Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 271

Nieuwe regels met betrekking tot de verdeling
van woonruimte en de samenstelling van de
woonruimtevoorraad (Huisvestingswet 20..)

Nr.7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 31 augustus 2011
Met belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken belast met het voorbereidend
onderzoek naar het wetsvoorstel Huisvestingswet 20{ In het navolgende
wordt ingegaan op de vragen en opmerkingen uit het verslag. Op
onderdelen zijn vragen van gelijke strekking samengevoegd.
Inhoudsopgave
1.
2.

3.
4.
5.
6.

blz.

Inleiding
Probleembeschrijving en de aanpak van de onevenwichtige
en onrechtvaardige effecten van schaarste en leefbaarheidsproblemen
Uitvoering
Voorbereiding en totstandkoming
Overig
Artikelsgewijze toelichting

1

2
26
28
28
30

1. Inleiding
De leden van de D66-fractie vroegen in hoeverre de visie van het vorige
kabinet wordt ondersteund door het huidige kabinet en of er punten zijn
waar de regering een ander standpunt inneemt.
Het wetsvoorstel Huisvestingswet 20.. is opgesteld ten tijde van het
kabinet Balkenende IV. Dit neemt niet weg dat het wetsvoorstel door dit
kabinet onderschreven wordt. Vrijheid van vestiging is en blijft het
uitgangspunt waarbij aandacht is voor schaarste, leefbaarheid en
transparantie. Ik wil hier aan toevoegen dat op lokaal niveau het ook
mogelijk moet zijn om in de huisvestingsverordening lokaal maatwerk te
benoemen. In het huidige regeerakkoord «Vrijheid en verantwoordelijkheid» is opgenomen dat het kabinet zal komen met voorstellen voor
meer maatwerk in de volkshuisvesting. Hiermee wordt bedoeld:
– specifiek beleid in de volkshuisvesting en voor woningbouw op basis
van kleinschalige, natuurlijke groei;

kst-32271-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

1

–

maatwerk in de volkshuisvesting zodat zowel binnen steden als in
kleine kernen ruimte is om in de eigen woonbehoefte te voorzien door
middel van sociale stijging en doorstroming.
Het toevoegen van lokaal maatwerk vraagt om een wijziging van dit
wetsvoorstel. Bij nota van wijziging wordt het wetsvoorstel aangepast
zodat het op lokaal niveau mogelijk wordt om maximaal de helft van het
vergunningplichtige deel van de woningvoorraad in de huisvestingsverordening aan te wijzen voor lokaal maatwerk. Hiermee kan ingespeeld
worden op de lokale behoefte aan huisvesting van diverse groepen op de
woningmarkt zoals urgent woningzoekenden, bijzondere doelgroepen,
maar ook starters en ouderen. Het lokale maatwerk kan ook gebruikt
worden voor de toewijzing van nieuwbouwwoningen aan eigen starters of
doorstromers uit oogpunt van sociale stijging in de buurt.
2. Probleembeschrijving en de aanpak van de onevenwichtige en
onrechtvaardige effecten van schaarste en leefbaarheidsproblemen
De leden van de VVD-fractie vroegen of overleg heeft plaatsgevonden met
de Vereniging Eigen Huis.
Het wetsvoorstel Huisvestingswet 20.. is niet specifiek met de Vereniging
Eigen Huis besproken. Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is er
voor gekozen aandacht te hebben voor de uitvoerende partijen, zoals
gemeenten en provincies, en de partijen uit de huursector, zoals Aedes,
Vastgoedbelang en de Woonbond.
De leden van de VVD-fractie vroegen van welke woningproductie de
regering uitgaat. Zij achten een niveau van 80 000 per jaar optimistisch.
De productie van 80 000 tot 83 000 woningen per jaar komt uit het
Actieplan Woningproductie van 22 november 2007. Het betreft hier dus
niet de ambitie van het huidige kabinet.
Op basis van de meest recente ramingen zullen er in de komende 10 jaar
gemiddeld 75 000 tot 80 000 woningen moeten worden gebouwd. Als
gevolg van de economische crisis blijft de huidige productie hierbij achter.
Volledigheidshalve verwijs ik u in dit kader ook naar mijn brief van
17 februari 2011 aan de Tweede Kamer1 met betrekking tot de woningproductie en de discrepantie met de behoefte aan nieuwe woningen.
De leden van de VVD-fractie vroegen of ook overwogen is de Huisvestingswet af te schaffen.
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is dit als een van de opties
benoemd en nader bekeken. Deregulering is een groot goed en wanneer
regels kunnen worden verminderd of afgeschaft, moet dit ook gebeuren.
De constatering is echter dat er ook in de toekomst regio’s zullen zijn waar
sprake is van schaarste. Deze schaarste zorgt er voor dat groepen met
geringe financiële mogelijkheden beperkt zijn in hun keuzemogelijkheden
waardoor verdringing kan voorkomen. Hierdoor blijft sturing op de
woonruimteverdeling in die gevallen nodig. In grote delen van Nederland
is echter geen schaarste, daar zal toepassing van de Huisvestingswet dan
ook niet nodig zijn.

1

Tweede Kamer 2010/11, 30 136, nr. 36.

Bij de invulling van het wetsvoorstel is het aantal regels beperkt en
vereenvoudigd. In absolute aantallen is het aantal wetsartikelen bijna
gehalveerd en tevens zijn de wetsteksten vereenvoudigd. Daarnaast kan
alleen een huisvestingsverordening worden opgesteld als er sprake is van
schaarste, die leidt tot onrechtvaardige verdeling van de woningvoorraad.
Ook geldt dat een huisvestingsverordening een geldigheid heeft van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

2

slechts vier jaar, waarna zal moeten worden onderbouwd dat er nog
steeds schaarste is alvorens ze opnieuw kan worden vastgesteld. Door het
wetsvoorstel als hier omschreven in te richten, wordt beoogd het daadwerkelijk gebruik ervan te beperken tot daar waar het echt nodig is.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom gemeenten en regio’s niet
alleen met de woningcorporaties afspraken maken over de verdeling van
de woonruimtevoorraad.
Gemeenten en woningcorporaties hebben vaak een goed contact over de
huisvesting van lage inkomensgroepen en de sturing op de woonruimteverdeling hierin. De doelstelling van woningcorporaties is om huishoudens met een laag inkomen te huisvesten. De praktijk is dat het
grootste deel van de woningvoorraad dat onder de lokale huisvestingsverordening valt tot dat van de woningcorporaties behoort. Om de onevenredige effecten van schaarste te verdelen kan de Huisvestingswet lokaal
ook van toepassing zijn op de particuliere huurmarkt.
De leden van de VVD-fractie verzochten de regering om ACTAL alsnog te
vragen een toets op de administratieve lasten uit te voeren en deze aan de
Tweede Kamer toe te zenden dan wel – als deze wel is uitgevoerd – deze
toets aan de Tweede Kamer ter beschikking te stellen.
Het ACTAL-advies is al aan de Tweede Kamer gezonden1. Naar aanleiding
van het advies is het bureau SIRA Consulting verzocht een berekening van
de administratieve lasten te maken. Deze is bijgevoegd2. Het resultaat van
het onderzoek is dat het wetsvoorstel naar verwachting 800 uur meer aan
administratieve lasten voor burgers zal opleveren. De verklaring hiervoor
is dat in het wetsvoorstel burgers expliciet de mogelijkheid wordt
geboden om een urgentie aan te vragen. In de huidige praktijk van de
Huisvestingswet is dat vaak al het geval, maar dit is niet expliciet in de
wet opgenomen.
De leden van de VVD-fractie vroegen of het voor de toepassing in de
praktijk niet nodig is het begrip schaarste te operationaliseren met vaste
objectiveerbare criteria en of het begrip zich ook in relatieve zin uitstrekt
tot bijvoorbeeld populaire woningen. Daarbij vroegen de leden van de
PvdA-fractie om een nadere toelichting op het begrip schaarste vanuit de
betrekkelijke waarde van wachtlijsten voor woningen. Verder merkten de
leden van de PVV-fractie op dat ingrijpen op de woningmarkt door
gemeenten schadelijke effecten van schaarste moet voorkomen en
gemeenten daarbij gehouden zijn aan regels van subsidiariteit en
proportionaliteit. Daarom achtten zij het wenselijk dat een duidelijke
definitie van schaarste in de wet wordt opgenomen.

1

Tweede Kamer 2010/11, 32 271, nr. 6.
Kwantificeren administratieve lasten van de
voorgenomen Huisvestingswet, SIRA
Consulting, 28 april 2011. Deze is ter inzage
gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.
2

Schaarste is als het om woonruimteverdeling gaat de kern waaromheen
het voorliggende wetsvoorstel is opgebouwd. Bij schaarste gaat het niet
om schaarste alleen, maar om de onrechtvaardige en onevenwichtige
effecten ervan. Daarbij heeft het wetsvoorstel met name de woningzoekenden op het oog, die in eerste instantie vanwege hun geringe financiële
mogelijkheden een zwakke positie hebben op de woningmarkt, beperkt
zijn in hun keuzemogelijkheden en voor de oplossing van hun woonprobleem vooral zijn aangewezen op het goedkopere deel van de woningmarkt. Ook kan de kwetsbaarheid voortvloeien uit een hoge leeftijd of het
hebben van een zorgbehoefte. Deze groepen moeten worden beschermd
als er verdringing door meer kapitaalkrachtige of minder kwetsbare
woningzoekenden optreedt ten gevolge van schaarste. De wet is dus geen
panacee voor de gehele woningmarkt. Schaarste met betrekking tot
populaire woningen valt daarom niet zonder meer als zodanig onder het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

3

bereik ervan. Ook voor koopwoningen zal maar in beperkte mate sprake
zijn van schaarste als hier bedoeld.
Bij dit wetsvoorstel is een aantal uitgangspunten gehanteerd. Een daarvan
betreft de decentralisatie. De vaststelling of er problemen zijn wat betreft
schaarste en de wijze waarop die problemen het beste ter hand genomen
kunnen worden, is bij uitstek een zaak van de lokale overheid. Daarbij is
de democratische legitimering gewaarborgd. Dit komt tot uiting in de
vereisten van een onderbouwing van de schaarste en op het punt van de
subsidiariteit en de proportionaliteit van het ingrijpen. Deze vereisten
gelden zowel ten aanzien van overleg met relevante lokale partijen en als
bij de vaststelling van de huisvestingsverordening door de gemeenteraad.
In dit kader past het niet om binnen het als kaderregeling bedoelde
wetsvoorstel strikte criteria op te nemen om het begrip schaarste te
definiëren. In de memorie van toelichting is schaarste beperkt tot drie
situaties waarin er meer vraag is naar dan aanbod van: goedkope
woningen voor bescheiden inkomens, aangepaste en geschikte woningen
voor ouderen en mensen met beperkingen én woningen voor personen
met een economische of maatschappelijke binding. Dat de wachtlijsten
ontoereikend zijn om er het beleid voor woonruimteverdeling op te
baseren, wordt alom erkend. Een meer omvattende onderbouwing mag
van gemeenten worden verwacht.
Dit alles vormt een wezenlijke verbetering ten opzichte van de huidige
Huisvestingswet, waarin niet om een nadere onderbouwing van schaarste
wordt gevraagd. Binnen vijf jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
zal verslag gedaan worden van de effecten en doeltreffendheid ervan in
de praktijk.
De leden van de VVD-fractie vroegen aan welke sociale kenmerken kan
worden gedacht bij het toepassen van de Huisvestingswet ter bevordering
van de leefbaarheid en waarom het advies van de Raad van State om deze
kenmerken in de wet op te nemen niet volledig is gevolgd. De leden van
de ChristenUnie-fractie vroegen hierbij aanvullend welke kenmerken als
sociale criteria kunnen worden opgenomen en of dit gevolgd en geëvalueerd gaat worden. Daarnaast vroegen de leden van de VVD-fractie om
een nadere duiding van het begrip «leefbaarheidproblemen». Verder
vroegen de leden van de VVD-fractie of nieuwe huurders met een
bepaalde leefstijl helemaal niet worden toegelaten, of dit niet leidt tot
gesegregeerde wijken, hoe wordt voorkomen dat er ten onrechte
onderscheid wordt gemaakt en of de maatregel in overeenstemming is
met internationale mensenrechtenverdragen en het gelijkheidsbeginsel.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de sturingsmogelijkheden op leefbaarheid qua gebiedsniveau een te beperkte vorm hebben
gekregen en dat het voorkomen van problemen uitgangspunt zou moeten
zijn.
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden het een goede zaak dat de
keuze voor inzet van het instrumentarium omwille van leefbaarheid
gemotiveerd dient te worden met onderzoek. De leden vroegen zich wel af
of de criteria zodanig zijn dat een gemeente ook snel kan overgaan tot het
in werking stellen van het instrumentarium indien een situatie in een
wooncomplex daarom vraagt.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen ook wat wordt bedoeld met
de stelling in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel dat het
instrumentarium voor leefbaarheid vooral ook bedoeld is als «stok achter
de deur». De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen eveneens waarom
er bij sturing op leefbaarheid niet ook expliciet gestuurd wordt op het
aanbod van woningen in andere complexen, buurten en wijken om te
voorkomen dat mensen door het kleinere aanbod tussen wal en schip
raken. Deze leden vroegen tevens of het in de praktijk niet zo zal zijn dat
het instrumentarium straks van toepassing wordt verklaard op meerdere
complexen en straten in een wijk. Aanvullend vroegen de leden van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

4

ChristenUnie-fractie hoe een bepaalde leefstijl wordt vastgesteld en hoe
woningzoekenden daarop vervolgens worden geselecteerd. Ten slotte
vroegen de leden van de ChristenUnie-fractie om een motivering van het
in het wetsvoorstel gekozen toepassingsniveau, mede in het licht van het
pleidooi van plusregio’s en grote steden om dit te verruimen naar buurten
en wijken.
De leden van de SGP-fractie vroegen waarom de regering de aanpak van
leefbaarheid beperkt tot een complex of straat in het licht van de breed
gevoelde noodzaak om deze problemen op het niveau van een hele wijk
aan te pakken.
De leden van de SP-fractie vroegen waarom het wetsvoorstel geen
landelijke kaders biedt voor het benutten van de woonruimteverdeling om
te sturen op leefbaarheid en waarom dit ter zake wordt overgelaten aan
woningcorporaties en gemeenten.
De leden van de PvdA-fractie vonden woonruimteverdeling een belangrijk
instrument om op wijkniveau de leefbaarheid te bevorderen en achtten
het soms nodig om in een groter gebied maatregelen te nemen.
De vragen die in dit verslag door de leden van verschillende fracties zijn
gesteld over de sturing op leefbaarheid en de criteria op grond waarvan
dat zou kunnen, het advies van 22 oktober 2009 van de Raad van State op
dit punt en het huidige regeerakkoord hebben geleid tot het heroverwegen van de voorgestelde regeling omtrent de leefbaarheid, zoals in
eerste instantie in het voorgestelde artikel 14 was opgenomen. Bij nota
van wijziging wordt voorgesteld om artikel 14 te laten vervallen. Zoals in
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel (Kamerstukken II 2009/10,
32 271, nr. 3) is aangegeven, is een langdurige, intensieve en samenhangende aanpak nodig om overlast tegen te gaan en de leefbaarheid in
wijken en buurten te bevorderen. Dit kan niet worden gerealiseerd door
het opnemen van een bepaling in de Huisvestingswet waarmee het
mogelijk wordt gemaakt om in de huisvestingsverordening vast te leggen
dat aan bepaalde groepen van woningzoekenden op basis van bepaalde
sociale kenmerken bij de toewijzing van woonruimte voorrang wordt
gegeven. Immers dat sommige vertegenwoordigers van een groep
overlast veroorzaken, impliceert niet dat andere mensen met dezelfde
sociale kenmerken datzelfde gedrag aan de dag leggen. De toepassing
van een dergelijke bepaling zal in de praktijk leiden tot discriminatie van
groepen (potentiële) huurders, hetgeen niet geoorloofd is en onwenselijk
wordt geacht. Verhuurders hebben de mogelijkheid om ten behoeve van
het bestrijden van overlastgevende situaties het verhuurbeleid aan te
passen. Hierbij kan onder meer gedacht worden aan de mogelijkheid om
notoire overlastveroorzakers uit hun woning te plaatsen. Jurisprudentie
geeft aan dat een verhuurder een woonruimte niet behoeft aan te bieden
indien er, met name gezien eerdere ervaringen op het vlak van slecht
betalingsgedrag of overlast, een gerechtvaardigde vrees is dat de
aspirant-huurder zijn plichten niet zal nakomen. Deze maatregel moet
uiteraard proportioneel zijn. Hierbij is bijvoorbeeld van belang de mate
van overlast en de mate waarin huurachterstanden zijn ontstaan. Daarbij
wordt tevens betrokken de vraag of een huurder kan uitwijken naar een
andere vergelijkbare woning. Tevens kan het aanstellen van huismeesters
en een sterkere aanwezigheid van wijkagenten de leefbaarheid op
positieve wijze bevorderen.Ook bestaat de mogelijkheid dat verhuurders
in overleg met huurders woningen zodanig toewijzen dat dit een gunstige
invloed heeft op de leefbaarheid. In een aantal gemeenten zijn daar goede
ervaringen mee opgedaan. Bovendien is bij de nota van wijziging meer
lokaal maatwerk mogelijk gemaakt. Het stellen van maatschappelijke of
economische bindingseisen kan een positieve invloed hebben op de
leefbaarheid. Personen die hun hele leven of een groot deel ervan in de
gemeente gewoond hebben en waarvan de familie vaak ook in de
gemeente woonachtig is, zijn meestal actief in plaatselijke sport- of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

5

vrijwilligersorganisaties en bevorderen daardoor de sociale cohesie en de
betrokkenheid bij de opbouw van een goed leefklimaat.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom in het wetsvoorstel de
definitie van goedkope woonruimte ontbreekt en waarom er in de
wettekst geen verplichting van sturen op goedkope woonruimte is
opgenomen.
In artikel 2 van het wetsvoorstel is opgenomen dat ten aanzien van
goedkope woonruimte lokaal gestuurd kan worden op de woonruimteverdeling wanneer er sprake is van schaarste waardoor onevenwichtige en
onrechtvaardige effecten ontstaan. Omdat woningmarkten lokaal
verschillen is in het wetsvoorstel geen vaste prijsgrens te definiëren van
goedkope woonruimte. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de
regionale verschillen in het land en kan lokaal gericht gestuurd worden
om schaarste en verdringing op de woningmarkt te voorkomen. Wel is het
voor de hand liggend dat de huurtoeslaggrens als richtinggevend gezien
wordt.
De leden van de VVD-fractie hebben er zeer veel moeite mee dat er in het
wetsvoorstel geen «vaste prijsgrens» is opgenomen. Zij vroegen zich af
hoe zich dat verhoudt tot het eigendomsrecht en het recht op vrije
vestiging?
In het wetsvoorstel is voor de sturing op de woonruimtevoorraad geen
prijsgrens opgenomen. Hierbij geldt dat regio’s in Nederland van elkaar
verschillen en dat lokaal slechts daar waar nodig gestuurd moet worden.
De prijsgrens in de lokale huisvestingsverordening voor sturing op de
woonruimteverdeling en voor sturing op de woonruimtevoorraad hoeven
niet gelijk aan elkaar te zijn. Voor elke sturing geldt dat de gemeenten
deze dient te onderbouwen en democratisch dient te laten vaststellen
door de gemeenteraad. Sturing op basis van de vigerende Huisvestingswet en op basis van dit wetsvoorstel is slechts mogelijk binnen de
eisen van het EVRM.
Het recht op eigendom is opgenomen in artikel 1 van het Eerste Protocol
bij het EVRM. Dit houdt in dat de overheid zich ten opzichte van burgers
en rechtspersonen in beginsel dient te onthouden van inbreukop het
eigendomsrecht op grond van dit wetsvoorstel, tenzij deze inbreuk kan
worden gerechtvaardigd. De inbreuk op het eigendomsrecht is echter
beperkt aangezien de eigenaar van een woonruimte die onder de door de
gemeenteraad vastgestelde prijsgrens ligt, deze woonruimte kan verhuren
en hiervoor huuropbrengsten ontvangt. Er is voor de verhuurder van zo’n
aangewezen woonruimte slechts één beperking, namelijk dat hij de
woonruimte alleen mag verhuren aan een woningzoekende die over een
huisvestingsvergunning beschikt. Een inbreuk in het eigendomsrecht is
gerechtvaardigd indien dit bij wet geregeld is, in het algemeen belang
noodzakelijk is en de maatregelen voldoen aan het vereiste van proportionaliteit. Hieraan wordt voldaan aangezien er enerzijds een kader
geschapen wordt in de formele wet en anderzijds de prijsgrens in de
gemeentelijke huisvestingsverordening verankerd moet worden. Het
vereiste dat de inbreukin het algemeen belang noodzakelijk moet zijn,
betekent dat er een zwaarwegend algemeen belang dient te zijn voor de
staat om de inbreuk te rechtvaardigen. Daarbij wordt tevens nagegaan of
er een rechtvaardig evenwicht is tussen enerzijds het algemeen belang
dat met de inbreuk gediend wordt en anderzijds de belangen van de
eigenaar ten aanzien van wie de inbreuk plaatsvindt. Ten slotte wordt
bekeken of de inbreuk voldoet aan het vereiste van proportionaliteit. Dit
houdt in dat de maatregel in verhouding moet staan tot het te bereiken
doel. Volgens het wetsvoorstel dient er sprake te zijn van schaarste die
onrechtvaardige en onevenwichtige effecten tot gevolg heeft alvorens de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

6

gemeenteraad kan besluiten tot het vaststellen van een huisvestingsverordening. Dit is een zwaarwegend algemeen belang. Daarnaast vermeldt
artikel 2 dat het moet gaan om schaarste aan «goedkope woonruimte».
Dit houdt in dat het slechts gaat om een beperkt deel van de woningvoorraad. De prijsgrens is niet in dit wetsvoorstel opgenomen vanwege
de lokale verschillen. Maar in de huisvestingsverordening dient deze
prijsgrens wel vastgelegd te worden. Zo wordt voldaan aan de rechtmatigheid en kenbaarheid van deze prijsgrens en is voor iedereen duidelijk
om welke woningen het gaat. Bij het bepalen van de prijsgrens moet de
gemeenteraad zich houden aan de uitgangspunten die een inbreuk op het
eigendomsrecht kunnen rechtvaardigen. Zo zal de prijsgrens niet hoger
mogen worden vastgesteld dan noodzakelijk is om de onrechtvaardige en
onevenwichtige effecten van de schaarste te bestrijden. Indien dit in acht
wordt genomen zal in het algemeen tevens worden voldaan aan het
vereiste van proportionaliteit van de maatregel.
Voor wat betreft het recht op vrije vestiging geldt dat dit het uitgangspunt
voor woonruimteverdeling is. Mensen moeten in hoofdzaak zelf kunnen
kiezen waar en hoe ze willen wonen. Dit recht van vrije vestiging vindt
bescherming in artikel 2 van het Vierde Protocol bij EVRM. Hierin is
bepaald dat eenieder die wettig op het grondgebied van een staat
verblijft, het recht heeft zich vrijelijk te verplaatsen en er vrijelijk zijn
verblijfplaats te kiezen. Op grond van het derde lid mag dit recht worden
beperkt indien dit bij wet is geregeld, een legitiem doel dient en noodzakelijk is in een democratische samenleving. Bij toetsing of dit in een
democratische samenleving noodzakelijk is, wordt een afweging gemaakt
tussen enerzijds het algemeen belang van de staat en anderzijds de
belangen van de burger die het betreft waarbij er een «fair balance»
(rechtvaardig evenwicht) dient te zijn en er wordt getoetst of de maatregel
voldoet aan het vereiste van proportionaliteit. Daarnaast is in het vierde
lid bepaald dat de vrijheid van vestiging kan worden beperkt indien dit bij
wet is geregeld en gerechtvaardigd is door het algemeen belang in een
democratische samenleving. De bestrijding van onevenwichtige en
onrechtvaardige effecten van schaarste aan goedkope woonruimte
rechtvaardigen zo een beperking van dit recht, hetgeen wordt onderschreven door de Raad van State, blijkens zijn advies over dit wetsvoorstel.
De leden van de VVD-fractie vroegen of het mogelijk is dat gemeenten ook
huren boven de huurliberalisatiegrens in de verordening kunnen
opnemen en hoe dit zich verhoudt tot het uitgangspunt van vrijheid van
vestiging.
Het niet opnemen van een vaste prijsgrens in het wetsvoorstel is niet
bedoeld om op lokaal niveau een groot deel van de woningmarkt
vergunningplichtig te maken. Lokaal kan enkel daar gestuurd worden
waar sprake is van schaarste en verdringing die leidt tot onevenwichtige
en onrechtvaardige effecten. Bij de bepaling van de prijsgrens zal de
gemeenteraad zich moeten houden aan de eisen die het EVRM stelt om
een beperking van de vrijheid van vestiging te rechtvaardigen. Dat
betekent dat de prijsgrens in de huisvestingsverordening moet worden
opgenomen, er een fair balance moet zijn tussen het algemeen belang dat
gediend wordt met de hoogte van de prijsgrens en de beperking die dat
kan opleveren op het recht van vrije vestiging en dat deze prijsgrens
proportioneel moet zijn. Dit zal gemotiveerd moeten worden bij de
vaststelling van deze prijsgrens in de huisvestingsverordening. Door
bijvoorbeeld de huidige en de gewenste situatie op de lokale woningmarkt in beeld te brengen wordt automatisch de lokaal specifieke
prijsgrens voor sturing op de woningmarkt onderbouwd. Het zal meer
uitzondering dan regel zijn dat er voor een hogere prijsgrens dan de
huurliberalisatiegrens gekozen wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

7

De leden van de VVD-fractie vroegen of het denkbaar is dat er prijsgrenzen worden vastgelegd die regionaal verschillen.
In het wetsvoorstel is er bewust voor gekozen geen vaste prijsgrenzen op
te nemen. Dit geldt zowel op lokaal als regionaal niveau. Wel is in de
memorie van toelichting een richtlijn en in het wetsvoorstel een onderbouwingplicht voor het bepalen van de prijsgrens op lokaal niveau
opgenomen.
De leden van de VVD-fractie vroegen hoe het zit met koopwoningen en de
prijsgrens. Wat zijn in dit geval «goedkope» koopwoningen. Verder
vroegen zij zich af hoe het zit met de Wet Bevordering Eigenwoningbezit
als richtlijn wanneer deze wordt afgeschaft.
Op de woningmarkt kan verdringing van lage inkomensgroepen
voorkomen. Dat is ook het geval op de koopwoningmarkt. Daarom kunnen
gemeenten ook koopwoningen onder de huisvestingsverordening laten
vallen. Net als bij de huurwoningmarkt, ligt het in de rede dat gemeenten
zich beperken tot dat deel van de koopwoningvoorraad, dat bereikbaar is
voor de doelgroep. Nu er geen wettelijke voorschriften (meer) zijn om te
bepalen wat een «goedkope» koopwoning is, is een koppeling aan het
maximum leenbedrag dat een huishouden dat in een sociale huurwoning
gehuisvest mag worden, als hypotheek kan verkrijgen goed voorstelbaar.
In de bankenwereld gelden daarvoor vuistregels. Een wettelijke regeling
daarvan, zoals nu nog opgenomen in de Wet bevordering eigenwoningbezit, is daarnaast niet meer nodig.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom er geen inkomensgrens
gehanteerd wordt.
Dit wetsvoorstel biedt instrumenten voor het bestrijden van onevenwichtige en onrechtvaardige effecten van schaarste aan goedkope
woonruimte en is dus gericht op de woningmarkt. Hierbij wordt het
betreffende deel van de woningmarkt afgebakend op basis van prijsgrenzen voor zowel huurwoningen als koopwoningen. Lokaal kunnen hier
inkomensgrenzen aan gekoppeld worden. Bij de nota van wijziging is
expliciet in dit wetsvoorstel opgenomen dat er geen eisen gesteld kunnen
worden aan het minimum huishoudinkomen van woningzoekenden. Deze
beperking bij het verlenen van een huisvestingsvergunning is immers
alleen in uitzonderingsgevallen mogelijk, namelijk in de gevallen die zijn
opgenomen in de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (de zogenoemde Rotterdamwet1). Uiteraard is er geen bezwaar
wanneer een huisvestingsverordening voorziet in een regeling die gericht
is op passende toewijzing van woningen qua huur en inkomen. Dit kan
vormgegeven worden door bijvoorbeeld op te nemen dat voor
woonruimte tot een bepaalde huurgrens bij voorrang een huisvestingsvergunning wordt gegeven aan huishoudens met een bepaald maximaal
huishoudinkomen en woningen met een hogere huur bij voorrang aan
woningzoekenden met een hoger maximaal huishoudinkomen. Er is dan
geen ondergrens aan het huishoudinkomen opgenomen.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom bouwkavels zijn
opgenomen in het wetsvoorstel en welke prijsgrenzen hierbij gehanteerd
kunnen worden.

1

Staatsblad. 2005, 726.

Zoals voor de verlening van huisvestingsvergunningen voor koopwoningen in de huisvestingsverordening op basis van dit wetsvoorstel
criteria kunnen worden opgenomen is dat ook het geval voor bouwkavels.
Sturing kan plaatsvinden wanneer de te bouwen woningen tezamen met
de bouwkavel qua verkoopprijs binnen de door de gemeenteraad

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

8

aangewezen categorieën vergunningplichtige woonruimte vallen. Het
voordeel daarbij is dat hierdoor lokaal een extra sturingsmogelijkheid
wordt gegeven om nieuwbouwwoningen aan bijvoorbeeld starters uit de
eigen gemeente toe te wijzen. Ook bij bouwkavels geldt dat er in het
wetsvoorstel geen vaste prijsgrens is opgenomen.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom er een maximum termijn
van 4 jaar wordt gesteld aan de werking van de lokale huisvestingsverordening en of deze ook opnieuw kan worden verlengd.
De instrumenten die dit wetsvoorstel biedt zijn gericht op lokale maatregelen om de schaarse woonruimte evenredig en evenwichtig te verdelen.
Dit lost de schaarste niet op. Zoals in de memorie van toelichting is
aangegeven, is een structurele oplossing bij schaarste het vergroten van
het woningaanbod door bijvoorbeeld nieuwbouw. Sturen op de
woonruimteverdeling is in die zin slechts een noodmaatregel. Daarom
moet het ook een tijdelijke maatregel zijn. Om de tijdelijkheid te
waarborgen en de vergunningsplicht voor burgers en bedrijven zo beperkt
mogelijk te houden is in het wetsvoorstel voor een termijn van vier jaar
gekozen. Deze termijn komt overeen met de zittingstermijn van de
gemeenteraad. Daarnaast moet het in vier jaar mogelijk zijn een verandering op de woningmarkt tot stand te brengen. Wanneer er op lokaal
niveau voor gekozen wordt de bestaande verordening na vier jaar te
verlengen zal de huisvestingsverordening eerst geëvalueerd moeten
worden en zal er opnieuw een onderbouwing van de op dat moment
geldende schaarste moeten worden gegeven. Daarna kan de huisvestingsverordening opnieuw door de gemeenteraad worden vastgesteld. Dit is
op dit moment in diverse gemeenten al een gebruikelijke cyclus.
De veronderstelling is dat gemeenten door deze werkwijze zich telkens
weer afvragen of de huisvestingsverordening nog wel nodig is. Dat leidt
eerder tot het afschaffen van overbodige regelgeving.
In het wetsvoorstel is opgenomen dat in geval van een urgentieregeling in
ieder geval drie categorieën hiertoe behoren, te weten woningzoekenden
uit een tijdelijke voorziening, mantelzorgers en verblijfsgerechtigden. De
leden van de VVD- en van de PvdA-fractie vroegen om een nadere
gemotivatie waarom voor deze groepen speciaal is gekozen.
Allereerst zijn hier de doelgroepen opgenomen die, met verschillende
achtergrond, niet beschikken over woonruimte en eveneens (meestal) niet
beschikken over een sociaal netwerk dat voor enige opvang kan zorgen.
Het gaat om verblijfsgerechtigden die uitstromen uit COA-centra, en om
personen die komen uit tijdelijke voorzieningen waar zij wegens relationele problemen verblijven, ook wel bekend als blijf-van-mijn-lijf huizen.
Beide groepen zijn relatief klein.
Zowel voor de rijkskas als voor de verblijfsgerechtigde zelf is het van
groot belang dat uitplaatsing uit de centra, en derhalve huisvesting door
de gemeenten, zo spoedig mogelijk plaatsvindt. De inburgering en
participatie van deze mensen kan dan beginnen. Op deze systematiek
hebben de artikelen 29 tot en met 31 van het wetsvoorstel betrekking.
Voor de blijf-van-mijn-lijf huizen geldt dat de daar verblijvende personen
de facto niet meer beschikken over een woning en vaak uit veiligheidsoverwegingen naar een andere regio moeten verhuizen. Om deze redenen
is dit een dermate kwetsbare groep dat urgentie zoals voorgesteld een
passende maatregel is.
De vergrijzing in Nederland is nog niet op het hoogtepunt. Nu reeds is
duidelijk dat de kosten en de bemensing van de zorg in de komende jaren
zwaar op de samenleving zullen drukken. Mantelzorg kan in dit perspectief
een zeer nuttige functie vervullen. Indien deze mantelzorgers langere tijd
moeten wachten op een woning kan er gedurende deze tijd geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

9

mantelzorg verleend worden. Om die reden is deze groep eveneens
aangewezen in artikel 12 als urgent, indien van de mogelijkheid tot het
vaststellen van een urgentieregeling gebruik wordt gemaakt.
De leden van de VVD-fractie vroegen om hoeveel mantelzorgers die met
voorrang worden gehuisvest het jaarlijks gaat, welke definitie van
mantelzorger wordt gehanteerd en hoe te controleren is dat iemand echt
een mantelzorger is.
In het wetsvoorstel is voor de begripsbepaling van mantelzorger
aangesloten bij de definitie zoals die is opgenomen in artikel 1, eerste lid,
onderdeel b, van de Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze definitie
biedt voldoende mogelijkheden voor een goede afbakening van de groep
en controle om misbruik te voorkomen.
Op basis van gegevens van Mezzo, de belangenbehartiger van mantelzorgers, is de verwachting dat landelijk op jaarbasis tussen de 2000 en
3000 mensen willen verhuizen om mantelzorg te kunnen verlenen. Een
deel van deze mantelzorgers woont al in de buurt van degenen waarvoor
zij zorgen.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom nu specifiek de groep
mantelzorgers als urgent wordt benoemd in artikel 12, terwijl de groep
waarvoor zij moeten zorgen, die beter af te bakenen is, dat niet is.
Het maatschappelijk belang van mantelzorg is groot gezien de toenemende vergrijzing en daarmee samenhangende zorgbehoefte. De
uitzonderingspositie in het wetsvoorstel is hierop gebaseerd. De
redenering dat hetzelfde doel bereikt zou kunnen worden door ouderen en
gehandicapten als urgenten aan te wijzen is onjuist omdat lang niet iedere
oudere of gehandicapte mantelzorg nodig heeft. Wel kan op basis van
artikel 11 van het wetsvoorstel in de huisvestingsverordening voorrang
verleend worden bij de verlening van een huisvestingsvergunning aan
bepaalde doelgroepen voor daarbij aangewezen categorieën woonruimte
in verband met de aard, grootte of prijs. Hierbij kan het onder meer gaan
om woonruimten die aangepast zijn aan de woonbehoefte van ouderen of
gehandicapten.
De leden van de VVD-fractie vroegen naar de positie van de verblijfsgerechtigden die voor de eerste keer woonruimte zoeken buiten de opvang.
Hebben zij een vrije keus, hoe is hun positie als er geen regeling is voor
distributie of urgentie?
In artikel 29 van het wetsvoorstel is bepaald dat het college van burgemeester en wethouders zorg draagt voor de voorziening in de huisvesting
van verblijfsgerechtigden in de gemeente overeenkomstig de voor de
gemeente geldende taakstelling. Deze taakstelling voor de gemeente
wordt bepaald via de formule die in artikel 30 van het wetsvoorstel is
opgenomen. Hierdoor vindt er een evenredige spreiding van de verblijfsgerechtigden plaats over alle Nederlandse gemeenten. De taakstelling
bepaalt hoeveel verblijfsgerechtigden de gemeente in het komende half
jaar moet huisvesten. Verblijfsgerechtigden zijn de facto dakloos en
hebben bijna nooit een sociaal netwerk dat hen aan huisvesting kan
helpen. Deze verplichting voor de gemeente geldt in alle gevallen, dus ook
voor de gemeenten die geen huisvestingsverordening hebben vastgesteld.
De leden van de VVD-fractie vroegen welke groepen woningzoekenden als
urgent mogen worden benoemd in een huisvestingsverordening buiten
de in artikel 12 expliciet genoemde groepen. Hierbij achtten de leden van
de SP-fractie het zinvol als in de wet nader wordt aangegeven welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

10

verantwoordelijkheid gemeenten en woningcorporaties hebben bij de
verschillende mogelijke achtergronden van urgentie en of de wet niet een
kader moet schetsen voor een vangnetregeling, bijvoorbeeld bij
echtscheiding of wanbewoning. Verder vroegen de leden van de
ChristenUnie-fractie of er niet een meer objectief criterium te bedenken is
voor een urgentie zoals nu gaat gelden voor woningzoekenden uit een
tijdelijke opvangvoorziening, gelet op de ongelijkheid die ermee ontstaat
voor mensen die bij een echtscheiding een beroep doen op hun sociale
netwerk, dat daarmee onder druk komt te staan.
Met artikel 12 van het wetsvoorstel wordt een al bestaande praktijk
voortgezet. Aan woningzoekenden die dringend behoefte hebben aan een
woonruimte kan bij de verlening van een huisvestingsvergunning
voorrang worden gegeven voor bepaalde categorieën woonruimten. In
het algemeen gaat het daarbij om mensen die in een noodsituatie of zelfs
levensbedreigende situatie zitten of daar anders gezien hun woonsituatie
dreigen in terecht te komen. Te denken is in eerste instantie aan mensen
die technisch dakloos zijn, zoals door brand of echtscheiding, of dat zullen
worden zoals in geval van herstructurering. Ook kan er op sociaalmedische gronden urgentie toegekend worden. Het is uiteindelijk aan de
gemeenten, in samenwerking met woningcorporaties, om precies te
bepalen welke andere dan in het wetsvoorstel genoemde categorieën
woningzoekenden ook onder de urgentieregeling vallen. Voor sturing op
de woonruimteverdeling voor groepen woningzoekenden als ouderen en
starters biedt het wetsvoorstel andere mogelijkheden.
Het is nadrukkelijk de bedoeling de bepaling van de erkende gronden van
urgentie bij het lokale bestuur en de lokale partijen te laten. Lokale
woningmarktsituaties kunnen sterk verschillen en worden het beste door
lokale partijen gekend en van een passende oplossing voorzien. Urgentie
heeft verder sterk subjectieve kanten. Wat voor de een urgent is, is dat
voor een ander niet. Dit maakt het zeer moeilijk, zo niet onmogelijk om
voorschriften inzake urgentie op te stellen met een algemeen landelijke
betekenis en werking.
Indien in de huisvestingsverordening een urgentieregeling wordt
opgenomen, worden in ieder geval de volgende groepen woningzoekenden aangewezen: woningzoekenden die verblijven in een voorziening
voor tijdelijke opvang van personen, die in verband met problemen van
relationele aard of geweld hun woonruimte hebben verlaten, woningzoekenden die mantelzorg als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel b, van
de Wet maatschappelijke ondersteuning verlenen alsmede verblijfsgerechtigden als bedoeld in artikel 29.
Daarbij dient opgemerkt te worden dat mensen in een tijdelijke opvangvoorziening veelal met een ernstiger problematiek in de relationele sfeer
te maken hebben dan bij de meeste andere echtscheidingen het geval is.
De leden van de VVD-fractie vroegen welke huurprijs-, koopprijs- en
inkomensgrenzen er gaan gelden voor urgente woningzoekenden en of
die grenzen anders kunnen zijn dan in verband met de sturing op de
woonruimteverdeling in verband met schaarste en leefbaarheid van
toepassing zijn. Verder vroegen de leden van de CDA-fractie naar de ratio
achter het geven van de mogelijkheid aan gemeenten om alleen een
urgentieverordening op te stellen. Hierbij vroegen de leden van de
D66-fractie hoe er op dat moment wordt voldaan aan de vereisten van
noodzaak, subsidiariteit en proportionaliteit en hoe dat zich verhoudt tot
de inbreuk op de vrijheid van vestiging.
In de praktijk krijgt men niet zo maar urgentie. Aan de verlening ervan zijn
terecht altijd de nodige procedures en, niet zelden zware, voorwaarden
verbonden. De praktijk is vaak dat een urgente woningzoekende een
woning aangeboden krijgt van een woningcorporatie of voor een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

11

bepaalde tijd voorrang krijgt voor een in een zogenoemd zoekprofiel
aangegeven deel van de woningvoorraad. Urgentieverlening voor
koopwoningen komt niet voor. Het belang om bepaalde woningzoekenden
met voorrang te kunnen huisvesten is niettemin groot. De omvang van
deze doelgroep is echter dermate gering, dat de bevoegdheid van de
gemeente op dit punt los staat van de toepassing van andere, met
zwaardere vereisten omgeven, bevoegdheden uit het wetsvoorstel. Dit
houdt tevens in dat de bij de verschillende genoemde bevoegdheden
gehanteerde criteria aangaande inkomens- en prijsgrenzen niet noodzakelijkerwijs hoeven samen te vallen. Bij het bepalen van deze prijsgrenzen
zal de gemeenteraad zich moeten houden aan de eisen die het EVRM stelt
om een beperking van de vrijheid van vestiging te rechtvaardigen. Dat
betekent dat de prijsgrens in de huisvestingsverordening moet worden
opgenomen, er een fair balance moet zijn tussen het algemeen belang dat
gediend wordt met de hoogte van de prijsgrens en de beperking die dat
kan opleveren op het recht van vrije vestiging en dat deze prijsgrens
proportioneel moet zijn. Dit zal gemotiveerd moeten worden bij de
vaststelling van deze prijsgrens in de huisvestingsverordening. Door de
mogelijkheid om voor verschillende prijsgrenzen te opteren kan specifiek
invulling gegeven worden aan de lokale situatie en wordt de vrijheid van
vestiging zo min mogelijk beperkt. Ook als er niet direct sprake is van
schaarstesituaties, kunnen in gebieden waar de woningmarkt niet
ontspannen, maar ook niet echt gespannen is, de wachttijden voor
urgenten onacceptabel hoog zijn. Deze gemeenten wordt gelegenheid
geboden een beperkte huisvestingsverordening vast te stellen die enkel
een urgentieregeling bevat. Hierin kan aan urgenten voorrang verleend
worden voor bij de verordening aangewezen woningen op woningzoekenden zonder vergunning.
De leden van de VVD-fractie vroegen of bij een urgentieregeling zonder
dat er sprake is van schaarste ook een vergunningsstelsel vast te stellen is
en wat dat voor gevolgen heeft voor overige woningzoekenden.
Ingeval gemeenten besluiten tot het vaststellen van een huisvestingsverordening die zich beperkt tot een urgentieregeling, krijgen degenen die
door de gemeente als urgent zijn aangewezen een vergunning. Daarmee
verkrijgen zij voorrang voor bij de verordening aangewezen woningen op
woningzoekenden zonder vergunning. Indien er geen urgenten zijn, kan
de verhuurder de woonruimte verhuren aan één van de woningzoekenden
die zich daarvoor aanmeldt.
De leden van de VVD-fractie en de leden van de SGP-fractie vroegen voor
welk deel van de woonruimtevoorraad een vergunningplicht als de
onttrekkingsvergunning kan worden ingesteld. Wanneer het hier om de
goedkope woningvoorraad gaat betreft het dan zowel huur- als koopwoningen en kan in de verordening voor sturing op de woonruimtevoorraad
een andere prijsgrens gehanteerd worden dan bij sturing op de
woonruimteverdeling.
Het wetsvoorstel geeft gemeenten de mogelijkheid tot het sturen op de
woonruimteverdeling en de woonruimtevoorraad. Sturen op de
woonruimtevoorraad kan door het instellen van een splitsings-,
onttrekkings-, samenvoegings- en omzettingsvergunning. Het instellen
van deze vergunning dient in de huisvestingsverordening te zijn
benoemd. Ook de sturing op de woonruimtevoorraad dient afgebakend te
zijn naar prijsgrens, woningtype en gebied. Hierbij kan het net als bij de
sturing op de woonruimteverdeling gaan om huurwoningen en koopwoningen. In het wetsvoorstel is ook voor de sturing op de woonruimtevoorraad geen prijsgrens opgenomen. Ook hierbij geldt dat regio’s in
Nederland verschillen en dat lokaal daar gestuurd moet worden waar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

12

nodig. Net als in de vigerende Huisvestingswet hoeft de prijsgrens niet
dezelfde te zijn als bij woonruimteverdeling. Het gaat om een ander doel
en daarbij kan wat betreft de prijsgrens een andere afweging gemaakt
worden. Voor elke sturing geldt dat gemeenten deze dienen te onderbouwen en democratisch dienen te laten vaststellen door de gemeenteraad.
De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of het vergunningplichtig
maken van de totale woonruimtevoorraad bij onttrekking, splitsing e.d.
niet in strijd is met het EVRM en het eigendomsrecht? De leden van de
VVD-fractie vroegen om een reactie van de regering op deze vragen en
een precieze onderbouwing op basis van welke artikelen van het EVRM en
het eigendomsrecht een dergelijk ongeconditioneerd ingrijpen in de
woonruimtevoorraad gerechtvaardigd is.

1
EHRM, 23 september 1982, Sporrong en
Lönnroth v. Zweden.
2
EHRM, 24 juni 1993, Papamichalopoulos v.
Griekenland en EHRM, 28 oktober 1999,
Brumaresco v. Roemenië.
3
EHRM, 19 december 1989, Pine Valley
Developments Ltd v. Ierland.
4
Zie EHRM, 21 september 2004, Schirmer v.
Poland.
5
T. Barkhuysen en M.L. van Emmerik «De
eigendomsbescherming van art. 1 van het
Eerste Protocol bij het EVRM», preadviezen
Vereniging voor Burgerlijke Recht, Kluwer,
2005.

Sturen op de woningvoorraad op gemeentelijk niveau binnen het kader
van dit wetsvoorstel (bijvoorbeeld door het stellen van een onttrekkings-,
omzettings- of splitsingsvergunning) kan een inbreuk op het eigendomsrecht van woningeigenaren betekenen. Woningeigenaren moeten in
dergelijke gevallen voldoen aan de eisen die zijn gesteld in de
onttrekkings-, omzettings- of splitsingsvergunning en kunnen niet zomaar
hun woning splitsen, onttrekken aan de woningvoorraad of omzetten in
onzelfstandige eenheden (voor kamerverhuur). Het recht op eigendom is
opgenomen in artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM. Dit houdt in
dat de overheid zich ten opzichte van burgers en rechtspersonen in
beginsel dient te onthouden van een inbreukop het eigendomsrecht, tenzij
deze inbreuk kan worden gerechtvaardigd. Er wordt bij de inbreuk op het
eigendomsrecht een onderscheid gemaakt tussen ontneming en
regulering van eigendom.1 Ontneming betreft een eigendomsoverdracht
in juridische dan wel in feitelijke zin, waardoor het recht om erover te
beschikken verloren gaat2, zoals dit onder meer het geval is bij onteigening. Hiervoor gelden extra waarborgen en hierbij is de toetsing aan de
rechtvaardigingscriteria strenger dan bij regulering. Regulering van
eigendom is het beperken van de gebruiksmogelijkheden van de
eigendom zonder dat het beschikkingsrecht daarover (geheel) verloren
gaat.3 In dit geval betreft het regulering waardoor voor de eigenaar de
gebruiksmogelijkheden worden beperkt.4 Uit de jurisprudentie blijkt dat
de lidstaten een ruime «margin of appreciation» hebben ten aanzien van
het bepalen dat een inbreuk in het algemeen belang is, in het bijzonder
om met het oog op sociale en economische doelstellingen bepaald beleid
te voeren waarbij inbreuk op het eigendomsrecht kan worden gemaakt.5
Echter een dergelijke inbreuk is slechts gerechtvaardigd indien zij bij wet
geregeld is, in het algemeen belang noodzakelijk is en de maatregelen
voldoen aan het vereiste van proportionaliteit. Dat een inbreuk op het
eigendomsrecht bij wetgeregeld moet zijn, houdt in dat de regeling
voldoende precies, toegankelijk en voorzienbaar is. Hieruit vloeit ook
voort dat de beperking niet in strijd mag zijn met het rechtszekerheidsbeginsel en het verbod van willekeur. Hieraan wordt voldaan aangezien er
enerzijds een kader geschapen wordt in de formele wet en anderzijds de
voorwaarden voor splitsing, onttrekking of samenvoeging in een
gemeentelijke verordening verankerd moeten worden. Het vereiste dat de
inmengingin het algemeen belang noodzakelijk moet zijn, betekent dat er
een zwaarwegend algemeen belang dient te zijn voor de staat voor de
inbreuk. Daarbij wordt tevens nagegaan of er een «fair balance« (rechtvaardig evenwicht) is tussen enerzijds het algemeen belang dat met de
inbreuk gediend wordt en anderzijds de belangen van de eigenaar ten
aanzien van wie de inbreuk plaatsvindt. Ten slotte wordt bekeken of de
inbreuk voldoet aan het vereiste van proportionaliteit. Dit houdt in dat de
maatregel in verhouding moet staan tot het te bereiken doel. Door de
schaarste aan (huur)woningen kan het lokaal noodzakelijk zijn dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

13

woonruimtevoorraad niet meer krimpt en daarom door de gemeenteraad
bij verordening wordt vastgesteld dat onttrekking aan de woonruimtevoorraad niet is toegestaan. Daarnaast kan het in het kader van beperking
van overlast noodzakelijk zijn om in bepaalde wijken of delen van wijken
kamerverhuur te beperken, door middel van een omzettingsvergunningstelsel of het beperken van teveel «pensions» door middel van een
onttrekkingsvergunning. In die gevallen rechtvaardigt het algemeen
belang van behoud van de woonruimtevoorraad of het beperken van
overlast de beperking van het recht van de eigenaar van een woning om
die woning te splitsen, om te zetten of te onttrekken aan de woningvoorraad. Uiteraard mag zo’n beperking niet verder gaan dan geschikt,
noodzakelijk en proportioneel is om de woonruimtevoorraad te behouden
of de overlast te beperken.
De leden van de VVD-fractie vroegen wanneer er sprake is van onttrekking
en hoe dit zich verhoudt tot het short stay beleid in Amsterdam. Daarnaast
vroegen de leden of op basis van dit wetsvoorstel lokaal in het verleden
bestaande onrechtmatigheden kunnen worden gelegaliseerd.
Onttrekking is het aan de woningvoorraad onttrekken van woonruimte
voor een ander doel dan permanente bewoning. Het instellen van de
onttrekkingsvergunning op lokaal niveau vindt plaats door de gemeenteraad en voor WGRplus-regio’s door de regioraad. In de memorie van
toelichting is voor de onttrekkingsvergunning een koppeling gemaakt met
«short stay toepassingen» zoals die tegenwoordig voorkomen, net als het
gebruik als tweede woning of vakantiewoning. In de memorie van
toelichting is opgenomen dat indien de bewoner niet is ingeschreven in
de gemeentelijke basisadministratie (GBA) er sprake is van onttrekking.
Wanneer een woning wordt gebruikt voor bewoning en de bewoner
schrijft zich in bij de GBA is er geen sprake van onttrekken. Zelfs wanneer
dit voor een kortere periode, zoals zes maanden, het geval is. Het instellen
van een onttrekkingsvergunning op basis van dit wetsvoorstel heeft tot
gevolg dat vanaf het moment dat de huisvestingsverordening van kracht
wordt ook vergunningen kunnen worden verleend en hierop kan worden
gehandhaafd. Ook voor situaties waarvoor in het verleden een vergunning
is geweigerd kunnen opnieuw vergunningen worden aangevraagd.
De leden van de VVD-fractie vroegen of het in de toekomst mogelijk blijft
voor ouders om een huis te kopen waarvan een aantal kamers aan
medestudenten worden verhuurd.
Ook in de toekomst kunnen ouders gewoon een huis kopen voor hun
studerende kind. Daarbij blijft het mogelijk om een aantal kamers te
verhuren aan medestudenten. Lokaal kan een omzettingsvergunning
nodig zijn wanneer in een zelfstandige woning meerdere kamers verhuurd
worden. Wanneer het gaat om zelfstandige eenheden en de bewoners zich
in de gemeentelijke basisadministratie inschrijven is er geen sprake van
onttrekking.
De leden van de VVD-fractie vroegen wat het betekent dat gemeenten
geen afspraken buiten de huisvestingsverordening om kunnen maken.
Voor het vergroten van de transparantie is in het wetsvoorstel
opgenomen dat sturing op de woonruimteverdeling alleen nog maar via
de huisvestingsverordening mogelijk is. Dit om te voorkomen dat
woningzoekenden geconfronteerd worden met regels over de woonruimteverdeling die niet voor iedereen bekend zijn. Sturing kan daarom niet
meer plaatsvinden op basis van afspraken tussen gemeente en corporaties. Alle regels die betrekking hebben op de woonruimteverdeling of de
woonruimtevoorraad moeten opgenomen worden in de verordening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

14

Hierdoor zijn deze regels voor iedereen kenbaar, wat noodzakelijk is in
verband met de rechtszekerheid, en democratisch gelegitimeerd. Dit geldt
dus ook voor regels over het onttrekken van woningen zoals dat met
«short stay» het geval kan zijn.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarover gemeenten en corporaties
nog wel afspraken mogen maken.
Zoals aangegeven is transparantie een belangrijk uitgangspunt bij de
invulling van het wetsvoorstel. Sturing op de woonruimteverdeling kan
daarom alleen nog maar plaatsvinden via een huisvestingsverordening.
Gemeenten en woningcorporaties kunnen wel afspraken maken over de
uitvoering om extra administratieve lasten te voorkomen of over de te
halen doelstellingen voor de huisvesting en over het creëren van extra
woonruimte voor specifieke doelgroepen.
De leden van de VVD-fractie vroegen hoe een woonvisie van een
gemeente zich verhoudt tot de huisvestingsverordening en of overwogen
is een woonvisie verplicht te stellen.
Met een woonvisie wordt op gemeentelijk niveau gekeken naar de
toekomstige woonwensen en woonbehoeften op de lokale en regionale
woningmarkt. De woonvisie kan daarbij dienen als onderbouwing voor
het aangeven van de noodzaak om een huisvestingsverordening in te
stellen en de mate van sturing die daarin nodig is. Gemeenten zijn niet
verplicht om een woonvisie te hebben.
De leden van de VVD-fractie vroegen wat er gebeurt als er geen
afstemming plaatsvindt tussen gemeenten binnen de regio over de
huisvestingverordening.
In het wetsvoorstel zijn procesvereisten opgenomen. Deze zijn
opgenomen om te benadrukken dat de woningmarkt vaak niet ophoudt bij
de gemeentegrens maar dat de woningmarkt regionaal is. Wanneer een
gemeente een huisvestingsverordening opstelt, hoeven regiogemeenten
hieraan niet hun goedkeuring te geven maar het is wel gewenst dat er
nadrukkelijk overleg vooraf heeft plaatsgevonden. Ook de provincie kan
daarbij een rol spelen door het benoemen van de woningmarktregio’s in
haar gebied. Daarbij kan de provincie gemeenten stimuleren samen te
werken en kan de provincie met de provinciale woonvisie hieraan richting
geven.
In de memorie van toelichting worden enkele onvolkomenheden van de
vigerende Huisvestingswet besproken, waaronder het feit dat sommige
gemeenten de behoefte hebben woningen boven de prijsgrenzen onder
de distributieregels te laten vallen. Nu in voorliggend wetsvoorstel geen
prijsgrenzen zijn opgenomen, is deze onvolkomenheid hersteld, zo lezen
de leden van de VVD-fractie in de memorie van toelichting. Graag
ontvingen de leden van de VVD-fractie een toelichting: welke onvolkomenheid wordt bedoeld en hoe is dit opgelost?
De onvolkomenheid betreft dat landelijke regelgeving wat betreft
prijsgrenzen beperkend werkt voor oplossingen van problemen op lokaal
niveau. In enkele bijzondere omstandigheden zou het noodzakelijk kunnen
zijn om woningen die niet onder goedkope koop of huur begrepen kunnen
worden, toch onder distributieregels te vatten. In sommige gemeenten is
de druk op de woningmarkt zo groot en zijn er zo weinig uitbreidingsmogelijkheden, dat ook woningen in het middensegment gedistribueerd
moeten worden om te voorkomen dat de lokale bevolking niet meer aan
een woning kan komen in de eigen gemeente of zelfs regio. Als bekend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

15

voorbeeld hiervoor gelden de Waddeneilanden. Doordat de prijsgrenzen
in het wetsvoorstel worden losgelaten wordt de geconstateerde onvolkomenheid verholpen.
De leden van de PvdA-fractie voorzien een probleem bij de huisvesting
van verblijfsgerechtigden die niet in de centrale of gemeentelijke opvang
verblijven op het moment van statusverlening. Ook de leden van de
SGP-fractie vroegen hiernaar. Tevens vinden de leden van de PvdA-fractie
dat nareizende vergunninghouders mee moeten tellen voor de
taakstelling.
Voorts constateerden deze leden dat zich een probleem bij nareizigers
voordoet indien deze over een andere nationaliteit beschikken dan
verblijfsgerechtigde die zij nareizen. Deze leden zouden graag zien dat ook
deze nareizigers onder de taakstelling vallen.
Het komt in de praktijk weinig voor dat verblijfsgerechtigden niet via de
centrale opvang binnenkomen. In een enkel geval is een asielzoeker om
medische redenen in een behandelcentrum. Indien ze alsnog bij het COA
worden gemeld en voldoen aan het criterium dat zij voor het eerst
woonruimte zoeken in Nederland, tellen ze mee voor de taakstelling.
Nareizigers tellen mee voor de taakstelling indien ze voldoen aan de
voorwaarden genoemd in de circulaire van de minister van Justitie
betreffende de taakstelling huisvesting vergunninghouders voor het
tweede halfjaar1. Cruciaal hierbij is dat de toelating plaatsvindt op grond
van artikel 28 van de Vreemdelingenwet 2000. Een andere nationaliteit van
de nareiziger is op zich niet problematisch, zolang de nareiziger voldoet
aan de voorwaarden die opgenomen zijn in genoemde circulaire. Is dat
het geval, dan tellen zij mee voor de taakstelling.
De leden van de PvdA-fractie stelden voor in artikel 1, onder e, de
woorden «... in opvangcentra of op gemeentelijke opvangplaatsen.» weg
te laten.
Zoals al gesteld komt het in de praktijk zelden voor dat verblijfsgerechtigden niet via de centrale opvang binnenkomen. De taakstelling is
bedoeld voor mensen die technisch dakloos zijn én geen sociaal vangnet
hebben in de maatschappij. Indien een vergunninghouder zich buiten het
COA-centrum begeeft en daar alvast onderdak weet te regelen, is de vraag
of de voorrangspositie van de taakstelling nog wel gewettigd is. Daarom
is de voorgestelde wijziging niet meegenomen in de nota van wijziging
die tegelijk met deze nota naar aanleiding van het verslag is uitgebracht.
De leden van de PvdA-fractie stelden dat de urgentieregeling slechts van
toepassing lijkt voor verblijfsgerechtigden die uit de opvang voor het eerst
woonruimte zoeken, en derhalve niet voor verblijfsgerechtigden die uit
een andere positie voor het eerst een woonruimte zoeken. Zij vernamen
graag of ook de laatste categorie onder de urgentieregeling valt.
Ook verblijfsgerechtigden die niet uit de centrale opvang komen, maar
wel bij het COA zijn gemeld, tellen mee voor de taakstelling. De urgentieregeling ziet dus op alle verblijfsgerechtigden die onder de taakstelling
vallen. Verblijfsgerechtigden die niet voor het eerst huisvesting zoeken
tellen niet mee in de taakstelling. Zij beschikken immers al over
huisvesting en het is dan ook niet wenselijk dat zij opnieuw als urgenten
worden aangewezen indien ze een andere woonruimte zoeken.
De leden van de PVV-fractie vroegen zich af of de Huisvestingswet niet te
eenzijdig gericht is op de goedkope huurwoningen, terwijl voldoende
aanbod van huurwoningen tussen € 648 en € 900 ook van belang is. Ook
1

Kenmerk 5656995/10 d.d. 28 juni 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

16

vroegen deze leden zich af hoe de kwetsbare groepen, op wiens
bescherming de Huisvestingswet zich richt, zullen worden gedefinieerd.
Uiteraard beperkt de schaarste zich niet in alle gevallen tot sociale huuren koopwoningen. Het is om die reden dat in dit wetsvoorstel niet
voorzien is in prijsgrenzen. Daarom is het aan de gemeenteraad om te
bepalen waar en tot hoever de schaarste zich uitstrekt, om vervolgens de
prijsgrenzen in de huisvestingsverordening vast te leggen. Het is echter
uitdrukkelijk de bedoeling dat van de mogelijkheid om minder goedkope
huurwoningen vergunningplichtig te maken, alleen gebruik gemaakt
wordt indien er schaarste is in dit segment én er geringe mogelijkheden
tot uitbreiding zijn.
De leden van de PVV-fractie vroegen zich af of de eigenaren tweede
koopwoningen voldoende beschermd worden.
In het wetsvoorstel is het vorderen van woningen niet meer opgenomen.
Daardoor kan de gemeente eigenaren van een tweede koopwoning niet
verplichten om deze ter beschikking te stellen voor de huurmarkt. Voor het
hebben van een tweede koopwoning kan op lokaal niveau in de huisvestingsverordening bepaald worden dat hiervoor een onttrekkingsvergunning nodig is. Immers hierdoor wordt de woning aan de bestemming
bewoning onttrokken (artikel 22, zie ook de memorie van toelichting).
De leden van de CDA-fractie vroegen zich af waarom in het wetsvoorstel
geen rekening met het verschijnsel krimp is gehouden. Dient hiervoor
artikel 2 niet te worden aangepast, zo vroegen zij zich af.
Het wetsvoorstel richt zich op situaties van schaarste. In situaties van
krimp is woningdistributie geen zinvolle optie. Immers er is geen sprake
van schaarste aan woningen, maar van schaarste aan bewoners. Om dit
aan te pakken is een ander instrumentarium nodig. Dat begint met het
ontwikkelen van een visie op (de gevolgen van) krimp. Hierbij kunnen
beperking van de uitgifte van nieuwbouwvergunningen, herziening van
het bestemmingplan en regie op de woningmarkt een rol spelen.
De leden van de CDA-fractie vroegen waarom geen aparte afspraken
tussen gemeenten en projectontwikkelaars gemaakt kunnen worden daar
dit doorgaans koopwoningen betreft.
Vrijheid van vestiging is het uitgangspunt op de woningmarkt. Alleen
wanneer er schaarste is kan op lokaal niveau gestuurd worden. Deze
sturing zal transparant en democratisch tot stand moeten komen. Het
komt de transparantie ten goede dat alle toegestane vormen van sturing
worden opgenomen in de huisvestingsverordening. Deze huisvestingsverordening verkrijgt haar democratische legitimatie aangezien ze door de
gemeenteraad wordt vastgesteld. De sturing kan daarbij zowel op huurals koopwoningen aan de onderkant van de woningmarkt gericht zijn.
Aparte afspraken tussen gemeenten en projectontwikkelaars zijn daarbij
niet meer mogelijk. In bepaalde gevallen blijft het mogelijk om
nieuwbouw koopwoningen aan de eigen bevolking toe te wijzen. Hiervoor
dienen dan in de huisvestingsverordening bindingseisen te zijn
opgenomen.
De leden van de CDA-fractie verzochten de regering nader uiteen te zetten
op welke wijze gemeenten de sociale cohesie en sociale stijging binnen de
wijk kunnen versterken door woonruimteverdeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

17

Sociale cohesie in wijken is van groot belang. Dit wetsvoorstel is echter
niet specifiek gericht op de bevordering daarvan. Binnen het doel en de
uitgangspunten van dit wetsvoorstel zijn daar echter wel mogelijkheden
toe. Zo kan er bij bestrijding van de negatieve effecten van schaarstesituaties door middel van het geven van voorrang aan bepaalde groepen
gestuurd worden op verhuisbewegingen die aan de cohesie en sociale
stijging bijdragen. In de nota van wijziging is tevens de mogelijkheid
geboden om bij de verlening van huisvestingsvergunningen voor een
beperkt deel van de in de huisvestingsverordening aangewezen categorieën van woonruimte voorrang te geven aan woningzoekenden met een
economische of maatschappelijke binding. Hiermee wordt invulling
gegeven aan het lokaal maatwerk zoals dit in het regeerakkoord is
beschreven en wordt tegemoet gekomen aan de wens vanuit de Kamer.
De leden van de CDA-fractie vroegen of gemeenten de bevoegdheid
kunnen krijgen om afspraken te maken met verhuurders over splitsing en
onttrekking (CDA)
De gemeente benoemt in de huisvestingsverordening de regels ten
aanzien van het verkrijgen van een splitsings- en onttrekkingsvergunning.
In het wetsvoorstel is opgenomen dat gemeenten voorafgaand aan de
vaststelling van de huisvestingsverordening overleg hebben met onder
andere de woningcorporaties en andere verhuurders. Hierbij kunnen
gemeenten en verhuurders afspraken maken die in de huisvestingsverordening worden vastgelegd.
De leden van de CDA-fractie constateerden dat er in het wetsvoorstel geen
verplichting is opgenomen om binnen één gemeente dezelfde rangordecriteria te hanteren. Gemeenten zouden dat aan corporaties kunnen
overlaten. Op dit punt zien zij graag een zorgvuldige onderbouwing.
Op veel plaatsen in het wetsvoorstel is gekozen om de lokale vrijheden zo
groot mogelijk te laten zijn. Uiteraard zijn er argumenten te noemen die
pleiten voor één systeem van rangordebepaling per gemeente. Met name
de transparantie voor de burger kan hier worden genoemd. Vanuit dat
perspectief is het zelfs te overwegen om landelijk de rangordecriteria vast
te stellen, zodat in heel Nederland op dit punt helderheid bestaat.
Echter er zijn evenzeer argumenten te vinden voor het standpunt om ook
op dit punt de lokale partijen de inhoudelijke keuzes te laten maken. Het
belangrijkste argument is dat er niet één systeem is dat duidelijk het beste
is. In de loop der jaren zijn er diverse systemen ter bepaling van de
rangorde in de praktijk uitgeprobeerd: inschrijfduur en woonduur, het
Delftse model, woonbonsystemen, loting en vele andere vormen. Soms
ook combinaties van het hier genoemde.
Alles overwegende is er in het wetsvoorstel voor gekozen om de wijze
waarop de rangorde tot stand komt lokaal te laten vaststellen. Daarbij
bestaat de mogelijkheid om de verhuurder te laten bepalen welke
rangorde hij wil hanteren. Vanuit het perspectief van de gemeente is
vooral van belang vast te stellen wie wel en wie niet voor een huisvestingsvergunning in aanmerking komt.
De leden van de SP-fractie vroegen de regering om uiteen te zetten welke
verhouding tussen het recht op vrije vestiging en het recht op vestiging in
eigen buurt of woonplaats zij redelijk acht?
Als uitgangspunt voor woonruimteverdeling geldt het recht op vrije
vestiging. Dit recht mag conform het EVRM worden beperkt indien
zwaarwegende redenen van algemeen belang dat rechtvaardigen. Bij het
stellen van bindingseisen wordt de woningmarkt (deels) afgeschermd
voor mensen die geen maatschappelijke of economische binding hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

18

Hiermee kan de sociale cohesie in die buurt of woonplaats worden
bewaard en veiliggesteld. Hoewel dit een algemeen belang is waardoor
het recht op vrije vestiging kan worden beperkt, kan dit niet ongelimiteerd
en moet er aan bepaalde voorwaarden worden voldaan zodat er ook voor
personen die geen economische of maatschappelijke binding hebben toch
reële mogelijkheden zijn om zich te huisvesten in de gemeente. Deze
vorm van «lokaal maatwerk» is bij de nota van wijziging mogelijk
gemaakt. Als «waarborg» is opgenomen dat het verlenen van voorrang
aan woningzoekenden met een economische of maatschappelijke binding
slechts mogelijk is voor een beperkt deel van de aangewezen categorieën
van woonruimten. In de toelichting bij de nota van wijziging is een aantal
specifieke categorieën van woningzoekenden met een maatschappelijke
en economische binding benoemd waaraan voorrang verleend kan
worden.
De leden van de SP-fractie misten in het wetsvoorstel een visie van de
regering op woonruimteverdeling in relatie tot herstructurering. Kan dit
aan de lokale partijen worden overgelaten? Hoe kijkt de regering aan
tegen het toenemende gebruik van tijdelijke huurcontracten op grond van
de Leegstandwet en gebruikscontracten op basis van het Burgerlijk
Wetboek?
Bewoners die wegens herstructurering dienen te verhuizen, krijgen
doorgaans een urgentieverklaring, althans indien de gemeente dit in een
huisvestingsverordening heeft geregeld. De aanpak en uitvoering hiervan
kan uitstekend aan lokale partijen worden overgelaten. Bij de voorbereiding van de herstructurering wordt dikwijls gebruikgemaakt van
tijdelijke verhuur op grond van de Leegstandwet en van gebruikscontracten (anti-kraak). Hoewel sociale huurwoningen er in de eerste plaats
zijn om als zodanig in de markt gezet te worden, is het acceptabel dat in
sommige gevallen gebruikgemaakt wordt van de genoemde contractvormen in afwachting van de aanvang van de herstructurering. Er zijn
geen gegevens waaruit blijkt dat er een (sterke) toename is van dit soort
contractvormen.
Vervolgens merkten de leden van de SP-fractie op dat herstructurering
moet leiden tot meer gemengde wijken. In welvarende wijken dient dan
ook meer gemengd te worden, echter de leden van de SP-fractie zien dat
corporaties hun bezit in dergelijke wijken juist verkopen. Graag vernamen
deze leden waarom het wetsvoorstel geen plannen bevat om welvarende
wijken gemengder te maken.
Voorop staat dat voorliggend wetsvoorstel betrekking heeft op de
toewijzing van reeds bestaande woningen. Daar waar sociale huurwoningen in welvarende wijken staan, dienen op basis van de Tijdelijke
regeling diensten van algemeen economisch belang toegelaten instellingen volkshuisvesting corporaties deze hoofdzakelijk toe te wijzen aan
de doelgroep (inkomen huishouden maximaal € 33 614, prijspeil 1 januari
2011)1. Over de gewenste nieuwbouw kan de gemeente afspraken maken
met de corporaties, werkzaam in die gemeente. Op grond van het Besluit
beheer sociale-huursector is de corporatie gehouden het gemeentelijke
woonbeleid in acht te nemen.
De leden van de SP-fractie denken dat het wenselijk is om in het
wetsvoorstel een regeling op te nemen voor uitplaatsing naar een
passende woning bij overbewoning. Overbewoning kan immers tot
problemen leiden met de leefbaarheid in complexen, daarnaast kan het
zeer schadelijk zijn voor de toekomstkansen van kinderen.
1

Staatscourant 2010, nr. 17515.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

19

Overbewoning kan inderdaad tot leefbaarheidsproblemen leiden in
complexen, maar het is niet wenselijk om dit in dit wetsvoorstel te
regelen. Het past namelijk niet in een kaderwet als de onderhavige, waar
het geheel van sturing op de woningvoorraad en woonruimteverdeling
door de gemeente centraal staat. Daarnaast zijn er andere wettelijke
mogelijkheden die ingezet kunnen worden om overbewoning, en de
daardoor veroorzaakte overlast, op te lossen. Zo kan overbewoning van
woningen onder meer op grond van de bouwregelgeving worden
aangepakt. Ten aanzien van overbewoning kunnen gemeenten zelf
voorschriften opnemen in de bouwverordening. De modelbouwverordening gaat uit van 12 m_ per persoon aan gebruiksoppervlakte. Indien
hier niet aan wordt voldaan dan is handhaving op basis van de bouwverordening mogelijk. De genoemde voorschriften uit de modelbouwverordening zullen vanaf de inwerkingtreding van het Bouwbesluit 2012
onderdeel van dat besluit uitmaken. Zie hiertoe artikel 7.16 van het
ontwerp Bouwbesluit 2012, zoals dat is voorgehangen.1
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat gemeenten de toewijzing
op basis van de taakstelling verblijfsgerechtigden in de huisvestingsverordening moeten opnemen als deze afwijkt van de toewijzing aan reguliere
woningzoekenden. Dit kan de duidelijkheid bevorderen, zo menen deze
leden.
Het huisvesten van verblijfsgerechtigden volgens de opgelegde
taakstelling is voor gemeenten een plicht die ook al is opgenomen in de
huidige Huisvestingswet en in stand blijft in dit wetsvoorstel. Derhalve
wijkt de woningtoewijzing voor deze groep af van die voor reguliere
woningzoekenden. Artikel 12 van het wetsvoorstel biedt aan de gemeente
de mogelijkheid om een urgentieregeling op te nemen. Indien de
gemeenteraad hiertoe beslist, moeten onder meer verblijfsgerechtigden
als urgenten worden aangewezen.
Voorts vroegen deze leden zich af of de Leegstandwet, die slechts een
beperkt aantal artikelen kent, niet alsnog bij nota van wijziging in dit
wetsvoorstel kan worden opgenomen. Mocht dat nu niet kunnen,
wanneer valt dit dan te verwachten, zo vroegen deze leden?
De Leegstandwet is per 1 oktober 2010 uitgebreid met artikelen die het
instellen van een leegstandverordening mogelijk maken teneinde de
leegstand van niet-woonruimte aan te pakken. De Leegstandwet is de
plaats waar regels voor leegstaand vastgoed te vinden zijn. De Huisvestingswet is de plaats waar regels voor woningdistributie en voorraadbeheer te vinden zijn. Aangezien de Leegstandwet ook regels bevat ten
aanzien van niet-woonruimte, ligt het niet voor de hand deze twee wetten
samen te voegen. Het samenvoegen van twee wetten heeft ook geen
invloed op de hoeveelheid bestaande regels: die verminderen hierdoor
niet. Leegstand is een onderwerp dat in de komende jaren steeds actueler
wordt. Niet alleen bij krimp, maar ook in gebieden waar geen krimp
heerst, is soms een overschot aan bepaalde categorieën van vastgoed
bijvoorbeeld kantoren en winkels.
De leden van de D66-fractie vroegen hoe de regionale woonsituatie
meegenomen wordt in de gemeentelijke huisvestingsverordening.

1

Kamerstukken II, 2010/2011, 32 757.

Op basis van dit wetsvoorstel kan de gemeenteraad een huisvestingsverordening vaststellen waarin sturingsmiddelen zijn opgenomen voor de
lokale woningmarkt. In de memorie van toelichting is aangegeven dat de
woningmarkt niet ophoudt bij de gemeentegrens maar regionaal is.
Daarom is in het wetsvoorstel als procesvoorwaarde opgenomen dat de
gemeente voorafgaand aan het vaststellen of wijzigen van de huisves-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

20

tingsverordening dit dient af te stemmen met de besturen van de overige
gemeenten die deel uitmaken van de woningmarktregio waarin de
gemeente gelegen is. Daarnaast staat het de gemeenten vrij, op basis van
de Wet gemeenschappelijke regelingen, om gezamenlijk een regionale
huisvestingsverordening vast te stellen. Ook is het gewenst de op te
stellen huisvestingsverordening met andere betrokken partijen af te
stemmen, hierbij kan onder meer gedacht worden aan de provincie.
De leden van de D66-fractie vroegen waarom ook het particuliere segment
onder de Huisvestingswet valt.
Op basis van de vigerende Huisvestingswet kan er gestuurd worden op de
woonruimteverdeling ten aanzien van corporatiewoningen en particuliere
huurwoningen. In het wetsvoorstel is dit overgenomen. Wanneer er
schaarste op de woningmarkt is en er sprake is van verdringing van
doelgroepen kunnen op lokaal niveau op basis van dit wetsvoorstel in een
huisvestingsverordening een aantal sturingsmaatregelen genomen
worden. Om de schaarste optimaal te verdelen kan de sturing plaatsvinden op woningen van woningcorporaties, koopwoningen en woningen
van particuliere verhuurders zolang de woningen maar onder de gestelde
prijsgrens vallen. Ook in de particuliere huursector kan een deel van de
woningen immers een huurprijs hebben onder de te vast te stellen
huurprijsgrens.
De leden van de D66-fractie vroegen op welke manier de marktwerking in
de woningmarkt wordt gewaarborgd.
Sturing in de woonruimteverdeling op basis van dit wetsvoorstel is
mogelijk bij schaarste aan goedkope woonruimte die onevenwichtige en
onrechtvaardige effecten tot gevolg heeft. Alleen indien er schaarste is en
dus de marktwerking faalt, kan de gemeenteraad beslissen tot het
opstellen van een huisvestingsverordening om de onrechtvaardige en
onevenwichtige effecten van die schaarste te beperken of te voorkomen.
Daarnaast betreft het enkel goedkope woonruimte en dus de onderkant
van de woningmarkt. Voor alle andere segmenten van de markt geldt
marktwerking.
De leden van de D66-fractie vroegen of er wel de voorkeur wordt gegeven
aan toewijzing binnen de sociale sector.
De sturing die op basis van dit wetsvoorstel mogelijk is, richt zich op de
onderkant van de woningmarkt. Hierbij betreft het zowel woningen van
woningcorporaties, als particuliere huurwoningen en koopwoningen.
Over het algemeen geldt dat de meeste woonruimten die worden
aangewezen in de huisvestingsverordening, mede omdat de maatregelen
op basis van dit wetsvoorstel zich moeten richten op goedkope
woonruimte, woningen van toegelaten instellingen zijn.
De leden van de D66-fractie vernemen graag welke veranderingen er ten
aanzien van sturingsmogelijkheden om leegstand bij woningen tegen te
gaan in het wetsvoorstel zijn opgenomen ten opzichte van de vigerende
Huisvestingswet. Tevens ontvangen deze leden graag een toelichting op
deze veranderingen.
De vigerende Huisvestingswet bevat de volgende elementen om
leegstand van woningen te bestrijden: een meldingsplicht alsmede de
mogelijkheid leegstaande woningen te vorderen. In dit wetsvoorstel wordt
het leegstandinstrumentarium voor woningen gelijkgetrokken met dat
voor niet-woningen. Dat betekent dat de volgende instrumenten
beschikbaar komen: de gemeente kan op basis van de Leegstandwet een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

21

leegstandverordening instellen, hierin kan een meldingsplicht voor
leegstaande panden worden opgenomen, alsmede de mogelijkheid van
een gesprek en als ultimum remedium een verplichtende voordracht van
een huurder. Dit laatste instrument komt in feite in de plaats van de
mogelijkheid van vordering. In de praktijk bleek deze mogelijkheid
nagenoeg niet gebruikt te worden. Derhalve acht ik het nieuwe instrument
kansrijker.
In de systematiek van de Leegstandwet kan de gemeente een boete
opleggen voor het niet melden van leegstand. Tevens kan de gemeente op
het volharden in het niet-melden en op het niet tot stand komen van een
huurovereenkomst met degene die de gemeenten heeft voorgedragen
een last onder dwangsom opleggen. Derhalve komen door dit wetsvoorstel ook financiële instrumenten voor de gemeente beschikbaar om
leegstand van woningen te bestrijden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen hoe de experimenten met
Huur-Op-Maat zich verhouden met voorliggend wetsvoorstel.
Binnen het experiment Huur op Maat krijgen huurders een inkomensafhankelijke korting op de huur. Vooralsnog heeft het Huur op Maat
experiment geen directe relatie met het voorliggende wetsvoorstel.
De leden van de ChristenUnie-fractie en van de CDA-fractie vroegen
waarom gekozen is voor een kan-bepaling ten aanzien van het instellen
van één loket per gemeente voor het aanbieden van woningen. De leden
van de ChristenUnie-fractie vroegen daarnaast of de verschijningsvorm er
niet toe doet daar niet iedereen toegang heeft tot internet.
In het wetsvoorstel krijgen gemeenten de mogelijkheid om regels te
stellen ten aanzien van de wijze van bekendmaken van het aanbod van
vergunningplichtige woonruimten. De regels die een gemeente hieromtrent wil stellen, dienen deel uit te maken van de huisvestingsverordening.
De regels kunnen zowel betrekking hebben op de plek waar het aanbod is
in te zien als de wijze van aanbieden. Vanuit het oogpunt van transparantie en klantvriendelijkheid verdient het de voorkeur, dat het totale
aanbod van vergunningplichtige woonruimte op één plek of bij één loket
te vinden is. In de praktijk is dit al op veel plaatsen en regio’s het geval. Er
is dan ook geen noodzaak dit voor alle gemeenten als een verplichting op
te nemen. Plaatselijk kunnen er overwegingen zijn om voor andere
oplossingen te kiezen, die in de praktijk voldoen en naar tevredenheid van
burgers functioneren. Wanneer dat niet het geval is biedt het wetsvoorstel
gemeenten de mogelijkheid om de samenwerking tussen verhuurders op
het punt van het bekendmaken van hun aanbod af te dwingen: op grond
van artikel 21 kunnen gemeenten dit voorschrijven in de huisvestingsverordening. Qua verschijningsvorm is in de praktijk, mede vanwege het
toenemende internetgebruik onder alle lagen van de bevolking, steeds
meer overgegaan op het aanbieden van woningen via websites.
Daarnaast vindt vaak nog bekendmaking via kranten of een woonwinkel
plaats of kan het aanbod op het kantoor van een corporatie of speciaal
voor ouderen ingerichte servicepunten met ondersteuning worden
ingezien.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateerden dat in de memorie
van toelichting wordt gesteld dat een vermindering van het gebruik van
de Huisvestingswet wordt verwacht en daarmee een vermindering van de
lastendruk. Deze leden vroegen om een nadere onderbouwing hiervan.
Hoe groot is de verwachte vermindering van de lastendruk?
Dit wetsvoorstel richt zich als kaderregeling niet direct tot burgers en
bedrijfsleven. Wel indirect, via de gemeentelijke huisvestingsverordening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

22

en een mogelijk hieruit voortvloeiend vergunningstelsel. De administratieve lasten voor burgers en bedrijfsleven zijn in dit wetsvoorstel beperkt.
Burgers en bedrijven kunnen wanneer er op gemeentelijk niveau een
huisvestingsverordening van kracht is geconfronteerd worden met sturing
op de woonruimteverdeling en de woonruimtevoorraad. Voor burgers kan
dit in het voordeel zijn wanneer het gaat om groepen op de woningmarkt
die door schaarste verdrongen worden. Gemeenten kunnen in hun
huisvestingsverordening opnemen dat deze groepen voorrang krijgen bij
het verlenen van een huisvestingsvergunning. Andere burgers kunnen
hierdoor langer op een woning moeten wachten. Verhuurders en
eigenaren van woningen zullen bij het verhuren of verkopen, wanneer de
woonruimte is aangewezen in de gemeentelijke huisvestingsverordening,
moeten letten op de toewijzingsregels en controleren of de nieuwe
huurder of koper een huisvestingsvergunning heeft gekregen. Het is
daarom goed dat de sturing op de woonruimteverdeling en woonruimtevoorraad zo transparant mogelijk is en beperkt is tot daar waar dit echt
noodzakelijk is. Door het vooroverleg dat gemeenten met in de gemeente
werkzame toegelaten instellingen, met woonconsumentenorganisaties en
met andere daarvoor in aanmerking komende organisaties moeten
hebben, zijn deze partijen al voor de vaststelling of wijziging van de
huisvestingsverordening betrokken en daarmee op de hoogte van de
toekomstige sturing. Ook de beperkte werking van de verordening van
vier jaar zorgt er voor dat sturing niet onnodig blijft bestaan. In de
memorie van toelichting is gesteld dat de verwachting is dat de Huisvestingswet, na wijziging, minder zal worden gebruikt. De gedachte
hierachter is dat gemeenten, vanwege de verplichting elke vier jaar
opnieuw te bezien of de noodzaak voor een huisvestingsverordening nog
bestaat, eerder zullen besluiten af te zien van (verder) gebruik van de
instrumenten die dit wetsvoorstel biedt. Deze gedachtengang wordt niet
ondersteund door het onderzoek van SIRA Consulting1. Uit dat onderzoek
blijkt dat gemeenten vooralsnog geen wijziging zien in het gebruik van de
instrumenten die dit wetsvoorstel biedt ten opzichte van de huidige
Huisvestingswet.
De Huisvestingswet 20.. wordt binnen vijf jaar geëvalueerd. Dan zal blijken
in hoeverre de lastendruk daadwerkelijk is afgenomen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen in hoeverre het interbestuurlijk toezicht door de provincie in de afgelopen jaren heeft geleidt tot
daadwerkelijke wijzigingen in lokaal huisvestingsbeleid.
Van het interbestuurlijk toezicht wat betreft woonruimteverdeling is door
de provincie in de afgelopen jaren weinig gebruikgemaakt. Het laatst
bekende voorbeeld in het afgelopen decennium betreft een aanwijzing
van de provincie Utrecht waarbij gemeentelijke en regionale bindingseisen werden vervangen door provinciale. Wel hebben provincies
toezichtsactiviteiten ontplooid wat betreft het huisvesten van verblijfsgerechtigden. Veel gemeenten lopen (aanzienlijk) achter op de wettelijke
halfjaarlijkse taakstellingen. Veel provincies hebben de betreffende
gemeenten daarop aangesproken en in een enkel geval is de procedure
waarmee de provincie in de plaats kan treden voor de achterblijvende
gemeente gestart. Tot daadwerkelijke uitvoering van deze procedure is het
echter tot op heden niet gekomen.

1
Kwantificeren administratieve lasten van de
voorgenomen Huisvestingswet, SIRA
Consulting, 28 april 2011.

De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of de groep mensen, die zelf
mantelzorg behoeven en daarom dichter bij hun kinderen in een andere
regio willen of moeten gaan wonen, niet ook onder de urgentieregeling
zouden moeten komen te vallen. De leden vroegen ook om een reactie op
het pleidooi van de VNG om meer uit te gaan van lokaal maatwerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

23

In het regeerakkoord is onder meer opgenomen dat het kabinet
voorstellen doet die meer ruimte bieden voor:
– specifiek beleid in de volkshuisvesting en voor woningbouw op basis
van kleinschalige, natuurlijke groei;
– maatwerk in de volkshuisvesting zodat zowel binnen steden als in
kleine kernen ruimte is om in de eigen woonbehoefte te voorzien door
middel van sociale stijging en doorstroming.
In de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel zijn de mogelijkheden voor
lokaal maatwerk verder uitgewerkt. De groep die mantelzorg ontvangt kan
de gemeente desgewenst meenemen in dit lokale maatwerk. Ook kan de
gemeente deze groep als urgent aanmerken op grond van artikel 12 van
het wetsvoorstel. Voor het aanwijzen van deze groep als urgenten is in dit
wetsvoorstel niet gekozen. Het aanwijzen en omschrijven van de
doelgroep van personen die mantelzorg behoeven, is moeilijk. Het is
immers niet evident om alle ouderen of gehandicapten aan te wijzen als
urgenten aangezien een groot deel van hen geen mantelzorg nodig heeft
en dus ten onrechte als urgente woningzoekenden zouden zijn aangewezen.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateerden dat bindingseisen
kunnen worden gebruikt om de eigen woningmarkt af te schermen. Deze
leden vroegen daarom of er hiervoor geen interbestuurlijk toezicht nodig
is.
Het is bij uitstek een zaak van de lokale overheid is om vast te stellen óf er
problemen zijn wat betreft de schaarste aan woonruimte en om te
beoordelen op welke wijze die problemen het best aangepakt worden. Dit
geldt ook voor het stellen van bindingseisen. Het wetsvoorstel voorziet
daartoe in een minder gedetailleerde regeling dan de geldende Huisvestingswet en biedt gemeenten meer beleidsvrijheid. Bovendien wordt geen
enkele vorm van interbestuurlijk toezicht meer specifiek benoemd. Dit is
geheel in lijn met het rapport van de Commissie-Oosting en het daaruit
voortvloeiende wetsvoorstel revitalisering generiek toezicht1. Omdat het
stellen van bindingseisen door een gemeente vele burgers raakt en kan
ingrijpen in hun recht op vrijheid van vestiging, is het van het grootste
belang dat dit ingrijpen democratisch gelegitimeerd is en voldoende
precies, toegankelijk en voorzienbaar is zodat er geen willekeur kan
ontstaan en de rechtszekerheid gegarandeerd is. De verantwoordelijkheid
voor het stellen van bindingseisen is daarom neergelegd bij de gemeenteraad. Deze mag van die bevoegdheid gebruik maken indien de betreffende gemeente geen of geringe mogelijkheden heeft de woonruimtevoorraad uit te breiden als gevolg van bovengemeentelijk ruimtelijk
beleid. Om uitvoering te geven aan de wens voor het opnemen van lokaal
maatwerk in dit wetsvoorstel is bij de nota van wijziging de mogelijkheid
geschapen dat ook gemeenten die wel mogelijkheden hebben om de
woonruimtevoorraad uit te breiden voorrang verlenen aan mensen met
een economische of maatschappelijke binding voor een beperkt deel van
de aangewezen categorieën van woonruimten. Ook zijn er ter waarborging van de belangen van burgers en lokale instellingen een aantal
procesvereisten in het wetsvoorstel opgenomen, die onder meer de
transparantie moeten bevorderen. Ten slotte bestaat als ultimum
remedium de mogelijkheid een instrument van het generieke toezicht toe
te passen: de provincie kan een besluit van de gemeente voordragen voor
schorsing of vernietiging door de Kroon.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen in hoeverre maatwerk
tussen verschillende woningmarkten in een huisvestingsverordening
mogelijk is.
1

Kamerstukken II, 2009/10, 32 389, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

24

De woningmarkt houdt vaak niet op bij de gemeentegrens. Daarom is in
artikel 6, tweede lid, van het wetsvoorstel opgenomen dat gemeenten
voorafgaand aan de vaststelling van hun huisvestingsverordening overleg
hebben met de gemeenten die deel uitmaken van de woningmarktregio.
Het is daarbij voor deze gemeenten mogelijk om tot maatwerk te komen
en dit in hun huisvestingsverordening op te nemen. Ook staat het deze
gemeenten vrij om, op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen,
onderling tot één regionale huisvestingsverordening te komen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of er in geval van regionaal
huisvestingsbeleid ook een daaraan gekoppelde regionale woonvisie
moet zijn. Zij vroegen of met voorliggend wetsvoorstel provincies een
aanwijzingsbevoegdheid hebben als gemeenten zich onvoldoende
aantrekken van adviezen van regiogemeenten ten aanzien van hun
huisvestingsverordening en/of hun woonvisie. Zij vroegen in dit kader of
de aanwijzingsbevoegdheid uit artikel 80 van de Woningwet op deze
situaties van toepassing is.
Ingeval er sprake is van regionaal huisvestingsbeleid is een daaraan
gekoppelde woonvisie wel logisch, maar niet verplicht. De verschillende
gemeenten binnen een regio dienen dat in onderling overleg af te
stemmen. De provincie kan gemeenten stimuleren samen te werken en de
provincie kan met de provinciale woonvisie richting geven. Er is hierbij
echter geen aanwijzingsbevoegdheid van de provincie. Het taakverwaarlozingsartikel (artikel 80 van de Woningwet) ziet niet zozeer op het
beheersen van de woningvoorraad of het sturen op de woonruimteverdeling, maar heeft betrekking op voorzieningen die getroffen moeten
worden in het belang van de volkshuisvesting. Daarbij moet onder meer
gedacht worden aan het verwerven van terreinen en bestaande woningen
en het bouwen van woningen. Wel is de algemene taakverwaarlozingsregeling van artikel 124 van de Gemeentewet van toepassing.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen in hoeverre het regiobestuur en de regioraad in plusregio’s de uitvoering van de regionale
huisvestingsverordening aan de individuele gemeenten kunnen
overdragen. Deze leden vroegen of het wenselijk is dat met betrekking tot
de sturing op leefbaarheid de regioraad over sturing in straten of
complexen in één van de regiogemeenten moet beslissen.
Het algemeen bestuur van een plusregio als bedoeld in artikel 104 van de
Wet gemeenschappelijke regelingen treedt bij het vaststellen van een
huisvestingsverordening in de plaats van de gemeenteraad. Wanneer het
algemeen bestuur van een plusregio de huisvestingsverordening heeft
vastgesteld kan de gemeente hieraan uitvoering geven binnen de kaders
van die regionale huisvestingsverordening. Zoals al eerder opgemerkt is
de sturing op leefbaarheid door middel van een huisvestingsverordening
bij de nota van wijziging uit het wetsvoorstel geschrapt.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of een periode van vier jaar
wel voldoende is om een resultaat te boeken.
Dit wetsvoorstel biedt de mogelijkheid om maatregelen te nemen op
lokaal niveau om bij schaarste goedkope woonruimte evenredig en
evenwichtig te verdelen. Dit lost echter de schaarste niet op. Zoals in de
memorie van toelichting is aangegeven zal schaarste ontstaan door een
grotere vraag dan aanbod. De structurele oplossing ligt in het uitbreiden
van de woningvoorraad. Sturen op de woonruimteverdeling is in die zin
een noodmaatregel. Daarom moet dit een tijdelijke maatregel zijn. In het
wetsvoorstel is voor vier jaar gekozen omdat dit ook de zittingstermijn van
de gemeenteraad is. Wanneer men de bestaande huisvestingsverordening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

25

na vier jaar wil verlengen zal dit opnieuw onderbouwd moeten worden
met feitelijke gegevens over schaarste en zal een andere gemeenteraad
deze huisvestingsverordening opnieuw moeten vaststellen. Op regionaal
niveau is de bestuurlijke complexiteit groter maar moet het mogelijk zijn
om in een cyclus van vier jaar resultaten te halen en deze ook te
evalueren. Dit is nu ook al in verschillende regio’s het geval.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of het wetsvoorstel
voldoende flexibiliteit biedt voor experimenten, vooral experimenten om
de doorstroming te bevorderen.
Dit wetsvoorstel kan gezien worden als een gereedschapskist voor sturing
op de woningmarkt op lokaal niveau. Het is belangrijk dat er doorstroming
plaats kan vinden op de woningmarkt. Met dit wetsvoorstel kan op lokaal
niveau zo gestuurd worden dat de doorstroming bevorderd kan worden.
Dit kan bijvoorbeeld door het geven van voorrang aan groepen of door
(een deel van) de nieuwbouw aan de eigen bevolking toe te wijzen. Door
het mogelijk maken van lokaal maatwerk (zie de nota van wijziging), zijn
deze mogelijkheden voor de gemeente nog toegenomen. Derhalve zijn
experimenten om de doorstroming te bevorderen niet nodig.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen hoe het wetsvoorstel zich
verhoudt tot de gemeentelijke woonvisie en of het mogelijk blijft voor
gemeenten om afspraken te maken buiten de huisvestingsverordening
om.
Wanneer een gemeente een woonvisie opstelt, kan deze gebruikt worden
voor de onderbouwing van de noodzaak tot het vaststellen van een
huisvestingsverordening. Afspraken over de toewijzing van doelgroepen
die in de woonvisie worden genoemd zullen in de huisvestingsverordening moeten worden benoemd, anders kan er niet gestuurd worden op
de woonruimteverdeling. Volgens artikel 20 van het wetsvoorstel kan het
college van burgemeester en wethouders mandaat verlenen voor de
afgifte en intrekking van huisvergunningen aan eigenaren of beheerders
van woonruimte voor zover het die woonruimte betreft. Hierbij wordt
gedacht aan het mandaat verlenen aan woningcorporaties.
3. Uitvoering
De leden van de PVV-fractie zouden graag zien dat gemeenten cijfers gaan
bijhouden over aantallen woningzoekenden met urgentie op de woningmarkt en de reden van de gevraagde urgentie.
Dit wetsvoorstel decentraliseert, onder de voorwaarden van onder meer
onderbouwing, transparantie en democratische legitimering, de verantwoordelijkheden naar gemeenten. Als een urgentieregeling onderdeel
vormt van het lokaal gevoerde beleid, dat telkens periodiek opnieuw moet
worden onderbouwd, ligt het voor de hand dat gemeenten ook de nodige
gegevens over de uitvoering en de effecten bijhouden. In de praktijk
gebeurt dat al op veel plaatsen. Een verplichting voor de gemeenten om
gegevens over de urgentieverlening, veelal uitgevoerd door corporaties
en urgentiecommissies, te verzamelen is derhalve niet nodig. De mate
waarin gemeenten een urgentieregeling opnemen in de huisvestingsverordening en de doeltreffendheid en effecten ervan zullen aan de orde
kunnen komen in het verslag over de doeltreffendheid en de effecten van
dit wetsvoorstel dat binnen vijf jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel aan de Staten-Generaal wordt toegezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

26

De leden van de CDA-fractie constateerden dat de handhavings- en
specifieke toezichts- en taakverwaarlozingsbevoegdheden voor het Rijk
(de artikelen 37 tot en met 39) worden geschrapt bij de aanpassing van
het generieke instrumentarium zoals aangekondigd in het genoemde
kabinetsstandpunt. Deze leden vroegen zich af wat er zich tegen verzet om
deze artikelen gewoon niet op te nemen. Kan op dit punt, bijvoorbeeld in
de vorm van een experiment, niet direct bij invoering van de wet gewerkt
worden zonder deze artikelen, zo vroegen deze leden zich af?
Het nu al schrappen van deze artikelen zou ertoe leiden dat er tot de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel revitalisering generiek toezicht
(Kamerstukken 32 389) de voorziening vervalt op grond waarvan de
minister kan ingrijpen ingeval het provinciebestuur geen toezicht uitoefent
op het huisvesten van verblijfsgerechtigden. In het wetsvoorstel revitalisering generiek toezicht wordt aan de Gemeentewet een voorziening
toegevoegd, op grond waarvan de minister kan ingrijpen indien het
provinciebestuur stil zit als er sprake is van een zwaarwegend algemeen
belang. In de toelichting bij dat voorstel is aangegeven dat de huisvesting
van verblijfsgerechtigden als een dergelijk zwaarwegend algemeen
belang wordt beschouwd. In het wetsvoorstel is daarom het specifieke
toezicht op de huisvesting van verblijfsgerechtigden behouden tot de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel revitalisering generiek toezicht1. De
overige in de huidige Huisvestingswet opgenomen bepalingen betreffende interbestuurlijk toezicht komen in onderhavig wetsvoorstel niet
terug. Onderhavig wetsvoorstel is derhalve, behoudens de tijdelijke
bepaling over verblijfsgerechtigden, reeds aangepast aan de uitgangspunten van het wetsvoorstel revitalisering generiek toezicht. De
verwachting is dat laatstgenoemd wetsvoorstel eerder in werking zal
treden dan het onderhavige. Indien dat daadwerkelijk het geval is, zullen
de artikelen 37 tot en met 39 van onderhavig wetsvoorstel niet van kracht
worden.
De leden van de SP-fractie vroegen naar de reden van de verschillen
tussen inschrijvingskosten tussen regio’s of de inschrijfkosten van de
doelgroep gelimiteerd zouden moeten worden.
De vraag doelt op de verschillende bedragen die corporaties in rekening
brengen bij het inschrijven van woningzoekenden bij die corporatie.
Opgemerkt wordt dat de werkwijze van woningcorporaties niet het
onderwerp van het wetsvoorstel betreft.
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen of met voorliggend voorstel
woningtoewijzingen voldoende controleerbaar zijn en verantwoord
worden.
In voorliggend wetsvoorstel is veel aandacht besteed aan de democratische legitimering van de te hanteren regels voor woningdistributie en
voorraadbeheer. Toch blijft de verantwoording achteraf ook van groot
belang. Daarom ligt het in de rede dat gemeenten in de huisvestingsverordening ook de verantwoording van de woningtoewijzing opnemen. De
huidige praktijk wijst uit dat de verantwoording van de toewijzingen goed
gebeurt.
Voorts vroegen de leden van de ChristenUnie-fractie of onderzocht is
waarom het instrument van vorderen nauwelijks wordt gebruikt en of er
alternatieve instrumenten denkbaar zijn.
1

Thans artikel 1.12 van het wetsvoorstel
revitalisering generiek toezicht, zie Kamerstukken II, 2010/11, 32 389, nr. 8.

Uit ambtelijke contacten met grote gemeenten is gebleken dat het
instrument van vorderen niet wordt gebruikt omdat het de verantwoordelijkheid voor het gebruik van de woning te veel naar de gemeente toetrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

27

Immers na vordering dient de gemeente voor een huurder te zorgen, de
afdracht van de huurpenningen te regelen, waarna na een zekere periode
de woning weer in goede staat aan de eigenaar moet worden geleverd.
Het nieuwe instrumentarium heeft tot voordeel dat de verantwoordelijkheid bij de eigenaar van de woning blijft, maar dat de gemeente wel
instrumenten heeft om de leegstand aan te pakken.
4. Voorbereiding en totstandkoming
De leden van de PvdA-fractie gaven aan dat op lokaal niveau de positie
van de lage en modale inkomensgroepen leidend moet zijn bij sturing op
de woonruimteverdeling. Verder vroegen zij of lokaal maatwerk niet in de
wet kan worden geformaliseerd.
Dit wetsvoorstel is gericht op het voorkomen van de verdringing van
doelgroepen aan de onderkant van de woningmarkt. Lokaal kan dit nader
ingevuld worden maar het betreft de lage en middeninkomensgroepen.
Wat betreft lokaal maatwerk zal is bij de nota van wijziging een regeling
voorgesteld om lokaal maatwerk mogelijk te maken in de sturing op de
woonruimteverdeling. Hierdoor zal een maximum percentage van het
vergunningplichtige deel van de woningvoorraad in de huisvestingsverordening aangewezen kunnen worden voor lokaal maatwerk. Hiermee kan
lokaal ingespeeld worden op de behoefte aan huisvesting van bijzondere
doelgroepen waaronder ook starters, ouderen en de toewijzing van
nieuwbouwwoningen uit oogpunt van sociale cohesie.
De leden van de PvdA-fractie vroegen in hoeverre de gemeentelijke
woonvisie bij de Huisvestingswet een rol speelt. Verder vroegen zij wat er
op lokaal niveau nog in prestatieafspraken vastgelegd kan worden.
Het is altijd goed dat lokaal gekeken wordt naar de toekomstige
woonwensen en de invulling van de lokale en regionale woningmarkt
door het opstellen van een woonvisie. De woonvisie kan daarbij dienen
als onderbouwing voor het aangeven van de noodzaak om een huisvestingsverordening in te stellen en de mate van sturing die daarbij nodig is.
Gemeenten zijn echter niet verplicht om een woonvisie te hebben.
Prestatieafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties in de zin van
de Woningwet en het Besluit beheer sociale-huursector moeten minimaal
gaan over de manier waarop de corporatie bijdraagt aan de uitvoering
van het gemeentelijke volkshuisvestingsbeleid. Eén van de uitgangspunten van dit wetsvoorstel is het scheppen van transparantie. Het is
daarom dat sturing op de woonruimteverdeling alleen nog maar mogelijk
is op basis van een huisvestingsverordeningEr kunnen nog afspraken
tussen gemeenten en woningcorporaties gemaakt worden die voornamelijk gericht zijn op werkafspraken met betrekking tot de uitvoering van
de woonruimteverdeling. Verder kunnen uiteraard afspraken gemaakt
worden over zaken als nieuwbouw, leefbaarheid, en dergelijke. Echter
aparte afspraken over woonruimteverdeling zijn niet langer mogelijk.
5. Overig
De leden van de SP-fractie deden de suggestie de mogelijkheid voor de
minister om regels te stellen aangaande de informatievoorziening over
het woningaanbod in de wet op te nemen.
Er zijn op dit moment geen redenen om een dergelijke zware voorziening
in het wetsvoorstel op te nemen. De kwaliteit van informatievoorziening
over het woningaanbod is over de gehele linie voldoende. De organisaties
die de woonruimteverdeling in grotere delen van het land regelen
gebruiken moderne en geavanceerde instrumenten om de kwaliteit van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

28

het aangebodene en de omgevingskenmerken ervan voor de woningzoekenden in beeld te brengen. Ook zijn er binnen de sociale sector zelf
ontwikkelingen in gang gezet, waarvan een normerende werking op de
informatievoorziening kan uitgaan. Te denken valt daarbij aan de
standaardisering van de architectuur van geautomatiseerde systemen,
alsmede de verkenningen naar de realisatiemogelijkheden van één
landelijk portal voor de sociale huursector, waarvoor een meerderheid van
de corporaties zich heeft uitgesproken.
De leden van de fracties van de PvdA, de PVV, het CDA en de ChristenUnie
merkten op dat de Europese richtlijn voor inkomensgrenzen voor
woningtoewijzing (90% beneden € 33 000) van kracht is geworden. Hoe
verhoudt zich dat tot het wetsvoorstel en tot de lokale huisvestingsverordening? Komt het ingezette beleid inzake gemengde buurten hiermee
onder druk te staan?
De Tijdelijke regeling diensten van algemeen economisch belang
toegelaten instellingen volkshuisvesting richt zich rechtstreeks tot
woningcorporaties. Zij moeten aan deze regels voldoen, of er nu wel of
geen geldende huisvestingsverordening is in de gemeente. In een
huisvestingsverordening is vaak een huurinkomenstabel opgenomen om
te bewerkstelligen dat de goedkoopste woningen terechtkomen bij de
laagste inkomens. Zolang de hier gehanteerde grenzen onder de huur van
€ 652,52 en een inkomen van maximaal € 33 614 liggen (prijspeil
1 januari 2011), kunnen deze in stand blijven. Mocht een gemeente de
tabel langer willen laten doorlopen, dan geldt deze grens wel voor
particuliere verhuurders, en voor corporaties alleen voor de 10% van de
toewijzingen met een huur onder de € 652,52 die zij aan woningzoekenden met een inkomen boven de inkomensgrens van de Tijdelijke
regeling diensten van algemeen economisch belang toegelaten instellingen volkshuisvesting mogen toewijzen. Daarvoor moeten objectieve
criteria moeten worden geformuleerd gericht op sociale prioriteiten zoals
personen met een inkomen boven de drempel die toch geacht worden
maatschappelijke ondersteuning te behoeven, waaronder grote gezinnen
en andere vergelijkbare categorieën.
Het ingezette beleid inzake gemengde buurten is gebaseerd op meerdere
instrumenten. Allereerst wordt door middel van herstructurering meer
variatie in de woningvoorraad gerealiseerd. Tot slot blijkt uit het WoON
2006 dat er een goedkope scheefheid van 20% is: huishoudens wier
inkomen groeit na woningtoewijzing kunnen gewoon in de sociale
huurwoning blijven wonen. Daar verandert de regeling voor staatssteun
niets aan. De staatssteunregeling maakt het mogelijk 10% van de
toewijzingen (mede) voor het beleid, gericht op meer gemengde wijken, in
te zetten.
De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af hoe de kwetsbare groepen
gezien moeten worden, wiens belangen de Huisvestingswet wil
beschermen. Het gaat immers, zo menen deze leden, niet alleen om
mensen met huurtoeslag, maar ook, door de invoering van de
90%-toewijzingsregel, over lage en middeninkomens. Deelt de regering
deze zienswijze?

1

Kamerstukken II, 2009/10, 29 453, nr. 167.

In dit wetsvoorstel wordt voor de bepaling welke kwetsbare groepen
worden onderscheiden, het initiatief aan de gemeente gelaten. De
gemeente kan immers in de huisvestingsverordening bepalen, binnen de
kaders van de wet, welke woningen onder de regels vallen en welke
doelgroepen hiermee bediend kunnen worden. Zoals in de brief aan de
Tweede Kamer van 31 augustus 20101is aangegeven, hebben 43% van de
huishoudens een inkomen onder de € 33 614 (prijspeil 1 januari 2011). Er
kan niet in zijn algemeenheid worden gesteld dat de groep met een hoger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

29

inkomen (eveneens) een kwetsbare groep is. De corporatie heeft de
mogelijkheid om 10% toe te wijzen aan huishoudens met een hoger
inkomen. Deze 10% van het woningbestand van de woningcorporaties
wordt toegewezen op basis van objectieve criteria waarbij met sociale
prioriteiten rekening wordt gehouden. Personen met een inkomen boven
de drempel die toch geacht worden maatschappelijke ondersteuning te
behoeven, waaronder grote gezinnen en andere vergelijkbare categorieën
genieten voorrang. Ter bevordering van transparantie en ter voorkoming
van misbruik dient een procedure te worden ingevoerd om te waarborgen
dat woningen worden toegewezen op basis van transparante en objectieve criteria. Ondanks het feit dat dit wetsvoorstel een huisvestingsverordening niet verplicht stelt, is dit wel een goed instrument voor de
gemeenten om hierin objectieve criteria vast te stellen voor de 10% van
de toewijzingen door woningcorporaties.
6. Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1, onderdeel h
De leden van de SGP-fractie vroegen zich af waarom het begrip
huishouden niet is gedefinieerd. Is het te verdedigen dat deze definitie per
gemeente verschilt?
Het begrip huishouden komt enkel voor in de begripsbepaling van
woonruimte.
Zoals in de memorie van toelichting al is vermeld is de definitie van
woonruimte overgenomen uit de geldende Huisvestingswet. Het
opnemen van het begrip huishouden in de definitie van woonruimte is
nodig om gemeenten de mogelijkheid te geven het wonen van (grote)
groepen van mensen in een woonruimte, zonder dat expliciet sprake is
van kamerverhuur, toch tegen te gaan. Het begrip huishouden is
voldoende bekend in het normale taalgebruik en het is niet te verwachten
dat gemeenten het begrip huishouden op zeer diverse wijzen zullen
invullen. Het begrip huishouden behoeft derhalve geen definitie.
De leden van de VVD-fractie vroegen hoe er gecontroleerd gaat worden
op de tweede woning.
In het wetsvoorstel is opgenomen dat het niet permanent bewonen van
een woning gezien kan worden als het onttrekken van de woning aan de
woningvoorraad. Voor het onttrekken kan op lokaal niveau een onttrekkingsvergunning gevraagd worden. In de memorie van toelichting is
opgenomen dat wanneer er geen sprake is van inschrijving van de
bewoner in de gemeentelijke basisadministratie (GBA) er geen sprake is
van permanente bewoning. De controle op de tweede woning vindt dus
plaats op het feit of iemand permanent woont op het betreffende adres en
zich op dat adres in de GBA heeft ingeschreven.
Artikel 6
De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen zich af waarom de
particuliere verhuurders niet meer expliciet in het wetsvoorstel zijn
opgenomen.
In de meeste gevallen zullen de woningen die de gemeente aanwijst in de
huisvestingsverordening in het bezit zijn van woningcorporaties. Slechts
in een beperkt aantal gevallen zal het woningen van particuliere
verhuurders betreffen. Om die reden is de eigendomssituatie van de
woningen die door de gemeente worden aangewezen in de huisvestingsverordening buiten beschouwing gelaten: de gemeente kan derhalve alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

30

woningen die binnen aan te geven prijsgrenzen vallen in de huisvestingsverordening aanwijzen. In de memorie van toelichting is dit aspect nader
toegelicht. Er is geen reden de particuliere verhuurders uit te zonderen.
Indien er sprake is van schaarste, is het immers van belang alle woningen
die binnen de door de gemeente vastgestelde prijsgrenzen vallen, in de
huisvestingsverordening aan te wijzen. Daardoor zijn de kansen op het
huisvesten van de doelgroep het grootst.
Artikel 15
De leden van de PvdA-fractie constateerden dat het voorgestelde artikel
15 gaat over bindingseisen. Er wordt aangegeven wanneer iemand
maatschappelijk of economisch gebonden is aan een bepaald gebied. In
hoeverre hebben gemeenten daarnaast nog de vrijheid om een nadere
invulling te geven aan de omschrijving van economische en maatschappelijke binding?
Op gemeentelijk niveau kan in de huisvestingsverordening invulling
worden gegeven aan de afbakening van het deel van de woningvoorraad
waar een huisvestingsvergunning voor nodig is, mits de noodzaak ervan
voldoende onderbouwd is. De noodzaak van de gekozen afbakening moet
wel gemotiveerd worden. Het geven van voorrang bij het verlenen van
een huisvestingsvergunning aan woningzoekenden met een economische
of maatschappelijke binding is onder voorwaarden mogelijk. In het
wetsvoorstel is aangegeven wat de definitie is van bindingseisen.
Artikel 35
De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of de bevoegdheid een
woning zonder toestemming van de bewoner te betreden aan beperkingen onderhevig is of dat dit zo vaak als nodig is gebruikt mag worden.
Gaarne kregen zij een reactie van de regering. Verder vroegen deze leden
zich af hoe een dergelijke bevoegdheid zich verhoudt tot het huisrecht van
bewoners. Gaarne kregen zij een reactie van de regering.
Het huisrecht wordt grondwettelijk beschermd in artikel 12 van de
Grondwet. Daarin staat onder meer dat het binnentreden in een woning
zonder toestemming van de bewoner alleen geoorloofd is in de gevallen
bij of krachtens de wet bepaald, door hen die daartoe bij of krachtens de
wet zijn aangewezen. Voor het binnentreden zijn voorafgaande legitimatie
en mededeling van het doel van het binnentreden vereist en aan de
bewoner wordt zo spoedig mogelijk een schriftelijk verslag van het
binnentreden verstrekt. In de Algemene wet op het binnentreden (Awbi)
zijn de vormvoorschriften voor het binnentreden, een verdere uitwerking
van artikel 12 Grondwet, opgenomen. Binnentreding in een woning
zonder toestemming van de bewoner is mogelijk indien dat noodzakelijk
is ter voorkoming of bestrijding van ernstig en onmiddellijk gevaar voor
de veiligheid van personen of goederen. Hierbij kan gedacht worden aan
bijvoorbeeld een brand of in het geval van de veronderstelling dat iemand
in levensgevaar is. Het binnentreden in woningen tegen de wil van de
bewoner moet terughoudend worden toegepast. Dat is de reden waarom
het systeem van de machtiging in het leven is geroepen. In artikel 125 van
de Gemeentewet is de algemene bestuursdwangbevoegdheid voor het
bestuur van de gemeente vastgelegd. Voor de toepassing van deze
bevoegdheid gelden de regels van afdeling 5.3 van de Algemene wet
bestuursrecht. Volgens artikel 5:27, tweede lid, van de Algemene wet
bestuursrecht kan deze machtiging verleend worden door het bestuursorgaan dat bevoegd is tot oplegging van de bestuursdwang. In het geval
van dit wetsvoorstel zal de burgemeester de toezichthouder moeten
machtigen tot het binnentreden van een woning. De machtiging tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

31

binnentreden kan uitsluitend worden afgegeven aan degene die bij of
krachtens de wet bevoegd is verklaard om zonder toestemming van de
bewoner een woning te betreden. Door al deze bepalingen wordt het
huisrecht afdoende beschermd.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 271, nr. 7

32