Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3674

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 12 mei 2023
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Klimaat en
Energie over de brief van 6 maart 2023 over de kabinetsreactie op de
EU-consultatie over de EU-elektriciteitsmarkt (Kamerstuk 22 112, nr. 3628).
De vragen en opmerkingen zijn op 24 maart 2023 aan de Minister voor
Klimaat en Energie voorgelegd. Bij brief van 10 mei 2023 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Valstar
De adjunct-griffier van de commissie,
Reinders

kst-22112-3674
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3674

1

Inhoudsopgave
I
II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord / Reactie van de Minister

2
3

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de inbreng van
de kabinetsreactie op de publieke consultatie van de Europese Commissie
inzake de hervorming van de EU-elektriciteitsmarkt. De leden van de
VVD-fractie kunnen op hoofdlijnen de inzet van het kabinet steunen, maar
hebben hier nog wel enkele vragen over.
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat er wordt ingezet op
versterkte consumentenbescherming op de elektriciteitsmarkt. De leden
van de VVD-fractie vinden het dan ook positief om te zien dat het kabinet
pleit voor een informatieplicht voor leveranciers tegenover de consument
bij contracten op basis van een dynamische elektriciteitsprijs en de
verplichting om, naast een dynamisch contract, ook een contract met
vaste tarieven voor bepaalde tijd aan te bieden. Hoe staan andere
lidstaten hier tegenover, steunen zij deze voorstellen? Welke voorstellen
liggen er verder nog op tafel?
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat inzichtelijk wordt
gemaakt wat de impact van de hervorming zal zijn voor Nederlandse
huishoudens, het midden- en kleinbedrijf (mkb) en de industrie. Wordt
hier al aan gewerkt door het kabinet? Denkt het kabinet binnen de
Europese Unie voldoende steun te kunnen vergaren voor het uitvoeren
van impact assessments alvorens ingrijpende maatregelen worden
genomen?
De leden van de VVD-fractie hechten aan goede interconnectiviteit op de
elektriciteitsmarkt. Grensoverschrijdende netwerkverbindingen bevorderen de uitwisseling van elektriciteit. Tevens draagt dit bij aan de
leveringszekerheid en leidt het tot lagere systeemkosten. Hoe wordt
interconnectiviteit in het voorstel bevorderd? Hoe wordt er gewaarborgd
dat elektriciteitsmarkten van verschillende lidstaten op elkaar zijn
afgestemd? Ziet het kabinet op dit aspect zich knelpunten voordoen in de
toekomst? Daarnaast zijn de leden van de VVD-fractie benieuwd naar de
mogelijkheden voor capaciteitsmechanismen op de hervormde elektriciteitsmarkt. Hoe wordt dit meegenomen in het huidige voorstel? Hoe wordt
ervoor gezorgd dat regelbaar vermogen ook in een duurzame energiemarkt wordt geborgd?
Tot slot hebben de leden van de VVD-fractie nog enkele vragen over de
lange termijnmarkten. De termijnmarkten spelen een belangrijke rol in het
meerjarig vastleggen van prijzen en dus het aanbieden van vaste
contracten. Hoe zal dit op de hervormde elektriciteitsmarkt meer worden
beloond? Hoe staan andere lidstaten hier tegenover?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de Kabinetsreactie op de EU-consultatie over de EU-elektriciteitsmarkt en hebben
daarover op dit moment geen vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3674

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de stukken over
de Kabinetsreactie op de EU-consultatie over de EU-elektriciteitsmarkt en
hebben hierover geen verdere vragen of opmerkingen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
onderliggende stukken en hebben hierover op dit moment geen vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
De leden van de Volt-fractie hebben kennisgenomen van de onderliggende stukken en hebben hierover op dit moment geen vragen.
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van de brief van de
regering betreffende de Kabinetsreactie op de EU-consultatie over de
EU-elektriciteitsmarkt. Het lid van de fractie BBB heeft nog wel een vraag.
Het lid van de BBB-fractie leest in de bijgevoegde onepager consultation
dat «consumers should be free to choose the level of exposure to
volatility that suits their preferences, which requires the availability of
different types of contracts». Het lid van de BBB vindt het belangrijk dat er
een veilige en goedkope elektriciteitsmarkt is. Ook vindt het lid van de
BBB-fractie het belangrijk dat toegang tot deze markt gemakkelijk en
gebruiksvriendelijk is. Hoe gaat Nederland ervoor zorgen dat gemakkelijk
gebruik/toegang en gebruiksvriendelijkheid van de Europese elektriciteitsmarkt, ook in het licht van de vrijheid voor consumenten om te kiezen
hoeveel blootstelling zij hebben aan volatiliteit, geborgd is?
II Antwoord / reactie van de Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie-fractie
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat er wordt ingezet op
versterkte consumentenbescherming op de elektriciteitsmarkt. De leden
van de VVD-fractie vinden het dan ook positief om te zien dat het kabinet
pleit voor een informatieplicht voor leveranciers tegenover de consument
bij contracten op basis van een dynamische elektriciteitsprijs en de
verplichting om, naast een dynamisch contract, ook een contract met
vaste tarieven voor bepaalde tijd aan te bieden. Hoe staan andere
lidstaten hier tegenover, steunen zij deze voorstellen? Welke voorstellen
liggen er verder nog op tafel?
Antwoord:
Voor zover de officiële positie van andere lidstaten al bekend is lijken
deze, net als Nederland, overwegend positief te zijn over de voorstellen
die gedaan zijn met betrekking tot een informatieplicht voor leveranciers
en de verplichting voor energieleveranciers met meer dan 200.000 klanten
om naast dynamische ook vaste contracten aan te bieden. Naast de
hierboven genoemde voorstellen heeft de Europese Commissie andere
voorstellen gedaan voor consumentenbescherming. Voor nadere
toelichting en de kabinetspositie op deze voorstellen verwijs ik u graag
naar het fiche: Verordening ter verbetering van het EU elektriciteitsmarktontwerp (Kamerstuk 22 112, nr. 3665) die uw kamer op 21 april heeft
ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3674

3

De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat inzichtelijk wordt
gemaakt wat de impact van de hervorming zal zijn voor Nederlandse
huishoudens, het midden- en kleinbedrijf (mkb) en de industrie. Wordt
hier al aan gewerkt door het kabinet? Denkt het kabinet binnen de
Europese Unie voldoende steun te kunnen vergaren voor het uitvoeren
van impact assessments alvorens ingrijpende maatregelen worden
genomen?
Antwoord:
Over de verschillende voorstellen van de Europese Commissie heeft het
kabinet veelvuldig contact met de verschillende belanghebbenden bij deze
voorstellen, zodat kennisgenomen kan worden van eventuele aandachtspunten.
Bij de voorstellen van de Europese Commissie is geen impact assessment
uitgevoerd. Dit wordt door het kabinet betreurd. Wel is er een Staff
Working Document bij de voorstellen meegezonden waarin wordt
ingegaan op mogelijke effecten van de verschillende voorstellen van de
Europese Commissie in het pakket, zie hiervoor ook het fiche: Verordening
ter verbetering van het EU elektriciteitsmarktontwerp (Kamerstuk 22 112,
nr. 3665).
De leden van de VVD-fractie hechten aan goede interconnectiviteit op de
elektriciteitsmarkt. Grensoverschrijdende netwerkverbindingen bevorderen de uitwisseling van elektriciteit. Tevens draagt dit bij aan de
leveringszekerheid en leidt het tot lagere systeemkosten. Hoe wordt
interconnectiviteit in het voorstel bevorderd? Hoe wordt er gewaarborgd
dat elektriciteitsmarkten van verschillende lidstaten op elkaar zijn
afgestemd? Ziet het kabinet op dit aspect zich knelpunten voordoen in de
toekomst?
Antwoord:
Het kabinet deelt het belang van integratie van de Europese elektriciteitsmarkt. Door integratie, waar interconnectiecapaciteit aan bijdraagt wordt
het elektriciteitssysteem robuuster, neemt de Europese welvaart toe, en
vangen landen samen eventuele prijsschokken op. In het voorstel tot
verbetering van de Elektriciteitsmarkt stelt de Europese Commissie voor
om grensoverschrijdende handel dichter bij het moment van levering
mogelijk te maken. Het kabinet ziet dit als een positieve stap, omdat dit
kan bijdragen aan meer kostenefficiënte inzet van productiemiddelen in
de EU. Het voorstel bevat tevens een verplichting voor lidstaten om
regelmatig onderzoek te doen naar de te verwachten flexibiliteitsbehoefte
van het elektriciteitssysteem. Het Kabinet acht het van belang dat daarbij
ook de meerwaarde van interconnectie wordt meegenomen.
Gezien de hoge mate van verbondenheid van de Europese elektriciteitsmarkt is voldoende afstemming tussen lidstaten van groot belang.
Hiervoor is Nederland in meerdere fora actief, zoals het Pentalateraal
Energie Forum, het Noordzee-samenwerkingsverband, maar ook de
(Europese) Elektriciteit Coördinatie Groep (Electricity Coordination Group).
In deze fora wisselen (Noordwest-) Europese landen informatie uit en
coördineren zij maatregelen inzake elektriciteitsbeleid met grensoverschrijdende gevolgen.
Daarnaast zijn de leden van de VVD-fractie benieuwd naar de mogelijkheden voor capaciteitsmechanismen op de hervormde elektriciteitsmarkt.
Hoe wordt dit meegenomen in het huidige voorstel? Hoe wordt ervoor
gezorgd dat regelbaar vermogen ook in een duurzame energiemarkt
wordt geborgd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3674

4

Antwoord:
In de voorstellen van de Europese Commissie voor de hervorming van de
Europese Elektriciteitsmarkt worden geen voorstellen gedaan die expliciet
betrekking hebben op capaciteitsmechanismen. Wel worden meerdere
voorstellen gedaan ter bevordering van de flexibiliteit binnen het
elektriciteit systeem. Regelbaar vermogen is een vorm van flexibiliteit
naar opslag, vraagresponse en interconnectie. Voor een nadere toelichting
en de kabinetspositie op deze voorstellen verwijs ik u graag naar het fiche:
Verordening ter verbetering van het EU elektriciteitsmarktontwerp
(Kamerstuk 22 112, nr. 3665).
Tot slot hebben de leden van de VVD-fractie nog enkele vragen over de
lange termijnmarkten. De termijnmarkten spelen een belangrijke rol in het
meerjarig vastleggen van prijzen en dus het aanbieden van vaste
contracten. Hoe zal dit op de hervormde elektriciteitsmarkt meer worden
beloond? Hoe staan andere lidstaten hier tegenover?
Antwoord:
De Europese Commissie heeft meerdere voorstellen gedaan om de lange
termijnmarkten te versterken. Zo heeft het voorstellen gedaan om
stroomafnameovereenkomsten (of: power purchase agreement – PPA) te
bevorderen door middel van (staatsgesteunde) garantieregelingen voor
financieel gezonde afnemers die nu geen toegang hebben tot de
PPA-markt. Daarnaast dienen lidstaten te overwegen om door middel van
aanbestedingscriteria van hernieuwbare energieprojecten de toegang tot
de PPA-markt te stimuleren voor afnemers die nu moeilijk toegang hiertoe
hebben. Ook heeft de Europese Commissie voorstellen gedaan om de
liquiditeit op de Europese termijnmarkten te vergroten door het instellen
van zogeheten Virtual Hubs.
De officiële positie van de andere lidstaten, voor zover bekend, is in het
algemeen positief over voorstellen voor het versterken van de lange
termijn markten. Al worden bij de verschillende voorstellen wel kanttekeningen geplaatst met betrekking tot de uitvoerbaarheid en wenselijkheid
van overheidsbetrokkenheid bij (staatsgesteunde) garantieregelingen voor
financieel gezonde afnemers die nu geen toegang hebben tot de
PPA-markt. Bij het voorstel voor het instellen van Virtual Hubs is de positie
van andere lidstaten verdeeld, omdat voor hen nog niet geheel duidelijk is
of het effect van het voorstel positief of negatief is op de liquiditeit van de
lange termijnmarkt. Voor het nadere toelichting en de kabinetspositie op
voorstellen wat betreft de lange termijn markt verwijs ik u graag naar het
fiche: Verordening ter verbetering van het EU elektriciteitsmarktontwerp
(Kamerstuk 22 112, nr. 3665).
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie leest in de bijgevoegde onepager consultation
dat «consumers should be free to choose the level of exposure to
volatility that suits their preferences, which requires the availability of
different types of contracts». Het lid van de BBB vindt het belangrijk dat er
een veilige en goedkope elektriciteitsmarkt is. Ook vindt het lid van de
BBB-fractie het belangrijk dat toegang tot deze markt gemakkelijk en
gebruiksvriendelijk is. Hoe gaat Nederland ervoor zorgen dat gemakkelijk
gebruik/toegang en gebruiksvriendelijkheid van de Europese elektriciteitsmarkt, ook in het licht van de vrijheid voor consumenten om te kiezen
hoeveel blootstelling zij hebben aan volatiliteit, geborgd is?
Antwoord:
De Europese Commissie heeft meerdere voorstellen gedaan om de positie
van de consument op de elektriciteitsmarkt te versterken. Nieuw is dat er,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3674

5

naast de verplichting tot het aanbieden van dynamische contracten, een
verplichting opgenomen is in het voorstel over het aanbieden van vaste
contracten. Ook heeft de Europese Commissie voorstellen gedaan om de
informatievoorziening richting consumenten te verbeteren en transparanter te maken. Het kabinet is positief over deze voorstellen.
Ook doet de Europese Commissie verschillende voorstellen voor het
instellen van noodleveranciers en afsluitbescherming voor kwetsbare
consumenten. Het kabinet is in principe positief over deze voorstellen,
maar vindt nationale flexibiliteit bij de implementatie bij de maatregelen
van groot belang. De achterliggende beleidsdoelstellingen worden
gedeeld en zijn in Nederland ook al geborgd via het huidige regime voor
continuïteit van levering en het afsluitbeleid voor alle kleinverbruikers.
Voor nadere toelichting en de kabinetspositie op de voorstellen met
betrekking tot consumentenbescherming verwijs ik u graag naar het fiche:
Verordening ter verbetering van het EU elektriciteitsmarktontwerp
(Kamerstuk 22 112, nr. 3665).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3674

6