Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 723

Voorstel van wet van het lid Van der Steur tot
wijziging van Boek 3 en Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek en van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering alsmede enkele
andere wetten in verband met de bevordering
van het gebruik van mediation (Wet bevordering
van mediation in het burgerlijk recht)

Nr. 8

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 10 oktober 2014
INHOUDSOPGAVE
I

ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
2. Mediation als volwaardig alternatief
3. Het potentiële bereik
4. Europese ontwikkelingen
5. Het totaalpakket aan wettelijke maatregelen
6. De Wet bevordering van mediation in het burgerlijk recht
7. Consultaties

1
1
11
11
12
13
14
17

II

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

17

I ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
De initiatiefnemer dankt de leden van de VVD-fractie voor hun inbreng en
positieve woorden ter zake van zijn initiatiefwetsvoorstel en is met hen
van oordeel dat mediation een grote bijdrage kan leveren aan dejuridisering van civiele conflicten en aan een meer pluriforme toegang van
burgers tot het recht.
Met name heeft initiatiefnemer ook voor ogen gestaan om het voor
partijen in een conflict mogelijk te maken hun eigen verantwoordelijkheid
voor de oplossing daarvan ten volle te nemen door in zijn voorstel voor
de Wet registermediator de kwaliteitseisen waaraan de registermediator
moet voldoen vast te leggen en in het onderhavige wetsvoorstel een met
de nodige rechtswaarborgen omklede mediationprocedure vorm te geven
waarmee voor partijen een veilige setting wordt gecreëerd om met elkaar
tot oplossingen voor hun conflict te kunnen komen.
Zoals de desbetreffende leden terecht opmerken, leren de met mediation
tot op heden opgedane ervaringen dat een door partijen zelf gevonden en
gedragen oplossing leidt tot een hogere acceptatiegraad dan een door

kst-33723-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

1

een rechter opgelegde beslissing waarbij een van partijen aan het korte
eind trekt; ook komt voor dat geen van beide partijen blij is met een
rechterlijke uitspraak. Uit onderzoek is gebleken dat het percentage
nagekomen vaststellingsovereenkomsten die voortvloeien uit een
mediationtraject ook hoger is dan het percentage geëxecuteerde
vonnissen op tegenspraak en veel hoger dan dat van vonnissen, bij
verstek gewezen.
De aan het woord zijnde leden stellen vast dat het wetsvoorstel er niet toe
leidt dat partijen verplicht kunnen worden om een mediation voort te
zetten als zij daar geen heil in zien en leiden dit af uit lid 6 van het
voorgestelde artikel 424a Boek 7 Burgerlijk Wetboek. De initiatiefnemer
kan bevestigen dat het inderdaad zo is dat hem beslist niet voor ogen
staat dat partijen in een conflict die aan een mediation zijn begonnen er
toe verplicht zouden kunnen worden de mediation af te maken en daarin
tot een oplossing te komen voor hun conflict. Wel heeft hij willen regelen
dat partijen steeds een serieuze afweging moeten maken over de wijze
waarop hun conflict zou moeten worden opgelost, waarbij hij mediation
als een vanzelfsprekende eerste optie heeft gepositioneerd. Net zo min als
de initiatiefnemer iets ziet in het onder dwang afmaken van een eenmaal
begonnen mediationtraject is hij er een voorstander van dat een van
partijen eenzijdig kan beslissen dat een geschil door de rechter zal worden
beslecht zoals in de huidige praktijk uiteindelijk het geval is, om de
hiervoor al genoemde redenen maar ook omdat mediation is gebleken
kosteneffectiever te zijn dan een juridische procedure.
Met de opsomming van geschillen in artikel 22a lid 1 Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering die naar het oordeel van de initiatiefnemer in
elk geval een relationele dimensie kennen, beoogt de initiatiefnemer dat
in de praktijk gaat leven dat bepaalde conflicten of geschillen zich voor
mediation lenen, een effect dat in aanzienlijk mindere mate zou worden
bereikt indien hij zou hebben volstaan met alleen een duiding hiervan in
de memorie van toelichting op het wetsvoorstel. De initiatiefnemer
beaamt dat de bedoelde opsomming geen uitputtend karakter kent
waardoor het zo is dat ook andere conflicten dan wel geschillen onder de
werking van dit artikel vallen.
Het verheugt de initiatiefnemer er kennis van te nemen dat deze leden
met hem van oordeel blijken te zijn dat het door hem gehanteerde
criterium «relationele dimensie» kan bijdragen aan een paradigmaverschuiving die leidt tot het ontstaan van een situatie waarin partijen maar
ook hun adviseurs mediation een logisch, volwaardig en vanzelfsprekende
methode zullen gaan vinden om tot de beslechting van hun geschil te
komen.
Daarnaast stelt de initiatiefnemer met vreugde vast dat de desbetreffende
leden eveneens zijn zienswijze delen dat het voorgestelde kader
meebrengt dat een mediation ook succesvol kan verlopen en slagen als er
op het eerste gezicht factoren spelen die een mediation mogelijk minder
eenvoudig zullen maken.
De aan het woord zijnde leden stellen de vraag hoe ver de inspanningsverplichting van partijen reikt ingeval zij een mediationclausule hadden
opgenomen in hun contract. In een dergelijke situatie hebben partijen er
welbewust voor gekozen om ingeval van een conflict naar aanleiding van
hun overeenkomst mediation te zullen beproeven en van dergelijke
partijen mag redelijkerwijs worden verwacht dat zij in alle gevallen een
mediation aanvangen en zich er vervolgens toe zullen inspannen om
daarin ook tot een resultaat te komen dat inhoudelijk of procedureel van
aard kan zijn. De initiatiefnemer hecht er echter aan uit te spreken dat ook
voor partijen die zich er bij voorbaat toe verplichten mediation te zullen
beproeven ingeval van een conflict door een mediationclausule op te
nemen in hun overeenkomst, geldt dat zij evenmin gedwongen kunnen
worden om een mediation voort te zetten en daarin tot een oplossing te
komen voor hun geschil; wel rust op dergelijke partijen een zwaardere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

2

inspanningsverplichting dan op partijen die geen mediationclausule zijn
overeengekomen.
Tussen het eerste en het tweede lid van artikel 22a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zit in zoverre een verschil dat in het geval waarop
het tweede lid zich richt de rechter de zaak altijd zal aanhouden indien
deze toch bij hem aanhangig wordt gemaakt zonder dat serieus mediation
is beproefd, terwijl de rechter indien sprake is van een situatie die wordt
bestreken door het eerste lid van dit artikel de zaak eveneens zal
aanhouden indien hem is gebleken dat geen mediation is beproefd, tenzij
partijen hem duidelijk kunnen maken dat mediation in hun specifieke
geval zinloos mag worden geacht te zijn.
De initiatiefnemer meent dat er niet veel vrees behoeft te bestaan voor de
situatie waarin partijen alleen naar een mediator zullen gaan om een
«stempel» te halen om daarna verder te procederen voor de rechter. In de
eerste plaats is de initiatiefnemer ervan overtuigd dat de registermediator
over de capaciteiten beschikt om ook partijen die niet uit overtuiging voor
mediation hebben gekozen te motiveren om daaraan deel te nemen
gezien de daaraan voor hen verbonden voordelen. Een van deze
voordelen betreft straks de toegang tot de mediationrechter die wordt
gecreëerd in artikel 292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Ten
tweede meent de initiatiefnemer dat aan het voeren van een procedure
voor de rechter veel nadelen zijn verbonden1 en het in de huidige praktijk
– waarin procederen toch nog de default option is – het voor een partij of
zelfs voor beide bij een conflict betrokken partijen, niet altijd eenvoudig is
de gang naar de rechter te vermijden, terwijl deze(n) er de toch voorkeur
aan zou(den) geven in onderling overleg tot een oplossing te geraken.
De initiatiefnemer dankt de leden van de PvdA-fractie voor de door hen
ingediende vragen en opmerkingen betreffende de door hem ingediende
wetsvoorstellen en bevestigt dat deze de door de aan het woord zijnde
leden genoemde drie novi omvatten.
Anders dan deze leden meent de initiatiefnemer echter dat mediation ook
goed kan slagen indien partijen niet zelf vrijwillig voor mediation hebben
gekozen maar bijvoorbeeld door een rechter naar mediation zijn
verwezen: dit blijkt ook in de huidige praktijk waarin een verwijzingssysteem aan de orde is. De initiatiefnemer verwijst in dit verband naar het
artikel van de bekende prof. Glasl waarin hij betoogt dat voor het slagen
van een mediation vrijwilligheid geen doorslaggevende factor is.2
Het is echter niet zo dat de initiatiefnemer in zijn voorstellen een vergelijkbaar rechterlijk verwijzingssysteem heeft willen vastleggen. In de
nieuwe praktijk die hem voor ogen staat maken partijen gezamenlijk een
afweging omtrent welke methode van conflictbeslechting in hun situatie
de meest voor de hand liggende is, waarbij mediation door hem in dit
verband als vanzelfsprekende eerste optie is gepositioneerd ingeval het
conflict een relationele dimensie kent. Indien partijen dan toch voor een
rechterlijke procedure kiezen zullen zij daarvoor zwaarwegende
argumenten hebben en in dat geval wordt van de advocaat die het
verzoekschrift of de dagvaarding indient verlangd om daarin met redenen
omkleed duidelijk te maken waarom niet voor mediation is gekozen. In
een dergelijke geval is de rechter op grond van het in artikel 22a Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering opgenomen rechtsvermoeden er
niettemin onverminderd toe gehouden om ervan uit te gaan dat het
geschil zich beter in mediation laat oplossen maar heeft hij wel de ruimte
om de zaak toch in behandeling te nemen als partijen hem ervan hebben
overtuigd dat mediation in hun specifieke situatie niet de aangewezen
weg is om tot oplossing van hun geschil te komen. De initiatiefnemer gaat
1

Zie J.B.M. Vranken in diens Algemeen Deel 3 van de Asserreeks, Deventer: Kluwer 2005, p.
1–120.
2
F. Glasl, Vrijwilligheid of willigheid van mediation?, Tijdschrift Conflicthantering 2014/4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

3

ervan uit dat het niet of erg weinig zal voorkomen dat een rechter partijen
alsnog naar een mediator zal verwijzen indien zij hun zaak bij hem
aanhangig hebben gemaakt omdat hij erop vertrouwt dat de advocaten
van partijen in dat geval tezamen met hen een weloverwogen en door
partijen gezamenlijk gedragen afweging zullen hebben gemaakt om toch
voor een rechterlijke procedure te kiezen. Anders is het indien een partij
eenzijdig een rechterlijke procedure start zonder dat mediation serieus is
overwogen laat staan beproefd: een dergelijke partij mag er uiteraard wel
op rekenen dat de rechter hem zonder veel plichtplegingen naar
mediation zal verwijzen.
Met de aan het woord zijnde leden is de initiatiefnemer van mening dat de
registermediator geen partij is in de zaak die partijen onder diens leiding
bespreken en waarvoor zij tot een oplossing trachten te komen en dit
brengt mee dat in artikel 292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is
vastgelegd dat de registermediator het verzoekschrift namens de partijen
indient bij de in dit artikel bedoelde bijzondere rechter. Het is derhalve zo
dat partijen de jure hun geschil zelf aan de desbetreffende rechter
voorleggen, daarbij geholpen door de registermediator, waarmee de
initiatiefnemer de hiertoe strekkende suggestie van de Raad voor de
Rechtspraak heeft overgenomen.
Op grond van de opleidingseisen die aan de registermediator worden
gesteld in en krachtens de Wet registermediator zullen registermediators
goed in staat zijn om de kwesties die partijen aan de mediationrechter
wensen voor te leggen zodanig te formuleren dat de laatste in staat zal
zijn om op verantwoorde wijze een beslissing te nemen; aangenomen
mag in dit verband worden dat dit thema bijzondere aandacht zal krijgen
in opleidingen voor registermediators en dat ook modellen voor dergelijke
verzoekschriften met daarop toegesneden toelichtingen zullen worden
ontwikkeld. Ook kan deze rechter in uitzonderingsgevallen verzoeken dat
nadere gegevens worden verstrekt indien hij van oordeel is over
onvoldoende informatie te beschikken om een beslissing te kunnen
nemen, dan wel indien het verzoekschrift niet voldoende duidelijk is. In
een recent nader overleg met de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak heeft de initiatiefnemer voorts de toezegging aan de Raad gedaan
om in een nota van wijziging de onderhavige rechter een enigszins
ruimere bevoegdheid te geven om – indien deze dit noodzakelijk acht om
tot een verantwoorde beslissing te komen –, af te wijken van de door
partijen gegeven instructie.
Indien partijen tijdens hun mediation een beslissing nodig hebben over
bijvoorbeeld een juridische kwestie, hebben zij er belang bij dat deze
beslissing op zo kort mogelijk termijn beschikbaar is om het in de
mediation opgebouwde momentum niet te verliezen. Vanuit dit
perspectief bezien is een periode van zes weken eigenlijk al te lang. De
Raad voor de Rechtspraak heeft echter aangegeven dat een kortere
periode te veel druk op de kwaliteit van de desbetreffende beslissing zou
leggen maar dat een termijn van zes weken een goed werkbare periode is.
De initiatiefnemer wil erop wijzen dat in deze procedure veel tijd wordt
bespaard in vergelijking met een juridische procedure doordat deze
geheel langs digitale weg verloopt en er geen zittingen worden gehouden
waardoor heel veel «procedurele ruis» wordt vermeden. Zo mogelijk nog
belangrijker is echter nog dat de rechter een verzoekschrift krijgt
voorgelegd waarin beide partijen gezamenlijk helder hebben geformuleerd over welk(e) punt(en) zij een beslissing zouden wensen, waar in een
reguliere procedure vaak veel, tijd moet worden besteed aan het
vaststellen van de punten waarover partijen het oneens zijn en waarover
mitsdien een beslissing moet worden genomen. Dit aspect brengt mee
dat de motivering van diens beslissing door de rechter ook korter en
bondiger kan zijn zonder dat echter aan zeggingskracht en kwaliteit
behoeft te worden ingeboet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

4

De initiatiefnemer ziet niet dat de onderhavige procedure tot een
uitholling van de rechterlijke macht zou leiden. Deze biedt integendeel
veeleer een eigentijdse mogelijkheid aan partijen om de rechter in te
schakelen daar waar deze een echte bijdrage kan leveren aan de oplossing
van hun conflict, welke oplossing zij verder geheel in eigen hand houden
omdat de gevraagde interventie van de rechter plaatsvindt binnen het
kader van een mediation. De initiatiefnemer meent in het licht van het
voorgaande dat geen sprake is van een verzwaring van de druk op de
rechterlijke macht nu het hier een zeer efficiënte procedure betreft die een
minimaal beslag legt op de tijd van een rechter in vergelijking met een
gewone procedure.
Daarnaast zal het ook niet zo zijn dat partijen die een beslissing hebben
gevraagd aan deze rechter diens beslissing zouden kunnen negeren. De
beslissing van een rechter als hier bedoeld zal in gevallen waarin partijen
deze niet integraal overnemen immers dienen als een legal opinion die
partijen zullen verdisconteren tijdens het zoeken naar de norm als bedoeld
in de definitie van mediation in de Wet registermediator en deze
beslissing zal derhalve in alle gevallen invloed hebben op de uitkomst van
de mediation.
De initiatiefnemer deelt de mening van de aan het woord zijnde leden dat
het onwenselijk zou zijn indien dezelfde rechtsvraag twee keer aan
dezelfde rechter zou worden voorgelegd maar denkt dat deze situatie
eenvoudig zal kunnen worden voorkomen nu zaken digitaal worden
geregistreerd en het management van een rechtbank bij het indienen van
een verzoekschrift dan wel dagvaarding in een reguliere zaak zal kunnen
vaststellen dat door partijen in een eerder stadium een verzoekschrift als
bedoeld in artikel 292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is
ingediend. De initiatiefnemer wijst er in dit verband op dat de vraag die in
de procedure van artikel 292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
door partijen aan de rechter werd voorgelegd niet noodzakelijkerwijs
gelijkluidend zal zijn aan de vraag die door hen na afloop van de
mediation aan de reguliere rechter wordt voorgelegd. Ook acht hij het
weinig waarschijnlijk dat deze situatie waarin twee maal een vergelijkbare
vraag aan de rechter wordt voorgelegd zich in de praktijk anders dan zeer
sporadisch zal voordoen: indien partijen in een mediation een beslissing
hebben gevraagd aan de mediationrechter zullen zij immers vrijwel altijd
in staat zijn om met behulp van de registermediator – en indien deze zijn
ingeschakeld: hun advocaten – in de lopende mediation tot een voor hen
beiden acceptabele oplossing te komen.
Het idee achter de door het voorstel geïntroduceerde procedure van de
mediationrechter is dat indien partijen tijdens een mediation aanlopen
tegen een juridische vraag die de voortgang van de mediation bemoeilijkt,
zij deze vraag kunnen laten oplossen door een reguliere rechter, zij het dat
deze in een andere, het mediationproces ondersteunende gedaante
opereert. Zoals gezegd staat tijdens een mediation centraal dat partijen
hun eigen norm(en) (her)vinden die hen in staat stellen een oplossing te
vinden voor hun conflict. Hier hoort niet bij dat de beslissing van de
mediationrechter een bindend karakter heeft. Ook indien een mediation
eindigt zonder dat een oplossing is gevonden, dient het partijen vrij te
staan zelf te besluiten of zij de desbetreffende beslissing van de mediationrechter geheel of gedeeltelijk overnemen. Indien deze beslissing
automatisch bindend zou worden bij het voortijdig beëindigen van de
mediation zou dit gegeven een zeer nadelige invloed hebben op de
vrijheid van partijen zelf te bepalen of tijdens de mediation al dan niet een
oplossing is gevonden, welke vrijheid een essentieel aspect vorm van
mediation, om welke reden deze ook is vastgelegd in het vijfde lid van
artikel 424a Boek 7 Burgerlijk Wetboek. Wel kunnen partijen voorafgaand
aan het indienen van het verzoekschrift aan deze rechter vanzelfsprekend
overeenkomen dat diens beslissing voor hen bindend zal zijn. Ook indien
partijen niet tot overeenstemming zijn gekomen tijdens een mediation

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

5

kunnen zij desgewenst evenzeer besluiten om hun geschil integraal voor
te legen aan de rechter ex artikel 292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en dan vooraf overeenkomen dat diens oordeel voor hen bindend
zal zijn.
Het voorgaande brengt mee dat de initiatiefnemer niet heeft overwogen
om de uitspraak van de onderhavige rechter een bindend karakter te
geven dan wel te regelen dat een arbitraal vonnis wordt gegeven.
Mediation zoals in de voorstellen geregeld is een proces waarin partijen
zich bezighouden met het verduidelijken van de verhoudingen en het
herstellen van de relatie en hun communicatie maar evenzeer met het
vinden van een oplossing voor hun zakelijke of juridische geschil en
daarom is het in de ogen van de initiatiefnemer noodzakelijk dat zij in dit
proces desgewenst kunnen worden ondersteund door een rechter doch
moet het anderzijds niet zo zijn dat deze op enig moment het initiatief van
hen overneemt.
De initiatiefnemer dankt de leden van de SP-fractie voor de door hen
gestelde vragen en deelt hun opvatting dat de gang naar de rechter altijd
voor iedereen open moet blijven staan. Wel ziet de initiatiefnemer een
juridische procedure meer als een ultimum remedium gezien de vele
nadelen die daaraan kunnen zijn verbonden in termen van kosten,
tijdsduur en relatiebehoud maar ook in aanmerking nemend het procesrisico en het feit dat partijen hun conflict uit handen geven en niet zelf
verantwoordelijkheid dragen voor het oplossen daarvan.
Zoals de initiatiefnemer ook uiteen heeft gezet in zijn nota naar aanleiding
van het verslag ter zake van het eveneens door hem ingediende voorstel
betreffende de Wet registermediator meent hij dat zijn voorstel de
toegang tot het recht in het algemeen gesproken juist vergroot doordat
aan partijen in een mediation waarin ook juridische kwesties aan de orde
zijn de rechtsnormen worden aangereikt en zij daarmee zelf aan het werk
gaan door deze indien zij dit wensen over te nemen dan wel aan te passen
aan hun specifieke situatie. Op een congres in Verona werd dat recentelijk
nog treffend samengevat als: «ritorno a una giustizia di prossimità»
oftewel: door mediation keert het recht weer terug bij partijen.
In antwoord op de vraag van deze leden kan de initiatiefnemer bevestigen
dat indien zijn voorstellen het positieve effect zullen sorteren dat hij
verwacht, de kosten van rechtspraak in elk geval zullen dalen, evenals de
kosten van rechtsbijstand. Wat betreft de kosten van rechtsbijstand heeft
de raad voor rechtsbijstand bevestigd dat met de zogenoemde mediationtoevoegingen gemiddeld een aanmerkelijk lager bedrag is gemoeid dan
met toevoegingen in het kader van juridische procedures. Indien
geschillen worden opgelost door mediation (met een slagingspercentage
tussen de 60 en 80% lukt dat ook al in de praktijk) zal de raad per saldo
goedkoper uit zijn. Dit biedt besparingsmogelijkheden. Het is daarnaast
juist dat er ook een mogelijkheid is om met een advocaat aan een
mediation te beginnen, waarbij zowel de advocaat als de mediator in
aanmerking komt voor financiering. In complexe zaken acht initiatiefnemer dat ook van belang: hierdoor wordt de benodigde expertise ingezet
en kan het geschil effectief worden opgelost. Initiatiefnemer gaat ervan uit
dat de raad daartoe criteria zal opstellen. Ook hier geldt weer dat een
mediation ook met bijstand van advocaten goedkoper is dan een
gerechtelijke procedure waarbij advocaten in veel gevallen verplicht zijn.
Initiatiefnemer heeft er ook goede nota van genomen dat de raad over de
wetsvoorstellen enthousiast is. Initiatiefnemer heeft niet de suggestie van
de raad tot invoering van een extra prikkel in de vorm van een proceskostenveroordeling overgenomen. Dat vereist meer onderzoek en een
nauwkeurige en zorgvuldige afweging omdat dit de toegang tot de rechter
kan belemmeren. Dat is niet de bedoeling van initiatiefnemer.
De initiatiefnemer moet erop wijzen dat het als Kamerlid niet aan hem is
om te bepalen of de van regeringswege aangekondigde bezuinigingen op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

6

de gesubsidieerde rechtsbijstand alsmede de door de Minister voorgestelde maatregelen ter zake van de verhoging van de griffierechten
achterwege zouden kunnen blijven indien alternatieve geschillenbeslechting en in het bijzonder mediation verder gestimuleerd zouden
worden.
De initiatiefnemer dankt de leden van de CDA-fractie voor hun inbreng en
de door hen uitgesproken waardering voor zijn inspanningen die hebben
geleid tot de voorliggende initiatiefwetsvoorstellen. Daarnaast verheugt
het hem dat deze leden hun steun uitspreken voor een van de uitgangspunten die aan de voorstellen ten grondslag liggen, te weten de gedachte
dat burgers, bedrijven en overheden zoveel mogelijk zelf hun conflicten
beslechten zonder de gang naar de rechter te maken.
Hoewel het initiatiefnemer aan middelen ontbreekt om een gedetailleerde
berekening te maken van de te verwachten besparingen, ligt het voor de
hand dat er besparingen zullen worden gerealiseerd, afhankelijk van de
mate waarin de wetsvoorstellen bereiken wat beoogd wordt. Initiatiefnemer heeft daarom ook af gezien van het betrekken van ACTAL bij zijn
voorstellen. Er zijn geen hogere kosten voorzien en de gehele regeling is
zo efficiënt mogelijk geformuleerd. Ter voorkoming van administratieve
lasten wordt er niet voor gekozen om een publiekrechtelijke beroepsorganisatie te belasten met de uitvoering van de wetsvoorstellen. Zoals uit de
voorbeelden in de advocatuur, gerechtsdeurwaarders en het notariaat
blijkt, zijn daar hoge kosten mee gemoeid en vaak extra regulering, in de
vorm van onder meer verordeningen. De keuze voor de uitwerking van de
wetsvoorstellen in een algemene maatregel van bestuur garandeert dat
snel en effectief wijzigingen kunnen worden doorgevoerd.
De initiatiefnemer neemt hier graag de indruk weg die de aan het woord
zijnde leden hebben gekregen en die inhoudt dat het bevorderen van de
toepassing van formele mediation voor hem een doel op zich zou zijn. Wat
initiatiefnemer met deze voorstellen beoogt is het creëren van een
volwaardig alternatief voor rechtspraak en dit doel brengt mee dat een
aantal waarborgen wordt geformuleerd en een duidelijk juridisch kader
wordt gegeven. Dit neemt echter uiteraard niet weg dat alle bestaande
vormen van conflictbeslechting – van zeer informeel zoals bijvoorbeeld
buurtbemiddeling tot formeel zoals bijvoorbeeld arbitrage – onverminderd beschikbaar blijven en de initiatiefnemer het zou toejuichen
indien burgers, bedrijven en overheden volop gebruik blijven maken van
deze mogelijkheden. Kort gezegd wordt mediation door het onderhavige
voorstel derhalve alleen bevorderd in relatie tot rechtspraak. Het is
initiatiefnemer tijdens de vele bijeenkomsten die omtrent zijn voorstellen
zijn georganiseerd gebleken dat er in de praktijk veel steun bestaat voor
zijn gedachte om mediation te voorzien van een betere wettelijke basis en
een kwaliteitssysteem vorm te geven. Daarmee wordt bereikt dat de nu
bestaande onduidelijkheden op een aantal terreinen tot het verleden
behoren en wordt voor burgers, bedrijven en overheden veel transparanter wat zij van een registermediator mogen verwachten en waar zij
deze op kunnen aanspreken.
De introductie van de registermediator als vormgegeven in de wetsvoorstellen laat echter onverlet dat partijen onverminderd zullen kunnen
blijven kiezen voor andere vormen van mediation of bemiddeling en voor
andere vormen van conflictbeslechting zoals de gewone rechter.
Deze leden vragen zich af of er nadelen zijn verbonden aan meer dwang
waar het betreft de toepassing van mediation. De initiatiefnemer ziet niet
dat aan het bevorderen van de toepassing van mediation nadelen zouden
zijn verbonden. Het door hem voorgestane systeem leidt er juist toe dat
door partijen zorgvuldig wordt afgewogen welke route door hen zal
worden bewandeld als het gaat om de oplossing van hun conflict en zorgt
ervoor dat zij bekend worden met de voordelen van mediation als het
logische alternatief voor de traditionele rechtspraak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

7

In antwoord op de vraag van de aan het woord zijnde leden naar de rol
van het beginsel vrijwilligheid in mediation verwijst de initiatiefnemer
naar het eerder in deze nota al genoemde recente artikel van prof. Glasl
waarin deze stelt dat de gedachte van volledige vrijwilligheid als
voorwaarde voor mediation berust op ideologische grondslagen en dat –
indien een zodanige absolute maatstaf zou worden aangelegd – er maar
voor weinig conflicten een constructieve oplossing zou worden gevonden
door partijen in een mediation, dit terwijl mediation het vinden van
constructieve oplossingen juist bevordert.3 Glasl betoogt op grond van
onderzoek en grote praktijkervaring dat het er veeleer om gaat of er bij
cliënten een toereikende bereidheid bestaat omdat het er uiteindelijk om
gaat of cliënten willens zijn om met een mediation te beginnen en ze zich
bewust zijn van de voordelen die mediation biedt. Vervolgens zal in de
meeste gevallen door de kwaliteit van de mediation – en daarmee de
kwaliteit van de mediator – de «willigheid» bij partijen groeien omdat
dezen zich echt bewust zijn geworden van de voordelen die zijn
verbonden aan een mediation en zullen partijen de verantwoordelijkheid
op zich nemen voor hun gedrag en de gevolgen daarvan in een conflict en
zich gaan inzetten voor een oplossing die evenzeer recht doet aan de
belangen van de wederpartij als aan de eigen belangen.
Deze relativering van het belang van vrijwilligheid is een overtuigende in
de opvatting van de initiatiefnemer en wordt door hem onderschreven.
Hieruit vloeit voor de initiatiefnemer voort dat het zaak is dat een
mediation wordt gestart zodat het door prof. Glasl beschreven proces op
gang kan worden gebracht en in het door hem ingediende voorstel zijn
met dit doel voor ogen daarom mechanismen ingebouwd die de door
Glasl bedoelde willigheid bij partijen ten opzichte van het mediationproces doen vergroten. In de zienswijze van de initiatiefnemer wordt het
uitgangspunt van vrijwilligheid dan ook niet aangetast door het voorstel
maar wordt dit beginsel juist ondersteund omdat aan partijen de
gelegenheid wordt geboden echt te bepalen hoe zij zich tot mediation
verhouden, waarmee wordt voorkomen dat een mediation niet van start
kan gaan omdat in principiële termen over een absolute vorm van
vrijwilligheid wordt gesproken; de initiatiefnemer acht een dergelijke
opstelling in strijd met de belangen van veruit de meeste partijen in een
conflict.
De initiatiefnemer hecht eraan hier nogmaals uit te spreken dat de
desbetreffende mechanismen echter niet tot doel hebben om de toegang
tot de rechter in te perken maar daarmee wordt nagestreefd dat partijen
vaker dan thans het geval is uitkomen bij de mediationmethode omdat
deze in vergelijking tot de reguliere rechterlijke procedure hoge ogen
gooit als het gaat om relatiebehoud, effectiviteit, het dragen en uitvoeren
van de gemaakte afspraken en deze efficiënter is als het gaat om kosten
en de hoeveelheid tijd en energie die gemoeid is met het komen tot een
oplossing voor het conflict. Daarnaast meent initiatiefnemer dat mediation
het voordeel heeft dat partijen primair zelf de verantwoordelijkheid nemen
voor de oplossing van hun conflict of geschil.
Tot slot is de initiatiefnemer van oordeel – zoals eerder in deze nota al
opgemerkt – dat mediation de toegang tot het recht vergroot en durft hij
eveneens de stelling te verdedigen dat het onderhavige voorstel de
toegang tot de rechter zelfs vergroot omdat partijen die voor mediation
kiezen daarbinnen de mogelijkheid hebben om tegen zeer lage kosten een
eenvoudig en snel toegankelijke, volwaardige rechter te raadplegen.
Wat betreft de vraag van deze leden of niet beter gekozen had kunnen
worden voor de termen «bemiddeling» en « bemiddelaar» in plaats van
«mediation» en «mediator» merkt de initiatiefnemer op dat in 2009 in de
Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding ervoor

3

F. Glasl, Vrijwilligheid of willigheid van mediation?, Tijdschrift Conflicthantering 2014/4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

8

is gekozen om de term «mediator» te gebruiken4 teneinde verwarring met
«bemiddelaar» te voorkomen nu de bemiddelingsovereenkomst is
gedefinieerd in artikel 425 e.v. Boek 7 Burgerlijk Wetboek en deze ziet op
opdrachtverhoudingen zoals die bijvoorbeeld bestaan tussen een
verkoper van een woonhuis en diens makelaar. Voorts is het zo dat
«mediation» en «mediator» inmiddels min of meer ingeburgerde
begrippen zijn zoals deze leden ook opmerken.
De initiatiefnemer dankt de leden van de fractie van de ChristenUnie voor
hun vragen en het onderschrijven van de door de initiatiefnemer voor het
onderhavige voorstel gekozen uitgangspunten die inhouden dat partijen
primair een eigen verantwoordelijkheid hebben voor het oplossen van
hun conflict en dat een buitengerechtelijke oplossing, eventueel met
behulp van een onafhankelijke derde, in veel gevallen de voorkeur
verdient boven de gang naar de rechter.
Refererend aan hetgeen al is gezegd in deze nota benadrukt de initiatiefnemer opnieuw dat hij met zijn voorstel juist wil voorkomen dat juridisering van mediation plaats zal vinden. Vranken wijst ook op dit gevaar in
diens al geciteerde werk5 waarin hij betoogt dat het paradoxale van de
onvoorwaardelijke inzet in mediation op kleinschaligheid en menselijke
maat is dat, zodra zij in verbinding wordt gebracht met het recht, zij deze
onvoorwaardelijke inzet voor een deel moet opgeven. Vranken bedoelt
hiermee onder meer dat indien rechtsnormen worden gebruikt tijdens de
onderhandelingsfase in een mediation – en het recht wordt in mediation
vaak gebruikt als bron van objectieve normen – en deze de daarin te
vinden oplossing mede gaan bepalen, daarmee ook het juridisch
interpretatiekader dat in de desbetreffende rechtsregels ligt besloten
wordt geaccepteerd.
Initiatiefnemer acht het zeker niet ondenkbaar dat deze door Vranken
bedoelde ontwikkeling zich kan gaan voordoen en meent zelfs dat
rechtsregels op dit moment vaak nog veel te bepalend zijn voor de
uitkomst van een mediation; dit is ongewenst omdat – zoals ook in de
definitie van mediation die in het voorstel voor de Wet registemediator is
opgenomen – in mediation essentieel is dat partijen hun eigen norm(en)
(her)vinden en zij daartoe in een veilige setting een grote speelruimte ter
beschikking moeten hebben. Het is weliswaar zo dat het juridisch kader
dat in een specifieke zaak aan de orde kan zijn in de mediation besproken
moet worden teneinde te bereiken dat partijen tot informed consent
kunnen komen. Deze shadow of the law mag echter nooit een overheersende rol krijgen, tot een slagschaduw worden, omdat anders het
speelveld al heel snel fors wordt verkleind. Initiatiefnemer is ook doende
een initiatiefwetsvoorstel voor te bereiden op het terrein van partneralimentatie en ontleent daaraan het voorbeeld dat het voorgaande naar hij
meent eenvoudig verduidelijkt. In de huidige wetgeving ter zake van
levensonderhoud na echtscheiding (partneralimentatie) bevat de wet als
richtinggevende rechtsnormen respectievelijk de normen behoeftigheid,
behoefte en draagkracht. Deze relatief open normen maken partijen
duidelijk dat de vigerende maatschappelijke opvatting omtrent het
nahuwelijks levensonderhoud is dat een gewezen echtgenoot om in
aanmerking te komen voor een bijdrage in het levensonderhoud van de
andere echtgenoot redelijkerwijs niet in staat moet worden geacht om in
het eigen levensonderhoud te voorzien (de norm van behoeftigheid) en
vervolgens wordt – indien aan deze norm wordt voldaan – bezien op
welke wijze de behoeftigheid van de desbetreffende echtgenoot zich
verhoudt tot de draagkracht van de andere echtgenoot. In de huidige
rechtspraktijk ziet men echter dat de interpretatie van de bedoelde
normen heeft geleid tot een vrij gecompliceerd rekensysteem – de
4
5

Zie artikel 818 lid 2 Wetboek van burgerlijke Rechtsvordering.
J.B.M. Vranken, Algemeen Deel 3 van de Asserreeks, Deventer: Kluwer 2005, p. 140.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

9

zogenaamde Tremanormen - waardoor niet een gesprek over de toepasselijkheid en invulling van de desbetreffende normen in de voorliggende
zaak wordt gevoerd maar vrijwel direct wordt overgestapt op het maken
van berekeningen die zouden aangeven waarop de ene echtgenoot
«recht» heeft en waartoe de andere echtgenoot mitsdien «verplicht» zou
zijn. Initiatiefnemer acht deze situatie – waarin een door de rechterlijke
macht ontwikkeld hulpmiddel – de Trema-rekensystematiek – de door de
wet gegeven rechtsnormen ver in de schaduw stelt al zeer ongewenst
buiten de context van mediation en a fortiori binnen mediation. Dit
voorbeeld kan eenvoudig met meer voorbeelden voor andere rechtsgebieden worden aangevuld.
Deze reële bedreiging van mediation kan in de visie van de initiatiefnemer
op tamelijk eenvoudige wijze worden tegengegaan door een vrij strikte
scheiding aan te brengen tussen het reguliere rechtssysteem enerzijds en
mediation anderzijds. In mediation dienen alleen de objectieve rechtsnormen een plek te hebben en moet te allen tijde worden voorkomen dat
met de rechtsnormen ook het in het reguliere rechtssysteem gehanteerde
interpretatiekader en de daar geldende procedurele regels worden
binnengehaald. Met zijn voorliggende voorstel – en met het voorstel
betreffende de Wet registermediator – heeft initiatiefnemer precies dit
willen doen: het aanbrengen van een scheiding tussen het reguliere
rechtssysteem aan de ene kant en mediation aan de andere kant.
Daarnaast heeft hij met dit voorstel de wrijvingspunten tussen beide
willen oplossen en daarom regels opgesteld ter zake van onder meer
verjaring, vertrouwelijkheid, juridische vrijblijvendheid, de mediationovereenkomst en de afdwingbaarheid van de vaststellingsovereenkomst door
middel van een executoriale titel. Initiatiefnemer beschouwt ook dit
gedeelte van het onderhavige voorstel als dejuridiserend van karakter
gezien het feit dat hiermee de bedoelde wrijvingspunten worden opgelost
en het in de praktijk duidelijk wordt binnen welk juridisch kader mediation
zich bevindt en hoe mediation zich in juridisch opzicht verhoudt tot het
reguliere rechtssysteem.
Ook de creatie van de rechter die wordt bedoeld in artikel 292 Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering betreft in de ogen van de initiatiefnemer
een aspect van dejuridisering. Door de eenvoudige, goedkope en snelle
beschikbaarheid van deze volwaardige rechter in een mediation wordt
bereikt dat juridische knopen effectief en efficiënt kunnen worden
doorgehakt, wordt een niet groter beroep op rechtspraak gedaan dan
noodzakelijk is en zullen vele reguliere juridische procedures worden
voorkomen. Deze mediationrechter zal een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan het effect dat de initiatiefnemer met zijn voorstellen wil
sorteren, te weten het realiseren van een situatie waarin mensen zelf
verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de oplossing van hun conflict.
Zij worden daarin – desgewenst – bijgestaan door een registermediator en
door deze rechter waardoor wordt bereikt dat er een ook in juridisch
opzicht volwaardige overeenkomst tot stand komt.
Eerder in deze nota is de initiatiefnemer al ingegaan op de rol van de
registermediator bij het indienen van een verzoekschrift aan de rechter ex
artikel 292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Hij merkt over dit
punt hier nog op dat het doorbreken van een bestaand procesmonopolie
in dit verband niet zijn drijfveer is geweest. Het gaat hem er uitsluitend
om dat partijen – daarbij geholpen door de registermediator – in staat
moeten worden gesteld om hun kwestie zelf voor te leggen aan de
desbetreffende rechter. Dat dit op verantwoorde wijze kan geschieden
heeft hij hiervoor al betoogd. Initiatiefnemer merkt nog op dat nu ook in
veel andere procedures geen verplichte bijstand van een advocaat is
voorgeschreven zoals in de kantongerechtsprocedure, in het bestuursrecht en in het fiscale recht. Voorts wijst hij erop dat het in staat stellen
van partijen in een mediation zelf hun verzoekschrift in te dienen bij deze
rechter via de registermediator eveneens een belangrijke bijdrage levert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

10

aan de door hem voorgestane en door de aan het woord zijnde leden
gewenste – verantwoorde – dejuridisering.
Samenvattend kan de initiatiefnemer de laatste vraag van de leden van
deze fractie beantwoorden door te melden dat hem bij het opstellen van
zijn voorstellen niets anders voor ogen heeft gestaan dan mediation de
ruimte te geven en de verdere ontwikkeling van mediation mogelijk te
maken en te bevorderen en de verschillende onderdelen van zijn voorstel
dragen daar alle aan bij.
Het alleen vastleggen van de uitgangspunten van mediation zou de
kwaliteit van mediation en mediators beslist niet garanderen en regelt ook
niet dat er tuchtrecht en een regeling voor toe- en uittreding is. Ook zou
door het enkel vastleggen van de uitgangspunten de bekendheid van
mediation niet toenemen en ontstaat er geen prikkel om over de toepassing van mediation na te denken. Daarom meent initiatiefnemer dat de
voorgestelde wettelijke regeling wenselijk, nuttig en noodzakelijk is.
2. Mediation als volwaardig alternatief
De initiatiefnemer verwijst de leden van de SP-fractie graag naar de
eerder in deze nota opgenomen passage betreffende de vrijwilligheid en
de daar aangehaalde visie op dit beginsel van prof. Glasl die door hem
wordt onderschreven. De door deze leden bedoelde onderhandelingsbereidheid wordt in zaken waarin er bij de partijen in een conflict aanvankelijk minder enthousiasme bestaat voor mediation in de grote
meerderheid van de gevallen bevorderd en vergroot zodat toch een
geslaagde mediation kan plaatsvinden.
Waar het betreft de door deze leden genoemde onderzoeken is het zo dat
deze inmiddels tien jaar oud zijn en mediation in de tussentijd een sterke
ontwikkeling heeft doorgemaakt waarbij het zich heeft kunnen positioneren als een in alle opzichten volwaardig alternatief voor rechtspraak en
daarnaast voordelen biedt die rechtspraak niet kan bieden.
3. Het potentiële bereik
De leden van de SP-fractie halen het onderzoek van SEO aan waaruit blijkt
dat burgers thans relatief onbekend zijn met mediation als middel om
geschillen op te lossen en waaruit tevens naar voren komt dat er op dit
moment een gebrek is aan transparantie als het gaat om de kwaliteit van
mediators. De desbetreffende uitkomsten van het SEO-onderzoek zijn
voor de initiatiefnemer mede de reden geweest om zijn voorstellen te
schrijven en hij meent dat hij met name met het voorliggende voorstel en
het voorstel betreffende de Wet registermediator erin is geslaagd om voor
beide gesignaleerde probleempunten goede oplossingen te vinden. De
initiatiefnemer acht de kostprijs van mediation niet een factor die een
belangrijke rol speelt bij de lage inzet van mediators op dit moment. In de
huidige praktijk komt een brede range van gehanteerde uurtarieven voor
die uitwaaiert van € 50,– per uur naar € 250,– per uur voor ervaren en
gespecialiseerde mediators. Ook als gekeken wordt naar alleen de hogere
uurtarieven meent de initiatiefnemer dat deze enerzijds veelal lager zijn
dan de uurtarieven die door ervaren en gespecialiseerde advocaten
worden gevraagd en dat het aantal uren dat van de diensten van een
mediator gebruik wordt gemaakt anderzijds meestal veel lager uitvalt.
Daarnaast zijn andere kosten die zijn verbonden aan een juridische
procedure in mediation niet aan de orde. De initiatiefnemer wijst er in dit
verband ook nog op dat het mogelijk is om voor mediation rechtsbijstand
aan te vragen op dezelfde wijze waarop dit mogelijk is ingeval van een
juridische procedure.
Initiatiefnemer was zelf jarenlang actief als advocaat en weet uit eigen
ervaring dat mediation niet scherp op het netvlies van de advocatuur
staat, waardoor belangrijke kansen worden gemist en niet altijd de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

11

belangen van de cliënt leiden tot een dringend advies om – mede ter
uitvoering van de gedragsregels voor advocaten die het beproeven van
een minnelijke regeling voorschrijven – een poging tot mediation te doen.
Het is essentieel dat op dit punt een paradigmaverschuiving optreedt.
De initiatiefnemer hecht eraan hier opnieuw duidelijk te maken dat zijn
voorstel niet een verplichting behelst om een mediation af te maken en –
als het erop aankomt – zelfs niet om een mediation aan te vangen maar
dat door hem een omslag wordt beoogd in de praktijk die inhoudt dat
partijen in een conflict gezamenlijk de beste oplossingsmethode voor hun
kwestie bespreken en in dat verband mediation serieus overwegen
waarbij zij goed worden voorgelicht over de grote voordelen die
mediation vaak heeft in vergelijking met rechtspraak. Daarmee is gezegd
dat mediation door het onderhavige voorstel wordt gestimuleerd doch
niet wordt opgelegd.
Hiertoe zal in de door artikel 22a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
genoemde situaties – maar ook daarbuiten – in de regel ten minste een
mediationgesprek worden gevoerd. Het gaat de initiatiefnemer erom dat
mediation echt in beeld komt als volwaardige oplossingsmethode voor
conflicten en derhalve een reële kans krijgt zoals ook deze leden
voorstaan.
In de afgelopen 15 tot 20 jaar is op allerlei wijzen geprobeerd om
mediation meer bekendheid te geven maar deze initiatieven zijn naar het
oordeel van de initiatiefnemer slechts ten dele geslaagd. Niet is bereikt
dat de volle potentie van mediation nu ook wordt benut. De initiatiefnemer meent dat dit doel slechts kan worden bereikt langs de weg van het
voorliggende wetsvoorstel.
Ter zake van de vraag van de aan het woord zijnde leden omtrent de
toegang tot de rechter verwijst de initiatiefnemer naar hetgeen hierover al
in deze nota door hem is betoogd. Hij herhaalt op deze plaats nog dat het
niet zijn oogmerk is om partijen weg te houden van de rechter maar om
mediation te positioneren als het logische alternatief wegens het grote
aantal aan deze oplossingsmethode verbonden voordelen in vergelijking
met de rechterlijke procedure.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar meer geactualiseerd
cijfermateriaal. Helaas is het voor initiatiefnemer niet mogelijk gebleken
deze gegevens te achterhalen. Mocht initiatiefnemer de gegevens alsnog
ontvangen, dan zendt hij deze graag toe aan de aan het woord zijnde
leden.
4. Europese ontwikkelingen
De leden van de SP-fractie vragen naar ontwikkelingen in Europa op het
gebied van het bevorderen van mediation. De meest recente ontwikkeling
naast de Europese mediationrichtlijn is de ODR en ADR richtlijn en
verordening waarmee de Kamer akkoord is gegaan. In Europa wordt
hiervan een stimulerende werking voor mediation verwacht, waarop
initiatiefnemer aansluit met het regelen van de kwaliteit van registermediators.
In reactie op de desbetreffende vraag van de leden van de SP-fractie
merkt initiatiefnemer op dat hij niet meent dat de Europese Commissie
mediation slechts zou zien als een middel om de overbelaste rechtspraak
te ontlasten. Dit aspect speelt in Europees verband weliswaar een
belangrijke rol maar met name de overwegingen die zijn opgenomen in
de Europese Mediationrichtlijn maken duidelijk dat de Europese
Commissie mediation ook ziet als een methode van het oplossen van
conflicten die in veel situaties betere aanknopingspunten biedt aan
burgers dan de reguliere rechtspraak kan bieden.
Initiatiefnemer is het met de aan het woord zijnde leden eens dat
mediation niet in alle gevallen een beter optie is dan rechtspraak maar
merkt tegelijkertijd op dat het beslist ook zo is dat rechtspraak in een groot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

12

aantal gevallen wordt toegepast in zaken waarvoor geldt dat deze beter
door mediation tot een oplossing zouden kunnen worden gebracht.
De initiatiefnemer beoogt – evenals de Europese Commissie met de
Europese Mediationrichtlijn – dat er veel meer gebruik wordt gemaakt van
mediation en hij heeft dit uitgangspunt concreet gemaakt door in zijn
voorliggende voorstel op te nemen dat mediation eerst wordt beproefd in
die zaken waarvan mag worden vermoed dat mediation daarvoor de
betere optie is in relatie tot reguliere rechtspraak en dit betreft in zijn ogen
in elk geval de zaken waarin een relationele dimensie aan de orde is.
Partijen in een dergelijke zaak zullen derhalve steeds serieus mediation
beproeven alvorens zij eventueel nog een gang naar de rechter maken,
waarmee het in de nieuwe situatie niet meer zo zal kunnen zijn dat de ene
partij voor de andere partij kan bepalen dat een gang naar de rechter zal
worden gemaakt.
5. Het totaalpakket aan wettelijke maatregelen
De leden van de SP-fractie vragen zich af of de initiatiefnemer zichzelf niet
tegenspreekt waar hij naar hun oordeel in het onderhavige voorstel
partijen enerzijds verplicht om gebruik te maken van mediation, terwijl hij
anderzijds meent dat het gezien de aard van mediation minder voor de
hand ligt partijen min of meer te verplichten daarvan gebruik te maken.
De initiatiefnemer meent dat deze tegenstelling niet aanwezig is omdat
zijn voorstel niet een harde verplichting omvat voor partijen in een conflict
om mediation te gebruiken. Anderzijds wil initiatiefnemer wel bereiken
dat mediation serieus wordt beproefd door partijen indien zij in een
conflict verkeren met een relationele dimensie op grond van de vele
voordelen die mediation in een dergelijke situatie in relatie tot rechtspraak
kan bieden. Initiatiefnemer verwijst hier naar de eerdere passages in deze
nota die door hem aan dit thema zijn gewijd en voegt daar op deze plaats
nog aan toe dat het systeem dat hij voorstaat – en dat in het voorliggende
wetsvoorstel is vastgelegd – meebrengt dat een einde wordt gemaakt aan
het fenomeen dat indien een partij in een geschil aan de andere partij
voorstelt om mediation te beproeven, de andere partij meent daar niet op
in te moeten gaan omdat hetzij het voorstel van de andere partij
afkomstig is en het daarom met een zekere achterdocht wordt bezien,
hetzij men het als een risico ervaart om gebruik te maken van mediation,
bijvoorbeeld omdat daarmee aanmerkelijk minder ervaring is opgedaan
dan met procederen en niet bekend is welke oplossingen in mediation tot
stand worden gebracht.6 Het voorstel van initiatiefnemer beoogt juist te
bewerkstelligen dat partijen in een conflict mediation als een vanzelfsprekend te zetten eerste stap gaan zien en als een kans in plaats van als
een risico. Daardoor is het waarborgen van de kwaliteit van registermediators ook essentieel.
Deze leden vragen de initiatiefnemer voorts te reageren op de kritiek van
de NOvA inhoudend dat het ongewenst is dat partijen de rechter zullen
moeten uitleggen waarom door hen is afgezien van mediation. De
initiatiefnemer deelt deze kritiek van de NOvA niet op grond van het feit
dat van partijen in een dergelijke, naar de verwachting van initiatiefnemer
overigens niet veel voorkomende situatie, slechts wordt verlangd om te
spreken over de door hen gemaakte afwegingen waar het betreft het
beproeven van mediation, alsmede over de procedurele aspecten – zoals
reeds geruime tijd de praktijk is als het gaat om zaken tussen een
werkgever en een werknemer die bij de kantonrechter aanhangig worden
gemaakt – en derhalve niet om inhoudelijke informatie uit een mediation

6

Op 9 september 2014 is door uitgeverij Kluwer het 0-nummer gepresenteerd van een nieuw
vaktijdschrift met de titel Nederlandse Mediation, waarin de uitkomsten van mediations
integraal zullen worden gepubliceerd en becommentarieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

13

met de rechter te delen ingeval door hen met een mediationtraject is
gestart doch dit vervolgens is afgebroken door een van hen of door hen
beiden.
De initiatiefnemer merkt verder op dat het niet zo is dat het Italiaanse
Constitutioneel Hof verplichte mediation in strijd heeft verklaard met het
grondwettelijk recht van toegang tot de rechter. Dit Hof heeft in diens
kennelijk door de aan het woord zijnde leden bedoelde uitspraak bepaald
dat de in Italië in eerste instantie gekozen wetgevingsroute via een
presidentieel decreet waarmee mediation in Italië voor een groot aantal
civiele zaken verplicht werd gesteld, niet de juiste route is bezien vanuit
grondwettelijk perspectief. Inmiddels is in Italië wel de juiste parlementaire wetgevingsroute gevolgd en is de verplichting mediation te
beproeven daarmee opnieuw van kracht geworden in dit land. De
initiatiefnemer veroorlooft zich er nog op te wijzen dat het Italiaanse
Constitutioneel Hof in diens genoemde uitspraak juist heeft overwogen
dat het invoeren van verplichte mediation niet in strijd is met de grondwettelijke bepaling van vrije toegang tot de rechter7, hetgeen naar het
oordeel van de initiatiefnemer ook begrijpelijk is in het licht van
overweging 14 uit de preambule van de hiervoor al genoemde Europese
Mediationrichtlijn, welke overweging luidt als volgt: Nationale wetgeving
die het gebruik van bemiddeling/mediation verplicht stelt, dan wel met
stimulansen of sancties bevordert, wordt door deze richtlijn geheel
onverlet gelaten, mits het de partijen daardoor niet wordt belet hun recht
van toegang tot de rechter uit te oefenen (...).
6. De Wet bevordering van mediation in het burgerlijk recht
De leden van de SP-fractie vragen zich af of de bepalingen uit het
voorliggende voorstel die meebrengen dat in een dagvaarding of
verzoekschrift dient te worden uitgelegd waarom mediation niet is gelukt
niet zal leiden tot het opnemen van een standaardclausule indien partijen
mediation gewoon niet willen. Hoewel de initiatiefnemer niet kan
uitsluiten dat zich een enkele keer een dergelijk geval zal voordoen is hij
niet bevreesd dat zich dit op grote schaal zal gaan voordoen omdat het
voorstel een wettelijk bewijsvermoeden omvat dat inhoudt dat voor een
groot aantal geschillen die een relationele dimensie kennen wordt
vermoed dat deze zich beter lenen voor mediation, hetgeen meebrengt
dat partijen niet met algemeen geformuleerde standaardformuleringen
het serieus beproeven van mediation zullen kunnen omzeilen indien zij
gewoonweg niet willen. Een rechter zou dan immers weinig tijd nodig
hebben om vast te stellen dat de desbetreffende partijen in strijd handelen
met een wettelijke voorschrift. Ook zou het dan zo zijn dat de beide
betrokken advocaten in de door deze leden bedoelde situatie rechtstreeks
in strijd handelen met artikel 3 van hun beroeps- en gedragsregels dat
luidt als volgt: De advocaat dient zich voor ogen te houden dat een
regeling in der minne vaak de voorkeur verdient boven een proces.
Initiatiefnemer acht moeilijk denkbaar dat een advocaat zich hiervoor zou
lenen en indien dit toch aan de orde zou zijn is hij in dat geval hierop
tuchtrechtelijk aanspreekbaar.
Met deze leden is de initiatiefnemer van oordeel dat het positief is dat
partijen tijdens een mediation desgewenst een bepaalde kwestie die hen
verdeeld houdt voor kunnen leggen aan de door artikel 292 wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering geïntroduceerde rechter. De zorg die door
deze leden wordt geuit waar het betreft de meerkosten die voor partijen
aan een dergelijke procedure zou zijn verbonden kan de initiatiefnemer
eenvoudig wegnemen door op te merken dat voor deze procedure geen
7

Vgl. G. De Palo en C. Massidda in M.A. Schonewille en F. Schonewille (eds.), The variegated
landscape of Mediation, a comparitive study of mediation regulation and practices in Europe
and the world, Eleven International Publishing, Den Haag, 2014, p. 220 en 221.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

14

verplichte bijstand van advocaten geldt en er tevens sprake is van een
laag griffierecht.
De initiatiefnemer meent dat met deze rechterlijke procedure niet het
procesmonopolie wordt doorbroken nu niet de registermediator toegang
tot deze rechter verkrijgt maar partijen zelf, zij het dat de registermediator
partijen zal begeleiden bij het opstellen van het desbetreffende verzoekschrift en deze het verzoekschrift zal toesturen aan de rechtbank. De
initiatiefnemer wijst er verder op dat ook in andere procedures zoals de
kantongerechtsprocedure en waar het betreft bestuursrechtelijke en
fiscale procedures partijen zelf hun verzoekschrift bij de rechtbank kunnen
indienen en geen verplichte bijstand van een advocaat is voorgeschreven.
Initiatiefnemer betreurt het dat de VNG de wetsvoorstellen niet ruimhartig
omarmt. Nu de wettelijke regeling voorziet in een evaluatiebepaling, zal
het eenvoudig zijn om te bezien of de wetten na enige tijd aanpassing of
aanscherping behoeven. Initiatiefnemer hoopt dat hij dan in de gelegenheid zal zijn het debat voort te zetten en eventuele aanpassingen in de
Kamer te bespreken.
Waar het de vraag van de leden van de CDA-fractie betreft naar een
mogelijke vertraging ter zake van een rechtsgang van partijen ten gevolge
van het wetsvoorstel merkt de initiatiefnemer op dat hij eerder verwacht
dat een rechtsgang sneller zal verlopen nu het onderhavige voorstel
meebrengt dat binnen mediation een bijzondere rechtsgang wordt
aangeboden die aanvullend is op mediation. Voor een nadere uiteenzetting van deze bijzondere rechterlijke procedure verwijst initiatiefnemer
naar hetgeen hieromtrent eerder is gezegd in deze nota.
De initiatiefnemer dankt de leden van de fractie van D66 voor hun inbreng
en bevestigt dat hun lezing van zijn wetsvoorstel die inhoudt dat de
autonomie van partijen meebrengt dat zij in beginsel gezamenlijk een
keuze moeten kunnen maken voor de oplossingsmethode voor hun
conflict juist is, hetgeen ook geldt voor hun constatering dat de initiatiefnemer in zijn voorstel mediation als vanzelfsprekende eerste optie
positioneert in conflicten die een relationele dimensie kennen. Het
voorgaande brengt verder inderdaad mee dat indien er tussen partijen
geen overeenstemming zou bestaan over de te volgen procedure, zij als
uitgangspunt eerst mediation zullen beproeven, evenals dit het geval is in
de hiervoor al besproken situatie waarin partijen beiden kiezen voor
rechtspraak met als enige motivatie dat zij niet voelen voor mediation,
ongeacht of hun conflict zich al dan niet beter door toepassing van
mediation zou laten oplossen.
Waar het betreft de verhouding tussen deze beoogde gevolgen van het
door hem ingediende wetsvoorstel en de vrije toegang tot de rechter waar
deze leden naar vragen verwijst de initiatiefnemer naar hetgeen hierover
al in ruime mate is opgemerkt in deze nota. Ook is eerder in deze nota de
vraag van de aan het woord zijnde leden naar de uitspraak van het
Italiaanse Constitutioneel Hof beantwoord. Zoals daar naar voren
gebracht heeft het Italiaanse Hof in tegenstelling tot wat deze leden
menen niet geoordeeld dat verplichte mediation in strijd zou zijn met het
grondwettelijk verankerde recht van vrije toegang tot de rechter. De
initiatiefnemer verschilt van mening met deze leden waar deze stellen dat
de Italiaanse wetgeving minder ver zou gaan dan zijn voorstel: in Italië is
destijds wettelijk geregeld dat mediation verplicht beproefd diende te
worden, terwijl de initiatiefnemer in zijn onderhavige voorstel geen
verplichting mediation te beproeven heeft opgenomen maar daarin heeft
bepaald dat partijen in goed overleg de oplossingsmethode voor hun
conflict bespreken waarbij mediation als vanzelfsprekende eerste optie is
gepositioneerd als het gaat om geschillen met een relationele dimensie.
Zoals de initiatiefnemer eveneens al heeft ingebracht stelt de Europese
Mediationrichtlijn expliciet dat nationale wetgevers een verplichting eerst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

15

mediation te beproeven alvorens de rechter te adiëren in hun wetgeving
kunnen opnemen omdat zich daartegen niets verzet zolang de toegang tot
de rechter niet illusoir wordt gemaakt. De initiatiefnemer is er zonder
meer vanuit gegaan dat de Europese wetgever daarbij heeft gedoeld op
het door deze leden aangevoerde Europees Verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en is tegen deze
achtergrond dan ook van oordeel dat zijn initiatiefwetsvoorstel – dat geen
verplichting tot mediation bevat als bedoeld door de Richtlijn – de door de
aan het woord zijnde leden bedoelde toetsing met glans zal doorstaan.
De initiatiefnemer zegt de leden van de SGP-fractie dank voor de door hen
gestelde vragen en kan bevestigen dat de door deze leden gegeven
samenvatting juist is. Hij kan weerspreken dat het door hem voorgestane
systeem waarin in beginsel eerst mediation wordt beproefd in geschillen
met een relationele dimensie tot het resultaat zou leiden als deze leden
schetsen. Het voeren van een eerste mediationgesprek waartoe het
voorstel in vele gevallen ten minste zal leiden biedt partijen de
gelegenheid om door de registermediator te worden voorgelicht over de
voordelen van mediation en uit buitenlands onderzoek blijkt dat deze
voorlichting alsmede motivering door de mediator ertoe leiden dat in een
groot percentage van de zaken waarin partijen niet uit overtuiging voor
mediation hadden gekozen, toch een positief resultaat werd bereikt. In het
eerder in deze nota aangehaalde artikel van prof. Glasl betoogt deze
eveneens dat ook indien de idealiter aanwezige vrijwilligheid bij partijen
grotendeels ontbreekt, er toch in veel gevallen sprake kan zijn van een
geslaagde mediation. Op deze plaats herhaalt de initiatiefnemer dat zijn
voorstel tevens meebrengt dat tijdens een mediation een beroep kan
worden gedaan op een speciale rechter die niettemin ook een overheidsrechter is op gelijke voet als de reguliere rechter, indien partijen een of
meer kwesties niet zelf blijken op te kunnen lossen en zij mitsdien een
beslisser nodig hebben. Hierdoor zal straks in veel gevallen voor partijen
de noodzaak ontbreken om de mediation te stoppen en naar de reguliere
rechter te stappen. Daaruit vloeit voort dat in de nieuwe situatie naar de
initiatiefnemer verwacht partijen eerder tijd zullen besparen dan dat zij
meer tijd kwijt zullen zijn in vergelijking met hoe het thans verloopt.
De initiatiefnemer deelt de opvatting van de aan het woord zijnde leden
dat het evenzeer van belang is om andere manieren om conflicten op te
lossen worden onderzocht door partijen. Zijn voorstel beoogt juist mede
om een dergelijk onderzoek van partijen te bevorderen. Dit doet hij door
van partijen te verlangen dat zij niet direct de stap naar de rechter maken,
maar eerst in gezamenlijk overleg de mogelijke oplossingswijzen voor
hun conflict bespreken, waaruit men vervolgens een keuze kan maken,
waarbij geldt dat mediation als vanzelfsprekende eerste optie in het
voorstel is opgenomen als het gaat om een geschil met een relationele
dimensie. Indien partijen in hun bedoelde overleg echter de keuze maken
voor het inschakelen van bijvoorbeeld een bindend adviseur of een
arbiter, legt het voorliggende voorstel deze partijen geen strobreed in de
weg. De initiatiefnemer heeft geen aanleiding gezien om een bredere
bepaling in zijn voorstel op te nemen als bedoeld door deze leden, omdat
hem niets anders voor ogen heeft gestaan dan de thans bestaande
zuigkracht van de gerechtelijke procedure te verminderen. Hij heeft
daarbij mediation als methode die een meer dan volwaardig alternatief
voor rechtspraak kan bieden gepositioneerd. Daarnaast is het zo dat
andere alternatieven voor rechtspraak in een eerste mediationgesprek
door de mediator ook aan de orde plegen te worden gesteld.
In antwoord op de vraag van deze leden naar de eerder in deze nota
besproken, door het voorstel geïntroduceerde mogelijkheid voor partijen
om binnen mediation (deel)vragen langs elektronische weg aan een
bijzondere rechter voor te kunnen leggen, licht de initiatiefnemer hier toe
dat het desbetreffende verzoekschrift niet slechts een of meer vragen zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

16

bevatten maar bijvoorbeeld ook een korte beschrijving van de context
waarin de vaag wordt gesteld en mogelijk enkele stukken die de zienswijzen van elk van de partijen die deze rechter inschakelen onderbouwen.
Het is in de ogen van de initiatiefnemer zo dat hiermee een adequate en
kortdurende procedure wordt geboden aan partijen in een mediation om
kwesties voor te leggen aan een volwaardige rechter tegen lage kosten.
Indien partijen echter van oordeel zouden zijn dat een volledige beoordeling door de rechter in een reguliere procedure de voorkeur heeft, staat
het hun vrij om voor een dergelijke procedure te kiezen, dan wel bijvoorbeeld voor de procedure van artikel 96 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, voor een bindend adviseur of voor een arbiter. De initiatiefnemer verwijst naar zijn eerdere bespreking van de onderhavige nieuwe
elektronische procedure in deze nota en zijn daarin tot uitdrukking
gebrachte opvatting dat de desbetreffende procedure niet ten koste
behoeft te gaan van rechtszekerheid en duidelijkheid zoals deze leden
mogelijk vrezen dat het geval is. Deze procedure sluit bovendien naadloos
aan bij het KEI-project van de rechterlijke macht.
7. Consultaties
Initiatiefnemer stelt het op prijs dat de leden van de CDA-fractie vragen
naar de wijze waarop initiatiefnemer bij deze wetsvoorstellen gebruik
gemaakt heeft van de vele adviezen die hij heeft ontvangen. Doel van
initiatiefnemer was om in Nederland echt verschil te kunnen maken met
deze wetsvoorstellen. Dat kan alleen als het draagvlak zo groot mogelijk
is. Daarom heeft initiatiefnemer ervoor gekozen om een internetconsultatie van de wetsvoorstellen te doen, voert hij overleg met de regeringscommissaris voor bestuursrecht, de diverse departementen en de
betrokken organisaties, waaronder die organisaties die naar hun aard
mogelijk vrezen voor de effecten van de wetsvoorstellen, zoals met name
de NOvA. Met vrijwel alle organisaties heeft een vruchtbare dialoog
plaatsgehad in de afgelopen jaren en dat heeft geresulteerd in de
onderhavige wetsvoorstellen die gemiddeld genomen op instemming van
de betrokken partijen kunnen rekenen. Uiteraard blijven er wensen
onvervuld. Veelal omdat het vervullen van die wensen weer stuit op
andere wensen van andere spelers in het veld. Alle kritiek weegt voor
initiatiefnemer zwaar, net zoals hij de vele complimenten die hij voor zijn
werk heeft ontvangen waardeert. Initiatiefnemer betreurt het bijvoorbeeld
dat de VNG de wetsvoorstellen niet ruimhartig omarmt. Nu de wettelijke
regeling voorziet in een evaluatiebepaling, zal het eenvoudig zijn om te
bezien of de wetten na enige tijd aanpassing of aanscherping behoeven.
Initiatiefnemer hoopt dat hij dan in de gelegenheid zal zijn het debat voort
te zetten en eventuele aanpassingen in de Kamer te bespreken.
II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel I
Boek 3 BW
Onderdeel A (artikel 3:316 BW)
De initiatiefnemer kan de vraag van de aan het woord zijnde leden van de
CDA-fractie of de registermediator in beginsel de persoon is die de in
artikel 316 Boek 3 Burgerlijk Wetboek bedoelde stuiting van de verjaring
van rechtsvorderingen ter zake van een conflict – waarvoor partijen
trachten om in mediation een oplossing te vinden –, ter sprake brengt
bevestigend beantwoorden. Het is daarom van belang dat de registermediator hierin is geschoold en tijdig advies inwint bij een specialist in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

17

complexe gevallen. De noodzaak daartoe vloeide al voort uit de wet
waarmee de Europese Mediationrichtlijn werd geïmplementeerd.
Onderdeel B (artikel 3:319 BW)
De vragen van de leden van de VVD-fractie betreffende het beëindigen
van de mediationovereenkomst ingeval gedurende drie maanden geen
handelingen van betekenis zijn verricht, beantwoordt de initiatiefnemer
als volgt. Bij de implementatie van de in deze nota eerder aangehaalde
Europese Mediationrichtlijn is uitgegaan van het opnieuw gaan lopen van
de verjaring indien er gedurende zes maanden door geen van de partijen
enige handeling is verricht. Door nu te spreken van beëindiging van de
mediation door de mediator indien er geen handelingen van betekenis zijn
verricht, lijkt er inderdaad een subjectief element in de beoordeling te
worden betrokken. Immers, niet langer volstaat het antwoord op de vraag
« is er een handeling verricht?» maar moet worden beoordeeld of de
handeling van enige betekenis is. Hiervoor is de mening van de registermediator doorslaggevend. Hij heeft tot taak te voorkomen dat de
mediation in een langdurige impasse verzandt. Een succesvolle mediation
vereist actieve betrokkenheid van beide partijen. Voorkomen moet worden
dat – zo de benodigde betrokkenheid ontbreekt – de mediation blijft
voortduren voor onbepaalde tijd en er aldus onduidelijkheid kan ontstaan
ten aanzien van het moment van aanvang van de nieuwe verjaringstermijn. Doordat hier gekozen is voor een actieve rol van de registermediator kan er een ondubbelzinnig aanvangsmoment voor de nieuwe
verjaringstermijn worden aangewezen. Met deze regeling wordt
voorkomen dat mediation wordt misbruikt om uitstel te bewerkstelligen.
Met betrekking tot de tweede opmerking van de aan het woord zijnde
leden neemt de initiatiefnemer aan dat deze leden met het door hen
gebruikte begrip facultatief bedoelen dat het in het zesde lid van artikel
424a Boek 7 Burgerlijk Wetboek om regelend recht zou moeten gaan in
plaats van om dwingend recht. De initiatiefnemer meent dat een
dergelijke wijziging tot een ongewenste situatie zou leiden. Het kan
immers zo zijn dat partijen formeel de mediation niet beëindigen en de
mediator dat ook niet doet, om wat voor reden dan ook, bewust dan wel
onbewust. In een dergelijk geval loopt de mediation gewoon door en
vangt er derhalve geen nieuwe verjaringstermijn aan, nu de algemene
regel dat de verjaring opnieuw aanvangt als er zes maanden lang geen
handelingen zijn verricht die onderdeel uitmaakt van de wet die de
genoemde Europese Richtlijn heeft geïmplementeerd, door de initiatiefnemer niet is overgenomen.
In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie merkt de
initiatiefnemer op dat de door deze leden bedoelde termijn van drie jaar
aansluit bij de verjaringstermijn die wordt gehanteerd in de hiervoor
genoemde Implementatiewet van de Europese Mediationrichtlijn. De
gedachte in deze richtlijn is dat partijen niet van mediation moeten
worden weerhouden doordat hun vordering tijdens mediation kan
verjaren. Deze gedachte heeft meegebracht dat de mediation de verjaring
stuit. Tegelijkertijd is het niet wenselijk dat de vorderingsgerechtigde door
de mediation en de stuiting van de verjaring beter af is dan hij zou zijn
zonder mediation. Degene tegen wie de vordering zich richt, moet niet
benadeeld worden doordat hij instemt met mediation. Om deze reden is
bepaald dat de nieuwe verjaringstermijn gelijk is aan de oorspronkelijke
maar niet meer dan drie jaar, tenzij de oorspronkelijke termijn zonder
stuiting nog niet zou zijn verstreken. De aanname van de aan het woord
zijnde leden dat de nieuwe verjaringstermijn altijd drie jaar bedraagt is
dus niet correct: de termijn is gelijk aan de oorspronkelijke verjaringstermijn maar ten hoogste drie jaar. Hierop is een uitzondering gemaakt
voor het geval de oorspronkelijke verjaringstermijn zonder de stuiting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

18

door de mediation drie jaar na beëindiging van de mediation nog niet zou
zijn verstreken, in dat geval geldt alsnog de oorspronkelijke verjaringstermijn. Hiermee wordt verzekerd dat de verjaring niet eerder intreedt
doordat gebruik is gemaakt van mediation. Initiatiefnemer volgde in dit
kader het advies van de Raad voor de rechtspraak op.
In reactie op de in dit kader gestelde vragen van de leden van de fractie
van de SGP merkt de initiatiefnemer op dat indien partijen onderling
overleggen, er in de regel nog wel sprake zal zijn van handelingen van
enige betekenis zodat het beëindigen van de mediation door de registermediator niet aan de orde is. Ook is denkbaar dat er door partijen extern
advies moet worden ingewonnen alvorens de mediation kan worden
voortgezet. Indien de mediationgesprekken hangende het beschikbaar
komen van het advies worden opgeschort, is er evenmin sprake is van het
moeten beëindigen van de mediation indien het opstellen van het advies
meer dan drie maanden in beslag neemt. Partijen zijn immers in
afwachting van het advies. De achterliggende gedachte bij het beëindigen
van de mediation door de registermediator is dat de mediation niet
langdurig in een impasse mag verkeren. Indien de mediation zich op een
doodlopend spoor bevindt en partijen gedurende een periode van drie
maanden geen concrete stappen hebben gezet om uit de impasse te
geraken, kan de mediator de impasse doorbreken door de mediation te
beëindigen.
Het afsluiten van een nieuwe mediationovereenkomst zou alleen
noodzakelijk zijn indien de mediation op de hier aan de orde zijnde grond
door de registermediator is beëindigd en partijen de mediation op een
later tijdstip toch wensen te hervatten. Gezien het feit dat het hier een
bepaling betreft die betrekking heeft op de procesorde in een mediation is
het niet wenselijk dat door partijen van deze bepaling kan worden
afgeweken en de initiatiefnemer ziet ook niet goed voor zich waarom dat
wenselijk zou kunnen zijn.
Artikel II
Boek 7 BW
Afdeling 2A de mediationovereenkomst (artikel 7:424a BW)
De leden van de VVD-fractie achten het naar aanleiding van het bepaalde
in artikel 424a lid 5 Boek 7 Burgerlijk Wetboek onwenselijk dat een
registermediator door diens mede-ondertekening van de mediationovereenkomst aansprakelijk zou worden voor de inhoud van de desbetreffende overeenkomst. De initiatiefnemer vermoedt dat de aan het woord
zijnde leden hier niet doelen op de mediationovereenkomst doch op de
vaststellingsovereenkomst, i.e. de overeenkomst waarin de door partijen
tijdens de mediation gevonden oplossingen worden vastgelegd en die
door de registermediator, geen partij zijnde bij deze overeenkomst, wordt
mede-ondertekend, waarmee door deze slechts wordt bevestigd dat de
partijen die de overeenkomst op een bepaalde dag in zijn aanwezigheid
hebben ondertekend ook inderdaad de partijen zijn die in de overeenkomst worden vermeld en dat hun handtekeningen door hen zelf zijn
gezet op basis van een vrije keuze daartoe en tot slot dat de desbetreffende partijen ook daadwerkelijk tot ondertekening van de vaststellingsovereenkomst wilden overgaan. De bedoelde mede-ondertekening van de
vaststellingsovereenkomst door de registermediator leidt er derhalve niet
toe dat deze partij wordt bij deze overeenkomst. In de visie van de
initiatiefnemer is een andere uitleg van de onderhavige passage niet
logisch, beschouwd in het geheel van de door hem voorgestelde
wetgeving en is aanpassing van de tekst op dit punt zoals kennelijk
voorgesteld door de door deze leden aangehaalde schrijver daarom niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

19

noodzakelijk of wenselijk. Overigens dient de registermediator er wel voor
in te staan dat de formulering van de vaststellings-overeenkomst helder is
en tot een executoriale titel kan leiden die ook executeerbaar is.
De leden van de fractie van D66 zien in de onderhavige mede-ondertekening van de vaststellingsovereenkomst door de registermediator
terecht een vorm van legalisatie alsmede de bevestiging door de
registermediator dat partijen in zijn aanwezigheid wilsovereenstemming
hebben bereikt omtrent hetgeen is vastgelegd in de vaststellingsovereenkomst. Een registermediator dient te voldoen aan de door en
krachtens de eveneens door de initiatiefnemer voorgestelde Wet
registermediator gestelde opleidings- en overige kwaliteitseisen en
beschikt daardoor naar het oordeel van de initiatiefnemer beslist over de
capaciteiten om het proces van besluitvorming in een mediation door
partijen te begeleiden en vast te stellen of door hen al dan niet wilsovereenstemming is bereikt ter zake van hetgeen in de vaststellingsovereenkomst is opgenomen. De initiatiefnemer wijst er in dit verband op dat de
taak van een registermediator in dezen vaak eenvoudiger is dan de
legalisatie door een notaris, nu de registermediator het gehele proces van
wilsovereenstemming heeft begeleid en meestal zelf de redacteur is van
de vaststellingsovereenkomst, terwijl aan notarissen in de meeste
gevallen wordt gevraagd om handtekeningen te legaliseren onder
documenten die door anderen zijn opgesteld. In de notariële literatuur
bestaat ook discussie over het antwoord op de vraag of een notaris zich er
niet inhoudelijker van zou moeten vergewissen dat hetgeen in het
document waarvoor de legalisatie van de handtekening van een partij aan
hem wordt verzocht, is opgenomen, daadwerkelijk overeenstemt met de
wil van de desbetreffende partij en deze de strekking daarvan begrijpt.
Wel is goed denkbaar dat de registermediator aansprakelijk kan worden
gehouden voor de inhoud van de vaststellingsovereenkomst dan wel voor
de wijze waarop deze is geredigeerd ingeval de registermediator degene
is geweest die de vaststellings-overeenkomst ook inhoudelijk voor
partijen heeft opgesteld. De initiatiefnemer acht dit geen onwenselijke
situatie maar veeleer een wenselijke, nu partijen ervan uit moeten kunnen
gaan dat degene die voor hen de vaststellingsovereenkomst opstelt dit op
kundige en professionele wijze doet. Initiatiefnemer ziet niet goed voor
zich hoe een dergelijke aansprakelijkheid zou kunnen leiden tot een
belemmering van het gebruik van mediation gezien het feit dat het
gebruik van mediation in zijn ogen juist wordt bevorderd door de
aansprakelijkheid van de registermediator voor een door hem opgestelde
vaststellingsovereenkomst. Indien het zo is dat een registermediator geen
aansprakelijkheid wenst te dragen voor de inhoud van de vaststellingsovereenkomst zal hij deze niet zelf moeten opstellen maar de desbetreffende taak uit handen moeten geven aan de mogelijk bij de mediation
betrokken advocaten of notarissen dan wel daartoe een geschikte
redacteur moeten inschakelen.
De leden van de SP-fractie vragen of emailcorrespondentie of sms-berichten ook onderdeel uit kunnen maken van de mediationovereenkomst. Ook
hier neemt de initiatiefnemer aan dat de desbetreffende leden doelen op
de vaststellingsovereenkomst die het resultaat is van een mediation en
niet op de overeenkomst van opdracht – de mediationovereenkomst –
waarmee de mediation aanvangt. In het vijfde lid van artikel 424a Boek 7
Burgerlijk Wetboek is vastgelegd dat partijen in een mediation alleen
gebonden zijn aan afspraken die door hen schriftelijk zijn vastgelegd en
ondertekend. Omdat het in de praktijk voorkomt dat partijen niet alle aan
tafel zitten in de fase van de mediation waarin tot afspraken wordt
gekomen, dan wel de mediation zich grotendeels via telefoongesprekken
en emailverkeer afspeelt moet het onderhavige schriftelijkheids-vereiste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

20

ruim worden geïnterpreteerd en kunnen daar ook elektronisch gemaakte
afspraken onder vallen. Teneinde hieromtrent volstrekte duidelijkheid te
hebben in elke individuele mediation is het sterk aan te bevelen dat de
registermediator tezamen met partijen afspraken maakt over wat wel en
niet onder het schriftelijkheidsvereiste valt en deze vervolgens worden
vastgelegd in de mediationovereenkomst dan wel in een tussentijdse
aanvulling daarop. Het is in alle gevallen zo dat partijen in een mediation
nimmer zijn gebonden aan daarin gemaakte mondelinge afspraken, tenzij
door hen uitdrukkelijk in de mediationovereenkomst is vastgelegd dat dit
anders is.
Ingeval partijen gebruik willen maken van mediation ten behoeve van
relatieherstel of emotioneel herstel en het doel van de mediation niet is te
komen tot een oplossing voor een zakelijk conflict ziet de initiatiefnemer
voor zich dat partijen ook gebruik kunnen maken van een andere vorm
van mediation dan de mediation die wordt aangeboden door de registermediator. Kiezen dergelijke partijen echter toch voor een registermediator
– die ook in die hoedanigheid optreedt –, dan zal door deze partijen en de
mediator ipso facto een mediationovereenkomst als bedoeld in artikel
424a Boek 7 Burgerlijk Wetboek dienen te worden gebruikt.
In antwoord op de vragen van de leden van de fractie van de SGP merkt
de initiatiefnemer op dat de bemiddelingsovereenkomst en de mediationovereenkomst zoals gedefinieerd in Boek 7 Burgerlijk Wetboek zien op
twee verschillende soorten opdracht. De bemiddelingsovereenkomst heeft
betrekking op bijvoorbeeld de verhouding tussen de verkoper van een
woonhuis en de door hem ingeschakelde makelaar: deze laatste aanvaardt
de opdracht om tussen de desbetreffende verkoper en de door de
makelaar te vinden koper van het woonhuis een koopovereenkomst tot
stand te brengen. Een bemiddelaar in deze zin werkt derhalve in opdracht
van één partij.
De mediationovereenkomst als gedefinieerd in artikel 424a Boek 7
Burgerlijk Wetboek is daarentegen de overeenkomst waarbij een
registermediator de opdracht van ten minste twee partijen aanvaardt om
hen in een mediation te begeleiden. De initiatiefnemer ziet tegen deze
achtergrond niet voor zich hoe de introductie van de mediationovereenkomst in Boek 7 Burgerlijk Wetboek het gebruik van de bemiddelingsovereenkomst zou kunnen uithollen zoals de aan het woord zijnde leden lijken
te suggereren. Het door deze leden genoemde punt van vertrouwelijkheid
speelt in een mediation een centrale rol maar daaraan komt in een
bemiddeling meestal veel minder gewicht toe gezien de aard daarvan
zoals hiervoor door de initiatiefnemer met een voorbeeld is toegelicht.
De leden van de fractie van de SGP vragen naar de mate waarin de
rechter stuurt in de richting van mediation. In het door de initiatiefnemer
beoogde systeem zullen partijen tezamen met hun advocaten in goed
overleg de beste methode kiezen voor het oplossen van hun geschil en
daarbij in het bijzonder mediation overwegen, gezien het feit dat
mediation in het voorstel wordt gezien als de in beginsel vanzelfsprekende oplossingsmethode voor conflicten met een relationele dimensie.
Dit impliceert dat partijen in een dergelijk conflict de rechter alleen nog
zullen adiëren indien daarvoor voor hen gegronde redenen bestaan. In
een dergelijke situatie zal de rechter op basis van het in artikel 22a
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering vastgelegde bewijsvermoeden
met partijen spreken over het antwoord op de vraag waarom het
beproeven van mediation in hun zaak naar hun gezamenlijke oordeel niet
opportuun is geweest en zal hij hen verwijzen naar een registermediator
indien het antwoord van partijen ontoereikend is dan wel dit hem niet
overtuigt. Deze verwijzing door de rechter vloeit automatisch voort uit het
genoemde bewijsvermoeden waaraan de rechter is gebonden en het is
derhalve niet zo dat de rechter in dezen een grote vrijheid van handelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

21

toe zou komen zoals de aan het woord zijnde leden lijken te veronderstellen; anderzijds is evenmin een verplichting aan de orde die te allen
tijde geldt zoals deze leden het uitdrukken. Het spreekt tegelijkertijd voor
zich dat als de rechter ervan overtuigd is dat mediation geen enkele
oplossing kan bieden gegeven de standpunten van partijen, het hem
vrijstaat het geschil in behandeling te nemen.
Indien partijen door de rechter zijn verwezen naar mediation als hiervoor
bedoeld, behoeft naar de mening van de initiatiefnemer niet op voorhand
te worden gevreesd dat een onwillige partij niet mee zal werken aan de
mediation, in welk verband hij verwijst naar hetgeen eerder in deze nota
al is gezegd zowel over het beginsel vrijwilligheid als over de vaardigheden van een registermediator een partij te motiveren om actief deel te
nemen aan een mediation.
Door de initiatiefnemer is eerder in deze nota al aandacht besteed aan het
feit dat in de huidige praktijk nog relatief weinig gebruik wordt gemaakt
van mediation wegens de nog vrij breed levende onbekendheid met
mediation en met de daaraan verbonden voordelen, in welk kader door
hem ook het onderzoeksrapport van SEO is aangehaald. Dit maakt
volgens de initiatiefnemer dat het lang niet altijd zo zal zijn dat partijen
zelf wel voor mediation hadden gekozen als ze dat hadden gewild zoals
deze leden kennelijk aannemen en een verwijzing door de rechter op die
grond toch heel goed tot een zinvolle mediation kan leiden.
Artikel III
Wetboek van Burgerlijke Strafvordering
Onderdeel A (artikel 22a Rv)
In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie naar welke
informatie een partij in een dagvaarding of verzoekschrift aan de rechter
moet geven waar het betreft de onderbouwing van het door hem niet
beproeven van mediation merkt de initiatiefnemer op dat het van de
omstandigheden van het geval af zal hangen op welke wijze en in welke
mate een partij als bedoeld de rechter ervan zal kunnen overtuigen
waarom de door artikel 22a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
veronderstelde vanzelfsprekendheid van de keuze voor mediation in diens
specifieke zaak niet aan de orde is. Een partij zal in dat geval ten minste op
hoofdlijnen moeten schetsen wat maakt dat zijn zaak zich niet voor
mediation leent alsmede een stevige onderbouwing van het door hem
ingenomen standpunt dienen te geven. Van een dergelijke partij wordt
echter niet gevraagd om de redenen voor het mislukken van een
minnelijke regeling in detail bloot te leggen: dit is in strijd met de
gedragsregels voor advocaten en zou naar het oordeel van de initiatiefnemer ongewenst zijn omdat beïnvloeding van de rechter daarvan het
oogmerk kan zijn zoals deze leden terecht aanvoeren. Initiatiefnemer is
zich ervan bewust dat op dit terrein sprake is van een zeker spanningsveld
maar verwijst op deze plaats naar de eerdere passage in deze nota – welke
hij hier grotendeels herhaalt –, waarin door hem is gemeld dat van
partijen in een geval als het onderhavige slechts wordt verlangd om te
spreken over de door hen gemaakte afwegingen waar het betreft het
beproeven van mediation, alsmede over de procedurele aspecten en
derhalve niet om inhoudelijke informatie uit een mediation met de rechter
te delen ingeval door hen met een mediationtraject is gestart doch dit
vervolgens is afgebroken door een van hen of door hen beiden, een en
ander zoals al geruime tijd de praktijk is in arbeidszaken.
De leden van de SP-fractie vragen hoe de rechter moet toetsen of partijen
voldoende hun best hebben gedaan waar het betreft het beproeven van
mediation. De initiatiefnemer kan deze vraag niet in algemene zin
beantwoorden maar merkt op dat de rechter zich in elk geval zeer kritisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

22

op zal moeten stellen en in dezen beslist geen genoegen zal mogen
nemen met algemene en vage stellingnames van partijen en ontwijkende
antwoorden op de door hem aan hen hieromtrent gestelde vragen.
Hiermee zijn ook de door de leden van de fractie van D66 hierover
gestelde vragen door de initiatiefnemer beantwoord.
Deze leden vragen voorts of deze praktijk in arbeidszaken wel een op een
vergelijkbaar is met het systeem dat het onderhavige voorstel beoogt in te
voeren, welke vraag de initiatiefnemer ontkennend beantwoordt. De
desbetreffende praktijk inzake arbeidskwesties is ontstaan naar aanleiding
van de in het arbeidsrecht vastgelegde normen van goed werkgeverschap
en goed werknemerschap en die relatie kent een geheel eigen dimensie.
Dit neemt niet weg dat er naar het oordeel van de initiatiefnemer op
hoofdlijnen wel sprake is van voldoende vergelijkbaarheid met de in
artikel 22a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering genoemde geschillen
om erop te mogen vertrouwen dat deze praktijk ook in die zaken goed zal
kunnen werken. Tot slot kan de initiatiefnemer noemen dat in arbeidszaken weliswaar geen verplichting bestaat tot het beproeven van
mediation maar wel een duidelijke drang daartoe, zodat met de auteur
van het gelijkgenoemde artikel dat de initiatiefnemer in zijn memorie van
toelichting op zijn wetsvoorstel heeft aangehaald gesteld kan worden dat
de facto sprake is van an offer you cannot refuse waar het gaat om
mediation in deze zaken.
In antwoord op de vragen van de VVD-fractie over de gedragsregels van
advocaten kan initiatiefnemer bevestigen dat die onverkort van
toepassing blijven en zelfs dat aan artikel 5 daarvan – waarin de
verplichting voor advocaten is vastgelegd dat een minnelijke regeling
moet worden beproefd –, een nadere invulling wordt gegeven. De in het
voorgestelde artikel 22a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
opgenomen verplichting om te verklaren in het inleidende processtuk of
mediation geprobeerd is en zo nee, waarom niet, is niet in strijd met de
gedragsregels. Een advocaat mag immers geen mededelingen doen over
de inhoud van onderhandelingen over een minnelijke regeling, maar is
wel gehouden desgevraagd te bevestigen dat er gesprekken daarover
hebben plaatsgevonden. Met mediation is het precies hetzelfde: de
advocaat doet procedurele mededelingen over het al dan niet inzetten van
mediation bij het beproeven van een minnelijke oplossing van het conflict
en als er om goede redenen wordt afgezien van een poging tot mediation,
kunnen de redenen daarvoor worden vermeld. De door initiatiefnemer
geformuleerde verplichtingen zijn niet in strijd met de geheimhoudingsverplichting van advocaten noch vormen deze een inbreuk op de regel dat
confraternele correspondentie geheim behoort te blijven.
De leden van de SP-fractie vragen naar ervaringen die in andere landen
zijn opgedaan met soortgelijke verplichtingen en de initiatiefnemer kan
daarop antwoorden dat in Argentinië al geruime tijd een enigszins
vergelijkbaar systeem werkt waarin partijen en hun advocaten weten dat
een rechter in het algemeen snel zal verwijzen naar mediation. Deze
duidelijke prikkel heeft ertoe geleid dat partijen in Argentinië zelf de weg
naar mediation in ruime mate hebben weten te vinden ingeval van een
conflict en veel minder gerechtelijke procedures worden gestart.8
Daarnaast is mediation in Italië verplicht voor bepaalde civiele zaken.
Waar het betreft de vraag van deze leden of de initiatiefnemer met zijn
voorstel breekt met het beginsel van vrijwilligheid dat mediation mede
kenmerkt verwijst de initiatiefnemer hier naar de uitvoerige beschouwingen die hij aan dit thema heeft gewijd eerder in deze nota en vat hij
deze hier kortheidshalve aldus samen dat het in zijn opvatting zo is dat het
8

Vgl. M.B. O’Farrell in M.A. Schonewille en F. Schonewille (eds.), The variegated landscape of
Mediation, a comparitive study of mediation regulation and practices in Europe and the world,
Eleven International Publishing, Den Haag, 2014, p. 478 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

23

voor mediation hanteren van een vrijwilligheidsbegrip in absolute zin,
contraproductief werkt en niet in het belang is van partijen in een conflict.
Op de vraag van deze leden of het niet zo is dat partijen op kosten worden
gejaagd door van hen te vragen om te acteren in een door hen als zinloos
ervaren mediation antwoordt de initiatiefnemer dat – zoals door hem ook
eerder betoogd – het niet bij voorbaat vaststaat dat een mediation ook
daadwerkelijk zinloos is in gevallen waarin dit de perceptie van partijen is
en herhaalt hij dat het ook geregeld voorkomt dat partijen in een geschil
tijdens een gerechtelijke procedure alsnog in een mediation belanden
omdat blijkt dat de procedure voor hen geen goede oplossingen kan
bieden. Voor deze gevallen zou omgekeerd kunnen worden geredeneerd
dat het bepaald de voorkeur zou hebben gehad indien partijen in een
dergelijk geval door het systeem de weg naar mediation zou zijn gewezen
en zij die methode eerst hadden beproefd ter oplossing van hun conflict.
Tevens herhaalt de initiatiefnemer hier dat partijen in een mediation de
keuze kunnen maken om een of meer geschilpunten voor te leggen aan de
in artikel 292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering bedoelde
mediationrechter waarmee is gezegd dat een keuze voor mediation
bepaald niet per definitie een doodlopende weg behoeft te zijn; partijen
die er voor kiezen om met behulp van een registermediator hun conflict
op te lossen mogen derhalve altijd óók naar de rechter en worden niet van
rechtspraak afgehouden.
De vraag van de leden van de CDA-fractie naar de achtergrond van de
opsomming in artikel 22a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van
de geschillen die zich er bij uitstek voor lenen om met mediation te
worden opgelost is door de initiatiefnemer al eerder in deze nota
beantwoord. Op deze plaats zij in dit verband herhaald dat met de
desbetreffende opsomming in het genoemde artikel van de geschillen die
naar het oordeel van de initiatiefnemer in elk geval een relationele
dimensie kennen, door de initiatiefnemer wordt beoogd dat in de praktijk
gaat leven dat bepaalde conflicten of geschillen zich voor mediation
lenen, een effect dat in aanzienlijk mindere mate zou worden bereikt
indien hij zou hebben volstaan met alleen een duiding hiervan in de
memorie van toelichting op het voorliggende wetsvoorstel. De bedoelde
opsomming is niet uitputtend bedoeld, hetgeen meebrengt dat ook
andere geschillen onder de werking van dit artikel kunnen vallen.
In kennelijke tegenstelling tot de leden van de fractie van D66 meent de
initiatiefnemer dat – waar het betreft de verhouding tussen rechtspraak en
mediation – het thans niet al zo is dat procederen niet de meest gemaakte
keuze zou zijn. Ook zijn hem geen cijfers bekend die erop duiden dat
partijen in een relationeel geschil in de meerderheid van de gevallen al
uitvoerig zouden hebben geprobeerd om er samen uit te komen, al dan
niet met behulp van derden, alvorens de gang naar de rechter te maken.
Uit een recent artikel in NRC Handelsblad oever burenruzies blijkt eerder
het tegendeel.9
De initiatiefnemer is met de aan het woord zijnde leden wel van oordeel
dat het in veel gevallen zo zal zijn dat een relationele dimensie kan
worden ontwaard in een geschil en dit heeft er dan ook toe geleid dat de
in het hiervoor genoemde artikel 22a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering een tamelijk groot aantal geschillen is opgesomd die in elk geval
mede wordt gekenmerkt door een relationele dimensie, maar het is ook
weer niet zo dat er in het civiele recht altijd sprake is van een relationele
dimensie. Daarnaast is het in de zienswijze van de initiatiefnemer niet zo
dat – ook al is een relationele dimensie aanwezig in een civiel dispuut –,
het desbetreffende geschil ook altijd zou ontstaan uit die relatie. Het is
9

NRC Handelsblad, 25 augustus 2014, «We pikken het niet meer van de buren» (Anouk
Eigenraam)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

24

immers zeer wel denkbaar dat de relatie tussen partijen in een geschil
goed is maar zij desalniettemin van mening verschillen over een
juridische kwestie en er bij hen op die grond behoefte bestaat aan het
inschakelen van een beslisser die de bedoelde knoop voor hen doorhakt.
De initiatiefnemer acht het echter niet mogelijk om een opsomming te
geven van geschillen die zich per definitie niet lenen voor mediation
omdat dit afhangt van de specifieke omstandigheden van het geval zoals
het in de voorgaande volzin weergegeven voorbeeld moge aantonen.
Initiatiefnemer heeft zelf als advocaat kunnen voorstellen dat zeer veel
geschillen zich goed lenen voor mediation.
De leden van de fractie van D66 veronderstellen dat het niet altijd in het
belang van consumenten zal blijken te zijn indien deze op grond van
algemene voorwaarden die een mediationclausule bevatten er door de
desbetreffende clausule toe zouden worden verplicht om eerst mediation
te beproeven ingeval van een conflict tussen een consument en een
bedrijf. Deze leden stellen hiertoe dat de gang naar de rechter veelal pas
zal worden gemaakt door de consument nadat deze heeft gepoogd om
bijvoorbeeld door middel van vaak ergerniswekkend telefonisch contact
met het callcentrum van het gewraakte bedrijf, dan wel via uitgebreide
correspondentie tot een vergelijk te komen met het bedrijf. Het opnemen
van een mediationclausule in algemene voorwaarden zou er in de visie
van de initiatiefnemer toe moeten leiden dat mediation – als informele
oplossingsmethode – in de plaats komt van het door de aan het woord
zijnde leden bedoelde, thans gebruikelijke informele traject doordat de
consument reeds in een vroeg stadium een beroep doet op de desbetreffende mediationclausule. Het gevolg daarvan zou dan zijn dat de
consument zich veel tijd en ergernis bespaart en het informele traject een
professioneel verloop kent in tegenstelling tot wat thans meestal aan de
orde is tijdens het nu gangbare informele traject. Initiatiefnemer wijst deze
leden er graag op dat de Europese ADR-richtlijn en ODR-verordening,
waarmee deze leden hebben ingestemd, juist ziet op alternatieve
geschilbeslechting voor consumenten-geschillen en initiatiefnemer sluit
met dit voorstel hierbij aan.
Onderdeel B (artikel 87 Rv)
De initiatiefnemer kan de vraag van de leden van de fractie van de SP naar
de strekking van het in het voorstel opgenomen artikel 87 Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering eenvoudig bevestigend beantwoorden: in dit
artikel is geen verplichting om mediation te beproeven opgenomen en het
staat partijen derhalve vrij om niet in te gaan op het voorstel van de
rechter, in welk geval de rechter daaraan geen consequenties zal verbinden. In tegenstelling tot deze leden meent de initiatiefnemer dat het wel
zinvol kan zijn om mediation voor te stellen voorafgaand aan een
mogelijke schikking omdat in mediation veel meer kan worden bereikt dan
slechts het sluiten van een compromis waardoor een schikking vrijwel
altijd wordt gekenmerkt en daarom is het onnodig maken van kosten en
tijdsverspilling hier niet per definitie aan de orde maar kan veeleer sprake
zijn van een zinvolle investering van tijd en geld indien door de desbetreffende partijen in mediation een kwalitatief betere en meer omvattende
oplossing wordt gevonden.
Het betreft hier een algemene bevoegdheid van de rechter die voortvloeit
uit de in deze nota vaker aangehaalde Europese Mediationrichtlijn. Het
bepaalde in artikel 87 staat los van het bepaalde in artikel 22a Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

25

Onderdeel H (artikel 292 en 293 Rv)
In antwoord op de vragen van de leden van de fracties van de SP en het
CDA licht de initiatiefnemer graag toe dat met de in de artikelen 292
opgenomen mogelijkheid om tijdens of na afloop van een mediation de in
dit artikel bedoelde rechter in te schakelen door hem is voorzien in een
eenvoudig en tegen lage kosten toegankelijke maar volwaardige beslisser
die in een mediation desgewenst beschikbaar is voor partijen. Het
instellen van hoger beroep tegen diens beslissing past niet bij de
dynamiek van een mediation en is ook niet nodig nu partijen in een
mediation gezamenlijk moeten beslissen of zij de beslissing van de
desbetreffende rechter ook onderdeel willen laten zijn van de door hen te
sluiten vaststellingsovereenkomst.
De initiatiefnemer heeft waar het de onderhavige rechter betreft willen
kiezen voor een snelle digitale vorm van indiening van het verzoekschrift
bij deze rechter, daarbij aansluitend bij ontwikkelingen op dit terrein die
ook buiten het kader van het voorliggende voorstel zichtbaar zijn, in welk
verband hij kortheidshalve verwijst naar het zogenoemde KEI-project
waarmee hij de aan het woord zijnde leden bekend veronderstelt.
De leden van de fractie van D66 brengen naar voren dat de door artikel
292 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering gecreëerde rechterlijke
ingang afbreuk zou doen aan de kwaliteit en het gezag van de rechtspraak
in het algemeen, een opvatting die de initiatiefnemer niet deelt nu het hier
gaat om een bijzondere en innovatieve vorm van rechtspraak welke ten
dienste staat van partijen in een conflict die ervoor kiezen om dit in
mediation op te lossen. De initiatiefnemer wijst er in dit verband volledigheidshalve op dat deze kritiek hem ook niet heeft bereikt van de zijde van
de Raad voor de Rechtspraak, met de voorzitter waarvan hij recentelijk
een gesprek heet gevoerd over zijn voorstellen, naar aanleiding van welk
gesprek de Raad heeft uitgesproken dat deze de voorstellen en ook het
onderhavige voorstel ondersteunt. Tijdens het desbetreffende overleg
heeft de initiatiefnemer de Raad wel de toezegging gedaan dat de laatste
volzin van artikel 292 lid 1 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in een
nota van wijziging op het voorliggende voorstel zal worden aangepast
waarna dit als volgt zal luiden: De rechter kan met redenen omkleed
besluiten de door partijen gegeven instructie buiten toepassing te laten.
Met deze aanpassing wordt de desbetreffende rechter wat meer ruimte
geboden om een door partijen aan hem gegeven instructie niet te volgen
indien daartoe in zijn visie gegronde redenen aanwezig zijn, welke
bijvoorbeeld zouden kunnen liggen in een niet adequaat geformuleerde
instructie, het niet beschikbaar gesteld zijn van voldoende informatie door
partijen, dan wel indien de bedoelde instructie in strijd komt met de
beginselen van een goede procesorde.
Op de vraag van de leden van deze fractie naar de achtergrond van de in
artikel 293 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering opgenomen bepaling
dat de daar bedoelde (vaststellings)overeenkomst niet in strijd mag zijn
met de goede zeden of de openbare orde antwoordt de initiatiefnemer dat
deze ziet op een uiterst marginale toetsing die naar zijn oordeel ook aan
de orde zou zijn indien deze niet met zoveel woorden was opgenomen in
dit artikel aangezien deze op meer plaatsen in het Burgerlijk Wetboek is
verwoord, waaronder in algemene zin in artikel 42 Boek 3 Burgerlijk
Wetboek. Het is in de visie van de initiatiefnemer ook niet zo dat in
mediation een absolute contractvrijheid aan de orde zou moeten zijn. Wel
staat in mediation het beginsel partijautonomie centraal dat het
spanningsveld omvat tussen contractvrijheid in enge zin aan de ene kant
en het rechtsbeginsel solidariteit aan de andere kant. Ook in dit licht
bezien is de onderhavige toetsing een passende. Deze bepaling komt
bovendien tegemoet aan de door de leden van de PVV-fractie geuite angst
dat mediation misbruikt zou kunnen worden voor de invoering van op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

26

sharia gebaseerde rechtspraak in Nederland. Mede dankzij deze expliciete
bepaling kan daar geen sprake van zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 723, nr. 8

27