Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 206

Wijziging van de Wet wapens en munitie,
houdende een volledig verbod van stiletto’s,
valmessen en vlindermessen, alsmede
uitbreiding en flexibilisering van het verbod van
opvouwbare messen en verduidelijking van de
Wet wapens en munitie (volledig verbod
stiletto’s, valmessen en vlindermessen)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 17 augustus 2010
ALGEMEEN
1. Inleiding
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van de opmerkingen en vragen
van de vaste commissie voor Justitie (hierna: de commissie). Het
verheugt mij dat uit deze vragen en opmerkingen blijkt, dat de strekking
en de hoofdlijnen van het voorstel breed worden onderschreven. Hierna
zal ik de concrete vragen en opmerkingen beantwoorden.
2. Achtergrond
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven of, en zo
ja op welke termijn, Europa de verkoop en het bezit van (bepaalde
wapens) strenger gaat aanpakken.
Het wapenbeleid binnen de Europese Unie is reeds gedeeltelijk geharmoniseerd. Richtlijn 91/477/EEG regelt de controle op de verkrijging, het bezit
en de overbrenging van wapens naar andere lidstaten. Voor de gehele EU
gelden nu dezelfde categorieën van verboden, vergunningplichtige en
aangifteplichtige vuurwapens. Richtlijn 91/477/EEG is recent gewijzigd
door Richtlijn 2008/51/EC, waardoor ook omgebouwde wapens onder de
definitie van het begrip vuurwapen vallen, en daarmee binnen de
geharmoniseerde categorieën.
Verder moet op grond van de laatstgenoemde richtlijn een aantal
maatregelen worden genomen, zoals de markering van vuurwapens bij de
vervaardiging of het op de markt brengen daarvan. Hierdoor kunnen de
vuurwapens eenvoudiger worden getraceerd. De desbetreffende
maatregelen vallen echter buiten het bestek van dit wetsvoorstel en zullen
aan de orde komen bij het wetsvoorstel tot implementatie van voornoemde richtlijn.
De leden van de PvdA-fractie steunen het restrictieve beleid ten aanzien
van wapenbezit van harte en zouden graag zien dat de regering de
voordelen van ons wapenbeleid bij de andere lidstaten onder de aandacht

kst-32206-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

1

blijft brengen met als doel dat ons beleid meer navolging krijgt. Deze
leden geven aan graag van de regering te horen hoe zij het Nederlandse
wapenbeleid wil uitdragen en hoe zij wil omgaan met een grotere
verkrijgbaarheid van messen in buurlanden.
Bij de onderhandelingen over de richtlijn 2008/51/EC heeft Nederland zich
succesvol ingezet om het wapenbeleid binnen de EU te harmoniseren in
de richting van een strenger en terughoudender wapenbeleid. Een
verdere harmonisatie is wenselijk, maar lijkt op korte termijn niet
haalbaar. Nederland blijft zich wel inzetten in de contactgroep die is
opgericht om te zorgen voor een efficiënte toepassing van de Richtlijn.
Ook op operationeel niveau is Nederland actief bij het tegengaan van de
illegale handel in en smokkel van wapens binnen de EU. Onder het
Nederlands EU-voorzitterschap is in 2004 de European Firearms Experts
working group (EFE) opgericht. Dit is een breed Europees samenwerkingsverband van deskundigen dat onder meer gezamenlijke operaties
organiseert. Het Landelijk Platform Vuurwapens voert het secretariaat van
dit samenwerkingsverband.
De messen die Nederland met het onderhavige wetsvoorstel wil gaan
verbieden, zijn in België reeds verboden. Ook in Duitsland zijn deze
messen grotendeels verboden. Verschillen in regelgeving creëren de
mogelijkheid in andere landen wapens te kopen die in Nederland
verboden of vergunningplichtig zijn. Het is niet mogelijk om wapens die in
Nederland verboden zijn, legaal in te voeren. Illegale invoer is door de
open grenzen niet uit te sluiten, maar de handhavingsdiensten voeren nog
wel enige controle uit bij het grensoverschrijdende weg- en (met name)
luchtverkeer. Voorts wordt in de periode voor de inwerkingtreding van de
wetswijziging een informatiecampagne gehouden door middel waarvan
burgers worden geïnformeerd over de aanstaande wijzigingen.
De leden van de SP-fractie vragen hoe eenvoudig het is om net over de
grens, bijvoorbeeld in België of Duitsland, wapens aan te schaffen. Welke
regels gelden er ten aanzien van bijvoorbeeld de opvouwbare messen in
België en Duitsland? Kan men nu over de grens gemakkelijk aan wapens
komen die in Nederland verboden zijn of gaan worden? Zo ja, is er sprake
van overleg met de buurlanden om hier wat aan te doen? Hoe eenvoudig
is het om via het internet aan wapens te komen die in Nederland
verboden zijn of gaan worden?
Zoals hierboven reeds is aangegeven zijn de meeste messen waarover dit
wetsvoorstel gaat in België en Duitsland al verboden. In België zijn de
regels over opvouwbare messen neergelegd in de Wet van 8 juni 2006
houdende regeling van economische en individuele activiteiten met
wapens. In Duitsland staan de regels over opvouwbare messen in de
Waffengesetz 2008. Een bijzonderheid in Duitsland is dat het Waffengesetz
2008 een Bondswet (Bundesgesetz) is, maar dat de uitvoering bij de 16
bondslanden ligt. Daarom kunnen per bondsland afwijkingen in de
uitvoering voorkomen. De landen hebben eigen soevereiniteit en kunnen
bondswetten wat beperkter uitleggen of ruimer handhaven.
Het is bekend dat de wapenregelgeving van onze buurlanden niet geheel
overeenkomt met, en op enkele punten meer toestaat dan, de Nederlandse wapenregelgeving. Dit leidt ertoe dat bepaalde wapens die in
Nederland absoluut verboden zijn, in onze buurlanden vrij eenvoudig
gekocht kunnen worden (bijvoorbeeld op vertoon van een legitimatiebewijs). Dit doet zich met name voor bij bepaalde wapens uit categorie I,
zoals wapens die voor bedreiging of afdreiging geschikt zijn (de
zogenaamde look-a-likes), busjes pepperspray, traangas en stroomstootwapens. Er vindt geen extra overleg plaats met uitsluitend onze
buurlanden over specifiek de wapenregelgeving. In het kader van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

2

bovengenoemde European Firearms Experts Group vindt halfjaarlijks
overleg plaats. Naar aanleiding van een in 2008/2009 opgestelde Europese
dreigingsanalyse over illegale vuurwapens laat het Landelijk Platform
Vuurwapens thans een vergelijkend onderzoek uitvoeren naar de
verschillen in wapenregelgeving binnen de Europese Unie en de
handhavings- en veiligheidsrisico’s die daaraan zijn verbonden. De
uitkomsten van dit onderzoek kunnen eventueel een bijdrage leveren aan
harmonisatie van wapenregelgeving tussen EU-lidstaten.
Over het verkrijgen van wapens via internet wordt opgemerkt dat uit een
onderzoek in opdracht van het Landelijk Platform Vuurwapens blijkt dat
wapenhandel via internet met aansluitende levering per post, een
toenemend probleem is. Het Landelijk Platform Vuurwapens is daarom
een pilot gestart om de pakkans bij illegale wapenhandel via het internet
te vergroten. In deze pilot wordt onderzocht of methoden die in het
buitenland zijn ontwikkeld (Verenigd Koninkrijk en Verenigde Staten)
geschikt zijn of kunnen worden gemaakt voor toepassing in Nederland.
Daarnaast wordt gezocht naar werkwijzen om.opsporingsinformatie van
de politie en de informatie zoals bekend bij de douane, beter op elkaar te
laten aansluiten. Het doel hiervan is om in een zo vroeg mogelijk stadium
te bepalen of een pakketje of een persoon verdacht is en illegale wapenhandel tegen te gaan.
3. Oplossingsrichting
De leden van de CDA-fractie merken op dat het verbod in artikel 2, eerste
lid, sub 2, ongewijzigd blijft. Zij vragen de regering of hierdoor niet het
risico bestaat dat deze messen meer als wapen zullen worden gebruikt.
Worden deze messen veel in de legale verkoop aangeboden? Zal na
invoering van deze verscherpte wetgeving worden gemonitord wat de
ontwikkeling zal zijn ten aanzien van verkoop en oneigenlijk gebruik van
deze messen.
De messen waarnaar de leden van de CDA-fractie verwijzen zijn nu reeds
verboden wapens en blijven dat ook. Ze worden zeer sporadisch in de
reguliere verkoop aangeboden. Uit een onderzoek naar de aard en
omvang van de verboden slag-, steek en stootwapens in Nederland, blijkt
dat de kennis van de Wet wapens en munitie bij winkeliers die een
uitgebreid aanbod van toegestane wapens hebben, zoals wapenhandelaren en dumpwinkels goed is.1 Dit onderzoek is uitgevoerd voordat is
besloten tot het verbieden van alle stiletto’s, valmessen en vlindermessen.
Er is geen aanleiding aan te nemen dat verkopers zich niet aan de nieuwe
wettelijke regels zullen houden. Verschuiving van de inzet van de
handhavingscapaciteit lijkt dan ook niet zinvol. Er is echter ook geen
aanleiding om het handhavingsniveau te verlagen.
Naar aanleiding van de opmerking van de regering in de memorie van
toelichting dat het niet wenselijk is om een algemeen verbod van
opvouwbare messen in te voeren omdat er veel opvouwbare messen zijn
die, ondanks een dreigend voorkomen, een maatschappelijke functie
vervullen, vragen de leden van de CDA-fractie of de regering kan
aangeven welk soort messen de regering hiermee precies bedoelt. Ook de
leden van de PvdA-fractie zouden graag meer inzicht krijgen in de vele
soorten opvouwbare messen met een aanvaard maatschappelijk
gebruiksdoel die de regering onderscheidt.
1
B.A. Dijkshoorn, F.J. Erkens, S. Heij, H.M.P.
Kersten, A. Ponjee, Aard en omvang verkrijgbaarheid van verboden slag-, steek- en
stootwapens in Nederland Amsterdam:
Holland Integrity Group, WODC (2007).
(WODC).

In de memorie van toelichting zijn enkele voorbeelden van opvouwbare
messen met een aanvaard maatschappelijk gebruiksdoel genoemd:
opvouwbare messen die zijn bedoeld om tapijt mee te snijden en het
sommeliers- of kelnersmes. Daarnaast kan ook worden gedacht aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

3

hobbymessen, ouderwetse scheermessen en opvouwbare duikmessen.
Van belang is echter niet alleen dat het opvouwbare mes een maatschappelijk aanvaard gebruiksdoel heeft, maar ook onder welke omstandigheden het mes wordt aangetroffen. Als het mes wordt gedragen en
gebruikt op een plek waarvan het niet gebruikelijk is om het te dragen en
te gebruiken is dit onaanvaardbaar. In de memorie van toelichting zijn
hiervan twee voorbeelden gegeven: een klant die een mes draagt in een
horecagelegenheid en een supporter die een mes bij zich draagt tijdens
een risicowedstrijd.
De leden van de fractie van de PvdA vragen voorts hoe de regering
voorlichting zal geven over de praktische uitwerking van deze uitbreiding
van de categorie IV wapens, zodat mensen weten welke messen zij wel en
niet bij zich mogen dragen. De leden van de SP-fractie vragen eveneens
hoe dit verbod tijdig en duidelijk wordt bekendgemaakt, zowel aan de
bevolking als aan de verkooppunten, waaronder dumpstores.
Om de Nederlandse bevolking adequaat en eenduidig te informeren over
de wetswijziging zal er een informatiecampagne op touw worden gezet.
Deze campagne zal inzetten op het bereiken van de doelgroep via
verschillende kanalen, waaronder internet, radio en algemene publieksbrochures. Na de inwerkingtreding van het volledig verbod op handel,
bezit en het dragen van stiletto’s, vlinder- en valmessen, zal het
voorhanden hebben van deze wapens een strafbaar feit zijn. Voorafgaand
aan de inwerkingtreding van deze wetswijziging zal ook een inlevermogelijkheid worden georganiseerd. Mensen die een stiletto, vlinder- of valmes
voorhanden hebben dat door deze wetswijziging verboden wordt, zullen
in de gelegenheid worden gesteld het mes straffeloos in te leveren bij de
politie. In de informatiecampagne zal ook duidelijk worden gewezen op de
inlevermogelijkheid. Over de specifieke vraag naar de uitbreiding van
categorie IV wapens, het volgende. Bij nader inzien is gebleken dat het
huidige onderdeel 7° van categorie IV volstaat en dat hetgeen in het
voorgestelde nieuwe onderdeel 7° was geregeld, in wezen een dubbeling
zou opleveren. Voor de praktijk zou dit tot onduidelijkheden kunnen
leiden. Bij nota van wijziging wordt dan ook voorgesteld de uitbreiding te
schrappen.
De leden van de SP-fractie vragen de regering of het verbod naar
verwachting goed handhaafbaar zal zijn en of hierover adviezen zijn
ingewonnen bij de politie, het Openbaar Ministerie en de rechterlijke
macht.
Bij het voorbereiden van het wetsvoorstel is advies ingewonnen bij de
politie. Van diverse politiekorpsen zijn opmerkingen ontvangen. Deze zijn
in het wetsvoorstel verwerkt. Geen advies is ingewonnen bij de rechterlijke macht en het openbaar ministerie. De Raad voor de Rechtspraak
heeft op grond van artikel 95 van de Wet op de rechterlijke organisatie een
wettelijke adviestaak omtrent algemeen verbindende voorschriften en te
voeren beleid van het Rijk op het terrein van de rechtspleging. Dit
wetsvoorstel ziet niet op rechtspleging, zodat het gelet op haar taakopdracht niet voor de hand lag de Raad om advies te vragen over dit
wetsvoorstel.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie op grond waarvan en onder
welke voorwaarden ontheffing kan worden verleend om de verboden
messen te behouden? Ook vragen zij waarom het niet altijd is toegestaan
om zonder strafbedreiging wapens in te leveren en wat de voor- en
nadelen hiervan zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

4

Op grond van artikel 4 van de Wet wapens en munitie kan de Minister van
Justitie vrijstelling verlenen van bij of krachtens deze wet vastgestelde
voorschriften of verboden of, op een daartoe strekkend verzoek,
ontheffing verlenen voor daarbij te omschrijven wapens, die behoren tot
een van de in artikel 4, eerste lid, Wwm genoemde groepen van wapens.
Kort gezegd, gaat het hierbij om wapens waarvan, door hun aard of
bestemming, te verwachten valt dat zij niet als zodanig zullen worden
gebruikt (bijvoorbeeld wapens die het karakter dragen van oudheden of
wapens die bestemd zijn voor dan wel deel uitmaken van een verzameling
of een wandversiering). In de praktijk wordt zeer terughoudend gebruik
gemaakt van deze vrijstellings- en ontheffingsmogelijkheid. Het Ministerie
van Justitie zal in overleg treden met de belanghebbendenorganisaties
om te bezien of een aanvullende vrijstelling nodig dan wel wenselijk is.
Zoals ik tijdens het algemeen overleg met de Vaste commissie voor
Justitie op 14 mei 2008 aangaf, is het niet verstandig om toe te staan dat
illegale wapens altijd zonder strafbedreiging kunnen worden ingeleverd.
Illegale wapens worden gezien als een probleem voor de openbare orde
en veiligheid. Daarom is illegaal wapenbezit strafbaar gesteld in de Wet
wapens en munitie. Het toestaan dat illegale wapens altijd zonder
strafbedreiging kunnen worden ingeleverd, leidt tot erodering van de
gestelde norm en is derhalve niet wenselijk.
Tot slot vragen deze leden wat er gebeurt om te voorkomen dat met name
jongeren, wapens op zak hebben en of er met dit verbod een intensivering
van de handhaving komt.
Het terugdringen van het wapenbezit in Nederland is voor achtereenvolgende kabinetten steeds een punt van aandacht geweest. Hiertoe zijn
uiteenlopende middelen ingezet. In de afgelopen tien jaar zij er diverse
bewustwordingscampagnes gevoerd (zoals «Loop jij wapenvrij?»en «Ik
draag geen wapen» in 2007), brochures verspreid («Wapens zijn geen
speeltjes»in 2002) en lespakketten ontwikkeld («Stop geweld op school’in
2004). Ook zijn er onderzoeken uitgevoerd naar de omvang van wapenbezit («Vuurwapens in Nederland» in 2002, «Vuurwapengebruik, -bezit en
-handel in Nederland 2001–2003» in 2005, «Aard en omvang verkrijgbaarheid van verboden slag-, steek- en stootwapens in Nederland» in
2007en «Wapens weren» in 2008 en 2010). Daarnaast zijn er inleveracties
gehouden voor slag-, steek- en stootwapens (in 1999) en voor
vuurwapens (in 2000). Voor scholen en de horeca zijn in 2007 checklists
verspreid om de preventieve samenwerking op lokaal niveau bij de
aanpak van wapenbezit te stimuleren. Ook is voor scholieren een
voorlichtingsfilm gemaakt over de gevaren van nepwapens en het verbod
om nepwapens in Nederland in te voeren (2009). Om het bezit van
wapens in de horeca tegen te gaan, stelt het Ministerie van Justitie via
Koninklijke Horeca Nederland 500 wapenkluizen gratis ter beschikking aan
horecaondernemers. De eerste wapenkluis werd in februari van dit jaar
overhandigd aan een horeca-uitbater. Ten slotte kan worden gewezen op
de eerder genoemde informatiecampagne die op touw zal worden gezet
om de Nederlandse bevolking adequaat en eenduidig te informeren over
de aanstaande wetswijziging en op de inlevermogelijkheid die voorafgaand aan de wetswijziging wordt georganiseerd.
Tijdens het Algemeen Overleg met de Vaste Kamercommissie van Justitie
op 14 mei 2008 waarin het voornemen tot wijziging van de Wet wapens en
munitie is besproken is de vraag of de handhaving geïntensiveerd wordt
na de invoering van het algeheel verbod op stiletto’s, vlindermessen en
valmessen. In dit overleg is uw Kamer gemeld dat de handhavingsorganisaties niet het signaal hebben afgegeven dat er meer repressief moet
worden opgetreden. Verschuiving van de inzet van de handhavingscapa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

5

citeit lijkt dan ook niet zinvol. Er is echter ook geen aanleiding om het
handhavingsniveau te verlagen.
Om steekincidenten te voorkomen is het van belang dat de verkrijgbaarheid van stiletto’s, valmessen en vlindermessen wordt verminderd.
Een belangrijke aanzet daartoe is het voorgestelde volledige verbod op
productie, handel, bezit en dragen van stiletto’s, vlinder- en valmessen.
Deze maatregel is duidelijk voor eenieder en bevordert een effectieve en
efficiënte handhaving.
Bij toelichting van de wijziging van artikel 2, Categorie IV, subonderdeel 7,
is een voorbeeld gegeven van een hockeystick in een drukke kroeg. De
leden van de VVD-fractie vinden dit geen sterk voorbeeld en vragen zich af
of dit niet het doel voorbij schiet. De uitbater van een kroeg kan immers
ook zelf bepalen dat hockeysticks in een garderobe of elders moeten
staan.
De bewuste wijziging houdt in dat in artikel 2, Categorie IV, subonderdeel
7, de zinsnede «voor geen ander doel» wordt geschrapt omdat is gebleken
dat deze de handhaving belemmert. Het voorbeeld dat in de memorie van
toelichting is opgenomen illustreert dit op goede wijze. Als iemand nu een
hockeystick meeneemt in een drukke kroeg, kan er alleen worden
opgetreden als «redelijkerwijs kan worden aangenomen dat deze voor
geen ander doel is bestemd dan om letsel aan een persoon toe te brengen
of te dreigen». In de praktijk blijkt het echter moeilijk aan te tonen dat de
hockeystick «voor geen ander doel» is bestemd dan het toebrengen van
letsel of te dreigen. Na de inwerkingtreding van de wetswijziging kan er
worden opgetreden als «redelijkerwijs kan worden aangenomen» dat de
hockeystick «is bestemd om letsel aan een persoon toe te brengen of te
dreigen». Zonder afbreuk te doen aan het voorbeeld, zou de hockeystick
uit dit voorbeeld kunnen worden vervangen door een honkbalknuppel,
een golfclub of een paardrijzweep. Het voorgaande laat uiteraard onverlet
dat uitbaters van horecagelegenheden zelf kunnen (blijven) aangeven dat
hockeysticks of andere voorwerpen in de garderobe moeten blijven.
4. Bedrijfseffecten en administratieve lasten algeheel verbod
stiletto’s, valmessen en vlindermessen
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering ingaat op het
bedrijfseffect van het onderhavige verbod voor dumpzaken, nu genoemde
messen voornamelijk in dit soort zaken verkocht worden. Is het invoeren
van het verbod door de regering met een mogelijke omzetdaling van de
dumpzaken niet gewoon het bedrijfsrisico dat elke ondernemer loopt?
Bij de afweging van verschillende mogelijkheden tot overheidsinterventie
om een doelstelling te bereiken wordt gelet op diverse aspecten. Een van
de aspecten waarop in ieder geval wordt gelet is de lasten die een
regeling met zich meebrengt voor burgers, bedrijven en instellingen. In
dat kader is in de memorie van toelichting aandacht besteed aan de
bedrijfseffecten. Aangezien het aanbod van het type messen dat verboden
wordt, met name in dumpzaken groot is, is dit type bedrijven specifiek
genoemd. Met de leden van de CDA-fractie ben ik van mening dat het
invoeren van het algeheel verbod van stiletto’s, valmessen en vlindermessen behoort tot het normale bedrijfsrisico dat verkopers van deze
messen lopen. Uit een oopgpunt van zorgvuldigheid is het echter wel
gepast om de verkooppunten tijdig te informeren zodat zij rekening
kunnen houden met de aanstaande wetswijziging en zo min mogelijk
schade lijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

6

5. Overige wijzigingen
De leden van de SP-fractie juichen het toe dat er bepaalde omissies op het
gebied van wapenexport worden gerepareerd zodat wapens die tot nu toe
niet vergunningsplichtig waren, vergunningsplichtig worden. Zij vragen
de regering of met ingang van deze wijziging iedere export van wapens
vergunningsplichtig wordt waar het gaat om landen buiten de EU.
Voorts vernemen deze leden graag welke wapens en andere militaire dan
wel «dual use» goederen buiten de vergunningsplicht blijven vallen en
welke redenen de regering daar voor heeft.
In beginsel is iedere export van wapens van de categorieën I, II en III naar
landen buiten de EU voortaan vergunningplichtig. Deze regel lijdt alleen
dan uitzondering indien het wapen tevens een militair goed is (dat wil
zeggen dat het voorkomt op de gemeenschappelijke EU-lijst van militaire
goederen, vastgesteld door de Raad op 10 maart 2008 (PbEU 2008,
C98/01) en laatstelijk gewijzigd per 15 februari 2010 (Publicatieblad
2010/C69/03) én er op basis van artikel 6 van het Besluit strategische
goederen geen vergunning voor het uitvoeren ervan uit Nederland is
vereist.
Wapens van categorie IV zijn niet verboden en het exporteren ervan
evenmin. Dit type wapens valt dus buiten de vergunningplicht van de Wet
wapens en munitie.
Op zogenaamde «dual-use goederen» heeft de Wet wapens en munitie, en
dus ook het onderhavige wetsvoorstel, geen betrekking. De exportcontrole op dual-use goederen vindt plaats onder verantwoordelijkheid van
de Minister van Economische Zaken.
Ook vragen deze leden om een nadere duiding van het begrip onnodige
handelsbelemmering en een nadere duiding van de zin in de memorie van
toelichting dat «het betrokken wapen niet effectief is».
Zoals in de toelichting is aangegeven, wordt ook een vergunningstelsel
voor een type wapen dat niet effectief is en daarmee niet aantrekkelijk
voor illegaal gebruik, gezien als een onnodige handelsbelemmering.
Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan toestellen voor beroepsdoeleinden, die geschikt zijn om projectielen af te schieten (artikel 2, eerste lid,
categorie III, onderdelen 2° en 3°, van de Wet wapens en munitie), zoals
dummy launchers voor het gebruik van het (beroepsmatig) trainen van
honden en lijnwerptoestellen waarmee een reddingsstation of
reddingsboot een verbinding tot stand brengt met een schip in moeilijkheden of een drenkeling.
Deze leden zijn van mening dat het exporteren van wapens altijd
vergunningsplichtig zou moeten zijn, ook binnen de EU en NAVO-bondgenoten. Graag ontvangen zij een reactie van de regering op dit voorstel.
Voor wapens die vermeld worden op de (EU) Gemeenschappelijke
militaire lijst, zoals laatstelijk gewijzigd per 15 februari 2010 (Publicatieblad 2010/C69/03), geldt nu al ingevolge de Algemene douanewet en
het Besluit strategische goederen dat voor de overdracht naar andere
lidstaten, uitgezonderd België en Luxemburg, en voor de uitvoer naar
NAVO-bondgenoten een vergunning vereist is. Daaraan verandert het
voorstel tot wijziging van de Wet wapens en munitie niets. Wat het
voorstel wel verandert, is dat bepaalde historische vuurwapens, die
vanwege hun militaire irrelevantie niet onder die Gemeenschappelijke lijst
valen, maar nog wel relevant worden geacht uit hoofde van de Wet
wapens en munitie, ook niet meer zonder toestemming uitgevoerd mogen
worden. Het voorstel brengt dus méér wapens onder een vergunningplicht en niet minder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

7

Voorts vragen deze leden waarom het vergunningstelsel onnodig zou zijn
voor export naar landen die zijn aangesloten bij het Wassenaar Arrangement. Zij vragen een nadere toelichting op deze uitzondering en het
nut/de noodzaak hiervan.
Door wijziging van de Wet wapens en munitie wordt voor bepaalde
wapens, waarvan de uitvoer tot nu toe niet vergunningplichtig was, een
vergunningplicht bij uitvoer geïntroduceerd. Een vrijstelling is van nut
indien hiermee wordt voorkomen dat er onnodige administratieve lasten
die het handelsverkeer belemmeren, worden opgeworpen, terwijl dit geen
bijdrage levert aan de controle op wapenhandel. De memorie van
toelichting beschrijft een mogelijk criterium voor een vrijstelling van de
vergunningplicht, die met ingang van deze wetswijziging ingaat. Het is
denkbaar een vrijstelling te geven van de vergunningplicht indien het land
van invoer is aangesloten bij internationale regelingen die een bepaald
niveau van controle waarborgen. Als voorbeeld van een internationale
regeling over wapenhandel is het Wassenaar Arrangement genoemd. Dit
is bij nader inzien geen gelukkig voorbeeld omdat de controle die door
deelname aan het Wassenaar Arrangement wordt gewaarborgd, zich nu
juist niet uitstrekt tot het type historische vuurwapens dat met dit voorstel
tot wijziging van de Wet wapens en munitie onder uitvoercontrole wordt
gebracht. Een relevanter voorbeeld is een vrijstelling voor uitvoer naar
landen waarvan is vastgesteld dat er van overheidswege een effectieve
controle wordt uitgeoefend op het bezit van dergelijke historische
vuurwapens.
De leden van de SP-fractie hechten er ten slotte aan dat de controle op
legaal wapenbezit, zoals wapenbezit voor de jacht, in stand blijft. Zij
vragen zich af wat de lastenverlichting van dit voorstel behelst, nu slechts
wordt geregeld dat de verlofaanvraag vijf jaar geldig blijft in plaats van
een jaar, terwijl de controle niet verandert.
Het is inderdaad zo dat door deze wetswijziging geen verandering komt in
de controle van verlofhouders. De lastenverlichting voor verlofhouders en
korpschefs bestaat erin dat verlofhouders niet ieder jaar meer een
aanvraagformulier hoeven in te vullen en korpschefs dit niet ieder jaar
hoeven te verwerken.
6.1. Afstemming met de Wwm en de Algemene douanewet
De leden van de VVD-fractie vragen of bij ministeriële regeling kan
worden voorzien in de mogelijkheid van een vrijstelling voor specifieke
categorie I wapens of bestemmingen daarvan. Voorts vragen zij of de
regering meer voorbeelden kan geven van wapens die niet effectief zijn en
daarmee niet aantrekkelijk voor illegaal gebruik.
Op grond van artikel 4 van de Wet wapens en munitie kan de Minister van
Justitie van alle bij of krachtens de Wwm gestelde voorschriften of
verboden vrijstelling verlenen. Deze vrijstellingen kunnen alleen
betrekking hebben op bepaalde groepen wapens of munitie, zoals
limitatief opgesomd in het artikel. Het gaat hierbij, kort gezegd, om
wapens en munitie waarvan door hun aard of bestemming te verwachten
is dat zij niet als zodanig worden gebruikt (zoals wapens die niet voor
gebruik als zodanig geschikt te maken zijn, wapens die het karakter
dragen van oudheden en wapens die deel uitmaken van een verzameling
of een wandversiering). Er zijn de regering geen wapens van categorie I
bekend die nog vrijgesteld zouden moeten worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

8

6.2. Voor dreiging en afdreiging geschikte wapens
De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering aangeeft dat het
praktisch onmogelijk is om al het speelgoed dat voor dreiging of
afdreiging geschikt is bij ministeriële regeling aan te wijzen. Deze leden
willen graag weten wat er met zogenaamde airsoftwapens gebeurt.
Worden die ook onder de nieuwe wetgeving gebracht? Deze leden zouden
dat niet wenselijk achten.
De regelgeving over airsoftwapens verandert niet door dit wetsvoorstel.
De huidige situatie is als volgt: de Wet wapens en munitie kent de term
airsoftwapen niet. Airsoftwapens kunnen lucht-, gas- of veerdrukwapens
zijn, waarvan sommige uiterlijk gelijken op een vuurwapen dat voor
bedreiging of afdreiging geschikt is. Indien dit het geval is valt een
airsoftwapen onder artikel 2, eerste lid, categorie I, subonderdeel 7° van
de Wet wapens en munitie en is het op grond van artikel 13 Wet wapens
en munitie verboden om dit wapen voorhanden te hebben. Sommige
airsoftwapens lijken niet uiterlijk op een vuurwapen dat voor bedreiging
of afdreiging geschikt is. Deze wapens vallen onder artikel 2, eerste lid,
categorie IV, subonderdeel 4° van de Wet wapens en munitie. Deze
wapens mogen op grond van artikel 26, vijfde lid, Wet wapens en munitie
voorhanden worden gehouden door meerderjarigen.
6.3. Bijstelling delegatiebepalingen met betrekking tot de politie en
bijzondere opsporingsdiensten
De leden van de SP-fractie vragen voorts om een toelichting waarom er
behoefte bestaat aan bepaalde nieuwe wapens bij de politie en andere
opsporingsambtenaren, zoals geluiddempers en uitschuifbare wapenstokken. Zij vragen zich verder af wanneer en onder welke voorwaarden
de minister van Justitie en de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties aan de politie dergelijke wapens kunnen toekennen.
De leden van de PvdA-fractie vinden de mogelijkheden om vrijstelling te
verlenen aan politieagenten en opsporingsambtenaren voor het dragen
van categorie I wapens zo ingrijpend dat hierop, voor het effectief worden
van een dergelijke vrijstelling, democratische toetsing plaats zou moeten
kunnen vinden. Graag horen zij de visie van de regering op dit punt.
De regering kan hierover het volgende opmerken. Het gebruik van
geluiddempers bij de bijzondere bijstandseenheden is om verschillende
redenen gewenst. Ten eerste zorgen geluiddempers ervoor dat men kan
schieten zonder gehoorbeschermers waardoor men veel beter in staat is
om onderling te communiceren en omgevingsgeluiden waar te nemen.
Ten tweede zorgen geluiddempers voor een vermindering van de
opslag en een grotere precisie van het schot. Ten derde dempen geluiddempers het geluid, maar ook de mondingsvlam, waardoor het voor de
tegenpartij zeer moeilijk wordt om de plaats van de schutter te bepalen.
Ten vierde heeft het gebruik van een geluiddemper een tactisch voordeel
bij een interventie waarbij men wil voorkomen dat de tegenpartij
vroegtijdig wordt gealarmeerd door het geluid van een schot.
De uitschuifbare wapenstokken zijn primair nodig voor de persoonsbeveiligers van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging die hun
bewapening comfortabel en onzichtbaar moeten kunnen dragen onder
hun pak en dat gaat niet met een normale wapenstok. Daarnaast is de
grootte van de wapenstok ook een probleem voor andere agenten die
onopvallend in burger moeten opereren. Het niet kunnen beschikken over
een uitschuifbare wapenstok kan tot gevolg hebben dat men genoodzaakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

9

is om gebruik te maken van het vuurwapen in situaties waarin men had
kunnen volstaan met het gebruik van een uitschuifbare wapenstok.
De invoering van een uitschuifbare wapenstok is dan ook noodzakelijk om
er voor te zorgen dat deze politiefunctionarissen voldoende middelen
hebben om op te kunnen treden conform de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit.
Met betrekking tot de het toekennen van nieuwe geweldsmiddelen kan
worden opgemerkt dat de Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Justitie de bevoegdheid krijgen om categorie I wapens,
evenals nu het geval is voor vuurwapens uit de categorieën II en III,
conform artikel 49 van de Politiewet 1993 aan de politie toe te kennen. De
beoordeling geschiedt per geval door de ministers die zich hierover laten
adviseren door een commissie van deskundigen uit het politieveld. Na
een positief besluit van de ministers wordt de bewapening vastgelegd in
een ministeriele regeling zoals bedoeld in artikel 49 van de Politiewet 1993
en artikel 3a, tweede lid van de Wet wapens en munitie.
De regering is van mening dat met een toetsing door twee ministers
voldoende is gewaarborgd dat er een zorgvuldige besluitvorming
plaatsvindt alvorens nieuwe geweldsmiddelen, zoals de geluiddemper en
de uitschuifbare wapenstok, daadwerkelijk worden toegekend aan
onderdelen van de politie of andere opsporingsambtenaren.
6.4. Sportbedrijven
De leden van de CDA-fractie constateren dat in de artikelen 26 en 27 een
nieuwe regeling wordt voorgesteld voor sportbedrijven die paintballschieten en kruisboogschieten aanbieden. Deze leden onderkennen dat er
nu onduidelijkheid bestaat ten aanzien van wat is toegestaan. De regering
stelt voor de mogelijkheid te openen een ontheffing te verlenen voor
personen tussen de 16 en 18 jaar. De leden van de CDA-fractie vragen zich
ook af of de leeftijdsgrens die gehanteerd wordt te maken heeft met het
aanwezig hebben van wapens die op echte wapens lijken, of speelt ook de
gevaarzetting van het gebruik een rol? Ook vragen zij welke leeftijdsgrenzen onze buurlanden hanteren voor deze spelvormen?
De wijziging van artikel 27, vierde lid, van de Wet wapens en munitie
betekent dat bij ministeriële regeling kan worden voorzien in een
vrijstelling voor het dragen van een wapen van categorie IV door
personen die ouder zijn dan 18 jaar in het kader van een recreatieve
activiteit. De leeftijdsgrens van 18 jaar wordt gehanteerd omdat zoveel
mogelijk moet worden voorkomen dat jeugdige personen wapens
bezitten. België heeft geen minimumleeftijd voor paintball en kruisboogschieten. In Duitsland is de minimumleeftijd voor kruisboogschieten en
paintball 19 jaar.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af of er ook overleg plaatsvindt
met de recreatiesector over de mogelijkheid wapens te gebruiken die niet
onder de Wet wapens en munitie vallen en daarmee ook niet onder deze
wet? In dit verband hebben deze leden ook vragen over de airsoftsport. Is
het de bedoeling de ontheffing ook voor deze sport te gaan gebruiken?
Naar aanleiding van overleg met de recreatiesector (RECRON en Vebon) is
duidelijk geworden dat het mogelijk is een vrijstellingsmogelijkheid op te
nemen in de Wwm voor paintball en kruisboogschieten, zonder dat
daarbij de openbare orde en veiligheid in het geding komen. In dit overleg
is niet expliciet gesproken over de mogelijkheid om wapens te gebruiken
die niet onder de Wwm vallen. Het opnemen van een vrijstellingsmogelijkheid voor recreatieve activiteiten, naast de reeds bestaande vrijstellingsmogelijkheid voor in verenigingsverband beoefende sporten, sluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

10

goed aan bij een tijdgeest waarin sportbeoefening in toenemende mate
ook buiten verenigingsverband plaatsvindt. Aan de vrijstelling zullen
voorwaarden worden verbonden. Daarbij wordt in ieder geval gedacht
aan voorwaarden over de beslotenheid van het terrein waarop de
activiteit wordt beoefend, de leeftijd van de beoefenaren (gedacht wordt
aan het toestaan van voornoemde sporten vanaf zestien jaar) en de
wapens die mogen worden gebruikt.
Paintball wordt beoefend met lucht-, gas- en veerdrukwapens die niet
zodanig op een wapen lijken dat zij voor bedreiging of afdreiging geschikt
zijn (art. 2, eerste lid, categorie IV, subonderdeel 4). Deze wapens mogen
op grond van art. 26, vijfde lid, Wwm voorhanden worden gehouden door
meerderjarigen. Het beoefenen van paintball met wapens die zodanig
lijken op een wapen dat zij voor bedreiging of afdreiging geschikt zijn, is
reeds verboden en dit wetsvoorstel brengt daar geen verandering in.
Kruisbogen vallen onder art. 2, eerste lid, categorie IV, subonderdeel 5 en
mogen eveneens op grond van art. 26, vijfde lid, Wwm, voorhanden
worden gehouden door meerderjarigen.
De voorgestelde wijziging van artikel 26, zesde lid, Wwm is niet gedaan
met het oog op de airsoftsport. Door de voorgestelde wetswijziging en de
daarmee gecreërde vrijstellingsmogelijkheid kan de overheid in de
toekomst flexibeler inspringen op nieuwe sport- en recreatieactiviteiten
waarbij gebruik wordt gemaakt van lucht-, gas- of veerdrukwapens en/of
kruisbogen. Uiteraard zal elke activiteit, waaronder airsoft, aan de strikte
voorwaarden met het oog op openbare orde en veiligheid moeten
voldoen alvorens onder een vrijstelling te kunnen vallen.
6.5. Vermindering administratieve lasten bij verlof aanvragen
De leden van de CDA-fractie constateren dat het onderhavige
wetsvoorstel bewerkstelligt dat de duur van een verlof tot het houden van
een vuurwapen voor onder meer sportschutters wordt verlengd tot vijf
jaar. Voortaan hoeft slechts één keer in de vijf jaar een verlenging van het
verlof te worden aangevraagd. Voornoemde leden juichen deze lastenvermindering toe en onderschrijven dat het nodig blijft controles jaarlijks te
laten plaatsvinden. Heeft er overleg plaatsgevonden met de Koninklijke
Nederlandse Schutters Associatie (KNSA)? Zo ja, wat is het oordeel van
de KNSA over deze wijziging? Heeft deze wijziging ook gevolgen voor
schutterijen? Zo ja, in welke zin? Zullen deze organisaties ook profiteren
van de lastenvermindering die voorkomt uit dit onderdeel van de wet?
De KNSA vindt de lastenverlichting voor verlofhouders en politie een
goede zaak. Zij is echter wel van mening dat de jaarlijkse toetsing van het
redelijk belang en het vrees voor misbruik-criterium, zoals deze nu
plaatsvindt bij de jaarlijkse verlenging van het verlof, moet worden
behouden.De regering deelt de mening van de KNSA. In het wetsvoorstel
is dan ook bepaald dat de korpschef ten minste eenmaal per jaar
controleert of de houder van het verlof nog aan de vereisten voor
verlening van het verlof voldoet (artikel 28, vijfde lid) en dat de verlofhouder jaarlijks bepaalde informatie aan de korpschef moet sturen (artikel
28, zesde lid). Het verlengen van de geldigheidsduur van het verlof leidt
tot lastenvermindering voor verlofhouders. Dit betekent dat ook leden van
de schutterijen die een verlof hebben, in plaats van eens in het jaar, eens
in de vijf jaar hun verlof mogen verlengen.
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat voor
de verlenging van de geldigheid van de jachtakte separaat in een wijziging
van artikel 8 van het Jachtbesluit zal worden voorzien. Wat houdt die
wijziging precies in? Hoeveel jaar zal de jachtakte geldig zijn? Wanneer zal
de bedoelde wijziging worden doorgevoerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

11

De jachtakte geldt op grond van artikel 8, eerste lid, van het Jachtbesluit
van 1 april tot 1 april van het daaropvolgende kalenderjaar. Omdat de
geldigheidsduur van de jachtakte in het Jachtbesluit is geregeld, moet de
wijziging van de geldigheidsduur van de jachtakte bij separate wijziging
van het Jachtbesluit geschieden. De wijziging van artikel 8, eerste lid, van
het Jachtbesluit is gekoppeld aan de inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de jaarlijkse aanvraag tot
verlenging van verlof om een wapen te houden vervalt. De houder heeft
wel een jaarlijkse informatieplicht. Deze leden vragen wat de sanctie is
wanneer de houder van verlof de benodigde informatie niet (tijdig) aan de
korpschef verstrekt. Wordt het verlof dan ingetrokken?
In het nieuwe zevende lid van artikel 28 wordt bepaald dat, indien de
houder van het verlof geen, onvolledige of onjuiste informatie verstrekt,
de korpschef, het verlof, bedoeld in het eerste lid, kan intrekken. Het niet
tijdig verstrekken van informatie wordt opgevat als het niet verstrekken
van informatie en kan derhalve ook leiden tot intrekking van het verlof.
ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL I
E
De leden van de CDA-fractie vragen wat precies beoogd wordt met het
vervangen van het woord of door het woord en in artikel 13, tweede
lid, sub c, Wet wapens en munitie.
Het woord «en» was abusievelijk vervangen door «of». Deze verschrijving
is in de Nota van Wijziging gecorrigeerd.
J
De leden van de CDA-fractie vragen wanneer de ministeriële regeling
volgt die in artikel 28, zesde lid, Wet wapens en munitie genoemd wordt.
Kan de regering beschrijven wat deze regeling precies zal inhouden? De
aan het woord zijnde leden vragen voorts wat precies moet worden
verstaan onder onjuiste informatie zoals bedoeld in artikel 28, zevende lid,
Wet wapens en munitie. Anders gezegd, wanneer is de verstrekte
informatie onvolledig?
De datum van inwerkingtreding van de in het zesde lid genoemde
ministeriele regeling zal gelijk zijn met de inwerkingtredingsdatum van de
voorgenomen wijziging van de Wet wapens en munitie. De regeling zal
een uitwerking zijn van het bepaalde in artikel 28, tweede lid Wwm en
nadere regels stellen over de te verstrekken informatie, de wijze van
indiening en de termijn van indiening. Onder onjuiste informatie, zoals
bedoeld in artikel 28, zevende lid (nieuw) moet worden verstaan,
informatie die na controle aantoonbaaronjuist dan wel niet verifieerbaar
is. Informatie is onvolledig indien deze ontoereikend is om het bestaande
verlof in stand te laten.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch-Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 206, nr. 6

12