Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 009

Innovatiebeleid

Nr. 72

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juni 2019
Bijgaand bied ik u het onderzoek «Publieke investeringen in sleuteltechnologieën» aan1, dat in 2019 op mijn verzoek is uitgevoerd door onderzoeksbureau Technopolis. Het rapport gaat in op de omvang van (vooraf)
geoormerkte investeringen in sleuteltechnologieën2 in Nederland en
landen die voorop lopen op het gebied van onderzoek en technologie,
zoals de Verenigde Staten, Duitsland en Japan. Tevens is gekeken naar
investeringen door de Europese Commissie. Ik heb dit onderzoek laten
uitvoeren om meer inzicht te krijgen in de relatieve positie die Nederland
inneemt, waar het gaat om dergelijke investeringen.
Uit het onderzoek blijkt dat (geoormerkte) investeringen in ontwikkeling
van sleuteltechnologieën in internationaal en Europees verband
toenemen. Daarbij moet worden benadrukt dat het onderzoek zich
uitsluitend richt op geoormerkte middelen voor sleuteltechnologieën. Die
keuze is gemaakt omdat geoormerkte middelen zich veel gemakkelijker in
beeld laten brengen dan niet-geoormerkte middelen.
Het onderzoek laat zien dat Nederland, ten opzichte van de andere
onderzochte landen, relatief beperkt investeert met geoormerkte middelen
in sleuteltechnologieën. Een verklaring daarvoor ligt (zo wordt onderschreven door de onderzoekers) mede in de relatief grote nadruk in
Nederland op bottom-up instrumenten (generiek instrumentarium),
waaronder de WBSO en de PPS-toeslag. De investeringen in sleuteltechnologieën vanuit deze instrumenten zijn geen onderdeel van dit
onderzoek, met name vanwege de zeer beperkte beschikbaarheid van
vergelijkbare cijfers voor andere landen.

1
2

kst-33009-72
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
In het onderzoek is gerefereerd naar sleuteltechnologieën zoals gedefinieerd door o.a. Elsevier
Research, NWO en TNO en de WO-HLG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 009, nr. 72

1

Op nationaal niveau hebben we wel een beeld van de middelen die via
ons generieke instrumentarium worden ingezet op sleuteltechnologieën.
Zo laat een recent onderzoek door RVO.nl zien dat bijna de helft van de
projecten die met PPS-toeslag zijn ondersteund zich richt op de ontwikkeling van sleuteltechnologieën.3 Ook via de programmering van de
TO2»s en via de inzet van NWO op het topsectorenbeleid wordt fors
ingezet op sleuteltechnologieën. Via het missiegedreven innovatiebeleid
investeert de nationale overheid daarmee bij elkaar dus jaarlijks enkele
honderden miljoenen in sleuteltechnologieën. Dit beeld onderstreept dat
de internationale vergelijkbaarheid van de totale inzet op sleuteltechnologieën (via up-front, ofwel specifiek beleid enerzijds en via bottom-up,
ofwel generiek beleid anderzijds) lastig is. Per saldo leidt het Nederlandse
stelsel er wel toe dat Nederland over een goede positie beschikt op het
gebied van sleuteltechnologieën, bijvoorbeeld op kwantumtechnologie en
fotonica, zo blijkt uit een eerdere analyse.4
Het onderzoek markeert, gelet op de investeringen in andere landen, het
belang van investeringen in sleuteltechnologieën. Ik onderschrijf dit
belang. Niet voor niets maken sleuteltechnologieën een belangrijk
onderdeel uit van het missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid.
Daarbij heeft het kabinet in de voorjaarsnota van 2019 (Kamerstuk 35 210,
nr. 1) besloten om structureel extra budget voor meerjarige innovatieprogramma’s voor sleuteltechnologieën vrij te maken.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

3

https://www.bedrijvenbeleidinbeeld.nl/bedrijvenbeleid/missiegedreven-topsectoren-eninnovatiebeleid/hoe-staat-nl-ervoor/sleuteltechnologieen
4
Elsevier Research Intelligence (2018), Quantitative analysis of Dutch research and innovation in
Key Technologies; https://www.government.nl/documents/reports/2018/06/01/quantitativeanalysis-of-dutchresearchand-innovation-in-key-technologies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 009, nr. 72

2