Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

226
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de dreigende vernietiging van de collectie van het
Tropeninstituut (ingezonden 3 oktober 2013).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 14 oktober 2013).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «We gooien de geschiedenis weg», waarin
staat dat de collectie van de bibliotheek van het Tropeninstituut voor het
overgrote deel vernietigd dreigt te worden?1
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van het artikel.
Vraag 2
Hoe verhoudt dit bericht zich tot uw belofte op 19 juni jl. dat de collectie van
het museum, inclusief de bibliotheek, door het Rijk wordt overgenomen en
toegankelijk blijft voor het publiek? Op welke wijze gaat u deze belofte
waarmaken?2
Antwoord 2
Zoals ik in het AO heb aangegeven, betreft mijn betrokkenheid bij dit dossier
primair het beschermen van het culturele erfgoed en het toegankelijk houden
van dat erfgoed voor het publiek. Voor de bibliotheek betreft dit het pre-1950
deel, dat wordt beschouwd als het erfgoeddeel. Dit deel voldoet aan de
vereisten van bijzondere cultuurhistorische waarde, kwaliteit, uniciteit en/of
onvervangbaarheid. Dit is in lijn met het advies dat de commissie «ontheemde collecties» onder leiding van de Koninklijke Bibliotheek op verzoek
van het Koninklijk instituut voor de Tropen (KIT) over de bibliotheekcollectie
heeft uitgebracht. Deze commissie is van mening dat de Rijksoverheid voor
de pre-1950 collectie een publieke zorgplicht heeft. Dit onderschrijf ik en daar
handel ik naar. De collectie komt in beheer bij de Universiteit Leiden.

1
2

ah-tk-20132014-226
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

De Volkskrant, 2 oktober 2013
Verslag van een algemeen overleg van 19 juni 2013, Kamerstuk 32 820 nr. 91

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat de vernietiging van deze unieke en omvangrijke
collectie een onherstelbaar verlies aan kennis inhoudt? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, wat gaat u ondernemen om de collectie te redden?
Antwoord 3
Voor het deel van de bibliotheek met bijzondere cultuurhistorische waarde,
verwijs ik naar het antwoord op vraag 2; dat deel blijft behouden en bijeen.
Voor de post-1950 collectie lijkt vooralsnog onvoldoende belangstelling te
bestaan voor het compleet in stand houden van een bibliotheekfunctie met
een landelijke en internationale taak voor het verzamelen, ontsluiten en
beschikbaar stellen van literatuur uit en over ontwikkelingslanden en
-onderwerpen. Dat laat onverlet dat het KIT als eigenaar zijn verantwoordelijkheid neemt en nog volop in gesprek is met alle serieuze overname kandidaten om (delen van) de post-1950 collectie duurzaam te behouden voor het
Nederlandse publiek.
Zo wordt het medische deel van deze collectie ondergebracht in Urk bij het
Kennis- en Documentatiecentrum voor Medische Geschiedenis. Vierduizend
boeken die betrekking hebben op vrede en veiligheid gaan naar het Vredespaleis in Den Haag.
Vraag 4
Klopt het dat de collectie met 70.000 euro per jaar kan worden opgeslagen, in
afwachting van een duurzame oplossing waarbij de collectie voor het publiek
toegankelijk wordt gemaakt?
Antwoord 4
Dit bedrag is mij niet bekend. Tijdelijke opslag is echter geen oplossing. De
waarde van een collectie zit juist in de toepassing van de verzamelde kennis.
Bij opslag is binnen de kortste tijd bij niemand meer bekend wat er in
containers vol boeken zit. Bovendien is vanuit conserveringsoogpunt het
simpelweg opslaan van de collectie niet afdoende. Een collectie heeft
onderhoud nodig en moet levend gehouden worden om toegankelijk te
kunnen zijn voor publiek.
Vraag 5
Deelt u de mening dat, gezien het belang van de collectie voor het nationaal
erfgoed en de archieffunctie van de bibliotheek, de verantwoordelijkheid bij u
ligt en niet bij de minister van Buitenlandse Zaken?
Antwoord 5
In nauwe samenwerking met de minister van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking heb ik een constructieve oplossing gevonden
voor de erfgoedcollecties van het Koninklijk instituut voor de Tropen. Ik heb
mijn verantwoordelijkheid genomen waar de collecties voldoen aan de
vereisten van bijzondere cultuurhistorische waarde, kwaliteit, uniciteit en/of
onvervangbaarheid.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de toegang tot de collectie in stand gehouden moet
worden en dat overname van een deel van de collectie door een investeringsmaatschappij niet gewenst is?
Antwoord 6
Die mening deel ik niet. Zie ook het antwoord op vraag 3.
Vraag 7
Bent u bereid deze vragen – gezien de nijpende situatie en grote tijdsdruk –
zo spoedig mogelijk te beantwoorden (uiterlijk binnen twee weken)?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2