Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

285
Vragen van het lid Wolbert (PvdA) aan de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat normaal gedrag in het
nieuwe psychologenhandboek als ziek wordt benoemd (ingezonden
10 augustus 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
12 oktober 2011). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011,
nr. 3510.
Vraag 1
Kent u het artikel waarin wordt gemeld dat in de nieuwe Diagnostic and
Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) de drempel voor aandoeningen
wordt verlaagd en nieuwe aandoeningen worden toegevoegd?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Acht u het denkbaar dat in Nederland als gevolg van deze veranderingen in
de DSM de medicalisering van normaal gedrag eveneens gaat toenemen?
Antwoord 2
Vanwege de groeiende wetenschappelijke kennis over oorzaak, aard en ernst
van psychische klachten wordt met enige regelmaat de Diagnostic Statistical
Manual of Mental Disorders (DSM) als classificatiesysteem herzien. Het is
gebruikelijk dat de American Psychiatric Association hiervoor wereldwijd
expertgroepen van beroepsbeoefenaren raadpleegt. Eerstvolgende publicatie
van een herziene versie (de DSM V) wordt medio 2013 verwacht. Belangrijkste wijziging is het voorstel om over te stappen van een dichotome beoordeling (er zijn wel/ niet psychische klachten), naar een meer dimensionele
beoordeling van ziekte (er is meer/ minder sprake van psychische klachten).
Met een classificatiesysteem als de DSM kan door professionals in de ggz
met een en dezelfde (internationale) taal over de klinische presentaties van
een psychiatrische stoornis worden gesproken. Het is aan hen om zorg te
dragen voor een in de praktijk eenduidig te hanteren instrument. Daar waar
dit bij herziening tot onderlinge controverse leidt, zullen zij zelf een oplossing
1

ah-tk-20112012-285
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

de Volkskrant, 6 augustus 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

moeten vinden. Ik wil daarom geen beleidsmatig oordeel vellen over de
discussie, zoals die is gepubliceerd in de Volkskrant.
Voor zover deze discussie raakt aan de door mij gevoelde behoefte om
geneeskundige geestelijke gezondheidszorg, die valt onder de Zorgverzekeringwet (Zvw), beter af te bakenen ben ik wel geïnteresseerd in de uitkomst
hiervan. Ik deel met u volledig de opvatting dat onnodige medicalisering
moet worden voorkomen. Zowel uit oogpunt van kwaliteit voor de cliënt/
patiënt als uit een oogpunt van kostenbeheersing. Medicalisering hangt
echter niet primair af van wie, welk classificatiesysteem gebruikt, maar vooral
van de professionele wijze waarop de noodzaak tot medisch handelen wordt
afgewogen.
Volgens het voorstel van de APA zullen bij herziening van de DSM V
verschillende ziektecategorieën worden toegevoegd, dus in die zin is er
sprake van uitbreiding van het behandeldomein voor de ggz. Hoe specifieker
de bijbehorende gedragskenmerken op wetenschappelijke gronden in de
DSM V echter zijn omschreven, hoe beter professionals in staat zijn de
noodzaak tot behandeling te bepalen. Dit betekent dat een nieuwe ziektecategorie, niet alleen patiënten insluit, maar ook sommige patiënten kan uitsluiten
op basis van de klinische presentatie van hun klachten.
Training in de toepassing van de dit classificatiesysteem is onderdeel van het
opleidingscurriculum van zowel psychiaters, psychologen als psychotherapeuten. Daardoor zijn zij in staat om in individuele gevallen een adequaat
diagnostisch oordeel te vellen. Vooruitlopend op publicatie van de DSM V
heb ik geen reden om aan te nemen dat bij herziening van dit classificatiesysteem deze diagnostische zorgvuldigheid in het gedrang komt. Maar ik zal zeer
kritisch blijven kijken naar mogelijke gevolgen voor het verzekerd pakket en
het «gepast gebruik» daarvan.
Vraag 3
Acht u de kans groot dat het aantal te vergoeden behandelingen zal
toenemen als gevolg van de nieuwe DSM-criteria en vindt u dat een
gewenste ontwikkeling? Zo nee, wat gaat u eraan doen om deze ontwikkeling
te voorkomen?
Antwoord 3
Zoals ik hierboven stelde, zal ik zeer kritisch kijken naar eventuele gevolgen
voor het verzekerde pakket en het gepast gebruik daarvan. Eventuele
toename van te vergoeden behandeling is echter in beginsel niet (eenzijdig)
afhankelijk van het door professionals gehanteerde classificatiesysteem. Voor
vergoeding van behandeling voor psychiatrische patiënten is binnen het
kader van de Zorgverzekeringswet (Zvw) het basispakket leidend. Ik stel dit
jaarlijks vast, mede op basis van adviezen van het College voor Zorgverzekeringen (CVZ). Om duidelijkheid te scheppen over (de grenzen van) het
basispakket voor de geneeskundige ggz heb ik hen d.d. 7 maart 2011
gevraagd om een uitvoeringstoets met betrekking tot ziektelast en een
pakketadvies (Z-VU-3052198). Het CVZ heeft toegezegd dit in de loop van
2012 aan mij te leveren en op basis hiervan zal ik mijn beleid zo nodig
aanpassen.
Binnen de huidige functionele aanspraak onder de Zvw zijn alleen de inhoud
en omvang van zorg en de bijbehorende indicatiegebieden in de regelgeving
opgenomen. Het is aan de zorgverzekeraars om te bepalen wie en waar de
zorg geleverd wordt.
Vraag 4
Vindt u dat het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) zich bij de indicatiestelling, ook in de toekomst, moet laten leiden door de zogenaamde International
Classification of Function ing, Disability and Health (ICF)?
Antwoord 4
Indicatiestelling door het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) is voor de
tweedelijns ggz aan de orde zodra een patiënt langer dan een jaar intern
verblijft. Het CIZ bepaalt het benodigde zorgzwaartepakket ter bekostiging van
behandeling en verblijf. Het daarbij gehanteerde classificatiesysteem ICF is
bedoeld om het menselijk functioneren in kaart te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

De huidige formulierenset, die door het CIZ wordt gehanteerd bij indicatieonderzoek, is mede gebaseerd op de ICF-classificatie voor het vaststellen van
stoornissen, beperkingen en participatieproblemen.
In reactie op en in lijn met de door de Kamer aanvaarde motie-Wiegman-Van
Meppelen Scheppink (32 123 XVI, nr. 60) heeft het CIZ experimenten
uitgevoerd. Het beleid met betrekking tot de indicatiestelling Algemene Wet
Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) is gericht op het geven van vertrouwen en
het van daaruit actief betrekken van de zorgaanbieders/-professional bij het
proces van indicatiestelling AWBZ. Daartoe is een verdere vereenvoudiging
van het proces van indicatiestelling AWBZ gewenst, waardoor de administratieve lasten c.q. handelingen verder worden teruggebracht. Dit zal mede
toetssteen zijn voor de beoordeling van de uitkomsten van de experimenten
met het ICF.
Vraag 5
Ziet u mogelijkheden om de invloed van de DSM-classificatie terug te
dringen? Zo ja, bent u van plan dit te doen?
Antwoord 5
Ik ben niet in de positie om te bepalen welk classificatiesysteem voor
psychiatrische stoornissen professionals in de geneeskundige ggz gebruiken
voor het beoordelen van de aard en ernst van psychische klachten. Het is aan
de beroepsverenigingen van psychiaters, psychologen en psychotherapeuten
om te stimuleren dat gebruik wordt gemaakt van een wetenschappelijk goed
onderbouwd instrument dat eenduidig te hanteren is in de praktijk. Mijn
aangrijpingspunten liggen bij het verzekerd pakket en (via het CVZ) de
duiding van het gepast gebruik daarvan.
Vraag 6
Zou het kunnen dat een deel van de overdiagnosticering wordt veroorzaakt
door het feit dat degene/de organisatie die diagnosticeert vaak ook bepaalt
hoe de behandeling eruit moet zien (indiceert) en vervolgens de behandeling
uitvoert? Bent u voornemens deze belangenketen te doorbreken? Zoekt u
alternatieven? Zo ja, in welke richting?
Antwoord 6
Ik vind het bezwaarlijk om zonder harde bewijzen de integriteit van behandelaar ten aanzien van de diagnosestelling in twijfel te trekken. Niettemin zie ik
uw punt van «moral hazard». Dat is echter niet uniek voor de ggz, maar geldt
breed in de curatieve zorg. Dat is ook de reden dat ik opdracht heb gegeven
om een «kwaliteitsinstituut» bij het CVZ in het leven te roepen dat een
eenduidige taal zal ontwikkelen, vastgelegd in professionele standaarden,
waarin indicatiestelling, gepast gebruik van zorg, richtlijnen, kwaliteitsnormen, kwaliteitsindicatoren en uitkomstindicatoren voor het gehele zorgpad
worden opgenomen. De informatie daaruit zal ook publiek worden gemaakt,
zodat verzekeraars scherper kunnen inkopen, patiënten/cliënten beter kunnen
kiezen en de Inspectie beter kan handhaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3