Onderzoek naar de
besluitvormingsprocedures
binnen de Belastingdienst
Commissie onderzoek Belastingdienst

drs. H. Borstlap en mr. T.H.J. Joustra

Onderzoek naar de
besluitvormingsprocedures
binnen de Belastingdienst
Commissie onderzoek Belastingdienst

drs. H. Borstlap en mr. T.H.J. Joustra
Den Haag, januari 2017

2

Inhoud
Ten geleide

7

DEEL I BESCHRIJVING
1.

2.

Inleiding 

11

1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

Aanleiding
Afbakening
Doelstelling
Werkwijze
Leeswijzer

11
12
13
13
14

Structuur en Governance 

15

2.1
2.2
2.3

Kenmerken van de Belastingdienst
Ministerie van Financiën
Belastingdienst

15
16
22

2.3.1
2.3.2
2.3.3
2.3.4

22
23
25
26

2.4

3.

Planning en control

30

Investeringsagenda

35

3.1
3.2

Inhoud Investeringsagenda 
Governance Investeringsagenda

35
37

3.2.1
3.2.2
3.2.3

37
38
40

3.3

4.

Visie Belastingdienst 
Managementteam van de Belastingdienst
DGBel
Uitvoeringsorganisatie van de Belastingdienst

Binnen de Belastingdienst
Actoren buiten de Belastingdienst
Medewerkers

Stand van zaken Investeringsagenda 

41

Vertrekregeling

43

4.1
4.2

Aanleiding
Inhoud vertrekregeling

43
46

4.2.1
4.2.2
4.2.3

47
48
48

Vertrekregeling tot 1 juli 2016
Vertrekregeling vanaf 1 juli 2016
Vergelijking met rijksbrede VWNW-beleid

3

4.3

4.4

Totstandkoming en aanpassing vertrekregeling

58

4.3.1
4.3.3

58
72

Totstandkoming vertrekregeling
Communicatie over vertrekregeling

Gevolgen vertrekregeling

74

4.4.1
4.4.2

74
77

Personele gevolgen
Financiële gevolgen

DEEL II BESCHOUWING
5.

Bestuurlijke context

83

5.1

Sturing binnen de Belastingdienst

84

5.1.1
5.1.2
5.1.3
5.1.4

84
85
88
89

5.2

5.3

Sturingsinformatie
Leiderschap
Managementstijl
Structuur Belastingdienst

Beheersing van de processen in de Belastingdienst

91

5.2.1
5.2.2
5.2.3
5.2.4

IT-systemen
Personeelsbeleid
Interne communicatie en besluitvorming
Uitvoeringstoetsen

92
93
94
97

Toezicht vanuit het departement van Financiën

100

5.3.1
5.3.2
5.3.3
5.3.4

100
101
102
104

Onevenwichtige samenstelling
Non-interventie
Positie secretaris-generaal
Medezeggenschap en overleg bonden

DEEL III CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN
6.

4

Conclusie en aanbevelingen

109

6.1
6.2

109
110

Conclusie
Aanbevelingen

BIJLAGEN
Bijlage A – Instellingsbesluit
Bijlage B – Regeling secretaris-generaal 
Bijlage C – Geïnterviewde personen
Bijlage D – Vertrekregeling
Bijlage E – O
 rganisatie­veranderingen Belastingdienst
Bijlage F – Documentatie
Bijlage G – Over de commissie

117
121
125
129
143
147
173

5

6

Ten geleide
Medio oktober 2016 hebben de minister en de staatssecretaris van Financiën
ons gevraagd onderzoek te doen naar de besluitvormingsprocedures binnen
de Belastingdienst en de mechanismen die daaraan ten grondslag liggen.
Aanleiding was de vertrekregeling voor medewerkers van de Belastingdienst,
die begin december 2015 met de bonden was overeengekomen. Ons is
gevraagd op korte termijn, in de loop van januari 2017, te rapporteren.
Ter uitvoering van dit verzoek hebben wij gesprekken gevoerd met 36 per­
sonen in en rond de Belastingdienst en tal van documenten bestudeerd.
Wij hebben bovendien twee belastingkantoren bezocht en gesproken met
de leiding en medewerkers aldaar. Wij zijn alle gesprekspartners veel dank
verschuldigd voor hun open opstelling en constructieve houding bij de
beantwoording van de vele vragen die wij hen hebben gesteld.
Er zijn vele invalshoeken denkbaar voor een onderzoek naar aanleiding van
de vragen die ons zijn voorgelegd. Wij hebben het verzoek opgevat om op
basis van een analyse van de gang van zaken rond de vertrekregeling, te
komen tot aanbevelingen waarmee de Belastingdienst en het departement
van Financiën weer op een spoor gezet kunnen worden waarop zij verder
kunnen: open naar de buitenwereld, verantwoordelijk voor alle opgaven
waartoe de wetgever besluit en gezaghebbend naar belastingplichtigen. Die
mogen erop vertrouwen dat de dienst dat rechtmatig en doelmatig doet.
Uit deze aanpak blijkt dat wij niet op zoek zijn gegaan naar schuldigen,
noch naar verwijtbaarheid. Wij hebben ons ook in dit opzicht nauwgezet
gehouden aan de taakomschrijving in artikel 3 van het Instellingsbesluit.
De beperkte periode die ons werd gegeven heeft noodzakelijkerwijs geleid
tot een scherpe selectie van thema’s die in ieder geval aan de orde dienen te
komen, met weglating van die aspecten die in dit kader niet per se nodig zijn.
Wij begrijpen overigens zeer wel het verzoek om op korte termijn te
rapporteren, omdat de Belastingdienst zo snel mogelijk weer op een reguliere
wijze moet kunnen functioneren. Zoals bekend zijn in oktober 2016 enkele
tijdelijke maatregelen getroffen die diep ingrijpen in de dagelijkse gang van
zaken binnen (de leiding van) de Belastingdienst. Onze rapportage bevat,
conform het verzoek, aanbevelingen om tot verbeteringen te komen wat
betreft de besluitvormingsprocedures in en rond de Belastingdienst, zodat

7

de tijdelijke maatregelen zo snel als mogelijk vervangen kunnen worden
door maatregelen van meer structurele aard.
Ten slotte nog dit. In een rapportage over een, naar is gebleken, kwetsbare
vertrekregeling, valt onvermijdelijk het accent op wat niet goed is gegaan.
Er zijn daaruit lessen te trekken, zoals wij in deze rapportage nader zullen
toelichten. Dit onvermijdelijke accent op wat niet goed is gegaan, laat onverlet
dat er ook veel wèl goed gaat: de medewerkers van de Belastingdienst zijn
gewoon hun werk blijven doen en innen nog steeds per werkdag gemiddeld
1 miljard euro ter financiering van onze publieke voorzieningen. Vorig jaar is
er zelfs 4,3 miljard euro meer opgehaald dan in september vorig jaar werd
voorzien bij de Miljoenennota 2017. Maar men zal zich vermoedelijk wel vol
verwondering hebben afgevraagd wat er ‘daar aan de top’ allemaal gebeurt.
Wij hopen met deze rapportage er ook aan bij te dragen dat het contact
tussen de werkvloer en de leiding binnen de Belastingdienst wordt verbeterd.
De vele duizenden medewerkers van de Belastingdienst mogen aanspraak
maken op een ambtelijke en politieke leiding, die zich verantwoordelijk
weten om de Belastingdienst als cruciale factor van ons publieke bestel weer
in rustiger vaarwater te brengen.
Den Haag, 27 januari 2017

Hans Borstlap

8

Tjibbe Joustra

DEEL I BESCHRIJVING

10

1. Inleiding
1.1

Aanleiding
Medio oktober 2016 hebben de minister en de staatssecretaris van Financiën
de Commissie onderzoek Belastingdienst ingesteld met als taak onderzoek
te doen naar de besluitvormingsprocedures binnen de Belastingdienst
en mechanismen die daaraan ten grondslag liggen; en op basis daarvan
aanbevelingen te doen ter verbetering van deze besluitvorming. De commissie
is gevraagd op korte termijn, in de loop van januari 2017, te rapporteren.1
Het besluit van de bewindslieden om de commissie in te stellen vond zijn
aanleiding in de totstandkoming van een vertrekregeling voor medewerkers,
die de Belastingdienst was overeengekomen met de vakbonden in het kader
van een grootschalig veranderprogramma (de Investeringsagenda) van de
Belastingdienst. Over deze regeling ontstond commotie toen bleek dat er
veel meer medewerkers gebruik van maakten dan verwacht en er vragen
rezen over financiële gevolgen en over risico’s voor de continuïteit van de
primaire processen binnen de Belastingdienst.
De Investeringsagenda van mei 2015 is een meerjarig en veelomvattend
verander­
traject om de dienst beter te laten werken. Door de inzet van
nieuwe technologie en informatie-gestuurd werken zal de dienst naar
verwachting meer belastinginkomsten genereren tegen minder kosten
en wordt beoogd de interactie met bedrijven en burgers te verbeteren.
Hieraan zijn personele gevolgen verbonden. De prognose was dat enerzijds
5000 (vooral administratieve) banen overbodig zouden worden en anderzijds
1500 nieuwe banen zouden worden gecreëerd, bijvoorbeeld op het gebied
van data-analyse.
De problematiek die aan de Investeringsagenda ten grondslag ligt, is
veelomvattend en reeds uitgebreid gedocumenteerd in de afgelopen jaren.2
De dienst en haar medewerkers verkeren al jaren in woelig vaarwater
door verouderde computersystemen en complexe wetgeving die moeilijk
uitvoerbaar is.

1

Bijlage A bevat het Instellingsbesluit Commissie onderzoek Belastingdienst.

2

Rapporten van onder meer de Algemene Rekenkamer, de Auditdienst Rijk en ABDTOP­Consult.

11

Daar kwamen nieuwe taken bij, zoals de uitkering van inkomenstoeslagen,
terwijl bezuinigingen en reorganisaties elkaar opvolgden.3

1.2

Afbakening
Conform het verzoek richt het onderzoek zich op de besluitvorming binnen
de Belastingdienst. De commissie kan deze echter niet los zien van het grotere
geheel waarbinnen de dienst werkt, te weten het directoraat-generaal
Belastingdienst en het ministerie van Financiën. Dit betekent dat het aspect
besluitvorming breed wordt benaderd: ook de organisatiestructuur, de
sturing, de interne beheersing, de verdeling van verantwoordelijkheden en
de ingebouwde controlemechanismen (checks and balances) worden daarbij
betrokken. Deze aspecten samen worden in dit rapport de ‘governance’
genoemd. De commissie streeft er naar niet alleen de opzet van de
governance te analyseren maar ook de werking in de praktijk, waarbij in het
bijzonder de vertrekregeling en de Investeringsagenda als illustratie dienen.
Een cultuuronderzoek heeft niet plaatsgevonden; dit was gegeven het
tijdbestek niet realistisch. Wel zullen in de analyse aspecten aan de orde
komen die een uitdrukking vormen van een bepaalde cultuur. Bij aanvang
van dit onderzoek was het voor de commissie een open vraag in hoeverre het
incident rond de vertrekregeling een uitdrukking vormt van dieperliggende
(al dan niet cultureel bepaalde) mechanismen, of dat het gaat om een
‘bedrijfsongeval’. De commissie zal hierop nader ingaan in Deel II van dit
rapport (hoofdstuk 5).
De regeling van de Belastingdienst is neergelegd in een onderdeel van de
Personele Uitvoeringsbepalingen Belastingdienst.4 De titel van dat onderdeel
is: ‘Van Werk Naar Werk n.a.v. de Investeringsagenda’. Vanwege de nadruk
van deze regeling op vertrek, waar paragrafen 4.2 en 4.4 van dit rapport op
ingaan, wordt in dit rapport gesproken van ‘de vertrekregeling’.
Dit rapport gaat niet in op kwesties rond schuld of aansprakelijkheid. Het
gaat evenmin in op de vraag naar de rechtmatigheid; naar verwachting zal
de Algemene Rekenkamer hierover rapporteren in mei 2017.

12

3

Bijlage E geeft een overzicht van veranderingen bij de Belastingdienst.

4

Zie bijlage D.

1.3

Doelstelling
De commissie heeft het verzoek van de bewindslieden toegespitst op drie
doelen:
– Helderheid verschaffen over de totstandkoming van de vertrekregeling
(toedracht);
– Inzicht geven in onderliggende mechanismen die deze besluitvorming
verklaren (analyse);
– Handelingsperspectief bieden voor de bewindspersonen en de Belasting­
dienst met het oog op het verbeteren van de governance van de
Belastingdienst en het ministerie van Financiën (aanbevelingen).

1.4

Werkwijze
De commissie heeft begrip voor het verzoek om op korte termijn te
rapporteren: de Belastingdienst is een cruciale schakel in het staatsbestel
die zo snel mogelijk weer op een reguliere wijze moet kunnen functioneren.
Zoals bekend zijn vanaf oktober 2016 enkele noodmaatregelen getroffen
die diep ingrijpen in de dagelijkse gang van zaken binnen (de top van)
de Belastingdienst. Het is van belang dat – mede aan de hand van de
aanbevelingen in dit rapport – de situatie snel weer normaliseert en de dienst
in rustiger vaarwater komt.
Het korte tijdbestek heeft gevolgen voor opzet en reikwijdte van het
onderzoek. Veel van de informatie is verkregen uit de gesprekken die de
commissieleden hebben gevoerd.5 Er is gesproken met de direct betrokkenen
met het oog op de totstandkoming van de vertrekregeling. Daarnaast is een
reeks gesprekken gevoerd om te reflecteren over de bredere bestuurlijke
context, mede op basis van ervaringen uit het verleden. Waar relevant heeft
de commissie om nadere onderbouwing gevraagd. Dit heeft geleid tot
bestudering van een aanzienlijke hoeveelheid documenten en het stellen
van schriftelijke vragen aan betrokkenen, die alle beantwoord zijn. Daarnaast
steunt de commissie op eerder verricht onderzoek van andere instanties.
Een concept van Deel I van dit rapport (hoofdstuk 1-4) en van Bijlage E is ter
verificatie van de feiten voorgelegd aan de politieke en ambtelijke top van het
ministerie van Financiën.

5

Bijlage C geeft een overzicht van geïnterviewde personen.

13

1.5

Leeswijzer
De opbouw van de rapportage is als volgt.
Deel I – Beschrijving
Hoofdstuk 2 schetst de institutionele context, met een beschrijving van de
voor dit onderzoek belangrijkste spelers binnen het ministerie van Financiën
en de Belastingdienst in het bijzonder.
Hoofdstuk 3 beschrijft de programmatische context van de vertrekregeling: de
reeds genoemde Investeringsagenda en de daarvoor ingerichte governance.
In Hoofdstuk 4 staat de vertrekregeling centraal. Ten eerste de inhoud: hoe
zag deze regeling eruit en in hoeverre verschilt deze ten opzichte van het
rijksbrede beleid? Ten tweede wordt het besluitvormingsproces beschreven.
Deel II – Beschouwing
In Hoofdstuk 5 geeft de commissie een beschouwing op het voorgaande, met
als centraal thema de governance zoals deze zich in de praktijk ontvouwde.
Deel III – Conclusie en aanbevelingen
De commissie presenteert tot besluit haar conclusie en aanbevelingen in
hoofdstuk 6.

14

2. Structuur en Governance
Om een goed beeld te krijgen van de besluitvorming over de vertrekregeling
als onderdeel van de Investeringsagenda, is het behulpzaam om de structuur
en de governance van de Belastingdienst te schetsen, ook in relatie tot
het departement van Financiën als geheel. Deze schets van structuur en
governance wordt voorafgegaan door een samenvatting van de belangrijkste
kenmerken van de Belastingdienst.

2.1

Kenmerken van de Belastingdienst
De Belastingdienst is een publieke uitvoeringsorganisatie met massale (veelal
financiële) gegevens verwerkende primaire processen. Per werkdag wordt
gemiddeld 1 miljard euro geïnd. Maandelijks worden circa 8 miljoen toeslagen
uitbetaald en de Douane controleert jaarlijks circa 12 miljoen containers. Ook
relatief kleine werkstromen en uitzonderingen zijn als gevolg van de eerder
genoemde omvang nog altijd omvangrijk, zeker in vergelijking met andere
uitvoeringsorganisaties. De primaire processen zijn (uiteraard) gebaseerd
op wetgeving. Naar haar aard is de (veelal) fiscale wetgeving complex, niet
alleen inhoudelijk, maar ook qua verwerkingsproces. De wetgeving verandert
mee met de ontwikkeling van de maatschappij, hetgeen leidt tot constante
wijzigingen en vaak een toename van complexiteit.
De Belastingdienst intervenieert vanuit zijn functie diep in het bestaan van
burgers en bedrijven. Dat maakt dat het niet anders kan zijn dan dat de
politieke betrokkenheid zeer intensief is. Dat kan alleen bij een hoge mate
van transparantie als het gaat om doelen, werkwijzen en resultaten van het
handelen.
Inherent aan het zijn van Belastingdienst is dat de Belastingdienst naast het
voeren van de belastingadministratie (vastleggen van fiscale posities), tevens
belast is met voorlichting (dienstverlening om de naleving door burgers en
bedrijven te bevorderen) en toezicht en opsporing (om te voorkomen dat
burgers en bedrijven hun verplichtingen niet nakomen). Rechtsgelijkheid
en rechtszekerheid zijn belangrijke kwaliteitseisen voor de Belastingdienst.
Dat geldt evenzeer voor een rechtmatige, doelmatige en doeltreffende
uitvoering.

15

In toenemende mate heeft de Belastingdienst te maken met (keten-)
afhankelijkheid van andere overheidsorganisaties en andere gegevens­
verstrekkers. Voorbeelden daarvan zijn het gebruik van basisadministraties,
zoals de GBA (overheid) en het gebruik van informatie van banken.
Van oudsher is binnen de Belastingdienst de mens de belangrijkste
productie­factor die in toenemende mate wordt gecombineerd met de inzet
van ICT/IV. Dat deze lijn in stevige mate wordt doorgezet, blijkt ook uit
de Investeringsagenda. Naast de mogelijkheden in de massale gegevens­
verwerking, biedt de steeds verder digitaliserende maatschappij nieuwe
mogelijkheden, maar ook risico’s in het toezicht door de Belastingdienst.
De combinatie van massaliteit, complexiteit, voortdurende aanpassingen
en een toenemende differentiatie van heffingsmomenten (als gevolg van
individualisering, digitalisering en internationalisering) maakt de werk­
processen van de Belastingdienst per definitie kwetsbaar. Verstoringen
raken bijna per definitie grote groepen burgers of bedrijven en het is daarom
wezenlijk dat structuur en governance van de Belastingdienst optimaal
ondersteunend zijn aan het primaire proces.

2.2

Ministerie van Financiën
Op hoofdlijnen bestaat het ministerie van Financiën uit vier directoratengeneraal en een cluster van onderdelen dat is opgehangen aan de secretarisgeneraal.
– Het directoraat-generaal Rijksbegroting (kaderstelling en coördinatie
begrotingsbeleid en beheersing uitgaven)
– De Generale Thesaurie (financiële relaties buitenland, financiële markten,
staatsleningen en deelnemingen)
– Het directoraat-generaal Fiscale Zaken (fiscale beleid en wetgeving,
belastingverdragen)
– Het directoraat-generaal Belastingdienst (uitvoering fiscale wet- en regel­
geving)
– Het SG-cluster: bestaande uit zeven directies waarvan er twee rijksbreed
opereren: de Auditdienst Rijk (ADR) en de Domeinen Roerende Zaken.
De andere vijf hebben een departementale scope en zijn vergelijkbaar
met de ‘SG-directies’ bij andere departementen, waaronder de directie
Financieel-Economische Zaken (FEZ).

16

De taakverdeling tussen de minister en de staatssecretaris is traditioneel dat
de minister het directoraat-generaal Rijksbegroting en de Generale Thesaurie
in portefeuille heeft en de staatssecretaris het directoraat-generaal Fiscale
Zaken en het directoraat-generaal Belastingdienst.
Deze laatste twee directoraten-generaal zijn samen verantwoordelijk voor
het hele fiscale domein en hebben beide een rol in de beleidsvoorbereiding
op fiscaal gebied: het directoraat-generaal Fiscale Zaken aan de ‘voorkant’ en
het departementale onderdeel van het directoraat-generaal Belastingdienst
(DGBel; zie ook paragraaf 2.3.3) als behartiger van het uitvoeringsbelang,
onder andere door middel van uitvoeringstoetsen. De Belastingdienst is
vervolgens verantwoordelijk voor de uitvoering van het vastgestelde beleid.
De staatssecretaris is daarmee politiek verantwoordelijk voor het gehele
fiscale domein, zowel de beleidsvoorbereiding als de beleidsuitvoering.

Staatssecretaris
van Financiën

Minister
van Financiën

Secretaris-generaal

Directoraatgeneraal
Belastingdienst

Directoraatgeneraal
Fiscale Zaken

Directoraatgeneraal
Rijksbegroting

Generale
Thesaurie

Cluster
Secretarisgeneraal

221 FTE

145 FTE
€ 14,5 MLN

145 FTE
€ 22 MLN

222 FTE
€ 23 MLN

1.130 FTE
€ 169 MLN

Belastingdienst
28,500 FTE

€ 2,8 MLD

Figuur 1: O
 rganogram ministerie van Financiën met aantal FTE en omvang apparaatsbudgetten

17

Het directoraat-generaal Belastingdienst heeft een aantal functionele relaties
met de andere onderdelen van het ministerie van Financiën:
– Het directoraat-generaal Rijksbegroting heeft ten opzichte van de
Belastingdienst eenzelfde verhouding als ten opzichte van andere
onderdelen van de Rijksdienst: het voorschrijven en handhaven van de
Rijksbegrotingsvoorschriften en het toezicht houden op de uitgaven via
de Inspectie der Rijksfinanciën (IRF).
– Het directoraat-generaal voor Fiscale Zaken (DGFZ) bereidt de fiscale
wet- en regelgeving voor en is daarmee bepalend voor de inhoud van de
inningstaken van de Belastingdienst.6
– De Generale Thesaurie heeft geen functionele relatie met de Belasting­
dienst.
– In het SG-cluster hebben de directie Financieel Economische Zaken (FEZ)
en de ADR een rechtstreekse relatie met de Belastingdienst.
•• De ADR is de interne auditdienst van de Rijksoverheid en is uit
dien hoofde verantwoordelijk voor de accountantscontrole van de
jaarverslagen. Daarnaast voert de ADR onderzoek uit op verzoek van
de leiding van een departement. Ook de leiding van de Belastingdienst
kan de ADR verzoeken om onderzoeken te verrichten.
•• FEZ is conform de Comptabiliteitswet de financiële controller binnen
een departement en dit is bij het ministerie van Financiën niet anders.
De directie FEZ is ten behoeve van de departementsleiding de
concerncontroller, ook ten aanzien van de Belastingdienst. Voor FEZ
binnen Financiën geldt als bijzondere omstandigheid dat het ministerie
van Financiën als het ware de ‘super-FEZ’ (DG Rijksbegroting) in eigen
huis heeft. In het rapport van ABDTOPConsult over de positie van FEZ
bij het ministerie van Financiën7, staat dit benoemd als een risico voor
de control-rol van FEZ omdat het directoraat-generaal Rijksbegroting
en specifiek de IRF, in hoge mate gelijksoortige invalshoeken als FEZdirecties hanteren, waardoor er een risico is dat juist bij Financiën er
(bedoeld of onbedoeld) ‘short-cuts’ ontstaan die de rol van FEZ als
concern-controller uithollen.
•• De secretaris-generaal van Financiën heeft zelf ook met een dergelijke
bijzondere omstandigheid te maken. Enerzijds is hij de hoeder van
de diensten die binnen het ministerie geld uitgeven, anderzijds is
hij tevens de hoeder van de natuurlijke tegenkracht daarvan, die

18

6

Voor de andere taken van de Belastingdienst zijn andere departementen beleids­
verant­
woordelijk.

7

ABDTOPConsult, Eindrapportage rond positionering, functioneren en organisatie FEZ van het
ministerie van Financiën (deel I), december 2015.

is vormgegeven in het directoraat-generaal Rijksbegroting. Het is
daarom extra belangrijk dat FEZ expliciet de rol van concern-controller
van de ‘spending’ onderdelen van het ministerie van Financiën op
zich neemt om rolverwarring met de rol van DG Rijksbegroting te
voorkomen.
De algemene verantwoordelijkheid van de secretaris-generaal is net als bij
de andere departementen gebaseerd op het Koninklijk Besluit van 1988.8
Volgens de Nota van Toelichting op dit besluit ligt de verantwoordelijkheid
voor de coördinatie en integratie van het beleid binnen een ministerie
bij de SG, evenals de zorg voor de bedrijfsvoering. Het Organisatie- en
mandaat­
besluit van het ministerie van Financiën geeft verder invulling
aan de verhouding tussen de SG en de directeuren-generaal.9 Er is geen
expliciete invulling gegeven aan de relatie tussen de SG en de Belastingdienst
als uitvoeringsorganisatie. De Belastingdienst is een ‘Grote Uitvoerende
Dienst’ met de bijbehorende Rijksbegrotingsvoorschriften, maar is niet
verzelfstandigd. Er is dan ook geen bijzondere regelgeving van toepassing
op de sturing van de Belastingdienst.
Zo is de Regeling Agentschappen10 van de minister van Financiën die een
kader schetst voor het aansturen van uitvoeringsorganisaties, niet van
toepassing. Toch kan deze als handvat fungeren om zicht te krijgen op de
governance rond de Belastingdienst. In deze regeling is een strikte scheiding
beschreven tussen drie rollen: die van eigenaar (hoeder van de continuïteit
van de uitvoeringsorganisatie), van opdrachtgever (verantwoordelijk voor de
beleidsinhoud) en van opdrachtnemer (verantwoordelijk voor de uitvoering).11
Het model is bedoeld om de verantwoordelijkheden die bij deze drie rollen
horen expliciet te beleggen. Bij het ministerie van Financiën zijn deze rollen
niet formeel ingevuld (en overigens ook informeel nauwelijks herkenbaar).
8

Stb. 1988, 499, Besluit van 18 oktober 1988, houdende regeling van de functie en verant­
woordelijkheid van de secretaris-generaal, waarvan artikel 1 luidt: ‘Bij elk ministerie is een
secretaris-generaal die, met inachtneming van de aanwijzingen van Onze Minister, belast met
de leiding van het ministerie, belast is met de ambtelijke leiding van al hetgeen het ministerie
betreft.’. Zie bijlage B voor het besluit en de toelichting. De commissie neemt dit KB integraal
op omdat tijdens het onderzoek gebleken is dat de toelichting niet algemeen kenbaar is.

9

Staatscourant 2016, nr. 67612, 13 december 2016, Organisatie- en mandaatbesluit Directoraatgeneraal Belastingdienst, artikelen 3, 5, 11 en 13.

10

Staatscourant 2012, nr. 20668, 28 september 2012.

11

In de Regeling agentschappen worden de rollen als volgt omschreven: Eigenaar: De eigenaar,
die verantwoordelijk is voor het toezicht op het beleid van de opdrachtnemer en op de algemene
gang van zaken in het agentschap, draagt zorg voor (…) de continuïteit van het agentschap
op de lange termijn. Opdrachtgever: Degene binnen een ministerie die het agentschap
opdracht geeft om producten of diensten te leveren en daarvoor een bijdrage toekent.
Opdrachtnemer: De eindverantwoordelijke binnen het agentschap.

19

De verwikkelingen rond de Investeringsagenda en de vertrekregeling zijn
aanleiding geweest voor de staatssecretaris om zowel de ophanging van de
Belastingdienst als de rolinvulling van de SG in heroverweging te nemen. In
onderstaand kader zijn enkele relevante citaten in dit verband opgenomen:

In een brief van 13 april 2016 aan de Kamer benoemt de staats­secretaris
van Financiën het autonome karakter van de Belasting­dienst:12
’Naast de organisatorische wijzigingen heb ik geconstateerd dat de
aansturing van de Belastingdienst versterking behoeft. Daarom heb ik
gekozen voor een meer reguliere ophanging van de Belastingdienst in de
departementale structuur. Een zekere autonomie voor de Belastingdienst in
zijn bedrijfsvoering is logisch; tegelijkertijd heb ik behoefte aan meer checks
en balances, en aan meer politieke sturing. Daardoor kan ik bijvoorbeeld
als eindverantwoordelijke beter (laten) sturen op en sneller inzicht krijgen in
de kosten en investeringen die met de Investeringsagenda samenhangen.
Deze ophanging is niet nieuw binnen uitvoeringsorganisaties van het Rijk,
maar een grote stap voor de Belastingdienst.’
En in antwoord op Kamervragen13 zegt hij over de rol van de SG dat deze bij
Financiën ‘van oudsher hooguit een bescheiden rol’ heeft. En hij vervolgt in
deze beantwoording van Kamervragen: ‘Dat geeft de Belastingdienst een
grote handelingsvrijheid, maar gaat ten koste van de checks en balances.’
En even verderop: ‘De rol van de secretaris-generaal wordt sterker, onder
meer door de eigenaars­rol van de secretaris-generaal met betrekking tot
de Belastingdienst te versterken. De ophanging wordt hiermee meer in lijn
gebracht met die van bijvoorbeeld agentschappen.’

20

12

Kamerstukken II 2015-2016, 31 066, nr. 269, Aanbiedingsbrief bij de 17e Halfjaars­rapportage,
13 april 2016.

13

Kamerstukken II 2015-2016, 31 066, nr. 271, Beantwoording Kamervragen naar aanleiding van
17e Half­jaars­­rapportage, 26 mei 2016.

Dit beeld is eerder al beschreven in het rapport van ABDTOPConsult14
over de eigenaarsrol van de SG ten opzichte van de Belastingdienst.
Dit rapport constateert dat de Belastingdienst al decennialang is
omgeven door relatief weinig checks and balances, dat een versterking
daarvan geboden is en dat het in de rede ligt om daarbij op z’n minst
inspiratie te ontlenen aan het rijksbrede kader voor verzelfstandiging
(in het bijzonder aan het model dat geldt voor agentschappen).
Ook in reactie op het Interdepartementaal Beleidsonderzoek van april 2016
stelt de staatssecretaris dat het voor een goede sturings­relatie behulpzaam
is om de rollen van eigenaar, opdracht­gever en opdrachtnemer nader uit
te werken.15

Ook de beleidsmatige ‘opdrachtgeversrol’ is in formele zin niet ingevuld. In dat
kader is het relevant om te constateren dat de taken van de Belastingdienst
zijn gebaseerd op beleid en regelgeving van verschillende ministeries,
waardoor dus ook verschillende ministeries de opdrachtgeversrol vervullen.
Inning belastingen: Financiën
Toeslagen:
SZW, VWS en BZK/WenR
Douane:
Financiën, EZ, VenJ, VWS, IenM en BuZa
FIOD:
Opsporingsonderzoek onder gezag Openbaar Ministerie
De opdrachtgever – opdrachtnemer verhouding is herkenbaar voor zover het
gaat om beleid en regelgeving van andere departementen dan van Financiën
zelf, hoewel ook daar deze rolverdeling niet sterk ontwikkeld is.
Waar het gaat over beleid en regelgeving van Financiën zelf is de
opdrachtgevende rol diffuus. DGFZ en DGBel trekken samen op in het
beleidsvoorbereidende traject, maar DGFZ neemt niet de rol van opdrachtgever
op zich (dat wil zeggen: maakt geen resultaatafspraken, stelt geen prestatieindicatoren vast, maakt geen rapportage-afspraken). DGBel heeft ook als
taak om uitvoeringstoetsen te coördineren en het managementteam van
de Belastingdienst te ondersteunen bij de implementatie van de nieuwe
uitvoering.

14

ABDTOPConsult, Eigenaarsrol van de SG-Financiën ten opzichte van de Belasting­dienst; context
en invulling, 11 juli 2016.

15

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 296, 12 september 2016. Kabinetsreactie op het
rapport van het interdepartementale beleidsonderzoek Belastingdienst ‘Samen in de keten:
van vrijblijvende naar verbindende relaties’.

21

2.3

Belastingdienst
Het is in de praktijk niet altijd eenduidig wat de naamgeving is van de
verschillende onderdelen van de Belastingdienst. In dit rapport worden de
volgende begrippen gehanteerd:
– Belastingdienst: het gehele concern: het directoraat-generaal Belasting­
dienst plus de uitvoeringsorganisatie;
– Managementteam Belastingdienst:16 het leidinggevend team van het
concern Belastingdienst met de directeur-generaal als voorzitter, van
zowel de uit­voeringsorganisatie als de staforganisatie.
– Directoraat-generaal Belastingdienst: de concernstaf voor de directeurgeneraal en voor de leden van het MT-Belastingdienst.
– De uitvoeringsorganisatie van de Belastingdienst: de decentrale organi­
satie-onderdelen waar de feitelijke uitvoering plaatsvindt.

2.3.1

Visie Belastingdienst
Missie en visie17
De visie van de Belastingdienst is ‘de mate waarin burgers en bedrijven
vrijwillig hun verplichtingen nakomen maximaal vergroten (compliance)’.
De missie van de Belastingdienst is als volgt geformuleerd:
– elke burger en elk bedrijf krijgt de behandeling die hij verdient.
– verantwoordelijkheid, kansen en professionele ruimte voor elke mede­
werker.
Er zijn vier speerpunten benoemd: kansen voor medewerkers, hand­havings­
regie, digitale Belastingdienst en samenwerking. De medewerkers van de
Belastingdienst vormen de doelgroep van het middellange-termijnplan.
In de Rijksbegroting is de algemene doelstelling van de Belastingdienst
geformuleerd: ‘Het genereren van inkomsten voor de financiering van over­
heids­beleid. Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regel­
geving is hier­voor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering van die
wet- en regel­­geving zorgen er voor dat burgers en bedrijven bereid zijn hun

22

16

In de loop van 2015 is de term Raad van Bestuur ingevoerd, maar die naam is weer verdwenen
als gevolg van de tijdelijke maatregelen die de staatssecretaris in oktober 2016 heeft getroffen.

17

Belastingdienst, Resultaat en Ruimte, Middellange-termijnplan Belastingdienst 2014-2017.

wette­lijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te komen
(compliance).’18
De commissie constateert – op basis van de bestudeerde documenten en de
interviews – dat uiteenlopende perspectieven op de Belastingdienst worden
aangehangen. De Belastingdienst wordt respectievelijk gezien als:
– rechtshandhaver, gericht op integriteit, rechtvaardigheid en rechts­gelijk­
heid;
– geld-inner, gericht op zo veel mogelijk geld binnenbrengen op zo efficiënt
mogelijke wijze;
– dienstverlener (ook herkenbaar in de slogan ‘leuker kunnen we het niet
maken – wel makkelijker’);
– IT-bedrijf, gericht op enerzijds de verouderde computersystemen en
anderzijds het benutten van nieuwe informatietechnologie (ook terug te
zien in de focus van de Investeringsagenda).

2.3.2

Managementteam van de Belastingdienst
Tot in 2015 bestond het managementteam van de Belastingdienst uit
twaalf leden die primair een bedrijfsonderdeel of een bedrijfsfunctie
vertegenwoordigden en daarvan de belangen behartigden. In 2015 is
een wijziging doorgevoerd, omdat de Investeringsagenda veranderingen
beoogt die óver de dienstonderdelen heen gaan en een kanteling gemaakt
moet worden naar ketens. De wijziging betreft het aantal leden in het
leidinggevend team en het loslaten van de belangenbehartigende rol van de
afzonderlijke leden.
Op 13 december 2016 is een nieuw Organisatie- en mandaatbesluit
directoraat-generaal Belastingdienst gepubliceerd dat terugwerkt tot en met
26 oktober 2016.19 Hierin is de samenstelling van het managementteam
beschreven en per lid van het managementteam de specifieke taken en
verant­woordelijkheden.

18

Rijksbegroting 2016, Ministerie van Financiën, beleidsartikel 1. Tweede Kamer, vergaderjaar
2015–2016, 34 300 IX, nr. 2.

19

Staatscourant 2016, nr. 67612, 13 december 2016, Organisatie- en mandaatbesluit Directoraatgeneraal Belastingdienst. Zie ook paragraaf 2.3.4.

23

‘De taken en verantwoordelijkheden van de onder de directeur-generaal
ressorterende hoofddirecteuren, algemeen directeuren en directeuren zijn
als volgt:
a) de hoofddirecteur Control en Bedrijfsvoering, is concernbreed verant­
woordelijk voor de totstandkoming van het beleid en de uitvoering
binnen alle aandachtsvelden met betrekking tot PIOFH20 -taken. Voor wat
betreft Finance ligt de focus op de concernbrede control. Tevens is hij
verantwoordelijk voor het functioneren van de organisatie-onderdelen
HR, Finance, Centrum voor Kennis en Communicatie, Centrum voor
Facilitaire Dienstverlening en Data & Analytics;
b) de hoofddirecteur Informatie Voorziening (IV), is concernbreed verant­
woordelijk voor de totstandkoming van het beleid en de uitvoering van
informatievoorziening en ICT. Tevens is hij verantwoordelijk voor het
functioneren van de organisatieonderdelen Centrum voor Infrastructuur
en Exploitatie, Centrum voor Applicatie­
ontwikkeling en -onderhoud,
Informatie Management en IV-Accent;
c)	
de hoofddirecteur Fiscaliteit en Juridische Zaken, is concernbreed
verantwoordelijk voor de totstandkoming van het fiscaal (uitvoerings)
beleid en strategische en politiek-bestuurlijke advisering (van ambtelijke
en politieke top) binnen dit domein. Tevens is hij verantwoordelijk voor
de cassatie­procedures;
d)	
de algemeen directeur Belastingen & Toeslagen, is verantwoordelijk
voor het functioneren van het organisatieonderdeel Belastingen en
Toeslagen.21 Tevens is hij verantwoordelijk voor het organisatie­onderdeel
Belastingdienst/Caribisch Nederland;
e)	de algemeen directeur Douane, is verantwoordelijk voor het functioneren
van het organisatieonderdeel Douane Nederland;
f)	de algemeen directeur Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD),
is verantwoordelijk voor het functioneren van het organisatie­onderdeel
FIOD;
g)	
de directeur directoraat-generaal Belastingdienst (DGBel), is verant­
woordelijk voor het functioneren van het organisatieonderdeel DGBel;
h)	
de directeur programmamanagement Investeringsagenda, is verant­
woordelijk voor het programmamanagement van de Investerings­agenda;
i)	de directeur Switch, is verantwoordelijk voor het functioneren van het
organisatieonderdeel Switch.’

24

20

Personeel, Inkoop, Organisatie, Financiën en Huisvesting.

21

Hiertoe behoren de (voorheen separate) dienstonderdelen Belastingen, Toeslagen, Belasting­
telefoon en Centrale Administratie.

De onder h) en i) genoemde leden zijn geen permanente leden van het
managementteam, maar zijn agenda-lid. Van de permanente leden van
het managementteam zijn vijf leden eindverantwoordelijk voor (zeer) grote
uitvoeringsorganisaties die verspreid over het land het primaire proces van
de Belastingdienst uitvoeren dan wel ondersteunende diensten verlenen ten
behoeve van het primaire proces.

2.3.3

DGBel
Bijlage 1 van het Organisatie- en mandaatbesluit directoraat-generaal
Belastingdienst beschrijft de taken en positie van DGBel:22
‘Het directoraat-generaal Belastingdienst (DGBel) is de concernstaf voor de
directeur-generaal en voor de leden van het MT van de Belastingdienst. DGBel
is daarmee ondersteunend aan de besturing van het concern Belastingdienst
en verzorgt de verbinding tussen de politiek en de uitvoering en vice versa.
Dat gebeurt in nauwe samenwerking met de uitvoeringsverantwoordelijken
in de Belastingdienst, waarvan DGBel een integraal onderdeel uitmaakt.
De kern van het takenpakket van DGBel ligt in het uitzetten van de strategie
van de Belastingdienst en het ontwikkelen van beleid. Dit krijgt vorm
in de advisering aan de politieke en de ambtelijke top. Bij DGBel worden
beslissingen die de Belastingdienst raken naar de uitvoering vertaald en
worden ervaringen uit de Belastingdienst omgezet in adviezen ten behoeve
van toekomstig beleid. Ook draagt DGBel zorg voor een adequate en snelle
behandeling en begeleiding van vragen en opdrachten die vanuit de politiek
op de Belastingdienst afkomen.
Daarbij is DGBel de schakel die de Belastingdienst verbindt met het
directoraat-generaal voor Fiscale Zaken.’
DGBel is nauw betrokken bij het opstellen van de strategie van de
Belasting­
dienst. Het voorbereidende werk bij het ontwerpen van de
Investeringsagenda en bij het vormgeven van de beoogde uitstroom
behoorde ook tot de taken van DGBel.
De staforganisatie DGBel bestaat uit vier clusters: Uitvoeringsbeleid,
Fiscaliteit, Bedrijf en cluster IV. Deze clusters ondersteunen de directeurgeneraal en de leden van het managementteam van de Belastingdienst bij
22

Bijlage 1 bij Organisatie- en Mandaatbesluit van 13 december 2016, Staatscourant 2016,
nr. 67612.

25

de sturing, beheersing en verantwoording van de werkzaamheden in de
uitvoerende onderdelen van de Belastingdienst. Ieder cluster bedient primair
één MT-lid: het cluster Uitvoeringsbeleid bedient de directeur-generaal, het
cluster Fiscaliteit de hoofdirecteur Fiscaliteit en Juridische Zaken, het cluster
Bedrijf de hoofddirecteur Control en bedrijfsvoering en het cluster IV de
hoofddirecteur Informatievoorziening.
Met het oog op de span of control van de MT-leden heeft ieder cluster
een adjunct-directeur. Deze adjunct-directeur ondersteunt het MT-lid en is
verantwoordelijk voor de HRM-rol naar de medewerkers van het cluster en
voor de totstandkoming en de inhoud van de producten van het cluster.

2.3.4

Uitvoeringsorganisatie van de Belastingdienst
Het Organisatie- en mandaatbesluit van het directoraat-generaal van de
Belastingdienst strekt zich niet uit tot de gehele Belastingdienst. Het besluit
betreft uitsluitend het directoraat-generaal en niet de uitvoeringsorganisatie.
Het Organisatie- en Mandaatbesluit van het ministerie van Financiën
bepaalde tot november 2016:23 ‘De directeur-generaal Belastingdienst richt
de organisatie van de Belastingdienst in overeenstemming met de staats­
secretaris in vanuit diens verantwoordelijkheid voor de Belastingdienst.’
De inrichting van de Belastingdienst was hiermee gemandateerd aan
de directeur-generaal van de Belastingdienst. Naar aanleiding van het
ingestelde verscherpte toezicht is het Organisatie- en mandaatbesluit van
2015 aangepast en is onder meer de boven geciteerde zin geschrapt.24
Hiervoor worden in de Nota van Toelichting de volgende redenen gegeven:
– de vanzelfsprekendheid dat een directeur-generaal handelt in overeen­
stemming met de verantwoordelijke bewindspersoon;
– de onwenselijkheid om in een organisatie- en mandaatbesluit uit te gaan
van een bepaalde portefeuilleverdeling tussen de bewindslieden die aan
het begin van iedere kabinetsperiode wordt vastgesteld;

26

23

Organisatie- en mandaatbesluit ministerie van Financiën, Artikel 7, lid c, in: Staats­courant 2015,
nr. 38060, BJZ/2015/420M, 26 oktober 2015.

24

Besluit van de Minister van Financiën van 7 november 2016 houdende wijziging van het
Organisatie- en mandaatbesluit Ministerie van Financiën 2015 in verband met het verscherpt
toezicht op de Belastingdienst en enkele andere bepalingen. In: Staatscourant 2016, nr. 62231,
kenmerk 2016-190719.

– de onterechte suggestie die de formulering wekt dat de secretarisgeneraal geen rol zou hebben bij de inrichting van de organisatie van de
Belastingdienst.
Andere aanpassingen van het Organisatie- en mandaatbesluit hebben
betrekking op het budgettair verscherpte toezicht en op de bevoegdheid
voor het nemen van personeelsbesluiten.
Over de inrichting van de uitvoeringsorganisatie van de Belastingdienst heeft
de commissie geen formele besluiten aangetroffen. Uit het Organisatie- en
mandaatbesluit is af te leiden welke onderdelen te onderscheiden zijn onder
het niveau van het managementteam.
Het primaire proces van de Belastingdienst bestaat uit vier onderdelen:
– Belastingen (ook wel ‘blauw’ genoemd)
– Toeslagen (ook wel ‘rood’ genoemd) 25
– Douane (ook wel ‘groen’ genoemd)
– FIOD
Daarnaast zijn er onderdelen die ondersteunende diensten verlenen ten
behoeve van het primaire proces. Dit resulteert in het volgende organogram
van de Belastingdienst als geheel (zie figuur 2).
De Douane en de FIOD zijn min of meer autonome onderdelen van de
Belastingdienst, hoewel zij ook gebruikmaken van centrale diensten en van
de databestanden die binnen de Belastingdienst beschikbaar zijn.

25

De Belastingdienst verzorgt de uitkering van inkomensafhankelijke toeslagen: de huurtoeslag,
de kinderopvangtoeslag, de zorgtoeslag en de kindertoeslag (het kindgebonden budget).

27

DGBel
221 FTE
Cluster
Uitvoeringsbeleid

Cluster
Fiscaliteit

Cluster
Bedrijf

Cluster
IV-beleid

Managementteam Belastingdienst

Directeur
DGBel

Hoofddirecteur
informatievoorziening

Algemeen
directeur
Belastingen
&
Toeslagen

Directeurgeneraal

Algemeen
Directeur

Algemeen
Directeur

Centrum voor
Infrastructuur
en Exploitatie

Finance

Centrum voor
applicatieontwikkeling
en -onderhoud

Kennis &
Communicatie

Informatiemanagement

Hoofddirecteur
control en
bedrijfsvoering

Hoofddirecteur
fiscaliteit en
juridische
zaken

Directeur

Directeur

SWITCH

Investeringsagenda

50 FTE

13 FTE

HR

Belastingen
&
Toeslagen

Douane

17.300 FTE

4.500 FTE

FIOD

Facilitair
Data &
Analytics

IV-accent
2.200 FTE

1.250 FTE

1.700 FTE

Figuur 2: Organogram Belastingdienst

Over de organisatie-inrichting van de Belastingdienst is in het verlengde
van de Investeringsagenda een aantal besluiten genomen. Zo is het
managementteam van de Belastingdienst meer compact gemaakt
(resulterend in een team zoals in paragraaf 2.3.2 beschreven), is het aantal
ondernemingsraden teruggebracht van 23 naar 6 die zijn vertegenwoordigd
in de Centrale Ondernemingsraad (COR) van de Belastingdienst onder
voorzitterschap van de directeur-generaal26 en is de besturing en inrichting
van de nieuwe organisatie vastgesteld op basis van het Toekomstbestendig
OrdeningsModel (TOM, zie figuur 3).27 Dit model geldt overigens niet voor
de Douane en de FIOD.

28

26

DGBel heeft een eigen ondernemingsraad die is vertegenwoordigd in de Departementale
Ondernemingsraad (DOR) van het departement van Financiën onder voorzitterschap van de
secretaris-generaal.

27

In andere stukken staat TOM voor ‘target operating model’, waarmee hetzelfde model wordt
bedoeld.

Het TOM structureert de processen in de kolom Belastingen & Toeslagen.
Het model beoogt een organisatie-inrichting te realiseren dat de omslag
van ‘dossiergestuurd werken’ naar ‘datagestuurd werken’ ondersteunt en
dat flexibel genoeg is om toekomstige beleidswijzigingen in te passen. Een
belangrijk kenmerk van deze organisatie-inrichting is de indeling naar klant­
segmenten. Er worden vier klantsegmenten onderscheiden:
– Grote Ondernemingen
– Midden- en Kleinbedrijf
– Particulieren
– Toeslaggerechtigden

Toeslaggerechtigden

Vaktechniek

D&A
F   HR   Facilitair   IV   IV ’  

Particulieren

Centrale Functies; Bedrijfsvoering en IV

Klein

Bel Tel

MKB

Midden

Regie op Beroep, Bezwaar, Klacht

Middelgroot

Invordering

Groot

Aanslag en aangifte

GO

Top

Ontvangen & mededelen, Gegevens en klantbeheer

ZVP

’Algemeen Operationeel’ w.o. Internationaal, EH, IO, AB

Daarnaast wordt een aantal overkoepelende processen ingericht (zie
figuur 3):
– Belastingtelefoon
– Centrale Administratieve Processen
– Regie op Beroep, Bezwaar, Klacht
– Vaktechniek
– ‘Algemeen operationeel’

Centrale
administratieve
processen

Figuur 3: Het Toekomstbestendig OrdeningsModel (TOM)

29

De omvang van de organisatie, de grote variatie in soorten producten en de
matrixvorm, maken de organisatie-inrichting complex. De ADR benoemt in
haar advies over het TOM aan het Auditcommittee Financiën van 26 januari
2016 vraagstukken die te maken hebben met de raakvlakken tussen verticale
en horizontale functies, vraagt aandacht voor de verantwoordelijkheidsstelling
juist voor die raakvlakken en voor de mate van autonomie die de segmenten
hebben. Bij de werkbezoeken die de commissie heeft afgelegd bij een tweetal
belastingkantoren, zijn veel zorgen geuit over de organisatieverandering om
tot deze nieuwe structuur te komen en de risico’s voor de continuïteit die
daarmee gepaard kunnen gaan.

2.4

Planning en control28
De Belastingdienst is een departementaal dienstonderdeel met een publieke
taak. De aansturing van en de verantwoording over de taakuitoefening en
de bedrijfsvoering, vinden plaats via de reguliere planning- en controlcyclus
van het departement. Onderstaand is een overzicht opgenomen welke
producten onderdeel zijn van welke cyclus.

Tabel 1: Planning- en control-cycli

P&C Cycli

Middellange
termijn

Jaarlijks

Het Rijk

Regeerakkoord

Begroting

Voorjaarsnota/
Najaarsnota

Jaarplan

Uitvoeringsrapportages/
concernplan

Stuurcontracten

Viermaandsrapportages/
MRB

Ministerie

Belastingdienst

Middellangetermijnplan
(MLTP)

Monitoring Verantwoording
Jaarverslag

Sturing vindt plaats door middel van managementafspraken (vooraf) en
reviewgesprekken, waarvoor directies als FEZ en de ADR gerichte informatie
aanleveren.
De minister legt verantwoording af over het functioneren van het departe­
ment via het departementale jaarverslag dat met de Tweede Kamer
besproken wordt tijdens de derde dinsdag in mei.
28

30

De informatie in deze paragraaf is grotendeels ontleend aan het rapport: ABDTOPConsult,
Manage­ment Informatie Belastingdienst, mei 2015.

De managementinformatie die gemaakt wordt door of over de Belastingdienst
kent verschillende doelgroepen en kan in drie categorieën worden ingedeeld:
informatie voor de Belastingdienst zelf, informatie voor stakeholders binnen
het ministerie van Financiën (zoals de secretaris-generaal, de staatssecretaris,
FEZ of IRF) of voor de Tweede Kamer. Overigens betekent dat niet dat de
doelgroep de enige is die over de managementinformatie beschikt. In de
praktijk blijkt dat de documenten die gemaakt zijn door de dienst en voor de
dienst, ook – ter informatie – naar de stakeholders binnen Financiën gaan.
Tabel 2: Managementinformatie per doelgroep
Doelgroep

Documenten

Belastingdienst

1. Middellange Termijn Plan (MLTP)
2. Stuurcontracten dienstonderdelen
3. MLTP’s/jaarplannen/handhavingsplannen
dienstonderdelen
4. Voortgangsrapportages:
a. Maandrapportages Belastingdienst (MRB)
b. Viermaandsrapportages Dienstonderdelen
c. IV dashboard
d. Rapportage strategische projecten
5. Kadernota (budgettaire kaders)

Ministerie van Financiën

6. Jaarplan Belastingdienst en uitvoeringsrapportages
7. Concernrapportage ministerie van Financiën
(in juni en oktober)
8. Beleidsbrief/uitvoeringsbrief
9. Managementverklaring

Tweede Kamer

10. D
 ocumentatie Rijksbegroting
a. Hoofdstuk IX, artikel 1
b. Voorjaarsnota/1ste suppletoire wet
c. Najaarsnota/2e suppletoire wet
d. Jaarverslag
11. Halfjaarrapportages
12. Voortgangsrapportage Investeringsagenda29

Deze op zichzelf ordelijke stukkenstroom met informatie over sturing en
beheersing is volgens de Algemene Rekenkamer in het verant­woordings­
onder­zoek over 2014 niet toereikend om een integrale, proactieve aanpak
te ondersteunen. Er is onvoldoende complete, consistente en systematische
informatie beschikbaar over de samenhang tussen enerzijds de ambities
van de organisatie en anderzijds de daarvoor beschikbare tijd, mensen en
29

De Staatssecretaris heeft met de brief van 11 oktober 2016 de Tweede kamer een opzet gestuurd
voor de voortgangsrapportage aan de Kamer over de Investeringsagenda (Kamerstukken II
2016-2017, 31066, nr. 304 Bijlage A2). In de 17e Halfjaarsrapportage van april 2016 werd de
Investeringsagenda als thema behandeld.

31

middelen. Het is dan moeilijk om een balans te vinden tussen ambities en
mogelijkheden. Ook in het verantwoordingsonderzoek van de Rekenkamer
over 2015 blijft de kwaliteit van de managementinformatie een onvol­komen­
heid waardoor het volgens deze instantie nog steeds niet goed mogelijk is
om een afweging te maken tussen ambities en mogelijkheden.
In 2015 heeft de SG van het ministerie van Financiën de Commissie Mana­
gementinformatie en Bekostigingssystematiek Belastingdienst ingesteld.
Deze commissie heeft twee rapporten opgeleverd in 2015: over management­
informatie30 en over de bekostigingssystematiek.31 In dit laatste rapport is
een model voorgesteld (het ‘groeivoet-model’, ook wel ‘Kubus-de Jong’
genoemd) waardoor het mogelijk moet worden om een relatie te leggen
tussen prestaties en kosten van de uitvoering. Het rapport benoemt – net
als de Algemene Rekenkamer – juist die relatie als een zwak onderdeel van
de managementinformatie van de Belastingdienst. Het voorgestelde model
is bedoeld om te gebruiken als controle-instrument bij de planning, sturing
en interne verantwoording. Ook kan het gebruikt worden ter onderbouwing
van de begrotingsvoorbereiding en bij uitvoeringstoetsen. De Belastingdienst
heeft het voornemen geformuleerd om het model voor de plancyclus 2018
te gaan gebruiken.
Ook waren de rapporten van de Algemene Rekenkamer aanleiding voor
de SG van Financiën om ABDTOPConsult in 2015 een advies te vragen
over taken en inrichting van de directie FEZ binnen het ministerie van
Financiën. De grote transitie-operatie bij de Belastingdienst werd met name
genoemd in de opdrachtformulering voor dit advies. Het dominante advies
in het uitgebrachte rapport (al eerder genoemd in paragraaf 2.2) is dat de
controllers­rol van FEZ in de P&C-cyclus verstevigd moet worden en FEZ een
prominente rol moet krijgen in de voorbereiding voordat zaken bij de SG
worden aangekaart.32

32

30

ABDTOPConsult, Management Informatie Belastingdienst, mei 2015.

31

ABDTOPConsult, Bekostigingssystematiek voor de Belastingdienst, mei 2015.

32

ABDTOPConsult, Eindrapportage rond positionering, functioneren en organisatie FEZ van het
ministerie van Financiën (deel I).

Structuur en governance
Relatie ministerie - Belastingdienst
De Belastingdienst is veruit het grootste dienstonderdeel van het ministerie
van Financiën. Bijna 95 procent van de medewerkers van het ministerie
werkt bij de Belastingdienst. In financiële termen beslaat de dienst het
grootste deel van het departementale budget. Het management van een
dermate grote dienst zal van nature veel zaken zelf regelen en geneigd zijn
tot een zekere autonomie. Dit wordt versterkt door het vele rechtstreekse
contact tussen de Belastingdienst en de staatssecretaris.
Dit stelt extra eisen aan de governance in de relatie tussen ministerie en
Belastingdienst, met name waar het gaat over sturing en toezicht. De
commissie heeft geconstateerd dat de departementale leiding al enige tijd
bezig was met de vraag hoe de sturing en het toezicht te verbeteren. In
de formele sturings­relatie zoals vastgelegd in de organisatie- en mandaat­
regelingen van het ministerie van Financiën en van het directoraat-generaal
Belastingdienst wordt niet tot uitdrukking gebracht dat de Belastingdienst
een uitvoerings­organi­satie is.
Visies op de Belastingdienst
De commissie constateert, op basis van de bestudeerde documenten,
de interviews en de werkbezoeken, dat uiteenlopende perspec­
tieven
op de Belastingdienst worden aangehangen. De Belastingdienst wordt
afwisselend gezien als rechtshandhaver, geldinner, dienstverlener en
IT-bedrijf. Deze uiteenlopende visies raken de kern van de vraag wat de
Belastingdienst nu eigenlijk is en doet. Voor de medewerkers en voor
burgers is het van groot belang dat over deze kernvraag een duidelijke en
eenduidige visie wordt geformuleerd.
Managementinformatie
Er is onvoldoende complete, consistente en systematische informatie
beschikbaar over de samenhang tussen enerzijds de ambities van de
organisatie en anderzijds de daarvoor beschikbare tijd, mensen en
middelen. Het door de Commissie de Jong voorgestelde ‘groeivoet-model’
moet het mogelijk gaan maken om een relatie te leggen tussen prestaties
en kosten van de uitvoering.

33

34

3. Investeringsagenda
3.1

Inhoud Investeringsagenda
Met de Investeringsagenda is de Belastingdienst in mei 2015 een veel­
omvattend meerjarig (vijf tot zeven jaar) verbeterprogramma begonnen.
Doel van de Investeringsagenda is om de interactie met burgers en
bedrijven ingrijpend te veranderen: geen blauwe envelop op de mat of
bellen naar de Belastingtelefoon maar communicatie via een portal en
elektronisch berichtenverkeer. Maar bovenal is het doel om te zorgen dat
iedereen de aanpak krijgt die hij verdient. De groep die niet bereid is aan
zijn verplichtingen te voldoen moet toezicht voelen, terwijl burgers en
ondernemers die nalevingsbereid zijn moeten worden ‘ontzorgd’. Dit moet
volgens de Investeringsagenda mogelijk worden door informatiegestuurd
toezicht en inning met behulp van data-analyse.
Om dat te bereiken, moeten ook de werkprocessen en de organisatiestructuur
binnen de Belastingdienstonderdelen ingrijpend veranderen (conform het
TOM, zie paragraaf 2.3.4). Uitgangspunt is dat meer vanuit klantgroepen
georganiseerd wordt en niet meer vanuit individuele wetgeving. De
Belastingdienst beoogt zo beter, goedkoper en meer in control te presteren.
De scope van het programma is de Belastingdienst, zonder Douane en FIOD.
De commissie heeft geconstateerd dat de inhoudelijke doelen van de
Investeringsagenda breed gedragen worden en onverminderd urgent zijn.
De Investeringsagenda volgt op de ‘Brede agenda Belastingdienst’ van mei
2014,33 vastgesteld enige maanden na het aantreden van staatssecretaris
Wiebes. Deze Brede Agenda vond zijn aanleiding in een aantal problemen
in de uitvoering en budgettaire problematiek en behelst drie inhoudelijke
‘sporen’:
A. Vereenvoudiging van het belastingstelsel
B. Verbetering van de massale processen en de ondersteunende ICT
C. Verbeteren bekostigingssystematiek en managementinformatie
­Belasting­­­dienst
De Investeringsagenda uit 2015 is een uitwerking van spoor B.

33

Kamerstukken II 2013-2014, 31 066, nr. 201.

35

De Roadmap van september 2015 en ook de Routekaart (concept) van
november 2016, benoemen vijf verandergebieden:
– Interactie met burgers en bedrijven
– Informatiegestuurd toezicht en inning
– Ontwikkeling data-analyse
– Sturing, verantwoording en effectmeting
– Ondersteuning door informatievoorziening
De Investeringsagenda bevat ook randvoorwaardelijke onderwerpen. De
voornaamste zijn:
– het ontwerpen en implementeren van het Toekomstbestendig Ordenings
Model. Dit model ondersteunt vooral verandergebied 1;
– de aanpassingen van het personeelsbestand: zowel krimp als wijziging van
de samenstelling. Om dit te accommoderen is het tijdelijke organisatieonderdeel Switch in het leven geroepen. De vertrekregeling die in het
volgende hoofdstuk wordt beschreven, is in het leven geroepen om juist
deze randvoorwaarde voor de Investeringsagenda te realiseren.
De Investeringsagenda heeft een belangrijke IT-component. Dat is een logisch
gevolg van de omschakeling naar informatiegestuurd toezicht en inning.
Wel ontstaat daardoor een zeer complexe IT-opgave bij de Belastingdienst.
Parallel aan de Investeringsagenda is het programma Rationalisatie/IVmodernisering ingericht om de legacy-problematiek aan te pakken. De
Belastingdienst werkt met een groot aantal verouderde en complexe ITsystemen. De Algemene Rekenkamer heeft deze legacy-problematiek bij
herhaling gesignaleerd in haar rapporten bij de jaarrekening. Ook in het
verantwoordingsonderzoek over 2015 wordt de beheersing van de IT-legacy
als een ‘ernstige onvolkomenheid’ in de bedrijfsvoering aangemerkt.34
Beide programma’s (Investeringsagenda en vernieuwing IT-legacy) moeten
uiteraard goed op elkaar worden afgestemd. De verantwoordelijkheid voor
die afstemming is bij de programmadirecteur Investeringsagenda neer­
gelegd. Deze programmadirecteur (aangesteld per 15 juli 2016) rapporteert
recht­streeks aan de directeur-generaal.
Ook in budgettair opzicht is de Investeringsagenda een ambitieus programma
(zie tabel 3). Met de vaststelling van de Investeringsagenda is ook het budget
voor de personele gevolgen op hoofdlijnen vastgesteld.

34

36

Algemene Rekenkamer, Resultaten verantwoordingsonderzoek 2015, Ministerie van Financiën
en Nationale Schuld (IX), mei 2016.

Tabel 3: Geraamde besparingen Investeringsagenda35
Bedragen
x € 1 mln.

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024

A Personeel

2

24

-24

A1 wv Personele
uitstroom

0

-37

A2 wv Personele
instroom

2

B Switch/uit­­
stroom­regeling
C Materiële
inves­te­ringen

-72

-134

-171

-171

-171

-171

-171

-110 –183

-255 -292 -292 -292 -292

-292

-292

61

86

111

121

121

121

121

121

121

121

0

63

91

120

138

120

75

35

6

0

0

33

188

169

100

55

35

35

35

35

35

35

Totaal

35

275

236

148

59

-16

-61 -101 -130

-136

-136

Saldo cumula­
tieve bespa­rin­
gen en kosten

35

310

546

694

753

737

676

309

3.2

Governance Investeringsagenda

3.2.1

Binnen de Belastingdienst

-171

Struc­
tureel

575

445

De Investeringsagenda is ontworpen door drie leden van het management­
team van de Belastingdienst samen met de staatssecretaris. Zij zijn daarbij
ondersteund door het adviesbureau Oliver Wyman. Dit adviesbureau leverde
aanvankelijk ook de programma-ondersteuning en specifieke deskundig­
heid op een aantal onderwerpen. In maart 2016 is het contract met dit
bureau beëindigd met als motivatie dat de verdere vernieuwing door de
Belastingdienst zelf getrokken moet worden. De dagelijkse leiding van het
programma ligt bij de programmadirecteur die wordt ondersteund door een
projectbureau.
Besluitvorming vindt plaats in de Programboard Implementatie Primaire
Processen en – in geval het strategische keuzes betreft – daarna door het
managementteam van de Belastingdienst. De staatssecretaris heeft de
Investeringsagenda aangemeld voor een toetsing door het Bureau ICT (de
zogeheten BIT-toets). Er zijn afspraken gemaakt over de vertaling van de
doelen van de Investeringsagenda naar resultaten, er is portfoliomanagement
ingericht om de onderliggende projecten goed te prioriteren, er is
gedefinieerd op welke manier de voortgang zal worden gevolgd, enz.

35

Rijksbegroting 2017. Bedragen x € 1 miljoen.

37

Ook is een rapportage-opzet aan de Kamer opgesteld. In bijlage A
bij de Kamerbrief van 11 oktober 2016 over de stand van zaken van de
Investeringsagenda heeft de staatssecretaris de wijze van programmasturing
uitvoerig uiteengezet.36

3.2.2

Actoren buiten de Belastingdienst
Secretaris-generaal
De rol van de secretaris-generaal is ook in het kader van de Investeringsagenda
met de functie gegeven (KB1988) en behelst in dit kader het toezien op de
continuïteit van de betrokken organisatie (de ‘eigenaars-rol’).37
Investment Committee
De secretaris-generaal heeft op 29 september 2015 een Investment
Committee (IC) ingesteld.38 Dit orgaan is belast met de advisering over de
vrij­gave van middelen voor de Investeringsagenda en heeft tevens tot taak
om als klank­bordgroep te fungeren. Artikel 2 (lid 2) van het Instellingsbesluit
luidt als volgt:
‘De commissie heeft tot taak:
a. adviseren aan het ministerie van Financiën over het vrijgeven van
middelen ten behoeve van het uitrollen van de investeringsagenda
van de Belastingdienst. De bevoegdheid tot het nemen van besluiten
ligt bij het ministerie van Financiën.
b. optreden als klankbord voor de Belastingdienst voor de uitrol van de
investeringsagenda.’
Het IC bestaat uit een combinatie van directeuren van de betrokken
onderdelen (FEZ, IRF en BZK) en externe leden met een specifieke expertise.
Het managementteam van de Belastingdienst vaardigt één of meer
vertegenwoordigers af als deelnemer aan het overleg dat de commissie
periodiek voert. De directie FEZ levert de ambtelijk secretaris.

38

36

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 304, 11 oktober 2016, Voortgang Investerings­agenda,
Bijlage A, Projectbeheersing Investeringsagenda.

37

Zie bijlage B, waar de ‘Regeling functie en verantwoordelijkheid van de secretaris-generaal’ is
opgenomen, met inbegrip van de Nota van Toelichting.

38

Besluit van de secretaris-generaal van 29 september 2015, nr. FEZ 2015/857 M, houdende
instelling van de Investment Committee Belastingdienst.

Uit de gesprekken die de commissie heeft gevoerd, komt het beeld naar
voren dat het IC niet heel intensief betrokken werd en in een enkel geval (bij
de adviesaanvraag in maart 2016 over vrijgave van middelen voor Switch) 39
zelfs voor een voldongen feit werd geplaatst. Verder stelt de commissie vast
dat het IC besloot om af te zien van een formele verantwoording aan de
SG (de opdrachtgever van het IC) en te volstaan met twee keer per jaar een
bijpraatsessie met de SG.40 Tot besluit valt op dat de drie externe deskundigen
zijn aangesteld voor elk 0,03 fte.
FEZ en IRF
Deze beide directies hebben een dubbelrol in de besturing van de
Investeringsagenda. Ze zijn lid van het IC en adviseren in die hoedanigheid
over de vrijgave van middelen. Zij hebben tevens een reguliere control-functie
in de besluitvorming. Volgens het instellingsbesluit adviseert het IC aan ‘het
ministerie’; in de praktijk is dit advies gericht aan FEZ/IRF, die besluiten over
de vrijgave van de middelen.41
Opdrachtgevers
Binnen het departement van Financiën is er geen ambtelijke opdrachtgever
voor de Investeringsagenda. Dit is in lijn met de eerdere constatering dat de
rol van opdrachtgever van de Belastingdienst als uitvoeringsorganisatie niet
is geformaliseerd en ook de facto niet is ontwikkeld. De andere directoratengeneraal waren via de Bestuursraad van Financiën wel geïnformeerd over
de Investeringsagenda. De andere opdrachtgevende departementen zijn niet
betrokken bij de Investeringsagenda.
Auditdienst Rijk
De Auditdienst Rijk (ADR) heeft zich een aantal keren een oordeel gevormd
over (onderdelen van) de Investeringsagenda, zowel in het kader van
haar reguliere controle als op verzoek van de Belastingdienst. Kritische
kanttekeningen zijn onder meer geplaatst bij de governance rond de
Investeringsagenda die onvoldoende helder zou zijn, bij de Roadmap die niet
voldoende concreet zou zijn en bij de kennisoverdracht van Oliver Wyman
naar de staande organisatie die onvoldoende geborgd zou zijn.

39

‘Advies vrijgave middelen Switch 2016’, 31 maart 2016, met de daaraan gehechte bijlage over
de reacties van de leden van het IC.

40

Verslag van de IC-vergadering van 18 september 2015.

41

Startnotitie Investment Committee (IC), ongedateerd. Deze notitie was geagendeerd op de ICvergadering van 18 september 2015.

39

Ook vraagt de ADR aandacht voor betrokkenheid van het midden­
management omdat anders: ‘[…] de situatie [ontstaat] van de top die als
happy few geïsoleerd bezig is, een werkvloer die prima weet wat te doen
is binnen het primaire proces en het middenmanagement dat de boot mist
in de aansluiting tussen beide groepen. Het risico is dat een overigens goed
ontwerp niet goed geïmplementeerd wordt’.42

3.2.3

Medewerkers
De Investeringsagenda is in de top van de organisatie ontwikkeld zonder
gestructureerde betrokkenheid van de medewerkers. Vervolgens is hierover
op verschillende manieren gecommuniceerd met de medewerkers. In de
Investerings­
agenda geen wordt aandacht besteed aan cultuur, zoals de
opstellers zelf ook constateren:
‘In dit document komt het woord ‘cultuur’ niet voor: de Investeringsagenda
bevat geen afzonderlijk cultuurprogramma. Daarmee is niet gezegd dat
cultuur onbelangrijk is, integendeel. De transitie van de Belastingdienst
vereist betrokkenheid en commitment van de medewerkers; daarzonder is
het vooral iets van bestuurders voor bestuurders’.43
In de conceptversie van de nadere uitwerking van de Investeringsagenda
van 4 november 2016 (dus anderhalf jaar na de publicatie van de
Investeringsagenda) is wel een ‘medewerkersstrategie’ opgenomen, maar
deze staat nog ‘PM’.44
Ook bij de werkbezoeken die de commissie heeft afgelegd bij enkele kantoren
in het land bleek de afstand tussen het managementteam in ‘Den Haag’
en de dagelijkse praktijk in de belastingkantoren groot te zijn. Hoewel de
inhoud van de Investeringsagenda positief wordt beoordeeld, zijn er zorgen
over de continuïteit van de going concern in combinatie met de effecten van
de vertrekregeling.

40

42

Auditdienst Rijk, Rapport van bevindingen overdracht programmadocumentatie Investerings­
agenda, mei 2016.

43

Kaderbesluit bij ‘De Belastingdienst gaat met zijn tijd mee: op weg...’. Bijlage bij brief van 29
september 2015 van de DG Belastingdienst aan de centrales in het GOBD.

44

Investeringsagenda Routekaart – Hoofddocument, versie 0.92, 4 november 2016, p. 34.

3.3

Stand van zaken Investeringsagenda
In mei 2015 is gestart met de Investeringsagenda. Er is een projectenportfolio
gevuld en een aantal projecten daarvan zijn in uitvoering genomen. De opzet
voor een integrale en samenhangende sturing is neergezet in de Routekaart.45
Deze Routekaart is in november 2016 blijven steken in conceptversie 0.92.
Een nieuwe versie is in de maak ter behandeling in het IC van januari 2017.
In een notitie van 8 december 2016 gericht aan minister en staatssecretaris
rapporteert de directeur programmamanagement via de DG Belastingdienst
dat op de realisatie van de doelen te weinig voortgang is geboekt.46 In deze
notitie staat: ‘Zonder interventie is een geleidelijke en beperkte verbetering
het maximaal haalbare: dit is onvoldoende om tijdig de noodzakelijke
efficiency te bereiken en op de lange termijn de structurele effecten
van de IA te realiseren.’ In de notitie zijn ook zorgen verwoord over de
uitvoeringskracht op de vernieuwing.
In een notitie van 6 december 2016 van de directie FEZ, eveneens gericht
aan de minister en staatssecretaris, staat ook de constatering dat er een
achterstand is bij de uitrol van de projecten.47 Ook uit FEZ zorgen over het
nog ontbreken van inzicht in de realisatie van de projecten. Dergelijk inzicht
is nodig voor een goede sturing en verantwoording. FEZ kan daardoor geen
zekerheid geven of met de projecten zoals geformuleerd in de Routekaart de
doelstellingen van de Investeringsagenda gehaald kunnen worden.

45

Idem.

46

DG Belastingdienst, Stand van zaken Investeringsagenda, 8 december 2016.

47

Directie FEZ, Stand van zaken Investeringsagenda, 6 december 2016.

41

Investeringsagenda
De commissie constateert dat de Investeringsagenda op goede gronden is
opgezet en dat de doelen een breed draagvlak hebben. Het is een meerjarig
programma met een belangrijke IT-component. Randvoorwaardelijk
voor het realiseren van de Investeringsagenda is een aanpassing van het
personeelsbestand van de Belastingdienst: kleiner in omvang en anders
van samen­
stelling. Deze randvoorwaarde was de aanleiding voor de
vertrekregeling. De Investeringsagenda is ontworpen door drie leden van
het management­team van de Belastingdienst in nauwe samenwerking en
afstemming met de staatssecretaris van Financiën. In de Rijksbegroting zijn
meerjarig middelen gereserveerd voor deze plannen.
De secretaris-generaal heeft een Investment Committee ingesteld naast de
reguliere checks and balances als tijdelijk adviesorgaan met een dubbele
rol: advies over de vrijgave van middelen en als klank­bord.
Notities van december 2016 schetsen een beeld van een stagnerende
voortgang van de Investeringsagenda, vertraging in de te behalen resultaten
en zorgen over de sturing en beheersing van dit veranderprogramma.

42

4. Vertrekregeling
4.1

Aanleiding
Met de brief van de staatssecretaris van 20 mei 201548 werd duidelijk dat de
Investeringsagenda personele gevolgen heeft: een uitstroom van ongeveer
5000 medewerkers en een instroom van 1500 mensen. Samengevat leiden
de inhoudelijke ontwikkelingen van de Investeringsagenda ‘tot een afname
van de werkstromen op administratief gebied, tot een verhoging van de
efficiency in het toezichts- en inningswerk, tot ontwikkeling in de gevraagde
competenties binnen IV en tot een behoefte aan specifieke expertise op
analytics en interactie’.49
Personeelsbestand
De Belastingdienst heeft een personeelsbestand met een gemiddelde leeftijd
van circa 53 jaar in 2016. In 2003 was deze nog 44 jaar. Dit is een hoge
leeftijd in internationaal perspectief50 en vergeleken met andere overheids­
instellingen.51

Gemiddelde leeftijd

52
50
48
46
44
42
40
Figuur 4: Ontwikkeling gemiddelde leeftijd Belastingdienst 2003–201552

48

Kamerstukken II 2014-2015, 31 066, nr. 236.

49

Activiteitenkalender, p. 39. Bijlage bij Kamerstukken II 2014-2015, 31 066, nr. 236.

50

OECD Tax Administration Database: van de OESO-landen heeft de Nederlandse Belastingdienst
het een na hoogste percentage 60-plussers (18,5%). Het OESO-gemiddelde ligt op 7,3%
(cijfers van 2013).

51

Rijksbreed was de gemiddelde leeftijd 47,5 jaar (bron: BZK, Jaarrapportage bedrijfs­voering
2015). Dit gemiddelde van 47,5 jaar is inclusief de Belastingdienst dus de rest van de rijksoverheid
heeft een gemiddeld nog lagere leeftijd.

52

Ministerie van Financiën, 2015 P&O getallen en grafieken. Een selectie van per­soneels­­­karak­
teristieken en kengetallen (ongedateerd).

43

Tabel 4: Leeftijdsopbouw personeel Belastingdienst
(oktober 2016; percen­tages afgerond)
Leeftijdscategorie

0-24

25-34

35-44

45-54

55+

Totaal

Aantal

216

3.038

4.336

8.999

11.626

28.215

Aandeel

1%

11%

15%

32%

41%

100%

Deze leeftijdsopbouw betekent dat de komende jaren relatief veel mensen
de dienst zullen verlaten, volgens een adviesrapport van Oliver Wyman dat
ook op 20 mei 2015 aan de Kamer is gezonden. Deze adviseur verwacht dat
60 procent van de medewerkers met pensioen zal gaan in de komende 10 tot
15 jaar met als risico dat zij een leemte in kennis en expertise achterlaten.53
In de Raad van Bestuur wordt in de zomer van 2015 de verwachting
uitgesproken dat 2.500 mensen de komende jaren door pensionering de
dienst zullen verlaten.54 Het is namelijk geen automatisme dat medewerkers
van de Belastingdienst met 65 jaar met pensioen gaan: leeftijdontslag is in
beginsel op verzoek van de betrokkene. Zij zijn gerechtigd door te werken
tot 70 jaar en zelfs daarna kan men doorwerken als men medisch gekeurd
is.55 De medewerkers zijn doorgaans voor een werkleven lang aan de dienst
verbonden, waardoor nauwelijks vacatures ontstaan en de instroom aan
nieuwe mensen laag is. Dit betekent dat de mobiliteit (in- en uitstroom) gering
is. De uitstroom ligt de laatste tien jaar op circa 3 procent. De uitstroom naar
ander werk schommelt rond 1 procent.
Tabel 5: Uitstroom personeel Belastingdienst naar oorzaak (in %)56

44

2012

2013

2014

2015

Leeftijdontslag

1,6

1,5

1,2

1,6

Overlijden

0,2

0,2

0,2

0,2

Arbeidsongeschikt

0,2

0,2

0,2

0,2

Overig (bijvoorbeeld ander werk)

1,4

0,7

0,9

1,3

Totaal

3,4

2,5

2,4

3,3

53

Oliver Wyman, Review of Investeringsagenda, 20 mei 2015. Bijlage bij Kamerstukken II 20142015, 31 066, nr. 236.

54

Verslag Raad van Bestuur van 13 juli 2015.

55

Artikel 98, eerste lid, aanhef en onder h, van het ARAR gelezen in samenhang met het negende
lid van dat artikel.

56

Overzicht op basis van de jaarlijkse uitgave van de Belastingdienst: ‘P&O getallen en grafieken’.
Door afronding tellen percentages niet altijd op. In de jaren voor 2012 was er geen informatie
beschikbaar over onderverdeling van uitstroom naar oorzaak; ook in de jaren voor 2012
schommelt de totale uitstroom rond de 3% per jaar.

Beoogde aanpak uitstroom: ‘specifiek en stapsgewijs’
De Belastingdienst concludeert in de zogenoemde ‘Activiteitenkalender’57
dat de leeftijdsuitstroom onvoldoende is om de noodzakelijke uitstroom te
realiseren, en dat een specifieke aanpak nodig is op het gebied van HRM. De
Belastingdienst beschrijft die aanpak als stapsgewijs en specifiek gericht op
die plekken waar werkzaamheden veranderen. De personele voorzieningen
zullen zich dan ook ‘niet in gelijke mate op de gehele organisatie richten,
maar op dat deel waar het plan betrekking op heeft’.58 Die stapsgewijze
aanpak maakt het ook mogelijk om rekening te houden met de op dat
moment geldende personele beleidskaders, aldus de Belastingdienst.
Overigens waren er signalen dat het wel eens lastig kon worden om de
uitstroom te realiseren. Zo constateerde het adviesbureau Oliver Wyman:59
‘A key part of the business case is a net reduction in staff of 3,500 over three
years, or 16.7% of the current 21,000 workforce. The current headcount
has remained static over more than a decade. […] Delivering this 16.7%
headcount reduction in de Belastingdienst will be a challenge. The workforce
is aging but there has been little mobility in the workforce so far. Managing
this net reduction will require close management attention.’
Ook bij leden van de Raad van Bestuur leefde destijds de zorg dat wellicht
onvoldoende uitstroom zou worden gerealiseerd. Deze zorg is te verklaren
uit de zeer geringe mobiliteit onder het personeel in de voorafgaande jaren
zoals hiervoor beschreven.
Switch
Om de krimp in capaciteit mogelijk te maken wordt een ‘werkbedrijf’ opgericht:
‘Switch’. Voor Switch was aanvankelijk een budget beschikbaar van € 648
miljoen. Medewerkers van wie het werk binnen de organisatie verdwijnt,
kunnen in Switch werkzaamheden verrichten en worden daar opgeleid en
begeleid. Uiteindelijk kunnen zij Switch verlaten door natuurlijk verloop, door
te solliciteren op een vacature binnen de Belastingdienst of door gebruik te
maken van een op dat moment geldende voorziening, zoals ‘Van Werk Naar
Werk’. De Belastingdienst licht toe dat het voor Switch heeft gekozen om
organisatorische redenen zoals draagvlak, risico’s voor de continuïteit, kosten
en bestuurbaarheid, maar ook in verband met de zorg van de overheid als
werkgever en de opportuniteit van uitstroomregelingen. Met bonden en
medezeggenschap zal een proces afgestemd worden om te bepalen welke
57

Bijlage bij Kamerstukken II 2014-2015, 31 066, nr. 236.

58

Activiteitenkalender, p. 39.

59

Oliver Wyman, Review of Investeringsagenda, 20 mei 2015. Bijlage bij Kamerstukken II 20142015, 31 066, nr. 236.

45

medewerkers op welk moment onderdeel van Switch gaan uitmaken, aldus
de Belastingdienst. Als gevolg hiervan wordt veel overlegd over de personele
gevolgen van de Investeringsagenda en over Switch. Dit leidt eind 2015
tot overeenstemming tussen de directeur-generaal Belastingdienst en de
vakbonden over een vertrekregeling voor medewerkers van de Belastingdienst.
Leeswijzer
Dit hoofdstuk beschrijft in paragraaf 4.2 de inhoud van de vertrekregeling.
Daarbij komt ook de vraag aan bod hoe deze regeling zich verhoudt tot
het rijksbrede beleid op dit terrein. Paragraaf 4.3 gaat in op het besluit­
vormingsproces dat leidde tot deze regeling en later tot aanpassing ervan.
Deze paragraaf gaat ook in op de communicatie over de regeling. In paragraaf
4.4 worden de gevolgen van de regeling in kaart gebracht.

4.2

Inhoud vertrekregeling
Nadat de directeur-generaal en de bonden in het Georganiseerd Overleg
Belastingdienst (GOBD) op 7 december 2015 overeenstemming op hoofd­
lijnen bereiken over een vertrekregeling voor medewerkers van de
Belastingdienst, bereiken zij op 14 januari 2016 overeenstemming over
de tekst van de regeling. De vertrekregeling is neergelegd in hoofdstuk 1,
onderdeel 7B, van de Personele Uitvoeringsbepalingen Belastingdienst (de
PUB): ‘Van Werk Naar Werk n.a.v. de Investeringsagenda’. Paragraaf 4.2.1
beschrijft de inhoud van de vertrekregeling op hoofdlijnen.60 Mede als gevolg
van de grote belangstelling om gebruik te maken van de vertrekregeling, is
deze met ingang van 1 juli 2016 aangepast. Paragraaf 4.2.2 beschrijft de
veranderingen die als gevolg daarvan zijn ingevoerd.61 In paragraaf 4.2.3
vindt een vergelijking plaats van de vertrekregeling van de Belastingdienst
met het rijksbrede beleid op dit gebied.
In de vertrekregeling van de Belastingdienst zijn niet alleen regels opgenomen
over een vrijwillige fase, maar ook over reorganisaties en het in dat kader ontstaan
van ‘verplichte VWNW-kandidaten’. De grote belangstelling die is ontstaan voor
de vertrekregeling houdt echter verband met de invulling van de vrijwillige fase.
Om die reden belicht deze paragraaf de hoofdlijnen van alleen die fase.

46

60

Zie bijlage D.1 voor de volledige tekst van de vertrekregeling, opgenomen in hoofdstuk 1,
onderdeel 7B, van de PUB.

61

Zie bijlage D.2 voor de volledige tekst van de aangepaste vertrekregeling, zoals deze geldt per
1 juli 2016.

4.2.1

Vertrekregeling tot 1 juli 2016
De vertrekregeling voorziet in een vrijwillige fase die wordt opengesteld vanaf
1 januari 2016 62 voor de duur van de looptijd van de Investeringsagenda.
Hoewel dit niet in de vertrekregeling is geëxpliciteerd, lijkt een duur van acht
jaar, namelijk van 2016 tot en met 2023, te zijn bedoeld.63 In dit kader is wel in
de vertrekregeling opgenomen dat periodiek en voor het eerst na twee jaar,
begin 2018, een evaluatie plaatsvindt, omdat zich omstandigheden kunnen
voordoen waarbij onaanvaardbare risico’s ontstaan ten aanzien van de
continuïteit in de bedrijfsvoering. De in de vertrekregeling beschreven vrijwillige
fase ziet op medewerkers met een vaste aanstelling of met een bepaalde
tijdelijke aanstelling, werkzaam bij een onderdeel van de Belastingdienst, met
uitzondering van de FIOD en de Douane. De medewerkers van de FIOD en de
Douane zijn uitgezonderd omdat deze onderdelen van de Belastingdienst niet
onder de reikwijdte van de Investeringsagenda vallen.
In de vertrekregeling zijn vier keuzemogelijkheden beschreven:
– Variant A: directe uitstroom uit de sector Rijk met aanspraak op een
stimuleringspremie;
– Variant B: werk in Switch en uitstroom uit de sector Rijk met aanspraak
op een stimuleringspremie;
– Variant C: werk in Switch, begeleiding en uitstroom uit Switch;
– Variant D: werk in Switch en uitstroom uit de sector Rijk zonder aanspraak
op stimuleringspremie.
Nadat een medewerker zich aanmeldt voor het maken van afspraken over
deelname aan een van deze varianten, stelt het bevoegd gezag van Switch een
zogenoemd ‘Switchplan’ vast.64 Dat plan bevat een vaststellingsovereenkomst
(varianten A, B en D) of een mobiliteitsplan (variant C). De medewerker die
vrijwillig opteert voor het opstellen en accepteren van dat ‘Switchplan’ wordt
‘vrijwillige medewerker IA’.

62

Medewerkers konden zich vanaf 1 februari 2016 aanmelden; vgl. het memo ‘Toepassing VanWerk-Naar-Werk beleid bij de Belastingdienst’ van de directeur-generaal aan de staatssecretaris
en de secretaris-generaal, 15 januari 2016.

63

Vgl. het verslag van de vergadering van het GOBD van 3 en 7 december 2015.

64

Na ‘overleg met de betrokken medewerker op basis van het advies van het Serviceloket
arrangementen of het loopbaanonderzoek en advies van Switch’.

47

Ook voor medewerkers van de FIOD en de Douane is een uitstroom­
mogelijk­heid in de vertrekregeling opgenomen. Volgens de vertrekregeling
wordt hun deze mogelijkheid geboden ‘in aanvulling op’ de zogenoemde
remplaçanten­regeling in het Algemeen Rijksambtenarenreglement (ARAR).65
De remplaçantenregeling bepaalt dat het bevoegd gezag de aanspraak op
het begeleidingstraject en bepaalde voorzieningen uit het ARAR, waaronder
de stimuleringspremie, kan toekennen aan andere ambtenaren dan ‘VWNWkandidaten’ voor zover daarmee de plaatsing van een ‘VWNW-kandidaat’
wordt gerealiseerd of hiermee een bijdrage wordt geleverd aan het
realiseren van een taakstelling. In de vertrekregeling van de Belastingdienst
is opgenomen dat medewerkers van de FIOD en de Douane zich voor 1 juli
2016 kunnen aanmelden als remplaçant, zonder dat de plaatsing van een
‘VWNW-kandidaat’ of een ‘vrijwillige medewerker IA’ wordt gerealiseerd.
Voor hen geldt dan variant A.

4.2.2

Vertrekregeling vanaf 1 juli 2016
Mede als gevolg van de grote belangstelling van medewerkers, is de
vertrekregeling zoals hiervoor beschreven met ingang van 1 juli 2016
aangepast. Ten eerste is de duur van de in de vertrekregeling beschreven
vrijwillige fase beperkt tot 1 september 2016. Vanaf die datum kunnen
medewerkers van de Belastingdienst zich dus niet meer aanmelden voor
deelname aan voormelde in de vertrekregeling beschreven varianten.
Daarnaast is de uiterlijke uitstroomdatum voor variant B verlengd. Afhankelijk
van de situatie, kunnen medewerkers bij die variant tot uiterlijk 1 maart dan
wel 1 september 2020 werkzaamheden blijven verrichten in Switch.66

4.2.3

Vergelijking met rijksbrede VWNW-beleid
Hoofdstuk VIIbis van het ARAR bevat rijksbrede afspraken over de begeleiding
van werk naar werk van ambtenaren.67 Dit hoofdstuk gold in eerste instantie
van 15 april 2013 tot 1 januari 2016. Inmiddels is de werkingsduur tot

48

65

Artikel 49xx van het ARAR.

66

De uiterlijke uitstroomdatum uit Switch is 1 maart 2020, behalve voor medewerkers benoemd
in groepsfuncties B of C of in een individuele functie tot en met schaal 7. Voor die groep
medewerkers geldt een uiterlijke uitstroomdatum van 1 september 2020.

67

Staatsblad 2013, 540.

twee keer toe verlengd, tot 1 januari 2018.68 In deze paragraaf wordt een
vergelijking gemaakt tussen de in de vertrekregeling van de Belastingdienst
afgesproken regels en hoofdstuk VIIbis van het ARAR (hierna ook wel het
rijksbrede VWNW-beleid genoemd), om in beeld te krijgen hoe bijzonder de
vertrekregeling en de daarin aangeboden varianten eigenlijk zijn. Van belang
hierbij is dat de commissie, zoals reeds is vermeld in paragraaf 1.2, niet ingaat
op de vraag naar de rechtmatigheid van de vertrekregeling.

4.2.3.1

Grondslag vertrekregeling
De vertrekregeling vermeldt de daarin beschreven varianten als de wijze
waarop ‘invulling [wordt] gegeven aan de vrijwillige fase zoals bedoeld in
art[ikel] 49s ARAR’. Dit artikel ziet op de vrijwillige fase uit het rijksbrede
VWNW-beleid. Hoewel de vertrekregeling in zoverre dan ook op die
bepaling van het VWNW-beleid lijkt te zijn gebaseerd, blijkt voor het eerst
uit de brief van de staatssecretaris van 11 oktober 2016 69 dat dit niet het
geval is. In die brief schrijft de staatssecretaris namelijk dat de vertrekregeling
van de Belastingdienst is gebaseerd op de remplaçantenregeling uit het
ARAR: artikel 49xx. De staatssecretaris schrijft hierover: ‘In het proces van
totstandkoming van de regeling zijn binnen de Belastingdienst keuzes
gemaakt die forse consequenties hebben gehad. Bij het maken van een
regeling is niet het reguliere VWNW-beleid toegepast, maar is een regeling
gemaakt die gebaseerd is op het remplaçantenartikel uit het ARAR (art.
49xx). Dit artikel regelt dat de VWNW-instrumenten (uit het reguliere
VWNW-beleid) ook toegekend kunnen worden aan andere ambtenaren,
indien er een bijdrage wordt geleverd aan een taakstelling. Door gebruik te
maken van het (…) remplaçantenartikel bestond meer ruimte voor keuzes bij
de inrichting van de regeling.’
Artikel 49xx van het ARAR bepaalt dat het bevoegd gezag de aanspraak
op het begeleidingstraject en bepaalde voorzieningen, waaronder een
stimuleringspremie, kan toekennen aan andere ambtenaren [dan VWNWkandidaten] voor zover:
– daarmee de plaatsing van een VWNW-kandidaat wordt gerealiseerd; of
– hiermee een bijdrage wordt geleverd aan het realiseren van een
taakstelling.

68

Staatsblad 2015, 519 en 2016, 446.

69

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 307.

49

De vertrekregeling en de brief van de staatssecretaris van 11 oktober 2016
vermelden dit niet uitdrukkelijk, maar de Belastingdienst lijkt de als gevolg
van de Investeringsagenda voorziene uitstroom van 5000 medewerkers
van de Belastingdienst, met uitzondering van de Douane en de FIOD, te
hebben aangemerkt als een taakstelling. De remplaçantenregeling lijkt in
dat geval volgens de staatssecretaris meer ruimte te bieden aan het bevoegd
gezag om te bepalen of en onder welke voorwaarden ambtenaren in
aanmerking komen voor het begeleidingstraject en bepaalde voorzieningen
uit het ARAR, onder de voorwaarde dat die toekenning bijdraagt aan het
realiseren van die taakstelling. Die ruimte is door de Belastingdienst ingevuld
als beschreven in paragraaf 4.2.1 van dit rapport: met het aanbod van de
vier in de vertrekregeling beschreven varianten aan de medewerkers van
alle onderdelen van de Belastingdienst met een vaste of bepaalde tijdelijke
aanstelling, met uitzondering van de medewerkers van de Douane en
de FIOD. De Belastingdienst heeft de remplaçantenregeling dan ook als
grondslag gebruikt voor een zeer generieke regeling.

4.2.3.2

FIOD en Douane
In de vertrekregeling is uitdrukkelijk vermeld dat de in de Activiteitenkalender
beoogde verandering van het fiscale proces, niet ziet op de Douane en de
FIOD en dat de medewerkers van die onderdelen van de Belastingdienst
daarom buiten de reikwijdte van de vertrekregeling vallen. De Belastingdienst
lijkt hiermee tot uitdrukking te brengen dat de Douane en de FIOD buiten
voormelde taakstelling van de uitstroom van 5000 medewerkers vallen.
Desondanks heeft de Belastingdienst ook een uitstroommogelijkheid aan
medewerkers van de Douane en de FIOD geboden. Deze mogelijkheid wordt
volgens de vertrekregeling geboden ‘in aanvulling op de remplaçantenregeling
zoals bepaald in [het] ARAR.’ Medewerkers konden zich gedurende het
eerste half jaar van 2016 aanmelden als remplaçant, zonder dat de plaatsing
van een ‘VWNW-kandidaat’ of een ‘vrijwillige medewerker IA’ werd
gerealiseerd. Bij een vergelijking met de remplaçantenregeling uit het ARAR,
valt op dat met voormelde uitstroommogelijkheid voor de medewerkers van
de Douane en de FIOD:
– geen plaatsing van een VWNW-kandidaat wordt gerealiseerd; en
– geen bijdrage wordt geleverd aan het realiseren van voormelde
taakstelling.
De twee situaties waarop de remplaçantenregeling van het ARAR ziet, zijn
dan ook niet van toepassing op medewerkers van de Douane en de FIOD.

50

4.2.3.3

Vier varianten
Zoals vermeld, voorziet het rijksbrede VWNW-beleid in regels over een
vrijwillige fase. Die vrijwillige fase is ingevolge artikel 49s, eerste lid, van het
ARAR de fase die voorafgaat aan een voorgenomen besluit tot een belangrijke
reorganisatie. De Belastingdienst heeft er ook voor gekozen een vrijwillige
fase in de vertrekregeling op te nemen. Anders dan in het rijksbrede VWNWbeleid, is die fase in de vertrekregeling echter niet de fase voorafgaand aan
een voorgenomen besluit tot een belangrijke reorganisatie. De vertrekregeling
van de Belastingdienst is namelijk niet tot stand gekomen met het oog op
een concreet voorgenomen besluit tot een reorganisatie. Ook heeft de
Belastingdienst een eigen invulling gegeven aan deze fase, namelijk met
eerdergenoemde vier varianten. De Belastingdienst heeft hierdoor andere
opties aangeboden aan medewerkers dan wanneer het de reguliere vrijwillige
fase uit het VWNW-beleid had toegepast. Hieronder volgt een vergelijking van
de invulling van de vrijwillige fase in de vertrekregeling van de Belastingdienst
met de in het ARAR beschreven uitgangspunten voor een vrijwillige fase.
Doelgroep
Zoals vermeld gaat de vrijwillige fase volgens het rijksbrede VWNW-beleid
vooraf aan een voorgenomen besluit tot een belangrijke reorganisatie. Het
bevoegd gezag lijkt ruimte te hebben bij het bepalen van de doelgroep voor
die vrijwillige fase.70 In het ARAR is wel bepaald dat het bevoegd gezag
besluit tot een vrijwillige fase om te voorkomen dat ambtenaren op termijn
als verplichte VWNW-kandidaat worden aangemerkt omdat hun functie
wordt opgeheven of overtolligheid ontstaat binnen een aangewezen groep
ambtenaren.71 Bij het bepalen van de doelgroep in de vertrekregeling heeft
de Belastingdienst geen rekening gehouden met die in het ARAR beschreven
situaties. De groep medewerkers die zich vanaf 1 februari 2016 vrijwillig kon
aanmelden voor een van de in de vertrekregeling van de Belastingdienst
beschreven varianten is zeer omvangrijk: alle medewerkers van alle
onder­
delen van de Belastingdienst met een vaste of bepaalde tijdelijke
aanstelling behoorden tot die groep, met uitzondering van medewerkers
van de Douane en de FIOD. Daarnaast bestond ook voor laatstgenoemde
medewerkers tot 1 juli 2016 de mogelijkheid om zich vrijwillig aan te melden
voor variant A. De doelgroep in de vertrekregeling is niet gekoppeld aan een

70

Vgl. ‘Evaluatie van het Van Werk Naar Werk-beleid’, SEOR en Ecorys, Rotterdam, november
2015, p. 50-51, met bevindingen over de organisatie en implementatie van het VWNW-beleid
in de praktijk. Een van de bevindingen luidt: ‘Welke ambtenaren worden aangewezen voor de
vrijwillige fase is niet in de regelgeving geregeld en verschilt per organisatieonderdeel.’

71

Artikel 49s, tweede lid, aanhef en onder a en b, van het ARAR.

51

concrete, toekomstige reorganisatie met verwachte gevolgen voor specifieke
individuele functies of functiegroepen. Hierdoor is niet geborgd dat de
feitelijke uitstroom als gevolg van de vertrekregeling van de Belastingdienst
zou passen bij de personeelsbehoeften van de op dat moment veranderende
werkprocessen binnen de Belastingdienst.
Duur
De duur van de vrijwillige fase in het rijksbrede VWNW-beleid is niet in
het ARAR bepaald. In het ARAR is slechts bepaald dat het bevoegd gezag
besluit wanneer de vrijwillige fase begint en eindigt.72 In de vertrekregeling
was aanvankelijk bepaald dat medewerkers zich in beginsel73 gedurende
de looptijd van de Investeringsagenda, van begin 2016 tot en met 2023,
konden aanmelden voor het maken van afspraken over de daarin beschreven
varianten. Nadien, bij de nadere onderhandelingen met de bonden in het
voorjaar van 2016, is deze periode vroegtijdig beëindigd, waardoor deze tot
1 september 2016 heeft geduurd.
Invulling
Het uitgangspunt van het rijksbrede VWNW-beleid is dat de medewerkers
die behoren tot de doelgroep voor de vrijwillige fase deelnemen aan
een ‘VWNW-onderzoek’.74 Dat onderzoek richt zich op de wensen en
ontwikkelmogelijkheden van de medewerker en zijn mogelijkheden voor het
vinden van een passende functie binnen of buiten de sector Rijk.75 Nadat het
bevoegd gezag een ‘VWNWplan’ heeft vastgesteld,76 heeft de betrokken
medewerker drie opties:

52

72

Artikel 49s, vierde lid, van het ARAR.

73

Een beperking van de duur was mogelijk door de evaluatie die eerst na twee jaar, begin 2018,
zou plaatsvinden. Verder gold voor de medewerkers van de Douane en de FIOD een andere
termijn; zie daarover paragraaf 4.2.1 van dit rapport.

74

Artikel 49x, eerste lid, van het ARAR. Afwijking van deze hoofdregel is mogelijk; zie artikel 49x,
tweede lid, en sinds 1 juli 2016 ook 49ya van het ARAR.

75

Artikel 49x, derde lid, van het ARAR.

76

Artikel 49y van het ARAR.

– Het ‘VWNW-plan’ uit te voeren.77 De medewerker heeft dan als
‘vrijwillige VWNW-kandidaat’ aanspraak op het begeleidingtraject en de
voor­zieningen bedoeld in paragraaf 3 van hoofdstuk VIIbis van het ARAR
(dit betreft niet een stimuleringspremie).78
– Af te zien van de aanspraak op het begeleidingstraject en voormelde
voorzieningen, in ruil voor een stimuleringspremie bij ontslag op eigen
verzoek.79
– Niet te kiezen voor een van de vorige twee opties. De medewerker blijft
dan zijn normale werk doen.
Anders dan in het rijksbrede VWNW-beleid, is het uitgangspunt bij de
vertrekregeling van de Belastingdienst dat een medewerker zich vrijwillig kan
aanmelden voor mogelijke deelname aan de daarin beschreven varianten,
waarna het bevoegd gezag een ‘Switchplan’ vaststelt.80 Dat plan bestaat uit
een vaststellingsovereenkomst (varianten A, B en D) of een mobiliteitsplan
(variant C). Hierbij valt op dat, anders dan in het rijksbrede VWNW-beleid
waarin in beginsel steeds een onderzoek plaatsvindt met het oog op de
mogelijkheden voor het vinden van ander werk, de nadruk bij de vertrekregeling
ligt op uitstroom als doel op zich in plaats van uitstroom naar ander werk.
Een bijzonderheid bij de vertrekregeling van de Belastingdienst is verder dat
gebruik wordt gemaakt van het werkbedrijf ‘Switch’: bij drie van de vier
varianten (B, C en D) gaat de medewerker op enig moment na de vaststelling
van het Switchplan over naar Switch om daar ‘passende werkzaamheden’ te
verrichten.81 Varianten A en C van de vertrekregeling lijken vergelijkbaar met
opties bij het rijksbrede VWNW-beleid. Bij variant A kiest de medewerker
voor directe uitstroom met aanspraak op een stimuleringspremie. Bij variant
C kiest de medewerker voor een begeleidingstraject, dat wordt opgesteld
conform onder meer hoofdstuk VIIbis van het ARAR. Een verschil met het
rijksbrede VWNW-beleid 82 is wel dat de medewerker bij variant C na afloop
van het ‘vrijwillige Switch-traject’ dan wel na het tussentijds beëindigen van

77

Artikel 49y, tweede lid, van het ARAR.

78

Artikel 49y, derde lid, van het ARAR.

79

Artikel 49tt, eerste lid, van het ARAR.

80

Na ‘overleg met de betrokken medewerker op basis van het advies van het Serviceloket
arrangementen of het loopbaanonderzoek en advies van Switch’.

81

Deze in de vertrekregeling neergelegde uitgangspunten lijken gezien de brief van de
staatssecretaris van 13 december 2016 (Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 323) in de
praktijk anders te worden uitgevoerd. Die brief vermeldt: ‘Voor medewerkers die niet gelijk
uitstromen, geldt dat zij hun huidige werk op hun huidige plek zullen blijven verrichten bij het
onderdeel waar ze reeds werkzaam zijn voor zover het werk nog niet vervallen of veranderd is.
Zij zullen dus feitelijk pas later of wellicht niet naar Switch gaan.’

82

Vgl. artikel 49r, aanhef en onder e, van het ARAR.

53

een afgesproken opleidingstraject, terwijl dit niet heeft geleid tot uitstroom,
wordt aangewezen als verplichte ‘VWNW-kandidaat’. De mogelijkheden
die varianten B en D van de vertrekregeling medewerkers bieden, zijn niet
zonder meer tot het rijksbrede VWNW-beleid te herleiden. Bij die varianten
gaat de medewerker nog een periode aan het werk in Switch.83
Bij variant B kan die periode oplopen tot ongeveer vier jaar, waarna de
medewerker in beginsel nog steeds aanspraak heeft op een volledige
stimuleringspremie. Bij variant D kan die periode nog langer zijn dan bij
variant B. Bij variant D heeft de medewerker echter geen aanspraak op een
stimuleringspremie. Overigens geldt voor beide varianten dat de uiterlijke
uitstroomdatum in het Switchplan wordt vastgelegd en dat deze datum in
ieder geval uiterlijk de datum is waarop de medewerker de AOW-gerechtigde
leeftijd bereikt.
Hoogte stimuleringspremie
In het rijksbrede VWNW-beleid wordt de hoogte van de stimuleringspremie
berekend overeenkomstig artikel 49tt van het ARAR. In de vertrekregeling
wordt deze bepaling op hoofdlijnen gevolgd. Zo volgt de maximale hoogte
van de premie rechtstreeks uit het ARAR: € 75.000,- of twaalf maandsalarissen
verhoogd met de vakantie- en eindejaarsuitkering, indien dat bedrag hoger
is dan € 75.000,-.84 Wel bestaan er twee verschillen:
– In de vertrekregeling van de Belastingdienst is voor variant A bij aan­
meldingen na 30 juni 2016 en voor variant B een regeling opgenomen
voor medewerkers die binnen anderhalf jaar de AOW-gerechtigde leeftijd
bereiken. De hoogte van de premie wordt dan mede afhankelijk van het
aantal resterende maanden tot aan het bereiken van die leeftijd. Het
gevolg daarvan is dat de hoogte van de premie afneemt naar mate de
medewerker dichter bij de AOW-gerechtigde leeftijd komt. Deze regeling
is niet in het rijksbrede VWNW-beleid opgenomen en kan voor (oudere)
medewerkers nadeliger uitvallen. De vertrekregeling van de Belastingdienst
is op dit punt soberder dan het rijksbrede VWNW-beleid.85

54

83

Het verschil met variant C is dat een medewerker op basis daarvan in Switch gebruikmaakt van
een begeleidingstraject.

84

Artikel 49tt, zesde lid, van het ARAR.

85

De bijlage ‘Vertrekregeling Belastingdienst en ARAR’, bij Kamerstukken II 2016-2017, 31 066,
nr. 307, vermeldt dat deze beperking door ‘werkgever Rijk’ is voorgesteld als verbeterpunt voor
meer structurele afspraken over het VWNW-beleid.

– In het kader van de vrijwillige fase van het rijksbrede VWNW-beleid ‘ruilt’
de medewerker een aangeboden begeleidingstraject en bijbehorende
voorzieningen voor een stimuleringspremie. Bij de berekening van de
hoogte van de premie wordt rekening gehouden met de datum waarop
de medewerker uiteindelijk uitstroomt en het aantal maanden van het –
denkbeeldige – begeleidingstraject dat dan nog zou resteren.86 Het gevolg
daarvan is dat de hoogte van de premie afneemt als de medewerker
langer in dienst blijft. In de vertrekregeling van de Belastingdienst
wordt geen rekening gehouden met dit principe. Medewerkers die
gebruikmaken van de varianten A en B hebben dan ook altijd aanspraak
op een volledige stimuleringspremie, met uitzondering van degenen die
vallen onder voormelde uitzondering over de AOW-gerechtigde leeftijd.
Dit verschil werkt in het voordeel van de medewerker en kan vooral tot
uiting komen bij variant B. Bij die variant kan een medewerker nog een
bepaald aantal jaren na zijn aanmelding in Switch blijven werken en
vervolgens alsnog een volledige premie ontvangen. Dit zou niet mogelijk
zijn bij de ‘ruil’ van het aangeboden begeleidingstraject en bijbehorende
voorzieningen voor een stimuleringspremie tijdens de vrijwillige fase van
het rijksbrede VWNW-beleid. Op dit punt is de vertrekregeling van de
Belastingdienst dan ook ruimer dan het rijksbrede VWNW-beleid.

86

Artikel 49tt, derde lid, van het ARAR.

55

Inhoud vertrekregeling
Grondslag regeling
De commissie heeft de in de vertrekregeling beschreven vrijwillige fase
vergeleken met het rijksbrede beleid ter zake. Van belang is dan te weten
met welk beleid precies de vergelijking moet worden gemaakt. Met andere
woorden: wat is de grondslag van de vertrek­regeling? Deze is niet zonder meer
eenduidig. Afgaande op de PUB – waarin de vertrekregeling is opgenomen
– lijkt de daarin beschreven vrijwillige fase gebaseerd op de ‘vrijwillige fase’
van het VWNW-beleid (artikel 49s ARAR). In zijn brief van 11 oktober 2016
meldt de staats­secretaris aan de Kamer dat de gehele regeling is gebaseerd
op de remplaçantenregeling (artikel 49xx ARAR). Deze bood volgens de
staatssecretaris meer ruimte voor de inrichting van de vertrekregeling.
Bij de vergelijking van de in de vertrekregeling beschreven vrij­
willige fase met de uitgangspunten van de vrijwillige fase in het rijks­
brede VWNW-beleid valt de commissie een aantal aspecten op.
Nadruk op vertrek. Opvallend bij de vertrekregeling van de Belastingdienst
is de nadruk op uitstroom in plaats van begeleiding van werk naar werk.
Er wordt niet voor iedere medewerker die zich aanmeldt een onderzoek
verricht met het oog op de mogelijkheden voor het vinden van ander
werk. Drie van de vier varianten (A, B en D) van de vertrekregeling zien op
uitstroom zonder begeleiding naar ander werk. Bij twee van die varianten
(A en B) maken medewerkers aanspraak op een stimuleringspremie bij
uitstroom. Uit de uitstroomcijfers in de brief van de staatssecretaris van
13 december 2016,87 welke cijfers in paragraaf 4.4.1 van dit rapport aan
de orde komen, blijkt dat die nadruk op vertrek feitelijk ook tot uiting is
gekomen: 5106 fte’s stromen uit via varianten A en B tegenover ongeveer
100 fte’s via varianten C en D.
Het generieke karakter. De in het rijksbrede VWNW-beleid beschreven
vrijwillige fase is de fase die voorafgaat aan een voor­genomen besluit tot
een belangrijke reorganisatie. In de vertrek­regeling is bij het bepalen van
de doelgroep geen koppeling gemaakt met een concrete, toekomstige
reorganisatie met verwachte gevolgen voor specifieke individuele functies
of functie­groepen. Hierdoor is niet geborgd dat de feitelijke uitstroom als
gevolg van de vertrekregeling van de Belastingdienst zou passen bij de

87

56

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 323.

personeelsbehoeften van de op dat moment veranderende werkprocessen
binnen de Belastingdienst.
Stimuleringspremie. De berekening van de hoogte van de stimulerings­
premie sluit aan bij het rijksbrede VWNW-beleid; de maximale hoogte
volgt daar ook uit. Wel zijn er twee verschillen. Ten eerste wordt in de
vertrekregeling van de Belastingdienst de stimuleringspremie in bepaalde
gevallen verminderd als een medewerker bijna de AOW-gerechtigde
leeftijd heeft bereikt; in dit opzicht is de vertrekregeling soberder dan
het rijksbrede beleid. Ten tweede is bij de vrijwillige fase in het rijksbrede
VWNWbeleid de hoogte van de stimuleringspremie mede afhankelijk van
het aantal maanden dat de medewerker nog in dienst blijft: hoe langer
hij nog blijft, hoe lager de premie. Dit is in de vertrekregeling van de
Belastingdienst (varianten A en B) niet het geval.
FIOD en Douane. Naast het voorgaande, dat geldt voor alle mede­werkers
van de Belastingdienst met uitzondering van de FIOD en de Douane, heeft
de Belastingdienst de medewerkers van de FIOD en de Douane tot 1 juli 2016
‘in aanvulling op’ de remplaçantenregeling van het ARAR de mogelijkheid
geboden uit te stromen met aanspraak op een stimuleringspremie. De twee
situaties waarop de remplaçantenregeling van het ARAR ziet – in geval van
een vervanger of bij een taakstelling – zijn echter niet van toepassing op de
FIOD en de Douane.
Op de bovenstaande punten wordt overigens ook afgeweken van de
oorspronkelijke plannen zoals de Belastingdienst die zelf een halfjaar eerder
had gepresenteerd in de Investeringsagenda.

57

4.3

Totstandkoming en aanpassing vertrekregeling
Deze paragraaf gaat in op de totstandkoming van de vertrekregeling
en de latere aanpassing daarvan. Daarbij ligt de nadruk op de gevolgde
besluitvormingsprocedure. De commissie beoogt een beeld te geven van de
besluitvorming die tot de vertrekregeling heeft geleid. Tot besluit gaat deze
paragraaf in op de communicatie over de regeling.

4.3.1

Totstandkoming vertrekregeling
Mei 2015: de Investeringsagenda
Op 19 mei 2015 verschijnen berichten in de media over een toekomstige
grootschalige reorganisatie bij de Belastingdienst.88 Medewerkers en vak­
bonden worden overvallen door de voorgestelde personele conse­quenties. De
bonden zitten die ochtend met de directeur-generaal om tafel om opheldering
te vragen. In deze ontbijtbijeenkomst doet de directeur-generaal de
mondelinge toezegging dat er geen sprake zal zijn van gedwongen ontslagen.
Hiermee was de kou uit de lucht voor de bonden. De staats­secretaris heeft
deze garantie in juni ook aan de Kamer gegeven in antwoord op vragen.89
Op 20 mei informeert de staatssecretaris van Financiën de Tweede Kamer
over de Investeringsagenda.90 Als gevolg van de voorgestelde veranderingen
is een uitstroom van ongeveer 5000 medewerkers van de Belastingdienst
voorzien. Deze medewerkers zullen uitstromen naar het werkbedrijf ‘Switch’
of naar ander werk.
Volgens91 de toenmalige directeur-generaal Belastingdienst heeft hij eind
2014 of begin 2015 intern te kennen gegeven dat hij zijn zevenjaarstermijn
als directeur-generaal niet vol wilde maken. Die termijn zou 1 juli 2016
aflopen. Volgens de directeur-generaal zou een opvolger dan te weinig zijn
stempel op de uitwerking van de Investeringsagenda kunnen drukken. Als
de Investeringsagenda zou zijn vastgesteld, zou de directeur-generaal zijn
vertrek aankondigen, hetgeen hij op 20 mei ook deed. Zijn opvolger zou dan
voor de implementatie van de Investeringsagenda kunnen zorgen.

58

88

Vgl. http://nos.nl/artikel/2036555-belastingdienst-reorganiseert-5000-banen-weg.html en
http://w w w.nu.nl/economie/4051929/reorganisatie-belastingdienst-kost-vijfduizendwerknemers-baan.html.

89

Kamerstukken II 2014-2015, 31 066, nr. 245.

90

Kamerstukken II 2014-2015, 31 066, nr. 236.

91

Gesprek met de commissie.

Vanaf mei 2015: overleggen met de bonden
Als de ideeën uit de Investeringsagenda bekend zijn, gaat de Belastingdienst
in overleg met de bonden in het Georganiseerd Overleg Belastingdienst
(GOBD) over de personele gevolgen daarvan en de opzet van het werkbedrijf
Switch. Aanvankelijk is niet duidelijk of het rijksbrede VWNW-beleid, dat op
1 januari 2016 zou aflopen, zou worden verlengd. Op 22 september 2015
geven de Samenwerkende Centrales van Overheidspersoneel (SCO) in
het GOBD in een brief92 aan de directeur-generaal aan dat het rijksbrede
VWNW-beleid is verlengd tot 1 januari 2017. De bonden geven aan dat het
hun uitgangspunt is dat het rijksbrede VWNW-beleid ook van toepassing
is bij organisatieveranderingen voortvloeiend uit de Investeringsagenda.
De bonden merken op dat het overplaatsen van medewerkers naar Switch
een afwijking is van dat beleid, willen weten wat de toegevoegde waarde
is van Switch en verzoeken om informatie over de werking van Switch. In
het overleg van het GOBD van 24 september 2015 herhalen de bonden dat
standpunt.93 De bonden geven aan dat niet duidelijk is hoe het rijksbrede
VWNW-beleid en Switch zich tot elkaar verhouden. De voorzitter, de
directeur-generaal Belastingdienst, licht toe dat de door het kabinet
vastgestelde Investeringsagenda de aanleiding is voor Switch. Om de sociale
gevolgen van de veranderingen op te vangen is gekozen voor Switch, met het
doel om gedwongen ontslagen te voorkomen. Hoe het verlengde rijksbrede
VWNW-beleid kan worden toegepast, moet nog worden bezien, aldus de
directeur-generaal.
Vanaf mei 2015: overleggen Raad van Bestuur (i.o.) van de Belasting­
dienst
In diezelfde periode, vanaf mei 2015, wordt in de Raad van Bestuur (i.o.) van
de Belastingdienst gesproken over de personele gevolgen van de Investerings­
agenda en de inrichting van Switch. De commissie heeft desgevraagd
verslagen van de vergaderingen van de Raad van Bestuur (i.o.) ontvangen.
Die verslagen worden volgens de Belastingdienst in beperkte kring binnen
de Belastingdienst verspreid. Uit de ontvangen verslagen kan niet worden
afgeleid dat de tekst daarvan op enig moment wordt vastgesteld. Een aantal
van de verslagen vermeldt uitdrukkelijk dat het gaat om een ‘informeel
verslag’.94 In dat licht moeten de passages uit de verslagen die in deze
paragraaf worden vermeld dan ook worden bezien.

92

Brief van de SCO in het GOBD aan de directeur-generaal van 22 september 2015.

93

Verslag van de vergadering van het GOBD van 24 september 2015.

94

Verslagen van de vergaderingen van de Raad van Bestuur (i.o.) van de Belastingdienst van 26
mei en 1 juni 2015.

59

Het verslag van de vergadering van de Raad van Bestuur i.o. van 1 juni 201595
vermeldt het belang om uitgangspunten te formuleren voor de inrichting
van Switch. Het hoofduitgangspunt is het nastreven van een zuivere inzet
van Switch. Als element daarvan wordt onder meer vermeld dat er geen
medewerkers van de Douane en de FIOD naar Switch gaan; het gaat
om medewerkers binnen de fiscale kolom van wie het werk ophoudt of
vermindert. Afgesproken wordt dat in de roadmap zal worden uitgegaan
van een start van Switch op 1 januari 2016.
Het verslag van de vergadering van 6 juli 201596 vermeldt dat DGBel werkt aan
afspraken over personele spelregels in het kader van de Investeringsagenda.
Wekelijks vinden er technische overleggen met de bonden plaats, waarvan
geen verslagen worden gemaakt. Het verslag vermeldt dat het aan te raden
is om op voorhand een set spelregels te bepalen om te voorkomen dat iedere
keer opnieuw over spelregels wordt gepraat. Van belang is na te denken
over wat nodig is om rustig en gecontroleerd te gaan veranderen.
Het verslag van de Raad van Bestuur (i.o.) van 31 augustus 2015 97 vermeldt
dat er is gekeken naar de mogelijkheid om een doelgroep te benoemen die
in aanmerking komt voor de inzet van middelen voor het bevorderen van
uitstroom. Groepsfuncties die worden geraakt door de Investeringsagenda
komen hier het beste voor in aanmerking, waarbij te denken valt aan
groepsfuncties B en C. Hierbij wordt het risico vermeld van een RVU-heffing.
Het verslag vermeldt dat pas in de komende tijd langzaam duidelijkheid zal
komen over wat de Investeringsagenda voor medewerkers zal gaan betekenen
en dat deze onzekerheid in sommige gevallen het meest belastend is. Het
verslag vermeldt dat de Belastingdienst de mogelijkheid dat medewerkers
uit de groepsfuncties B en C op basis van vrijwilligheid naar Switch kunnen
gaan, zal gaan verkennen in een informeel gesprek met de bonden.
In diezelfde periode, vanaf augustus, is onder meer DGBel bezig met het
opstellen van een leidraad waarlangs de organisatieveranderingen die
voortkomen uit de Investeringsagenda kunnen plaatsvinden. Verschillende
versies hiervan zijn besproken in vergaderingen van de Raad van Bestuur (i.o.).
De versie 98 die ten grondslag ligt aan de vergadering op 12 oktober 2015 zal

60

95

Idem, van 1 juni 2015.

96

Idem, van 6 juli 2015.

97

Idem, van 31 augustus 2015.

98

Onder meer DGBel, Leidraad reorganisaties Investeringsagenda Belastingdienst, 9 oktober 2015.

volgens het verslag van die vergadering99 aan de bonden worden gestuurd,
waarna een gesprek met de bonden daarover zal worden aangegaan.
In de vergadering van 21 september 2015100 wordt gesproken over de ruimte
die er bij de bonden is om van Switch iets nieuws te maken. De zorg wordt
geuit dat Switch bepaald wordt door regels, terwijl het de bedoeling is met
Switch juist iets unieks te realiseren. Het verslag vermeldt dat het mogelijk
moet zijn om de bonden mee te krijgen, bijvoorbeeld door een aantal zaken
op termijn te zetten: niet alles speelt nu, dus niet alles hoeft nu geregeld te
worden. De Raad van Bestuur (i.o.) spreekt uit dat het VWNW-beleid alleen
zal gelden in Switch en dus niet in de staande organisatie en ook niet voor
de Douane en de FIOD. Door dat beleid op zijn breedst toe te passen, moet
daar een belangrijke stimulans van uitgaan. De Raad van Bestuur (i.o.) heeft
er op basis van ervaringen elders vertrouwen in dat medewerkers die goed
begeleid worden en waarvoor een instrumentarium beschikbaar is, ook echt
zullen uitstromen.
Aan de vergadering van 21 september 2015 lag het memo ‘bespreekpunten
reorganiseren’101 ten grondslag, waarin een aantal situaties is uitgewerkt van
wijzen van reorganiseren met behulp van Switch. Dat memo vermeldt als
algemene risico’s onder meer het risico dat onvoldoende financiële ruimte
bestaat voor het toekennen van arrangementen zoals stimuleringspremies en
het risico dat onvoldoende helderheid bestaat over de groepen medewerkers
die boventallig worden, waardoor juist de ‘verkeerde’ functiehouders
opteren voor vertrek met een stimuleringspremie (uitstroom op de verkeerde
doelgroepen).
In de vergadering van 26 oktober 2015 staat het onderwerp ‘Switch
impactanalyse instroomprofielen’ op de agenda. Het verslag102 vermeldt dat
dit punt van de agenda is gehaald. Volgens twee leden van de Raad van
Bestuur (i.o.) wordt de uitwerking van dit onderwerp erg technocratisch. Zij
spreken de wens uit om daar met de Belastingdienst verder over te praten.
Het verslag vermeldt dat als Switch niet goed gaat, dat een groot risico is
voor de Investeringsagenda. De Raad van Bestuur (i.o.) wil in staat worden

99

Verslag van de vergadering van de Raad van Bestuur (i.o.) van de Belastingdienst van 12 oktober
2015.

100

Idem, van 21 september 2015.

101

DGBel, Bespreekpunten reorganiseren, 17 september 2015.

102

Verslag van de vergadering van de Raad van Bestuur (i.o.) van de Belastingdienst van 26 oktober
2015.

61

gesteld om richtinggevende uitspraken te kunnen doen en heeft behoefte
aan scenario’s om uit te kunnen kiezen.
31 oktober – 1 november 2015: wisseling directeur-generaal
Na de eerdere aankondiging van zijn vertrek, treedt de directeur-generaal
uiteindelijk op 31 oktober 2015 uit dienst. Hij wordt met ingang van 1 november
2015 opgevolgd door de huidige directeur-generaal103, die aangeeft dat er
geen overdrachtsdossier of systematische informatieoverdracht was en dat
hij geen gezamenlijke inwerkperiode had met zijn voorganger.
9 november 2015: voorstel van de bonden
Nadat eind oktober 2015 een sessie tussen de Samenwerkende Centrales van
Overheidspersoneel (SCO) en DGBel heeft plaatsgevonden over de ‘Leidraad
Investeringsagenda’, e-mailen104 de SCO op 2 november 2015 vragen en
opmerkingen van de bonden over die Leidraad aan DGBel. In aanvulling op
dat emailbericht wordt namens een kleine afvaardiging van de bonden op 9
november 2015105 een aanzet gedaan voor de af te spreken spelregels in het
kader van de Investeringsagenda, vormgegeven in hoofdstuk 1, onderdeel
7B, van de PUB, ‘Investeren in de Belastingdienst, Van Werk Naar Werk’.
Diezelfde dag, en waarschijnlijk ook op 11 november 2015, vindt een overleg
plaats met de bonden. Achteraf schrijft CNV Overheid over laatstgenoemde
dag: ‘Op 11 november 2015 stelde de dienstleiding volkomen onverwachts
voor om de vrijwillige fase VWNW voor iedereen van toepassing te verklaren
binnen de Belastingdienst (blauwe Kant). De Belastingdienst is hierbij heel
bewust afgeweken van de rijksbrede kaders van het VWNW-beleid. Dat was
een zeer verrassend en genereus cadeau.’ 106
13 november 2015: vergadering Investment Committee
Op 13 november 2015 vindt een vergadering plaats van het Investment
Committee (IC).107 Het verslag van die vergadering vermeldt dat de
Belastingdienst toelicht dat de regelingen die in Switch worden aangeboden
niet uniek zijn, maar dat het wel uniek is dat er een tijdelijke organisatie
is die dit mogelijk maakt. Met de bonden vindt overleg plaats over onder
meer de selectiemethode op basis waarvan medewerkers, al dan niet op

62

103

De directeur-generaal Belastingdienst in functie tot 13 januari 2017.

104

E-mail van de SCO aan DGBel van 2 november 2015.

105

E-mail van een van de bonden aan de Belastingdienst van 9 november 2015.

106

CNV Overheid, De tweede extra editie van de Investeringsagenda Switch, Financiën Actueel,
nr. 30, 30 mei 2016, p.6.

107

Verslag van de vergadering van het IC van 13 november 2015.

vrijwillige wijze, instromen in Switch, aldus de Belastingdienst. In reactie
daarop merkt het IC volgens het verslag op dat Switch een eenduidig doel
moet dienen, namelijk het begeleiden van medewerkers naar ander werk.
Volgens het IC is de voortgang van de opzet van Switch lastig te volgen en
is noodzakelijke informatie niet voorhanden. Het verslag vermeldt dat het
IC op een aantal risico’s van het instellen van een vrijwillige fase voor de
instroom in Switch wijst: behalve een budgettair risico als gevolg van het
moeten financieren van de vrijwillige uitstroom, ontstaan mogelijk kritieke
vacatures op processen die vooralsnog niet verdwijnen. In dit kader geeft het
IC de Belastingdienst onder meer mee ‘zo lichtvoetig mogelijke afspraken
met de bonden te maken’. Volgens het verslag adviseert het IC aan FEZ
en de IRF om de helft van de door de Belastingdienst gevraagde middelen
voor kosten die verband houden met Switch vrij te geven. Daarbij wordt
afgesproken dat de Belastingdienst in het IC van januari en maart 2016 met
aanvullende en meer gedetailleerde informatie over Switch komt.
13–16 november 2015: voorstel hoofdstuk 1, onderdeel 7B, van de PUB
In een memo van DGBel van 13 november 2015, bestemd voor de leden van
de Raad van Bestuur (i.o.), wordt ingegaan op de technische overleggen die de
twee weken daarvoor met de bonden hebben plaatsgevonden.108 Het memo
vermeldt een nieuwe invalshoek: er wordt een andere invulling gegeven aan
de vrijwillige fase onder meer doordat niet wordt gewerkt met het aanwijzen
van doelgroepen. Volgens het memo verwachten de centrales dat vooral in
de categorie ouderen grote belangstelling bestaat voor vrijwillig vertrek. Het
memo vermeldt het risico van een RVU-heffing: door het openstellen van de
mogelijkheid om de dienst met een stimuleringspremie te verlaten, ontstaat
het risico dat onevenredig veel ouderen de dienst zullen verlaten. Afhankelijk
van het aantal aanmeldingen voor de stimuleringspremie in het eerste jaar, is
het voorziene budget in de Investeringsagenda volgens het memo mogelijk
niet toereikend. Als bijlage bij het memo gaat een conceptvoorstel voor
hoofdstuk 1, onderdeel 7B, van de PUB. De daarin beschreven vrijwillige
fase geldt voor alle medewerkers werkzaam bij een onderdeel van de
Belastingdienst, met uitzondering van de medewerkers van de FIOD en
Douane. Verder is een remplaçantenregeling in het voorstel opgenomen:
‘Het bevoegd gezag kan [bepaalde aanspraken uit het] ARAR toekennen
aan andere ambtenaren voor zover daarmee de plaatsing van een VWNWkandidaat of een vrijwillige medewerker IA wordt gerealiseerd of hiermee
een bijdrage wordt geleverd aan het realiseren van een taakstelling.’

108

DGBel, ‘Spelregels c.s. bij reorganisaties IA’, 13 november 2015.

63

Over dit memo en het conceptvoorstel van hoofdstuk 1, onderdeel 7B, van
de PUB, wordt een paar dagen later, op 16 november 2015, gesproken in
een vergadering van de Raad van Bestuur (i.o.). Het verslag vermeldt dat dit
voorstel risico geeft op een eindheffing. Ook vermeldt het verslag: ‘De vraag
komt op wat de legitimatie is om ook F’ers en I’ers109 hier bij te betrekken.
Voor B’ers en C’ers110 is er een duidelijk verhaal. (…) Het is mogelijk dat juist
ook mensen die we willen behouden voor de organisatie omdat ze heel goed
functioneren mogelijk gebruik maken van de regeling. Belangrijk om hierbij
in het hoofd te houden dat de start van Switch was dat mensen van wie het
werk verdwijnt hier naartoe kunnen en niet mensen die willen vertrekken.
De vraag is of dit kwetsbaar is voor delen van de omgeving waar zaken mee
zijn gedaan in het voorjaar.’ Het verslag vermeldt hierbij de IRF en de minister
voor Wonen en Rijksdienst als voorbeelden.
20–23 november 2015: voorstel aan de bonden
In een brief van 20 november 2015 doet de directeur-generaal de bonden in
het GOBD, aanvankelijk in concept en onder embargo, een voorstel voor de
toepassing van het VWNW-beleid in het kader van de Investeringsagenda.111
Deze brief is uiteindelijk op 23 november 2015 ondertekend en aan
de bonden verzonden.112 In de brief stelt de directeur-generaal dat hij
medewerkers die niet willen afwachten of hun functie verandert of verdwijnt
als gevolg van de Investeringsagenda en ‘die mogelijk kunnen worden
aangewezen’, de ruimte wil bieden om gebruik te maken van een vrijwillige
fase. Daarbij wordt niet gewerkt met het aanwijzen van doelgroepen en de
keuzemogelijkheden voor de medewerkers blijven bestaan tot het moment
dat een functie daadwerkelijk wordt opgeheven of een medewerker als
overtollig wordt aangewezen, aldus de directeur-generaal. In de brief zegt
de directeur-generaal toe dat hij het voornemen heeft om in het eerste half
jaar van 2016 nog geen medewerkers als verplichte VWNW-kandidaat aan
te wijzen. Als bijlage bij de brief gaat een conceptvoorstel voor de regeling,
neergelegd in hoofdstuk 1, onderdeel 7B, van de PUB. De daarin beschreven
vrijwillige fase geldt voor alle medewerkers werkzaam bij een onderdeel
van de Belastingdienst, met uitzondering van de medewerkers van de FIOD
en Douane. Ook is een remplaçantenregeling in het voorstel opgenomen
dat het bevoegd gezag bepaalde aanspraken uit het ARAR kan toekennen

64

109

Waarschijnlijk worden hier de functiecategorieën F en I bedoeld.

110

Idem, maar dan functiecategorieën B en C.

111

Brief van de directeur-generaal aan de bonden in het GOBD van 20 november 2015.

112

Idem, van 23 november 2015, ondertekend.

aan andere ambtenaren voor zover daarmee de plaatsing van een VWNWkandidaat of een vrijwillige medewerker IA wordt gerealiseerd of hiermee
een bijdrage wordt geleverd aan het realiseren van de Investeringsagenda.
Omstreeks 20 november 2015113 is een financiële impactanalyse gemaakt
van de invulling van het VWNW-beleid met een vrijwillige fase, gebaseerd op
de brief aan de bonden (waarschijnlijk – een concept van – voormelde brief
van 20 november 2015).114 De commissie heeft een memo ontvangen met
de aanhef ‘Invulling VWNW-beleid bij Belastingdienst’, waaraan als bijlage
een versie van die financiële impactanalyse is gehecht.115 Dit memo gaat in
op de inzet van de Belastingdienst om, om de mobiliteit op gang te brengen
en Switch ‘een vliegende start’ te geven als aantrekkelijke voorziening,
medewerkers die niet willen wachten tot duidelijk is dat hun functie
verdwijnt, de eerste helft van 2016 de ruimte te bieden om gebruik te maken
van VWNW-voorzieningen bij vrijwillige uitstroom. Het memo vermeldt dat
om een gevoel te krijgen bij de budgettaire impact, een analyse is gemaakt
die laat zien dat het risico overzichtelijk is. Verder vermeldt het memo dat
de kans bestaat dat een oververtegenwoordiging van oudere werknemers
gebruik zal maken van het aanbod en dat de Belastingdienst in dat geval
tegen een eindheffing van 52% zou kunnen aanlopen. De aangehechte
impactanalyse vermeldt dat het de verwachting is dat meer medewerkers
gebruik zullen maken van arrangementen dan oorspronkelijk aangenomen:
‘In plaats van 960 FTE over de gehele periode zouden dit er 1000 of zelfs
2000 meer kunnen zijn.’ Het memo en de daaraan gehechte impactanalyse
zijn ongedateerd en vermelden niet de auteur of aan wie deze zijn gericht.
Het is de commissie onduidelijk of en hoe deze informele stukken zijn
betrokken in het besluitvormingsproces.
In de vergadering van de Raad van Bestuur (i.o.) van 23 november 2015
wordt gesproken over de brief aan de bonden. Het verslag vermeldt dat de
brief die voorligt getekend en verstuurd kan worden.
Diezelfde dag verschijnt een ‘Management update’ over het voorstel aan
de bonden: ‘DG doet voorstel voor vrijwillige mobiliteit aan GOBD’.116

113

E-mailberichten van de Belastingdienst van 19 en 21 november 2015.

114

‘Memo financiële impactanalyse invulling VWNW Belastingdienst’, ongedateerd.

115

Memo ‘Invulling VWNW-beleid bij Belastingdienst’ met bijlage: ‘Financiële impact­
analyse
invulling VWNW Belastingdienst’, beide ongedateerd.

116

Management Update, ‘DG doet voorstel voor vrijwillige mobiliteit aan GOBD’, 23 november
2015.

65

Op 24 november wordt ook een bericht over het voorstel geplaatst op
de zogenoemde Beeldkrant, een pagina op het interne netwerk voor alle
medewerkers van de Belastingdienst.117
December 2015: overeenstemming met bonden
Over het voorstel van de directeur-generaal aan de bonden wordt gesproken
in het GOBD van 3 december 2015.118 De bonden stellen zich op het standpunt
dat met het voorstel een richting is gevonden die gezamenlijk kan worden
onderschreven. Wel ontstaat er discussie over een volgens de bonden in
mei 2015 gedane toezegging van de toenmalige directeur-generaal en de
staatssecretaris dat in het kader van de uitvoering van de Investeringsagenda
geen gedwongen ontslagen zouden vallen. In verband hiermee schorst de
voorzitter de vergadering tot maandag 7 december 2015.
Op 7 december119 heropent de voorzitter het GOBD. Er wordt een akkoord
bereikt dat gedurende een periode van zeven jaar, van 1 januari 2016 tot 1
januari 2023, geen medewerkers worden ontslagen in het kader van een
reorganisatie als gevolg van de Investeringsagenda. Een paar dagen daarvoor,
in een brief van 4 december,120 had de directeur-generaal de bonden het
voorstel gedaan om deze afspraak te maken, zij het voor de duur van vijf jaar.
In het GOBD wordt ook overlegd over de toepassing van de voorgestelde
regeling voor medewerkers van de FIOD en de Douane. In reactie op het
voorstel van de voorzitter om te bezien of die medewerkers hun functie kunnen
aanbieden als remplaçant, stellen de bonden dat er gedurende het eerste
half jaar van 2016 geen verplichte kandidaten in Switch werkzaam zijn die
een tegenkandidaat voor een remplaçant zouden kunnen zijn. De voorzitter
benadrukt niet bereid te zijn de regeling toe te passen op medewerkers van
de FIOD en de Douane, maar geeft aan wel bereid te zijn om te bezien of ter
overbrugging van dat eerste half jaar een remplaçantenregeling mogelijk is
waarbij Switch nog geen tegenkandidaat levert, maar de medewerkers van
de FIOD en de Douane wel van de remplaçantenregeling gebruik kunnen
maken. Daarbij maakt hij wel het voorbehoud dat hij dit wil afstemmen met
de FIOD en de Douane. De bonden benadrukken dat dit punt voor hun
zwaar weegt. Het uitsluiten van deze groep medewerkers creëert volgens
hen een ongewenst onderscheid. De voorzitter geeft aan dat dit nog

66

117

Beeldkrant, 24 november 2015.

118

Verslag van de vergadering van het GOBD van 3 en 7 december 2015.

119

Zie voetnoot 118.

120

Brief van de directeur-generaal aan de bonden in het GOBD van 4 december 2015.

verder moet worden besproken en schorst uiteindelijk de vergadering. Na
heropening van de vergadering geeft de voorzitter aan dat hij tijdens de
schorsing heeft overlegd met de Douane. De voorzitter gaat akkoord met
de mogelijkheid om medewerkers van de FIOD en de Douane in het eerste
halfjaar in aanmerking te laten komen voor de remplaçantenregeling, zonder
dat daarvoor een tegenkandidaat in Switch werkzaam is. Na dat eerste
halfjaar moet er wel een tegenkandidaat zijn voordat gebruik kan worden
gemaakt van de remplaçantenregeling. Uiteindelijk wordt geconcludeerd
dat hiermee overeenstemming op hoofdlijnen is bereikt.
Nog diezelfde dag, op 7 december 2015, leggen de directeur-generaal en de
Samenwerkende Centrales van Overheidspersoneel in het GOBD afspraken
vast in een document met de aanhef ‘Afspraak over het sociaal flankerend
beleid in het kader van reorganisaties volgend uit de Investeringsagenda
Belastingdienst’.121 ’s Avonds wordt er om 22:28 uur een e-mailbericht
verstuurd met een extra uitgave van de ‘Management update’: ‘DG en
vakbonden bereiken akkoord over personele gevolgen Investeringsagenda’.122
Dit bericht verschijnt de volgende ochtend, 8 december 2015, ook op
eerdergenoemde Beeldkrant.123
14 januari 2016: vaststelling hoofdstuk 1, onderdeel 7B, van de PUB
In het GOBD van 14 januari 2016 staat het onderwerp vaststelling van
hoofdstuk 1, onderdeel 7B, van de PUB op de agenda.124 In het GOBD wordt
verder overlegd over de vormgeving van de vertrekregeling. De bonden
stellen voor in de vertrekregeling op te nemen dat de evaluatie die zal
plaatsvinden in verband met risico’s voor de continuïteit in de bedrijfsvoering
eerst na twee jaar, begin 2018, plaatsvindt, in plaats van uiterlijk na twee
jaar. De voorzitter is hiertoe slechts bereid als er tevens een zogenaamd
‘Herenakkoord’ wordt gesloten ‘dat die termijn bespreekbaar is als blijkt dat
de Belastingdienst daardoor niet goed functioneert’. Hiermee is kennelijk
bedoeld dat ook binnen twee jaar, dus voor begin 2018, een evaluatie kan
plaatsvinden als het functioneren van de Belastingdienst door de gevolgen
van de gemaakte afspraken in het geding komt. Na de bespreking van
verschillende andere punten, stelt de voorzitter vast dat overeenstemming

121

Overeenkomst tussen de directeur-generaal en de Samenwerkende Centrales van Overheids­
personeel in het GOBD van 7 december 2015.

122

E-mail van de Belastingdienst van 7 december 2015.

123

Beeldkrant, 8 december 2015.

124

Verslag van de vergadering van het GOBD van 14 januari 2016.

67

is bereikt over de tekst van hoofdstuk 1, onderdeel 7B, van de PUB, onder
voorbehoud van hetgeen tijdens de vergadering is besproken.
Eerst in een memo van 15 januari 2016 stelt de directeur-generaal de
staatssecretaris en de secretaris-generaal formeel op de hoogte van de
afspraken die zijn gemaakt tussen de Belastingdienst en de bonden in
het GOBD.125 Het memo vermeldt dat de ‘eerste vrijwillige fase’ van het
VWNW-beleid loopt van 1 januari tot 1 juli 2016 en beschrijft de vier
varianten waarvoor medewerkers zich vanaf 1 februari 2016 kunnen
aanmelden. Het memo vermeldt dat de vrijwillige fase voor medewerkers
is die een ambtelijke vaste aanstelling of een aanstelling met een proeftijd
hebben bij de Belastingdienst, met uitzondering van de Douane en de
FIOD. Medewerkers van de Douane en de FIOD kunnen gebruikmaken
van de zogenaamde remplaçantenregeling, zo vermeldt het memo. In een
notitie van 26 januari 2016 informeert de directeur-generaal onder meer
de minister en de staatssecretaris over de stand van zaken betreffende
de Investeringsagenda. De notitie vermeldt dat op 14 januari 2016 een
‘definitief akkoord’ met de bonden is bereikt over de condities waaronder
medewerkers gebruik kunnen maken van het VWNW-beleid en de rol van
Switch.126 De notitie vermeldt dat de Belastingdienst het rijksbrede VWNWbeleid volgt, op twee uitzonderingen na. Ten eerste is de garantie gegeven
dat gedurende zeven jaar geen reorganisatieontslagen zullen vallen en ten
tweede wordt de stimuleringspremie voor medewerkers die kort voor hun
AOW zitten afgebouwd. De notitie vermeldt dat de toepassing van het
VWNW-beleid begint met een vrijwillige fase die loopt van 1 februari tot
1 juli 2016. In dit kader vermeldt de notitie dat nog niet duidelijk is hoeveel
medewerkers gebruik zullen maken van deze mogelijkheid en dat er daarom
nog geen uitspraak kan worden gedaan over het verschuldigd worden van
een fiscale eindheffing.
De commissie constateert dat de notities van 15 en 26 januari 2016
bepaalde aspecten van de vertrekregeling belichten, maar dat deze niet
steeds duidelijkheid verschaffen over die aspecten. Zo is het de commissie
gelet op de duur van de in de vertrekregeling beschreven vrijwillige fase,127
niet duidelijk wat in de notities wordt bedoeld met een vrijwillige fase tot

68

125

Memo van de directeur-generaal aan de staatssecretaris en de secretaris-generaal, ‘Toepassing
Van-Werk-Naar-Werk beleid bij de Belastingdienst’, 15 januari 2016.

126

Notitie van de directeur-generaal aan onder meer de minister en de staatssecretaris, ‘Stand van
zaken Investeringsagenda’, van 26 januari 2016.

127

Zie paragraaf 4.2.1 van dit rapport.

1 juli 2016. Ook verschaft het memo van 15 januari met de enkele vermelding
dat medewerkers van de Douane en de FIOD gebruik kunnen maken van de
remplaçantenregeling, geen duidelijkheid over de specifieke afspraak die de
Belastingdienst in dit kader met de bonden is overeengekomen.128
Vanaf eind januari 2016: informatiebijeenkomsten voor medewerkers
Volgens berichten op de Beeldkrant129 van de Belastingdienst hebben
tussen 25 januari en 9 februari 2016 op verschillende locaties in het land
informatiebijeenkomsten plaatsgevonden.130 Tijdens die bijeenkomsten werd
een presentatie gegeven over de vertrekregeling en konden medewerkers
naar een ‘informatiemarkt’ met stands van verschillende vakbonden, Human
Resource en Switch. De bijeenkomsten zijn door in totaal 8150 medewerkers
bezocht.131

4.3.2

Aanpassing vertrekregeling
Februari en maart 2016: zorgen over gevolgen vertrekregeling
Op 29 januari 2016132 vraagt het IC de Belastingdienst in een vergadering
naar de sturing op de juiste uitstroom in relatie tot de gewijzigde processen.
Ook benoemt het IC de budgettaire risico’s. De Belastingdienst licht toe dat
er aandacht is voor beheersing, nu er per medewerker wordt bekeken of
de aard van de werkzaamheden van die medewerker het toelaat dat die
medewerker de Belastingdienst verlaat. Volgens de Belastingdienst wordt
het continuïteitsrisico daardoor weggenomen.
Dat FEZ en de IRF daar anders over denken, blijkt uit hun notities van februari
en maart 2016 aan de minister en de staatssecretaris en de Raad van Bestuur
van de Belastingdienst.133 Daarin uiten FEZ en de IRF hun zorgen over de
afgesproken vertrekregeling. Zij wijzen onder meer op de budgettaire en
politieke risico’s die zijn ontstaan door het generieke karakter van de regeling
en de hieruit voortvloeiende massale belangstelling.

128

Zie paragraaf 4.2.1 van dit rapport.

129

Onder meer Beeldkrant, 11 februari 2016.

130

Beeldkrant, 21 januari 2016.

131

Beeldkrant, 11 februari 2016.

132

Verslag van de vergadering van het IC van 29 januari 2016.

133

Notities aan de minister en de staatssecretaris van FEZ van 2 februari 2016, van FEZ en de IRF
van 11 maart 2016 en van FEZ van 18 maart 2016. Notitie aan de Raad van Bestuur van de
Belastingdienst van FEZ en de IRF van 22 februari 2016.

69

In maart 2016 verzoekt de Belastingdienst het IC om te adviseren over de
vrijgave van middelen voor Switch. In een bijlage bij het ‘Oplegmemo IC’
van 18 maart 2016134 wordt die aanvraag toegelicht, waarbij ook wordt
ingegaan op de vraag waarom bij de vertrekregeling is gekozen voor een
vrijwillige fase. Het antwoord op die vraag luidt: ‘We kiezen voor vrijwillige
uitstroom nu in plaats van gedwongen uitstroom later. Onze uitgangspositie
is een organisatie die erg op slot zit. We hebben een veranderaanpak die zich
kenmerkt door steeds kleine stappen waarbij we over een langere periode
onze manier van werken gaan vernieuwen. Wanneer je vanuit het werk de
personele ontwikkeling gaat besturen dan betekent dit dat die mobiliteit ook
niet op gang komt. Het vertrek van mensen werkt in zichzelf al bevorderlijk
voor de innovatie van werkprocessen. Bonden hebben hier op aangedrongen.’
Eind maart 2016 lijkt ook de Belastingdienst overtuigd te zijn geraakt van de
potentieel nadelige gevolgen van de vertrekregeling. In een notitie van 29
maart, verzonden op 30 maart,135 geven de Belastingdienst, FEZ en de IRF,
na afstemming met de directie Bestuurlijke en Juridische Zaken, namelijk
een gezamenlijk advies aan de minister en de staatssecretaris. Gezien de
onwenselijkheid van de gevolgen van de vertrekregeling, adviseren zij zo
spoedig mogelijk te heronderhandelen met de bonden in het GOBD om de
reikwijdte van de regeling aan te passen. Deze notitie wordt nog diezelfde
dag met alle partijen besproken.136 Afgesproken wordt dat gesprekken
met het GOBD zullen worden gestart om de vertrekregeling aan te passen.
Dit met het oog op het maximaal terugbrengen van de budgettaire
overschrijding om het risico voor de continuïteit van de Belastingdienst te
beperken. Ook wordt afgesproken dat voorafgaand aan de gesprekken het
onderhandelingsmandaat wordt vastgesteld.
April – juni 2016: overleg over aanpassing vertrekregeling
Vanaf april 2016 starten de gesprekken met de bonden in het GOBD. Voor
het aanpassen van de regeling is een onderhandelingsmandaat afgesproken
van 50 miljoen euro.137 Omdat de gesprekken tot dan toe nog geen resultaat

70

134

‘Oplegmemo IC’ van 18 maart 2016. Volgens het ‘Feitenrelaas regeling Belasting­dienst’, bijlage
bij Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 307, is dit memo afkomstig van de Belastingdienst.

135

Gezamenlijke notitie van de Belastingdienst, de IRF, FEZ en BJZ over de uitstroom­regeling
Belastingdienst, 29 maart 2016. Dat deze op 30 maart is verzonden blijkt uit de toelichting
achter nr. 36 in het ‘Feitenrelaas regeling Belastingdienst’, bijlage bij Kamerstukken II 20162017, 31 066, nr. 307.

136

Verslag van bespreking uitstroomregeling Belastingdienst op 30 maart 2016.

137

Zie de ‘Notitie mandaat Switch’ van de afstemgroep VWNW-beleid van 9 mei 2016 met daarin
het verzoek aan de bewindspersonen om akkoord voor een mandaat. Dat de minister met dit
verzoek akkoord gaat, blijkt uit de toelichting achter ‘12-05-2016’ in het ‘Feitenrelaas regeling
Belastingdienst’, bijlage bij Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 307.

hebben opgeleverd, doet de directeur-generaal in een brief van 23 mei
2016138 aan de bonden in het GOBD een beroep op het eerder afgesproken
‘Herenakkoord’. De directeur-generaal licht toe dat de regeling zo snel
mogelijk, maar uiterlijk met ingang van 1 juli 2016, moet worden aangepast
en doet daarvoor een concreet voorstel.
In een notitie van 14 juni 2016 informeert de directeur-generaal de minister
en de staatssecretaris dat er na een overleg met het GOBD op 13 juni 2016
een opening lijkt te zijn om de regeling aan te passen.139 Nadat het eerder
afgesproken mandaat met 20 miljoen euro is verruimd,140 doet de directeurgeneraal de bonden in een brief van 17 juni een ‘ultiem voorstel’ voor
aanpassing van de vertrekregeling.141 Twee dagen daarvoor, in het GOBD
van 15 juni, is afgesproken dat de bonden dat voorstel zullen voorleggen
aan hun leden.142
In het GOBD van 28 juni 2016143 wordt duidelijk dat de meerderheid van de
leden van FNV en NCF tegen het voorstel hebben gestemd. De meerderheid
van de leden van de andere twee bonden, CNV en CMHF, hebben echter
met het voorstel ingestemd. Na de instemming van twee van de vier bonden,
geeft de stem van de voorzitter de doorslag waardoor de regeling conform
zijn voorstel wordt aangepast.
In een brief van 29 juni 2016 aan de bonden bevestigt de directeur-generaal
dat de aanpassingen van de vertrekregeling met ingang van 1 juli 2016 in
werking treden.144 In een notitie van diezelfde dag informeert hij onder meer
de minister over het met de bonden bereikte akkoord, nadat de staatssecretaris
daarover volgens die notitie reeds mondeling is geïnformeerd.145

138

DG Belastingdienst, brief aan de leden van het GOBD, 23 mei 2016.

139

DG Belastingdienst, notitie aan de minister en staatssecretaris ‘Scenario’s en mandaat uitstroom
DGBel’, 14 juni 2016.

140

Idem en de toelichting in het ‘Feitenrelaas regeling Belastingdienst’, bijlage bij Kamerstukken II
2016-2017, 31 066, nr. 307.

141

DG Belastingdienst, brief aan de leden van het GOBD, 17 juni 2016.

142

Verslag van het GOBD van 13 en 15 juni 2016.

143

Idem, van 28 juni 2016.

144

DG Belastingdienst, brief aan de leden van het GOBD, 29 juni 2016.

145

DG Belastingdienst, notitie aan de minister ‘Akkoord GOBD over vertrekregeling Belastingdienst’,
29 juni 2016.

71

4.3.3

Communicatie over vertrekregeling
Departement
Op 14 januari 2016 bereiken de directeur-generaal Belastingdienst en de
bonden een akkoord over de vertrekregeling. In notities van 15 en 26 januari
2016 informeert de directeur-generaal de staatssecretaris en de secretarisgeneraal en de minister over de gemaakte afspraken, zij het dat die notities,
zoals geconstateerd in paragraaf 4.3.1, niet over alle aspecten van de
vertrekregeling duidelijkheid verschaffen. Uit de met de commissie gevoerde
gesprekken blijkt dat verschillende onderdelen van het departement daarvoor
al op de hoogte waren van het voorstel dat op 23 november 2015 aan de
bonden was gedaan en de overeenstemming die op 7 december 2015 met
de bonden was bereikt. De communicatie over de inhoud en totstandkoming
van de vertrekregeling tussen de Belastingdienst en de overige delen van het
departement vond op informele wijze plaats tot een dag na het akkoord van
14 januari 2016.
Vanaf april 2016 begonnen de heronderhandelingen met de bonden met
het oog op de aanpassing van de vertrekregeling. Uit die periode zijn meer
formele stukken aan het departement aangetroffen, zoals verzoeken aan
de bewindspersonen om vaststelling onderscheidenlijk verruiming van het
onderhandelingsmandaat, waarin ook wordt ingegaan op de verschillende
mogelijkheden tot aanpassing.146
Medewerkers
Uit de berichten op het intranet van de Belastingdienst (de Beeldkrant) blijkt dat
de medewerkers van de Belastingdienst goed op de hoogte zijn gehouden over
de vertrekregeling. Op de Beeldkrant zijn onder meer berichten verschenen
over het voorstel van de directeur-generaal van 23 november 2015 aan de
bonden, de onderhandelingen over dat voorstel en de op 7 december 2015
bereikte overeenstemming. Tijdens de werkbezoeken die de commissie heeft
afgelegd aan twee belastingkantoren, bleek dat het onderwerp ook in die
periode speelde onder de medewerkers. De strekking en de reikwijdte van de
regeling was voor velen een verrassing, ‘eigenlijk te mooi om waar te kunnen
zijn’, en er werd veel over de regeling gepraat. In januari en februari 2016 zijn
informatiebijeenkomsten geweest over de vertrekregeling op verschillende
locaties in het land. Nadien zijn de medewerkers via de Beeldkrant ook op

146

72

Zie de notities: ‘Notitie mandaat Switch’ van de afstemgroep VWNW-beleid van 9 mei 2016;
en DG Belastingdienst, notitie aan de minister en staatssecretaris ‘Scenario’s en mandaat
uitstroom DGBel’, 14 juni 2016.

de hoogte gesteld van de heronderhandelingen met de bonden, het ultieme
voorstel van de directeur-generaal aan de bonden tot aanpassing van de
regeling en het op 28 juni 2016 daarover bereikte akkoord.

Totstandkoming en aanpassing vertrekregeling
Op 20 mei 2015 wordt duidelijk dat als gevolg van de voorgestelde
veranderingen in de Investeringsagenda een uitstroom is voorzien van
ongeveer 5000 medewerkers van de Belastingdienst. De Activiteiten­
kalender beschrijft de beoogde aanpak om die uitstroom te realiseren
als stapsgewijs en specifiek gericht op die plekken waar werkzaamheden
veranderen. Hiervoor wordt het werk­bedrijf Switch opgericht.
Nadat eerder in de vergadering van de Raad van Bestuur (i.o.) van de
Belastingdienst is gesproken over een vrijwillige fase voor bepaalde
groepsfuncties, wordt dat idee in november 2015 verbreed tot een regeling
met een generieke vrijwillige fase. Op 23 november 2015 doet de directeurgeneraal een voorstel aan de bonden met een vrijwillige fase voor alle
medewerkers van de Belastingdienst, met uitzondering van de Douane en
de FIOD. Over dat voorstel bereiken de directeur-generaal en de bonden in
het GOBD van 7 december 2015 overeenstemming op hoofdlijnen, in welk
overleg ook nog een afspraak is gemaakt over een uitstroommogelijkheid
voor medewerkers van de Douane en de FIOD. In het GOBD van 14 januari
2016 wordt uiteindelijk overeenstemming bereikt over de tekst van de
vertrekregeling. De commissie acht het opmerkelijk dat de Belastingdienst een
regeling met de bonden is overeengekomen met een vrijwillige fase die breed
en gedurende een reeks van jaren is opengesteld, terwijl in de eerste maanden
na publicatie van de Investeringsagenda nog duidelijk het beeld bestond dat
uitstroom gerealiseerd zou worden met behulp van het werkbedrijf Switch
en dat bepaalde doelgroepen zouden worden aangewezen. De afgesproken
vertrekregeling contrasteert met de beoogde stapsgewijze en specifieke
werkwijze en het idee van uitstroom via een werkbedrijf.
Vanwege de massale belangstelling voor de vertrekregeling en de nadelige
gevolgen daarvan, starten in april 2016 heronder­
handelingen met de
bonden om de regeling aan te passen. Die onder­
handelingen leiden
uiteindelijk tot een aanpassing van de vertrekregeling per 1 juli 2016.

73

4.4

Gevolgen vertrekregeling

4.4.1

Personele gevolgen
Als gevolg van de plannen van de Investeringsagenda was een uitstroom
voorzien van 4800 fte’s. Beoogd was dat die uitstroom gelijkmatig verdeeld
over de jaren 2016 tot en met 2019 zou plaatsvinden (1200 fte’s per jaar).147
In tabel 6 is te zien binnen welke processen van de Belastingdienst die
uitstroom werd beoogd. Een gezamenlijke notitie van de Belastingdienst, de
IRF, FEZ en BJZ vermeldt dat de veronderstelling was dat 1200 fte’s hiervan
vrijwillig zouden uitstromen en 3600 fte’s gedwongen.148
Tabel 6: Beoogde uitstroom in het kader van de Investeringsagenda in fte’s,
onderverdeeld naar processen149
Beoogde uitstroom

Interactie

1.043

Toezicht

905

Invordering

146

Bezwaarschriften

540

Administratie

1.410

Management en staf

281

IV-Keten

475

Toeslagen

–

Douane

–

FIOD

–

Totaal

4.800

Vanaf 1 februari 2016 konden medewerkers van de Belastingdienst zich aan­
melden voor deelname aan een van de in de vertrekregeling beschreven
varianten. In de eerste week na de openstelling hebben zich ruim
2.000 mede­werkers aangemeld voor een gesprek daarover, in de tweede
week nog eens ruim 1300. De grote belangstelling voor de vertrekregeling
heeft geleid tot de aanpassing van de regeling met ingang van 1 juli 2016.

74

147

Zie de brief van de staatssecretaris van 13 december 2016, Kamerstukken II 2016-2017, 31 066,
nr. 323.

148

Notitie ‘Uitstroomregeling Belastingdienst’, 29 maart 2016.

149

Factsheet Switch, bijlage bij notitie van de DG Belastingdienst ‘Stand van zaken Investerings­
agenda’ aan de minister en staatssecretaris, 18 maart 2016. Dit schema betreft een onder­
verdeling naar processen.

Daar­door konden medewerkers zich vanaf 1 september 2016 niet meer aan­
melden. Uiteindelijk hebben zich gedurende de periode van 1 februari tot
1 september 2016 (31 weken) ongeveer 7800 medewerkers aangemeld voor
een gesprek over deelname aan de vertrekregeling (zie figuur 5).
Aantal
2000
1800
1600
1400
1200
1000
800
600
400
200
0

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

Figuur 5: Aantal aanvragen voor deelname aan de vertrekregeling150

In zijn brief van 13 december 2016151 geeft de staatssecretaris de op dat
moment actuele cijfers over de uitstroom. Die brief vermeldt dat naar
verwachting 5.106 fte’s152 uitstromen als gevolg van deelname aan de
varianten A en B. De ongeveer 100 fte’s die uitstromen door deelname aan
variant C of D zijn daarin niet meegenomen omdat in die gevallen geen
stimuleringspremie wordt toegekend, aldus de staatssecretaris. Tabel 7 laat
het aantal fte’s zien dat uitstroomt, in relatie tot de leeftijd op het moment
van uitstromen. Daaruit blijkt dat bijna 94 procent van het aantal fte’s dat
heeft gekozen voor varianten A of B van de vertrekregeling 60+ is op het
moment van uitstromen.

150

Cijfers ontvangen van de Belastingdienst.

151

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 323. De brief van 13 december 2016 vermeldt dat er
nog onzekerheden zijn, maar dat de cijfers voor bijna 95% zeker zijn.

152

De brief van 13 december 2016 vermeldt dat 200 fte’s hiervan nog niet definitief zijn. Daarnaast
zijn er ongeveer 100 fte’s nog niet in deze cijfers meegenomen, welke fte’s dossiers betreffen
die zich in een bezwaar- of beroepsprocedure bevinden of waarin nog keuze is gemaakt.

75

Tabel 7: Aantal fte’s dat uitstroomt per leeftijdscategorie153
Leeftijdscategorie

0 t/m 24 jaar

Aantal
1

25 t/m 29 jaar

27

30 t/m 34 jaar

25

35 t/m 39 jaar

25

40 t/m 44 jaar

31

45 t/m 49 jaar

28

50 t/m 54 jaar

63

55 t/m 59 jaar

117

60 t/m 62 jaar

947

63 jaar

940

64 jaar

1.724

65 jaar

1.082

66+

96

Totaal

5.106

Het aantal fte’s dat volgens de brief van 13 december 2016 als gevolg van de
varianten A en B van de vertrekregeling uitstroomt, is hoger dan de beoogde
uitstroom van 4800 fte’s. Daar komt bij dat de samenstelling van de verwachte
uitstroom niet een op een samenvalt met de beoogde uitstroom. Hoewel
voor de Douane en de FIOD geen uitstroom was beoogd, stromen vanuit
die onderdelen 301 onderscheidenlijk 81 fte’s uit. Ook bestaat een verschil
tussen de beoogde uitstroom binnen de verschillende functiecategorieën
binnen de Belastingdienst, zoals te zien is in tabel 8. Vooral de uitstroom
bij de functiecategorieën F en I en I+ valt aanzienlijk hoger uit dan beoogd.
Verder was oorspronkelijk beoogd dat de uitstroom gelijkmatig over de jaren
2016 tot en met 2019 zou plaatsvinden, 1.200 fte’s per jaar. Volgens de brief
van 13 december 2016 wordt de uitstroom in de jaren 2016 tot en met 2020
achtereenvolgens 1.758, 683, 662, 816 en 1.187 fte’s per jaar. Die verdeling
is minder gelijkmatig dan beoogd en uitgespreid over een jaar meer.
Zoals in paragraaf 4.2.1 van dit rapport is vermeld, heeft de Belastingdienst
de doelgroep voor de vertrekregeling niet gekoppeld aan een concrete,
toekomstige reorganisatie met verwachte gevolgen voor specifieke
individuele functies of functiegroepen. Door de generieke openstelling van
de regeling loopt de uitstroom niet synchroon met de veranderende werk­

153

76

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 323.

processen als gevolg van de Investeringsagenda. In de uitstroomcijfers is
te zien dat op verschillende gebieden een ‘mismatch’ ontstaat tussen de
beoogde uitstroom en de uitstroom volgens de brief van 13 december 2016.
Tabel 8: Aantal fte’s dat uitstroomt per functiecategorie154
Functiecategorie

Beoogde
uitstroom

Verwachting
dec. 2016

Procentuele
verandering

B

473

203

-57%

C

2.237

1.356

-39%

D

–

146

E

728

1.088

F

216

718

232%

I en I+

36

109

203%

3 t/m 10

504

589

17%

604

897

49%

4.800

5.106

11 t/m 18
Totaal

4.4.2

49%

Financiële gevolgen
De brief van 13 december 2016 vermeldt dat het voor de personele gevolgen
van de Investeringsagenda gereserveerde budget van € 648 miljoen, bestond
uit € 72 miljoen voor stimuleringspremies en € 576 miljoen ten behoeve van
Switch.
Na de openstelling van de vertrekregeling op 1 februari 2016 werd duidelijk
dat het oorspronkelijke budget zou worden overschreden onder meer als
gevolg van de grote hoeveelheid aanmeldingen. Een gezamenlijke notitie155
van de Belastingdienst, de IRF, FEZ en BJZ vermeldt dat de kosten voor
de vertrekregeling zonder wijziging significant hoger zullen uitvallen dan
beoogd, dat de gelden daarvoor in een ander tempo beschikbaar moeten
komen en dat waarschijnlijk aanvullende financiering noodzakelijk is voor het
overgrote deel van de vertrekkende medewerkers vanwege de zogenoemde
RVU-heffing. Volgens een prognose in die notitie zijn de kosten bij het
openhouden van de in de vertrekregeling afgesproken vrijwillige fase tot en

154

Kolom ‘beoogde cijfers’ afkomstig van de Belastingdienst. Kolom ‘Verwachting dec. 2016’ uit:
Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 323.

155

Notitie ‘Uitstroomregeling Belastingdienst’, 29 maart 2016. Zie ook de notitie van FEZ en de IRF
aan de minister en de staatssecretaris, ‘Stand van zaken Investeringsagenda Belastingdienst’,
11 maart 2016.

77

met 2023 € 1.286 miljoen. Dit zou betekenen dat het oorspronkelijke budget
van € 648 miljoen met € 638 miljoen zou worden overschreden.
Door de beperking van de duur van de in de vertrekregeling opgenomen
vrijwillige fase tot 1 september 2016 is die verwachte overschrijding terug­
gebracht. De financiële gevolgen van de vertrekregeling zijn in de brief
van 13 december 2016 geraamd op € 714 miljoen. Dat betekent een over­
schrijding van € 66 miljoen.
Zoals te zien is in tabel 9 was de verhouding tussen de geraamde kosten
voor stimuleringspremies en Switch aanvankelijk anders dan in de prognose
in de brief van 13 december 2016. De kosten voor stimuleringspremies zijn
ruim vijf keer zo hoog als aanvankelijk geraamd. Daarentegen zijn de kosten
voor Switch ruim drie keer zo laag als aanvankelijk geraamd. Dat die kosten
voor Switch lager uitvallen kan deels mogelijk worden verklaard door de
toelichting van de staatssecretaris in zijn brief van 13 december 2016 dat
medewerkers die niet direct uitstromen, hun huidige werk blijven verrichten
bij het onderdeel waar zij reeds werkzaam zijn voor zover dat werk nog
niet is vervallen of veranderd. Deze medewerkers gaan feitelijk pas later of
wellicht niet naar Switch, aldus de staatssecretaris. Verder is een verschil te
zien bij de kosten voor de RVU-heffing. Volgens de brief van 13 december
2016 werd daar aanvankelijk geen rekening mee gehouden. De prognose
van 13 december 2016 gaat uit van een heffing van € 179 miljoen.
Tabel 9: Kosten personele gevolgen Investeringsagenda156

156

78

Begroting

Raming
dec. 2016

Stimuleringspremie

72

368

RVU-heffing

  0

179

Nettokosten (t.o.v. taakstelling) a.g.v.
personele uitstroom: vervanging, frictie- en
loonkosten en apparaatskosten Switch

576

167

Totaal

648

714

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 323. Bedragen x € 1 miljoen.

Gevolgen vertrekregeling
De generieke openstelling van de vrijwillige fase van de vertrekregeling
droeg risico’s in zich die zich ook hebben gemanifesteerd. De commissie
constateert dat de uitstroom als gevolg van de vertrekregeling niet
synchroon loopt met de veranderende werkprocessen als gevolg van de
Investeringsagenda. Op verschillende gebieden ontstaat een ‘mismatch’
tussen de beoogde uitstroom en de verwachte uitstroom volgens de brief
van de staatssecretaris van 13 december 2016. Dit geldt zowel voor de
omvang van de uitstroom, de hoeveelheid fte’s, als voor de kwaliteit van de
uitstroom, de specifieke individuele functies of functiegroepen.
Verder constateert de commissie dat de verwachte kosten als gevolg van
de vertrekregeling niet passen binnen het budget van € 648 miljoen voor
de personele gevolgen van de Investeringsagenda. Volgens de brief van
13 december 2016 wordt dit budget naar verwachting met € 66 miljoen
overschreden. Daar komt bij dat de samenstelling van de kosten is gewijzigd.
De kosten voor stimuleringspremies waren aanvankelijk aanmerkelijk lager
geraamd dan de kosten voor Switch. Volgens de verwachting in de brief
van 13 december 2016 zijn de kosten voor stimuleringspremies juist hoger
geraamd dan die voor Switch. Daar komt bij dat in de raming van de kosten
volgens de brief van 13 december 2016 rekening wordt gehouden met
mogelijke kosten voor een RVU-heffing, terwijl daar volgens die brief
aanvankelijk geen rekening mee werd gehouden.

79

80

DEEL II BESCHOUWING

82

5. Bestuurlijke context
In dit tweede deel van het rapport wordt de gang van zaken rond de
vertrekregeling geanalyseerd tegen de achtergrond van de bestuurlijke
context waarbinnen de Belastingdienst en het departement functioneren.
Deze analyse is nodig, omdat een formele structuur, zoals in hoofdstuk 2
beschreven, niet altijd een verklaring geeft voor wat er feitelijk is gebeurd.
De commissie beschrijft in deze analyse de feitelijke governance die zij heeft
aangetroffen. Het gaat dan om de wijze waarop binnen de Belastingdienst
is gestuurd en de interne processen zijn beheerst en vervolgens de wijze
waarop daarop toezicht is gehouden vanuit het departement van Financiën.
De basis voor deze analyse zijn naast documenten, vooral ook vele
gesprekken geweest die de commissie heeft gehad met betrokkenen
in en rond de Belastingdienst. Deze gesprekken hebben de commissie in
staat gesteld zich een beeld te vormen van ook informele structuren en
besluitvormingsprocessen, de staat van de bedrijfsvoering, type leiderschap
dat werd uitgeoefend en grondhoudingen van waaruit men opereerde. Deze
staan nergens beschreven maar zijn ondertussen wel van beslissende invloed
geweest op de gang van zaken, zoals de commissie die heeft aangetroffen.
Vervolgens zal de commissie aan deze beschrijving van de governance de
bouwstenen ontlenen om in deel III (hoofdstuk 6) tot haar hoofdconclusie te
komen en tot aanbevelingen ter verbetering, die erop zijn gericht herhaling
van de gebeurtenissen rond de Investeringsagenda en de vertrekregeling in
de toekomst te voorkomen.
En breder dan dat. De commissie constateert dat de gebeurtenissen rond
de Investeringsagenda en de vertrekregeling niet op zich zelf staan maar
een uiting zijn van een breder probleem dat, bij ongewijzigd beleid, in de
toekomst ook kan uitstralen naar andere taken van de Belastingdienst en
van het departement van Financiën. In die zin beschouwt de commissie de
gang van zaken rond de Investeringsagenda en de vertrekregeling niet als
een incident. Er is meer aan de hand.

83

Als leidraad voor haar analyse heeft de commissie een aantal normerende
principes gehanteerd:
– De goede werking van de primaire processen moet centraal staan.
– Er is – vanwege de omvang van de Belastingdienst – altijd een span of
control vraagstuk. De gekozen oplossing hiervoor moet slagvaardigheid
en zorgvuldigheid ondersteunen en verantwoordelijkheden en bevoegd­
heden moeten in balans zijn.
– De inzet en verdere uitbouw van ICT biedt veel mogelijkheden. Daarnaast
blijft de (massale) inzet van mensen onmisbaar. Dat maakt HR en ICT/IV
tot belangrijke nevengeschikte aandachtsgebieden.
– Het feit dat de primaire processen financieel van aard zijn, stelt hoge
eisen aan risicobeheersing en de juiste en volledige verwerking en verant­
woording van de uitkomsten van deze processen.
– De transitie naar een nieuw uitvoeringsconcept zoals opgenomen in de
Investeringsagenda, vraagt bijzondere aandacht: beheerst veranderen in
relatie tot de continuïteit. Er moet balans zijn tussen innovatie en stabiliteit.

5.1

Sturing binnen de Belastingdienst

5.1.1

Sturingsinformatie
Adequate informatie, nodig om in een zo grote organisatie met bijna
30.000 medewerkers te kunnen sturen, is onvoldoende beschikbaar voor
de ambtelijke en politieke leiding. Zo is het thans niet goed mogelijk om op
een ordelijke wijze beschikbare financiële middelen, te leveren prestaties en
inzet van personeel en technische ondersteuning, aan elkaar te koppelen.
Hierdoor is het vermogen om binnen de Belastingdienst te sturen beperkt.
Dit gemis aan sturingsinformatie beperkt ook de secretaris-generaal in zijn
rol als hoeder van de samenhang binnen het departement van Financiën en
van adequate uitvoering van politieke besluiten.
De beperkte sturingsinformatie klemt temeer nu de Belastingdienst voor
de komende jaren voor de opgave staat budgettaire taakstellingen te
verwerken. Deze verwerking zal tegelijkertijd haar beslag moeten krijgen
met het doorvoeren van een Investeringsagenda, waarin kosten dikwijls voor
de baat uitgaan. Alle zeilen zullen bijgezet moeten worden om voldoende
en goed toegeruste medewerkers op de juiste plekken te behouden en te
krijgen in een organisatie-in-verandering, waar tegelijkertijd volop gebruik
wordt gemaakt van de vertrekregeling.

84

De leiding van de Belastingdienst staat daarbij voor de opgave vorm te
geven aan een beheerst veranderingsproces: de Belastingdienst kan geen
moment uitvallen, heeft elke dag met complexe processen te maken met
zeer veel adressanten en belastingobjecten en zal toch moeten veranderen.
Het beheerst veranderen in relatie tot de noodzaak van continuïteit is al een
grote uitdaging op zich.
Inmiddels is de gebrekkige sturingsinformatie onderkend in de twee eerder­
genoemde rapporten over de bekostigingssystematiek en management­
informatie voor de Belastingdienst.157 Er kan onmiddellijk een begin worden
gemaakt met noodzakelijke inhaalslagen. De commissie adviseert hieraan
prioriteit te geven, gelet op de noodzaak ervan voor de te verwerken
taakstellingen en voor een goede sturing op de investeringen, prestaties en
besparingen zoals beoogd in het kader van de Investeringsagenda.

5.1.2

Leiderschap
De voorbereiding van de Investeringsagenda en de uiteindelijke vertrek­
regeling zijn goeddeels buiten de officiële organisatorische kaders
ontworpen. Drie leden van de ambtelijke leiding hebben in samenwerking
met de staatssecretaris de Investeringsagenda in een zekere beslotenheid
ontwikkeld; ook zonder betrokkenheid van controledirecties. Bijzonder was
bovendien, dat de vorige directeur-generaal al vrij vroeg in 2015 intern had
aangekondigd dat hij de dienst zou verlaten; de nieuwe directeur-generaal
trad op 1 november 2015 in functie. Hij sprong, zonder inwerkdossier, op de
rijdende trein van het overleg met de bonden waarin op 7 december, dus
ruim een maand na zijn aantreden, tot een bindende overeenstemming werd
gekomen over de vertrekregeling.

157

ABDTOPConsult, Bekostigingssystematiek voor de Belastingdienst, mei 2015. Zie ook para­graaf
2.4 voor een korte toelichting op het in dit rapport voorgestelde model. Zie ook ABDTOPConsult,
Management Informatie Belastingdienst, mei 2015.

85

De zekere afzondering van het driemanschap laat zich enerzijds verklaren uit
een groot, ook persoonlijk, engagement en commitment van deze leiding­
gevenden met het ontwikkelen van de Investeringsagenda en de realisatie
van de personele uitstroom. Daarbij speelde mee een bezorgdheid om niet
weer te moeten terugkomen op een reorganisatieplan met een omvangrijk
vertrek van medewerkers.158
Dit keer moest het slagen; de noodzaak ertoe was eind 2014 zovele malen
groter gebleken toen duidelijk werd dat de begroting 2015 en van de daarop
volgende jaren moeilijk meer sluitend te krijgen was.
Daarnaast speelt, zo is de commissie gebleken, meer in het algemeen, een
zekere neiging naar autonomie binnen de Belastingdienst in het verlengde
van de wettelijke bepaling (art. 11 lid 1 van de Algemene wet inzake rijks­
belastingen) dat de inspecteur de aanslag vaststelt. Deze zelfstandigheid is
een groot goed, maar laat onverlet dat ook de Belastingdienst gebaat is
bij goede contacten en checks and balances met relevante partijen in haar
omgeving.
Het is overigens op zichzelf niet ongebruikelijk dat een ingrijpende en
noodzakelijke vernieuwing wordt ontwikkeld door enkele voortrekkers. Een
zekere afzondering kan daarbij behulpzaam zijn voor het ontwikkelen van een
samenhangend geheel van plannen en invoeringstrajecten. Maar vervolgens
is het wel van belang om volop aandacht te geven aan de omgeving waarin
deze ingrijpende organisatieveranderingen moeten landen. En daaraan heeft
het, naar de commissie heeft moeten vaststellen, ontbroken. Daarmee werd
het een kwetsbare operatie, die zelfs niet diepgaand besproken werd met de
collega-leden van de Raad van Bestuur van de Belastingdienst, laat staan met
medewerkers daaronder of met de controledirecties van het departement
van Financiën. Het driemanschap heeft de Belastingdienst daarmee tekort
gedaan: adequate risicoanalyses bleven achterwege en beschikbare kennis
binnen de Belastingdienst over massale productieprocessen, die dagelijks op
de werkvloer aan de orde zijn, werd niet aangewend.

158

86

In 2010 stuurde de directeur Belastingdienst 6.000 brieven aan medewerkers met de mededeling
dat zij konden uitzien naar een vervolg van hun loopbaan buiten de Belastingdienst. Deze actie
zette veel kwaad bloed bij de bonden (die niet vooraf waren ingelicht) en bij medewerkers,
waarna de brieven collectief zijn ingetrokken.

De commissie verwijst in dit verband naar de rapportage van het externe
adviesbureau Oliver Wyman159 waarin wordt gesteld dat het verander­
management verder ontwikkeld dient te worden. Uit de verslagen van Oliver
Wyman alsook van de Auditdienst Rijk160 valt te lezen dat veel kennis over
de veranderingen niet in de organisatie zelf is belegd, maar geconcentreerd
bij enkele medewerkers van de Belastingdienst, terwijl de gevolgen van de
beoogde veranderingen breed in de organisatie gevoeld zullen gaan worden.
Het is de commissie voorts niet ontgaan dat het woord ‘cultuur’ in het
document van de Investeringsagenda niet voorkomt, zoals de opstellers zelf
als volgt verklaren: ‘In dit document komt het woord “cultuur” niet voor:
de Investeringsagenda bevat geen afzonderlijk cultuurprogramma. Daarmee
is niet gezegd dat cultuur onbelangrijk is, integendeel. De transitie van de
Belastingdienst vereist betrokkenheid en commitment van de medewerkers;
daarzonder is het vooral iets van bestuurders voor bestuurders’.161 De
commissie stelt vast dat deze disclaimer geen recht doet aan wat nodig was:
te midden van alle aandacht voor ICT- en bedrijfsmatig gedreven processen
binnen de Belastingdienst ook oog hebben voor het feit dat de plannen
betrekking hebben op wat een kleine 30.000 medewerkers dagelijks doen.
De beslotenheid waarin is gewerkt, verklaart mogelijk ook de onjuiste
inschatting die is gemaakt van de omvang van de belangstelling voor de
vrijwillige deelname aan de vertrekregeling. De commissie heeft geconstateerd
dat men binnen de leiding aanvankeljk zelfs eerder bevreesd was voor een te
geringe deelname, dan voor een te omvangrijke belangstelling.162
Het ongelukkige van deze gang van zaken blijkt ook uit de reacties van
de medewerkers op de werkvloer toen zij in kennis werden gesteld van
de genereuze vertrekregeling, die blijkens hoofdstuk 4 vrij plotseling in
beeld kwam vanaf medio november 2015. Tijdens de werkbezoeken die de
commissie heeft afgelegd bleek dat men een dergelijke royale regeling niet
had verwacht. ‘Eigenlijk te mooi om waar te kunnen zijn’, zo is de commissie
wel gemeld. En ook de bonden waren tamelijk opgewonden toen zij in
159

Oliver Wyman, Review of Investeringsagenda, 20 mei 2015. Bijlage bij Kamerstukken II 20142015, 31 066, nr. 236.

160

Idem en Auditdienst Rijk, Rapport van bevindingen overdracht programma­
docu­
men­
tatie
Investeringsagenda, mei 2016.

161

Kaderbesluit bij ‘De Belastingdienst gaat met zijn tijd mee: op weg...’. Bijlage bij brief van 29
september 2015 van de DG Belastingdienst aan de centrales in het GOBD.

162

Zoals vermeld in paragraaf 4.1 bestond aanvankelijk de indruk dat het lastig zou kunnen
worden de beoogde personele uitstroom te realiseren.

87

de loop van november 2015 in kennis werden gesteld van de voorstellen:
generiek en de mogelijkheid tot vrijwillige aanmelding gedurende de gehele
looptijd van de Investeringsagenda tot en met 2023.163 De vertrekregeling
geldt bovendien niet alleen voor de directies die voorwerp waren van de
Investeringsagenda, maar ook voor de medewerkers van de FIOD en de
Douane, die daar geen deel van uitmaakten. Dit had men zelf niet kunnen
bedenken, zo is de commissie bericht.

5.1.3

Managementstijl
Het is de commissie daarnaast opgevallen dat er een zekere eenzijdigheid
is ingeslopen in de managementstijl van de leidinggevenden binnen de
Belastingdienst. De commissie doelt op een zekere onbalans tussen enerzijds
een daadkrachtig optreden en dito uitstraling en anderzijds het beperkte
vermogen verbindingen te leggen tussen de leiding en het grondvlak van de
Belastingdienst, alsook met voor de Belastingdienst essentiële directies van
het departement van Financiën.
Er is de laatste jaren een te grote afstand ontstaan tussen de top van de
Belastingdienst en de werkvloer. De leiding doet zich hiermee tekort, doordat
ze zich heeft afgesloten van essentiële informatie vanaf de werkvloer over
wezenlijke elementen van het primaire proces.
Deze afstand klemt temeer vanwege het gegeven dat in de leiding van het
directoraat-generaal kennis omtrent fiscale aangelegenheden en over het
dagelijks onderhouden van massale processen niet in ruime mate aanwezig
was. Aan de top moet voldoende kennis aanwezig zijn van fiscale zaken en
voldoende affiniteit met ‘het bedrijf Belastingdienst’, uiteraard in een juiste
balans met expertise van buiten de Belastingdienst teneinde de goede mix
te krijgen van interne en externe ervaringen en oriëntaties. De samenstelling
van de leiding van het directoraat-generaal voldeed hier niet aan.
De commissie wijst voorts op een overheersende bedrijfseconomische focus
van de Belastingdienst: namelijk vooral gericht op maximale opbrengst bij zo
gering mogelijke kosten. Dit is natuurlijk een belangrijke oriëntatie bij een

163

88

Waarbij een evaluatiemoment werd overeengekomen voor het eerst na twee jaar, begin 2018.
In de vertrekregeling (zie bijlage D.1) staat: ‘De duur van de vrijwillige fase vanaf 1 januari 2016
wordt toegepast gedurende de looptijd van de Investeringsagenda. Dat neemt niet weg dat
zich omstandigheden kunnen voordoen waarbij er onaanvaardbare risico’s worden gelopen
ten aanzien van de continuïteit, die van invloed kunnen zijn op de geldigheidsduur. Om die
reden vindt periodiek en voor de eerste keer na twee jaar, begin 2018, een evaluatie plaats’.

dienst die jaarlijks ruim 260 miljard euro moet zien binnen te krijgen. Maar bij
het innen van belastingen kan ook een rechtsstatelijke oriëntatie niet gemist
worden: alle burgers en ondernemingen van dit land dienen gelijk behandeld
te worden. Dat vraagt soms een andere inzet van menskracht en middelen,
dan wanneer uitsluitend naar een maximale opbrengst tegen zo gering
mogelijke kosten wordt gekeken. Het waarborgen van de rechtsstatelijkheid
van de belastinginning ‘mag wat kosten’, ook omdat hier de kost voor de baat
uitgaat. De belastingmoraal, die hiermee gediend wordt, kan voorkomen
dat ook in ons land, zoals in een aantal andere landen, het ontduiken en
ontlopen van belastingen tot de nationale gebruiken gaat behoren.

5.1.4

Structuur Belastingdienst
Het vermogen om effectief te sturen wordt voorts bepaald door de
organisatorische structuur van de Belastingdienst. In hoofdstuk 2 is deze
structuur beschreven, met een accent op de topstructuur. De beschreven
topstructuur voldoet onvoldoende aan de eis van het eenduidig beleggen
van functies, het vermijden van functievermenging en het goed inregelen
van checks and balances op het hoogste niveau. Dat maakt dat de natuurlijke
spanning die er moet zijn tussen beleid, uitvoering en control, zich veelal
buiten de bestuurstafel manifesteert. Het meest komt dit tot uitdrukking
in de rollen van de algemeen directeur Belastingen & Toeslagen en van de
hoofddirecteur Control en Bedrijfsvoering. De laatstgenoemde functie omvat
naast bedrijfsvoering, ook control en zelfs een deel van het primaire proces
(data analytics). Een meer expliciete scheiding van de verantwoordelijkheden
financiën, control en HR had het uit de hand lopen van de vertrekregeling
kunnen voorkomen.
Evenzeer valt op dat de segmenten en hoofdprocessen pas dieper in de
organisatie zichtbaar worden. En dat terwijl de interactie en gegevens­
uitwisseling met burger en bedrijf en het beïnvloeden van nalevingsgedrag
de kern vormt van de visie van de Belastingdienst. De hoofdprocessen van de
Belastingdienst zijn niet zichtbaar op het hoogste niveau.
De gekozen structuur geeft de DG relatief weinig zicht op de kwaliteit en
uitvoering van de primaire processen. Het politiek zeer gevoelige dossier
Toeslagen valt bijvoorbeeld onder de algemeen directeur Belastingen en
Toeslagen. De commissie constateert dat de Belastingdienst veel lagen
kent waardoor de afstand van MT tot de werkvloer te groot is geworden.
Bovendien heeft de commissie vastgesteld dat een leidinggevende
verantwoordelijkheid niet altijd integraal mogelijk is gemaakt, vanwege het
89

feit dat de leidinggevende veelal niet zelf beschikt over de ‘knoppen’ om
die verantwoordelijkheid ook zelf waar te kunnen maken, omdat hij een
daarbij passende bevoegdheid voor budget en personele inzet mist. Dit
verplichte ‘hogerop’ toestemming vragen, maakt de ervaren kloof tussen
MT en werkvloer nog groter.
Versimpeling, een plattere organisatie, meer overzicht wie wat doet: klassieke
organisatieprincipes. Daar voldeed de overgang naar een raad van bestuurmodel met de suggestie van een collegiale verantwoordelijkheid niet aan; de
werkvloer heeft dit in ieder geval niet begrepen. Inmiddels is de naamgeving
‘Raad van Bestuur’ ook weer verlaten.
De directie Douane is onderdeel van het DG Belastingdienst, maar heeft een
eigen focus en dynamiek. Het is een grote en belangrijke uitvoeringsdienst
die vanuit de leiding meer aandacht verdient dan nu het geval is. Het is de
commissie in dit verband opgevallen dat de directie Douane een enigszins
geïsoleerde positie heeft ten opzichte van de andere directies. Dit komt
onder meer door de overheersende oriëntatie van deze directie op Europese
besluitvorming in plaats van op de nationale, waarbij zij voorts meer gespitst
is op dagelijkse samenwerking met bijvoorbeeld de Koninklijke Marechaussee
en minder met de andere onderdelen binnen de Belastingdienst. Indicatief
is ook dat de Douane geen onderdeel uitmaakt van de Investeringsagenda,
die vrijwel alle aandacht naar zich toetrekt. Een andere positie van de directie
Douane binnen het departement kan bijdragen aan een duidelijkere focus
van het DG Belastingdienst.

90

Wat betreft de sturing:
–
Er is binnen de Belastingdienst onvoldoende sturingsinformatie
beschikbaar om beschikbare financiële middelen te koppelen aan
te leveren prestaties en aan daarvoor benodigde personele inzet en
ondersteunende middelen.
– De Investeringsagenda is in een afgezonderd ambtelijk drieman­schap in
samenwerking met de staatssecretaris ontworpen waarbij de relevante
omgeving onvoldoende werd betrokken, noch werd zorggedragen voor
adequate risicoanalyses.
–
De Investeringsagenda is in hoge mate bedrijfseconomisch en ICTgedreven met het gevaar dat de ‘menselijke maat’ en rechts­statelijke
overwegingen bij de belastinginning in de verdrukking komen.
– De managementstijl van de leiding van de Belastingdienst was niet in
balans wat betreft enerzijds daadkracht en anderzijds het vermogen
om verbindingen te leggen met relevante partijen in en rond de
Belastingdienst. In de samenstelling van de leiding van de Belasting was
te weinig kennis van de fiscaliteit en te weinig expertise vanuit de eigen
uitvoeringsorganisatie beschikbaar.
–
In de topstructuur van de Belastingdienst bestaat onvoldoende
onderscheid tussen beleid, uitvoering en control; onvoldoende focus op
het primaire proces in het MT, een (te) grote en (te) gevarieerde span of
control van de verschillende MT-leden en een grote afstand van MT tot
de werkvloer.

5.2

Beheersing van de processen in de Belastingdienst
Om te waarborgen dat aan de sturing ook daadwerkelijk gevolg wordt
gegeven en de organisatie op koers blijft, dient de interne beheersing van
de processen op orde te zijn. Het gaat daarbij zowel om de primaire als de
ondersteunende processen.
De commissie constateert dat de project- en programmabeheersing van de
Investeringsagenda tekort is geschoten ten aanzien van de risicobeheersing,
tegen­
spraak, planning, portfoliomanagement en monitoring. In het
bijzonder is er onvoldoende regie gevoerd op daadwerkelijke doorvoering
van beoogde wijzigingen. Veel is blijven steken in ‘papier’ en heeft niet –

91

of onvoldoende – tot veranderingen op de werkvloer geleid. De commissie
constateert dat de Investeringsagenda inmiddels stagneert.164
Gegeven de focus van dit onderzoek – de vertrekregeling als uitvloeisel van
de Investeringsagenda – adresseert de commissie de volgende aspecten van
interne beheersing waar achterstallig onderhoud is ontstaan:
– IT-systemen (paragraaf 5.2.1)
– Personeelsbeleid (paragraaf 5.2.2)
– Interne communicatie en besluitvorming (paragraaf 5.2.3)
– Uitvoeringstoetsen (paragraaf 5.2.4)

5.2.1

IT-systemen165
In een organisatie die in vrijwel alle processen sterk afhankelijk is van ITsystemen, is de werking van die systemen cruciaal voor het functioneren van
de organisatie. De commissie constateert dat controle-instanties zoals de
Algemene Rekenkamer al enige jaren hun zorgen uiten over de verouderde
systemen bij de Belastingdienst. Deze zijn steeds complexer en fragieler
geworden door de vele aanpassingen als gevolg van wetswijzigingen,
overgangs­regelingen, nieuwe taken en technische actualisaties. Zo zijn de
aanpassingen van de systemen vaak ook weer aangepast en ontbreekt
het inzicht in de stand van zaken.166 Door de sterk gegroeide onderlinge
afhankelijkheid van systemen is het bovendien complexer geworden om
aanpassingen te realiseren: deze hebben immers vaak ook gevolgen voor
andere systemen.167 De staatssecretaris van Financiën heeft in de Brede
Agenda (mei 2014) de problemen met deze ‘IT-legacy’ onderkend. Hij gaf
toen aan dat een aantal systemen verouderd is (zoals systemen voor de
inning, de autobelastingen en de omzetbelasting) en dat het al een hele
inspanning is om ze stabiel draaiende te houden. Dit zorgt ervoor dat beheer
en onderhoud verhoudingsgewijs te veel geld kosten en er te weinig budget

92

164

Op basis van gesprekken met direct betrokkenen en de notitie: Directie FEZ, Stand van zaken
Investeringsagenda, 6 december 2016.

165

De onderbouwing voor deze paragraaf is ontleend aan Algemene Rekenkamer, Resultaten
verantwoordingsonderzoek 2015 Ministerie van Financiën en Nationale Schuld, mei 2016, en
aan diverse auditrapporten van de Auditdienst Rijk.

166

De Rekenkamer constateert dat er geen overzicht van systemen, platforms, versies en
programmeertalen is; en dat systemen zijn aangepast aan wetswijzigingen, zonder dat deze
wijzigingen systematisch zijn bijgehouden.

167

De Rekenkamer merkt hierover op dat de onderlinge afhankelijkheden tussen de systemen
slecht zijn gedocumenteerd. Daarnaast is de kennis hierover slechts aanwezig bij medewerkers
die dicht tegen hun pensioendatum aanzitten.

beschikbaar is voor vernieuwing. Overigens stelde de Rekenkamer in 2016
dat de legacy-problematiek nog groter is dan bij het opstellen van de Brede
Agenda werd ingeschat.
De Rekenkamer constateert in het rapport over 2015 dat de Belastingdienst
‘in beperkte mate in staat is nieuwe belastingmaatregelen door te voeren
zonder risico’s te lopen voor de continuïteit van de IT-processen en dus
van de dienstverlening en belastinginning’. Op centrale onderdelen van
het IT-landschap is achterstallig onderhoud ontstaan. Deze achterstand is
onverenigbaar met de grote opgaven van de Belastingdienst en de complexiteit
van de taken waarvoor de dienst staat, te midden van een dynamische politieke
omgeving die hoge (en wisselende) eisen aan de bedrijfsvoering stelt.
De IT-problemen zijn dusdanig breed en diep dat ze doorwerken in alle
processen en onderdelen van de Belastingdienst: van de inning van
loonbelasting en omzetbelasting tot financieel beheer en interne controle.
De Rekenkamer constateert daarnaast dat door de ‘legacy’-problemen de
Belastingdienst niet in alle gevallen kan inschatten welke gevolgen nieuwe
wetsvoorstellen hebben voor de bedrijfsvoering van de Belastingdienst. De
commissie komt hierop terug in paragraaf 5.2.4 over de uitvoeringstoetsen.
Extra complicerend is dat met de Investeringsagenda een geheel nieuwe
systematiek wordt geintroduceerd die door een nieuwe IT-architectuur moet
worden ondersteund. Dit betekent dat gedurende een substantiële periode
oude en nieuwe systemen naast elkaar zullen bestaan. Deze transformatie­
periode vergroot het risico op continuïteitsproblemen aangezien nood­
zakelijker­­wijs ‘de winkel open moet blijven tijdens de verbouwing’. Tijdige
onder­kenning en adequate beheersing van de IT-gerelateerde risico’s is dan
ook van groot belang.

5.2.2

Personeelsbeleid
De commissie stelt vast dat een natuurlijk verloop van jaarlijks tussen 2,5 en
3,5%168 onvoldoende is geïdentificeerd als problematisch voor een complexe
organisatie als de Belastingdienst, die functioneert in een dynamische
politieke en maatschappelijke omgeving. In ieder geval heeft dit gegeven

168

Waarvan gemiddeld slechts 1% van het personeel ander werk aanvaardt buiten de Belastingdienst
en de rest vertrekt als gevolg van leeftijdsontslag, overlijden en arbeidsongeschiktheid. Zie
paragraaf 4.1.

93

tot nu toe niet geleid tot een stelselmatige aandacht voor een grotere
doorstroming naar andere sectoren binnen en buiten de rijksdienst en het
ontwikkelen van wervende carrièreperspectieven. Evenmin is zorggedragen
voor een substantiële jaarlijkse instroom van jonge en goed toegeruste
nieuwe medewerkers.
Het verbaast dan ook niet, dat de gemiddelde leeftijd van de medewerkers
van de Belastingdienst met circa 53 jaar aanmerkelijk hoger is dan elders
binnen de rijksoverheid.169 Een kleine 75% van de medewerkers is ouder dan
45 jaar; 41 % is ouder dan 55 jaar. De commissie constateert dat er de laatste
tien jaar geen betekenisvolle werving van nieuwe belastingambtenaren heeft
plaatsgevonden. De commissie heeft in haar gesprekken en rondgang tevens
vastgesteld dat er in de Belastingdienst op dit moment veel verwarring is
over de mogelijkheden om weer te gaan werven voor vooral kwetsbare
functies binnen de Belastingdienst.
De vertrekregeling leidt tot een reductie van maar liefst 15% van het personeels­
bestand bij de Belastingdienst. De aanvankelijke euforie binnen de top van de
Belastingdienst over deze omvangrijke uitstroom waarover overeenstemming
is bereikt met de bonden, kan tegen de achtergrond van het jaarlijkse geringe
natuurlijke verloop wel enigszins verklaard worden. Echter: wanneer het bij
deze vertrekregeling blijft en opnieuw wordt verzuimd een professioneel
personeelsbeleid op te zetten gericht op een jaarlijks noodzakelijke in- en
uitstroom, dan zal de Belastingdienst blijvend worstelen met dit kwetsbare
element in de bedrijfsvoering. Daarmee zou de noodzaak van een volgende
vertrekregeling zich opnieuw binnen afzienbare tijd opdringen.

5.2.3

Interne communicatie en besluitvorming
De commissie heeft in hoofdstuk 4 de gang van zaken beschreven die
op 7 december 2015 leidde tot een bindende overeenstemming over de
vertrekregeling in het Georganiseerd Overleg Belastingdienst (GOBD) tussen
de directeur-generaal van de Belastingdienst en de bonden. Vastgesteld moet
worden dat de voorbereiding van deze besluitvorming informeel is geweest;
zonder formele notities voor interne afstemming binnen de Belastingdienst,
noch voor afstemming met de secretaris-generaal of de staatssecretaris.

169

94

In de gehele rijksdienst, inclusief de Belastingdienst, ligt de gemiddelde leeftijd op 47,5 jaar;
zonder de Belastingdienst ligt deze gemiddelde leeftijd nog lager.

Informele vormen van communicatie kunnen uiteraard dienstig zijn aan een
soepele bedrijfsvoering als smeerolie tussen de formele radertjes van een
ambtelijke organisatie. Maar wanneer informaliteit de klassieke, formele,
schriftelijke communicatie (inclusief de noodzakelijke medeparafen, nodig
om een ieder zijn rol te laten vervullen) gaat vervangen, dan wordt de
organisatie chaotisch en kunnen onderscheiden rollen niet uitgeoefend
worden; dan is er in feite niets meer om ‘te smeren’.
In de brief van 11 oktober 2016 bericht de staatssecretaris van Financiën de
Kamer, dat ‘er geen besluitvormende stukken over de totstandkoming van
de vertrekregeling aan de minister en mij zijn voorgelegd’.170 De commissie
komt, gelet op wat haar desgevraagd vanuit het departement aan formele
stukken is aangereikt, niet tot een andere conclusie.
De commissie acht het aannemelijk dat de staatssecretaris meer gespitst
was op de hoofdlijnen van de Investeringsagenda dan op de technische
uitvoeringsaspecten van de te realiseren personele uitstroom. Op zichzelf is een
zekere werkverdeling tussen de politieke en ambtelijke leiding langs hoofdlijnen
respectievelijk technische uitwerking voorstelbaar, ook gelet op het gegeven
dat de portefeuille fiscale zaken en Belastingdienst breed is en complex. Echter:
een dergelijke werkwijze vereist wel heldere afspraken tussen de politieke en
ambtelijke leiding over de reikwijdte van de ambtelijke uitwerking.
Immers: in het geval van de personele gevolgen van de Investeringsagenda
was de vormgeving van groot, ook politiek, belang. Een generieke
vormgeving en een langjarige periode van vrijwillige openstelling passen niet
bij politieke prioriteiten van het kabinetsbeleid, noch bij het waarborgen van
een gecontroleerd proces om het personeelsbestand de komende jaren te
laten aansluiten op de geleidelijke invoering van de Investeringsagenda.
De staatssecretaris heeft aangegeven dat hij er, wat betreft de personele
gevolgen, steeds vanuit is gegaan dat de randvoorwaarden zoals die in de
Investeringsagenda van mei 2015 waren beschreven, leidraad zouden zijn
voor de onderhandelingen met de bonden. Daarin was beschreven dat
Switch een centrale opvangplek zou zijn voor medewerkers van wie het werk
werd opgeheven en er een gecontroleerde en gefaseerde aanpassing van
het personeelsbestand zou komen passend bij de geleidelijke aanpassing van
de werkprocessen.

170

Kamerstukken II 2016-2017, 31 066, nr. 307.

95

Uit de weergave van de feitelijke gang van zaken in november en december
2015, zoals in hoofdstuk 4 beschreven, blijkt dat in het bijzonder de overeen­
gekomen langjarige vrijwillige en generieke openstelling op gespannen voet
staat met de in de Investeringsagenda beschreven stapsgewijze aanpak.171
De commissie stelt vast dat de onderhandelaars van de zijde van de
Belastingdienst kennelijk geen behoefte hadden deze verruiming van de
randvoorwaarden af te stemmen met de staatssecretaris. De commissie
heeft in ieder geval geen formeel document aangetroffen waaruit dat
blijkt. Anderzijds heeft de staatssecretaris in de vele informele overleggen
die er waren met de ambtelijke top kennelijk ook geen aanleiding gehad
nadrukkelijk te vragen naar het verloop van de onderhandelingen.
Illustratief voor de informele communicatievormen is in dit verband een
‘memo-voor-onder-de arm’ waarin een aantal aspecten van de vertrek­
regeling werd beschreven, inclusief een financiële impactanalyse.172 Dit
memo is niet gedateerd, noch is de herkomst aangegeven. De commissie
is gemeld dat één van de leden van het ambtelijke driemanschap dit memo
op 23 november 2015 bij zich had in zijn gesprek met de staatssecretaris en
het vervolgens weer heeft meegenomen. De commissie heeft niet kunnen
achterhalen welke rol dit memo in de afstemming met de staatssecretaris
heeft gespeeld en of de strekking ervan is besproken en op haar consequenties
geanalyseerd.
De commissie stelt vast dat er geen helder en eenduidig mandaat is opgesteld
voor het onderhandelen van de ambtelijke delegatie met de bonden. Een
dergelijk mandaat zou, naar het oordeel van de commissie, niet hebben
misstaan bij het maken van afspraken met de bonden over de personele
gevolgen van de Investeringsagenda. Zodat ook na ommekomst van het
overleg kan worden uitgelegd dat men binnen de mandaatbeschrijving is
gebleven en de implementatie van de Investeringsagenda wordt ondersteund
door een daarbij passend personeelsbeleid. In deze zin kan de uiteindelijke
vertrekregeling, naar het oordeel van de commissie, moeilijk worden
afgedaan als een technische exercitie, die aan de ambtelijke onderhandelaars
kan worden overgelaten.

96

171

Zie paragraaf 4.1.

172

Zie paragraaf 4.3. Het betreft het memo ‘Invulling VWNW-beleid bij Belastingdienst’ met
bijlage: ‘Financiële impactanalyse invulling VWNW Belastingdienst’, beide ongedateerd.

Kennelijk vonden de ambtelijke onderhandelaars een dergelijke omschrijving
van het mandaat niet nodig; de ambtelijke en politieke leiding hebben
evenmin hiervoor zorg gedragen.
Daarnaast wijst de commissie erop dat de overeengekomen vormgeving
van de vertrekregeling ook op gespannen voet staat met het rijksbrede
VWNW beleid, waarin niet zozeer het vertrekken van medewerkers aan de
orde is, maar het begeleiden van door reorganisatie getroffen medewerkers
naar ander werk. Ook maatschappelijk is een vertrekregeling zoals nu
werd overeengekomen kwetsbaar. Uitgerekend de Belastingdienst legt
werkgevers een RVU-heffing op wanneer een reorganisatie in de ogen van
de belastinginspecteur is verworden tot een ‘ordinaire’ Regeling Vervroegd
Uittreden.
De commissie stelt vast dat niet alleen de formele procedures van
communicatie en besluitvorming werden vervangen door informele vormen
zonder adequate risico-analyses en checks and balances, maar dat de leiding
van de Belastingdienst ook de maatschappelijke en politieke impact van wat
was overeengekomen onvoldoende scherp op het netvlies had.
De commissie acht het opmerkelijk dat er bij de besluitvorming over een zo
essentieel onderdeel van de Investeringsagenda – de vertrekregeling – sprake
is geweest van informele vormen van communicatie en besluitvorming.
De commissie heeft ook met enige verbazing kennis genomen van deze
ingesleten informaliteit in een dienst, die wat betreft het contact met
belastingplichtigen, terecht, zorgvuldig en volgens formele procedures
opereert. Ook dit is een aspect waarin de top en de werkvloer kennelijk uit
elkaar zijn gegroeid.

5.2.4

Uitvoeringstoetsen
Dit deel van de rapportage gaat over de bedrijfsvoering binnen de
Belastingdienst. Daarbij hoort ook een alertheid om steeds na te gaan of
(voorgenomen) nieuwe taken wel passen binnen de staande organisatie of
dat extra voorzieningen, waaronder budgettaire, nodig zijn.
Sinds anderhalf jaar is er meer aandacht voor, wat genoemd wordt,
‘uitvoeringstoetsen-nieuwe-stijl’. De commissie benadrukt het belang van
deze uitvoeringstoetsen.

97

Gangbaar is de gedachte dat de volksvertegenwoordiging veelal uit is
op complexe fiscale wetgeving. Maar wanneer de Belastingdienst ten
behoeve van de politieke besluitvorming niet tijdig aangeeft wat de
implicaties zijn van voorgenomen complexe fiscale wetgeving, dan wordt
de volksvertegenwoordiging essentiële informatie onthouden om haar
verantwoordelijkheid voor effectieve wetgeving ten volle waar te maken.
Immers: indien de wetgever besluit tot een belastingmaatregel, maar er zijn
onvoldoende gegevens beschikbaar over de uitvoeringsconsequenties, dan
kan dat leiden tot een ineffectieve maatregel, hetgeen uiteraard door de
wetgever niet wordt beoogd.
De commissie wijst in dit verband ook op het belang van uitvoeringstoetsen
bij amendementen die veelal tijdens de parlementaire behandeling van het
Belastingplan aan de orde komen en die grote consequenties kunnen hebben
voor de Belastingdienst. Daarnaast blijkt dat parlementaire aannames over de
implementatietijd die nodig is om nieuwe taken goed te kunnen uitvoeren,
dikwijls te rooskleurig zijn. De commissie wijst er bijvoorbeeld op, dat het
goed uitvoeren van toeslagen door de Belastingdienst aanzienlijk meer tijd
heeft gevergd dan destijds werd voorzien.
De Belastingdienst dient, concluderend, ook uit eigen belang, tijdig adequate
uitvoeringstoetsen beschikbaar te hebben om de wetgever behulpzaam
te zijn in discussies over voorgenomen wetgeving. Van de wetgever mag
verwacht worden dat daar acht op wordt geslagen. De commissie stelt vast
dat de huidige staatssecretaris, ondersteund door de Belastingdienst en het
DG Fiscale Zaken, nadrukkelijker dan in het verleden aandacht vraagt en
krijgt voor uitvoeringsaspecten van voorgenomen wet- en regelgeving.

98

Wat betreft de beheersing van processen binnen de Belastingdienst:
–
Er is achterstallig onderhoud ontstaan in de bedrijfsvoering van de
Belastingdienst. Dit hangt sterk samen met de verouderde en fragiele ITsystemen, hetgeen doorwerkt in vrijwel alle primaire en ondersteunende
processen van de Belastingdienst.
–
Het personeelsbeleid is onderontwikkeld waardoor er een te gering
verloop was, het personeelsbestand vergrijsd is en er jaren­lang geen
betekenisvolle instroom is geweest van jonge, goed opgeleide nieuwe
medewerkers.
– Er is binnen de Belastingdienst een informele wijze van communi­ceren en
besluitvorming ingeslopen, die zich niet verdraagt met een professionele
ambtelijke organisatie. De vormgeving van de vertrekregeling waartoe
op 7 december met de bonden overeen­stemming werd bereikt week
af van de randvoorwaarden die in de Investeringsagenda van mei 2015
waren opgenomen en verschilt van het rijksbrede beleid. De ambtelijke
onderhandelaars voelden kennelijk geen behoefte om dit met de
staatssecretaris af te stemmen, noch met controledirecties binnen het
departement. Er was geen heldere mandaatbeschrijving aanwezig voor
het overleg met de bonden. Noch vanuit de ambtelijke noch vanuit de
politieke leiding is hiervoor zorg gedragen. De staatssecretaris was meer
gericht op de Investeringsagenda dan op de concrete uitwerking van
de personele gevolgen, die kennelijk werd ervaren als een technische
kwestie. Het resultaat was een vertrekregeling die risico’s inhield voor
de continuïteit van de belastinginning, voor het beschikbare budget
en voor de inpassing in rijksbreed VWNW-beleid. Bovendien werd de
maatschappelijke kwetsbaarheid van de regeling niet onderkend.

99

5.3

Toezicht vanuit het departement van Financiën
De commissie is van oordeel dat allereerst de sturing en beheersing van de
processen binnen de Belastingdienst op orde dienen te zijn. Een verbetering
hiervan is, zoals hiervoor is beschreven, dringend noodzakelijk.
In het samenhangende geheel van het departement van Financiën dienen
er vervolgens checks and balances te zijn, die een gebrek aan toereikende
sturing en beheersing van de processen binnen de Belastingdienst hadden
moeten signaleren. De commissie tekent hierbij aan dat het geconstateerde
gebrek aan adequate sturingsinformatie (zie paragraaf 5.1.1) ook doorwerkt
in de toezichts- en verantwoordingsrelatie met het departement. Deze
toezichtfunctie is een wezenlijk onderdeel van een toereikende governance
voor het gehele departement van Financiën. Hierover merkt de commissie
het volgende op.

5.3.1

Onevenwichtige samenstelling
Een kleine 30.000 medewerkers werken bij de Belastingdienst en ruim
1500 bij de andere delen van het departement; die verhouding is ruwweg
95%–5%.
Wat onmiddellijk opvalt is de onevenwichtige samenstelling van het
departement: de Belastingdienst is bijna 20 keer zo groot als alle overige
delen van het departement tezamen. Daarnaast is de centrale oriëntatie van
de Belastingdienst gericht op het uitvoeren van de belastingwetten, hetgeen
wezenlijk verschilt van de overheersende beleidsoriëntatie van de andere
delen van het departement.
Van belang is voorts de overzichtelijke politieke sturing van het departement:
sinds jaar en dag is de minister verantwoordelijk voor de beleidsterreinen
van het DG Rijksbegroting en de Generale Thesaurie en de staatssecretaris
voor beide andere directoraten-generaal: dat van Fiscale Zaken en de
Belastingdienst. Deze portefeuilleverdeling betekent in de praktijk dat de
minisiter op grote afstand staat van de Belastingdienst en de aansturing
daarvan.
Deze bijzondere kenmerken van het ministerie stellen zware eisen aan het
bewaken van de interne samenhang en toezichtmechanismen binnen het
departement. De grote verschillen in omvang en basisoriëntatie (uitvoering

100

versus beleid) en de heel logische en vanzelfsprekende toedeling van de
onderscheiden politieke aansturing door minister en staatssecretaris zijn
even zo vele bronnen voor een zelfstandig optreden van het directoraatgeneraal Belastingdienst ten opzichte van de overige onderdelen van het
departement. Financiën is als gevolg hiervan een lastig departement voor de
rol van de secretaris-generaal.

5.3.2

Non-interventie
De commissie moet vaststellen dat er vanuit het departement van Financiën
ter zake van de vertrekregeling onvoldoende toezicht, tegenspraak en checks
and balances zijn uitgeoefend, waar de Belastingdienst wel recht op had.
Men had alerter kunnen en moeten optreden op momenten dat daar rond
de Investeringsagenda en de vertrekregeling aanleiding voor was. Vanuit
de ambtelijke en politieke leiding van het departement is een zogeheten
Investment Committee ingesteld, dat evenwel niet effectief heeft kunnen
opereren (zie paragraaf 5.3.3).
De commissie stelt ook vast dat vanuit de Belastingdienst weinig aandrang
was deze toezichtfunctie toe te laten, laat staan uit eigener beweging
te stimuleren. Niet alleen ter zake van de Investeringsagenda en de
vertrekregeling maar breder, als uiting van een grondhouding binnen de
Belastingdienst naar anderen toe: ‘Wij van de Belastingdienst regelen het
wel; wij halen immers het geld op voor de BV Nederland’ is een uitdrukking
die, naar het oordeel van de commissie, niet ver bezijden de waarheid is ter
typering van de aangetroffen grondhouding binnen de Belastingdienst. Al te
veel bemoeienis daarmee van buiten kan dan al snel ervaren worden als een
hinderlijke inmenging in deze kernopdracht van de Belastingdienst.
Meer in het algemeen is men binnen de Belastingdienst zich minder bewust
van de potentiële meerwaarde die betrokkenheid van het departement en
zijn verschillende directies kan hebben voor het uitoefenen van de kerntaken
van de Belastingdienst. ‘Men heeft daar in Den Haag geen besef van het
uitvoeren van de belastingwetten, noch van de massale productieprocessen
waarvoor de dienst dagelijks staat. Eén vinkje verkeerd op een formulier kan
enkele honderdduizenden foutmeldingen veroorzaken; voor een gemiddelde
Haagse beleidsambtenaar is dat toch een andere werkelijkheid’, zo is de
commissie wel verteld.

101

Er is uiteraard niets mis met het zelf oppakken van en zich verantwoordelijk
weten voor de taken en verantwoordelijkheden waarvoor men is gesteld.
Zeker binnen een organisatie als de Belastingdienst waarin een ‘esprit de
corps’ door velen wordt ervaren, is dit alleszins begrijpelijk en positief te
waarderen. Maar men moet ook over de ‘gave des onderscheids’ beschikken
om te begrijpen waar een zelfstandige taakuitoefening overgaat in een
kwetsbaar isolement.
Deze gave was binnen de Belastingdienst niet breed verspreid. De commissie
stelt tevens vast dat deze geïsoleerde wijze van opereren vanuit het
departement onvoldoende is gecorrigeerd. Dit heeft eraan bijgedragen dat
sinds jaar en dag een zekere non-interventie is gepraktiseerd tussen een heel
omvangrijke Belastingdienst en het departement van Financiën; ook, zoals
gezegd, vanuit het besef dat een uitvoerende dienst als de Belastingdienst
zo onvergelijkbaar is met de andere onderdelen van het departement. En
zolang elke werkdag gemiddeld 1 miljard euro wordt binnengehaald ten
behoeve van de financiering van de publieke taken, moet deze ‘broedende
kip’ maar niet teveel gestoord worden, zo is de commissie wel geschetst als
gangbaar gevoelen binnen het ministerie.
Weliswaar waren er formele lijnen van consultatie en overleg, maar in de
dagelijkse praktijk werd bijvoorbeeld de gestrengheid van de Inspectie der
Rijksfinanciën (IRF) binnen het departement van Financiën anders uitgeoefend
en beleefd dan haar optreden naar andere departementen. Nabijheid
bevordert niet altijd het effectief en consequent controle uitoefenen.

5.3.3

Positie secretaris-generaal
De secretaris-generaal is verantwoordelijk voor onder meer de departementale
toezichtfuncties en checks and balances. De onevenwichtige samenstelling
en de uiteenlopende oriëntaties maken dat het departement van Financiën
voor het functioneren van de secretaris-generaal een lastig departement
is: de afzonderlijke directoraten-generaal hebben een sterke neiging hun
kerntaken zoveel mogelijk ‘in eigen beheer’ uit te voeren. Dat geldt in het
bijzonder voor de Belastingdienst: groot in omvang en budget en gericht
op massale uitvoeringsprocessen. Gelet op de hoogwaardige financiële
kennis binnen alle directoraten-generaal (het is tenslotte het ministerie van
Financiën), is het voor de directie Financieel-economische Zaken (FEZ) en de
IRF lastiger de financiële controlefunctie binnen het eigen departement uit
te oefenen, dan (voor de IRF) naar andere departementen. Bovendien, zo is

102

de commissie gebleken, blijkt nabijheid voor controlefuncties niet altijd een
voordeel te zijn.
Wat betreft de toerusting van de secretaris-generaal binnen Financiën valt
op dat de positie en de kracht van de directie FEZ niet overdadig is te midden
van het ‘financiële geweld’ dat elders binnen het departement beschikbaar
is. De commissie maakt melding van het gegeven dat versterking van de
positie van de secretaris-generaal reeds de aandacht heeft van de politieke
leiding, zoals in hoofdstuk 2 is aangegeven. Het gaat dan onder meer om
het nadrukkelijker expliciteren van de rollen van eigenaar, opdrachtgever en
opdrachtnemer.
De secretaris-generaal heeft, geconfronteerd met de Investeringsagenda en
de beoogde omvangrijke uitstroom van medewerkers van de Belastingdienst,
een Investment Committee (IC) ingesteld. Dit IC werd samengesteld uit
drie externen (onder wie de voorzitter) en voorts de directeuren IRF, FEZ
en de directeur Organisatie- en personeelsbeleid van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Daarmee werd beoogd extra
checks and balances te implementeren bij een operatie waarvan op
voorhand duidelijk was dat deze niet zonder risico’s en onzekerheden zou
zijn. De functie van dit IC was nadrukkelijk advies te geven bij het vrijgeven
van financiële middelen voor projecten van de Investeringsagenda.
De commissie stelt allereerst vast dat een adviesrol, zoals in het instellingsbesluit
is vastgelegd,173 iets anders is dan een formele controlefunctie met navenante
bevoegdheden zoals de directies FEZ en IRF in hun reguliere functioneren
hebben. Voorts valt op dat drie externen ‘ingehuurd’ werden voor elk
0,03 fte, hetgeen welhaast gelijkgesteld kan worden met de statuur van
vrijwilligerswerk.
Maar ook overigens rijzen er twijfels of het beoogde uitoefenen van extra
controle met de instelling van een IC past binnen een reguliere organisatie,
waarin constructieve tegenspraak en checks and balances geborgd dienen
te zijn. De figuur van een (als tijdelijk bedoeld) IC naast de bestaande
reguliere departementale controlemechanismen heeft de trekken van een
(tijdelijke) bypass ten opzichte van een haperende departementale hartslag.
Dit heeft potentieel twee negatieve effecten: enerzijds wordt de reguliere
controle- en toezichtfunctie van IRF en FEZ ontmoedigd en uitgehold, want

173

Zie de taakbeschrijving van het Investment Committee in paragraaf 3.2.2.

103

hun directeuren zaten in het IC. Overigens een wonderlijke constructie,
waartoe de directie IRF, naar de ambtelijke ervaring van beide leden van de
onderzoekscommissie, veelal niet te verleiden is als het gaat om het controle
uitoefenen op grote projecten bij andere departementen.
En anderzijds: een IC zoals het is vormgegeven als tijdelijke organisatorische
eenheid, met voor de helft buitenstaanders met heel drukke hoofdfuncties,
kan zich in zo’n korte tijd niet de positie verwerven die het Committee werd
toebedacht. Bovendien: wat is de situatie wanneer het IC, dat als tijdelijk
is bedoeld, weer wordt ontbonden? Dan is er nog steeds een minder
functionerende reguliere departementale controle.
De commissie moet vaststellen dat dit ‘omweg-beleid’, hoe goed bedoeld
ook, een grote kans had averechts uit te werken: als inderdaad een omweg
die afleidt van een reguliere hoofdroute, die je verder afbrengt van de
beoogde bestemming. Achteraf kan de conclusie niet anders luiden dan dat
het zo heeft uitgepakt.

5.3.4

Medezeggenschap en overleg bonden
De commissie constateert dat de wijze waarop de medezeggenschap en het
georganiseerd overleg met de bonden binnen het ministerie is georganiseerd,
niet behulpzaam is om de departementale samenhang te waarborgen. Er is
een aparte, zelfstandige centrale ondernemingsraad binnen de Belastingdienst
waarmee de directeur-generaal Belastingdienst zelfstandig, los van wat er
elders binnen het departement aan de hand is, tot afspraken kan komen.
Daarnaast is er een Centrale Ondernemingsraad van de overige delen van het
departement, waaronder ook de medewerkers van DGBel vallen.
Ook is er een apart Georganiseerd Overleg Belastingdienst (GOBD) waar de
directeur-generaal apart, los van de rest van het departement, tot bindende
afspraken kan komen. Er is daarnaast een apart georganiseerd overleg met
de bonden voor de overige delen van het departement onder leiding van de
secretaris-generaal.
Deze structuur van de medezeggenschap en georganiseerd overleg is
historisch verklaarbaar gelet op de onderscheiden onderdelen van enerzijds
de Belastingdienst en anderzijds de andere directoraten-generaal van
het departement. Maar deze tweedeling in de medezeggenschap en
georganiseerd overleg bevordert tevens onderscheiden, aparte regelingen.

104

Uiteraard is het verstandig de medezeggenschap zo te organiseren dat recht
wordt gedaan aan onderscheiden functies en verschillen in orde van grootte
van de dragende organisatieonderdelen. Maar de medezeggenschap en
het overleg met de bonden behoort ook een afspiegeling te zijn van het
gegeven, dat het tevens om één departement van Financiën gaat, waarin
sprake is van interne samenhang, constructieve tegenspraak en voldoende
checks and balances.

Wat betreft het toezicht vanuit het departement van Financiën:
– De minister van Financiën staat in de praktijk op grote afstand van de
Belastingdienst.
–
De

departementale

checks

and

balances

hebben

onvoldoende

gefunctioneerd waardoor de bewindspersonen niet tijdig in kennis
werden gesteld van de op handen zijnde vertrekregeling en de daaraan
verbonden risico’s.
– De samenstelling van het departement van Financiën is oneven­wichtig
door de onderscheiden taken die het departement heeft: 95% van de
medewerkers van het departement werkt bij de Belastingdienst. Deze
samenstelling alsook het verschil in oriëntatie op uitvoering dan wel beleid
stellen bijzondere eisen aan het waarborgen van de samenhang binnen
het departement en van de noodzakelijke checks and balances. Financiën
is als gevolg hiervan een lastig departement voor de rol van de secretarisgeneraal.
–
Vanuit het departement is onvoldoende toezicht uitgeoefend op de
Investeringsagenda en (de vormgeving van) de vertrekregeling. Meer in
het algemeen is er een zekere non-interventie ingesleten in de verhouding
van het departementale toezicht tot de Belastingdienst.
– Als ‘by-pass’ is een Investment Committee ingesteld. Dit ‘omweg-beleid’
(namelijk om de reguliere controledirecties heen) heeft niet geleverd
wat werd beoogd, mede doordat het IC niet voldoende werd toegerust.
Bovendien werden de directies FEZ en IRF in hun functioneren beperkt,
doordat beide directeuren in het IC zaten.
– Financiën kent twee gescheiden centrale ondernemingsraden en twee
aparte vormen van georganiseerd overleg met de bonden: één van de
Belastingdienst en één voor het overige departement. Deze gescheiden
vormgeving is niet behulpzaam bij het waar­
borgen van de interne
samenhang binnen het departement.

105

106

DEEL III CONCLUSIE EN
AANBEVELINGEN

108

6. Conclusie en aanbevelingen
6.1

Conclusie
Gebrek aan regie en tegenspraak; risico’s voor de continuïteit
De commissie komt op basis van de beschreven feiten en omstandigheden
in de vorige hoofdstukken tot de conclusie dat er een gebrek is geweest aan
regie en tegenspraak bij het ontwikkelen van de Investeringsagenda en de
vertrekregeling. Daardoor zijn risico’s ontstaan voor de continuïteit van de
uitvoering van de belastingwetten. Verbetering van de checks and balances
binnen de Belastingdienst en in relatie met het departement is dringend
noodzakelijk. De gang van zaken rond de vertrekregeling is geen incident
maar vormt een illustratie van een breder probleem.
De vertrekregeling, de aanleiding voor dit onderzoek, heeft in belangrijke
mate een generiek en vrijwillig karakter gekregen, zoals in hoofdstuk 4
is beschreven. Door deze vormgeving is de controle op een geleidelijke
aanpassing van omvang en samenstelling van de personeelsbezetting van
de Belastingdienst aan een gefaseerde invoering van de Investeringsagenda,
voor een belangrijk deel uit handen gegeven. Als gevolg daarvan dreigen er
risico’s in de continuïteit van de uitvoering van de belastingwetten. Enerzijds
verlaten medewerkers de dienst voordat hun functies zijn verdwenen;
anderzijds vertrekken medewerkers terwijl hun functie niet verdwijnt.
De uitvoering van de Investeringsagenda stagneert op dit moment; de
vertrekregeling daarentegen is in werking getreden. Daar waar behoefte
was aan een beheerst proces van veranderen (de Belastingdienst kan geen
moment uitvallen en moet tegelijkertijd veranderen) werden essentiële
sturings- en beheersingsinstrumenten uit handen gegeven. Daarbij zijn
voor de komende jaren de budgettaire middelen beperkt om zo nodig
extra voorzieningen te treffen wanneer de mismatch te groot wordt. De
Belastingdienst moet namelijk ook nog budgettaire taakstellingen invullen
en de met de Investeringsagenda beoogde besparingen lopen achter op
schema.
De aangepaste vertrekregeling, waarover voorjaar 2016 met de bonden is
onderhandeld en die per 1 juli 2016 geldt, heeft de risico’s van het niet gelijk
oplopen van de uitstroom met de veranderende werkprocessen overigens
weer beperkt maar niet weggenomen. Van belang is in het bijzonder dat
de periode waarbinnen men zich voor de vrijwillige fase kon aanmelden,

109

fors is beperkt tot 1 september 2016. De commissie heeft voorts vastgesteld
dat het continuïteitsrisico door de ambtelijke en politieke leiding van de
Belastingdienst en het ministerie van Financiën wordt onderkend.

6.2

Aanbevelingen
Zoals uiteengezet in hoofdstuk 5, staat de gang van zaken rond de
vertrekregeling niet op zich zelf, maar is deze, naar het oordeel van de
commissie, een illustratie van een breder probleem. Verbetering van de
governance binnen de Belastingdienst en in de relatie met het departement
van Financiën is dringend noodzakelijk.
Daarom hebben de aanbevelingen van de commissie betrekking op dit
bredere terrein van de governance. De commissie spitst haar aanbevelingen,
in het verlengde van de analyse van de bestuurlijke context in hoofdstuk 5,
toe op het gesignaleerde gebrek aan interne sturing en beheersing van de
processen binnen de Belastingdienst en vervolgens op een ontoereikend
toezicht vanuit het departement van Financiën.
Aanbevelingen ter versterking van de interne sturing binnen de
Belastingdienst:
1. Het borgen van de continuïteit van de uitvoering van de belastingwetten
vraagt de komende maanden om voorrang, gegeven het niet synchroon
lopen van de realisatie van de vertrekregeling met de beoogde wijzigingen
in de dagelijkse werkprocessen als gevolg van de Investeringsagenda.
2. De doelstellingen van de Investeringsagenda zijn onverminderd van
belang. De commissie acht het van groot belang dat het momentum
wordt hervonden en dat de implementatie voortvarend ter hand wordt
genomen. Daarbij vraagt de commissie in het bijzonder aandacht voor
het volgende:
– Op papier is de Investeringsagenda omgezet in een groot aantal
projecten. Nu komt het erop aan deze projecten te laten leiden tot
een daadwerkelijke diepgaande en integrale verandering van zowel
primaire processen, ondersteunende (ICT-) systemen en werkwijzen,
met inbegrip van de heersende cultuur binnen de Belastingdienst
(ontwikkelagenda).

110

– De verdere uitwerking van de Investeringsagenda ware als vehikel
te gebruiken om de relatie met de werkvloer opnieuw te vitaliseren.
In algemene zin zijn er thans geen effectieve en uitnodigende
instrumenten voor de werkvloer om signalen van daaruit op de goede
plek aan de top te krijgen. De leiding zou hierin alsnog dienen te
voorzien.
3. Ten aanzien van de structuur van het directoraat-generaal Belastingdienst
verdient zowel de topstructuur aandacht, als de gelaagde opbouw van
het directoraat-generaal als geheel. In de topstructuur is een meer
expliciete scheiding van beleid, uitvoering en control gewenst en moet
het zicht op het primaire proces door het MT verbeterd worden. Een
reparatieslag is nodig om verantwoordelijkheden en bevoegdheden per
managementlaag weer met elkaar in balans te brengen en het aantal
managementlagen te verkleinen.
4. Bij het nader bezien van de structuur van (de leiding van) het directoraatgeneraal Belastingdienst ware voorts acht te slaan op de positie van de
directie Douane, ook gelet op haar wat geïsoleerde positie ten opzichte
van de andere directies, grote verschillen in span of control en versterken
van de focus op belastingen en toeslagen. Een meer zelfstandige
positie, bijvoorbeeld gerelateerd aan de secretaris-generaal dan wel
een afzonderlijk directoraat-generaal, zou voor de directie Douane
overwogen kunnen worden.
5. De leiding van de Belastingdienst dient te beschikken over een
management­
stijl waarin daadkracht, gezamenlijkheid en het
vermogen verbindingen te leggen met relevante geledingen binnen de
Belastingdienst alsook met het departement van Financiën, in balans
zijn. Het belang van voldoende fiscale kennis alsook ervaring met het
bedrijf Belastingdienst waarin massale uitvoeringsprocessen aan de
orde zijn, kan niet genegeerd worden in een goede mix met kennis en
ervaring van buiten de Belastingdienst. Naast een bedrijfseconomische
en een technologische invalshoek, blijven rechtsstatelijke waarborgen
onverminderd van belang.
6. Sturing op zowel going concern als vernieuwing is alleen mogelijk als
er adequate en samenhangende informatie beschikbaar is over budget,
prestaties en de inzet van personeel en ondersteunende middelen.
Dergelijke informatie is thans niet voorhanden. Om in control te komen,
is op dit terrein een forse inhaalslag geboden.

111

Aanbevelingen met betrekking tot de interne beheersing van de
processen binnen de Belastingdienst:
7. Om de ambitieuze Investeringsagenda beheerst te kunnen realiseren,
dienen risico’s onderkend te worden op het niveau van het programma,
de Belastingdienst en op departementaal en rijksniveau. Vervolgens
dienen beheersmaatregelen te worden getroffen om geïdentificeerde
risico’s te beheersen.
Risico’s betreffen onder meer ICT-problematiek (zowel de kwetsbare
oude systemen als de transitie naar nieuwe systemen); personeelsrisico’s
inherent aan grote reorganisaties; politieke en financiële risico’s
als bijvoorbeeld de inning van belastingen in het geding komt. Dit
risicomanagement is geen eenmalige exercitie maar vraagt om periodieke
bijstelling.
8. Het personeelsbeleid dient een krachtige inhaalslag te maken wat
betreft professionaliteit en effectiviteit. Een levenlang werken binnen
de Belastingdienst kan niet meer de standaard zijn, ook gelet op de
wijzigingen in de dagelijkse werkprocessen die met de Investeringsagenda
worden beoogd. Gegeven de bestaande verwarring in de organisatie,
moet helderheid worden verschaft over de mogelijkheden en middelen
voor werving. Van groot belang daarbij is dat zowel instroom als
uitstroom worden afgestemd – kwalitatief, kwantitatief en qua timing –
op het brede veranderprogramma van de Investeringsagenda.
9. Formele vormen van communicatie en besluitvorming zijn nodig binnen
de Belastingdienst, met de ambtelijke leiding van het departement en
met de politiek verantwoordelijke bewindspersonen. Dit vereist een
disciplinering van alle betrokkenen, zonder te verzanden in bureaucratie.
Informele communicatie is weliswaar het smeermiddel voor formele,
schriftelijke, communicatie en besluitvorming, maar kan deze niet
vervangen.
Aanbevelingen met betrekking tot het toezicht vanuit het
departement van Financiën:
10. Op het niveau van het departement dienen sturingsarrangementen
ontwikkeld te worden waarin rollen, taken en verantwoordelijkheden
beschreven worden voor de bewindspersonen, de secretaris-generaal en
de directeuren-generaal.

112

11. Essentiële toezichtfuncties op het niveau van de leiding van het
departement dienen versterkt te worden naar alle onderdelen van het
departement. Daartoe is een versterking van de rol van de secretarisgeneraal geboden conform het KB van 1988. De toerusting van de
secretaris-generaal dient uitgebreid en versterkt te worden, zowel wat
betreft de staf rond de secretaris-generaal als wat betreft positie en
samenstelling van de directie FEZ.
12. Grote terughoudendheid is geboden om minder goed functionerende
reguliere controledirecties te compenseren met ad-hoc instituties die
veelal niet de tijd en de toerusting krijgen om wèl adequaat controle uit
te oefenen; en die bovendien veelal de reguliere verantwoordelijkheid
verder uithollen en ontmoedigen. De reguliere inrichting van interne
beheersing, controle en toezicht dient op orde gebracht te worden: zowel
binnen de Belastingdienst als binnen het departement van Financiën.
13. De structuur van de medezeggenschap en van het georganiseerd
overleg met de bonden ware opnieuw te ordenen en wel zodanig dat
én de samenhang binnen het departement én het eigen karakter van
de onderscheiden onderdelen van het departement tot uitdrukking
worden gebracht. Een centrale ondernemingsraad op het niveau van het
departement onder leiding van de secretaris-generaal kan de samen­
hang versterken. Daaronder kunnen afzonderlijke onderdeels-onder­
nemingsraden functioneren. Voorts adviseert de commissie na te gaan op
welke wijze het Georganiseerd Overleg Belasting Dienst beter afgestemd
kan worden op dat overleg voor de overige delen van het departement.

113

114

BIJLAGEN

116

Bijlage A – Instellingsbesluit
Instellingsbesluit Commissie onderzoek Belastingdienst
Besluit van de Minister van Financiën en de Staatssecretaris van Financiën
van 17 november 2016 [2016-0000183472], houdende instelling van de
Commissie onderzoek Belastingdienst (Instellingsbesluit Commissie onder­
zoek Belastingdienst)
De Minister van Financiën en de Staatssecretaris van Financiën,
Gelet op artikel 2 van de Wet vergoedingen adviescolleges en commissies;
Besluiten:
Artikel 1. Begripsbepalingen
In dit besluit wordt verstaan onder:
a. minister: de Minister van Financiën;
b. staatssecretaris: de Staatssecretaris van Financiën;
c. commissie: de Commissie onderzoek Belastingdienst.
Artikel 2. Instelling
Er is een Commissie onderzoek Belastingdienst.
Artikel 3. Taak
De commissie heeft tot taak de besluitvormingsprocedures binnen de
Belastingdienst en de mechanismes die daaraan ten grondslag liggen
te onderzoeken en aanbevelingen te doen ter verbetering van deze
besluitvormingsprocedures, in het bijzonder ten aanzien van de cultuur,
structuur en werkwijze bij de besluitvormingsprocedures binnen de
Belastingdienst.

117

Artikel 4. Samenstelling, benoeming en ontslag
1. De commissie bestaat uit twee leden.
2. De leden worden benoemd door de minister.
3. De benoeming geschiedt voor de duur van de commissie.
Artikel 5. Leden
Tot leden van de commissie worden benoemd:
a. De heer drs. H. Borstlap;
b. De heer mr. T.H.J. Joustra.
Artikel 6. Secretariaat
1. De commissie wordt ondersteund door een secretariaat.
2. De commissie voorziet zelf in haar secretariaat.
3. Het secretariaat is onafhankelijk en voor de inhoudelijke uitvoering
van zijn taak uitsluitend verantwoording schuldig aan de leden van de
commissie.
Artikel 7. Werkwijze
De commissie stelt haar eigen werkwijze vast.
Artikel 8. Rapportage
De commissie brengt uiterlijk in de loop van januari 2017 rapport uit aan de
minister en staatssecretaris.
Artikel 9. Vergoeding
De heer Borstlap ontvangt een vaste vergoeding per maand. De toepasselijke
salarisschaal is schaal 18, trede 10, van bijlage B van het Bezoldigingsbesluit
Burgerlijke Rijksambtenaren (BBRA) 1984. De arbeidsduur van de heer
Borstlap wordt vastgesteld op 3 dagen per week, zijnde 0,6.

118

Artikel 10. Kosten van de commissie
1. De kosten van de commissie komen, voor zover goedgekeurd, voor
rekening van het ministerie van Financiën. Onder kosten worden in ieder
geval verstaan:
a. de kosten voor de faciliteiten van vergaderingen,
b.	de kosten voor het inschakelen van externe deskundigheid en het
laten verrichten van onderzoek,
c. de kosten voor publicatie van rapportages, en
d. de kosten voor het secretariaat van de commissie.
2. De commissie biedt zo spoedig mogelijk na haar instelling een begroting
aan de minister aan.
Artikel 11. Openbaarmaking
De commissie legt haar bevindingen vast in een rapport. Het rapport wordt
niet door de commissie openbaar gemaakt, maar uitsluitend aan de minister
en de staatssecretaris uitgebracht of overgedragen.
Artikel 12. Archiefbescheiden
De commissie draagt zo spoedig mogelijk na afloop van haar werkzaamheden
de bescheiden betreffende die werkzaamheden over aan het archief van het
ministerie van Financiën.
Artikel 13. Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte
van de Staatscourant waarin het wordt geplaatst en werkt terug tot en met
17 oktober 2016.
Artikel 14. Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Instellingsbesluit Commissie onderzoek
Belastingdienst.

119

Dit besluit zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst en in
afschrift worden gezonden aan de betrokkenen.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

120

Bijlage B – Regeling secretaris-generaal

121

122

123

124

Bijlage C – Geïnterviewde personen
De commissie heeft gesproken met 36 personen van de Belastingdienst,
het ministerie van Financiën en de vakbonden. De beide commissieleden
hebben vrijwel alle gesprekken samen gevoerd, in bijzijn van een of twee
onderzoekers. De gesprekken hebben hoofdzakelijk plaatsgevonden ten
kantore van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Ook zijn enkele gesprekken
gehouden bij de Raad van State. Een gesprek vond telefonisch plaats.
Daarnaast zijn telefonisch en schriftelijk diverse vragen beantwoord door
betrokkenen.
Er is gesproken met de direct betrokkenen met het oog op de feitelijke
beschrijving van de totstandkoming van de vertrekregeling. Daarnaast is
een reeks gesprekken gevoerd om te reflecteren over de bredere context,
mede op basis van ervaringen uit het verleden. Waar relevant heeft de
commissie om nadere onderbouwing gevraagd. Van alle gesprekken zijn
verslagen gemaakt die ter verificatie aan betrokkenen zijn voorgelegd.
Gesprekspartners is vervolgens verzocht het gecorrigeerde verslag te
onder­tekenen voor akkoord. De verslagen zijn vertrouwelijk; dit is ook zo
toegezegd aan betrokkenen. De commissie spreekt haar waardering uit voor
de constructieve medewerking van alle gesprekspartners.
De commissieleden hebben twee werkbezoeken afgelegd van een dagdeel
aan het Belastingkantoor Haaglanden in Den Haag (1 december 2016) en
aan het Belastingkantoor Zuid-West in Breda (5 december 2016). Tijdens
deze werkbezoeken zijn drie bijeenkomsten belegd met respectievelijk de
leiding van het belastingkantoor, leden van de medezeggenschapraad en
met medewerkers.

125

De Commissie onderzoek Belastingdienst heeft gesproken met de volgende
personen.
Ministerie van Financiën

Minister van Financiën

De heer ir. J.R.V.A. Dijsselbloem

Staatssecretaris van Financiën

De heer ir. E.D. Wiebes MBA

Secretaris-generaal van Financiën

Mevrouw drs. M.R. Leijten

Directeur-generaal Fiscale Zaken

De heer dr. P.F. Hasekamp

Directeur-generaal Rijksbegroting

Mevrouw drs. J.W. Schuiling

Directeur Auditdienst Rijk

De heer A.J.M. Kerkvliet RE RA

Directeur Financieel Economische Zaken

De heer drs. J.A.P. Mens

Voormalig directeur-generaal Fiscale Zaken

De heer mr. drs. T.W. Langejan

Voormalig directeur IRF

De heer W.J. Vossers

Voormalig staatssecretaris van Financiën

De heer mr. drs. F.H.H. Weekers

Belastingdienst

126

Directeur-generaal Belastingdienst

De heer dr. J.A.J. Leijtens*

Algemeen directeur Douane

Mevrouw A. van Berckel

Hoofddirecteur Fiscaliteit en Juridische Zaken

De heer mr. J. de Blieck

Directeur directoraat-generaal

De heer drs. S. Breedijk*

Directeur Switch

Mevrouw drs. J.C.L.J. Denis

Voorzitter Investment Committee

De heer drs. D. Jongen

Voorzitter en secretaris van de Centrale
Ondernemingsraad

De heren M.A.J. Karreman en
J. de Waard

Directeur HR

De heer J.W. Millenaar

Chief Information Officer

De heer W.A.J.M. Rovers RA

Algemeen directeur FIOD

De heer J. van der Vlist

Voorzitter Adviescommissie toekomstig financial
control framework Belastingdienst

De heer H. van Moorsel MPM RA

Voormalig Chief Operations Officer

De heer H.R. Blokpoel

Voormalig Chief Financial Officer

De heer drs. A.H. van Luijn

Voormalig Directeur-generaal Belastingdienst

De heer J. van Lunteren

Voormalig Directeur-generaal Belastingdienst

Mevrouw mr. J. Thunnissen

Voormalig Directeur-generaal Belastingdienst

De heer drs. P.W.A. Veld

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken
(en voormalig secretaris-generaal van Financiën)

De heer drs. R. van Zwol

Directeur Ambtenaar en Organisatie

De heer drs. O.F.J. Welling

Consultant ABDTOPConsult (en voormalig interim
hoofddirecteur Control en Bedrijfsvoering)

De heer drs. A.H.M. de Jong*

Consultant ABDTOPConsult

De heer drs. R.IJ.M. Kuipers

*

deze personen heeft de commissie twee keer gesproken.

Vakbonden

Bestuurder FNV

Mevrouw M. van Vliet

Bestuurder NCF

Mevrouw M. Wendt

Voorzitter en bestuursleden van Vereniging van
Hogere ambtenaren bij het ministerie van Financiën

De heren drs. H.A.A.M.
Rutten, mr. J. Glazenburg en
mr. R.A.J.H. Roodenrijs

Voorts heeft de commissie tijdens werkbezoeken aan de belasting­kantoren
Breda en Den Haag gesproken met de directie, leden van de mede­
zeggenschap en medewerkers.

127

128

Bijlage D – Vertrekregeling

BIJLAGE D.1 Vertrekregeling tot 1 juli 2016
Uit de Personele Uitvoeringsbepalingen Belastingdienst (PUB),
Hoofdstuk 1 Plaatsing als gevolg van een reorganisatie, paragraaf
7B. Van Werk Naar Werk n.a.v. de Investeringsagenda
Reikwijdte
Met de Investeringsagenda breekt een lange periode van veranderen
binnen de Belastingdienst aan. In de Activiteitenkalender zijn de hoofdlijnen
geschetst van een aanpak die moet leiden tot een transformatie van het
fiscale proces. De FIOD en de Douane behoren hier niet toe en om die reden
vallen de FIOD en de Douane buiten de reikwijdte van de bepalingen in
onderdeel 7B, met uitzondering van het tijdelijk bepaalde dat is opgenomen
onder het kopje ‘remplaçant’.
Juridisch kader
De bij reorganisaties te volgen spelregels liggen vast in de volgende
regelgeving
•• het Van Werk Naar Werk (VWNW) beleid (hoofdstuk VII-bis van het
ARAR),
•• de Regeling procedure bij reorganisatie;
•• de Regeling vaststellen overtolligheid van werk naar werk beleid voor de
sector Rijk 2013-2015 (hierna: Regeling overtolligheid Rijk);
•• het Besluit vaststelling beleidsregels overtolligheid van werk naar werk
beleid voor de sector Rijk 2013-2015 (hierna: Beleidsregels overtolligheid
Rijk);
•• het Besluit van 10 december 2015 houdende wijziging van het ARAR
in verband met de verlenging van het VWNW-beleid tot en met
31 december 2016;
het
bepaalde in PUB hoofdstuk 1, onderdeel 7A.3, 4e gedachtestreepje
••
inzake de bereisbare afstand;
•• het bepaalde in PUB hoofdstuk 1, onderdeel 7A.5, onder 2 en 3 inzake
respectievelijk de opleidingskosten, studietijd; de mobiliteitsbevordering,
begeleiding, facilitering; de loopbaanscan.

129

Werkingsduur
Hoofdstuk1, onderdeel 7B PUB wordt gedurende de looptijd van de
Investerings­agenda en de daaruit voortkomende reorganisaties toegepast.
De in het juridisch kader genoemde regelgeving en beleidsregels zijn
uitgangspunt van dit onderdeel. Dit betekent dat als tijdens de geldigheidsduur
wijzigingen optreden in het juridisch kader, in overleg met de centrales voor
overheidspersoneel, beoordeeld zal worden, welk effect dat heeft op dit
onderdeel en of dit aanpassing van dit onderdeel verlangt. Over eventuele
aanpassingen zal overeenstemming moeten worden bereikt.
De duur van de vrijwillige fase vanaf 1 januari 2016 wordt toegepast
gedurende de looptijd van de Investeringsagenda. Dat neemt niet weg dat
zich omstandigheden kunnen voordoen waarbij er onaanvaardbare risico’s
worden gelopen ten aanzien van de continuïteit in de bedrijfsvoering, die
van invloed kunnen zijn op de geldigheidsduur. Om die reden vindt periodiek
en voor de eerste keer na twee jaar, begin 2018, een evaluatie plaats.
Switch
Het onderdeel Belastingdienst/Switch heeft tot taak de mobiliteit die
voortkomt uit de reorganisaties Investeringsagenda te realiseren, met behulp
van daartoe geselecteerde en opgeleide leiding­gevenden, gecertificeerde
loopbaancoaches en medewerkers. In Switch worden medewerkers onder­
gebracht die hier op basis van vrijwillig­
heid voor kiezen (de vrijwillige
medewerker IA) of medewerkers die na toedeling naar aanleiding van een
reorganisatie, niet direct plaatsbaar zijn bij een (ander) onderdeel van de
Belastingdienst en als gevolg daarvan verplichte VWNW-kandidaat zijn.
Uiterlijk twee jaar voorafgaand aan de beoogde datum van opheffen van
Switch wordt een evaluatie gehouden en besproken met de COR en de
centrales voor overheidspersoneel.
Switchplan
Het bevoegd gezag van Switch stelt na overleg met de betrokken
medewerker op basis van het advies vanuit het Serviceloket arrangementen
of het loopbaanonderzoek en advies van Switch, het Switchplan vast. Daarbij
wordt onderscheid gemaakt naar:
– Het Switchplan inhoudende een vaststellingsovereenkomst (zie hierna
variant A, B en D);
– Het Switchplan inhoudende een mobiliteitsplan (zie hierna variant C en
ver­plichte VWNW-kandidaten), gericht op het verrichten van passende
werk­zaamheden, begeleiding en uitstroom). Het bepaalde in paragraaf 2

130

en artikel 49uu van hoofdstuk VIIbis ARAR is op het Switchplan van
toepassing.
Vrijwillige Fase
Op de volgende wijze wordt invulling gegeven aan de vrijwillige fase zoals
bedoeld in art 49s ARAR.
Vrijwillige medewerker IA.
Een medewerker met een vaste aanstelling of met een tijdelijke aanstelling
op grond van artikel 6, lid 2, onder a ARAR werkzaam bij een onderdeel van
de Belastingdienst (behalve Douane en FIOD) die vrijwillig opteert voor het
opstellen en accepteren van een Switchplan.
In het Switchplan van een vrijwillige medewerker IA worden de volgende
mogelijke varianten onderscheiden:
Variant A: Directe uitstroom uit de sector Rijk (met aanspraak op een stimu­
lerings­premie)
Het Switchplan bevat afspraken over de datum van directe uitstroom,
waarmee de aanstelling van de vrijwillige medewerker IA eindigt op eigen
verzoek onder toekenning van de stimuleringspremie met toepassing van
artikel 49tt ARAR.
Directe uitstroom is uitstroom binnen 3 maanden na ondertekening en
indiening van het volledig ingevulde aanvraagformulier waarin de beoogde
uitstroomdatum is opgenomen. Het bevoegd gezag kan in verband met de
continuïteit van het werk in het Switchplan een uitstroomdatum opnemen
die maximaal 6 maanden na de datum van de ondertekening en indiening
van het aanvraagformulier is gelegen. De medewerker blijft gedurende
bedoelde periode werkzaam in de staande organisatie.
Voor het bepalen van de hoogte van de stimuleringspremie wordt uitgegaan
van de aangevraagde datum van ontslag.
Indien de datum van ondertekening en indiening van het aanvraagformulier
is gelegen na 30 juni 2016 geldt dat als de uitstroomdatum ligt binnen 18
maanden voorafgaand aan het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd
van de vrijwillige medewerker IA, de hoogte van de stimuleringspremie in
dat geval als volgt wordt bepaald:

131

De in artikel 49 tt, lid 3 ARAR bedoelde teller bedraagt het aantal resterende
hele kalendermaanden tot aan de AOW-gerechtigde leeftijd.
Variant B: Werk en uitstroom uit de sector Rijk (met aanspraak op een stimu­
leringspremie)
Het Switchplan bevat afspraken over:
•• de datum van overgang van de vrijwillige medewerker IA naar Switch;
•• eventuele benodigde voorzieningen;
•• de naar het oordeel van het bevoegd gezag passende werkzaamheden
die de vrijwillige medewerker IA binnen Switch gaat verrichten, waarbij
het continueren van de werkzaamheden die door de medewerker tot
dan toe werden verricht bij het eigen onderdeel, zulks ter beoordeling
door het bevoegd gezag, tot de mogelijkheden behoort;
o de datum waarop de aanstelling van de vrijwillige medewerker IA
eindigt op eigen verzoek (de uitstroomdatum) onder toekenning
van de stimuleringspremie met toepassing van artikel 49tt ARAR,
waarbij de uitstroomdatum uiterlijk de datum is waarop de
vrijwillige medewerker IA de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt,
doch in ieder geval niet verder is gelegen dan 3 jaar na de
instroomdatum (de datum van overgang van de medewerker naar
Switch);
•• de stimuleringspremie, waarbij:
o voor de berekening van de hoogte van de stimuleringspremie de
in het ondertekende Switchplan opgenomen datum van uitstroom
bepalend is;
o tot 18 maanden voorafgaand aan het bereiken van de AOWgerechtigde leeftijd door de vrijwillige medewerker IA aanspraak
bestaat op een volledige stimuleringspremie, zoals bepaald met
toepassing van artikel 49tt, lid 4 en lid 6 ARAR; én
o binnen 18 maanden voorafgaand aan het bereiken van de AOWgerechtigde leeftijd de hoogte van de stimuleringspremie als volgt
wordt bepaald:
De in artikel 49 tt, lid 3 ARAR bedoelde teller bedraagt het aantal resterende
hele kalendermaanden tot aan de AOW-gerechtigde leeftijd.
Variant C: Werk, begeleiding en uitstroom uit Switch
Het Switchplan bevat afspraken over:
•• de datum van overgang van de vrijwillige medewerker IA naar Switch;
•• de naar het oordeel van het bevoegd gezag passende werkzaamheden
die de vrijwillige medewerker IA binnen Switch gaat verrichten, waarbij

132

het continueren van de werkzaamheden die door de medewerker tot
dan toe werden verricht bij het eigen onderdeel, zulks ter beoordeling
door het bevoegd gezag, tot de mogelijkheden behoort voor zover dit
bijdraagt aan het vinden van ander structureel werk;
•• vorm, inhoud en voorzieningen van het begeleidingstraject (conform het
bepaalde in hoofdstuk VIIbis ARAR en voorzieningen die zijn opgenomen
in PUB onderdeel 7A.5 onder 2 en 3);
•• het aanwijzen van de vrijwillige medewerker IA als verplichte VWNWkandidaat na het vrijwillige Switch-traject, danwel na (tussentijds) het
einde van het afgesproken opleidingstraject. Vanaf dat moment geldt
voor de medewerker de verplichte fase en start een begeleidingstraject
conform het bepaalde in hoofdstuk VIIbis ARAR).
Variant D: Werk en uitstroom uit de sector Rijk (zonder aanspraak op stimu­
leringspremie)
Het Switchplan bevat afspraken over:
•• de datum van overgang van de vrijwillige medewerker IA naar Switch;
•• de naar het oordeel van het bevoegd gezag passende werkzaamheden
die de vrijwillige medewerker IA binnen Switch gaat verrichten, waarbij
het continueren van de werkzaamheden die door de medewerker tot
dan toe werden verricht bij het eigen onderdeel, zulks ter beoordeling
door het bevoegd gezag, tot de mogelijkheden behoort;
•• de datum waarop de aanstelling van de vrijwillige medewerker IA
eindigt op eigen verzoek zonder toekenning van de stimuleringspremie
als bedoeld in artikel 49tt ARAR, waarbij de uitstroomdatum uiterlijk
de datum is waarop de vrijwillige medewerker IA de AOW-gerechtigde
leeftijd bereikt.
Overig
•• De uiterste datum van het overeenkomen van een Switchplan is gekoppeld
aan de laatste reorganisatie in het kader van de Investeringsagenda;
•• gedeeltelijke uitstroom is in dit kader niet mogelijk.
Remplaçant
In aanvulling op de remplaçantenregeling zoals bepaald in artikel 49xx ARAR
geldt voor ambtenaren van de FIOD en Douane dat zij zich vóór 1 juli 2016
kunnen melden als remplaçant, zonder dat daarmee de plaatsing van een
VWNW-kandidaat of een vrijwillige medewerker IA wordt gerealiseerd.
Betrokken remplaçanten kunnen uitsluitend opteren voor variant A rekening
houdende met de daarbij gestelde voorwaarden zoals de aanvraag- en
indieningstermijn.

133

Reorganiseren
Indien wordt besloten te starten met een (deel)reorganisatie (zoals bedoeld
in art 49v ARAR), worden de regels toegepast zoals opgenomen in het
juridisch kader.
Ten behoeve van de goede toepasbaarheid van genoemde regels wordt in
aanvulling op de daarin genoemde begrippen verstaan onder:
•• Onderdeel als genoemd in artikel 49r ARAR: elk deel van de Belastingdienst
dat als zodanig herkenbaar is van een team tot dienstonderdeel (bijv
Belastingen, B/CAO of B/CA);

•• Reorganisatiebereik: de door het bevoegd gezag vastgestelde omvang

van de organisatieverandering door aanwijzing van onderdelen, functies
of medewerkers die door de verandering worden geraakt.

Aanwijzing van onderdelen, functies of medewerkers die door de verandering
worden geraakt
Het aanwijzen van de medewerkers die door een verandering worden
geraakt, vindt plaats door toepassing van de volgende criteria, waarbij alleen
een volgend criterium wordt toegepast indien het voorgaande criterium niet
aan de orde is:
A. De verandering heeft betrekking op 80% of meer van de werkzaamheden
van een onderdeel: onderdeel en daarmee alle medewerkers vallen onder
het reorganisatiebereik;
B. De verandering heeft betrekking op 80% of meer van de werkzaamheden
van de medewerker: medewerker valt onder het reorganisatiebereik;
C. De verandering heeft betrekking op het zwaartepunt van de werk­
zaamheden van de medewerker: medewerker valt onder het reorganisatie­
bereik.
Indien blijkt dat bovenstaande regels voor aanwijzing ontoereikend zijn,
wordt in overleg met de centrales voor overheidspersoneel bezien welke
andere wijze van aanwijzing wordt gehanteerd.
Overtolligheid
Indien sprake is van overtolligheid ten aanzien van uitwisselbare functies als
bedoeld in artikel 49w ARAR wordt het afspiegelingsbeginsel toegepast.
De uitwisselbaarheid van functies wordt bepaald volgens het bepaalde in
artikel 2 van de Regeling overtolligheid Rijk en de Beleidsregels overtolligheid
Rijk. Daarin is ondermeer opgenomen dat voor het toepassen van het
afspiegelingsbeginsel er een peildatum per reorganisatie dient te worden

134

vastgesteld. De volgende gegevens vormen de uitgangspositie van mede­
werkers op de peildatum:
•• leeftijd;
•• huidige functie;
•• functieschaal;
•• andere voor de uitwisselbaarheid van functies bepalende factoren;
•• persoonlijke schaal;
•• het aantal jaren als overheidswerknemer als bedoeld in artikel 2, eerste
lid, van de Wet privatisering ABP, zoals vastgelegd in P-Direkt; én
•• de plaats waar de werkzaamheden worden verricht.
Voorwaarde voor het uitwisselbaar zijn van functies is onder meer dat sprake
moet zijn van directe inzetbaarheid van medewerkers op de functies. Van
directe inzetbaarheid is sprake indien het verschil in benodigde kennis en
ervaring tussen de functies maximaal binnen 6 maanden in voldoende mate
is te overbruggen.
Verplichte VWNW-kandidaten
Medewerkers van wie de functie is opgeheven of na toepassing van het
afspiegelingsbeginsel als overtollig zijn aangewezen zijn aan te merken
als verplichte VWNW-kandidaat als bedoeld in artikel 49r, onder e ARAR.
Deze medewerkers gaan deel uitmaken van Switch, waarbij het bepaalde
ten aanzien van verplichte VWNW-kandidaten in hoofdstuk VII bis
ARAR onverkort van toepassing is. PUB hoofdstuk 1, onderdeel 7A.3 4e
gedachtestreepje is van toepassing inzake de bereisbare afstand.
Commissie Organisatieveranderingen
Er is een Commissie Organisatieveranderingen Belastingdienst, ingesteld bij
besluit van 30 mei 2013 met kenmerk DGB/2013/2909 en gewijzigd per 30
april 2015 met als taak de monitoring van het VWNW-beleid en de advisering
over de toepassing van het VWNW-beleid. De taak van de commissie wordt
uitgebreid met de advisering over de toepassing van onderdeel 7B van
hoofdstuk 1 naar aanleiding van de Investeringsagenda.

135

BIJLAGE D.2 Vertrekregeling vanaf 1 juli 2016
Aanvullende afspraken over de toepassing van de bepalingen uit
hoofdstuk 1 onderdeel 7B van de Personele Uitvoeringsbepalingen
Belastingdienst (PUB)
In het overleg tussen de directeur-generaal Belastingdienst en de vertegen­
woordigers van de centrales van overheidspersoneel zijn op 28 juni 2016 de
volgende afspraken overeengekomen:
1. Aanvragen voor variant A, B, C en D mogelijk tot 1 september 2016:
Per 1 september is het niet meer mogelijk dat medewerkers aanvragen doen
voor het gebruik maken van de varianten A, B, C en D zoals beschreven
in hoofdstuk 1 onderdeel 7B van de Personele Uitvoeringsbepalingen
Belastingdienst (PUB).
2. Verlenging verblijfsduur in Switch met variant B:
Medewerkers die voor 1 september een aanvraag indienen/in hebben
gediend voor variant B kunnen tot uiterlijk 1 maart 2020 in Switch verblijven
alvorens met gebruikmaking van de stimuleringspremie met ontslag te gaan.
Gerekend vanaf 1 september 2016 betekent dit dat een medewerker nog
maximaal drie jaar en zes maanden in Switch kan verblijven.
3. Verlenging verblijfsduur in Switch met variant B voor de groeps­
functionarissen B en C en medewerkers in individuele functies tot en met
schaal 7:
Voor de medewerkers benoemd in een groepsfunctie B of C of in een
individuele functie met een salarisschaal tot en met schaal 7 die opteren
voor variant B, kunnen tot uiterlijk 1 september 2020 in Switch verblijven
alvorens met gebruikmaking van de stimuleringspremie met ontslag te gaan.
Gerekend vanaf 1 september 2016 betekent dit dat een medewerker nog
maximaal vier jaar in Switch kan verblijven.
Bovenstaande afspraken brengen de volgende wijzigingen in hoofdstuk 1
onderdeel 7B Personele Uitvoeringsbepalingen Belastingdienst met zich mee.
1) Ten aanzien van hetgeen beschreven onder het kopje ‘werkingsduur’ is in
hoofdstuk 1 onderdeel 7B het volgende opgenomen:

136

Werkingsduur
Hoofdstuk 1, onderdeel 7B PUB wordt gedurende de looptijd van de
Investerings­agenda en de daaruit voortkomende reorganisaties toegepast. De
in het juridisch kader genoemde regelgeving en beleidsregels zijn uitgangs­
punt van dit onderdeel. Dit betekent dat als tijdens de geldigheidsduur
wijzigingen optreden in het juridisch kader, in overleg met de centrales voor
overheidspersoneel, beoordeeld zal worden, welk effect dat heeft op dit
onderdeel en of dit aanpassing van dit onderdeel verlangt. Over eventuele
aanpassingen zal overeenstemming moeten worden bereikt.
De duur van de vrijwillige fase vanaf 1 januari 2016 wordt toegepast
gedurende de looptijd van de Investeringsagenda. Dat neemt niet weg dat
zich omstandigheden kunnen voordoen waarbij er onaanvaardbare risico’s
worden gelopen ten aanzien van de continuïteit in de bedrijfsvoering, die
van invloed kunnen zijn op de geldigheidsduur. Om die reden vindt periodiek
en voor de eerste keer na twee jaar, begin 2018, een evaluatie plaats.
Met ingang van 1 juli 2016 wordt deze tekst onder ‘werkingsduur’ vervangen
door:
Werkingsduur
Hoofdstuk 1, onderdeel 7B PUB wordt gedurende de looptijd van de
Investeringsagenda en de daaruit voortkomende reorganisaties toegepast.
De in het juridisch kader genoemde regelgeving en beleidsregels zijn
uitgangspunt van dit onderdeel. Dit betekent dat als tijdens de geldigheidsduur
wijzigingen optreden in het juridisch kader, in overleg met de centrales voor
overheidspersoneel, beoordeeld zal worden, welk effect dat heeft op dit
onderdeel en of dit aanpassing van dit onderdeel verlangt. Over eventuele
aanpassingen zal overeenstemming moeten worden bereikt.
De duur van de vrijwillige fase vanaf 1 januari 2016 wordt toegepast tot
1 sep­tember 2016.
2) Ten aanzien van hetgeen beschreven onder het kopje ‘switch’ is in
hoofdstuk 1 onderdeel 7B het volgende opgenomen:
Switch
Het onderdeel Belastingdienst/Switch heeft tot taak de mobiliteit die
voortkomt uit de reorganisaties Investeringsagenda te realiseren, met behulp
van daartoe geselecteerde en opgeleide leidinggevenden, gecertificeerde
loopbaan­coaches en medewerkers. In Switch worden medewerkers onder­

137

gebracht die hier op basis van vrijwilligheid voor kiezen (de vrijwillige
medewerker IA) of medewerkers die na toedeling naar aanleiding van een
reorganisatie, niet direct plaatsbaar zijn bij een (ander) onderdeel van de
Belastingdienst en als gevolg daarvan verplichte VWNW-kandidaat zijn.
Uiterlijk twee jaar voorafgaand aan de beoogde datum van opheffen van
Switch wordt een evaluatie gehouden en besproken met de COR en de
centrales voor overheidspersoneel.
Switchplan
Het bevoegd gezag van Switch stelt na overleg met de betrokken
medewerker op basis van het advies vanuit het Serviceloket arrangementen
of het loopbaanonderzoek en advies van Switch, het Switchplan vast. Daarbij
wordt onderscheid gemaakt naar:
–	Het Switchplan inhoudende een vaststellingsovereenkomst (zie hierna
variant A, B en D);
– Het Switchplan inhoudende een mobiliteitsplan (zie hierna variant C en
verplichte VWNW-kandidaten), gericht op het verrichten van passende
werkzaamheden, begeleiding en uitstroom). Het bepaalde in paragraaf
2 en artikel 49uu van hoofdstuk VIIbis ARAR is op het Switchplan van
toepassing.
Met ingang van 1 juli 2016 wordt deze tekst onder ‘Switch’vervangen door:
Switch
Het onderdeel Belastingdienst/Switch heeft tot taak de mobiliteit die
voortkomt uit de reorganisaties Investeringsagenda te realiseren, met behulp
van daartoe geselecteerde en opgeleide leidinggevenden, gecertificeerde
loopbaancoaches en medewerkers. In Switch worden medewerkers onder­
gebracht die hier op basis van vrijwilligheid voor kiezen (de vrijwillige
medewerker IA) of medewerkers die na toedeling naar aanleiding van een
reorganisatie, niet direct plaatsbaar zijn bij een (ander) onderdeel van de
Belastingdienst en als gevolg daarvan verplichte VWNW-kandidaat zijn.
Uiterlijk twee jaar voorafgaand aan de beoogde datum van opheffen van
Switch wordt een evaluatie gehouden en besproken met de COR en de
centrales voor overheidspersoneel.
Switchplan
Het bevoegd gezag van Switch stelt na overleg met de betrokken
medewerker op basis van het advies vanuit het Serviceloket arrangementen

138

of het loopbaanonderzoek en advies van Switch, het Switchplan vast. Daarbij
wordt onderscheid gemaakt naar:
– Het Switchplan inhoudende een vaststellingsovereenkomst (zie hierna
variant A, B en D);
– Het Switchplan inhoudende een mobiliteitsplan (zie hierna variant C en
verplichte VWNW-kandidaten), gericht op het verrichten van passende
werkzaamheden, begeleiding en uitstroom). Het bepaalde in paragraaf
2 en artikel 49uu van hoofdstuk VIIbis ARAR is op het Switchplan van
toepassing.
– De aanvraag voor een Switchplan dient vóór 1 september 2016 te zijn
ontvangen door het bevoegd gezag. Een aanvraag is door het bevoegd
gezag ontvangen indien de indiener van de aanvraag daarvan een
(geautomatiseerde) bevestiging heeft ontvangen. Voor eenieder van wie
de aanvraag niet ontvangen is vóór 1 september 2016 geldt dat geen
Switchplan meer wordt vastgesteld. De aanvraag wordt gedaan door een
persoonlijk gesprek aan te vragen via http://intranet.belastingdienst.nl/
belastingdienst-switch/aanmelden-persoonlijk-gesprek. Als bewijs van de
tijdige ontvangst van de aanvraag geldt de datum van een automatisch
gegenereerde bevestiging.
3. Ten aanzien van hetgeen beschreven onder het kopje ‘vrijwillige fase’
ten aanzien van variant B is in hoofdstuk 1 onderdeel 7B het volgende
opgenomen:
Variant B: Werk en uitstroom uit de sector Rijk (met aanspraak op een
stimuleringspremie)
Het Switchplan bevat afspraken over:
•• de datum van overgang van de vrijwillige medewerker IA naar Switch;
•• eventuele benodigde voorzieningen;
•• de naar het oordeel van het bevoegd gezag passende werkzaamheden
die de vrijwillige medewerker IA binnen Switch gaat verrichten, waarbij
het continueren van de werkzaamheden die door de medewerker tot
dan toe werden verricht bij het eigen onderdeel, zulks ter beoordeling
door het bevoegd gezag, tot de mogelijkheden behoort;
•• de datum waarop de aanstelling van de vrijwillige medewerker IA
eindigt op eigen verzoek (de uitstroomdatum) onder toekenning van de
stimuleringspremie met toepassing van artikel 49tt ARAR, waarbij de
uitstroomdatum uiterlijk de datum is waarop de vrijwillige medewerker
IA de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt, doch in ieder geval niet verder is

139

gelegen dan 3 jaar na de instroomdatum (de datum van overgang van de
medewerker naar Switch);
•• de stimuleringspremie, waarbij:
o voor de berekening van de hoogte van de stimuleringspremie de
in het ondertekende Switchplan opgenomen datum van uitstroom
bepalend is;
o tot 18 maanden voorafgaand aan het bereiken van de AOWgerechtigde leeftijd door de vrijwillige medewerker IA aanspraak
bestaat op een volledige stimuleringspremie, zoals bepaald met
toepassing van artikel 49tt, lid 4 en lid 6 ARAR; én
o binnen 18 maanden voorafgaand aan het bereiken van de AOWgerechtigde leeftijd de hoogte van de stimuleringspremie als volgt
wordt bepaald:
o De in artikel 49 tt, lid 3 ARAR bedoelde teller bedraagt het aantal
resterende hele kalendermaanden tot aan de AOW-gerechtigde
leeftijd.
Met ingang van 1 juli 2016 wordt deze tekst onder ‘Vrijwillige fase’ ten
aanzien van variant B vervangen door:
Variant B: Werk en uitstroom uit de sector Rijk (met aanspraak op een
stimuleringspremie)
Het Switchplan bevat afspraken over:

•• de datum van overgang van de vrijwillige medewerker IA naar Switch;
•• eventuele benodigde voorzieningen;
•• de naar het oordeel van het bevoegd gezag passende werkzaamheden

die de vrijwillige medewerker IA binnen Switch gaat verrichten, waarbij
het continueren van de werkzaamheden die door de medewerker tot
dan toe werden verricht bij het eigen onderdeel, zulks ter beoordeling
door het bevoegd gezag, tot de mogelijkheden behoort;
o de datum waarop de aanstelling van de vrijwillige medewerker IA
eindigt op eigen verzoek (de uitstroomdatum) onder toekenning
van de stimuleringspremie met toepassing van artikel 49tt ARAR,
waarbij de uitstroomdatum uiterlijk de datum is waarop de
vrijwillige medewerker IA de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt,
doch in ieder geval niet verder is gelegen dan 1 maart 2020;
Voor
de medewerker die direct voorafgaand aan het opstellen en accep­
••
teren van het Switchplan, benoemd was in de groepsfunctie B of C of in
een individuele functie tot en met schaal 7 is het vorenstaande onverkort

140

van toepassing met dien verstande dat als uiterlijke uitstroomdatum
1 september 2020 geldt in plaats van 1 maart 2020;
•• de stimuleringspremie, waarbij:
o voor de berekening van de hoogte van de stimuleringspremie de
in het ondertekende Switchplan opgenomen datum van uitstroom
bepalend is;
o tot 18 maanden voorafgaand aan het bereiken van de AOWgerechtigde leeftijd door de vrijwillige medewerker IA aanspraak
bestaat op een volledige stimuleringspremie, zoals bepaald met
toepassing van artikel 49tt, lid 4 en lid 6 ARAR; én
o binnen 18 maanden voorafgaand aan het bereiken van de AOWgerechtigde leeftijd de hoogte van de stimuleringspremie als volgt
wordt bepaald:
De in artikel 49 tt, lid 3 ARAR bedoelde teller bedraagt het aantal
resterende hele kalendermaanden tot aan de AOW-gerechtigde leeftijd.
4). Ten aanzien van hetgeen beschreven onder het kopje ‘vrijwillige fase’
ten aanzien van ‘overige’ is in hoofdstuk 1 onderdeel 7B het volgende
opgenomen:
Overig
o De uiterste datum van het overeenkomen van een Switchplan
is gekoppeld aan de laatste reorganisatie in het kader van de
Investeringsagenda;
o gedeeltelijke uitstroom is in dit kader niet mogelijk.
Met ingang van 1 juli 2016 wordt deze tekst onder ‘Vrijwillige fase’ ten
aanzien van variant B vervangen door:
Overig
•• gedeeltelijke uitstroom is in dit kader niet mogelijk.

141

142

Bijlage E – O
 rganisatie­veranderingen
Belastingdienst
De Investeringsagenda van mei 2015 volgt op een reeks eerdere wijzigingen
in organisatiestructuur, takenpakket en werkwijzen van de Belastingdienst.
Zonder pretentie van volledigheid schetsen wij hier enkele ontwikkelingen
uit de afgelopen decennia.
1987-1992: reorganisatie naar doelgroepen
In 1987 besloot de leiding van de Belastingdienst om meer klantgericht te
werken. De organisatie werd ingedeeld naar doelgroepen: particulieren,
grote ondernemingen, ondernemingen en Douane. Belangrijkste aanleiding
was de verkokering, waardoor belastingplichtigen langs meerdere
loketten moesten. Deze omvorming werd stapsgewijze ingevoerd en nam
vijf jaar in beslag. Daarbij werd het aantal eenheden van de Belastingdienst
teruggebracht van 259 naar 88. In deze periode vonden ook een reductie
van personeel en een grootschalige belastingherziening plaats (‘Oort’wetgeving).174
2001: introductie nieuw belastingstelsel
2003: reorganisatie naar proces
In 2003 werden de doelgroepdirecties opgeheven. In de plaats kwamen
dertien belastingregio’s voor heffing, inning en controle en vier douaneregio’s.
Sommige regiokantoren kregen ook landelijke taken. Deze regiokantoren
betekenden een flinke schaalvergroting (zo’n 1200 medewerkers in plaats van
eenheden van 200-400). In het jaarverslag van de Belastingdienst over 2001
schreef de toenmalige directeur-generaal: ‘Per 1 januari 2003 gaan wij naar
bestuurlijk grotere kantoren, werken wij met managementteams en willen
wij zelfsturende teams een plaats geven. Het doel is onze dienstverlening,
ons toezicht en onze opsporing verder te verbeteren.’ Een belangrijk
resultaat van deze reorganisatie was dat een bestuurlijke tussenlaag kwam
te vervallen. Door het opheffen van de vijf doelgroepdirecties ontstond een
‘plattere’ organisatie.

174

T. Pfeil, 2009, Op gelijke voet. De geschiedenis van de Belastingdienst, p.406-410.

143

2002-2004: omvorming naar agentschap
In 2002 informeerde minister Zalm van Financiën de Kamer over het
voornemen de Belastingdienst om te vormen tot een agentschap.175 Dat wil
zeggen dat de begroting en de financiële verantwoording met ingang van
1 januari 2003 zou worden ingericht op basis van het baten-lastenstelsel. Dit
stelsel brengt kosten en prestaties met elkaar in verband en kan zo leiden
tot een grotere doelmatigheid. Volgens de minister ‘ontstond de behoefte
aan een meer outputgerichte sturing, met aandacht voor kwantiteit en
kwaliteit, en een betere allocatie van mensen en middelen’. Een dergelijke
omvorming heeft grote impact op de planning- en control-cyclus en de
informatiehuishouding van de Belastingdienst. Met de omvorming van de
systemen is wel een begin gemaakt maar dit is nooit geheel doorgevoerd.
2005: extra taken Belastingdienst: uitkering inkomensafhankelijke
huurtoeslag, kinderopvangtoeslag en zorgtoeslag
2005: introductie horizontaal toezicht
De Belastingdienst introduceerde in 2005 ‘horizontaal toezicht’. Deze
toezichtvorm steunt op de eigen verantwoordelijkheden van belasting­
plichtigen en een wederzijds vertrouwen tussen hen en de Belastingdienst.
Doel is een efficiëntere en effectievere belastinginning, zonder onnodig zware
toezichtlast met lastige discussies en correcties achteraf. De introductie van
horizontaal toezicht betekende een ingrijpende cultuuromslag – ook voor
de individuele medewerkers, aangezien het ging om een verschuiving van
werken vanuit wantrouwen naar werken vanuit vertrouwen.176
2009: extra taak Belastingdienst: uitkering inkomensafhankelijke
kindertoeslag (kindgebonden budget)
2010: vrijwillige vertrekregeling
In 2010 stuurde de directeur Belastingdienst 6.000 brieven aan medewerkers
met de mededeling dat zij konden uitzien naar een vervolg van hun loopbaan
buiten de Belastingdienst. Deze actie zette veel kwaad bloed bij de bonden
(die niet vooraf waren ingelicht) en bij medewerkers, waarna de brieven
collectief zijn ingetrokken.

144

175

Kamerstukken II, 2001–2002, 28 389, nr. 1.

176

Commissie Horizontaal Toezicht Belastingdienst (Commissie Stevens), Fiscaal toe­zicht op maat,
2012.

2006 – 2010: reorganisaties Douane
In 2010 zijn de vier douaneregio’s opgegaan in één landelijke eenheid,
gevestigd in Rotterdam. Vanuit deze centrale eenheid worden negen
uitvoerende douanekantoren aangestuurd. Oogmerk was extra te investeren
in een verdere (kwalitatieve) verbetering van de handhavingsregie en
intelligence. Verder werd beoogd de besturing van de Douane helderder
te maken. Deze reorganisatie volgt op een eerdere meerjarige reorganisatie
van de Douane die eind 2006 was aangekondigd. Deze was het gevolg
van het steeds verder wegvallen van de Europese binnengrenzen waardoor
een versterking van toezicht op de EU-buitengrens nodig was. Ook werden
doauneprocessen geautomatiseerd en horizontaal toezicht ingevoerd.
2011: wijziging besturingsmodel
Vanaf 2010 werd binnen Belastingdienst voor het ‘blauwe’ deel van de
Belastingdienst een proces ingezet om de eenduidigheid in de inrichting en
de sturing te versterken. Niet alleen om de eenheid van uitvoering op het
terrein van rechtstoepassing, toezicht en dienstverlening te versterken, maar
ook om de interne efficiency te bevorderen. Er werd een Landelijk Kantoor
Belastingregio’s (landelijke staf) ingericht onder leiding van een algemeen
directeur.
2013-2015: opheffing belastingregio’s en concentratie huisvesting
Per 1 januari 2013 werden de dertien belastingregio’s vervangen door
vier landelijke segmentdirecties, elk onder leiding van een landelijk directeur.
Deze segmenten zijn: Midden en kleinbedrijf (MKB), Grote ondernemingen,
Particulieren (dienstverlening en bezwaar) en Semi-massale processen.
Daarnaast worden kwartiermakers benoemd voor de vorming van vijf
landelijke stafdirecties: Handhaving, Vaktechniek, Bedrijfsvoering, Human
resource management en Algemene bestuurszaken en communicatie. De
zesde stafdirectie, Informatiemanagement, is dan al operationeel. In de
periode 2013 tot eind 2015 is het aantal belastingkantoren door verdere
taakstellingen – onder het motto ‘Liever mensen dan stenen’ – teruggebracht
van 41 naar 19.

145

146

Bijlage F – Documentatie
Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

001

01-05-13

201305 Rapport Herpositionering ZBOs
De Leeuw

Algemene
Bestuursdienst

002

21-10-16

20161021 ARK Brief aan stas Fin iz
verzoek onderzoek Investeringsagenda

Algemene
Rekenkamer

003

01-11-16

20161101 ARK Brief aan stas Fin iz besluit
onderzoek Investeringsagenda

Algemene
Rekenkamer

004

2003

2003 ARK Rapport Tussen beleid en
uitvoering

Algemene
Rekenkamer

005

2014

2014 ARK Verantwoordingsonderzoek
SZW par 4.6.1

Algemene
Rekenkamer

006

2015

2015 ARK Antwoord kamervragen nav
verantwoordingsonderzoek

Algemene
Rekenkamer

007

2015

2015 ARK Reactie minister
Verantwoordingsonderzoek

Algemene
Rekenkamer

008

2015

2015 ARK Staat van de
rijksverantwoording

Algemene
Rekenkamer

009

2015

2015 ARK Verantwoordingsonderzoek
Min Financiën en Nationale Schuld (IX)

Algemene
Rekenkamer

010

01-09-15

201509 ARK Brief Eerste Kamer
Aandachtspunten bij de organisatie van
op afstand geplaatste publieke taken

Algemene
Rekenkamer

011

01-05-16

201605 ARK Verantwoordingsonderzoek
Fin en BD

Algemene
Rekenkamer

012

01-11-16

201611 ARK Rapport Handhavingsbeleid
Belastingdienst

Algemene
Rekenkamer

013

01-05-16

201605 ADR Rapport Uitvoeringstoets
Belastingdienst

Auditdienst Rijk

014

31-10-16

03-03-14

20140303 Werkdocument Taskforce
afbreukrisico’s klantprocessen

Belastingdienst

015

31-10-16

01-05-14

201405 Rapport Taskforce afbreukrisico’s
klantprocessen

Belastingdienst

016

07-11-16

07-11-16

20161107 Email BD - Antwoord
Uitvoeringstoetsen

Belastingdienst

017

07-11-16

30-06-16

20161107-Bijlage 1 2.k ADR rapport
uitvoeringstoets nieuwe stijl een
veelbelovende start

Belastingdienst

018

07-11-16

20161107-Bijlage 2 Bijlage - Uiterste data
parameterwijzigingen Belastingdienst
v1.11

Belastingdienst

019

07-11-16

20161107-Bijlage 3 Folder
Uitvoeringstoets - schermversie

Belastingdienst

25-04-16

147

148

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

020

07-11-16

25-03-16

20161107-Bijlage 4 Handleiding
rapportage uitvoeringstoets

Belastingdienst

021

07-11-16

01-04-16

20161107-Bijlage 5 Help ik ben een
trekker 20160401

Belastingdienst

022

07-11-16

26-01-15

20161107-Bijlage 6 Plan van aanpak
versie 1.00 -- definitief

Belastingdienst

023

07-11-16

20161107-Bijlage 7 Uitvoeringstoetsen
BP2017 BPP17

Belastingdienst

024

07-11-16

20161107 Email BD - Antwoord
gesprekspartners GOBD

Belastingdienst

025

07-11-16

20161107-Bijlage Overzicht
gesprekspartners GOBD

Belastingdienst

026

08-11-16

08-11-16

20161108 Email BD - Antwoord
Cultuuronderzoeken

Belastingdienst

027

08-11-16

18-02-15

20161108-Bijlage 1 20150218 Memo
Slimmer Monitoren

Belastingdienst

028

08-11-16

20-06-16

20161108-Bijlage 2 besluitenlijst RvB
20-6-2016

Belastingdienst

029

08-11-16

15-06-16

20161108-Bijlage 3 20160615_Memo
Uitzetten Personeelsmonitor 2016

Belastingdienst

030

08-11-16

01-06-15

20161108-Bijlage 4 Memo
Personeelsmonitor en
Achtergrond_juni 2015_def

Belastingdienst

031

08-11-16

jan-15

20161108-Bijlage 5 Rapport Slimmer
Monitoren Personeelsonderzoeken

Belastingdienst

032

08-11-16

sep-15

20161108-Bijlage 6 2015
Samenvatting-Ministerie van Financien

Belastingdienst

033

08-11-16

sep-15

20161108-Bijlage 7
2015Groepsrapportage DGBEL

Belastingdienst

034

08-11-16

30-03-15

20161108-Bijlage 8 Presentatie I-Monitor
2015

Belastingdienst

035

08-11-16

feb-15

20161108-Bijlage 9 1 I-monitor 2015
(resultaten)

Belastingdienst

036

08-11-16

feb-15

20161108-Bijlage 10 3 I-monitor 2015
(Score op de vragen - BD groepen naast
elkaar

Belastingdienst

037

08-11-16

08-11-16

20161108 Email BD - Antwoord
Investeringsagenda

Belastingdienst

038

08-11-16

07-11-16

20161108-Bijlage 1 Email BD - COB IA

Belastingdienst

039

08-11-16

20-05-15

20161108-Bijlage 2 brief TK pakket 1.0
def3

Belastingdienst

040

08-11-16

20-05-15

20161108-Bijlage 3 Activiteitenkalender
2015 05 20 def

Belastingdienst

041

08-11-16

20-05-15

20161108-Bijlage 4 20150520 OW review
def

Belastingdienst

07-11-16

Nr

Datum
ontvangst

042

08-11-16

043

08-11-16

044

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

20161108-Bijlage 5 Roadmap
Investeringsagenda 1.00

Belastingdienst

01-04-16

20161108-Bijlage 6 20160401
OW observations on state of the
programme v1 0

Belastingdienst

08-11-16

11-10-16

20161108-Bijlage 7 Rapportagemodel

Belastingdienst

045

08-11-16

04-11-16

20161108-Bijlage 8 Routekaart
plandocument v0 92

Belastingdienst

046

08-11-16

04-11-16

20161108-Bijlage 9 Routekaart
hoofddocument v0 92

Belastingdienst

047

08-11-16

31-05-16

20161108-Bijlage 10 ADR_2016_824
ADR onderzoek dossieroverdracht OW
def versie

Belastingdienst

048

10-11-16

10-11-16

20161110 Email BD - Antwoord BD
algemeen en diverse opmerkingen

Belastingdienst

049

10-11-16

13-05-15

20161110-Bijlage 1 Governance 0 97

Belastingdienst

050

10-11-16

21-01-16

20161110-Bijlage 2 organisatiebesluit
Governance Belastingdienst

Belastingdienst

051

10-11-16

01-07-11

20161110-Bijlage 3 organogram DG
Belastingdienst juli 2011

Belastingdienst

052

10-11-16

15-04-13

20161110-Bijlage 4 organogram_
extern_2c 15 april 2013

Belastingdienst

053

10-11-16

16-02-16

20161110-Bijlage 5 organogram_
intern_20160216-2

Belastingdienst

054

11-11-16

11-11-16

20161111 Email BD - Antwoord Oliver
Wyman

Belastingdienst

055

11-11-16

13-05-15

20161111-Bijlage 1 20150513
Offerteaanvraag Strategische
Adviesdiensten 1.0

Belastingdienst

056

11-11-16

20-05-15

20161111-Bijlage 2 20150520
Belastingdienst - Oliver Wyman Proposal
Main

Belastingdienst

057

11-11-16

20161111-Bijlage 3 Belastingdienst Oliver Wyman Proposal Appendix Final

Belastingdienst

058

11-11-16

12-06-15

20161111-Bijlage 4 20150612
Dienstverleningsovereenkomst ARVODI
Belastingdienst-Oliver Wyman v2.0
definitief

Belastingdienst

059

11-11-16

26-03-14

20161111-Bijlage 5 arvodi2014meezendversie

Belastingdienst

060

11-11-16

20-07-15

20161111-Bijlage 6 20150720 Data &
Analytics support vdistr

Belastingdienst

061

11-11-16

21-07-15

20161111-Bijlage 7 20150721 Target
Operating Model v3distr

Belastingdienst

149

150

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

062

11-11-16

23-07-15

20161111-Bijlage 8 20150723 Addendum
TOM & D&A projects

Belastingdienst

063

11-11-16

24-09-15

20161111-Bijlage 10 20150924 Focus for
Q4 - appendix

Belastingdienst

064

11-11-16

13-10-15

20161111-Bijlage 11 20151013 Addendum
2 - Strategic consulting services

Belastingdienst

065

11-11-16

03-12-15

20161111-Bijlage 12 20151203 Addendum Belastingdienst
2 STRATEGISCHE DIENSTVERLENING v2.0

066

11-11-16

11-11-16

20161111 Email BD - Antwoord
Medewerkerstevredenheid

Belastingdienst

067

11-11-16

26-01-07

20161111-Bijlage 1 pm2006_eindrap_
bdienst

Belastingdienst

068

11-11-16

26-01-07

20161111-Bijlage 2 pm2006_samenv_
bdienst

Belastingdienst

069

11-11-16

jun-09

20161111-Bijlage 3 pm2009hoofdlijnen

Belastingdienst

070

11-11-16

21-06-09

20161111-Bijlage 4
pm2009kwantitatieve_pm

Belastingdienst

071

11-11-16

mei-12

20161111-Bijlage 5 totaal_algemeen_
rapport_pm2012

Belastingdienst

072

11-11-16

mei-12

20161111-Bijlage 6 totaal_
trendoverzicht1998_2012_rapport_
pm2012

Belastingdienst

073

11-11-16

apr-13

20161111-Bijlage 7 De_Belastingdienst_
Totaalmap_-_2013

Belastingdienst

074

11-11-16

apr-14

20161111-Bijlage 8 Hoofdrapportage
2014

Belastingdienst

075

11-11-16

sep-15

20161111-Bijlage 9 Totaalmap-DeBelastingdienst 2015

Belastingdienst

076

11-11-16

20161111-Bijlage 10 Toelichting-bijrapporten-Personeelsmonitor-2015

Belastingdienst

077

11-11-16

11-11-16

20161111 Email BD - Antwoord ADR
Management letters

Belastingdienst

078

11-11-16

06-10-15

20161111-Bijlage 1 2015-1403 Interimauditrapport 2015

Belastingdienst

079

11-11-16

04-03-16

20161111-Bijlage 2 Auditrapport 2015
Belastingdienst

Belastingdienst

080

11-11-16

19-10-16

20161111-Bijlage 3 Interim auditrapport
Belastingdienst 2016 concept ter
bespreking

Belastingdienst

081

15-11-16

15-11-16

20161115 Email BD - Antwoorden

Belastingdienst

082

15-11-16

08-11-16

20161115-1 20161108 Dashboard
regiegroep in FTE

Belastingdienst

083

15-11-16

08-11-16

20161115-2 20161108 Dashboard
regiegroep in aantal medewerkers

Belastingdienst

Nr

Datum
ontvangst

084
085
086

15-11-16

087

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

15-11-16

20161115-3 Aanmelders week 5 tm 35

Belastingdienst

15-11-16

20161115-4 P002-Bezetting-MVBelastingdienst_2016-10

Belastingdienst

31-12-10

20161115-5 P005
Personeelsbewegingen_
Belastingdienst_2010_12

Belastingdienst

15-11-16

31-12-11

20161115-6 P005
Personeelsbewegingen_
Belastingdienst_2011_12_nog niet juist

Belastingdienst

088

15-11-16

31-12-12

20161115-7 P005 Personeelsbewegingen_ Belastingdienst
Belastingdienst_2012_12

089

15-11-16

31-12-13

20161115-8 P005
Personeelsbewegingen_
Belastingdienst_2013_12

Belastingdienst

090

15-11-16

31-12-14

20161115-9 P005
Personeelsbewegingen_
Belastingdienst_2014_12

Belastingdienst

091

15-11-16

31-12-15

20161115-10 P005Personeelsbewegingen_
Belastingdienst_2015_12

Belastingdienst

092

15-11-16

01-05-04

20161115-11 P&O getallen&grafieken
2003

Belastingdienst

093

15-11-16

01-05-05

20161115-12 P&O getallen&grafieken
2004

Belastingdienst

094

15-11-16

01-05-06

20161115-13 P&O getallen&grafieken
2005

Belastingdienst

095

15-11-16

01-05-07

20161115-14 P&O getallen&grafieken
2006

Belastingdienst

096

15-11-16

01-05-08

20161115-15 P&O getallen&grafieken
2007

Belastingdienst

097

15-11-16

01-05-09

20161115-16 P&O getallen&grafieken
2008

Belastingdienst

098

15-11-16

01-05-10

20161115-17 P&O getallen&grafieken
2009

Belastingdienst

099

15-11-16

01-05-11

20161115-18 P&O getallen&grafieken
2010

Belastingdienst

100

15-11-16

01-05-12

20161115-19 P&O getallen&grafieken
2011

Belastingdienst

101

15-11-16

01-05-13

20161115-20 P&O getallen&grafieken
2012

Belastingdienst

102

15-11-16

01-05-14

20161115-21 P&O getallen&grafieken
2013

Belastingdienst

103

15-11-16

01-05-15

20161115-22 P&O-getallengrafieken-2014 Belastingdienst

104

15-11-16

01-05-16

20161115-23 P&O-getallengrafieken-2015 Belastingdienst

151

152

Nr

Datum
ontvangst

105

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

15-11-16

20161115-24 factsheet beoogde
uitstroom IA

Belastingdienst

106

15-11-16

20161115-25 Berichten VWNW
Beeldkrant 2015

Belastingdienst

107

15-11-16

20161115-26 Berichten VWNW
Beeldkrant januari 2016 tot nu

Belastingdienst

108

15-11-16

15-11-16

20161115-27 uitstroomscenarios tot
1-1 RvB

Belastingdienst

109

15-11-16

15-11-16

20161115-28 Inrichtingsplan HR-kolom
v 0 97

Belastingdienst

110

15-11-16

22-09-15

FW 20150922 SCO GOBD brief
bevindingen Investeringsagenda

Belastingdienst

111

15-11-16

11-11-15

FW 20151111- annotatie discussiepunten
overleg 11 november

Belastingdienst

112

15-11-16

07-12-15

FW bespreekpunten GOBD 7dec 2015
06122015

Belastingdienst

113

15-11-16

09-11-15

FW Concept agenda TO GOBD 0911 2015

Belastingdienst

114

15-11-16

FW DGB2015-5523 - Brief voorstel
VWNW ihkv IA getekend

Belastingdienst

115

15-11-16

FW financiele impactanalyse switch

Belastingdienst

116

15-11-16

FW Investeren in de Belastingdienst

Belastingdienst

117

15-11-16

FW leidraad reorganisaties

Belastingdienst

118

15-11-16

FW Mails analyse tijdlijn door JW

Belastingdienst

119

15-11-16

FW nav bespreking RvB

Belastingdienst

120

15-11-16

FW oplegmemo en reorganisatiestatuut
versie 0.8 tbv bespreking door
Raad van Bestuur

Belastingdienst

121

15-11-16

FW Reorganisatiestatuut BD IA
inhoudsopgave en eerste aanzet

Belastingdienst

122

15-11-16

FW SCO vragen en opmerkingen bij IA
Leidraad sessie 28-10

Belastingdienst

123

15-11-16

FW spelregels TO GOBD met concept
voorstel 7b PUB 15112015

Belastingdienst

124

15-11-16

FW spelregels VWNW reorganisaties IA

Belastingdienst

125

15-11-16

FW uitstroom tot 1-1 RvB (2) met
wijzigingen geaccepteerd

Belastingdienst

126

15-11-16

FW uitstroom tot 1-1 RvB (2)

Belastingdienst

127

15-11-16

FW uitstroomscenarios tot 1-1 RvB

Belastingdienst

128

15-11-16

20-11-15

FW VWNW GOBD versie 20112015

Belastingdienst

129

15-11-16

15-11-16

20161115 Email BD - Antwoorden iz
personeelsopbouw en uitstroomcijfers

Belastingdienst

130

15-11-16

06-06-16

GOBD 20160606 6 juni 2016

Belastingdienst

15-11-15

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

131

15-11-16

15-11-16

20161115 Email BD - Antwoord ADR
Management letters

Belastingdienst

132

15-11-16

20161115-Bijlage 1
managementlettersdgbel2005tenm2010

Belastingdienst

133

15-11-16

20161115-Bijlage 2
managementlettersdgbelna2010

Belastingdienst

134

17-11-16

17-11-16

20161117 Email BD - Antwoord
Exitgesprekken

Belastingdienst

135

17-11-16

04-06-09

20161117-Bijlage 1 Microsoft Word 0806 versie 6 gespreksrichtlijn versie 4
juni 2009

Belastingdienst

136

17-11-16

20161117-Bijlage 2 Microsoft Word 0806 kwantitatieve vragenlijst definitief

Belastingdienst

137

17-11-16

20161117-Bijlage 3 variant a per categorie Belastingdienst
totaal

138

17-11-16

24-10-07

20161117-Bijlage 4 Exit-gesprek 1.0

Belastingdienst

139

18-11-16

18-11-16

20161118 Email BD - Antwoord P&C en
begroting

Belastingdienst

140

18-11-16

20161118-Bijlage beschrijving indicatoren
jaarplan 2016 (FEZ-versie 1 0)

Belastingdienst

141

18-11-16

20161118-Bijlage 1 Jaarplan 2016
definitief 21 april 2016

Belastingdienst

142

18-11-16

20161118-Bijlage 2 Toelichting op
verdelingsvoorstel van budgetten

Belastingdienst

143

18-11-16

20161118-Bijlage 3 Verdeling budgetten
nieuwe structuur verzending

Belastingdienst

144

18-11-16

20161118-Bijlage 4 Aanschrijving
jaarcontract en kadernota

Belastingdienst

145

18-11-16

20161118-Bijlage 5 Kadernota 2016-2020
- v1.0 - bij Jaarplan Belastingdienst 2016

Belastingdienst

146

18-11-16

20161118-Bijlage 6 memo besluitvorming
jaarcontracten en kadernota (vs 2)

Belastingdienst

147

18-11-16

20161118-Bijlage 7 DGB 2016-1632
planning 2017 en sturing 2016 rvb notitie

Belastingdienst

148

18-11-16

20161118-Bijlage 8 memo thema rvb
sturingsfilosofie 13 juni

Belastingdienst

149

18-11-16

20161118-Bijlage 9 Uitwerking thema rvb
sturingsfilosofie 13 juni

Belastingdienst

150

18-11-16

20161118-Bijlage 10 2016 08 17 Notitie
sturingsfilosofie en begrotingsjaren 2017
en 2018

Belastingdienst

151

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016 BCA

Belastingdienst

152

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016
Belastingen

Belastingdienst

21-04-16

17-08-16

153

154

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

153

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016 BelTel Belastingdienst

154

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016 CFD

Belastingdienst

155

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016 CKC

Belastingdienst

156

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016
Douane

Belastingdienst

157

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016 FIOD

Belastingdienst

158

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016
IV-breed

Belastingdienst

159

18-11-16

20161118-Bijlage Jaarcontract 2016
Toeslagen

Belastingdienst

160

18-11-16

18-11-16

20161118 Email BD - Antwoord
Reorganisaties

Belastingdienst

161

18-11-16

18-11-16

20161118-Bijlage 1 Dertig jaar
reorganisaties Belastingdienst - 20161118

Belastingdienst

162

18-11-16

20161118-Bijlage 2 Overzicht
Reorganisaties van de Belastingdienst

Belastingdienst

163

18-11-16

18-11-16

20161118 Email BD - Antwoord GOBD
verslagen

Belastingdienst

164

18-11-16

19-05-16

GOBD 20160519 19 mei 2016

Belastingdienst

165

18-11-16

13 en 15-6- GOBD 20160613 13 en 15 juni 2016
2016

Belastingdienst

166

18-11-16

28-06-16

GOBD 20160628 28 juni 2016

Belastingdienst

167

18-11-16

18-11-16

20161118 Email BD - Antwoord iz
Landsadvocaat

Belastingdienst

168

18-11-16

30-03-16

20161118-Bijlage 20160330 Advies
iz uitvoering investeringsagenda
uitstroomregeling VWNW-beleid

Belastingdienst

169

18-11-16

18-11-16

20161118 Email BD - Antwoord
organisatiestructuur, missie visie,
PUB en hierarchie

Belastingdienst

170

18-11-16

15-04-13

20161118-Bijlage 1 organogram_
extern_2c 15 april 2013

Belastingdienst

171

18-11-16

25-06-15

20161118-Bijlage 2 memo bestuurlijk
overleg Belastingdienst 20150625

Belastingdienst

172

18-11-16

16-02-16

20161118-Bijlage 3 organogram_
intern_20160216-2

Belastingdienst

173

18-11-16

03-02-16

20161118-Bijlage 4 01 Governance
getekend set 20160203

Belastingdienst

174

18-11-16

20161118-Bijlage 5 Routekaart
hoofddocument v0 92

Belastingdienst

175

18-11-16

20161118-Bijlage 6 Review MLTP versie
1.00 -- definitief

Belastingdienst

176

18-11-16

20161118-Bijlage 7 Bijlage 1) Van Werk
Naar Werk nav Investeringsagenda

Belastingdienst

Nr

Datum
ontvangst

177

18-11-16

178

20-11-16

179

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

20161118-Bijlage 8 Bijlage 2) Akkoord
aanpassing VWNW-beleid ihkv IA

Belastingdienst

20-11-16

20161120 Email BD - Antwoord
Reorganisaties

Belastingdienst

20-11-16

14-04-11

20161120-Bijlage 1 110414
Ondernemersbesluit inrichting
belastingregio´s

Belastingdienst

180

20-11-16

16-12-10

20161120-Bijlage 2 101216 Bijlage
bij Ondernemersbesluit inrichting
belastingeregio’s

Belastingdienst

181

20-11-16

04-12-12

20161120-Bijlage 3 2012-1204
Kwartierplan Belastingen versie 1 0

Belastingdienst

182

20-11-16

05-12-12

20161120-Bijlage 4 MTB 13.11 5
Ondernemersbesluit-05122012

Belastingdienst

183

20-11-16

06-09-13

20161120-Bijlage 5 SMP 2013 09 06
veranderplan SMP Klantregistratie
versie 1

Belastingdienst

184

20-11-16

29-11-13

20161120-Bijlage 6 SMP 131129
Belastingdienst
veranderplan SMP Middelen administratie
versie 1.0

185

20-11-16

12-02-14

20161120-Bijlage 7 SMP 140212
versie 1.0 veranderplan Specials SMP
(incl. bijlage)

Belastingdienst

186

20-11-16

20161120-Bijlage 8 SMP 20131206
Programmaplan SMP v1.0

Belastingdienst

187

20-11-16

20161120-Bijlage 9 SMP Plan van
Aanpak Landelijk Incassocentrum v1.0

Belastingdienst

188

20-11-16

20161120-Bijlage 10 MTB 13.38 4
Concentratielocaties Belastingdienst
Grote ondernemingen

Belastingdienst

189

20-11-16

20161120-Bijlage 11 MTB 13.39 6 De
eerste concentratiestappen toezicht PDB
versie 1.1

Belastingdienst

190

20-11-16

20161120-Bijlage 12 MTB 13.40
7 Concentratielocaties Grote
Ondernemingen

Belastingdienst

191

20-11-16

20161120-Bijlage 13 MTB 14.15 5
2014-0410 Memo MKB locaties en
klantenbestand

Belastingdienst

192

20-11-16

21-07-14

20161120-Bijlage 14 MTB 2014.07.21
Voorgenomen besluit Inrichting MKB

Belastingdienst

193

21-11-16

21-11-16

20161121 Email BD - Antwoord iz
Investement Committee en Switch

Belastingdienst

194

21-11-16

13-11-15

20161121-Bijlage 1 Email
Vergaderstukken IC d.d.
13-11-2015 (Utrecht)

Belastingdienst

155

156

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

195

21-11-16

13-11-15

20161121 Agenda IC 13-11-2015
(IC 2015-006)

Belastingdienst

196

21-11-16

18-09-15

20161121 Verslag IC 18-09-2015
(IC 2015-007)

Belastingdienst

197

21-11-16

18-09-15

20161121 Notitie werkgroep vrijgave
middelen IC 18-09-2015 (IC 2015-008)

Belastingdienst

198

21-11-16

20161121 Voortgangsdashboard
periodiek overleg SG-BD
(IC 2015-009)

Belastingdienst

199

21-11-16

20161121 BD/PMO presentatie vrijgave
middelen 13-11-2015 en context in
powerpoint en pdf
(IC 2015-010)

Belastingdienst

200

21-11-16

20161121 Instellingsbesluit IC
(IC 2015-012)

Belastingdienst

201

21-11-16

18-09-15

20161121-Bijlage 2 Email Vergader­
stukken IC d.d. 18-09-2015 (Eindhoven)

Belastingdienst

202

21-11-16

18-09-15

20161121 Agenda IC 18-09-2015;

Belastingdienst

203

21-11-16

20161121 Bijlage 1: de door de SG
akkoord bevonden startnotitie IC;

Belastingdienst

204

21-11-16

20161121 Bijlage 2: presentatie PMO/BD
op basis van de drietrapsraket ‘context’,
‘ter advisering’ en ‘ter discussie’;

Belastingdienst

205

21-11-16

20161121 Bijlage 3: ter informatie het
communicatiedocument Roadmap IC.

Belastingdienst

206

21-11-16

29-01-16

20161121-Bijlage 3 Email Vergader­
stukken IC d.d. 29-01-2016 (Hilversum)

Belastingdienst

207

21-11-16

29-01-16

20161121 Agenda IC 29-01-2016
(IC 2016-013)

Belastingdienst

208

21-11-16

13-11-15

20161121 Verslag IC 13-11-2015
(IC 2016-014)

Belastingdienst

209

21-11-16

20161121 Reactie werkgroep voortgang
afspraken eerdere IC’s (IC 2016-015)

Belastingdienst

210

21-11-16

20161121 Globale impactanalyse
herijking en herinrichting van het
SAP-landschap (IC 2016-016)

Belastingdienst

211

21-11-16

29-01-16

20161121 Oplegmemo IC 29 januari 2016
(IC 2016-017)

Belastingdienst

212

21-11-16

29-01-16

20161121 Memoset IC 29 januari 2016
(IC 2016-018)

Belastingdienst

213

21-11-16

29-01-16

20161121 Advies vrijgave middelen IC
29-01-2016 (IC 2016-019)

Belastingdienst

214

21-11-16

20161121 Op de goede weg (IC 2016-020) Belastingdienst

215

21-11-16

20161121-Bijlage 4 IC 2015-002 Bijlage 1
Afspraken IA AP

13-11-15

Belastingdienst

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

216

29-11-16

29-11-16

20161129 Email iz programma
werkbezoek belastingkantoor Den Haag

Belastingdienst

217

29-11-16

20161129-Bijlage
aanbiedingsmemoBorstlapenJoustra

Belastingdienst

218

29-11-16

20161129-Bijlage artikel stap voor stap

Belastingdienst

219

29-11-16

01-12-16

20161129-Bijlage Dienstbezoek
Commissie Onderzoek Belastingdienst 1
december 2016

Belastingdienst

220

29-11-16

31-10-16

20161129-Bijlage infographic resultaten
pdb oktober 2016

Belastingdienst

221

29-11-16

20161129-Bijlage Korte introductie P(DB)

Belastingdienst

222

29-11-16

20161129-Bijlage leidraad_toezicht_
grote_ondernemingen

Belastingdienst

223

29-11-16

20161129-Bijlage presentatie grote
ondernemingen

Belastingdienst

224

29-11-16

20161129-Bijlage sjabloon factsheet
maandrapportage__oktober_2016_
versie_1.0-1

Belastingdienst

225

29-11-16

20161129-Bijlage Visie op interactie_1.0

Belastingdienst

226

29-11-16

20161129-Bijlage
VisieOpToezichtGroteOndernemingen

Belastingdienst

227

01-12-16

20161201 Email BD - Antwoorden
toekomstige BD en organogram

Belastingdienst

228

01-12-16

20161201-Bijlage Geactualiseerde
opdrachtbrief herinrichting DG Bel

Belastingdienst

229

02-12-16

02-12-16

20161202 Email BD - BOBD besluiten,
actielijsten

Belastingdienst

230

02-12-16

08-02-16

Besluiten en actiepuntenlijst BOBD
8 februari 2016

Belastingdienst

231

02-12-16

09-11-15

Besluiten en actiepuntenlijst BOBD
9 november 2015

Belastingdienst

232

02-12-16

11-01-16

Besluiten en actiepuntenlijst BOBD
11 januari 2016

Belastingdienst

233

02-12-16

12-10-15

Besluiten en actiepuntenlijst BOBD
12 oktober 2015

Belastingdienst

234

02-12-16

14-09-15

Besluiten en actiepuntenlijst BOBD
14 september 2015

Belastingdienst

235

02-12-16

02-12-16

20161202 Email BD - RvB verslagen,
besluiten en actielijsten

Belastingdienst

236

02-12-16

11-05-15

besluiten- en actiepuntenlijst 11 mei 2015

Belastingdienst

237

02-12-16

18-05-15

besluiten- en actiepuntenlijst 18 mei 2015 Belastingdienst

238

02-12-16

26-05-15

besluiten- en actiepuntenlijst 26 mei 2015 Belastingdienst

239

02-12-16

26-05-15

Raad van Bestuur 26 mei 2015

31-10-16

01-12-16

Belastingdienst

157

158

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

240

02-12-16

15-06-15

Besluiten- en actiepuntenlijst 15 juni 2015 Belastingdienst

241

02-12-16

29-06-15

besluiten- en actiepuntenlijst 29 juni 2015 Belastingdienst

242

02-12-16

01-06-15

Raad van Bestuur 1 juni 2015

Belastingdienst

243

02-12-16

08-06-15

Raad van bestuur 8 juni 2015

Belastingdienst

244

02-12-16

15-06-15

Raad van bestuur 15 juni 2015

Belastingdienst

245

02-12-16

22-06-15

Raad van bestuur io 22 juni 2015

Belastingdienst

246

02-12-16

29-06-15

Raad van Bestuur io 29 juni 2015

Belastingdienst

247

02-12-16

06-07-15

Raad van bestuur 6 juli 2015

Belastingdienst

248

02-12-16

20-07-15

Raad van bestuur 20 juli 2015

Belastingdienst

249

02-12-16

27-07-15

Raad van bestuur 27 juli 2015

Belastingdienst

250

02-12-16

13-07-15

Raad van bestuur io 13 juli 2015

Belastingdienst

251

02-12-16

31-08-15

besluitenlijst Raad van Bestuur i o
31 augustus 2015

Belastingdienst

252

02-12-16

10-08-15

Raad van Bestuur 10 augustus 2015

Belastingdienst

253

02-12-16

17-08-15

Raad van Bestuur 17 augustus 2015

Belastingdienst

254

02-12-16

24-08-15

Raad van Bestuur 24 augustus 2015

Belastingdienst

255

02-12-16

31-08-15

Raad van Bestuur io 31 augustus 2015

Belastingdienst

256

02-12-16

14-09-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
14 september

Belastingdienst

257

02-12-16

21-09-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
21 september

Belastingdienst

258

02-12-16

07-09-15

besluitenlijst Raad van Bestuur i.o.
7 september 2015

Belastingdienst

259

02-12-16

28-09-15

besluitenlijst Raad van Bestuur i.o.
28 september 2015

Belastingdienst

260

02-12-16

07-09-15

raad van Bestuur i.o.
7 september 2015 def

Belastingdienst

261

02-12-16

28-09-15

Verslag Raad van Bestuur i.o. 28
september 2015

Belastingdienst

262

02-12-16

21-09-15

verslag rvb i o 21 september 2015

Belastingdienst

263

02-12-16

14-09-15

verslag rvb i o 14 september 2014

Belastingdienst

264

02-12-16

12-10-15

besluitenlijst Raad van Bestuur 12
oktober 2015

Belastingdienst

265

02-12-16

19-10-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
19 oktober 2015

Belastingdienst

266

02-12-16

26-10-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
26 oktober 2015

Belastingdienst

267

02-12-16

05-10-15

besluitenlijst Raad van Bestuur i.o.
5 oktober 2015

Belastingdienst

268

02-12-16

19-10-15

verslag rvb i o 19 oktober 2015

Belastingdienst

269

02-12-16

05-10-15

verslag rvb i.o. 5 oktober 2015

Belastingdienst

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

270

02-12-16

12-10-15

Verslag RvB i.o. 12 oktober 2015

Belastingdienst

271

02-12-16

26-10-15

verslag rvb i.o. 26 oktober 2015

Belastingdienst

272

02-12-16

02-11-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
2 november 2015

Belastingdienst

273

02-12-16

09-11-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
9 november 2015

Belastingdienst

274

02-12-16

23-11-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
23 november 2015

Belastingdienst

275

02-12-16

30-11-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
30 november 2015

Belastingdienst

276

02-12-16

16-11-15

besluitenlijst Raad van Bestuur i.o.
16 november 2015

Belastingdienst

277

02-12-16

02-11-15

verslag RvB i.o. 2 november 2015

Belastingdienst

278

02-12-16

09-11-15

verslag RvB i.o. 9 november 2015

Belastingdienst

279

02-12-16

16-11-15

verslag RvB i.o. 16 november 2015 1

Belastingdienst

280

02-12-16

23-11-15

verslag RvB i.o. 23 november 2015

Belastingdienst

281

02-12-16

30-11-15

verslag RvB i.o. 30 november 2015

Belastingdienst

282

02-12-16

07-12-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
7 december 2015

Belastingdienst

283

02-12-16

14-12-15

besluitenlijst Raad van Bestuur
14 december 2015

Belastingdienst

284

02-12-16

07-12-15

verslag RvB i o 7 december 2015

Belastingdienst

285

02-12-16

14-12-15

verslag RvB i o 14 december 2015 rev PW

Belastingdienst

286

02-12-16

14-12-15

verslag RvB i.o. 14 december 2015

Belastingdienst

287

02-12-16

04-01-16

besluitenlijst Raad van Bestuur
4 januari 2016

Belastingdienst

288

02-12-16

11-01-16

besluitenlijst Raad van Bestuur
11 januari 2016

Belastingdienst

289

02-12-16

18-01-16

besluitenlijst Raad van Bestuur
18 januari 2016

Belastingdienst

290

02-12-16

25-01-16

besluitenlijst Raad van Bestuur i o
25 januari 2016

Belastingdienst

291

02-12-16

11-01-16

RvB i o vergadering 11 januari 2016

Belastingdienst

292

02-12-16

18-01-16

verslag RvB i o 18 januari 2016

Belastingdienst

293

02-12-16

25-01-16

verslag RvB i o 25 januari 2016

Belastingdienst

294

02-12-16

04-01-16

verslag RvB i o vergadering
4 januari 2016

Belastingdienst

295

02-12-16

02-12-16

20161202 Email iz programma
werkbezoek belastingkantoor Breda

Belastingdienst

296

02-12-16

20161202-Bijlage aanbiedingsmemo
BorstlapenJoustraV0512

Belastingdienst

159

160

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

297

02-12-16

05-12-16

20161202-Bijlage Dienstbezoek
Commissie Onderzoek Belastingdienst
5 december Breda

Belastingdienst

298

02-12-16

20161202-Bijlage Dienstbezoek
Commissie Onderzoek Belastingdienst
Mijn documenteninfogram MKB Breda

Belastingdienst

299

02-12-16

20161202-Bijlage Instelplan versie 1.0

Belastingdienst

300

02-12-16

20161202-Bijlage Integraal-subjectgericht
en informatiegestuurd

Belastingdienst

301

02-12-16

20161202-Bijlage MKB in de kern

Belastingdienst

302

02-12-16

20161202-Bijlage Voorgenomen besluit
MKB 2014-0724 vs 1.0

Belastingdienst

303

07-12-16

20161207 Email BD - Antwoord

Belastingdienst

304

07-12-16

20161207-1 Evaluatie_totaal

Belastingdienst

305

07-12-16

20161207-2 VWNW voorlichting
presentatie

Belastingdienst

306

07-12-16

20161207 Email BD iz Sociaal Beleid Rijk

Belastingdienst

307

07-12-16

20161207-Bijlage 0 Uitwerking Sociaal
Beleid Rijk voor Belastingdienst 1.0

Belastingdienst

308

07-12-16

20161207-Bijlage 1 Aanstelling
benoeming en ontslag_versie juli 2016

Belastingdienst

309

07-12-16

20161207-Bijlage 2 Functiebeschrijving
en -waardering

Belastingdienst

310

07-12-16

20161207-Bijlage 3 Belonen en
Vergoeden_versie juli 2016

Belastingdienst

311

07-12-16

20161207-Bijlage 4 Arbeidstijden en
Verlof

Belastingdienst

312

07-12-16

20161207-Bijlage 5 Arbeidsparticipatie

Belastingdienst

313

07-12-16

20161207-Bijlage 6 Loopbaan_versie
juli 2016

Belastingdienst

314

07-12-16

20161207-Bijlage 7 Integriteit

Belastingdienst

315

07-12-16

20161207-Bijlage 8 Bedenkingen
Bezwaar en Beroep

Belastingdienst

316

07-12-16

20161207-Bijlage 9 Overleg

Belastingdienst

317

12-12-16

12-12-16

20161212 Email BD iz info vertrekregeling
intranet

Belastingdienst

318

12-12-16

01-09-16

20161212-Bijlage Verschillende varianten
en stimuleringspremie

Belastingdienst

319

12-12-16

12-12-16

20161212 Email van BD iz Signalen
continuïteit

Belastingdienst

320

12-12-16

12-12-16

20161212 Email BD iz info vertrekregeling
intranet

Belastingdienst

07-12-16

07-12-16

Nr

Datum
ontvangst

321

12-12-16

322

13-12-16

323

13-12-16

324

15-12-16

325

15-12-16

326

15-12-16

327

15-12-16

328

15-12-16

329

16-12-16

330

16-12-16

331

Datum
document

13-12-16

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

20161212-Bijlage Verschillende varianten
en stimuleringspremie

Belastingdienst

20161213 Email BD iz Uitstroomcijfers

Belastingdienst

20161213-Bijlage Kamerbriefinformatievoorziening-vertrekregelingbelastingdienst

Belastingdienst

20161215 Email BD toezending
organisatiebesluiten en OESO rapport

Belastingdienst

20161215-1 Artikel Staatscourant
Organisatie- en mandaatbesluit
DGBel 2016

Belastingdienst

26-10-16

20161215-1 Bijlage1 Organisatie- en
Mandaatbesluit DGBel 2016

Belastingdienst

26-10-16

20161215-1 Bijlage2 Organisatie- en
Mandaatbesluit DGBel 2016

Belastingdienst

20161215-2 OESO rapport Tax
Administration 2015

Belastingdienst

16-12-16

20161216 Email BD - RvB agendabundels

Belastingdienst

08-06-15

Agendabundel RvB 8-6-2015

Belastingdienst

16-12-16

15-06-15

Agendabundel RvB 15-6-2015

Belastingdienst

332

16-12-16

22-06-15

agendabundel RvB i.o. 22 juni 2015

Belastingdienst

333

16-12-16

29-06-15

Agendabundel RvB io 29 juni 2015

Belastingdienst

334

16-12-16

06-07-15

Agendabundel Raad van Bestuur i.o.
6 juli 2015

Belastingdienst

335

16-12-16

20-07-15

Agendabundel Raad van Bestuur i.o.
20-7-2015

Belastingdienst

336

16-12-16

13-07-15

Agendabundel RvB i.o. 13 juli 2015

Belastingdienst

337

16-12-16

31-08-15

Agendabundel 31 augustus 2015

Belastingdienst

338

16-12-16

17-08-15

Agendabundel RvB 17-8-2015

Belastingdienst

339

16-12-16

24-08-15

Agendabundel rvb 24 augustus 2015

Belastingdienst

340

16-12-16

15-08-15

Agendabundel RvB 100815

Belastingdienst

341

16-12-16

21-09-15

Agendabundel RvB 21 september 2015

Belastingdienst

342

16-12-16

07-09-15

Agendabundel rvb i.o. 7 september 2015

Belastingdienst

343

16-12-16

14-09-15

Agendabundel RvB i.o.
14 september 2015

Belastingdienst

344

16-12-16

28-09-15

Agendabundel RvB i.o. 28-9-2015

Belastingdienst

345

16-12-16

05-10-15

Agendabundel RvB i.o. 5 oktober 2015

Belastingdienst

346

16-12-16

12-10-15

Agendabundel RvB i.o.
12 oktober 2015 (2)

Belastingdienst

347

16-12-16

26-10-15

Agendabundel RvB i.o. 26 oktober 2015

Belastingdienst

348

16-12-16

02-11-15

Agendabundel RvB i.o. 2 november 2015

Belastingdienst

15-12-16

161

162

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

349

16-12-16

09-11-15

Agendabundel RvB i.o. 9 november 2015

Belastingdienst

350

16-12-16

16-11-15

Agendabundel RvB i.o. 16 november 2015 Belastingdienst

351

16-12-16

23-11-15

Agendabundel RvB i.o. 23 november 2015 Belastingdienst

352

16-12-16

30-11-15

Agendabundel RvB i.o. 30 november 2015 Belastingdienst

353

16-12-16

14-12-15

Agendabundel RvB 14 december 2015

Belastingdienst

354

16-12-16

07-12-15

Agendabundel RvB i.o. 7 december 2015
(2)

Belastingdienst

355

16-12-16

04-01-16

Agendabundel RvB i.o. 4 januari 2016

Belastingdienst

356

16-12-16

11-01-16

Agendabundel RvB i.o. 11 januari 2016
(2)

Belastingdienst

357

16-12-16

25-01-16

Agendabundel RvB i.o. 25 januari 2016

Belastingdienst

358

16-12-16

18-01-16

Agendabundel RvB i.o. 18 januari 2016

Belastingdienst

359

22-12-16

22-12-16

20161222 Email iz uitvoeringstoetsen en
notities IA aan stas

Belastingdienst

360

22-12-16

20161222-Bijlage 1 Uitvoeringstoetsen
PEB BPP17

Belastingdienst

361

22-12-16

20161222-Bijlage 2 Stand van Zaken
Investeringsagenda

Belastingdienst

362

22-12-16

20161222-Bijlage 3 BIJLAGE bij notitie
stand van zaken IA (2)

Belastingdienst

363

22-12-16

20161222-Bijlage 4 Stand van zaken
Investeringsagenda (4) FEZ

Belastingdienst

364

25-12-16

20161225 Email BD iz
emailcorrespondentie

Belastingdienst

365

25-12-16

20161225-Bijlage 1 Mails DGBel
vertrekregeling deel 1

Belastingdienst

366

25-12-16

20161225-Bijlage 2 mails DGBel
vertrekregeling deel 2

Belastingdienst

367

30-12-16

20161230 Email BD iz tijdlijn

Belastingdienst

368

30-12-16

20161230-Bijlage Tijdlijn stukken RvB,
Audit Committee mails Belastingdienst

Belastingdienst

369

02-01-17

02-01-17

20170102 Email iz bevestiging aantal
aanmeldingen

Belastingdienst

370

03-01-17

03-01-17

20170103 Email BD iz inrichting
uitvoeringslocaties

Belastingdienst

371

03-01-17

20170103-Bijlage 1 stcrt-2016-67612

Belastingdienst

372

03-01-17

20170103-Bijlage 2 Belastingdienst
directeuren met namen

Belastingdienst

373

03-01-17

20170103-Bijlage 3 TOM COR

Belastingdienst

374

05-01-17

20170105 Email BD antwoorden iz RvB
verslagen, organisatie en aansturing
regiokantoren

Belastingdienst

25-12-16

30-12-16

05-01-17

Nr

Datum
ontvangst

375

05-01-17

376

05-01-17

377

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

20170105-Bijlage MRB 2.0 rapportage
2016 - p.34 FTE’s

Belastingdienst

05-01-17

20170105 Email BD iz nietgeanonimiseerde versie memo van
15 januari 2016

Belastingdienst

05-01-17

15-01-16

20170105-Bijlage 20160115 Toelichting
toepassing vwnw beleid bij de
Belastingdienst

Belastingdienst

378

06-01-17

06-01-17

20170106 Email BD iz structuur
medezeggenschap

Belastingdienst

379

06-01-17

20170106-Bijlage 5 OR structuur

Belastingdienst

380

06-01-17

06-01-17

20170106 Email BD teksten management
updates

Belastingdienst

381

06-01-17

06-01-17

20170106 Email BD iz functiegroepen

Belastingdienst

382

06-01-17

20170106-Bijlage 170106-KKK-Cie. van
Onderzoek

Belastingdienst

383

29-12-1016

29-12-1016

20161229 Email iz juiste aantal meldingen Belastingdienst

384

2014

2014 Rapport Cie Elias ICT bij de overheid

Commissie Elias

385

01-04-04

20040401 Rapport Cie Schutte
Bekostiging onderwijs

Commissie Schutte

386

01-06-12

201206 Rapport Fiscaal toezicht op maat,
Cie Horizontaal toezicht Belastingdienst

Commissie Stevens

387

28-03-07

20070328 Rapport Wisselwerking beleid
en uitvoering Eerste Kamer

Eerste Kamer

388

21-11-16

21-11-16

20161121 Email FNV toezending
gevraagde informatie

FNV

389

21-11-16

07-12-15

20161121-Bijlage 1 Afspraak Sociaal
Flankerend Beleid ihkv reorg IA
7 dec. 2015

FNV

390

21-11-16

01-06-16

20161121-Bijlage 2 FNV Ledenbriefbelastingdienst juni 2016

FNV

391

21-11-16

20161121-Bijlage 3 Artikel FNV
‘Belastingdienst schendt vertrouwen’

FNV

392

21-11-16

20161121-Bijlage 4 FNV Miljarden voor
het oprapen deel 1

FNV

393

21-11-16

20161121-Bijlage 5 FNV Miljarden voor
het oprapen deel 2

FNV

394

21-11-16

17-06-16

DG BEL Brief met voorstel aan GOBD
17 juni 2016

FNV

395

23-11-16

23-11-16

20161123 Email FNV toezending
gevraagde informatie

FNV

396

23-11-16

14-01-16

20161123-Bijlage 1 20160114 PUB
hoofdstuk 1 7b (vastgesteld in GOBD
14-1)

FNV

163

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

397

23-11-16

01-12-15

20161123-Bijlage 2 Verslag technisch
Gobd 1-12 adhv SCO vragen 30-11 concept1

FNV

398

06-12-16

06-12-16

20161206 Email FNV toezending
gevraagde informatie

FNV

399

06-12-16

09-02-16

20161206-Bijlage 1 Evaluatie
VWNW-informatiebijeenkomsten

FNV

400

06-12-16

20161206-Bijlage 2 VWNW
voorlichting presentatie

FNV

401

07-01-17

07-01-17

2017107 Email met bijlage Structuur en
governance BD nader beschouwd

Galan Groep

01-04-16

201604 Rapport IRF IBO Belastingdienst

Ministerie Financiën

402

164

403

21-10-16

21-10-16

20161021 MinFin Email toezending
opgevraagde rapporten

Ministerie Financiën

404

21-10-16

31-05-16

20161021-Bijlage 1 Rapport ADR iz
programmadocumentatie IA 20160531
def versie

Ministerie Financiën

405

21-10-16

01-05-15

20161021-Bijlage 2 Eindrapport
Bekostigingssystematiek BD definitief

Ministerie Financiën

406

21-10-16

01-05-15

20161021-Bijlage 3 Rapport ABD
Management Info BD - A. de Jong
mei 2015

Ministerie Financiën

407

21-10-16

01-09-16

20161021-Bijlage 4 Brief aan ADR iz
programmadocumentatie IA

Ministerie Financiën

408

21-10-16

11-07-16

20161021-Bijlage 5 Rapport ABD
Eigenaarsrol SG tov BD - R. Kuipers
juli 2016

Ministerie Financiën

409

26-10-16

Directoraat Generaal Belastingdienst
organogram en beschrijving

Ministerie Financiën

410

26-10-16

Directoraat Generaal voor Fiscale Zaken
organogram en beschrijving

Ministerie Financiën

411

26-10-16

Ministerie van Financiën organogram en
beschrijving

Ministerie Financiën

412

26-10-16

Ministerie van Financiën organogram

Ministerie Financiën

413

26-10-16

Overzicht top Belastingdienst

Ministerie Financiën

414

28-10-16

20161028 MinFin Email toezending
informatie betrokken en casuïstiek

Ministerie Financiën

415

28-10-16

20161028-Bijlage 1 Organogram
Belastindienst

Ministerie Financiën

416

28-10-16

20161028-Bijlage 2 Namenlijst BD

Ministerie Financiën

417

28-10-16

20161028-Bijlage 3 Email toezegging tk
onderzoek bd

Ministerie Financiën

418

28-10-16

20161028-Bijlage 4 Medewerkers
buiten BD

Ministerie Financiën

28-10-16

Nr

Datum
ontvangst

419

28-10-16

420

16-11-16

421

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

20161028-Bijlage 5 Overzicht
casusposities

Ministerie Financiën

08-01-15

20150108 Correspondentie iz budgettaire
problematiek bij BD

Ministerie Financiën

16-11-16

03-03-15

Memo Uitstroom bevorderen bij de
Belastingdienst

Ministerie Financiën

422

16-11-16

23-03-15

Notitie Investeringsagenda aan minister
en staatssecretaris

Ministerie Financiën

423

16-11-16

31-03-15

Emailreactie op notitie
investeringsagenda

Ministerie Financiën

424

16-11-16

08-12-15

Emailreactie op Extra uitgave
management update (33): DG en
vakbonden akkoord

Ministerie Financiën

425

16-11-16

Memo Invulling VWNW-beleid
bij Belastingdienst en financiële
impactanalyse

Ministerie Financiën

426

21-11-16

21-11-16

20161121 Email MinFin antwoorden iz
Mandaatregelingen

Ministerie Financiën

427

21-11-16

22-11-16

20161121-Bijlage 1. stcrt-2016-62231
Wijzigingsregeling Organisatie- en
mandaatbesluit MinFin

Ministerie Financiën

428

21-11-16

01-10-16

20161121-Bijlage 2. Organisatie en
mandaatbesluit DGBEL okt 2016

Ministerie Financiën

429

22-11-16

22-11-16

20161122 Email MinFin iz nietgeanonimiseerde documenten bij
feitenrelaas

Ministerie Financiën

430

22-11-16

22-11-16

20161122 Email MinFin antwoorden iz
ADR

Ministerie Financiën

431

23-11-16

23-11-16

20161123 Email MinFin antwoorden iz
FTE’s

Ministerie Financiën

432

23-11-16

01-09-16

20161123-Bijlage MRB 2 0 rapportage
2016 september 2016

Ministerie Financiën

433

24-11-16

24-11-16

20161124 Email MF iz Institutionele
relatie

Ministerie Financiën

434

24-11-16

11-07-16

20161124-Bijlage Rapport ABD
eigenaarsrol SG tov BD - R. Kuipers
20160711

Ministerie Financiën

435

29-11-16

29-11-16

20161129 Email Min Fin iz financiële
instrumenten

Ministerie Financiën

436

29-11-16

24-11-16

20161129-Bijlage Notitie DG
Rijksbegroting - financiële instrumenten
om casus te voorkomen

Ministerie Financiën

437

05-12-16

05-12-16

20161205 Email MinFin antwoorden iz
ABD rapport FEZ

Ministerie Financiën

438

05-12-16

14-12-15

20161205-Bijlage 1. Eindrapportage
FEZ-MvF deel 1 (ABD R. Kuipers)

Ministerie Financiën

165

166

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

439

05-12-16

24-03-16

20161205-Bijlage 2. Nadere analyse rond
FEZ - MvF deel 2 (ABD, R. Kuipers)

Ministerie Financiën

440

12-12-16

23-11-16

Organisatie-en-mandaatbesluitministerie-van-financien 2016

Ministerie Financiën

441

20-12-16

20-12-16

20161220 Email MinFin iz toezending
stukken aan SG

Ministerie Financiën

442

20-12-16

26-11-15

20161220-Bijlage Belastingdienst
26 nov 2015

Ministerie Financiën

443

20-12-16

11-12-15

20161220-Bijlage Bijpraatsessie
Investeringsagenda 11 dec 2015

Ministerie Financiën

444

20-12-16

11-12-15

20161220-Bijlage bonden en GOBD
11 nov 2015

Ministerie Financiën

445

20-12-16

31-01-16

20161220-Bijlage Commentaar stukken
Belastingdienst 31 jan 2016

Ministerie Financiën

446

20-12-16

25-08-15

20161220-Bijlage concept-verslag GO-F
25 aug 2015

Ministerie Financiën

447

20-12-16

10-11-15

20161220-Bijlage Email iz Agenda PO
SG - RvB BD 10 november

Ministerie Financiën

448

20-12-16

10-11-15

20161220-Bijlage Agenda PO SG-RvB BD
10 nov

Ministerie Financiën

449

20-12-16

10-11-15

20161220-Bijlage Vierde beknopte
Ministerie Financiën
voortgangsdashboard Investeringsagenda

450

20-12-16

10-11-15

20161220-Bijlage Dashboard stas ppt

Ministerie Financiën

451

20-12-16

10-11-15

20161220-Bijlage Kubus SG ppt

Ministerie Financiën

452

20-12-16

26-11-15

20161220-Bijlage FW DGBel 26 nov 2015

Ministerie Financiën

453

20-12-16

23-11-15

20161220-Bijlage FW Extra uitgave
Management update (33) DG en
vakbonden bereiken akkoord over
personele gevolgen Investeringsagenda
8 dec 2015

Ministerie Financiën

454

20-12-16

10-09-15

20161220-Bijlage FW Governance relatie
met Belastingdienst 10 sep 2015

Ministerie Financiën

455

20-12-16

27-08-15

20161220-Bijlage Memo SG
managementinformatie BD versie
27-08-2015

Ministerie Financiën

456

20-12-16

27-08-15

20161220-Bijlage Dummy overzicht
inofrmatiebehoefte 27-08-2015

Ministerie Financiën

457

20-12-16

18-08-15

20161220-Bijlage Notitie FEZ 2015-527
Eigenaarschap Belastingdienst

Ministerie Financiën

458

20-12-16

21-09-15

20161220-Bijlage FW Overleg met SG
over IA 21 sep 2015

Ministerie Financiën

459

20-12-16

460

20-12-16

20161220-Bijlage Derde beknopt
Ministerie Financiën
voortgangsdashboard Investeringsagenda
14-09-15

20161220-Bijlage SG 220915 Target
Operating Model, reference material

Ministerie Financiën

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

461

20-12-16

13-10-15

20161220-Bijlage Fwd
actorenbeschrijving investeringsagenda
Belastingdienst 13 okt 2015

Ministerie Financiën

462

20-12-16

03-12-15

20161220-Bijlage gedwongen ontslagen
3 dec 2015

Ministerie Financiën

463

20-12-16

08-10-15

20161220-Bijlage gesprek bonden
8 okt 2015

Ministerie Financiën

464

20-12-16

31-01-16

20161220-Bijlage Jaarplan
Belastingdienst en IC afgelopen vrijdag
31-1-2016

Ministerie Financiën

465

20-12-16

16-11-15

20161220-Bijlage Notitie ‘ Rijksbrede
uitvoering’ van BD 16 nov 2015

Ministerie Financiën

466

20-12-16

01-06-15

20161220-Bijlage Opletpunten
Investeringsagenda BD AdJong
1 jun 2015

Ministerie Financiën

467

20-12-16

31-08-15

20161220-Bijlage Overleg SG-RvB BD
31 aug 2015

Ministerie Financiën

468

20-12-16

469

20-12-16

30-08-15

20161220-Bijlage Update roadmap SG
20150830

Ministerie Financiën

470

20-12-16

05-06-15

20161220-Bijlage p.o. vanmiddag
5 jun 2015

Ministerie Financiën

471

20-12-16

06-12-15

20161220-Bijlage Re PDF Scan voorstel
bonden

Ministerie Financiën

472

20-12-16

04-11-15

20161220-Bijlage RE Reorganisatie DG
bel 4 nov 2015

Ministerie Financiën

473

20-12-16

19-05-15

20161220-Bijlage RE Spoed verzoek
belastingdienst 19 mei 2015

Ministerie Financiën

474

20-12-16

31-01-16

20161220-Bijlage Stand van zaken
31 jan 2016

Ministerie Financiën

475

20-12-16

15-11-15

20161220-Bijlage Verslag IC 15 nov 2015

Ministerie Financiën

476

20-12-16

20-12-16

20161220 Email MinFin iz toezending
stukken aan Staatssecretaris

Ministerie Financiën

477

20-12-16

06-12-15

20161220-Bijlage Re PDF Scan voorstel
bonden

Ministerie Financiën

478

20-21-16

26-11-15

20161220-Bijlage FW DGBel 26 nov 2015
- brief aan GOBD met voorstel toepassing
VWNW-beleid

Ministerie Financiën

479

13-01-17

01-05-00

20170113 Handleiding Government
Governance 1 mei 2000

Ministerie Financiën

480

02-12-16

2016

Brief betreft verzoek Tweede Kamer iz
interne waarschuwingen

Ministerie Financiën

481

16-11-06

02-11-16

20161102 Verslag AO Vaste Cie Financiën
iz Investeringsagenda BD kst-31066-317

Tweede Kamer

20161220-Bijlage Tweede beknopt
Ministerie Financiën
voortgangsdashboard Investeringsagenda

167

168

Nr

Datum
ontvangst

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

482

11-10-16

11-10-16

20161011 Aanbiedingsbrief feitenrelaas
vertrekregeling belastingdienst

Tweede Kamer

483

11-10-16

20161011 Bijlage 1 feitenrelaas-bijvertrekregeling-belastingdienst

Tweede Kamer

484

11-10-16

20161011 Feitenrelaas document 01-10

Tweede Kamer

485

11-10-16

20161011 feitenrelaas document 11

Tweede Kamer

486

11-10-16

20161011 feitenrelaas document 12-20

Tweede Kamer

487

11-10-16

20161011 feitenrelaas document 21-30

Tweede Kamer

488

11-10-16

20161011 feitenrelaas document 31-40

Tweede Kamer

489

11-10-16

20161011 feitenrelaas document 41-55

Tweede Kamer

490

11-10-16

20161011 feitenrelaas 00 inhoudsopgave bij openbare stukken in
het feitenrelaas

Tweede Kamer

491

11-10-16

20161011 feitenrelaas 01 - Kamerbrief
Investeringsagenda mei 2015
kst-31066-236

Tweede Kamer

492

11-10-16

20161011 feitenrelaas 02 Miljoenennota 2016 met bijlagen

Tweede Kamer

493

11-10-16

20161011 feitenrelaas 03 Rijksbegroting 2016

Tweede Kamer

494

11-10-16

12-10-15

20161011 feitenrelaas 04 - Besluit
instelling van de Investment Committee
Belastingdienst - Staatscourant 20151012

Tweede Kamer

495

11-10-16

14-03-16

20161011 feitenrelaas 05 - Aanbieding
17e halfjaarsrapportage belastingdienst
20160314

Tweede Kamer

496

11-10-16

20161011 feitenrelaas 05a 17e halfjaarsrapportage

Tweede Kamer

497

11-10-16

20161011 feitenrelaas 06 - Lijst van
vragen en antwoorden bij de
17e halfjaarsrapportage

Tweede Kamer

498

11-10-16

20161011 feitenrelaas 07 Voorjaarsnota 2016

Tweede Kamer

499

11-10-16

20161011 feitenrelaas 08 - Wijziging
van de begroting van het Miisterie van
Financien voor het jaar 2016

Tweede Kamer

500

11-10-16

20161011 feitenrelaas 09 - Verslag van
het Algemeen overleg Belastingdienst
van 1 juni 2016

Tweede Kamer

501

11-10-16

20161011 feitenrelaas 10 Beantwoording van de vragen van het lid
Omtzigt over leegloop Belastingdienst

Tweede Kamer

502

11-10-16

20161011 feitenrelaas 11 Kamervragen 4 okt 2016 kst-31066-301

Tweede Kamer

01-06-16

04-10-16

Nr

Datum
ontvangst

503

11-10-16

504

11-10-16

505

11-10-16

506

11-10-16

507

17-10-16

508

02-11-16

509

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

20161011 feitenrelaas 12 - Brief met
toelichting op de budgettairer posten
rond de IA

Tweede Kamer

13-11-15

20161011 feitenrelaas 13 - Brief met
toezending IC verslag van 13 november
2015

Tweede Kamer

13-11-15

20161011 feitenrelaas 13a - IC verslag
van 13 november 2015

Tweede Kamer

20161011 Bijlage 2 vertrekregeling
belastingdienst en arar

Tweede Kamer

14-10-16

20161014 Brief Wiebes aan Rekenkamer
14 okt 2016

Tweede Kamer

27-10-16

20161102 00 Herziene_convocatie_
voortzetting_AO_Investeringsagenda_
Belastingdienst

Tweede Kamer

02-11-16

01 Antwoorden_op_aanvullende_
vragen_over_de_leegloop_bij_de_
Belastingdienst

Tweede Kamer

510

02-11-16

02 Reactie op verzoek Omtzigt iz
vertrekregeling en IC

Tweede Kamer

511

02-11-16

02-Bijlage Verslag_Investment_
Committee

Tweede Kamer

512

02-11-16

03 Beantwoording vraag Omtzigt iz
Investeringsagenda

Tweede Kamer

513

02-11-16

03-Bijlage Aansluiting kosten
Investerings­agenda begrotingen 2016
en 2017

Tweede Kamer

514

02-11-16

04-1 Investeringsagenda aanpak
IT-legacy

Tweede Kamer

515

02-11-16

04-1-BijlageA Projectbeheersing_
Investeringsagenda

Tweede Kamer

516

02-11-16

04-1-BijlageB Modernisering_
IV-landschap_Belastingdienst

Tweede Kamer

517

02-11-16

04-1-BijlageC Investeringsagenda
Opzet voortgangsrapportage aan
Tweede Kamer

Tweede Kamer

518

02-11-16

04-2 Verslag AO 13 oktober 2016 over
investeringsagenda Belastingdienst

Tweede Kamer

519

02-11-16

05 Feitenrelaas_vertrekregeling_
Belastingdienst

Tweede Kamer

520

02-11-16

05 Inhoudsopgave_bij_openbare_
stukken_in_het_feitenrelaas

Tweede Kamer

521

02-11-16

05-Bijlage1 FEITENRELAAS_REGELING_
BELASTINGDIENST_

Tweede Kamer

522

02-11-16

05-Bijlage1a Feitenrelaas_
documenten_1_t-m_10

Tweede Kamer

13-10-16

169

170

Nr

Datum
ontvangst

523
524

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

02-11-16

05-Bijlage1b Feitenrelaas_document_11

Tweede Kamer

02-11-16

05-Bijlage1c Feitenrelaas_
documenten_12_t-m_20

Tweede Kamer

525

02-11-16

05-Bijlage1d Feitenrelaas_
documenten_21_t-m_30

Tweede Kamer

526

02-11-16

05-Bijlage1e Feitenrelaas_
documenten_31_t-m_40

Tweede Kamer

527

02-11-16

05-Bijlage1f Feitenrelaas_
documenten_41_t-m_55

Tweede Kamer

528

02-11-16

05-Bijlage2 Regeling_Belastingdienst_
en_ARAR

Tweede Kamer

529

02-11-16

06-1 Openstaande vragen
Investeringsagenda 18e
halfjaarsrapportage Belastingdienst

Tweede Kamer

530

02-11-16

06-2 Toezeggingen AO
Investeringsagenda van 13 oktober 2016

Tweede Kamer

531

02-11-16

06-2-Bijlage Brief aan Algemene
Rekenkamer iz Investeringsagenda

Tweede Kamer

532

02-11-16

07 Toezeggingen AO Belastingdienst 13
oktober 2016

Tweede Kamer

533

02-11-16

07-Bijlage0 Overzicht_van_bijlagen

Tweede Kamer

534

02-11-16

07-Bijlage1 RVU_afspraken_tussen_
Belastingdienst_en_inspecteur

Tweede Kamer

535

02-11-16

07-Bijlage2a Bijlage_ADR-onderzoeken

Tweede Kamer

536

02-11-16

07-Bijlage2b ADR_opdrachtbevestiging_
onderzoeken_Investeringsagenda_
Belastingdienst

Tweede Kamer

537

02-11-16

07-Bijlage2b Oliver_Wyman_–_
Observations_on_state_of_the_IA_
program

Tweede Kamer

538

02-11-16

07-Bijlage2c ADR presentatie tussentijdse
bevindingen governance en planvorming

Tweede Kamer

539

02-11-16

07-Bijlage2d ADR_rapport_onderzoek_
borgingsmaatregelen_D_A

Tweede Kamer

540

02-11-16

07-Bijlage2e ADR rapport
onderzoek risico’s bij opzet AO-IC
stimuleringspremie

Tweede Kamer

541

02-11-16

07-Bijlage2f ADR rapport
procesbeoordeling verwerving
adviesdiensten Investeringsagenda

Tweede Kamer

542

02-11-16

07-Bijlage2g ADR_reactie_op_
programma_‘regie_modernisering_IVlandschap’

Tweede Kamer

543

02-11-16

07-Bijlage2h ADR_reactie_op_TOM

Tweede Kamer

13-10-16

13-10-16

Nr

Datum
ontvangst

544

Datum
document

Titel/onderwerp

Afzender/herkomst
Organisatie

02-11-16

07-Bijlage2i ADR_rapport_rationalisatie_
match_baseline_met_financiering

Tweede Kamer

545

02-11-16

07-Bijlage2j ADR rapport van bevindingen Tweede Kamer
overdracht programmadocumentatie
Investeringsagenda

546

02-11-16

07-Bijlage2k ADR_rapport_
uitvoeringstoets_nieuwe_stijl,_een_
veelbelovende_start!

Tweede Kamer

547

02-11-16

07-Bijlage3 Visie_deurwaarderij_2020

Tweede Kamer

548

02-11-16

19-05-16

07-Bijlage4a Verslag_GOBD_19_
mei_2016

Tweede Kamer

549

02-11-16

06-06-16

07-Bijlage4b Verslag_GOBD_6_
juni_2016

Tweede Kamer

550

02-11-16

15-06-16

07-Bijlage4c Verslag_GOBD_13_en_15_
juni_2016

Tweede Kamer

551

02-11-16

28-06-16

07-Bijlage4d Verslag_GOBD_28_
juni_2016

Tweede Kamer

552

03-11-16

29-10-15

20151029 Brief Wiebes aan TK iz
Uitvoeringstoets okt 2015 kst-34302-18

Tweede Kamer

553

03-11-16

20151029-Bijlage Uitvoeringstoets Quick Scans Amendementen 2016

Tweede Kamer

554

03-11-16

20151029-Bijlage Uitvoeringstoets Quick Scans Amendementen 2017

Tweede Kamer

555

03-11-16

13-10-16

20161013 Verslag AO Vaste Cie Financiën
iz Investeringsagenda BD kst-787714

Tweede Kamer

556

09-11-16

04-10-16

20161004 Brief Wiebes aan TK over
uitstroom medewerkers BD kst-31066301

Tweede Kamer

557

14-12-16

13-12-16

20161213 Brief Wiebes aan TK iz
informatievoorziening vertrekregeling BD

Tweede Kamer

558

08-09-16

20160908 Boekbespreking Stevens
‘Geloofwaardig belastingheffen’

559

2009

2009 Pfeil, T. Op gelijke voet. De
geschiedenis van de Belastingdienst

Kluwer

171

172

Bijlage G – Over de commissie

drs. H. (Hans) Borstlap (1946)
De heer Borstlap studeerde politieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit
in Amsterdam. Hij was medewerker van het wetenschappelijk bureau
van de Anti-Revolutionaire Partij en raadadviseur op het ministerie van
Algemene Zaken. Van 1989 tot 2000 was hij directeur-generaal algemene
beleidsaangelegenheden op het ministerie van Sociale Zaken en Werk­
gelegenheid. Van 2000 tot 1 september 2002 was hij directeur-generaal
strategie en arbeidsmarkt van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen. Van september 2002 tot zijn pensionering op 1 augustus
2016 was de heer Borstlap lid van de Raad van State. In 2014 was de heer
Borstlap voorzitter van de onderzoekscommissie naar het intern functioneren
van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).
mr. T.H.J. (Tjibbe) Joustra (1951)
De heer Joustra studeerde rechtsgeleerdheid aan de Rijksuniversiteit
Groningen. Hij begon zijn loopbaan bij de juridische afdeling van het
ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Sinds 1983
was hij plv. secretaris-generaal en vanaf 1987 secretaris-generaal van het
ministerie van LNV. Deze functie heeft hij tot eind 2001 vervuld. Vervolgens
werd hij voorzitter van de Raad van Bestuur van het UWV tot april 2004.
Vijf jaar lang was hij Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding. Van
1 januari 2009 tot en met 31 januari 2011 was hij voorzitter van de Vereniging
Particu­liere Beveiligingsorganisaties en recherchebureaus en voorzitter van
het Productschap Tuinbouw. Per 1 februari 2011 is de heer Joustra voorzitter
van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.
Onderzoeksteam
De commissie werd ondersteund door een onderzoeksteam onder leiding van
mr. C.A.J.F. (Carol) Verheij. Zij is secretaris-directeur van de Onderzoeksraad
voor Veiligheid.

173

Het onderzoeksteam bestond uit:
•• mr. M.L.D.J. (Marloes) van Heijst, jurist bij de directie Bestuursrechtspraak
van de Raad van State.
•• mr. drs. D.C. (Dirk) Ipenburg, senior-secretaris bij de Onderzoeksraad
voor Veiligheid.
•• drs. C.P.L. (Rieneke) van Zutphen, zelfstandig onderzoeker publieke
sector.
De commissieleden werden secretarieel ondersteund door:
•• M.M.A. (Marijke) Zaat.
De onderzoeksondersteuning werd verzorgd door:
•• R. (Renske) Lagendijk.

174