Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

247
Vragen van de leden Bromet, Van der Lee en Ellemeet (allen GroenLinks)
aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie en de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid over de voortgang van evacuaties uit Afghanistan
(ingezonden 20 september 2021).
Antwoord van Minister Knapen (Buitenlandse Zaken), mede namens Minister
Kamp (Defensie) en Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 11 oktober 2021).
Vraag 1
Welke mogelijkheid hebben mensen die onder de motie-Belhaj c.s. (Kamerstuk 27 925, nr. 788) vallen om contact op te nemen met de Nederlandse
overheid, nu u heeft besloten om per 17 september het hiervoor ingerichte
mailadres te sluiten?
Antwoord 1
Het kabinet blijft zich actief inspannen om ook de komende periode mensen
die daarvoor in aanmerking komen uit Afghanistan of via de buurlanden naar
Nederland over te brengen. Daarbij gaat het in eerste instantie om Nederlanders, personen die als tolk of in een andere functie hoog profiel werkzaamheden voor Nederland in een internationale militaire of politiemissie hebben
uitgevoerd, en personen die al opgeroepen waren voor vertrek, maar niet
meer tijdig konden uitreizen voordat het vliegveld van Kaboel sloot. Met
personen uit deze groepen wordt frequent contact onderhouden indien hun
contactgegevens bekend zijn.
Het kabinet wil daarnaast een speciale voorziening treffen voor twee
bijzondere groepen om overkomst naar Nederland te faciliteren. Het gaat
hierbij om medewerkers (en hun kerngezinnen) van een ten laste van de
BZ/BHOS-begroting gefinancierd project op het gebied van sociale vooruitgang, vrede en veiligheid of duurzame ontwikkeling. Voor Defensie en JenV
gaat het daarnaast om personen (en hun kerngezin) die in de afgelopen
twintig jaar hebben gewerkt voor Defensie of EUPOL in Afghanistan in een
voor het publiek zichtbare functie. De criteria en werkwijze voor deze groepen
vindt u in de brief die de Kamer op 11 oktober toegekomen is.
Nu de acute evacuatiefase voorbij is, is het e-mailadres kabul@minbuza.nl
gesloten. Alle personen die een bericht hebben gestuurd naar
kabul@minbuza.nl zullen hierover per e-mail worden geïnformeerd. De
gestuurde berichten zijn opgenomen in een database. Conform de motieBelhaj c.s. worden de doelgroepen als beschreven in de motie aangemerkt

ah-tk-20212022-247
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

als risicogroep binnen het Nederlands asielbeleid. Momenteel wordt de
Vreemdelingencirculaire hierop aangepast. Bij een eventuele asielaanvraag in
Nederland kan de IND op verzoek en met toestemming van de aanvrager
toegang krijgen tot relevante informatie in die database.
Vraag 2
Welke inspanningen verricht u de komende dagen en weken om alsnog
mensen uit Afghanistan te evacueren?
Antwoord 2
Het kabinet blijft zich – zoals aangegeven in het antwoord op vraag 1 – actief
inspannen om ook de komende periode mensen die daarvoor in aanmerking
komen uit Afghanistan of via de buurlanden naar Nederland over te brengen.
Het kabinet onderzoekt alle mogelijke opties om veilige uitreis van deze
mensen onder de huidige complexe omstandigheden mogelijk te maken.
Anders dan tijdens de evacuatiefase gaat dat in kleine groepjes en wanneer
de gelegenheid zich voordoet, zoals via Doha met Nederlandse paspoorthouders uit Kaboel en vanuit andere plekken zoals Islamabad als mensen daar de
ambassade benaderen voor hulp. Nederland staat hiervoor in nauw contact
met landen in de regio. Ook wordt nauw samengewerkt met Europese en
andere landen die zich eveneens sterk maken voor safe passage van hun
burgers en ingezetenen en van Afghanen die voor hen hebben gewerkt en
voor dezelfde uitdagingen staan als Nederland.
Vraag 3
Wat verwacht u dat de VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) met aan deze organisaties doorgestuurde mails van Afghanen in nood precies kunnen doen?
Antwoord 3
Er zijn geen mails doorgestuurd naar deze organisaties. Wel heeft het kabinet,
zoals in de Kamerbrief van 11 oktober 2021 uiteengezet de afgelopen weken
meerdere gesprekken gevoerd met UNHCR en IOM om te bezien op welke
wijze zij Nederland kunnen bijstaan bij het in veiligheid brengen van de
mensen voor wie is vastgesteld dat zij in aanmerking komen voor overkomst
naar Nederland. Voor nadere informatie hierover verwijst het kabinet u naar
de brief die de Kamer op 11 oktober toegekomen is.
Vraag 4
Is er aanleiding om te denken dat de Taliban in de nabije toekomst Afghanen
zonder buitenlands paspoort uit zullen laten reizen?
Antwoord 4
Het belang van een veilige doorgang voor kwetsbare Afghanen blijft hoog op
de agenda staan in internationale overleggen. Nederland staat hierover in
nauw contact met gelijkgezinde landen om informatie en ervaringen te delen
alsook te kijken of er onder de huidige complexe omstandigheden nog
mogelijkheden zijn om veilige doorgang te bevorderen. Daar hoort ook bij dat
het kabinet bereid is operationele contacten met de Taliban aan te gaan over
veilige doorgang. Dergelijk contact betekent niet dat Nederland het Taliban
bewind erkent als legitieme vertegenwoordiger van de bevolking van
Afghanistan
Het beeld van de situatie in Afghanistan is diffuus. Van partnerlanden en
-organisaties ontvangt het kabinet berichten dat Afghanen met een Afghaans
reisdocument op dit moment in sommige gevallen wordt toegestaan het land
te verlaten. Tegelijkertijd zijn er berichten dat er obstakels worden opgeworpen door de Taliban en dat het vertrek van mensen verhinderd wordt. Het is
moeilijk te zeggen welke groepen wel hinder ondervinden en welke groepen
niet.
Vraag 5
Heeft u een beeld van de acties van de Taliban tegen de in de motie-Belhaj
c.s. aangewezen groepen? Welke trends zijn waar te nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Het is moeilijk een eenduidig beeld te krijgen van de situatie in Afghanistan
en het handelen van de Taliban. Zoals in de Kamerbrief van 14 september jl.
(Kamerstuk 27 925, nr. 808) gesteld, is vanwege de sluiting van de Nederlandse ambassade in Kaboel en het droogvallen van informatienetwerken
verminderd zicht op de situatie ter plaatse. De veiligheidssituatie in Afghanistan is in het algemeen onzeker. Daarbij baart de mensenrechtensituatie en
vooral de positie van vrouwen en meisjes in Afghanistan ons zorgen.
Nederland staat in nauw contact met gelijkgezinde landen en met landen in
de regio die presentie in Kaboel hebben om zicht te krijgen op de situatie.
Daarnaast onderzoekt het kabinet, samen met andere landen, de mogelijkheden voor presentie ter plekke. Voor eventuele toekomstige aanwezigheid in
Kaboel geldt dat die afhankelijk is van de veiligheidssituatie en niet mag
worden gezien als een erkenning van de Taliban als legitieme vertegenwoordiger van het Afghaanse volk.
Vraag 6
Zijn de UNHCR, de IOM, of andere organisaties in staat om vervolgde
Afghanen in relatieve veiligheid naar een buurland te begeleiden?
Antwoord 6
UNHCR en IOM kunnen alleen in Afghanistan opereren met toestemming van
de Taliban. Zoals ook eerder aan de Kamer gemeld, staat de Taliban op dit
moment slechts mondjesmaat toe dat personen met louter de Afghaanse
nationaliteit Afghanistan verlaten. Daar komt bij dat UNHCR is gehouden aan
het mandaat dat in principe alleen ziet op vluchtelingen, die zich dan per
definitie buiten hun herkomstland bevinden.
Vraag 7
Zijn er zover u weet inmiddels mensen die onder de motie-Belhaj c.s. vallen
die een buurland van Afghanistan hebben bereikt? Zo ja, welke stappen
onderneemt u om deze mensen naar Nederland te halen?
Antwoord 7
Er zijn circa 120 mensen die onder de motie-Belhaj vallen, die allen al
opgeroepen waren voor vertrek, maar niet meer tijdig konden uitreizen
voordat het vliegveld van Kaboel sloot. Van deze groep zijn enkele tientallen
mensen al naar Nederland overgebracht. 42 mensen bevinden zich op dit
moment reeds buiten Afghanistan, het merendeel (33) in Pakistan. Zij zijn in
transit naar opvang in Nederland. Circa vijftig personen uit deze groep zijn
nog in Afghanistan. Met deze personen wordt voor zover mogelijk frequent
contact onderhouden. De ambassade in Islamabad en het Ministerie van
Buitenlandse Zaken begeleiden deze mensen bij hun overkomst naar
Nederland met zo nodig de afgifte van een noodreisdocument en een
machtiging voor voorlopig verblijf (MVV).
Vraag 8
Heeft u inmiddels, in lijn met de opdracht van de Kamer zoals vastgelegd in
de motie-Bromet c.s. (Kamerstuk 27 925, nr. 792), samen met andere
NAVO-landen afspraken gemaakt over de hervestiging van lokaal ingehuurd
personeel en andere vluchtelingen uit de buurlanden van Afghanistan? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals aan uw Kamer gemeld in de brief van 14 september jl. kunnen
Afghaanse oud-werknemers en lokale dienstverleners van de NAVO en hun
gezinsleden op vrijwillige basis hervestiging krijgen in NAVO-landen. Het
lokale personeel dat geëvacueerd is en waar nog geen hervestiging voor
geregeld is wordt opgevangen in tijdelijke opvanglocaties in Kosovo en
Polen. Het kabinet is van mening dat ook Nederland zijn aandeel moet nemen
en zal 42 lokale NAVO-medewerkers opnemen die momenteel worden
opgevangen in Polen en Kosovo.
Voorts is het kabinet in nauw overleg met gelijkgezinde landen, zo ook de
NAVO-landen, over de internationale inspanningen die nodig zijn om de
landen in de regio te ondersteunen in de huidige situatie. Zo heeft Nederland
3,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het Regional Refugee Preparedness

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Plan and Response Plan van UNHCR. Ten slotte heeft het kabinet – op verzoek
van UNHCR – toegezegd zich flexibel op te willen stellen wat betreft urgente
hervestigingsverzoeken voor individuele Afghanen die vanwege hun werk of
achtergrond niet veilig zijn in buurlanden. Het gaat dan zowel om mensen die
nieuw aankomen uit Afghanistan als om vluchtelingen die al in buurlanden
verblijven.
Vraag 9
Heeft u inmiddels scherp hoeveel van de tienduizenden mails die naar uw
zeggen zijn binnengekomen op het mailadres kabul@minbuza.nl unieke
gevallen betrof die vallen onder de motie-Belhaj c.s.? Zo ja, hoeveel unieke
gevallen betrof dit? Zo nee, op welke termijn acht u uzelf in staat hier
duidelijkheid over te scheppen?
Antwoord 9
Ongeveer 35.000 van de e-mails die zijn ontvangen op het e-mailadres
kabul@minbuza.nl bleken na eerste lezing betrekking te hebben op de
motie-Belhaj c.s. Teruggebracht naar unieke e-mailadressen gaat het om circa
20.000 adressen. Veel e-mails hebben betrekking op meerdere personen, vaak
gaat het om gezinnen. De informatie in de e-mails is in veel gevallen dermate
onvolledig dat het onmogelijk is het hulpverzoek op zijn merites te beoordelen of zelfs maar de identiteit van de afzender vast te stellen.
Vraag 10
Waarom was het niet mogelijk om in samenspraak met in Afghanistan
actieve Nederlandse NGO’s tot een limitatieve lijst te komen van aan hen
verbonden Afghaanse mensenrechtenactivisten, journalisten en fixers?
Antwoord 10
In de evacuatiefase is nauw contact onderhouden met Nederlandse NGO’s die
lijsten overlegden van medewerkers en contacten die met prioriteit geëvacueerd dienden te worden. Als gevolg daarvan zijn onder hoge tijdsdruk onder
anderen circa veertig mensenrechtenverdedigers (onder wie enkele vrouwenrechtenverdedigers), circa 125 NGO-medewerkers en circa negentig personen
die met Nederlandse media hadden gewerkt, geëvacueerd, zoals bericht in de
Kamerbrief van 14 september (Kamerstuk 27 925, nr. 808). Voor de verdere
samenwerking met hulporganisaties voor wat betreft de speciale regeling om
overkomst naar Nederland te faciliteren voor een aantal bijzondere groepen
verwijzen wij u naar de Kamerbrief die 11 oktober de Kamer toegegaan is.
Vraag 11
Kunt u deze vragen, gelet op de acute nood van door de Taliban vervolgde
Afghanen, zo spoedig mogelijk beantwoorden?
Antwoord 11
Ja

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4