Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 066

Belastingdienst

31 322

Kinderopvang

Nr. 159

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 maart 2013
De kinderopvangtoeslag biedt de mogelijkheid voor ouders om arbeid en
zorg op een betaalbare, veilige en goede manier te combineren. Zonder
de toeslag zouden de kosten voor arbeid, met name voor de minstverdienende partner, dermate hoog kunnen zijn dat besloten zou worden minder
of niet te werken. De kosten voor de overheid zijn echter hoog en het is
van belang de financiële middelen doelmatig in te zetten. Naast de
doelmatige inzet van middelen is het van groot belang om misbruik van
overheidsmiddelen door fraude voortdurend tegen te gaan. De omvang
van fraude met de kinderopvangtoeslag kost de overheid – en daarmee de
samenleving – geld en het ondermijnt het draagvlak voor de regeling.
Sinds 2010 zijn daarom maatregelen genomen om het oneigenlijk gebruik
en misbruik van de regeling tegen te gaan. In 2012 is een aantal belangrijke fraudemaatregelen genomen om met name het misbruik aan te
pakken.
Een van de maatregelen die in 2012 is ingevoerd, is het beperken van de
termijn waarop de kinderopvangtoeslag kan worden aangevraagd.
Voorheen was deze termijn anderhalf tot enkele jaren (afhankelijk van het
moment waarop de aangifte voor de inkomstenbelasting werd gedaan),
maar sinds 2012 is dit beperkt tot maximaal twee maanden. De reden voor
het invoeren van deze maatregel was dat er frauduleuze aanvragen
werden gedaan waarbij men voor een heel jaar toeslag aanvroeg, terwijl
daar geen recht op was. Wanneer men een groot bedrag met terugwerkende kracht kon aanvragen, was de mogelijkheid te groot dat men grote
sommen geld ontving waar men geen recht op had en welk geld later
moeilijk terug kon worden gevorderd. Met het beperken van het
aanvragen met terugwerkende kracht tot maximaal twee maanden werd
deze fraudemogelijkheid ingeperkt.
Het aanscherpen van regels heeft ook effect op mensen die te goeder
trouw op een rechtmatige manier gebruik willen maken van hun recht op
de kinderopvangtoeslag. Bij de invoering van de maatregel was de

kst-31066-159
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 159

1

afweging dat de gevolgen voor deze aanvragers ruimschoots zouden
opwegen tegen de inperking van fraude en het vergroten van het
draagvlak voor de regeling. De implementatietermijn tussen de behandeling van de wetswijziging in de Eerste en Tweede Kamer en de
invoerdatum was kort. Er is toentertijd over de maatregel uitgebreid
gecommuniceerd via verschillende kanalen en met verschillende
middelen. Zoals ik u eerder meldde in het Algemeen Overleg Kinderopvang op 7 maart jl., is daarmee niet gegarandeerd dat iedereen ook is
bereikt. Op basis van de ervaring met de aanscherping in het afgelopen
jaar constateer ik echter dat deze specifieke maatregel een te grote groep
de toegang op kinderopvangtoeslag is ontnomen voor 2012 en begin
2013; deze groep had op een rechtmatige wijze gebruik kunnen maken
van kinderopvangtoeslag. Dit blijkt te meer uit het overzicht dat de heer
Ulenbelt (SP) mij tijdens het genoemde Algemeen Overleg heeft
overhandigd van ouders die geraakt zijn door deze maatregel. Een groep
ouders heeft de toeslag niet tijdig aangevraagd waardoor zij minder geld
ontvingen aan kinderopvangtoeslag dan dat zij zouden hebben gekregen
wanneer zij de aanvraag tijdig hadden ingediend. Ook blijkt de termijn van
één maand terugwerkende kracht achteraf kort. Ik ben daarom van
mening dat de maatregel in deze vorm zijn doel voorbij is geschoten. Om
die reden heb ik besloten de regel in jaren 2012 en 2013 niet van
toepassing te laten zijn.
Het doel van de terugwerkende krachtmaatregel was het bestrijden van
fraude. Dit doel blijft overeind staan. Daarom zal de maatregel met ingang
van 1 januari 2014 weer van kracht worden. Ik pas de maatregel dan wel
aan. Om de problematiek te voorkomen dat ouders te weinig tijd hebben
om een aanvraag met terugwerkende kracht in te dienen, wordt de
aanvraagtermijn met ingang van 1 januari 2014 verlengd. Kosten voor
kinderopvang die gemaakt zijn vanaf 3 maanden vóór de datum van
aanvraag komen dan in aanmerking voor kinderopvangtoeslag. Thans kan
met terugwerkende kracht kinderopvangtoeslag worden aangevraagd
over de kosten voor kinderopvang in de lopende maand en een maand
daaraan voorafgaand. Het is op dit moment nog niet duidelijk hoe hoog
de exacte kosten zijn van het opschorten van de regel. Naar huidig inzicht
bedragen deze inclusief uitvoeringskosten voor de Belastingdienst/
Toeslagen naar verwachting circa € 30 miljoen. Bij de Voorjaarsbesluitvorming zal worden bezien hoe deze kosten worden gedekt.
Het is van groot belang dat de kinderopvangtoeslag wordt gebruik door
die ouders die daar recht op hebben. Uw Kamer en mijn voorganger
hebben daar de afgelopen jaren met verschillende wettelijke maatregelen
ook hard aan gewerkt. Ik zal dit doel voor ogen blijven houden. Daarbij zal
ik blijven bezien wat de meest effectieve manier van communiceren is en
welke informatiestromen het beste kunnen worden ingezet. Dat geldt
vanzelfsprekend ook voor de aanpassing per 1 januari 2014.
Uw Kamer heeft staatssecretaris Weekers en mij een aantal vragen
gesteld over de implementatie van de maatregel om de terugwerkende
kracht te beperken. De antwoorden op deze vragen zijn in de bijlage
toegevoegd (Kamerstuk 31 066/31 322, nr. 158). Het niet van toepassing
verklaren van de regel voor 2012 en 2013 betekent dat ouders mogelijk als
nog kinderopvangtoeslag kunnen ontvangen. Ouders die eerder met
terugwerkende kracht langer dan twee maanden een aanvraag hebben
ingediend (en welke is afgewezen) zullen actief worden benaderd. Andere
ouders zullen zelf een aanvraag moeten indienen. De Belastingdienst/
Toeslagen verschaft hierover duidelijkheid op www.toeslagen.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 159

2

Tot slot hebben de leden Omtzigt en Heerma (CDA) schriftelijke vragen
(2013Z04505) gesteld inzake het partnerbegrip ten aanzien van de
kinderopvangtoeslag. Ik zal u de antwoorden hierop mede namens
staatssecretaris Weekers zo snel als mogelijk doen toekomen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 159

3