertragingen bij het ontwikkelen van stabiele en
betrouwbare kwaliteitsindicatoren? Zo ja, welke en in welk onderdeel van
de AWBZ?
Antwoord 135
De ontwikkeling van stabiele en betrouwbare indicatoren verloopt trager
dan gehoopt omdat het een complex proces blijkt om in de gezamenlijkheid van zorgverlener, zorgvrager en zorginkoper indicatoren te
ontwikkelen die voor de verschillende doelgroepen voldoende zeggen
over proces, structuur, risico’s en uitkomst. In de Gehandicaptensector
wordt, na een aanvankelijk wat stroeve start, inmiddels hard gewerkt aan
de ontwikkeling van een gezamenlijke indicatorenset. Daarentegen vindt
binnen de sector van de ouderenzorg, die in 2007 als eerste met een
gezamenlijke indicatorenset kwam, momenteel het debat plaats over de
vraag of een gezamenlijke indicatorenset voldoende geschikt is om aan de
verschillende informatiebehoefte van de verschillende doelgroepen te
voldoen. De ontwikkeling van stabiele en betrouwbare kwaliteitsindicatoren is een leerproces, waarbij de staatssecretaris een belangrijke
stimulerende rol weggelegd ziet voor het Kwaliteitsinstituut. Het is aan het
Kwaliteitsinstituut om samen met de partijen in de betreffende sectoren
afspraken te maken over het af te leggen traject.
Vraag 136
Welke vragen zijn uit het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording
geschrapt? Zijn er vragen op andere gebieden toegevoegd?
Antwoord 136
Het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording (JMV) bestond uit
jaarverslag, jaarrekening en digiMV (digitale vragen over maatschappelijke verantwoording). Het jaarverslag wordt met ingang van het
verslagjaar 2012 niet meer uitgevraagd in het kader van het JMV
(gemiddeld 50 blz.). De uitvraag in de jaarrekening is gebleven zoals
voorheen. In digiMV zijn tabellen rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit en
resultatenrekening geschrapt (4 blz.) evenals enkele tabellen die wel
werden uitgevraagd maar niet verplicht waren om in te vullen (7 blz.).
Toegevoegd aan digiMV zijn vragen over de WNT (Wet Normering
Topinkomens), klachtrecht, medezeggenschap, acute zorg en Raad van
Toezicht (in totaal 4 blz.) Met deze toevoeging wordt zoals voorheen
voldaan aan de verantwoording uit andere wetgeving. Deze informatie
was voorheen opgenomen in het jaarverslag.
Vraag 137
Het CIZ draagt bij aan het experiment regelarme instellingen door bij te
dragen aan 18 van de 25 experimenten. Hoe verhoudt zich dit tot de
Hervormingsbrief Langdurige Zorg van de staatssecretaris, waar hij
aankondigt dat de rol van het CIZ verdwijnt voor de extramurale zorg en
dat het CIZ in de intramurale zorg juist alle indicatiestellingen op zich zal
nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

51

Antwoord 137
Het besluit om te gaan experimenteren met regelarme instellingen is door
de vorige staatssecretaris reeds genomen en maakte onderdeel uit van
haar hervormingsplannen voor de langdurige zorg. Het verminderen van
de administratieve lasten is daarvoor uitgangspunt geweest. Ook voor het
huidige kabinet is het verminderen van de administratieve lasten
speerpunt. Tegelijkertijd worden de hervormingen van de langdurige zorg
forser en op korte termijn krachtig ter hand genomen. Het klopt dat de
AWBZ vanaf 2015 geen extramurale zorg meer zal omvatten; de bedoelde
zorg zal onderdeel gaan uitmaken van de Wmo en voor de Zvw. De
experimenten die zich richten op de huidige extramurale AWBZ-zorg
kunnen weldegelijk inzichten genereren waar gemeenten en zorgaanbieders hun voordeel mee kunnen doen. Weliswaar zitten die inzichten
dan niet op de andere wijze van indiceren in de AWBZ, maar vaak
behelzen de experimenten meerdere aspecten van de zorgketen.
Daarnaast leveren de experimenten ook ervaringen op voor zorgaanbieders met op een andere wijze naar de zorgsituatie van de cliënt te
kijken. Zorgmedewerkers geven aan dat zij in het experiment leren om
breder te kijken en de vraag achter de vraag te zoeken.
Voor zover de experimenten zich thans richten op de verbreding van het
arsenaal aan mogelijkheden om in taakmandaat indicaties te stellen
(melding intramurale zorg voor 80-minners bijvoorbeeld) dan lijkt dat in
tegenspraak met hetgeen in de brief van 25 april daarover is vermeld. In
die brief is aangegeven dat de eerste toegang tot de langdurige zorg door
middel van face to face contact met het Centrum Indicatiestelling Zorg zal
plaatsvinden. En dat de huidige vereenvoudigingmogelijkheden zullen
verdwijnen. Toch kunnen de experimenten kennis opleveren hoe in het
nieuwe systeem bij toenemende zorgzwaarte kan worden geopereerd
zonder al te grote administratieve belasting.
Vraag 138
Hoeveel aanmeldingen voor zorgopleidingen waren er in 2012 en hoeveel
waren dit er in vorige jaren, uitgesplitst per zorgopleiding?
Antwoord 138
Instroomcijfers voor het studiejaar 2012–2013 naar zorgopleiding komen
binnenkort beschikbaar. In onderstaande tabel zijn de instroomcijfers van
de zorgopleidingen die onder het stagefonds vallen voor de afgelopen 5
schooljaren gepresenteerd.
Opleiding

2006/
2007

2007/
2008

2008/
2009

2009/
2010

2010/
2011

2011/
2012

Groei per jaar

Verpleegkundige (5)
Sociaal pedagogische
hulpverlening (5)
Maatschappelijke
dienstverlening (5)
Pedagogiek (5)
Verpleegkundige (4)
Verzorgende (3)
Helpende zorg en welzijn
(2)
Zorghulp (1)
Pedagogisch medewerker (4)
Maatschappelijke zorg
(4)
Pedagogisch medewerker (3)

3.717

3.722

3.796

3.967

4.384

4.712

5,4%

5.276

5.511

5.525

5.582

5.863

5.593

1,2%

4.269
2.288
6.759
9.589

4.593
2.581
7.091
9.951

4.569
2.656
6.280
10.266

5.353
2.943
6.918
10.225

5.483
2.860
7.354
10.379

5.296
2.808
7.316
10.419

4,8%
4,5%
1,6%
1,7%

10.995
1.339

11.835
1.205

11.323
1.161

11.558
1.232

17.886
1.358

11.623
1.380

1,1%
0,6%

8.511

7.945

6.504

6.035

4.881

3.238

418

1.032

1.953

2.304

1.974

2.644

10.266

10.381

9.643

9.323

10.019

9.612

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

1,7%1

52

Opleiding

Maatschappelijke zorg
(3)
Totaal
1

2006/
2007

2007/
2008

2008/
2009

2009/
2010

2010/
2011

2011/
2012

618
64.045

1.427
67.274

2.838
66.514

4.260
69.700

5.463
77.904

5.990
70.631

Groei per jaar

2,1%

Vanwege wijzigingen in de kwalificatiestructuur de opleidingen tot pedagogisch medewerker en maatschappelijke zorg samen genomen.

Bron: Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (www.azwinfo.nl ).

Vraag 139
Door de uitvoering van de regeling palliatieve zorg zijn in 2012 8500
cliënten ondersteund. Wanneer is deze regeling van start gegaan en welk
budget is er voor deze regeling beschikbaar? Hoeveel cliënten zijn er
totaal in 2011 ondersteund? In hoeveel gevallen van deze 8500 cliënten
betreft het minderjarigen? Op welke wijze is de kinderpalliatieve zorg
verbeterd? Wat zijn de gevolgen van de toekomstige ingrepen op de
langdurige zorg voor de palliatieve zorg?
Antwoord 139
Als gevolg van de hervorming van de AWBZ en de komst van de Wet
Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) werd de regeling Coördinatie
Vrijwillige Thuiszorg en Mantelzorg (CVTMregeling), uitgevoerd door de
zorgkantoren en gericht op een tegemoetkoming in de kosten van de
coördinatie en opleiding van de vrijwilligers in de palliatief terminale zorg,
in 2007 beëindigd. Hiervoor in de plaats kwam met ingang van 2008 de
Regeling palliatieve terminale zorg (Regeling van de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 8 november 2007, nr. DLZ-KZ2802433, houdende subsidiëring van palliatieve terminale zorg).
Het beschikbare budget bedraagt thans € 15,51 miljoen, gericht op de
verstrekking van een tegemoetkoming voor de inzet van vrijwilligers in de
palliatief terminale zorg en een tegemoetkoming voor de huisvestingslasten van zelfstandige hospices en bijna-thuis-huizen. Dit is exclusief het
budget voor de Netwerken Palliatieve Zorg, wat ook in deze regeling is
vastgelegd (€ 3,3 miljoen). Laatstgenoemde middelen zijn gericht op de
coördinatie van de Netwerken Palliatieve Zorg.
In 2011 zijn 8.162 cliënten ondersteund met de regeling. Het aantal
minderjarigen bedraagt acht.
Er zijn verschillende ontwikkelingen die bijdragen aan verbetering van
kinderpalliatieve zorg. Deze zorg zal worden verstevigd door de in
ontwikkeling zijnde richtlijn voor kinderpalliatieve zorg, tot stand gekomen
in samenwerking met Stichting Pal. De richtlijn is in de eindfase. Verder
heeft het AMC/Emma Kinderziekenhuis zich gespecialiseerd in kinderpalliatieve zorg en zijn in verschillende andere ziekenhuizen aandachtsfunctionarissen voor kinderpalliatieve zorg. Daarnaast zal ook binnen het
ZonMw-verbeterprogramma aandacht zijn voor specifieke groepen
mensen voor wie geldt dat een versterking van de palliatieve zorg op zijn
plaats is.
De positionering van de palliatief terminale zorg beziet de staatssecretaris
in het licht van de hervormingen in de langdurige zorg. De palliatief
terminale fase wordt omschreven als de laatste drie maanden van het
leven.
Palliatief terminale zorg kan intramuraal plaatsvinden. Dus in een
verpleeghuis, een palliatieve unit of in een ziekenhuis. De hervorming van
langdurige zorg heeft hier geen invloed op in die zin dat de organisatie
hiervan niet verandert. De palliatief terminale zorg in een ziekenhuis blijft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

53

vallen onder de Zvw en in een verpleeghuis of palliatieve unit zal de
toekomstige kern-AWBZ aan de orde zijn.
Rond de zomer zal de staatssecretaris een keuze maken in de positionering van de extramurale palliatief terminale zorg.
Vraag 140
Hoe groot is het gedeelte van de contracteerruimte dat geoormerkt is? Uit
welke «potjes» bestaat dit en hoe houdt het zorgkantoor toezicht op
doelmatige aanwending van de middelen?
Antwoord 140
Naast de contracteerruimte (€ 21,5 miljard) is in 2013 een aandeel van 1%
(€ 210,5 miljoen) beschikbaar als geoormerkte ruimte voor de zorginkoop
AWBZ. Het gaat hierbij om de volgende elementen:
– ZZP-meerzorg (€ 171,0 miljoen)
– Innovatie (€ 19 miljoen)
– Nationaal programma ouderen (€ 5,0 miljoen)
– Ketenzorg dementie (€ 15,5 miljoen).
Het zorgkantoor moet zich afzonderlijk over deze middelen verantwoorden
aan de NZa en de NZa monitort de uitputting van deze «potjes»
gedurende en na afloop van het jaar.
Vraag 141
Hoeveel extra personeel is aangenomen of opgeleid in 2012 door middel
van de intensiveringsgelden?
Antwoord 141
Op dit moment is nog niet bekend hoeveel extra personeel in 2012 is
aangenomen of opgeleid. In het najaar van 2012 is de 0-meting naar uw
Kamer gestuurd. In juni verwacht de staatssecretaris de resultaten van de
1-meting, waarin over de realisaties in 2012 gerapporteerd wordt. Deze zal
de staatssecretaris zo spoedig mogelijk naar uw Kamer sturen.
Vraag 142
Welke bruikbare instrumenten en methodieken hebben gemeenten,
verzekeraar en zorgaanbieders in Friesland ontwikkeld?
Antwoord 142
Frieslab inventariseert en analyseert knelpunten in de diverse zorgwetten
en komt zo mogelijk met oplossingen. Frieslab leverde inmiddels vijf
concrete modellen of werkwijzen op die landelijk worden gebruikt:
– Het model voor casemanagement is een belangrijke basis voor het
onlangs verschenen rapport «Casemanagement, op weg naar
passende zorg en ondersteuning dichtbij» (Vilans 2013).
– Het stappenplan voor cliëntondersteuning is gericht op de organisatie
van cliëntondersteuning, aansluitend bij dat wat er al is aan cliëntondersteuning in een stad of dorp. Onderzoek wijst uit dat met dit
stappenplan een kostenbesparing en hogere klanttevredenheid kan
worden gerealiseerd.
– Met de mededingingsmonitor kunnen organisaties die plannen hebben
voor nieuwe ketensamenwerking, zelf inschatten of de ketensamenwerking op grond van de mededingingswet is toegestaan.
– Over ontschotting stelt Frieslab in de bundel «Als het schuurt in de
zorg» (Frieslab 2012) dat deze pas tot meer integrale zorg leidt als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

54

inhoud centraal staat en er parallel gewerkt wordt aan een cultuurverandering.
Ten slotte is de methode die Frieslab hanteert bij het begeleiden van
projecten te zien als een instrument dat breed toepasbaar is. Belangrijk
daarbij is het werken vanuit menselijke maat en inhoudelijke gedrevenheid.
Vraag 143
Waarom is slechts 25% van de uitkomsten van de kwaliteitsmetingen in de
gehandicaptensector bekend geworden? Hebben de andere 75% wel een
meting gedaan? Wanneer worden deze uitslagen bekend?
Antwoord 143
In januari 2012 is de gehandicaptensector begonnen met het vernieuwde
kwaliteitskader en het bijbehorende meetinstrumentarium. De VGN meldt
dat in 2012 bij 100% van de aanbieders is gemeten (pijler 1) en bij 100%
van de cliënten waarvoor een vragenlijst moest worden ingevuld (pijler
2A) dit ook is gebeurd. Het verzamelen van de gegevens op cliëntniveau
via pijler 2A gebeurt op basis van de bespreking van het zorg- en
ondersteuningsplan, dat (minimaal) eenmaal per jaar moet plaatsvinden.
Het moment van bespreking van dit plan is meteen gekoppeld aan het
invullen van de cliëntgegevens van pijler 2A. Dit betekent dus dat er
sprake is van een geheel meetjaar in plaats van meetweken. Tijdig voor
het Jaarverslag Maatschappelijke Verantwoording (JMV) over verslagjaar
2011 was pijler 2A gemeten bij alle cliënten die in het eerste kwartaal van
2012 hun jaarlijkse zorg- en ondersteuningsplanbespreking hadden. Dit
was ongeveer 25% procent van de cliënten. In het JMV over verslagjaar
2012, dat per 1 juni 2013 beschikbaar is, zullen de gegevens van de
kwaliteitsmeting bij 100% procent van de cliënten waarvoor in 2012 een
vragenlijst moest worden ingevuld, terug te vinden zijn.
Vraag 144
Zijn er situaties bekend waar het CCE niet betrokken wordt bij probleemgedrag, vrijheidsbeperkende maatregelen en handelingsverlegenheid en
waar vervolgens melding bij de IGZ gedaan wordt door cliënten of
cliëntvertegenwoordigers?
Antwoord 144
Ja, dit komt voor. Daarom gaat de IGZ bij een melding over handelingsverlegenheid, probleemgedrag en toepassing van vrijheidsbeperkingen
altijd na of het CCE is ingeschakeld. Indien dit niet het geval is, dan
verzoekt de IGZ de zorgaanbieder dringend het CCE in te schakelen en
volgt of de zorgaanbieder actie onderneemt. Mocht dit niet gebeuren dan
zal de IGZ de casus beoordelen en van de zorgaanbieder, indien nodig,
verbetermaatregelen eisen.
In de gehandicaptenzorg heeft het CCE een duidelijke plaats verworven.
Als een zorgaanbieder niet weet hoe te handelen bij ernstig probleemgedrag van cliënten, dan wordt veelal het CCE ingeschakeld en daardoor
is het CCE vaak betrokken bij dergelijke situaties. In de ouderenzorg is de
positie van het CCE nog in ontwikkeling. Daar is vaker sprake van een
melding waarbij de IGZ verwijst naar het CCE.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

55

Vraag 145
Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over de volgende stap van het
kwaliteitskader verantwoorde zorg? Welke volgende stappen zullen er
zijn? Kan er een tijdspad gegeven worden met de bijbehorende stappen?
Antwoord 145
Het is aan het Kwaliteitsinstituut om samen met de partijen in de
betreffende sectoren afspraken te maken over eventueel benodigde
volgende stappen. Zie ook mijn antwoord op vraag 135.
Vraag 146
Wat is de huidige stand van zaken van de Monitor Langdurige Zorg? Hoe
ver is men met het structureel vorm laten geven en toegankelijk maken
van de monitor door het CBS?
Antwoord 146
Het CBS is een flink eind op weg met de ontwikkeling van de Monitor
Langdurige Zorg (MLZ). In de monitor worden kerncijfers gepresenteerd
over onder meer het aantal personen met een indicatie, het aantal
personen met feitelijk gebruik, volume en uitgaven van AWBZ-zorg.
Inmiddels is de bouw van de website technisch gereed. Daarnaast zijn er
keuzes gemaakt over de mogelijkheden die de MLZ gaat bieden om
gebruikers zelf in staat te stellen tabellen te construeren. De komende
periode worden de data van CIZ, CAK, CVZ en NZa ingelezen, geanalyseerd en consistent gemaakt. Tevens worden de toelichtende teksten
geschreven. De monitor zal in het najaar 2013 gepubliceerd worden via
een openbare website.
Vraag 147
Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd over een meerjarenplan voor een
grondige modernisering van de informatievoorziening in het kader van de
AWBZ-brede zorgregistratie?
Antwoord 147
Voor de AWBZ wordt gewerkt aan een vereenvoudiging en modernisering
van de informatievoorziening. Met alle betrokken organisaties wordt dit
tweede kwartaal een meerjarenplan vorm gegeven. Over de uitkomsten
zal de Kamer na de zomer worden geïnformeerd.
Vraag 148
Hoeveel klachten zijn in 2012 binnengekomen bij het CAK en welke
klachten waren dit voornamelijk?
Antwoord 148
In 2012 zijn 461 klachten ontvangen door het CAK (432 in het jaar 2011).
Het CAK int eigen bijdragen voor zorg en ondersteuning vanuit de AWBZ
en de Wmo en keert bedragen uit in het kader van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en de compensatieregeling van het eigen risico (CER). Het aantal klachten over de eigen
bijdrageregelingen betrof 403 stuks (335 in het jaar 2011) en over de
tegemoetkomingen 58 stuks (97 in het jaar 2011).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

56

In 2012 gingen de meeste klachten bij de eigen bijdragerelingen over
facturering, bejegening en communicatie. Bij de tegemoetkomingen
gingen de meeste klachten over uitbetaling, bejegening en communicatie.
In 2012 zijn in totaal 1,6 miljoen telefoongesprekken binnengekomen bij
het CAK. Zeventig van deze telefoongesprekken hebben aanleiding
gegeven tot een klacht. Het betreft dus 0,004% van het totaal.
Door de Nationale ombudsman zijn in het jaar 2012 360 klachten en
telefoontjes over het CAK ontvangen; een daling van 28% ten opzichte van
2011.
Vraag 149
Kan de overschrijding bij het mantelzorgcompliment worden toegelicht?
Waarom kloppen de ramingen niet?
Antwoord 149
Het structureel beschikbare budget voor het mantelzorgcompliment is
€ 68 miljoen. Het beroep op de regeling nam in de loop der jaren, meer
dan voorzien, toe. Hierdoor is er sprake van een structurele overschrijding
op het budget. De raming van het aantal aanvragen voor een mantelzorg
compliment is met onzekerheden omgeven en hangt af van de extramurale indicaties die het CIZ afgeeft.
Vraag 150
Hoeveel mensen hebben in 2012 gebruik gemaakt van Valysvervoer en
hoeveel mensen hebben hier in voorgaande jaren gebruik van gemaakt?
Antwoord 150
In 2012 hebben ca. 171 duizend pashouders gebruik gemaakt van het
Valysvervoer.

Aantal gebruikers per jaar (x 1.000)

2009

2010

2011

2012

146

160

174

171

Vraag 151
Hoeveel Valyskilometers gebruiken mensen gemiddeld per jaar?
Antwoord 151
In 2012 is door de pashouders in totaal ca. 49 miljoen kilometer gebruikt.
Alle pashouders met een hoog pkb (9842) hebben in totaal ca. 5 miljoen
kilometers gebruikt, de pashouders met een standaard pkb (384.728)
hebben in totaal ca. 44 miljoen kilometers gebruikt. Het gemiddeld aantal
kilometers per pashouder per jaar ligt bij het hoog pkb op 528 km en bij
het standaard pkb op 117 km.
Vraag 152
Met welke reden is er € 3,3 miljoen minder uitgegeven dan begroot voor
het Valysvervoer?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

57

Antwoord 152
Door een daling van het aantal gebruikers en het aantal gereisde
kilometers zijn de gerealiseerde uitgaven achtergebleven bij de prognose.

2011
2012

totaal gebruikers

totaal aantal kilometers

174.000
171.000

65 miljoen
49 miljoen

Vraag 153
Waarom is er een vertraging opgelopen bij de plannen van aanpak bij
mannenopvang en vrouwenopvang?
Antwoord 153
De vertraging heeft de volgende redenen.
2012 is gebruikt om het project »Aanpak geweld in huiselijke kring», dat
wordt uitgevoerd door de VNG en de Federatie Opvang voor te bereiden.
Het project is daadwerkelijk in juli 2012 van start gegaan. Een belangrijk
onderdeel van dit project is het opstellen van een format voor een
regiovisie voor regionale beleidsplannen van gemeenten. Hieraan wordt
nu gewerkt. In de tweede voortgangsrapportage over geweld in afhankelijkheidsrelaties die binnenkort naar de Tweede Kamer wordt gezonden,
wordt ingegaan op de stand van zaken.
Vraag 154
Wat is de stand van zaken rondom de ontwikkeling van een pilot voor een
financiële Wmo-monitor die inzicht dient te geven in de relatie tussen de
uitvoering van de Wmo en de uitgaven in de AWBZ op gemeentelijk
niveau? Zijn er al resultaten bekend? Zo ja, welke? Zo nee, wanneer kan
de Kamer de eerste resultaten verwachten?
Antwoord 154
De Wmo-monitor 2012 verschijnt in 2014 in de vorm van een
SCP-publicatie. Er zijn nog geen resultaten bekend.
Vraag 155
Hoeveel mantelzorgers- en vrijwilligers waren in 2012 overbelast en
hoeveel was dit in voorgaande jaren?
Antwoord 155
Uit recent gepubliceerde landelijke cijfers van de gezamenlijke Gezondheidsmonitor van GGD’en, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en
het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat
ongeveer 220 duizend personen (1 op de 7 mantelzorgers), zich in 2012
tamelijk zwaar tot zwaar belast voelen.
Momenteel is de SCP bezig met de uitvoering van de aangenomen motie
van Kamerlid Bergkamp c.s. waarin wordt verzocht te onderzoeken hoe de
huidige stand van zaken is van de informele zorg en van mantelzorgers
(aard, omvang, kwaliteit en belasting) en welke functie de informele zorg
zou kunnen spelen in de veranderingen van de langdurige zorg. Dit
onderzoek bevindt zich momenteel nog in de verkennende fase.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

58

Vraag 156
In 2012 zijn (geschat) 329.200 mantelzorgcomplimenten verstrekt. Wat is
het totale bedrag dat het uitkeren van deze mantelzorgcomplimenten
heeft gekost, uitgesplitst naar kosten voor de uitkering en uitvoeringskosten?
Antwoord 156
VWS heeft in 2012 een bedrag van € 86.595.000 verstrekt aan de Sociale
Verzekeringsbank voor de betaling van 395.200 complimenten (151.100
complimenten voor de jaren 2007–2011 a € 250,– per compliment en
244.100 complimenten voor 2012 a € 200,– per compliment). Voor de
uitvoeringskosten is in 2012 een bedrag van € 3.100.000 verstrekt.
Vraag 157
Hoe is de daling sinds 2007 van het percentage Valyshouders dat
daadwerkelijk reist met bovenregionaal vervoer gehandicapten te
verklaren? Wat zegt het percentage van 44% dat daadwerkelijk met
bovenregionaal vervoer reist over de regeling?
Antwoord 157
Dit is te verklaren doordat de stijging van het aantal pashouders sterker is
dan de toename van het daadwerkelijke gebruik van de voorziening. Dit
leidt ertoe dat het percentage actieve pashouders binnen het totaal aantal
pashouders daalt.
De stijging van het aantal pashouders wordt veroorzaakt doordat
pashouders een Valyspas ontvangen voor onbepaalde tijd. Na verloop van
tijd zal een deel van de pashouders over alternatief vervoer beschikken of
geen reizen meer buiten de regio maken. Het percentage van 44% geeft
aan dat een grote groep van het totaal aantal pashouders geen gebruik
(meer) maakt van het Valysvervoer.
Vraag 158
Wat is de precieze voortgang van de ratificatie van het VN-verdrag voor
gelijke behandeling van personen met een handicap en/of chronische
ziekte?
Antwoord 158
Er is een impactanalyse uitgevoerd naar de gevolgen van het Verdrag
bestaande uit twee delen. Het eerste deel betreft een juridische analyse
naar de aard en reikwijdte van de verplichtingen van het Verdrag dat in
2012 door het Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten (SIM) van de
Universiteit Utrecht is uitgevoerd. Het tweede deel van de impactanalyse
heeft de economische en financiële gevolgen van ratificatie van het
Verdrag in beeld gebracht. Dit onderzoek is uitgevoerd door SEOR van de
Erasmus Universiteit Rotterdam en is mei jl. afgerond.
De conclusies van deze rapporten zijn verwerkt in de conceptwetsvoorstellen die nodig zijn voor ratificatie van het Verdrag. De wetsvoorstellen
en bijbehorende memories van toelichting worden verder gereed gemaakt
om ter consultatie aan te bieden aan het veld. Deze internetconsultatie zal
tijdens de zomermaanden plaatsvinden waarna de wetsvoorstellen naar
verwachting in oktober aan de Raad van State zullen worden aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

59

Vraag 159
Hoeveel zwerfjongeren zijn er en hoeveel waren dit er in voorgaande
jaren?
Antwoord 159
Het meest recente telonderzoek naar het aantal zwerfjongeren waarbij
voor het eerst gebruik is gemaakt van een nieuwe definitie, is in 2011
uitgevoerd. Het op basis daarvan geschatte aantal zwerfjongeren in 2010
bedroeg 8.000 op jaarbasis. Deze cijfers zijn vanwege verschillen in
telmethode niet vergelijkbaar met eerdere cijfers.
Vraag 160
Wat is de verklaring voor het naar elkaar toegroeien van het aantal
jongeren in een vrijetijdsvereniging en het aantal jongeren dat vrijwilligerswerk doet?
Antwoord 160
Hier is geen verklaring voor. Er zijn gegevens over vrijwilligerswerk tot en
met 2008 beschikbaar. De grafiek is dan ook niet juist weergegeven.
Algemeen is het zo dat jongeren die lid zijn van een vereniging kennis
maken met het verenigings- en vrijwilligerswerk en dat het voor veel
jonge mensen een drijfveer is om zelf ook, veelal binnen de eigen
vereniging, vrijwilligerswerk te gaan doen. Jongeren zetten zich vooral in
voor sportverenigingen, blijkt uit het trendrapport 2010 van de Landelijke
Jeugdmonitor.
Vraag 161
Kan de minister de sterke stijging van het aantal jeugdigen dat gebruik
maakt van de provinciaal gefinancierde jeugdzorg toelichten en verklaren?
Is deze stijging onverminderd doorgezet in de periode 2010–2013? Zo ja,
welke verklaringen zijn er hiervoor? Zo nee, welke verklaringen zijn er
hiervoor? Hoe verhoudt dit zich tot cijfers van dit type zorg in het
buitenland?
Antwoord 161
Door diverse maatschappelijke en economische omstandigheden is er in
de jaren 2005 tot en met 2010 sprake van een sterk groeiende vraag naar
provinciaal gefinancierde jeugdzorg ontstaan. Op basis van de brancherapportage van Jeugdzorg Nederland over 2011 neemt de stijging van de
vraag af. Over 2011 wordt nog een lichte stijging geconstateerd van 2%
van het aantal cliënten. 2011 is het laatste jaar waarover op dit moment
realisatiecijfers beschikbaar zijn. De wachtlijstcijfers voor de jeugdzorg
geven over 2012 een stabiel beeld te zien ten opzichte van 2010 en 2011.
Dit kan een indicatie zijn dat de vraag naar provinciale jeugdzorg niet
verder stijgt. Een mogelijke verklaring hiervoor kan zijn dat er met de
provincies afspraken zijn gemaakt (afsprakenkader 2009 – 2010 en
wachtlijstafspraken 2011 en 2012) om te komen tot een beheersing van de
vraag naar provinciale jeugdzorg.
Het is niet mogelijk om een vergelijking te maken met de vraagontwikkeling van de jeugdzorg in het buitenland. De zorg voor jeugd is in het
buitenland anders georganiseerd dan in Nederland waardoor een
vergelijking niet goed mogelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

60

Vraag 162
Kan de minister de sterke stijging van het aantal jeugdigen dat gebruik
maakt van de jeugd-ggz toelichten en verklaren? Is deze stijging onverminderd doorgezet in de periode 2010–2013? Zo ja, welke verklaringen zijn
er hiervoor? Zo nee, welke verklaringen zijn er hiervoor?
Antwoord 162
De grafiek te zien op pagina 89 van het jaarverslag van VWS betreft niet
de jeugd-ggz, maar de provinciaal gefinancierde jeugdzorg. Over de
jeugd-ggz zijn cijfers te vinden in de marktscan van de Nederlandse
ZorgAutoriteit, van februari 2013. Daaruit blijkt inderdaad dat in de gehele
curatieve ggz tussen 2008 en 2010 een stijging van 31% was te zien in het
aantal unieke cliënten onder de 18 jaar.
Zie onderstaande tabel.
Aantal cliënten curatieve ggz
Leeftijdscategorie

0–17 jaar

2008

2009

2010

Groei
2008–2010

189.588

222.061

248.299

31,0%

Bron: APE

Of de stijging in de curatieve jeugd-ggz na 2010 is doorgezet, is niet te
zeggen, omdat er nog geen cijfers over de periode na 2010 zijn. Zorgverzekeraars kunnen nog tot eind 2013 cijfers over 2011 aanleveren.
Zoals GGZ-Nederland begin mei in een reactie op berichtgeving hierover
al heeft aangegeven, ligt een combinatie van factoren ten grondslag aan
de stijging in de curatieve jeugd-ggz. Zo zijn de groeicijfers in die jaren
hoog omdat er hard gewerkt is de wachtlijsten weg te werken. Daarnaast
is sinds 2009 de behandeling van ernstige, enkelvoudige dyslexie
opgenomen in het Zvw-pakket, waardoor het aantal cliënten vanaf 2009
fors gestegen is.
Om de uitgaven in de curatieve ggz beheersbaar te houden, is in juni 2012
het Bestuurlijk Akkoord GGZ gesloten. Hierin is afgesproken dat de
structurele uitgavengroei in de curatieve ggz, waaronder de jeugd-ggz,
wordt beperkt tot 2,5%.
Vraag 163
Kan worden aangeven wat de absolute cijfers zijn van het gebruik
residentieel in de provinciaal gefinancierde jeugdzorg in de periode 2005
t/m 2010?
Antwoord 163
Het gebruik van «verblijf accommodatie 24 uur» (exclusief jeugdzorgplus)
heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:
2005

2006

2007

2008

2009

2010

10.373

12.188

11.671

11.805

11.527

11.061

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

61

Cijfers uit brancherapportage Jeugdzorg Nederland 2010 en 2011
De opgenomen aantallen betreffen de aantallen jeugdigen die aan het
begin van het jaar in «verblijf accommodatie 24 uur» zijn opgenomen plus
het aantal dat gedurende het jaar in deze zorgvorm is ingestroomd.
Vraag 164
Wat wordt er bedoeld met «unieke» jongeren?
Antwoord 164
Met de term unieke jongeren wordt gedoeld op het feit dat in die
tabel/overzicht de jongere maar één keer meetelt ook al maakt hij of zij
gebruik van meerdere jeugdzorgvormen. Er zit hierbij wel een beperking
aangezien deze «uniciteit» alleen geldt binnen één instelling. Indien een
cliënt gebruik maakt van een hulpaanbod bij verschillende instellingen
dan telt deze wel meerdere keren mee. Deze term is overgenomen uit de
brancherapportage van Jeugdzorg Nederland. Daarin wordt de volgende
toelichting gegeven op de term unieke cliënt:
«De organisaties voor Jeugd- en Opvoedhulp werken met eigen informatiesystemen die niet onderling verbonden zijn. Er is geen landelijke
database of informatiesysteem beschikbaar. Elke instelling levert voor de
brancherapportage het aantal unieke cliënten binnen de eigen organisatie
aan. (...) Gevolg is dat de cijfers van unieke cliënten Jeugd & Opvoedhulp
in de brancherapportage niet 100 procent zuiver uniek zijn, maar wel een
redelijke indicatie geven. (pagina 14 brancherapportage jeugdzorg 2011).
Vraag 165
Nagenoeg alle gemeenten hebben een Centrum voor Jeugd en Gezin
(CJG) ingericht. Uit de evaluatie blijkt echter dat slechts een klein aandeel
van de CJG’s daadwerkelijk goed werkt. Wat zegt dit over de doelmatigheid en de effecten van de inzet van gefinancierde middelen? Welke
lessen kan de minister hieruit trekken?
Antwoord 165
Uit de evaluatie blijkt vooral dat het niet goed mogelijk was om te
beoordelen of CJG’s doelmatig werken en effectief waren. Dit vooral
omdat vaak niet of onvoldoende in toetsbare termen geformuleerd was
welke taken het CJG precies had en welk maatschappelijk effect de
gemeente daarmee wilde bereiken. Conclusies over de doelmatigheid en
de effecten van de inzet van gefinancierde middelen zijn dus niet te
trekken.
De uitkomst van de evaluatie onderstreept dat het belangrijk is dat de
gemeenten bij zaken die onder hun verantwoordelijkheid vallen opvattingen hebben over de te bereiken effecten en de verantwoordelijkheidstoedeling naar uitvoeringsorganisaties, zeker als er sprake is van een
grote mate van beleidsvrijheid.
Gezien de komende decentralisatie van alle jeugdhulp naar gemeenten
neemt het belang toe voor gemeenten om scherp te benoemen hoe zij
hun lokale en regionale systeem willen inrichten en welke effecten zij
willen bereiken. Dit omdat zij (budgettair) verantwoordelijk worden voor
alle vormen van jeugdhulp en dus nog meer dan voorheen zullen moeten
sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

62

Vraag 166
Hoe is het toezicht op de pleegzorg geregeld voor pleegkinderen in het
algemeen en voor weeskinderen in (netwerk) pleeggezinnen in het
bijzonder?
Antwoord 166
De pleegzorgaanbieder is verantwoordelijk voor de veiligheid van het
(wees)kind in het pleeggezin. De pleegzorgaanbieder legt regelmatig
bezoeken af aan het pleeggezin en biedt begeleiding aan de pleegouders
zodat tijdens de plaatsing continu zicht is op de veiligheid van het
(wees)pleegkind. Er wordt door de pleegzorgbegeleider jaarlijks in het
pleeggezin een veiligheidscheck uitgevoerd.
De pleegzorgaanbieder is daarnaast ook in de gelegenheid een
herscreening van de pleegouders uit te voeren, bijvoorbeeld bij een
belangrijke gebeurtenis in het pleeggezin. Er kan voor de pleegouders een
nieuwe Verklaring van Geen Bezwaar worden aangevraagd. Dit gebeurt
bijvoorbeeld bij de komst van een nieuw gezinslid of als er in het
pleeggezin langer dan 2 jaar geen kinderen zijn geplaatst.
Bij netwerkpleegzorg woont het kind vaak al in het pleeggezin. In de
eerste week verricht Bureau Jeugdzorg een eerste beoordeling van de
netwerksituatie en voert een risicotaxatie uit. Daarna krijgt het gezin een
tijdelijke indicatie (12 weken). Het pleeggezin wordt in de tussentijd
gescreend door de pleegzorgaanbieder. In de 13e week beslist de
pleegzorgaanbieder of het netwerkpleeggezin geschikt is.
Vraag 167
Is de afspraak nagekomen dat er door begeleiders ook afzonderlijk met
pleegkinderen, dus zonder de pleegouders erbij, wordt gesproken over
hun situatie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 167
Ja. Per 1 juli 2013 treedt de wet Verbetering positie pleegouders in
werking. Op dat moment treedt ook de hernieuwde Regeling pleegzorg in
werking. In de regeling is opgenomen dat een pleegcontract de bepaling
moet bevatten dat een pleegzorgaanbieder in de begeleiding van het
pleeggezin in ieder geval de gelegenheid krijgt het pleegkind afzonderlijk
van de pleegouders te spreken.
Vraag 168
Hoeveel budget van de subsidies voor kennisontwikkeling is ingezet voor
het ontwikkelen van kennis voor gemeenten over de transitie/
transformatie jeugdzorg?
Antwoord 168
In 2012 heeft het NJI binnen de instellingssubsidie van circa 5,6 miljoen
een bedrag van circa € 0,6 miljoen van VWS ontvangen, voor het
uitvoeren van taken ten aanzien van transitie/ transformatie naar het
nieuwe jeugdzorgstelsel.
Hiervoor zijn een aantal, specifiek op de doelen van de stelselwijziging
gerichte activiteiten, uitgevoerd. Zo heeft het NJI kennis- en praktijknetwerken opgezet rond thema’s die voor gemeenten belangrijk zijn en werd
er een digitaal dossier samengesteld over de stelselwijziging. In 2013
worden deze activiteiten vervolgd en uitgebreid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

63

Vraag 169
Op welke wijze hebben gemeenten in 2012 € 1 miljard aan geïnvesteerd in
sport?
Antwoord 169
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de
totale netto uitgaven van gemeenten aan sport ruim € 1 miljard per jaar
bedragen.8 Het betreft voorlopige cijfers uit het jaar 2010. Ruim 80% van
deze totale netto uitgaven besteedden gemeenten aan sportaccommodaties. Het CBS maakt daarnaast onderscheid in uitgaven ten behoeve van
sportclubs en -raden (ruim 10% in 2010) en overige uitgaven (ruim 6% in
2010).
Vraag 170
Is het accommodatiebeleid en het lokale sport- en beweegbeleid
verbeterd in 2012 in vergelijking met voorgaande jaren?
Antwoord 170
Lokaal sportbeleid valt onder de autonomie van het gemeentelijk bestuur.
Er is geen informatie beschikbaar of het accommodatiebeleid en het
lokale sport- en beweegbeleid in 2012 verbeterd is in vergelijking met
voorgaande jaren.
Vraag 171
In 2012 is Sportimpuls van start gegaan met als doel het stimuleren van
sport- en beweegaanbod op lokaal niveau. Ruim 900 aanvragen zijn
ingediend en daarvan zijn 167 projecten gehonoreerd. Op basis van welke
criteria zijn deze projecten gehonoreerd? Wat zijn de resultaten? Zijn de
projectdoelen behaald? Bij hoeveel procent van de gehonoreerde
projecten zijn de projectdoelen behaald?
Antwoord 171
ZonMw is als uitvoerder van de Sportimpuls regeling verantwoordelijk
voor de beoordelingsprocedure. Alle ingediende Sportimpuls aanvragen
worden beoordeeld op basis van verschillende relevantie- en kwaliteitscriteria. Hierbij wordt onder andere gekeken in hoeverre het sport- en
beweegaanbod voldoet aan de lokale vraag, welke lokale samenwerkingspartners betrokken zijn bij de aanvraag en de plannen van lokale
aanbieders ten aanzien van de borging van de activiteiten na afloop van
de projectperiode. Bij de beoordeling van de aanvragen worden door
ZonMw verschillende deskundigen ingezet.
De eerste ronde Sportimpuls projecten zijn in september 2012 van start
gegaan en hebben een looptijd van twee jaar. Op dit moment is er nog
geen informatie beschikbaar over resultaten en behaalde projectdoelen
van Sportimpuls projecten. Dit najaar komen gegeven beschikbaar over
de eerste tussenresultaten van de Sportimpuls. Eind 2013 zal ik hierover
rapporteren.

8

Informatie afkomstig uit de statistiek Overheidsfinanciën Cultuur, Sport en Recreatie (CBS,
Statline).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

64

Vraag 172
De gerealiseerde uitgaven op de doelstelling: «Voor iedere burger die dat
wil is een passend sport- en beweegaanbod in de buurt aanwezig, dat
bovendien veilig en toegankelijk is» bedragen € 46,7 miljoen lager dan het
in de begroting opgenomen bedrag van € 80,7 miljoen. Dit verschil is een
gevolg van overboekingen naar het ministerie van ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Waarom heeft deze
overboeking plaatsgevonden? Het betreft hier toch een uitgave op de
Sport? Kan de minister aangeven of op deze wijze niet het zicht wordt
verloren op de behaalde resultaten?
Vraag 174
Met welke reden is doelstelling voor sport- en beweegaanbod in de buurt
lager dan in de begroting opgenomen?
Vraag 176
Met welke reden is geld bestemd voor sport- en beweegaanbod in de
buurt overgeboekt naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties?
Antwoord 172, 174, 176
De bijdragen voor buurtsportcoaches worden aan deelnemende
gemeenten uitgekeerd in de vorm van een decentralisatie-uitkering. Op
grond van de Wet Financiële Verhoudingen Medeoverheden, worden deze
uitkeringen via het Gemeentefonds verricht. Daarom worden de daarmee
samenhangende middelen in de loop van het begrotingsjaar overgeboekt
van de begroting van VWS naar de begroting van BZK. Om zicht te
houden op de resultaten wordt het aantal buurtsportcoaches jaarlijks
gemeten en wordt de wijze waarop zij worden ingezet op lokaal niveau
onderzocht.
Vraag 173
Bekostiging compensatie van betaalde energiebelasting sportverenigingen; onderuitputting van 12%. Hoe wordt deze compensatie
aangevraagd?
Vraag 175
Met welke reden hebben sportverenigingen minder aanvragen ingediend
voor compensatie van de energiebelasting dan geraamd?
Antwoord 173 en 175
De sportbonden fungeren als intermediair tussen het ministerie van VWS
en de sportverenigingen voor wat betreft de compensatie van betaalde
energiebelasting. De sportbonden informeren jaarlijks hun verenigingen
over de mogelijkheid van compensatie. De verenigingen leveren de
informatie aan bij de sportbonden. De sportbonden dienen vervolgens
een totaalaanvraag in bij VWS. Na beoordeling van de aanvragen keert
VWS de toegekende compensatie, 50% van de betaalde energiebelasting,
uit aan de sportbonden. De sportbonden betalen dat vervolgens uit aan de
desbetreffende verenigingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

65

Het aantal gehonoreerde aanvragen lag in 2012 met 5577 iets lager dan in
2011 (5631). De oorzaak daarvan is mij niet bekend. Dit is een verantwoordelijkheid van de sportbonden en vooral van de sportverenigingen zelf.
Het totaal uitgekeerde bedrag was in 2012 ook iets lager dan in 2011,
respectievelijk € 7,9 miljoen en € 8,1 miljoen.
Vraag 177
Er is € 4,6 miljoen uitgegeven aan de implementatie en ondersteuning
van het programma Sport en bewegen in de buurt. Wat zijn de behaalde
resultaten? Zijn de projectdoelen behaald?
Antwoord 177
Het Rijk investeert jaarlijks ongeveer € 70 miljoen in het programma Sport
en Bewegen in de Buurt. Om ervoor te zorgen dat de middelen op de
juiste plekken terecht komen en doelmatig worden ingezet, stel ik
middelen beschikbaar aan:
– de Vereniging Sport en Gemeenten: gericht op het ondersteunen en
informeren van gemeenten bij/over het aanstellen van buurtsportcoaches.
– NOC*NSF: gericht op het ondersteunen en informeren van sport- en
beweegaanbieders en het opstellen van de inhoudelijke kaders van de
Sportimpuls.
– het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen: gericht op het
verzamelen, verrijken en valideren van sport- en beweegconcepten
waarbij opgedane kennis en ervaring wordt gebundeld en landelijk
verspreid.
– Jaarlijkse monitoring van het programma Sport en Bewegen in de
Buurt.
Eind vorig jaar heb ik uw Kamer een eerste inzicht gegeven in de
voortgang van het programma Sport en Bewegen in de Buurt.9
Momenteel laat ik onderzoek uitvoeren naar de lokale resultaten van het
programma, deze gegevens komen dit najaar beschikbaar. Eind 2013 zal ik
hierover rapporteren.
Vraag 178
Er is een bedrag van € 4,2 miljoen aan subsidies verleend aan NOC*NSF
en gehandicaptensport Nederland. Wat zijn hier de behaalde resultaten?
Zijn de projectdoelen behaald?
Antwoord 178
Het bedrag van € 4,2 miljoen is verleend voor de instellingssubsidie
Gehandicaptensport Nederland en voor een aantal programma’s gericht
op het stimuleren van de sportparticipatie van mensen met een handicap.
De projectdoelstellingen zijn bij alle afgeronde programma’s behaald.
Bij de projectsubsidie Special Heroes, hebben bijvoorbeeld in totaal 185
scholen deelgenomen aan het sportstimuleringsprogramma Special
Heroes, waarbij leerlingen uit het speciaal onderwijs uitgebreid kennismaken met diverse sport- en verenigingsactiviteiten, waarbij zoveel
mogelijk wordt aangesloten bij de interesse en mogelijkheden van de
deelnemers. Van de deelnemende scholen zijn in totaal 29.144 leerlingen
bereikt.
Bij het programma «Zo kan het ook», was de doelstelling dat in 2012 alle
zorg- (en dag) voorzieningen voor mensen met een verstandelijke
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 234 nr. 78.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

66

handicap een actief beleid zouden voeren ter stimulering van een actieve
leefstijl en sport en bewegen door hun bewoners (en bezoekers).
Resultaten zijn dat in totaal 44 zorginstellingen met 69.970 cliënten op
ruim 1.000 locaties aan het programma Zo kan het ook! hebben deelgenomen. Dit is een derde van de in totaal 140 zorginstellingen in
Nederland. Er zijn 200.000 personen met het programma bereikt: cliënten,
medewerkers, ouders/verwanten. In totaal hebben 13.500 cliënten aan
sportactiviteiten en bijna 19.000 cliënten aan beweegactiviteiten deelgenomen.
Daarnaast heeft het programma «uitdagend sportaanbod» plaatsgevonden van 2008–2012. Hierbij zijn minimaal 400 sportverenigingen
zodanig versterkt dat zij een structureel en passend sportaanbod hebben
voor kinderen met een handicap en in staat zijn deze groep adequaat te
begeleiden.
Vraag 179
NOC*NSF heeft € 7 miljoen subsidie ontvangen voor de uitvoering van
een programma ten behoeve van een veiliger sportklimaat. Wat zijn hier
de behaalde resultaten? Zijn de projectdoelen behaald?
Antwoord 179
Het actieplan «Naar een veiliger sportklimaat» (VSK) is eind 2011, op
initiatief van VWS, van start gegaan en loopt tot en met 2016. Het doel van
het actieplan is het tegengaan van geweld en intimidatie op en rond de
sportvelden en het creëren van een veilig sportklimaat waarin iedereen
met plezier kan sporten. Het ministerie van VWS stelt gedurende deze
periode € 7 miljoen per jaar beschikbaar.
Het actieplan wordt uitgevoerd door NOC*NSF in samenwerking met de
KNVB, de KNHB en de overige sportbonden, de VNG en de MO-groep en
de betrokken ministeries. Het actieplan bestaat op hoofdlijnen uit
maatregelen gericht op: excessen, lokaal veiligheidsbeleid, tuchtrecht,
gedragsregels, spelregels en vrijwilligers zoals scheidsrechters, sportbestuurders, trainers en coaches.
In 2012 hebben 32 bonden deelgenomen aan het programma, waarbij de
sportbonden vanaf augustus daadwerkelijk aan de slag zijn met het
actieplan. Er zijn resultaten geboekt – waaronder de aanpak van excessen
door de KNVB, de lancering van homoacceptatie in het voetbal en diverse
acties gericht op sportbestuurders, scheidsrechters, trainers en coaches.
Er is veel geïnvesteerd in de bewustwording van de sleutelfiguren in de
sport. Ook is een start gemaakt met de inventarisatie van het tuchtrecht en
spelregels om deze op termijn te kunnen aanpassen.
Vraag 180
Er is voor € 2,5 miljoen uitgegeven voor ondersteuning van activiteiten op
het gebied van de opleiding van sportartsen, het verbeteren van de
kwaliteit van de sportgeneeskunde en het verzamelen en verspreiden van
kennis en informatie over gezonde sportbeoefening. Wat zijn de behaalde
resultaten? Zijn de projectdoelen behaald?
Antwoord 180
Het merendeel van de uitgaven betreft nog lopende meerjarensubsidies,
ondermeer voor de opleiding tot sportarts. Er zijn gemiddeld 28 sportartsen in de vierjarige opleiding. Jaarlijks ronden 7 artsen de opleiding af.
De opleiding voldoet aan de eisen van de KNMG. De kwaliteit van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

67

sportmedische instelling wordt gecertificeerd door een onafhankelijke
instelling. De informatievoorziening via de website www.zegelgezond.nl is
gecertificeerd. De website heeft maandelijks gemiddeld 90.000 bezoekers.
Vraag 181
Er is een bedrag van € 0,9 miljoen besteed aan activiteiten op het gebied
van blessurepreventie. Wat zijn de behaalde resultaten? Zijn de projectdoelen behaald?
Antwoord 181
Over de effecten van het letselpreventiebeleid heeft de staatssecretaris u
op 14 mei jl. geïnformeerd via de «Beleidsdoorlichting letselpreventie
2008–2012» en zijn beleidsreactie hierop (TK 32 772, nr. 2) In de beleidsdoorlichting komt naar voren dat subsidieverlening aan de stichting
VeiligheidNL de belangrijkste uitgave is op het gebied van letselpreventie.
Dat geldt ook voor de preventie van sportletsels. Er wordt sterk ingezet op
samenwerking met sportorganisaties, de Vereniging voor Sportgeneeskunde en andere relevante organisaties om zoveel mogelijk vraaggericht
te werken. De inzet is zoveel mogelijk gericht op de preventie van ernstige
of veel voorkomende sportletsels. Zo is veel aandacht geschonken aan het
voorkomen van hersenletsel (acties in skiën, toerfietsen en mountainbiken) en enkelletsel (een app om zelf aan de slag te gaan met oefeningen
om een herhaling te voorkomen). Ook is ingezet op valtraining voor
jongeren.
Het is nog te vroeg nu reeds veranderingen te kunnen constateren op
bevolkingsniveau in relatie tot acties die recent zijn ingezet, maar vrijwel
alle aanpakken worden eerst op kleine schaal op werkzaamheid en
toepasbaarheid getoetst. Zoals de staatssecretaris in zijn beleidsreactie op
de genoemde Beleidsdoorlichting heeft aangegeven, is het aannemelijk
dat de duurzaam ingezette preventiemaatregelen van de afgelopen jaren
hebben bijgedragen aan het voorkomen van gezondheidsschade door
sportblessures, hoewel een causaal verband op bevolkingsniveau lastig is
te bewijzen. In de periode 2000 t/m 2009 is het aantal sportblessures per
gesport uur gedaald met 22%, waardoor de maatschappelijke kosten
hiervoor (medische kosten en kosten voor arbeidsverzuim) jaarlijks € 300
miljoen lager zijn.
Vraag 182
In juni is het Onderzoeksprogramma Sport 2013–2016 opgesteld. Kan de
minister een lijst geven van de onderzoeken die uitgevoerd zullen
worden?
Antwoord 182
In juni 2012 is het Onderzoeksprogramma Sport 2013–2016 gelanceerd en
is de Call for proposals opengesteld. Dit heeft geleid tot 147 projectideeën.
De meest kansrijke projectideeën zijn uitgewerkt tot een subsidieaanvraag.
In november 2012 zijn er in totaal 61 subsidieaanvragen ingediend. Na
beoordeling in drie commissies (Presteren, Meedoen en Vitaal) zijn in
maart en april 2013 uiteindelijk 25 aanvragen gehonoreerd. In totaal gaat
het om een budget van € 9.750.000 (VWS-subsidie € 6.000.000) waarbij
vanuit de projectconsortia nog eens € 5.247.996 (cash en kind) is
bijgedragen.
De projectleiders is gevraagd binnen een half jaar te starten met hun
project. Op 24 juni 2013 wordt een gezamenlijke kick off georganiseerd.
Een overzicht van de gehonoreerde aanvragen is te vinden op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

68

http://www.zonmw.nl/nl/programmas/programma-detail/sport/projectenper-pijler/
Vraag 183
SARSR beraadt zich over de vraag hoe de resterende circa € 4,4 miljoen
via collectieve projecten ten goede kan komen aan de Sinti en Roma.
Wanneer zijn de uitkomsten hiervan bekend?
Antwoord 183
Mijn streven is om het proces dat moet leiden tot voorstellen voor
besteding van de resterende € 4,4 miljoen rechtsherstelgelden dit najaar
af te ronden. Zorgvuldigheid staat in het proces voorop. Momenteel
voeren SARSR en mijn ambtenaren regelmatig overleg met vertegenwoordigers uit de Roma- en Sinti- gemeenschap. Doel daarvan is om het
wederzijds vertrouwen te versterken en er tegelijk voor te zorgen dat de
voorstellen voor de collectieve besteding zullen kunnen rekenen op een zo
breed mogelijk draagvlak binnen de Roma- en Sinti- gemeenschap.
Vraag 184
Doel is een sterke stijging van indicator 1 te voorkomen. Hoe wordt dit
gezien het feit dat de groep verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen
steeds kleiner wordt, aangepakt?
Antwoord 184
Indicator 1 betreft het percentage apparaatskosten PUR (SVB) in
verhouding tot de uitgaven voor pensioenen en uitkeringen voor
verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen. Het belangrijkste instrument
voor een doelmatige uitvoering van de wetten voor verzetsdeelnemers en
oorlogsgetroffenen is het gehanteerde bekostigingsmodel voor de
uitvoeringskosten van de afdeling V&O van de Sociale Verzekeringsbank.
De bekostiging is gebaseerd op een prijs-per-product- systematiek
(product bijvoorbeeld nieuwe eerste aanvragen), waarbij het aantal
«vaste» onderdelen van de financiering qua omvang zo beperkt mogelijk
is gehouden.
Vraag 185
Waarom is het project Omzettingen Wuv naar de Wubo gestart?
Antwoord 185
In de uitspraak 09/37 Wubo van 20 januari 2011 heeft de Centrale Raad
van Beroep (CRvB) geoordeeld dat de Pensioen- en Uitkeringsraad artikel
40 lid 2 Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–1945 (Wubo)
dient toe te passen indien er sprake is van een situatie waarin in het
verleden voor de uitvoeringsorganisatie duidelijk was dat de cliënt
aanspraken op de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945
(Wuv) had die minder gunstig waren dan de aanspraken die aan de Wubo
zouden kunnen worden ontleend. Het (succesvolle) project Omzettingen
Wuv naar Wubo had tot doel om de uitspraak van de CRvB op een zo
cliëntvriendelijk mogelijke wijze te effectueren. Er zijn in totaal 1463
cliënten aangeschreven wat uiteindelijk heeft geresulteerd in 816
omzettingen. De cliënten kunnen worden geacht op dit moment bij de
meest voordelige wet te zijn ondergebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

69

Vraag 186
Wat is het totale subsidiebedrag aan de vier herinneringscentra, en wat is
het subsidiebedrag per organisatie?
Antwoord 186
Het totale subsidiebedrag 2012 voor de vier herinneringscentra is:
Instellingssubsidie Herinneringscentrum Kamp Westerbork
Westerbork, Projectsubsidie Kennisuitwisseling Potocari
Westerbork, Projectsubsidie Steunpunt Gastsprekers
Totaal Westerbork: € 573.550,56
Instellingssubsidie Nationaal Monument Kamp Vught
Vught, Projectsubsidie Restauratie en renovatie Barak 1B
Totaal Vught: € 576.008
Instellingssubsidie Nationaal Monument Kamp Amersfoort
Instellingssubsidie Indisch Herinneringscentrum
Bronbeek
Totaal Herinneringscentra

€ 510.888
€ 33.480
€ 29.183
€ 376.008
€ 200.000
€ 381.267
€ 469.245
€ 1.966.592

Antwoord 187
Wat is verklaring voor het feit dat het gerealiseerde percentage van de
bevolking dat (veel) belang aan 4 en 5 mei hecht lager dan de streefwaarde voor 2012?
Antwoord 187
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei laat met het Nationaal Vrijheidsonderzoek jaarlijks onderzoek doen naar het draagvlak voor de Nationale
Herdenking en Bevrijdingsdag. Bij het benoemen van streefwaarden is
gekozen voor het hoogst bereikte draagvlakpercentage in de vier
voorgaande jaren. De cijfers over voorgaande jaren laten een
aanvaardbare fluctuatie zien van hoogstens enkele procenten. Het
draagvlak voor de Nationale Herdenking en Bevrijdingsdag is al jaren
groot. De streefwaarde voor 2012 van het percentage van de bevolking
dat (veel) belang aan 4 en 5 mei hecht is respectievelijk 86% en 80%. De
realisatie in 2012 van 85% (4 mei) en 76% (5 mei) wijkt daar met respectievelijk 1% (4 mei) en 4% (5 mei) van af. Ten opzichte van de realisatie in
2011 van 86% (4 mei) en 78% (5 mei) is de afwijking respectievelijk 1%
(4 mei) en 2% (5 mei).
Uit het Nationaal Vrijheidsonderzoek 2013 (zie www.4en5mei.nl) blijkt dat
steeds minder mensen vinden dat de betekenis van deze dagen met het
verstrijken der jaren afneemt.
Vraag 188
Waarom wordt er in de bedrijfsvoeringparagraaf niet verwezen naar het
feit dat veel medewerkers op vertrouwensfuncties geen Verklaring van
Geen Bezwaar hebben?
Antwoord 188
De maatregelen om de bevindingen van de Algemene Rekenkamer rond
vertrouwensfuncties op te lossen zijn in november 2012 genomen. Met de
getroffen maatregelen voldoet het proces in opzet weer aan de daar aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

70

te stellen eisen. In de controle van de Algemene Rekenkamer van de
vertrouwensfuncties in 2012 zijn 8 tekortkomingen geconstateerd.
Aangezien de benodigde maatregelen zijn getroffen en het aantal
tekortkomingen is afgenomen is hier in de bedrijfsvoeringparagraaf geen
aandacht aan gegeven.
Vraag 189
Binnen welke termijn verwacht de minister de verantwoordingen over
2011 en 2012 van Caribisch Nederland te ontvangen? Welke maatregelen
worden getroffen als deze termijn wordt overschreden? Wat is de oorzaak
van het uitblijven van deze verantwoordingen?
Antwoord 189
Het betreft hier met name de verantwoording van het Zorgverzekeringskantoor Caribisch Nederland (ZVK) over 2011 en 2012. De verklaring voor
het uitblijven van de verantwoordingen van het ZVK over 2011 en 2012,
inclusief de verklaring van de accountant, is als volgt.
Het Zorgverzekeringskantoor is per 1 januari 2011 van start gegaan. Het
betreft derhalve een jonge, net opgestarte organisatie. Een jonge en
relatief kleine organisatie die in 2011 en 2012 naast het opstarten van de
uitvoering van de zorgverzekering BES veel voor de kiezen heeft
gekregen. Bij de start ontbrak nog een adequaat ict systeem en er is
prioriteit gegeven aan de organisatie rond medische uizendingen en het
op orde brengen van de urgente of acute zorg op de eilanden. Pas in een
latere fase is prioriteit gegeven aan het op orde brengen van de interne
organisatie. Gevolg van dit alles is dat het opstellen van de jaarrekening
2011 en de controle werkzaamheden van de accountant langer duren dan
gebruikelijk. Voor 2012 zal dat al aanzienlijk sneller gaan en voor de jaren
daarna zal het ZVK in de normale pas lopen qua tempo van verantwoording. De aanpak van VWS en het Zorgverzekeringskantoor is er op
gericht om de afrekening 2011 nog dit jaar af te ronden en daarmee een
aanzienlijk deel van de openstaande voorschotten te kunnen afrekenen.
Daarvoor is het noodzakelijk dat de verantwoording 2011 in ieder geval
voor 1 juli dit jaar wordt afgerond. De planning voor 2012 is dat de
verantwoording uiterlijk eind 2013 bij VWS binnen moet zijn, zodat de
afrekening uiterlijk in mei 2014 kan worden afgerond.
Ten aanzien van deze verantwoordingen wil ik nog het volgende
opmerken.
Zoals ik al heb geschreven in mijn brief aan uw Tweede Kamer van
21 december 2012 (TK 31 568 nr. 126), over de maatregelen die ik heb
getroffen ten aanzien van de zorguitgaven in Caribisch Nederland, heb ik
het ZVK opgedragen om de noodzakelijke informatievoorziening en
controles op de uitgaven voor de zorg bij het ZVK op orde te brengen en
daarover periodiek te rapporteren. Dit is des te meer van belang omdat
mij ondertussen wel is gebleken dat het oordeel dat uit de accountantscontrole zal komen, over 2011 en waarschijnlijk daarmee ook over de
binnenkort te starten controle over 2012, niet positief zal zijn. De geconstateerde gebreken in 2011 en 2012 liggen op het vlak van, een gebrekkige
financiële administratie, onvoldoende gedocumenteerd contractbeheer
(inkoop dossiers, transparantie over de tarieven, controle en toezicht op
naleving), ontbreken van goede ICT en daarmee geautomatiseerde
controle mechanismen, de onvolledige interne procesbeschrijving en,
problemen met de verzekerden administratie en de wijzigingen daarop,
het ontbreken van instructies voor de medewerkers en een formele
procedure ten aanzien van klachten.
Het ZVK heeft een aantal van deze gebreken inmiddels al verholpen en is
volop bezig om de andere gebreken zo snel mogelijk te verhelpen opdat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

71

voor 2013 een positiever oordeel door de controlerende accountant kan
worden afgegeven.
Het gaat hier om gebreken bij het ZVK dat de zorgaanbieders financiert.
Dat zegt niets over de uitgaven die de zorgaanbieders op hun beurt doen,
de wijze waarop zij dat doen en de ordentelijkheid van de administratie
die zij daar over voeren.
Ter illustratie: de grootste zorgaanbieder, het ziekenhuis op Bonaire,
verantwoordelijk voor circa 60% van de totale uitgaven aan zorg in
Caribisch Nederland heeft over 2011 een goedkeurende verklaring
gekregen van zijn accountant.
Vraag 190
Welke specifieke redenen liggen ten grondslag aan de onmogelijkheid om
lopende het jaar maatregelen te treffen in de zorg? Wat wordt hier
concreet aan gedaan, en op welke termijn?
Antwoord 190
De voornaamste reden dat er in de loop van een uitvoeringsjaar geen
maatregelen kunnen worden getroffen is dat het niet mogelijk is om
gedurende het jaar de aanspraken van burgers te wijzigen. De omvang en
samenstelling van het verzekerd pakket moet bovendien ruim op tijd
bekend zijn, zodat verzekeraars contracten kunnen sluiten met aanbieders
en een premie kunnen vaststellen voor het komend jaar. Burgers moeten
op basis daarvan kunnen kiezen voor een verzekeraar.
Vraag 191
Per wanneer komt er een einde aan het lang na-ijlen van de realisatiecijfers in de zorg? Welke maatregelen worden daartoe genomen, wat is de
stand van zaken?
Antwoord 191
Vanwege het belang dat ik hecht aan de verbetering van de informatievoorziening, heb ik eind jaar 2012 een stuurgroep Verbetering Informatievoorziening Zorguitgaven ingesteld. Bij brief van 29 november 2012 (TK
29 248, nr. 243) heb ik de Tweede Kamer daarover geïnformeerd. De
opdracht aan de stuurgroep is om nog dit jaar voorstellen te doen en
concrete resultaten te boeken op het gebied van versnelling van de
informatievoorziening over de zorguitgaven, het verbeteren van de
monitorfunctie en de verklarende informatie. Deze stuurgroep bestaat
naast ambtenaren van mijn eigen ministerie uit vertegenwoordigers van
het ministerie van Financiën, het CVZ, de NZa en één externe deskundige.
De stuurgroep buigt zich nu over mogelijke voorstellen. Ik zal de Kamer
nog voor het zomerreces van de eerste bevindingen en voorstellen van de
stuurgroep op de hoogte stellen en daarbij aangeven welke conclusies ik
trek uit die aanbevelingen en welke maatregelen ik zal nemen.
Vraag 193
Kan de volumedaling op het artikel gezondheidszorg tussen 2010–2011 en
2011–2012 nader worden onderbouwd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

72

Antwoord 193
Een exacte onderbouwing van de volumedaling10 de kan ik niet geven.
Wel is een aantal zaken te benoemen die mogelijk heeft bijgedragen aan
deze daling. Hieronder geef ik er een aantal weer.
– De (relatieve) daling bij medisch-specialistische zorg is voornamelijk
veroorzaakt door opgelegde kortingen, zoals de korting op de
honoraria van medisch specialisten.
– De daling van de uitgaven aan geneesmiddelen kan worden verklaard
doordat verzekeraars lagere prijzen dan verwacht voor dienstverlening
van de apothekers en de geneesmiddelen, die apothekers afleveren,
hebben afgesproken. Ook zijn de prijzen voor geneesmiddelen lager
uitgevallen door intensivering en uitbreiding van het preferentiebeleid
van zorgverzekeraars en door de werking van de Wet Geneesmiddelenprijzen (WGP) en het uit patent lopen van geneesmiddelen.
– Daarnaast heeft een pakket aan maatregelen in zowel de eerstelijnszorg als de ggz bijgedragen aan de geconstateerde volumedaling. Dit
betreffen o.a.:
– Vanaf 2012 is in de huisartsenzorg een korting doorgevoerd.
– Ook in de verloskunde is vanaf 2012 een korting doorgevoerd van € 2
miljoen.
– Voor fysiotherapie heeft een pakketverkleining plaatsgevonden.
Vergoeding vindt pas plaats vanaf de 21e behandeling voor aandoeningen die voorkomen op de chronische lijst (opbrengst € 80 miljoen).
Daarnaast is ook deze chronische lijst beperkt (opbrengst € 44
miljoen).
– In de curatieve ggz is een heel pakket aan maatregelen genomen
waarvan € 430 miljoen neerslaat in de vorm van lagere zorguitgaven
(zie p. 84 van de VWS-begroting 2012), bijvoorbeeld als gevolg van de
budget en dbc tarief korting.
Overigens merk ik op dat de in het Jaarverslag 2012 opgenomen uitgaven
2012 voor medisch specialistische zorg en curatieve ggz nog niet
gebaseerd zijn op definitieve (realisatie)cijfers.
Vraag 194
Betekent de ramingsbijtelling nhc’s dat er meer leegstand was dan
verwacht? Zo nee, wat betekent dit dan?
Antwoord 194
In de vergoedingensystematiek werd tot voor kort bij een groep instellingen niet meegewogen of de instelling dagbesteding bood. Nu dit
onderscheid wel gemaakt wordt, krijgen instellingen die geen dagbesteding bieden, ook geen vergoeding voor de kapitaallasten meer.
Vraag 195
Wat wordt precies bedoeld met «toename van bijzondere betalingen en
het getarifeerde deel» bij huisartsen?
Antwoord 195
Naast het abonnementstarief en consulttarief zijn er bijzondere
betalingen, bestaande uit modules en passantentarieven. Daarnaast zijn er
10

De volumegroei is de som van de jaarlijkse autonome volumeontwikkeling van de zorguitgaven, de mee- en tegenvallers uit de actualisering van de zorguitgaven 2012 en het effect van
eerder genomen uitgavenbeperkende maatregelen veelal ter redressering van eerdere
overschrijdingen. (Bron: jaarverslag VWS 2011)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

73

avond, nacht- en weekenddiensten. De groei van deze onderdelen is
relatief hoger dan de groei van de andere bekostigingsonderdelen en
daarmee is deze groei onderdeel van de verklaring van de overschrijding.
Vraag 196
Kan de overschrijding in Zorg in natura door AWBZ-instellingen uitgesplitst worden per sector? (VVT, GHZ en ggz)? Kan deze overschrijding
tevens uitgesplitst worden naar intramuraal en extramuraal geleverde
zorg in natura?
Vraag 200
De kosten van zorg in natura in AWBZ-instellingen is overschreden met
€ 260 miljoen vanwege capaciteitstoename in de langdurige ggz en de
gehandicaptenzorg. Welk deel van deze overschrijding komt ten laste van
de langdurige ggz en welk deel komt ten laste van de gehandicaptenzorg?
Antwoord 196 en 200
In de AWBZ wordt bij zorg in natura gewerkt met één contracteerruimte
als financieel kader voor de zorgkantoren. Omdat er geen aparte kaders
per deelsector worden vastgesteld, is er feitelijk ook geen sprake van
overschrijdingen per deelsector. Hetzelfde geldt voor de leveringsvorm
(intra- of extramuraal). Wel wordt getracht een overschrijding van het
totaalkader te verklaren door te kijken naar opvallende mutaties binnen
dat totaalkader. In het VWS-jaarverslag wordt de overschrijding van € 260
miljoen grotendeels toegeschreven aan de capaciteitsuitbreiding van de
intramurale gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg. Extramurale zorg en intramurale verpleging en verzorging speelden nauwelijks
een rol in het verklaren van de overschrijding.
Vraag 197
Welke verklaring is er voor de overschrijding op de bovenbudgettaire
vergoedingen?
Antwoord 197
De overschrijding is een gevolg van meer bruikleen. Dat zijn tijdelijke
uitleen artikelen, die niet via toegelaten instellingen lopen, maar rechtstreeks door de leverancier gedeclareerd worden bij zorgkantoren. In 2013
kan dit niet meer omdat de tijdelijke uitleen voortaan via de Zvw loopt.
Vraag 198
Kan de minister uiteenzetten wat de onderliggende posten zijn van de
post «Geneesmiddelen» die een onderschrijving laat zien van € 826,8
miljoen?
Vraag 214
Kan de onderuitputting bij geneesmiddelen nader worden verklaard?
Hoeveel minder is uitgegeven aan lagere prijzen voor dienstverlening
door apothekers, hoeveel minder ten gevolge van preferentiebeleid?
Antwoord 198 en 214
Het geneesmiddelenbeleid gaat uit van een eenduidige en consistente
visie, die in lijn is met de uitgangspunten en verantwoordelijkheidsver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

74

deling in het zorgstelsel. Door een samenhangend geheel van maatregelen (onder andere door het afsluiten van convenanten met het veld, het
geven van bevoegdheid tot het voeren van preferentiebeleid en vrij
onderhandelbare tarieven apotheekhoudenden) en het inkoopbeleid van
zorgverzekeraars, zijn de zorguitgaven beduidend lager dan geraamd.
Een exacte nadere onderbouwing per specifieke post is niet te maken. De
onderuitputting wordt veroorzaakt door meerdere factoren. Het is niet
altijd eenduidig vast te stellen of prijsverlagingen toe te rekenen zijn aan
het preferentiebeleid van zorgverzekeraars of bijvoorbeeld aan de effecten
van de Wet Geneesmiddelenprijzen (WGP) en het uit patent lopen van
geneesmiddelen.
De onderschrijding over 2012 kan worden verklaard doordat verzekeraars
lagere prijzen dan verwacht voor dienstverlening van de apothekers en
geneesmiddelen, die apothekers afleveren, hebben afgesproken. Ook zijn
de prijzen voor geneesmiddelen lager uitgevallen door intensivering en
uitbreiding van het preferentiebeleid van zorgverzekeraars. Tot slot heeft
de Wet Geneesmiddelenprijzen (WGP) de uitgaven beperkt.
Voor een uitgebreidere toelichting met betrekking tot het preferentiebeleid
verwijs ik naar het antwoord op vraag 216.
Vraag 199
Kan de minister een toelichten geven waarom er een overschrijding van
€ 333 miljoen is op de post «Instellingen voor medische-specialistische
zorg»? Kan de minister eveneens een verdere toelichting geven waarom
deze overschrijding niet verder is geboekt naar 2012 en niet structureel
doorwerkt?
Antwoord 199
De totale ingeschatte overschrijding bij de instellingen voor medischspecialistische zorg (w.o. algemene en academische ziekenhuizen en
ZBC’s) op basis van cijfers die in het voorjaar 2012 over 2011 beschikbaar
waren en rekening houdend met een inschatting op basis van trends uit
eerdere jaren bedraagt € 333 miljoen (op basis van de nieuwe toedeling
zoals die vanaf 2012 in de VWS-begroting is opgenomen en ontleend is
aan het Bestuurlijk Hoofdlijnenakkoord). Deze overschrijding is gemeld en
toegelicht in de eerste suppletoire begroting 2012 (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2011–2012, 33 280 XVI, nr. 229). Deze overschrijding in 2011
is per saldo niet doorgetrokken naar 2012, want deze overschrijding is
tegen geboekt (zie post 2 in tabel 5 van pagina 172 van het Jaarverlsag
2012). In 2012 is namelijk het Bestuurlijk Hoofdlijnenakkoord van
toepassing waarin afspraken zijn gemaakt over een meerjarig budgettair
kader. Uitgaande van het overeengekomen budgettair kader werkt deze
overschrijding niet structureel door.
Vraag 200
De kosten van zorg in natura in AWBZ-instellingen is overschreden met
€ 260 miljoen vanwege capaciteitstoename in de langdurige ggz en de
gehandicaptenzorg. Welk deel van deze overschrijding komt ten laste van
de langdurige ggz en welk deel komt ten laste van de gehandicaptenzorg?
Vraag 201
Er is een onderschrijving bij de geneesmiddelen van € 826,8 miljoen. Hoe
komt het dat het kabinet een onderschrijving van deze omvang niet heeft
aan zien komen? Welke conclusie trekt de minister hieruit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

75

Antwoord 201
De onderschrijding van € 826,8 miljoen is de uitkomst van de vergelijking
tussen de ontwerpbegroting 2012 en de realisatie van het extramurale
farmaciekader over het jaar 2012. Deze realisatie is weergegeven in het
jaarverslag 2012. Tussen het moment van de ontwerpbegroting en het
jaarverslag is het extramurale geneesmiddelenkader met de 1e suppletoire begroting structureel vanaf 2012 met € 224,6 miljoen naar beneden
bijgesteld op basis van realisatiecijfers over 2011 die in het voorjaar van
2012 beschikbaar kwamen. Bij de schriftelijke voorbereiding van de
behandeling van de VWS-begroting 2013 heb ik aangegeven dat de
uitgaven in 2012 nog lager zouden uitvallen. Een eerste, voorzichtige
schatting leek te wijzen op ruim € 200 miljoen.
Uiteindelijk is de onderschrijding over het jaar 2012 € 602 miljoen hoger
uitgevallen. Deze onderschrijding heeft het Kabinet in deze mate niet
voorzien. De realisatiecijfers over 2011 zijn tijdig verwerkt in de raming. Er
was echter sprake van ramingsonzekerheid als gevolg van de invoering
van vrije apothekerstarieven per 1 januari 2012. De verwachting was dat
de zorgverzekeraars meer uitgaven zouden hebben aan de dienstverlening
van apotheekhoudenden. Naar nu blijkt hebben de zorgverzekeraars nog
lagere prijzen van geneesmiddelen dan verwacht gecontracteerd met
apothekers.
Ook hebben de Wet Geneesmiddelen Prijzen (WGP) en het preferentiebeleid van zorgverzekeraars de uitgaven beperkt.
Vraag 202
Bij de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg)
heeft een overschrijding plaatsgevonden van € 20,8 miljoen. Waar wordt
deze door veroorzaakt?
Antwoord 202
De afbakeningscritaria van de Wtcg-tegemoetkoming zijn met ingang van
tegemoetkomingsjaar 2010 aangepast naar aanleiding van het advies van
de Taskforce Linschoten. Uitbetaling op basis van deze aangepaste criteria
vond voor het eerst in december 2011 plaats. De begroting voor 2012 is al
in de zomer van 2011 voorbereid en met Prinsjesdag aan Uw Kamer
aangeboden. Op dat moment was het exacte effect van de bijgestelde
criteria vanaf 2010 dus nog niet bekend. Het budgettaire effect van de
bijstelling was in 2012 dus groter dan vooraf was ingeschat.
Vraag 203
Hoeveel mensen hebben zich bij het CAK gemeld met de wens om het
uitgekeerde bedrag terug te storten?
Antwoord 203
In totaal heeft het CAK in 2012 tachtig meldingen binnen gekregen van
personen die wensten het uitgekeerde bedrag terug te storten.
Vraag 204
Welke verklaring is er voor de overschrijding op de zorg in natura? Hoe
kan het dat de minister dit niet heeft zien aankomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

76

Antwoord 204
De zorgkantoren kopen steeds efficiënter zorg in. In het verleden tot en
met 2010 bleek bij de nacalculatie steeds te gelden dat de feitelijk
geleverde zorg ongeveer 1% onder het afsprakenniveau lag. Dat het in
2011 aanzienlijk minder dan 1% werd, bleek pas achteraf.
In de toekomstige ramingen van de uitgaven zal de staatssecretaris de
veronderstelling van 1% onderuitputting bijstellen.
Vraag 205
De kosten van de zorg in Caribisch Nederland zijn in 2012 uitgekomen op
€ 84,5 miljoen terwijl de kosten op € 39,9 miljoen begroot waren en de
kosten in 2011 € 56,7 miljoen waren. Waardoor wordt de grote afwijking
met betrekking tot het begrote bedrag veroorzaakt? Waardoor wordt de
grote toename in verhouding tot de kosten in 2011 veroorzaakt?
Antwoord 205
De oorspronkelijke begroting voor 2011 en 2012 en verdere jaren is in
2010 opgesteld op een moment dat er nog onvoldoende informatie voor
handen was over de kosten die met de nieuwe zorgverzekering BES
gemoeid zouden zijn. Er waren geen goede gegevens over de regelingen
van voor 1 januari 2011 voor handen en de nieuwe regeling geeft aan alle
legale bewoners toegang tot de zorg. Dat leidde er toe dat een precieze
raming opstellen niet mogelijk was.
Nadat de eerste realisatie over het jaar 2011 beschikbaar kwam in het
voorjaar 2012, zijn de ramingen voor 2012 en verdere jaren aangepast.
Voor 2012 kwam deze toen uit op circa € 60 miljoen.
In het voorjaar van 2012 is het budget voor de zorg in Caribisch Nederland
meerjarig gecorrigeerd voor de oorspronkelijk inderdaad te lage raming.
De overschrijding van de uitgaven in 2012, die vervolgens in het najaar
2012 zichtbaar werd, wordt ten dele veroorzaakt door de inhaalslag in de
zorg die plaatsvindt als gevolg van de achterstand die voor 10-10-2010 is
ontstaan. Deze achterstand kan nu ongedaan worden gemaakt, doordat er
inmiddels beduidend betere en voor alle inwoners toegankelijke zorg
aanwezig is in Caribisch Nederland. Naar verwachting zal deze inhaalslag
nog zeker drie jaar duren.
In mijn antwoord van 24 april op uw schriftelijke vragen (TK 31 568, nr.
129) ben ik ingegaan op de ontwikkeling van de kosten van de zorg in
Caribisch Nederland en het verschil tussen het voor 2012 aangepaste
begrote bedrag (€ 60 miljoen) en de uiteindelijke uitgaven in 2012 (ruim
€ 80 miljoen).
De groei van de uitgaven in 2012 wordt met name verklaard door:
– Volume groei zorg ziekenhuis op Bonaire, Mariadal (€ 3,5 miljoen)
– Medische uitzendingen (€ 2,5 miljoen)
– Een groter gebruik van de farmacie, en tand- en paramedische zorg
(€ 4 miljoen)
– De ongunstige dollar-eurokoers in 2012 (€ 4 miljoen)
– De hogere groei van het aantal verzekerden (€ 3,5 miljoen)
Vraag 206
Welke verklaring is er voor de dalende uitgaven vanaf 2010 wat betreft de
Wmo? Hoe kan het dat een bedrag dat jaarlijks wordt geïndexeerd toch
lager uit valt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

77

Antwoord 206
De informatie in het Jaarverslag biedt inzicht in de ontwikkeling van de
middelen uit het budgettair kader zorg die het Rijk beschikbaar stelt aan
gemeenten voor de uitvoering van een aantal taken uit hoofde van de
Wmo. Het Jaarverslag biedt echter geen inzicht in de hoogte van het
budget dat gemeenten besteden aan deze taken.
Met ingang van 2011 is het budget dat gemeenten ontvangen via de
integratie-uitkering Wmo structureel verlaagd met € 200 miljoen. Dit
betrof enerzijds een correctie op de uitgaven aan pgb’s die meetellen in de
basis van het budget. Anderzijds betrof dit een efficiencytaakstelling
(-€ 50 miljoen). Tegelijkertijd is de integratie uitkering met ingang van
2011 ook structureel verhoogd, ondermeer omdat het bindend advies van
het SCP over het macrobudget is gevolgd (€ 73 miljoen).
Vraag 207
Wanneer zullen de cijfers van CVZ en VWS op elkaar aansluiten en op
dezelfde manier worden verwerkt?
Antwoord 207
VWS gaat bij het opstellen van het Financieel Beeld Zorg uit van de meest
recente cijfers van onder meer het CVZ. Deze zijn dan nog niet altijd
gepubliceerd door het CVZ zelf. Het jaarverslag van het CVZ verschijnt pas
in het najaar. Bovendien dient de publicatie in het Financieel Beeld Zorg
een ander doel dan de publicatie van het jaarverslag van de Fondsen door
het CVZ. Zo wil VWS onder meer aansluiten bij het BKZ en het EMU-saldo.
Daardoor worden deels ander definities gehanteerd. De aansluiting van de
CVZ-cijfers op de VWS-cijfers wordt weergegeven in het Financieel Beeld
Zorg.
Vraag 208
Hoe is het feit dat het vermogenssaldo van het Zorgverzekeringsfonds per
ultimo 2012 € 0,7 miljard lager uitvalt dan geraamd in de begroting, te
rijmen met het feit dat verzekeraars hun winst vervijfvoudigd hebben?
Antwoord 208
Het saldo van het Zorgverzekeringsfonds en het resultaat van verzekeraars
hangen samen met verschillende oorzaken.
De bijstelling van het vermogenssaldo van het Zorgverzekeringsfonds per
ultimo 2012 resulteert vooral uit bijstellingen bij de inkomensafhankelijke
bijdrage in de jaren 2009 tot en met 2012 en uit bijstellingen bij de
uitkering aan verzekeraars voor de jaren 2009 tot en met 2011 toen er nog
macronacalculatie was. Dat impliceerde dat als de uitgaven van gezamenlijke verzekeraars hoger/lager waren dan vooraf door VWS geraamd,
verzekeraars een hogere/lagere bijdrage uit het fonds kregen. In 2009 en
2010 is de bijdrage aan verzekeraars hierdoor hoger uitgevallen dan
geraamd in de begroting 2012. In 2011 is de bijstelling neerwaarts
bijgesteld, omdat de uitgaven van verzekeraars in 2011 naar huidig inzicht
lager zijn uitgevallen dan verwacht in de begroting 2012. Al deze
bijstellingen bij de uitkering aan verzekeraars betreffen niet het boekjaar
2012.
De winst van verzekeraars over het boekjaar 2012 lijkt primair samen te
hangen met twee zaken:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

78

–
–

De reserve-eisen die DNB stelt aan verzekeraars zijn toegenomen in
samenhang met het afschaffen van de macronacalculatie.
De zorguitgaven van verzekeraars vallen in 2012 lager uit dan eerder
gedacht en dat komt vanwege het afschaffen van de macronacalculatie
ten gunste van het resultaat van verzekeraars. De verzekeraars hebben
de nominale premie in 2012 hoger vastgesteld dan in de begroting
2012, waarschijnlijk in de verwachting dat de zorguitgaven in 2012
hoger zouden uitkomen dan door VWS geraamd. De uitgaven van
verzekeraars komen naar de huidige inschatting van VWS (in het
jaarverslag) lager uit dan in de begroting 2012. Het is overigens goed
mogelijk dat de winst die verzekeraars in hun jaarverslag presenteren
uitgaat van een andere inschatting van de zorguitgaven, dan waarvan
VWS thans uitgaat.

Vraag 209
Kan aangegeven worden waarom de nominale premie door verzekeraars
€ 34 hoger is vastgesteld dan begroot? Welk deel van de toegenomen
winst van verzekeraars wordt gevormd door deze extra opslag? Kan
worden aangegeven hoe het mogelijk kan zijn/worden om de rekenpremie
lager vast te stellen dan noodzakelijk wordt geacht in verband met de
geschatte zorgkosten om op die wijze verzekeraars te dwingen tot het
aanwenden van reserves om hun concurrentiepositie te behouden?
Antwoord 209
Het is aan verzekeraars om de hoogte van hun nominale premie te
bepalen. Zij hoeven niet openbaar te maken waarom ze tot een bepaalde
premie komen.
De nominale premie heeft in 2012 naar huidige inschatting € 0,5 miljard
meer opgebracht dan geraamd in de VWS begroting 2012.
VWS kan via de rekenpremie verzekeraars niet dwingen om reserves aan
te wenden voor premiereductie. De basis van het systeem is dat verzekeraars zich zeer bewust zijn van hun concurrentiepositie. De premie 2013 is
lager vastgesteld dan de VWS-raming.
VWS publiceert wel elk jaar een raming van de nominale premie. VWS
beziet momenteel met onder andere het CPB in welke mate daarbij
rekening kan worden gehouden me de aanwending van de reserves om
de premies te drukken. Die premieraming kan enige invloed hebben op
het gedrag van verzekeraars, maar zij bepalen uiteindelijk zelf hun premie
2014.
Vraag 210
Kan de bewering «Mensen lijken kosten bewuster te worden, meer
mensen kiezen voor een vrijwillig eigen risico en minder mensen voor een
aanvullende verzekering» worden gekwantificeerd? Hoeveel mensen
hebben een hoger eigen risico? Kan een overzicht gegeven worden van
het aantal mensen dat en aanvullende verzekering heeft in de laatste 10
jaren?
Antwoord 210
Het is niet mogelijk om een overzicht te geven van het aantal verzekerden
dat kiest voor een aanvullende verzekering in de afgelopen 10 jaar. Dit
wordt pas sinds de invoering van de Zvw in 2006 bijgehouden. Voor een
dergelijk overzicht van verzekerden met een aanvullende verzekering
sinds 2006 verwijs ik naar het antwoord bij vraag 118.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

79

Voor een overzicht van het aantal verzekerden dat kiest voor een vrijwillig
eigen risico verwijs ik naar het antwoord bij vraag 116.
Vraag 211
Kan het bedrag dat een gemiddelde burger aan zorg betaalde in 2012
worden aangegeven wanneer aanvullende verzekering respectievelijk
andere zorguitgaven ook worden meegenomen?
Antwoord 211
–

–

De meest recente CBS-cijfers over uitgaven aan de zorg (de CBSzorgrekeningen) laten zien dat in 2012 per hoofd van de bevolking er
gemiddeld € 5.535 aan zorg is uitgegeven. Uitgedrukt in uitgaven per
volwassene (18 jaar en ouder) is dit € 6.983.
Volgens het meest recente VWS-cijfer wordt er € 4.881 per volwassene
aan zorg uitgegeven.

Vanwaar dit verschil:
– Allereerst zijn er belangrijke terreinverschillen: zo neemt het CBS ook
uitgaven aan kinderopvang, sociaal cultureel werk, arbodiensten, etc.
mee.
– Verder zijn er definitieverschillen. De CBS-cijfers betreffen het totaal
aan zorg, zowel premie- en begrotingsgefinancierde als privaat
gefinancierde zorg. Daarnaast betreft het CBS-cijfer de gemiddelde
uitgaven per volwassene en het VWS-cijfer de gemiddelde betaling
aan zorg per volwassene.
– Volgens het CBS wordt er in 2012 ruim € 92,7 miljard aan zorg
uitgegeven. De stand van het netto-BKZ voor 2012 is € 64,0 miljard.
Globaal is 2/3 van dit verschil het gevolg van terreinverschillen en 1/3
het gevolg van definitieverschillen (circa € 9,5 miljard).
– Van deze € 9,5 miljard is € 3,9 miljard bekostigd via aanvullende
particuliere zorgverzekeringen. De rest zijn onverzekerde zorguitgaven.
Vraag 212
De gemiddelde volwassen Nederlander betaalt € 1.231 AWBZ-premie per
jaar. Hoe verhoudt zich dit tot eerdere berichtgeving van de staatssecretaris van VWS waarin hij zegt dat iedere volwassene € 3.000
AWBZ-premie per jaar betaald? (http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/
article/detail/3431808/2013/04/25/Van-Rijn-toch-recht-op-intensievezorg.dhtml)
Antwoord 212
Werknemers met een inkomen van modaal en hoger betalen circa € 3.000
AWBZ-premie per jaar. De AWBZ-premie bedraagt in 2012 macro € 16,4
miljard. Dat is € 1.231 per volwassene.
Vraag 213
Er is sprake van een aanzienlijke overschrijding ten aanzien van de
grensoverschrijdende zorg. De toelichting hierop is zeer summier, kan dit
nader toegelicht worden?
Antwoord 213
Het is onduidelijk waardoor de overschrijding op grensoverschrijdende
zorg wordt veroorzaakt. Voor een deel komt dit door het wegwerken van
achterstanden van voorgaande jaren door het CVZ. Welke andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

80

oorzaken aan de overschrijding ten grondslag liggen en hoe zwaar deze
oorzaken meewegen is onduidelijk.
Ik vind het van groot belang om hier meer inzicht in te krijgen. Om die
reden zal ik nader onderzoek laten doen naar de oorzaken van de
overschrijding. In de begroting 2014 bericht u hier nader over.
Vraag 215
Kan een opsomming worden gegeven van de geneesmiddelen die in 2012
en 2013 die uit patent lopen? Welke besparing levert dit precies op voor
2012 en welke besparing voor 2013? In hoeverre is hiermee al rekening
gehouden in de begroting voor 2013? Hoe wordt deze besparing verwerkt
in de begroting voor 2014?
Antwoord 215
Ik kan geen volledige opsomming geven van de geneesmiddelen die in
2012 uit octrooi zijn gelopen en die in 2013 uit octrooi zullen lopen. Zoals
in de antwoorden op de vragen 175 en 176 naar aanleiding van het
Jaarverslag en de Slotwet van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport 2011 (TK 33 240 XVI, nr. 6) is aangegeven, is het meestal
niet duidelijk wanneer een geneesmiddel helemaal octrooivrij is. Er
kunnen immers meerdere octrooien op een geneesmiddel of op de
fabricagewijze rusten; er gelden aanvullende beschermingscertificaten; en
er is sprake van een gesloten dossierperiode waardoor generieke
varianten nog niet op de markt kunnen komen. Voor het berekenen van
besparingen is niet de afloop van het octrooi/patent bepalend. Daarvoor is
bepalend of er generieke varianten van het geneesmiddel op de Nederlandse markt komen en welke prijzen worden gedeclareerd bij zorgverzekeraars. Besparingen zijn dan ook niet vooraf exact te berekenen. In de
raming wordt hiermee rekening gehouden op basis van trends uit het
verleden. Ik verwijs u naar de volgende kamerstukken voor een nadere
toelichting op de geneesmiddelenraming: TK 33 288, nr. 24 en nr. 27).
Vraag 216
Kan een overzicht worden gegeven van de opbrengsten van preferentiebeleid geneesmiddelen vanaf de start van het preferentiebeleid?
Antwoord 216
Er kan geen exact overzicht van de opbrengsten van het preferentiebeleid
worden gegeven. Oorzaak daarvan is dat het niet altijd eenduidig is
waardoor geneesmiddelenprijzen dalen en wat de daling van die prijzen
zou zijn geweest zonder preferentiebeleid door de werking van de Wet
geneesmiddelenprijzen, het op de markt komen van generieke geneesmiddelen en het contracteerbeleid van zorgverzekeraars. De Nederlandse
Zorgautoriteit raamt in de, ook aan de Kamer gezonden, Marktscan
farmacie 2012 (TK, 29 477, nr. 229), de totale besparingen door het
preferentiebeleid op € 0,75 tot € 0,9 miljard in de afgelopen vijf jaren.
Vraag 217
Met welke reden zijn declaraties voor hulpmiddelen gedaald?
Antwoord 217
Met name bij de categorieën verbandmiddelen daalt net als in 2011 het
aantal gebruikers. Dit verklaart voor een deel de verminderde groei van de
uitgaven. De overige oorzaken voor de daling van de declaraties zijn op dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

81

moment nog niet bekend. In het VWS-jaarverslag 2012 is verder onder
meer aangegeven dat zorgverzekeraars doelmatiger zijn gaan inkopen
(bijv. ten aanzien van incontinentiemateriaal) en dat ze de regels voor
vergoeding van verbandmiddelen strenger hebben gehandhaafd. Nader
onderzoek naar welke onderdelen van de hulpmiddelen zijn gestegen of
gedaald is pas goed mogelijk als de jaarstaten van de zorgverzekeraars
door het CVZ ontvangen zijn (juli 2013). Dan is er ook een beter zicht op de
omvang van de na-ijlende declaraties in relatie tot de inschatting van de
zorgverzekeraars.
Vraag 218
Hoeveel mensen hebben in 2012 minder of geen incontinentiematerialen
gekregen en hoeveel bedroeg dit in voorgaande jaren? Wat is hier de
verklaring voor?
Antwoord 218
In 2012 zijn zorgverzekeraars hulpmiddelen doelmatiger gaan inkopen.
Mede hierdoor zijn de uitgaven aan hulpmiddelen gedaald. Ik kan niet
specifiek aangeven hoeveel mensen minder of geen incontinentiematerialen hebben ontvangen in 2012 en voorgaande jaren door doelmatige
inkoop van incontinentiematerialen. Doelmatige inkoop lijkt mij geen
reden dat mensen minder of geen incontinentiematerialen ontvangen.
Zorgverzekeraars hebben zorgplicht, ik ga er vanuit dat patiënten
incontinentiemateriaal hebben ontvangen conform de aanspraak, die
voortvloeit uit de Zorgverzekeringswet.
Vraag 219
Hoeveel mensen hebben in 2012 minder of geen verbandmaterialen
gekregen en hoeveel bedroeg dit in voorgaande jaren? Wat is hier de
verklaring voor?
Antwoord 219
In 2012 hebben zorgverzekeraars de regels voor vergoeding van verbandmaterialen strenger gehandhaafd. Mede hierdoor zijn de uitgaven aan
hulpmiddelen gedaald. Ik kan niet specifiek aangeven hoeveel mensen
minder of geen verbandmaterialen hebben ontvangen in 2012 en
voorgaande jaren door de strengere handhaving door zorgverzekeraars
van het vergoedingenbeleid.
Zorgverzekeraars hebben zorgplicht, ik ga er vanuit dat patiënten
verbandmaterialen hebben ontvangen conform de aanspraak, die
voortvloeit uit de Zorgverzekeringswet.
Vraag 220
Wanneer zijn de gerealiseerde uitgaven ten behoeve van de CAOR
bekend?
Antwoord 220
De verantwoording van de uitgaven van de CAOR aan het ministerie van
VWS vindt plaats in het jaar volgend op het jaar waarin de uitgaven zijn
gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

82

Vraag 221
In totaal is er 1,8 miljoen uitgegeven aan de CCMO, inclusief de METC’s.
Welk deel van dit bedrag is ten goede gekomen aan de NVMETC en de
METC’s?
Antwoord 221
Er is circa € 100.000 ten goede gekomen aan NVMETC en METC’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 XVI, nr. 5

83