Uitvoeringsgevolgen tegenbewijsregeling herstel box 3
Bij een praktische benadering met forfaits is de optie verkend dat
belastingplichtigen via een tegenbewijsregeling alsnog volgens hun persoonlijke

werkelijke rendement belast worden Eerder is u gemeld dat voiledig handmatige
verwerking van het arrest door voor iedereen die daar recht op heeft het werkelijk
rendement toe te passen niet uitvoerbaar is In dit dee van de notitie gaan we
verder in op de uitvoeringsgevolgen van een tegenbewijsregeling Het betreft hier
eerst kwantitatieve inschattingen op basis van

handmatige verwerking

Kern
Voor Variant 2 scbatten in dat orde grootte SOO OOO keer een beroep
wordt gedaan op een tegenbewijsregeling

over

2017 t

m

2021

Dat

aantal is erg onzeker en zou ook twee keer zo groot kunnen blijken
De gemiddelde behandeltijd voor een verzoek om toepassing van de

tegenbewijsregeling is kan oplopen tot 8 uur afhankelijk van de manier
van toezicht en het aanleveren van bewijsstukken
De huidige inschatting
van experts bij een minimale controle op de aangeleverde informatie is
2 uur behandeltijd per verzoek
De totale beschikbare toezichtcapaciteit per jaar wordt ingeschat op
200 000 uur voor particulieren en 137 000 uur voor MKB Daarmee is de
totale toezichtcapaciteit 337 000 uur
Het verwerken van 800 000 verzoeken met een gemiddelde
verwerkingstijd van 2 uur kost de Belastingdienst 1 600 000 uur Dit
vereist dus zo n 500 Vb van de totale toezichtcapaciteit voor 1 jaar
In de optimale situatie zonder externe versterking duurt de verwerking
van de tegenbewijsverzoeken 5 jaar
Deze uren komen overeen met zo n
1280 FTE een jaar lang De wettelijke termijn voor het behandelen van
een tegenbewijsverzoek zal bovendien aanzienlijk korter zijn dan een
jaar
Als al deze capaciteit wordt ingezet betekent dit dat verder vijf jaar geen
enkel toezicht meer kan plaatsvinden in de IH
Deze informatie leidt tot de onvermijdelijke voorlopige conclusie dat zo n

massale tegenbewijsregeling niet uitvoerbaar is
Deze analyse is geen uitvoeringstoets
een

Bij een eventueel concreet plan zal
grondige uitvoeringstoets moeten plaatsvinden om definitieve

conclusies te trekken

De uitgewerkte variant voor tegenbewijs
Ter indicatie is voor deze notitie Variant 2 uitgewerkt Voor Variant 1 zijn er nog
wat meer verzoeken voor een tegenbewijsregeling en daarmee gepaard

gaande
Uitganspunt bij de berekeningen is dat de Belastingdienst
eerst op basis van forfaitaire rendementen per vermogenstitet rechtsherstel biedt
We gaan daarbij uit van het totale rendement inclusief waardeontwikkeling van
aandeten en vastgoed Per vermogenscomponent op het aangifteformulier nemen
we als forfaitair rendement een schatting van
het gemiddelde netto

uitvoeringsproblemen

rendement^

^

Er wordt nog nader onderzocht welke gemiddelde netto rendementen van de
verschillende vermogenstitels op het aangifteformulier het beste aansluiten bij de

werkelijkheid deze en andere ramingen kunnen daarom in de toekomst nog
enigszins wijzigen

Pagina 10 van 15

1386257

00005

Vervolgens zijn we ervan ult gegaan dat belastingplichtigen een beroep kunnen
doen op de tegenbewijsregeling wanneer hun werkelijke rendement lager ligt dan
het rendement waarmee de Belastingdienst bij het massale rechtsherstel heeft

gerekend
Aantal keren beroep op de tegenbewijsregeling

Onderstaande tabel geeft een inschatting van het aantal aangiftes van

belastingplichtigen die ten minste C lOO voordeel zouden hebben van een
tegenbewijsregeling Dit geeft een indicatie van het aantal keren dat
belastingplichtigen een beroep op de regeling gaan doen
Tabel 1

Het aantal aangiftes van belastingplichtigen die ten minste €100

voordeel zouden hebben van een tegenbewijsregeling In de rechter kolom staat
het bedrag dat deze mensen tezamen ontvangen via zo n regeling

Budgettair
Jaar

Aantal

inkomstenkant

2017

273 496

€370 min

2018

124 007

€ 149 min

2019

167 496

€ 179 min

2020

142 598

€ 176 min

2021

126 249

€ 165 min

Totaal

833 846

€ 1039 min

Het daadwerkelijke aantal keren dat gebruik gaat worden gemaakt van een
tegenbewijsregeling is moeilijk te voorspellen Dit hangt sterk af van de vorm van
zo n regeling de communicatie naar de burger en het gedrag van deze burgers
Het aantal aangiftes van belastingplichtigen die enig voordeel meer dan € 0
hebben van een tegenbewijsregeling is bijvoorbeeld ruim twee keer zo groot als
het aantal in de tabel Onderaan deze notitie staat meer uitleg over de
totstandkoming van deze schattingen

Deze schatting is gemaakt op basis van microdata van alle aangiftes van burgers

ledereen is per vermogenstitel een

werkelijk rendement toegekend

Dat

werkelijke rendement is niet bekend bij de Belastingdienst Daarom zijn zulke
rendementen ten behoeve van de schatting op willekeurige wijze gekozen
volgens een normale verdeling rond het gemiddelde Met deze kunstmatig
bepaalde spreiding is vervolgens gerekend en is per persoon bepaald hoeveel
voordeel deze zou hebben van een tegenbewijsregeling
Ook deze schatting kent onzekerheden Zowel de gemiddeldes als de
standaarddeviaties van de toegepaste normale verdelingen kennen onzekerheid
Bovendien is dit slechts een simulatie van de werkelijkheid weliswaar gebaseerd
op daadwerkelijke aangiftes

Uitvoeringsgevolgen
Er zijn een aantal mogelijkheden manieren om verzoeken te voor toepassing van
de tegenbewijsregeling te behandelen We gaan hier uit van een minImale
variant waar een medewerker van de Belastingdienst informatie gestructureerd
aangeleverd krijgt en alleen de getallen hoeft te verwerken en de stukken op
minimale wijze toetst De aanname is dat deze verwerking zo n 2 uur kost

Pagina 11 van 15

1386257

00005

Daarblj is wel de aanname dat belastingplichtige een vast sjabloon invult en alle
bewijsstukken juist aanlevert Experts zien deze variant als de beste optie
Daarbij geldt ook weer de aanname dat belastingplichtige alle Informatie juist
aanlevert en gebruik maakt van een vast sjabloon

De totale behandeltijd en
geschatte kosten aan personele inzet is uiteengezet in de volgende tabel Deze
wordt in de rest van de notitie vender toegelicht
Eerste inschatting van de uitvoeringskosten
Aantal verzoeken

Benodigde uren

teqenbewiisreqelinq
800 000

Uren vertaald naar
FTE

1 600 000

iaarbasis

Personele

^

kosten

1 280

e 135 min

Zowel het aantal

benodigde uren per verzoek als het aantal verzoeken voor een
tegenbewijsregeling is zeer onzeker In werkelijkheid zouden beide getailen ook
twee keer zo groot kunnen blijken te zijn
Een variant waarbij een medewerker van de Belastingdienst contact heeft met
belastingplichtige over de verdeling tussen partners kost naar inschatting tussen 4
en

6 uur

De laatste variant ziet op een

uitgebreide uitvraag door een medewerker van de
Belastingdienst Hierbij is er dus geen sjabloon beschikbaar en levert

belastingplichtige vooraf geen informatie aan Deze variant kost naar inschatting
8 uur Deze optie is ook van toepassing indien werkelijk rendement uitgevoerd
moet worden zonder enige IV ondersteuning
Beschikbare capaciteit belastingdienst

Particulieren heeft 350 000 uren beschikbaar voor toezicht IH in 2022

Hiervan is

ongeveer 150 000 uur noodzakelijk voor processen als Ambtshalve en

systeemherstel Er resteren dus 200 000 uren
MKB heeft 337 000 uren beschikbaar voor toezicht IH in 2022

Hiervoor is

ongeveer 250 000 uur nodig voor het ambtshalve proces afspraken externe
overheid en ebu regeling 2018 en 2019 Hierdoor resteert er 87 000 uur Bij deze
keuze wordt er geen toezicht uitgeoefend op belastingjaar 2020

het de transactieproces risicotool

Vender kan ook

verzoeken voor ambtshalve

uitgezet worden voor het jaar 2020 Hiermee kan circa 40 000 uur
Ook kan overwogen worden het project VHV voor recente
jaren te staken en deze capaciteit ook te benutten in het tegenbewijsproces

vermindering

worden vrijgespeeld

In dit verband kan niet onvermeld

blijven dat ook substantiele
correctieopbrengsten niet alleen dit jaar maar ook komende twee jaar gemist
zullen worden

MKB stelt voor om te onderzoeken of een externe afdeling hulp kan bieden om
buiten de huidige organisatie voor uitvoeringsondersteuning te zorgen Daarnaast

stelt MKB voor om te onderzoeken of de Fiscale Dtenstverlener kan helpen bij een
juiste en zorgvuldige afhandeling van deze problematiek Een ander idee dat is
geopperd is om de RVO het proces mede te laten uitvoeren

^

In werkelijkheid zal de wettelijke termijn voor de behandeling van een tegenbewijsverzoek
waarschijnlijk korter zijn dan een jaar Bij een termijn van 2 maanden is 6 keer zoveel
personeel nodig dan wanneer het een jaar mag duren

Pagina 12 van 15

1386257

00005

In totaal heeft de belastingdienst dus 337 000 uur beschikbaar in het toezicht IH
leder jaar komen veel meer aangiften in de uitworp terecht waardoor er al
drastische keuzes gemaakt moeten worden in de inzet van toezicht

Er vanuit

gaande dat we ai deze kiesbare capaciteit inzetten op de tegenbewijsregeling
levert dit dus 337 000 uur per jaar op Hierbij is geen rekening gehouden met het
inzetten van ander personeel bijvoorbeeld van CAP of KI S Daarnaast is ook nog
niet gekeken of er medewerkers van andere middelen zoais de OB VPB of LH
hiervoor ingezet kunnen worden
Zowel Particuiieren als MKT geven aan dat inzet van deze capaciteit zal leiden tot
verdringing van andere werkzaamheden
Verwerki ngstijd
De totaie som die gemaakt kan worden is 800 000 verzoeken maal een
gemiddelde behandeltermijn van 2 uur is een totaai van 1 600 000 uur Zoais
hierboven aangegeven kunnen er per jaar 337 000 uur ingezet worden op dit
ciaim voor een jaar op het gebied
proces waardoor dit resulteert in een 500
van toezicht De verwerking zal de belastingdienst met de huidige IH bezetting
5
jaar kosten In die 5 jaar wordt er vrijwel geen andere vorm van toezicht
uitgeoefend

Pagina 13 van 15

1386257

00005

B
•

•

Conceptuitspraak 4 februarl
Aangezien nog geen duidelijkheid bestaat over de invulling van het begrip
werkelijke rendement en eveneens geen duidelijkheid bestaat over de wijze
waarop de Belastingdienst het rechtsherstel gaat uitvoeren kan de coilectieve
uitspraak op massaal bezwaar niet anders dan op hoofdlijnen zijn
De concept coilectieve uitspraak bevat daarom tot op heden enkel een
weergave van het oordeel van de Hoge Raad op de rechtsvraag en de
die meelopen in de
beslissing van de inspecteur dat de bezwaarschriften
massaalbezwaarprocedure gegrond worden verklaard Volgens het
ingewonnen advies van de Landsadvocaat voldoet de coilectieve uitspraak
daarmee aan de minimale vereisten

•

•

De coilectieve uitspraak zal daarmee geen duidelijkheid bieden voor

belastingplichtigen en de Belastingdienst omdat uit de coilectieve uitspraak
niet voIgt op welke wijze de betreffende aanslagen inkomstenbelasting zuiien
worden verminderd Dit zal ongetwijfeld vragen gaan oproepen
In bijgaande versie van de coilectieve uitspraak is tevens uitspraak gedaan
over de jaren 2019 en 2020 De rechtsvraag over 2019 en 2020 is namelijk
hetzelfde als de rechtsvraag uit de massaalbezwaarprocedure over 2017 en
2018 en zal daarom niet tot een ander oordeel van de Hoge Raad ieiden

Het

arrest van de Hoge Raad kan daarmee ook als definitief antwoord worden
•

gezien in de lopende procedure over 2019 en 2020
In de beantwoording van de Kamervragen heeft u ook al uitgedragen dat het
voorleggen van de rechtsvraag voor 2019 en 2020 aan de Hoge Raad niet zal
Ieiden tot een ander oordeel en dat de verwachting is dat de aanslagen over
2019 en 2020 op dezelfde wijze zullen worden verminderd als de aanslagen
over 2017 en

•

N B

2018

In de massaalbezwaarprocedure over 2020 is een extra rechtsvraag

opgenomen te weten of het voordeel uit sparen en beleggen voor zover
van het gedeelte van de grondslag dat behoort tot
gesteld op 5 28
rendementsklasse II op de juiste wijze is bepaald

Omdat deze rechtsvraag

nog niet is beantwoord kan de massaalbezwaarprocedure over 2020 door de
coilectieve uitspraak nog niet volledig worden beeindigd Samen met de Bond
voor

Belastingbetalers zal moeten worden bezien in hoeverre doorprocederen
extra rechtsvraag zinvol is Dit zal mede afhangen van het geboden

over deze

rechtsherstel

Pagina 14 van 15

1386257

00005

C

tweede

Advies van de Landsadvocaat

Het oordeel van de Landsadvocaat over de juridische houdbaarheid kan als voIgt

samengevat worden
Geen strijd met art
•

Art 45aa

13 EVRM

letter b

van het Uitvoeringsregeling inkomstenbelastrng 2001
bepaalt dat de inspecteur een onjuiste belastingaanslag niet
ambtshalve vermindert als de onjuistheid voortvioeit uit jurisprudentie
die gewezen is nadat de belastingaanslag onherroepelijk is komen vast te
staan tenzij de Minister Staatssecretaris van Financien anders bepaalt
Aan de Landsadvocaat is gevraagd of deze bepaiing wel verenigbaar Is
met het recht op effectieve rechtsbescherming van art 13 het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens EVRM
De Landadvocaat is van mening dat artikel 13 EVRM niet dwingt tot het
buiten toepassing laten van artikel 45aa letter b URIB in de gevallen
waarin geen bezwaar is gemaakt tegen de vermogensrendementsheffing
in box 3 voor de jaren 2017 en 2018 en de aanslagen onherroepelijk
vaststaan Art 13 EVRM vereist alleen dat de belanghebbende een
rechtsmiddel kan aanwenden Dit hebben belanghebbenden gekund zij
hadden bezwaar en beroep kunnen aantekenen E e a is niet anders
omdat hier sprake is van een massaal bezwaarprocedure

URIB

•

Geen andere gronden
•

•

Ook in de rechtspraak van de fiscaie en civiele rechter over ambtshalve
vermindering ziet de Landsadvocaat geen gronden waarop toch tot
ambtshalve vermindering zou moeten worden overgegaan
De niet fiscaie bestuursrechter heeft de lijn ontwikkeid dat het afwijzen

herzieningsverzoek zoals een verzoek om ambtshalve
vermindering gekwaiificeerd zou kunnen worden niet evident onredeiijk
mag zijn Hoewei er pro s en con s zijn meent de Landsadvocaat aiies bij
elkaar dat het niet ambtshalve verminderen van onherroepelijk
vaststaande beiastingaanslagen niet evident onredeiijk is
van een

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 15 var 15

1386257

00005

Ministerie van Financien

Directie Algemene
TERINFORMATIE

Fiscale Politiek

Aan

de minister
de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Scenario s en conceptuitspraak arrest HR box 3

Datum
28 Januari 2022
Notanummer

Aanleiding
Deze verzamelnota gaat in op drie verschillende onderwerpen Ten eerste
informeren we u over de huidige stand van denken over verschillende scenario s
het rechtsherstel

voor

massaal bezwaar

Daarnaast gaan we in op de inhoud van de uitspraak op

2022 0000033748

BIjIagen
1

Conceptuitspraak

2

Advies iandsadvocaat

concept is bijgevoegd De inhoud van de uitspraak
advies van de Landsadvocaat Ten slotte vindt u bij

waarvan een

is aangepast aan het

eerste

deze nota een tweede advies van de Landsadvocaat over het ambtshalve
verminderen
Voor u
voor de

N B

U ontvangt separaat een nota ter voorbereiding op het TK debat

minister

is deze nota ter achtergrond Maandag ontvangt u de advisering
politieke vierhoek op dinsdag
e

Deze nota is order grote tijdsdruk tot stand gekomen met de huidige stand

van kennis

Grondige toetsing

was

vanwege het tijdpad niet mogelijk

Kem
A Scenario s voor herstel

forfaits en tegenbewijs
Uitgangspunt voor het rechtsherstel is een opiossing waarbij met gebruikmaking
van
evt nieuwe forfaits zoveel mogelijk geautomatiseerde verwerking van
bezwaren en aanslagen kan plaatsvinden Hieronder ieggen wij verschillende
varianten voor de vormgeving aan u voor Over de invulling van het begrip
werkeiijk rendement alleen direct rendement of ook on gerealiseerde
vermogenswinsten en over de relkwijdte van de doelgroep alle
belastingplichtigen of enkel degenen die bezwaar hebben gemaakt is extern
advies gevraagd Enkele aspecten zoals de vormgeving van het heffingsvrij
vermogen onderzoeken we nog Nadere uitwerking zal nodig zijn om varianten
op uitvoerbaarheid te toetsen

Belangrijke nieuwe informatie in deze notitie zijn de uitvoeringsgevolgen van een
tegenbewijsregeling Deze gevolgen zijn met een eerste kwantitatieve schatting in
kaart gebracht en staan uitgebreid beschreven in de toelichting
Voor de vormgeving van het herstel zien wij op dit moment vier hoofdvarianten
die hieronder worden toegelicht

Pagina 1 van 15

1386258

00006

Variant 1

Variant 2

Variant 3

Variant 4

Werkelijke mix

Werkelijke mix

Alleen spaargeld

Alias terug

Ja

Niet zeker

Ja

€10 4 mid

€ 10 8 mid

€ 6 1 mid

€21 7 mid

Wie profiteert

Spaarders en
beleggers

Spaarders en
beleggers

Alleen spaarders

Spaarders en
beleggers

Inschatting aantallen
tegenbewijs

1 000 000

800 000

N v t

N vt

Minimale

600

500

Nvt

N vt

Niet maakbaar

Maakbaar

Maakbaar

Maakbaar

Niet uitvoerbaar

Niet uitvoerbaar

Nader te

Naderte

onderzoeken

onderzoeken

Vergeitjking

1 mirt

ex

Conform arrest HR

Ja

maar

discriminatie naar
vermogen

kwetsbaar

Budgettair lastenkant
incl tegenbewijs excl

uitvoeringskosten en evt
overige gevolgen
uitgavenkant

uitvoeringsbelasting
tegenbewijs als
percentage totale

jaarlijkse
toezichtcapaciteit IH
Maakbaarheid systemen
IH

Voortopig
uitvoeringsoordeel
1

Forfaitair rendement op basis van de werkeliike vermoqensmix met

teaenbewiisreaelinQ

Voor hoae vermoaens boven 1 miMoen euro per definitie een

teaenbewilsreaeling
•

Per vermogensbestanddeel wordt een forfaitair rendement vastgesteld dat
macro
aansluit op de totale werkelijk behaalde rendementen in dat jaar voorr
dat vermogensbestanddeel

•

voordeei uit sparen en beleggen

•

•

•

Cu

Dit forfaitair rendement wordt vergeleken met het eerder aangegeven
De voor de belastingplichtige meest

V

voordelige uitkomst wordt gehanteerd Als de belastingplichtige een nog
lager werkelijk rendement heeft dan gehanteerd bij het automatische herstel
kan hij dat met een tegenbewijsregeling aantonen
Voor hoge vermogens boven de € 0 5 of 1 min heeft u gevraagd deze
methodiek niet automatisch toe te passen maar altijd te vragen om
tegenbewijs om een eventueel lager werkelijk rendement aan te tonen
Het is in de systemen van de Belastingdienst echter niet maakbaar om

Belastingplichtigen met een hoog vermogen uit te zonderen van de
aangepaste berekeningsmethode
Als deze variant voor alle belastingplichtigen wordt toegepast en de forfaits
worden gebaseerd op het totale rendement direct en indirect
kost deze
optie aan de lastenkant cumulatief circa C 10 4 mid voor de jaren 2017
2021 inclusief kosten van de tegenbewijsregeling In dit bedrag en de
dervingen die hieronder zijn genoemd zijn de uitvoeringskosten en eventuele

Pagina 2 van 15

1386258

00006

andere kosten aan de uitgavenkant

dwangsommen immateriele
schadevergoedingen niet inbegrepen
2
•

Conform variant 1

zonder apart regime voor hoae veriTLoaens

Als deze variant voor alte belastingplichtigen wordt toegepast en de forfaits
worden gebaseerd op een ruime uitleg van werkelijk rendement
verliezen

indusief

kost deze optie cumulatief

ongerealiseerde vermogenswinsten
circa € 10 8 mid voor de jaren 2017 2021 indusief kosten van de
tegenbewijsregeling Qua budgettair beslag is een groot deel van deze
derving toe te rekenen aan beleggingsvermogen al varieert dit per jaar
en

afhankelijk van de rendementen in datjaar
•

Naar verwachting hebben 800 000 belastingplichtigen een
van €

extra

voordeet

100 of meer als zij gebruik maken van de tegenbewijsregeling

Het

aantal dat daadwerkelijk gebruik maakt is zeer onzeker en zou ook twee keer
zo
•

hoog kunnen uitpakken

Een eerste inschatting is dat het verwerken van deze verzoeken de
van de totale
Belastingdienst minimaal 1 600 000 uur ofwel 500
beschikbare toezichtscapaciteit voor 1 jaar kost Dit leidt tot de voorlopige

conclusie dat deze variant niet uitvoerbaar is

N B In deze notitie wordt nog
niet ingegaan op de extra beiastingderving als gevolg van verdringing van

b v toezichtstaken
•

Het ruimhartiger

lager vaststellen van het forfaitair rendement vermindert

het aantal belastingplichtigen dat voordeel zou hebben bij een

tegenbewijsregeling maar vergroot het budgettair beslag omdat ook
belastingplichtigen met hoge rendementen hiervan profiteren Dit vergroot
daarmee ook de overcompensatie aanzienlijk Zo is het mogelijk het
verwachte aantal beroepen op de tegenbewijsregeling terug te brengen tot ca
100 000 maar loopt de budgettaire derving daardoor op tot ca € 16 mid In
deze variant wordt met een rendement op onroerend goed gerekend dat 4
procentpunt lager Mgt dan gemiddeld en een rendement op effecten dat 8
procentpunt lager Mgt dan gemiddeld Beleggers worden in dit geval sterk
bevoordeeid t o v spaarders
3
•

Aanoassen forfaitair rendement spaaraeld zonder teaenbewiisreoelina
Alleen het spaargeld van belastingplichtigen

of spaartegoed

•

wordt hersteld

Voor

geld dat is opgegeven als bank

het daadwerkelijk aangehouden

spaargeld wordt een lager forfaitair rendement gehanteerd De overige
vermogensbestanddelen worden belast tegen het bestaande tarief voor
in 2018
In deze variant
beleggingsvermogen in box 3 bijvoorbeeld 5 35
wordt ook de werkelijke vermogensmix gehanteerd Er wordt niet meer
uitgegaan van een fictieve verdeling
Deze variant leidt tot een cumulatieve derving in de jaren 2017 2021 van
circa C 6 1 mid

•

Niet alle belastingplichtigen met een lager werkelijk rendement dan het op
basis van het geldende stelsel forfaitair berekende rendement wordt volledig
herstel geboden voor dat verschil

Dit wijkt af van het rechtsherstel dat de HR

in de beoordeelde casus heeft geboden en zal

leiden

Belastingdienst
•

mogelijk tot nieuwe procedures

Ook dit legt naar verwachting veel

beslag op de capaciteit van de
De impact hiervan moet nog nader in kaart worden gebracht

Dit herstei kan worden gepresenteerd als eerste stap om mensen met
spaargeld rechtsherstel te bieden waarbij u nader wilt procederen overde
uitieg van werkelijk rendement ten aanzien van beleggingsvermogen

hi^Lfjisk

Pagina 3 van 15

1386258

00006

4
•

•
•

•

B

De box 3 heffina oeheel teruggeven
De versdnuldigde belasting in box 3 de jaren 2017 2021 wordt voor alle

belastingplichtigen op nihil gezet
Deze optie kost cumulatief circa € 21 7 mid voor de jaren 2017 2021
Voordeel van deze optie is dat deze voor de Belastingdienst tot minder
arbeidsintensief werk leidt in de vorm van tegenbewijs of juridische
procedures en daarmee het best uitvoerbaar is En er geen risico op klachen
is van betrokken belastingplichtigen
Madeel is de hogere budgettaire derving die terecht komt bij
belastingplichtigen met goed renderend beleggingsvermogen Naar
verwachting is dat maatschappelijk en politiek lastig uitte leggen

Conceptuitspraak 4 februari

Op 4 februari as

zal de collectieve uitspraak op massaal bezwaar moeten worden

gepubliceerd in de Staatscourant en op de site van de Belastingdienst Een
concept daarvan is bijgevoegd Medio volaende week zal moeten worden besloten
of de uitspraak ook celdt voor 2019 en 2020

C

tweede

Advies van de Landsadvocaat

Volgens de Landsadvocaat is het afwijzen van verzoeken om ambtshalve
vermindering van onherroepelijk vaststaande aanslagen op grond van art 45aa
letter b URIB juridisch houdbaar De Minister Staatssecretaris van Financien
heeft evenwel de bevoegdheld om anders te bepalen Het advies noemt een
aantal argumenten die bij deze politiek bestuurlijke afweging een rol zouden
kunnen spelen

Pagina 4 van 1 5

1386258

00006

Toelichting
A

Scenario s voor herstel forfaits en tegenbewijs

We splitsen de derving aan de lastenkant uit naar belastingjaar Deze kosten zijn

inclusief tegenbewijsregeling

De kosten voor 2022 zijn zeer

bij varianten 1 en 2

onzeker en daarom nu nog niet meegenomen

Variant 1

Variant 2

Variant 3

Variant 4

2017

€ 1 8 mid

€ 1 9 mid

€ 1 5 mid

€ 4 7 mid

2018

€ 3 4 mid

€l 5 mld~~

~€ 1~2 mid

2019

€ 1 3 mid

€ 1 3 mid

€ 1 2 mid

2020

€2 _9mld

€ 3 1 mid

€ 1 1 mid

Kosten

perjaar

£

|
~

4^4 mid

€ 4 3 mid

^ € 4~1 mid

2021

cXO fnld

€ 1 0 mid

Tljl mid l € 4~2 mid

Totaal

€10 4 mid

€10 8 mid

€ 6 1 mid

1

€21 7 mid

Forfaitair rendement op basis van de werkeliike vermooensmix met

teoenbewiisreaeling Voor hoae vermoaens per definitie een teaenbewMsreaelina
•

Een belangrijk nadeel van het generiek verminderen van de aanslag op

basis van nieuwe forfaits is dat sprake zal zijn overcompensatie

ook

belastingplichtigen die in werkelijkheid hoge rendementen hebben
behaald profiteren hiervan Door een lagere belasting op basis van nieuwe
forfaits niet automatisch te verlenen bij hoge vermogens kan dit effect
lets worden verkleind
•

Het is in de systemen van de Belastingdienst echter niet mogelijk om dit

onderscheid naar de hoogte van het vermogen in te bouwen

Het is

namelijk niet mogelijk om op basis van de hoogte van het vermogen een
andere berekeningsmethode voor box 3 toe te passen Het is ook onzeker
of een juridisch houdbare rechtvaardiging kan worden gevonden voor de
verschillende behandeling enkel op basis van de hoogte van het
•

vermogen
Om overcompensatie

bij vermogende beleggers

te voorkomen kan

variant 3 worden overwogen
•

Onderstaande tabel geeft de herstelbetalingen aan belastingplichtigen met
verschillende vermogens en verschillende vermogenssamenstellingen
weer voor

het jaar 2018 als percentage van de betaalde box 3 belasting
bijvoorbeeid zowel

Hieruit valt af te leiden dat bij belastingplichtii

•

spaarals beleggingsvermogen gemiddeld cirq6 84 J an de aangifte als
herstelbedrag wordt uitgekeerd Voor belasti
iehtigen met enkel
Ook is een tabel opgenomen met
spaargeld is dat gemiddeld circa 96
het aantal aangiftes waarvoor herstel wordt verleend
In 2018 daalden aandelenmarkten terwijl in box 3 een
werd gerekend Ook beleggers
beleggingsrendement van 5 35
profiteren daarom sterk van deze variant

7

Pagina 5 van 15

1386258

00006

Percentages herstelbedrag van
box 3 belasting Variant 1

€ 100 000

€ 1 min

€ 1 min

Totaal

€ 100 000

100

100

100

^2

t8

M

55

57

72

66

50

50

60

53

95^

I Alleen spaar

t

I Spaar enschuld

100

Spaar en beleg
Spaar beleg en schuld
Alleen beleg

Beleg

en schuld

Totaal

Aantal aangiftes met
herstel 2018

x 1

€ 100 000

000

100

67

67

68

83

78

80

79

€ 100 000

€ 1 min

€ 1 min

i

Totaal

Alleen spaar

717

263

1

980

Spaar en schuld

22

10

0

32

Spaar en beleg

460

576

28

1 064

95

133

17

246

22

Spaar bejeg

I

en schuld

Alleen bejeg

9

12

0

Beleg en schuld

5

5

0

11

Totaal

1 308

1 000

47

2 355

Pagina 6 van 15

1386258

00006

2

Conform variant 1

zonder apart regime voor hoae vermooens

Met deze variant wordt het arrest van de Hoge Raad ruim uitgelegd

•

Nadeel is dat dit resulteert in een hoge budgettaire derving die voor een
deel het gevofg is van uitkeringen aan belastingplichtigen met

hoogrenderend vermogen
Er zal nog worden onderzocht of het mogelijk en juridisch houdbaar is om
alleen rechtsherstel te verlenen
naar aanleiding van aangeleverd

•

tegenbewijs voor individuele belastingjaren

indien de belastingplichtige

cumulatief over de jaren 2017 2020 minder rendement heeft behaald dan

volgens de forfaitaire berekening Voordeel kan zijn dat het rechtvaardiger
is en minder mensen mogelijk een beroep zullen doen op het tegenbewijs
Naar verwachting is dit echter lastig te implementeren omdat de
belastingaanslag per jaar wordt opgelegd
Het beeld is vergelijkbaar met de vorige variant Onderstaande tabei geeft
de herstelbetalingen aan belastingpiichtigen met verschillende vermogens
en verschillende vermogenssamenstellingen weer voor het jaar 2018 als
percentage van de betaalde box 3 belasting

•

In 2018 daalden aandelenmarkten

terwiji in box 3 een
werd gerekend Ook beleggers
beleggingsrendement van 5 35
profiteren daarom sterk van deze variant

•

Percentages herstelbedrag
van box 3

€ 1 min

€lmln

95

97

93

96

100

100

100

100

Spaar en beleg

80

82

91

85

Spaar beleg

55

57

76

69

belasting Variant 2

€ 100 000

Alleen spaar

Spaar en schuld
I

en

Beleg

^chujd

s^hujd

Totaal

Aantal aangiftes met

herstel 2018

Totaal

_

Alleen beleg
en

€ 100 000

x 1

€ 100 000

000

50

50

67

55

100

67

80

71

83

78

83

80

€ 100 000

€ 1 min

€ 1 min

Totaal

Alleen spaajr

717

263

1

980

Spaar en schuld

22

10

0

32

Spaar en beleg

460

576

29

1 065

95

133

18

247

Spaar beleg en schuld
Alleen beleg

9

12

0

22

Beleg en schuld

5

5

0

11

Totaal

1 308

1 000

49

2 357

Pagina 7 van 15

1386258

00006

ft

3 Aanpassen forfaitair rendement spaarqeld zonder teaenbewiisreoelina

Vrijwel alle belastingplichtigen met spaargeld krijgen geld terug dat zijn
vrijwel alle box 3 belastingplichtigen De enige uitzondering betreft
belastingplichtigen met zeer hoge vermogens en verhoudingsgewijs
weinig spaargeld wanneer in het forfaitaire stelsel een hoger aandeel
spaargeld is verondersteld in de totale vermogensmix
Onderstaande tabel geeft de herstelbetalingen aan belastingplichtigen met
verschillende vermogens en verschillende vermogenssamenstellingen
weer voor het jaar ^m als percentage van de betaalde box 3 belasting
In 2018 daalden aaode fe
enmarkten terwiji in box 3 een
werd gerekend Dat blijft zo alleen
beleggingsrendement van
spaarders profiteren van de^variant ledereen met alleen spaargeld
profiteert

•

•

•

Percentages herstelbedrag
belasting 2018

van box 3

€1 min

€lmln

Alleen spaar

95

97

93

Spaar en ^hu]d

100

100

100

Spaar en beleg

48

30

18

n

i
\e

Spaar beleg en schuld

24

8

7

7

i e

Alleen bel^

0

0

0

0

0

0

0

0

65

34

13

27

Variant 3

Beleg

€100 000

en schuld

Totaal
Komt niet uit op 100

€ 100 000

x 1 000

717

Alleen spaar

Totaal
96

94

^

vanwege afronding

Aantal aangiftes met
herstel 2018

€ 100 000

€ 100 000

€1 min

€1 min

263

1

Totaal

980

Spaar en schuld

25

10

0

35

Spaar en beleg

410

408

18

836

72

44

6

122

Alleen beleg

1

0

0

Beleg en schuld

1

0

0

1

Totaal

1 226

725

25

1 976

Spaar^beieg en schuld

•

Rechtvaardiging voor deze variant kan mogelijk worden gevonden in het
inherente verschil tussen spaargeid en beleggingsvermogen Bij spaargeld
aangehouden in euro s ontbreken volatiele vermogensresultaten
waardoor het werkelijke rendement voorspelbaar en relatief eenvoudig

cr

kenbaar is
•

De Hoge Raad merkt op dat het huidige stelsel een verhoudingsgewijs
zware

financiele last verbindt aan de keuze om niet over te gaan tot het

risicovol beleggen van vermogen

Door de heffing te baseren op het

werkelijk aangehouden spaargeld wordt dit bezwaar weggenomen

Pagina 8 van 15

1386258

00006

•

Bij beleggingsvermogen zullen de rendementen per jaar en per
belastingplichtige meer varieren Het arrest roept bovendien ten aanzien

beleggingsvermogen vragen op die niet of minder gelden voor
spaargeld moet on gerealiseerd indirect rendement ook worden belast
van

hoe om te gaan met verliezen in het ene jaar en winsten in het andere

jaar
•

Bovendien is bij beleggingen van belang dat de situatie op peildatum
flink

•

•

•

kan afwijken van het in dat jaar behaalde rendement

Bijvoorbeeld
omdat viak na de peildatum afstand is gedaan van een bepaalde
vermogenstitel Bij de hersteloperatie is geen informatie over vermogens
anders dan op peildatum 1 jan beschikbaar
Overwogen kan worden om over deze vragen verder te procederen
Daarmee kan deze optie worden gepresenteerd als eerste stap waarbij in
ieder geval voor spaargeid een oplossing wordt geboden en waarbij
aanvullende rechtsvragen over de behandeling van beleggingsvermogen
aan de rechter zullen worden voorgelegd
Een grote groep belastingplichtigen heeft uitgaande van het totale
rendement een lager werkelijk rendement dan op basis van de nieuwe
forfaits berekend

In 2018 alleen al gaat dit om 800 000

belastingplichtigen Een deal van deze groep zal mogelijk via procedures
proberen rechtsherstel af te dwingen Op het moment dat zij in het gelijk
worden gesteld betekent dit niet alleen een extra budgettaire derving
maar ook een

b

II

extra uitvoeringsiast

Houdbaarheid niet opnemen tegenbewijsregeling
•

De HR oordeelt dat sprake is van schending van het EVRM voor degenen

die door het forfaitaire stelsel worden belast naar een hoger

berekend
•

forfaitair

rendement dan zij daadwerkelijk behaald hebben

Het niet bieden van de mogelijkheid tot tegenbewijs staat op gespannen
voet met de rechtsregel uit het arrest van de Hoge Raad

•

•

Belastingpiichtigen die deelnemen aan de massaalbezwaarprocedures
kunnen tegen de beslissing op bezwaar in beroep Gelet op het arrest van
de HR is het aannemelijk dat rechters in votgende procedures de heffing
zullen baseren op het werkelijk genoten rendement
Belastingplichtigen die geen bezwaar hebben gemaakt kunnen in bezwaar
gaan tegen een eventuele ambtshalve vermindering of kunnen zelf een
ambtshalve vermindering aanvragen

•

Mogeiijk kan het bieden van rechtsherstel in ieder geval in de vorm van
lagere forfaits voor spaargeld rechters terughoudender maken in het
bieden van aanvullend rechtsherstel in het bijzonder wanneer dit wordt
gecombineerd met het perspectief op een nieuw stelsel voor het belasten
van vermogen of vermogensinkomsten Het zou echter ook aangemerkt
kunnen worden als het niet toepassen van het arrest van de HR

•

om juridische procedures te voeren zal hoger zijn dan een
gefaciliteerde tegenbewijsregeling Daardoor zullen mogelijk minder
belastingplichtigen hiervoor kiezen dan voor een tegenbewijsregeling

De drempel

Pagina 9 van 15

1386258

00006

Uitvoeringsgevolgen tegenbewijsregeling herstel box 3

Bij een praktische benadering met forfaits is de optie verkend dat
belastingpiichtigen via een tegenbewijsregeiing aisnog voigens hun persoonlijke
werkeiijke rendement beiast worden Eerder is u gemeld dat volledig handmatige
verwerking van het arrest door voor iedereen die daar recht op heeft het werkeiijk
rendement toe te passen niet uitvoerbaar is In dit deel van de notitie gaan we
vender in op de uitvoeringsgevolgen van een tegenbewijsregeiing Het betreft hier
eerst kwantitatieve inschattingen op basis van

handmatige verwerking

Kern
Voor Variant 2 schatten in dat orde grootte 800 000 keer een beroep

wordt gedaan op een tegenbewijsregeiing

over

2017 t

m

2021

Dat

aantal is erg onzeker en zou ook twee keen zo groot kunnen blijken
De gemiddeide behandeltijd voor een verzoek om toepassing van de
tegenbewijsregeiing is kan opiopen tot 8 uur afhankelijk van de manier
van toezicht en het aanieveren van bewijsstukken De huidige inschatting
van experts bij een minimaie controie op de aangeieverde informatie
is
2 uur behandeltijd per verzoek
De totale beschikbare toezichtcapaciteit per jaar wordt ingeschat op
200 000 uur voor particulieren en 137 000 uur voor MKB Daarmee is de

totaie toezichtcapaciteit 337 000 uur
Het verwerken van 800 000 verzoeken met een gemiddeide
verwerkingstijd van 2 uur kost de Belastingdienst 1 600 000 uur Dit
vereist dus zo n 500
van de totale toezichtcapaciteit voor 1 jaar
In de optimale situatie zonder externe versterking duurt de verwerking
van de tegenbewijsverzoeken 5 jaar
Deze uren komen overeen met zo n
1280 FTE een jaar lang De wettelijke termijn voor het behandelen van
een tegenbewijsverzoek zal bovendien aanzienlijk korterzijn dan een
jaar
Als al deze capaciteit wordt ingezet betekent dit dat verder vijf jaar geen
enkel toezicht meer kan plaatsvinden in de IH
Deze informatie leidt tot de onvermijdelijke voorlopige conclusie dat zo n
massale tegenbewijsregeiing niet uitvoerbaar is
Deze analyse is geen uitvoeringstoets Bij een eventueel concreet plan zal
een grondige uitvoeringstoets moeten plaatsvinden om definitieve

conclusies te trekken

De uitgewerkte variant voor tegenbewijs

Ter indicatie is voor deze notitie Variant 2 uitgewerkt Voor Variant 1 zijn er nog
wat meer verzoeken voor een tegenbewijsregeiing en daarmee gepaard gaande

uitvoeringsproblemen

UItganspunt bij de berekeningen is dat de Belastingdienst

eerst op basis van forfaitaire rendementen per vermogenstitel rechtsherstel biedt

We gaan daarbij uit van het totale rendement
aandelen en vastgoed
we

inclusief waardeontwikkeling van

Per vermogenscomponent op het aangifteformulier nemen

als forfaitair rendement

een

schatting van het gemiddeide netto

rendement^

Er wordt nog nader onderzocht welke gemiddeide netto rendementen van de
verschillende vermogenstitels op het aangifteformulier het beste aansluiten bij de

werkelijkheid deze en andere ramingen kunnen daarom in de toekomst nog
enigszins wijzigen

Pagina 10 van 15

1386258

00006

Vervotgens zijn we ervan uit gegaan dat belastingplichtigen een beroep kunnen
doen op de tegenbewijsregeling wanneer hun werkelijke rendement lager ligt dan
het rendennent waarmee de Belastingdienst bij het nnassale rechtsherstel heeft
gerekend
Aantal keren beroep op de tegenbewijsregeling

Onderstaande tabel geeft een inschatting van het aantal aangiftes van

belastingplichtigen die ten nninste € 100 voordeel zouden hebben van een
tegenbewijsregeling Dit geeft een indicatie van het aantal keren dat
belastingplichtigen een beroep op de regellng gaan doen
Tabel 1

Het aantal aangiftes van belastingplichtigen die ten minste €100

voordeel zouden hebben van een tegenbewijsregeling In de rechter kolom staat

het bedrag dat deze mensen tezamen ontvangen via zo n regellng

Budgettair
Jaar

Aantal

inkomstenkant

2017

273 496

j ^7_0ml_n

2018

124 007

€ 149 min

2019

167 496

€ 179 min

2020

14^598

€ 176 min

2021

126 249

€ 165 mtn

Totaal

833 846

€ 1039 min

Het daadwerkelijke aantal keren dat gebruik gaat worden gemaakt van een
tegenbewijsregeling is moeilijk te voorspellen Dit hangt sterk af van de vorm van
zo n regeling de communicatie naar de burger en het gedrag van deze burgers
Het aantal aangiftes van belastingplichtigen die enlg voordeel meer dan € 0
hebben van een tegenbewijsregeling is bijvoorbeeld ruim twee keer zo groot als
het aantal in de tabel Onderaan deze notitie staat meer uitleg over de
totstandkoming van deze schattingen
Deze schatting is gemaakt op basis van microdata van alte aangiftes van burgers
ledereen is per vermogenstitel een

werkelijk rendement toegekend Dat

werkelijke rendement is niet bekend bij de Belastingdienst Daarom zijn zulke
rendementen ten behoeve van de schatting op willekeurige wijze gekozen
volgens een normale verdeling rond het gemiddelde

Met deze kunstmatig
bepaalde spreiding is vervolgens gerekend en is per persoon bepaald hoeveel
voordeel deze zou hebben van een tegenbewijsregeling

Ook deze schatting kent onzekerheden

Zowel de gemiddeldes als de

standaarddeviaties van de toegepaste normale verdelingen kennen onzekerheid

Bovendien is dit slechts een simulatie van de werkelijkheid weliswaar gebaseerd
op daadwerkelijke aangiftes

Uitvoeringsgevolgen
Er zijn een aantal mogelijkheden manieren om verzoeken te voor toepassing van
de tegenbewijsregeling te behandelen We gaan hier uit van een minimale
variant waar een medewerker van de Belastingdienst informatie gestructureerd
aangeleverd krijgt en alleen de getallen hoeft te verwerken en de stukken op
minimale wijze toetst De aanname is dat deze verwerking zo n 2 uur kost

Pagina 11 van 15

1386258

00006

Daarbij is wel de aanname dat belastingplichtige een vast sjabloon invult en alle
bewijsstukken juist aanlevert Experts zien deze variant als de beste optie
Daarbij geldt ook weer de aanname dat belastingplichtige alle informatie juist
aanlevert en gebruik maakt van een vast sjabloon De totale behandeltijd en
geschatte kosten aan personele inzet is uiteengezet in de volgende tabel Deze
wordt in de rest van de notitie verder toegelicht
Eerste inschatting van de uitvoeringskosten
Aantal verzoeken

Benodigde uren

teqenbewijsregeling
800 000

1 600 000

Uren vertaald

Personele

naar

FTE fjaarbasisj ^

kosten

1 280

£ 135 min

Zowel het aantal benodigde uren per verzoek als het aantal verzoeken voor een
tegenbewijsregeling is zeer onzeker In werkelijkheid zouden beide getallen ook
twee keer zo groot kunnen blijken te zijn
Een variant waarbij een medewerker van de Belastingdienst contact heeft met
belastingplichtige over de verdeling tussen partners kost naar inschatting tussen 4
en

6 uur

De laatste variant ziet op een uitgebreide uitvraag door een medewerker van de

Belastingdienst Hierbij is er dus geen sjabloon beschikbaar en levert
belastingplichtige vooraf geen informatie aan Deze variant kost naar inschatting
8 uur Deze optie is ook van toepassing indien werkelijk rendement uitgevoerd
moet worden zonder enige IV ondersteuning
Beschikbare capaciteit belastingdienst

Particulieren heeft 350 000 uren beschikbaar voor toezicht IH in 2022

Hiervan is

ongeveer 150 000 uur noodzakelijk voor processen als Ambtshalve en

systeemherstel Er resteren dus 200 000 uren
MKB heeft 337 000 uren beschikbaar voor toezicht IH in 2022
ongeveer 250 000 uur nodig voor het ambtshalve proces

overheid en ebu regeling 2018 en 2019

Hiervoor is

afspraken externe
Bij deze

Hierdoor resteert er 87 000 uur

keuze wordt er geen toezicht uitgeoefend op belastingjaar 2020
het de transactieproces risicotool

Verder kan ook

verzoeken voor ambtshalve

vermindering uitgezet worden voor het jaar 2020 Hiermee kan circa 40 000 uur
worden vrijgespeeld Ook kan overwogen worden het project VHV voor recente
jaren te staken en deze capaciteit ook te benutten in het tegenbewijsproces
In dit verband kan niet onvermeld blijven dat ook substantiele

correctieopbrengsten niet alleen dit jaar

maar

ook komende twee jaar gemist

zullen worden
MKB stelt voor om te onderzoeken of een externe afdeling hulp kan bieden om
buiten de huidige organisatie voor uitvoeringsondersteuning te zorgen Daarnaast
stelt MKB voor om te onderzoeken of de Fiscale Dienstverlener kan helpen bij een

juiste en zorgvuldige afhandeling van deze problematiek Een ander idee dat is
geopperd is om de RVO het proces mede te laten uitvoeren

^

In werkelijkheid zal de wettelijke termijn voor de behandeling van een tegenbewijsverzoek
waarschijnlijk korter zijn dan een jaar Bij een termijn van 2 maanden is 6 keer zoveel
personeel nodig dan wanneer het een jaar mag duren

Pagina 12 van 15

1386258

00006

In totaal heeft de belastingdienst dus 337 000 uur beschikbaar in het toezicht IH
leder jaar komen veel meer aangiften in de uitworp terecht waardoor er ai

drastische keuzes gemaakt moeten worden in de inzet van toezicht Er vanuit

gaande dat we al deze kiesbare capaciteit inzetten op de tegenbewijsregeling
evert dit dus 337 000 uur per jaar op Hierbij is geen rekening gehouden met het
inzetten van ander personeel bijvoorbeeld van CAP of KI S Daarnaast is ook nog
niet gekeken of er medewerkers van andere middelen zoals de OB VPB of LH
hiervoor ingezet kunnen worden
Zowel Particulieren als I^KT geven aan dat inzet van deze capaciteit zal leiden tot
verdringing van andere werkzaamheden
Verwerkingstijd
De totale som die gemaakt kan worden is 800 000 verzoeken maal een

gemiddelde behandeltermijn van 2 uur

is een totaal van 1 600 000 uur

Zoals

hierboven aangegeven kunnen er per jaar 337 000 uur ingezet worden op dit
proces

waardoor dit resulteert in een 500

toezicht

claim voor een jaar op het gebied

De verwerking zal de belastingdienst

met de huidige IH bezetting 5
jaar kosten In die 5 jaar wordt er vrijwel geen andere vorm van toezicht
uitgeoefend
van

Pagina 13 van 15

1386258

00006

B
•

•

Conceptuitspraak 4 februari
Aangezien nog geen duidelijkheid bestaat over de invulling van het begrip
werkeiijke rendement en eveneens geen duidelijkheid bestaat over de wijze
waarop de Belastingdienst het rechtsherstel gaat uitvoeren kan de collectieve
uitspraak op massaal bezwaar niet anders dan op hoofdlijnen zijn
De concept collectieve uitspraak bevat daarom tot op heden enkel een
weergave van het oordeel van de Hoge Raad op de rechtsvraag en de
die meeiopen in de
beslissing van de inspecteur dat de bezwaarschriften
massaalbezwaarprocedure gegrond worden verklaard Volgens het
ingewonnen advies van de Landsadvocaat voldoet de collectieve uitspraak
daarmee aan de minimate verelsten

•

De collectieve uitspraak zal daarmee geen duidelijkheid bieden voor

belastingplichtigen

en

de Belastingdienst

omdat uit de collectieve uitspraak

niet voIgt op welke wijze de betreffende aansiagen inkomstenbelasting zuiten

worden verminderd
•

Dit zal ongetwijfeld vragen gaan oproepen
In bijgaande versie van de coiiectieve uitspraak is tevens uitspraak gedaan

over de jaren

2019 en 2020

De rechtsvraag over 2019 en 2020 is namelijk

hetzelfde als de rechtsvraag uit de massaalbezwaarprocedure over 2017 en
2018 en zal daarom niet tot een ander oordeel van de Hoge Raad leiden

Het

arrest van de Hoge Raad kan daarmee ook als definitief antwoord worden
•

gezien in de lopende procedure over 2019 en 2020
In de beantwoording van de Kamervragen heeft u ook al uitgedragen dat het
voorleggen van de rechtsvraag voor 2019 en 2020 aan de Hoge Raad niet zal
leiden tot een ander oordeel en dat de verwachting is dat de aansiagen over
2019 en 2020 op dezelfde wijze zullen worden verminderd als de aansiagen
over 2017 en

•

N B

2018

In de massaalbezwaarprocedure over 2020 is een extra rechtsvraag

opgenomen te weten of het voordeel uit sparen en beleggen voor zover
van het gedeelte van de grondslag dat behoort tot
gesteld op 5 28
rendementsklasse II op de juiste wijze is bepaald

Omdat deze rechtsvraag

nog niet is beantwoord kan de massaalbezwaarprocedure over 2020 door de
collectieve uitspraak nog niet volledig worden beeindigd Samen met de Bond
voor

Belastingbetalers zal moeten worden bezien in hoeverre doorprocederen
rechtsvraag zinvol is Dit zal mede afhangen van het geboden

over deze extra

rechtsherstel

Paging 14 van 15

1386258

00006

C

tweede

Advies van de Landsadvocaat

Het oordeel van de Landsadvocaat over de juridische houdbaarheid kan als voIgt

samengevat worden
Geen strijd met art
•

Art 45aa

13 EVRM

letter b

van

het Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001

URIB

bepaalt dat de tnspecteur een onjuiste belastingaanslag niet
ambtshalve vermindert als de onjuistheid voortvioeit uit jurisprudentie
die gewezen is nadat de belastingaanslag onherroepelijk Is komen vast te
staan tenzij de Minister Staatssecretaris van Financien anders bepaalt
Aan de Landsadvocaat is gevraagd of deze bepaling wel verenigbaar is
met het recht op effectieve rechtsbescherming van art 13 het Europees

Verdrag voor de Rechten van de Mens
•

EVRM

De Landadvocaat is van mening dat artikel 13 EVRM niet dwingt tot het

buiten toepassing laten van artikel 45aa

letter b

URIB in de gevallen

waarin geen bezwaar is gemaakt tegen de vermogensrendementsheffing
in box 3 voor de jaren 2017 en 2018 en de aanslagen onherroepelijk

Art 13 EVRM vereist alleen dat de belanghebbende een
rechtsmiddel kan aanwenden Dit hebben belanghebbenden gekund zij
hadden bezwaar en beroep kunnen aantekenen E e a is niet anders

vaststaan

omdat hier sprake is van een massaal bezwaarprocedure
Geen andere gronden
•

•

Ook in de rechtspraak van de fiscale en civiele rechter over ambtshalve
vermindering ziet de Landsadvocaat geen gronden waarop toch tot
ambtshalve vermindering zou moeten worden overgegaan
De niet fiscale bestuursrechter heeft de lijn ontwikkeld dat het afwijzen

herzieningsverzoek zoals een verzoek om ambtshalve
vermindering gekwalificeerd zou kunnen worden niet evident onredelijk
mag zijn Hoewel er pro s en con s zijn meent de Landsadvocaat alles bij
elkaar dat het niet ambtshalve verminderen van onherroepelijk
vaststaande belastingaanslagen niet evident onredelijk is
van een

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 15 van 15

1386258

00006

Ministerie van Financien

Directeur Generaal
TER BESLISSING

Belastingdienst

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaiiteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Toepassing heffingsvrij vermogen box 3
Datum

3 februari 2022
Notanummer
2022 0000041864

Bijiagen
geen

Aanlelding
Naar aanieiding van de uitspraak van de Hoge Raad inzake box 3 is besloten dat
er

rechtsherstel geboden zal worden voor de massale bezwaren 2017 tot en met

2020

In afwachting van de keuzes die worden gemaakt over de vormgeving van

het rechtsherstel bereidt de Belastingdienst conform afspraak een mogelijke IV

oplossing voor die als daartoe wordt besloten kan worden toegepast Eerder
bent u geinformeerd dat daarvoor zo snel mogelijk besluitvorming nodig is over
de wijze waarop het heffingsvrij vermogen daarbij wordt toegepast Maandag 31
januari is de mogelijkheid van het toepassen van het heffingsvrije vermogen pro
rato

al met u besproken

Beslispunten
Bent u akkoord dat de Belastingdienst bij de voorbereiding van de mogelijke IV

oplossing uitgaat van een pro rato toerekening van het forfaitaire rendement aan
de grondslag sparen en beleggen

^[jLyirtJut
U

Kern

Op 24 januari heeft u akkoord gegeven op het alvast uitwerken van een
IV oplos5ing_voor het toepassen van rechtsherstel voortvioeiend uit de
bezwaarschriften die onderdeel waren van de massaal bezwaarprocedure
over 2017 tot en met 2020 waarbij het uitgangspunt een gedifferentieerd
forfait is afgezet tegen de werkelijke vermogensmix
Dit is geadviseerd omdat daarmee een optie bestaat om
geautomatiseerde massale verwerking “oor zover dat mogelijk is te
laten plaatsvinden en waarbij er geen gegevensuitvraag van
belastingplichtigen nodig is
Om deze vormgeving van het rechtsherstel als optie te kunnen aanbieden
is de Belastingdienst conform uw besluit op 24 januari om de systemen te
gaan voorbereiden op deze opiossing
Door nu te starten met bouwen is deze opiossing beschikbaar mocht
politieke besluitvorming daarmee in lijn zijn
Het is daarbij van belang om duldeiijkheid te hebben over de wijze
waarop rekening gehouden dient te worden met het heffingsvrije
~

vermogen
Wij adviseren het heffingsvrije vermogen pro rata toe te rekenen

Dit

gebeurt door in de uitwerking een rekensystematiek te hanteren die als
uitkomst heeft dat het per vermogensbestanddeel berekende forfaitaire

Pagina 1 van 3

1470837

00007

rendement naar rato wordt toegerekend aan de in aanmerking genomen

grondslag sgareg en beleggen Dit betekent concreet dat een deel van het
forfaitaire rendement nietln de heffing wordt betrokken door de invioed

herheffrnasvrije vermooen

van

o

Dit past technisch het beste binnen de huidige IV

o

Het is uitlegbaar omdat er geen arbitraire toedelingskeuze aan

oplossing

vermogensbestandsdelen nodig is^
Het past bij het oordeel van de externe deskundigen dat zou
geoordeeld worden dat het heffingsvrije vermogen wel
meegerekend moeten worden voor de omvang van het
rechtsherstel dan dient toerekening aan het heffingsvrije
vermogen pro rata parte te geschieden
Het blijft in de systemen nog wel’mogelijk om op een iater moment het
heffingsvrije vermogen bij het rechtsherstel niet toe te passen door deze
o

parameter op nul te zetten mocht daartoe later besloten worden

Toelichting
Bij rechtsherstel dient de vraag zich aan hoe om te gaan met het heffingsvrije
vermogen
De Hoge Raad past in het arrest van 24 december rechtsherstel toe door het

voordeel uit sparen en beleggen te corrigeren naar het bedrag aan werkelijk
rendement dat is behaald uit de tot de rendementsgrondslag behorende

bezittingen zander rekening te houden met het heffingsvrile vermogen In de
onderliggende zaak was het werkelijk rendement een gegeven en stond deze niet
ter discussie

De deskundigen aan wie de vraag is voorgelegd of bij de bepaling van het
werkelijke rendement rekening gehouden dient te worden met het heffingsvrije
vermogen zijn van mening dat de Hoge Raad het huidige stelsel niet volledig
afkeurt maar enket voor zover de veronderstelde vermogensmix in combinatie
met de forfaitai re rendementen niet overeenkomt met het werkelijk behaaide
rendement De deskundigen zijn van mening dat er nauwelijks overtuigende
argumenten zijn om bij het rechtsherstel middels toepassing van het werkelijke
rendement rekening te houden met het heffingsvrije vermogen als element van
het wettelijk stelsel van box 3 Zou geoordeeld worden dat het heffingsvrije
vermogen wel

meegerekend moeten worden voor de omvang van het

rechtsherstel

dan dient toerekening aan het heffingsvrije vermogen volgens de

deskundigen pro rata parte te geschieden
In de IV oplossing die wordt gebouwd wordt een forfaitaire benadering van het
werkelijke rendement gehanteerd waarbij de werkelijke vermogensmix het
uitgangspunt vormt met een vastgesteld forfaitair ren dement ^r
vermogensbestanddeel Omdat deze optie nog met een forfaitair element werkt
is het logisch om ook nog steeds een heffingsvrij vermogen toe te passen

andersliggen

wanneer

werkelijk rendement volledig wordt toegepast

Dit kan

zoals bij het

toegepaste rechtsherstel in het arrest van de Hoge Raad
Deze geadviseerde pro rata parte berekening kan de Belastingdienst maken in de

systemen en is IV technisch gezien bovendien de voorkeursoptie Dit komt er dan
als voIgt uit te zierT

Pagina 2 van 3

1470837

00007

Voorbeeld

Belastingplichtige heeft op 1 Januari 2017 een netto vermogen van € 300 000

De

belastingplichtige heeft in dit voorbeeld geen partner Op nog te bepalen wijze
wordt er forfaitair een rendement vastgesteld dat bij wijze van voorbeeld
uitkomt op € Z_500 Dat is een rendement van 0 83
uit het netto vermogen Dit
wordt
de
in
vervolgens
toegepast
op
aanmerking
percentage
genomen grondslag
sparen en beleggen van € 275 OOP in 2017 was het heffingsvrij vermogen €
Dat levert een voordeel uit sparen en beleggen van € 2 291 op
25 000
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

Niet van toepasstng

Pagina 3 van 3

1470837

00007

Ministerie van Financien

e^

€

ic3

Directie Directe
TER BESPREKING

Belastingen

Toeslageti

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Beiastihgdienst

Persoonsgegevens

Datum

nota

7 februari 2022

Planning box 3 en richtingennotitie

Notanummer

2022 0000041994

Bijiagen
geen

Aanleiding
Tijdens het Kamerdebat inzake box 3 op 2 februari heeft u toegezegd de Kamer te
Informeren over de dilemma s en besluitvorming over box 3 met een

richtingennotitie voor 1 april In deze nota wordt de initiele invulling van deze
notitie en de eerste opzet van de planning omtrent box 3 ter bespreking aan u
voorgelegd

Zo i X

O^

Kern

In deze nota worden de volgende onderwerpen aan u voorgelegd
•

De invulling van de richtingennotitie van 1 april
o

NB

Definitieve besluitvorming over de richting zal plaatsvinden bij

de voorjaarsbesluitvorming
•

De planning voor de richtingennotitie de voorjaarsbesluitvorming

en

2022

U zult nog nader worden geinformeerd over de wijze waarop we het proces intern
Financien organiseren zodat we u

en

minister

op tijdige wijze kunnen

consulteren In een klein gezelschap over de voortgang op dit dossier

fVj

Pagina 1 van 4

1470835

00008

Toelichting
Invullina richtinaennotitie
In het Kamerdebat van 2 februari jl

is toegezegd de Kamer uiterlijk 1
april te Informeren over de richtingen voor
o

Doelgroep rechtsherstel

o

Rechtsherstel 2017 2021

Dekkingsopties
Tijdpaden
o
Doorwerking naar andere inkomensafhankelijke regelingen en
o
Belastingarbitrage
Voor 1 april wordt een richtingennotitie voorbereid waarin onder andere
deze onderwerpen aan bod komen
In de politieke vierhoek is afgesproken dat dit een richtingenstuk zal zijn
dat keuzes nog vrijiaat en definitieve besluitvorming plaats zal vinden bij
de Voorjaarsbesluitvorming
Niettemin Is de vraag op welke wijze de Kamer wilt informeren Er kan
gedacht worden aan het nader schetsen van de dilemma s of bijvoorbeeld
het voorleggen van de verschillende opties
De mate van detail is van belang voor de voorbereidingen op en
besluitvorming in de politieke vierhoeken en MR in aanloop naar 1 april en
uiteraard ook voor de voorbereidingen in de uitvoering
o

o

Pagina 2 van 4

1470835

00008

i
m
c

2

J2

A3
T3
OJ
N

LI
U

QJ
CL

O

2
JD
u ~o

^E„
t
CD
CD

E
L
■o

I

tU

5
OJ

p

CD N
■o

Q
tti

inning I

le

Week

Vorming

6
en start

7

8

projectgroepen

Eerste concept delen

25’feb

Voorjaarsreces

weeks

c

o
O
c

s

stuk ambteiijke werhoek

■S

Ambteiijke vierhoek
Tpolitiekevierhoek

in MR

c

2
4^

^ ■£

M
Q ^
O

S2 o
u

14

15

16

17

11 mrt
15 mrt
18 mrt
re

SS r^iK

UITLOOP Uiteriijke verzending notitie
Voorbereiding debat

■

■
l apr
■

j

week 14

week 15

week 16
■

a ^ S Kamerdebat
Uj

13

8 mrt

■S E fAanbieding stukken MR

c

12

1 mrt

g |2‘poiitieke vierhoek

Cr

11

1 mrt

Start aangiftecampagne

o H
dJ
C

10

18 feb

Deadline input voor notitie

|i Aanbieding

9

weeks

g BesluitvormingrichtingenVooriaarsnotainMR

29 apr

I

i

1470835

00008