Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1291
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over betrokkenheid van het Lareb bij de
coronavaccinatiecampagne (ingezonden 10 november 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 17 januari 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichtgeving met betrekking tot de betrokkenheid van
het Lareb bij de coronavaccinatiecampagne, naar aanleiding van recent
openbaargemaakte WOB-verzoeken?1
Antwoord 1
Ik ben op de hoogte van de blogpost waar in de vraagstelling naar verwezen
wordt.
Vraag 2
Hoe reflecteert u op de betrokkenheid van Agnes Kant, directeur van
bijwerkingencentrum Lareb, bij de Vaccinalliantie, die ten doel heeft de
dalende vaccinatiebereidheid te bestrijden? Op welke manier vindt u dat deze
twee rollen te verenigen en te verantwoorden zijn? Is hier geen sprake van
belangenverstrengeling die ervoor zorgt dat de onafhankelijkheid en
onpartijdigheid van Kant en daarmee de functie van het Lareb in gevaar
komt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De Vaccinatiealliantie is enkele jaren geleden opgericht om de kennis over
vaccinatie, bijvoorbeeld vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma, te
verbeteren en bij te dragen aan een hogere vaccinatiegraad. De alliantie
verbindt professionals die actief betrokken zijn bij vaccinatie. Bij het
verbeteren van kennis over vaccinatie hoort ook het beschikbaar stellen van
toegankelijke en transparante informatie over mogelijke bijwerkingen.
Bijwerkingencentrum Lareb draagt hieraan bij als meld- en kenniscentrum
voor bijwerkingen. Het is de taak van Lareb om bijwerkingen te monitoren en
onderzoeken. Tevens is het zijn taak hierover te communiceren en onafhanke-

1

ah-tk-20222023-1291
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Van den Bos, 8 november 2022, «WOB-dossier: Lareb als instrument van VWS bij de vaccinatiecampagne» (https://bomenenbos.substack.com/p/wob-dossier-lareb-als-instrument).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

lijke informatie over (meldingen van) bijwerkingen te geven. De inbreng van
Lareb tijdens bijeenkomsten van de Vaccinatiealliantie is dan ook hoofdzakelijk gericht op het borgen van die onafhankelijke informatie. Derhalve
waardeer ik dat mw. Kant, als directeur van Lareb, een bijdrage levert aan het
goed informeren van mensen over vaccinatie. Lareb houdt zich binnen de
Vaccinatiealliantie afzijdig van discussies rond de doelstelling om de
vaccinatiegraad te verhogen. De suggestie dat de onafhankelijkheid en
onpartijdigheid van Lareb, en mw. Kant, ter discussie zouden staan deel ik
geenszins.
Vraag 3
Op welke manier wordt de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van het Lareb
gewaarborgd en blijft dit orgaan vrij van beïnvloeding en belangen van
derden? Is mevrouw Kant in haar rol als directeur wel of niet (direct)
betrokken bij het beoordelen en registreren van gemelde bijwerkingen bij het
Lareb en hoe raakt dat aan haar werkzaamheden voor de Vaccinatiealliantie,
dat een contrasterend doel ten opzichte van dat van het Lareb nastreeft?
Indien mevrouw Kant direct betrokken is bij de registratie en beoordeling van
gemelde bijwerkingen, vindt u dan niet dat zij deze taak eigenlijk niet zou
moeten kunnen uitoefenen om alle (schijn van) belangenverstrengeling te
voorkomen?
Antwoord 3
Lareb bepaalt zelf – zonder betrokkenheid van derden – hoe het meldingen
van bijwerkingen duidt en analyseert, en wat er met de resultaten gebeurt. De
uitvoering en verantwoording daarvan ligt niet bij één persoon maar bij een
team van deskundigen, waaronder artsen en apothekers.
De bijeenkomsten van de Vaccinatiealliantie worden georganiseerd voor en
door bij vaccinatie betrokken professionals. Een professional kan worden
gevraagd om op vrijwillige basis een sessie te organiseren en hier staat geen
financiële vergoeding tegenover. Er is geen sprake van werkzaamheden en de
suggestie van «belangenverstrengeling» die in de blogpost wordt aangehaald
is daarom evident onjuist. Ook de suggestie dat «contrasterende doelen»
worden nagestreefd herken is niet.
Vraag 4 en 5
Waarom moesten signaleringen van bijwerkingen van de coronavaccins eerst
worden besproken met «externe partijen», alvorens het Lareb deze zou
publiceren? Wie zijn/waren die «externe partijen» en wat is hun betrokkenheid en/of invloed bij de bijwerkingenregistratie, beoordeling en publicatie
daarvan precies? Moet het Lareb niet onafhankelijk van derden alle bijwerkingen die worden gemeld registreren, beoordelen en openbaar maken?
Weet u of deze «externe partijen» op enig moment (mede) hebben bepaald
dat bepaalde meldingen van bijwerkingen niet hoefden te worden
geregistreerd/beoordeeld? Zo ja, op basis van welke criteria hebben deze
«externe partijen» die afweging gemaakt en op welke manier? En door wie
zijn die overwegingen onafhankelijk getoetst?
Antwoord 4 en 5
Bijwerkingencentrum Lareb bepaalt zelf wanneer en wat er gecommuniceerd
wordt over (de duiding van) meldingen en brengt nieuwe kennis over
bijwerkingen altijd actief naar buiten.
Hiertoe verzamelt, registreert en analyseert Lareb meldingen van bijwerkingen van geneesmiddelen en vaccins. Het uitvoeren van deze wettelijke taak
levert signaleringen op over mogelijke bijwerkingen van onder andere
vaccins. Deze signaleringen over vaccins worden door het Lareb standaard
gerapporteerd aan het CBG en RIVM. Het CBG en RIVM besluiten, passend bij
hun rol, of er naar aanleiding van signaleringen acties of maatregelen
genomen moeten worden. Deze mogelijke acties of maatregelen worden
meegenomen in de berichtgeving door Lareb. Signaleringen worden na de
bespreking openbaar gemaakt op de website van Lareb.
Vraag 6 en 7
Hoe wordt het oordeel van de Vaccinatiealliantie met betrekking tot de
(afzonderlijke) potentiële bijwerkingen van de coronavaccins door het Lareb
gewogen? Welk gewicht wordt hier door het Lareb aan gegeven en welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

overwegingen en/of acties met betrekking tot het registreren en beoordelen
van meldingen zijn hier een gevolg van geweest?
Hoe verhoudt zich het doel van het wegnemen van «onterechte ongerustheid» bij «vaccinweigeraars» tot het doel van het objectief registreren en
beoordelen van meldingen van bijwerkingen bij het Lareb? Weegt het ene
doel zwaarder dan het andere en zo ja, waarom en welke afwegingen liggen
hieraan ten grondslag?
Antwoord 6 en 7
Zie mijn antwoord op vragen 2 en 3.
Vraag 8
Kunt u aangeven of er bij het Lareb weleens sprake is geweest van het niet
(volledig) registreren en/of beoordelen van gemelde potentiële bijwerkingen
en/of het nalaten actie te ondernemen op een bepaalde potentiële bijwerking
omdat dit eventueel de vaccinatiebereidheid nadelig zou kunnen beïnvloeden? Zo ja, in welke gevallen is dat gebeurd en hoe werd de afweging
daarvoor gemaakt? Is hierbij een risico-analyse gemaakt en zo ja, kunt u die
toelichten?
Antwoord 8
Hiervan is geen sprake. Ik heb uw Kamer desgevraagd al vaak en uitgebreid
geïnformeerd over de zorgvuldige wijze waarop bijwerkingen van COVID-19vaccinaties in Nederland worden gemonitord, bijvoorbeeld in antwoorden op
eerdere schriftelijke vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) van 5 juli
jl.,225 juli jl.,3 25 augustus jl.,4 31 augustus jl.5
Vraag 9
Waarom heeft het Lareb op 26 oktober 2020 een werksessie van de Vaccinalliantie begeleid, die ten doel had onrust over bijwerkingen weg te nemen?
Kunt u uitleggen waarom ervoor gekozen is deze bijeenkomst door het Lareb
te laten begeleiden, terwijl de kerntaak van het Lareb juist is om alle
(potentiële) bijwerkingen van vaccins te registreren en te beoordelen en
daarover objectief en onafhankelijk te communiceren naar de bevolking, wat
hypothetisch onrust over vaccins in de hand zou kunnen werken? Kunt u
uitleggen hoe deze twee zaken met elkaar te verenigen zijn zonder dat de
kerntaak van het Lareb daaronder komt te lijden? Waarom is specifiek
gekozen voor het Lareb om deze bijeenkomst begeleiden?
Antwoord 9
Het is de taak van Lareb om potentiële bijwerkingen van vaccins en andere
medicijnen te registreren en te beoordelen, en daarover objectief en
onafhankelijk te communiceren. Ik heb begrepen dat de betreffende werksessie ging over welke vragen over bijwerkingen van vaccins er leven, welke
informatiebehoefte er vanuit de samenleving is en over het belang van de
kennisbank op de website van Lareb.
Vraag 10
Hoe reflecteert u op het feit dat de initiële inschatting van het Lareb met
betrekking tot het aantal meldingen van potentiële bijwerkingen van
coronavaccinatie aanzienlijk veel kleiner was dan het aantal meldingen dat in
werkelijkheid inmiddels is gedaan? Hoe kan het dat de geschatte berekeningen van het Lareb dusdanig veel blijken af te wijken van de realiteit? Kunt u
een analyse geven voor deze discrepantie? Welke conclusie verbindt u
hieraan met betrekking tot de vermeende veiligheid van de coronavaccins? Is
dit voor u reden om (opnieuw) grootschalig onderzoek te gaan/laten doen
naar de veiligheid en potentiële bijwerkingen van coronavaccinatie?

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3760, antwoord op vraag 4.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3796, antwoord op vraag 3.
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 4061, antwoord op vraag 4.
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 341, antwoord op vraag 10.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar mijn antwoorden op de
schriftelijke vragen van het lid Van Haga van 25 juli 20226.
Vraag 11
Aangezien uit WOB-verzoeken blijkt dat leden van de Vaccinatiealliantie actief
waren in de Denktank Desinformatie, kunt u uiteenzetten of, hoe en in welke
perso(o)n(en) het Lareb ook betrokken was(ren) bij de Denktank Desinformatie? Klopt het dat twee medewerkers van het Lareb deelnemen en/of hebben
genomen aan de Denktank Desinformatie? Zo ja, wat is hiervan de reden en
met welke overwegingen heeft het Lareb hiervoor medewerkers geleverd?
Werd de Denktank Desinformatie geïnformeerd/gevoed door het Lareb en/of
andersom? Bent u van mening dat de onafhankelijkheid en neutraliteit van
het Lareb hiermee niet gecompromitteerd werd? Hoe werd (de schijn van)
belangenverstrengeling vermeden?
Antwoord 11
Uw Kamer is op 13 april 20217 en op 29 augustus 20228 geïnformeerd over
de rol van de Denktank Desinformatie in relatie tot COVID-19-vaccinatie en de
partijen die hierbij betrokken zijn, waaronder het Lareb.
Vraag 12
Hoe verhoudt zich de betrokkenheid van techbedrijven zoals Google en
Facebook bij de Denktank Desinformatie tot eventuele betrokkenheid bij
contact van deze bedrijven met het Lareb? Is er contact geweest tussen deze
partijen en zo ja, op welke manier, met welk doel en waarin heeft dat contact
geresulteerd? Is de doelstelling van deze techbedrijven, namelijk het
onderdrukken van «onwenselijke» informatie, van invloed geweest op de
werkzaamheden van het Lareb?
Antwoord 12
Het Lareb monitort en onderzoekt onafhankelijk de bijwerkingen van
vaccinaties.
Vraag 13
Was/is – en zo ja op welke manier – het Lareb betrokken bij het «debunken»
van kritische en/of onwelgevallige informatie door burgers/(medische)
professionals op sociale media? Heeft het Lareb hiervoor bijvoorbeeld
informatie verstrekt aan de Denktank Desinformatie en/of het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en/of techbedrijven? Was het Lareb
onderdeel van de Whatsapp-groep waarmee leden van de Denktank
Desinformatie met elkaar in contact stonden en heeft de organisatie geholpen
met de communicatiestrategie en/of uitingen van leden van de Denktank
Desinformatie in het publieke en sociale domein? Zo ja, op welke manier?
Antwoord 13
De Denktank Desinformatie heeft geen communicatiestrategie. Deelnemers
van de denktank maken zelf, op basis van hun expertise, de afweging of zij
reageren op desinformatie en wat deze reactie inhoudt. Zie mijn antwoord op
vraag 11.
Vraag 14
Kunt u uitleggen waarom uit WOB-verzoeken blijkt dat door het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport werd overwogen om vaccinatiegegevens centraal te registeren in combinatie met burgerservicenummers (BSN),
terwijl hiervoor door de betreffende personen geen informed consent was
gegeven en het project met betrekking de mogelijkheden voor een dergelijke
registratie op dat moment nog liep bij het Lareb en er hiervoor dus nog geen
wettelijke grondslag was? Waarom was het registreren van mensen middels
hun BSN van dusdanig groot belang dat het ministerie hiervoor bereid was
de wet te omzeilen?

6

Aanhangsel handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3796, antwoord op vraag 2
Kamerstuk 25 295, nr. 1105
8
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3802
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 14
Uw Kamer is op 4 januari 2021 uitgebreid geïnformeerd over de zorgvuldige
afwegingen die zijn gemaakt rondom de centrale registratie van COVID-19vaccinatiegegevens.9
Vraag 15
Wat vindt u van het feit dat het Lareb in oktober 2020 heeft gepoogd
grootschalig onderzoek te starten naar zwangere vrouwen die zich lieten
vaccineren, terwijl het vaccineren van dezelfde doelgroep destijds werd
afgeraden door Pfizer? Heeft uw departement het Lareb op dat moment
teruggefloten, aangezien ook het RIVM en de Gezondheidsraad tegen het
vaccineren van zwangere vrouwen adviseerden?
Antwoord 15
Het in de vraagstelling geponeerde «feit» is onjuist. In de Wob-stukken,
waaruit in de blogpost selectief wordt geciteerd, is te lezen dat Lareb
zwangere vrouwen wilde monitoren na vaccinatie, maar pas op het moment
dat de COVID-19-vaccins goedgekeurd zouden worden voor gebruik bij deze
doelgroep. Op het moment van schrijven waren er echter nog geen COVID19-vaccins beschikbaar en was ook niet bekend bij welke groepen deze
vaccins na markttoelating zouden worden ingezet. Het feit dat Lareb een
monitoring van zwangere vrouwen wilde starten, moet dan ook in deze
context gelezen worden.
Vraag 16
Hoe reflecteert u op de door het Lareb aangeboden bijscholing voor
huisartsen in september 2022, waarbij actief werd aangestuurd op het
vergroten en cultiveren van de vaccinatiebereidheid? Waarom heeft het Lareb
een dergelijke doelstelling uitgedragen, terwijl haar kerntaak is om objectief
en neutraal te kijken naar potentiële bijwerkingen van vaccins, in plaats van
het aanprijzen/stimuleren ervan? Waarom hield het Lareb zich bezig met het
informeren/onderwijzen van huisartsen over desinformatie door/van patiënten
en de omgang met kritische patiënten? Wat voor soort informatie werd in dit
geval geclassificeerd als «desinformatie»? Kunt u verklaren op welke manier
dit een bevoegdheid/expertise is van het Lareb?
Antwoord 16
De presentatie waar in de vraagstelling naar verwezen wordt is openbaar en
vrij toegankelijk via MedischeScholing.nl10 en betreft een scholing voor
artsen. Het programma van deze scholing voor artsen bestond uit drie
onderdelen: 1) bijwerkingen van de COVID-19-vaccinatie, 2) communicatie
met cliënten en 3) de nieuwe vaccinatieronde. Het Lareb was enkel betrokken
bij het eerste onderdeel, waarin veelvoorkomende meldingen van bijwerkingen werden toegelicht, om ervoor te zorgen dat artsen op de hoogte waren
van wat zij zouden kunnen verwachten tijdens de aangekondigde najaarsronde. De voornaamste boodschap was dan ook dat artsen alert moeten zijn
op bijwerkingen, dat zij vermoedens van bijwerkingen moeten melden en dat
zij patiënten kunnen verwijzen naar de website van Lareb voor meer
informatie over bijwerkingen. De overige programmaonderdelen werden
verzorgd door een huisarts en door een medewerker van het RIVM.

9
10

Kamerstuk 25 295, nr. 851
Zie: https://medischescholing.nl/cursus/43253

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5