Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 750 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII) voor
het jaar 2014

Nr. 12

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 31 oktober 2013
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit
te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden voor wat betreft de niet-watergerelateerde artikelen.
De vragen zijn op 9 oktober 2013 voorgelegd. Bij brief van 30 oktober 2013
zijn ze door de minister en de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Paulus Jansen
De griffier van de commissie,
Tijdink

kst-33750-XII-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

1

1

Vraag:
Hoeveel geld wordt er gereserveerd voor de uitvoering van de
Klimaatagenda? En op welke manier worden deze gelden gefaseerd?
Kunt u hiervan een overzicht geven dat zo ver mogelijk in de
toekomst strekt?
Antwoord:
De individueel aangekondigde acties in de Klimaatagenda hebben
mogelijk financiële gevolgen voor andere partijen dan IenM (bijv.
aanschaf zonnepanelen etc). Na een meer gedetailleerde uitwerking
van het beleid zal op dat moment, in de volgende begrotingen,
worden bezien welk deel van de uitgaven voor rekening van IenM
komt inclusief de daarbij behorende dekking.

2

Vraag:
Wat is het totale bedrag dat de komende vijf jaar, direct of indirect
aan klimaatbeleid wordt uitgegeven?
Antwoord:
De directe uitgaven zijn genoemd in artikel 19 van de begroting van
IenM en m.b.t. internationale klimaatfinanciering in de begroting van
BHOS. Het is niet mogelijk om bij alle uitgaven op andere beleidsterreinen die indirect bijdragen aan klimaatbeleid het deel voor
klimaat te onderscheiden. Denk bijvoorbeeld aan de aanbesteding
van infrastructuurprojecten, waarbij de CO2-prestatieladder wordt
toegepast om bedrijven extra te stimuleren binnen het beschikbare
projectbudget CO2 te reduceren. De Klimaatagenda (bijlage bij
Kamerstuk 32 813, nr.70) biedt inzicht in de terreinen waarop bewust
vanwege klimaatbeleid wordt ingezet.

3

Vraag:
Op welke manier wordt de 59 mln euro aan extra klimaatgelden
besteed?
Antwoord:
In de begroting is geen sprake van extra klimaatgelden van 59 mln.
Mogelijk wordt gedoeld op het bedrag van gelijke grootte zoals
vermeld is in de budgettaire tabel op pagina 86. De besteding van dit
bedrag is in de tabel budgettaire gevolgen uitgewerkt hetgeen
grofweg neerkomt op ca 20 mln voor klimaat en ca. 39 mln voor
internationaal beleid. Kortheidshalve verwijs ik u naar de tabel op
pagina 38 van begroting 2014 en de daarbij behorende toelichting.

4

Vraag:
Wat is er precies gebeurd met de aangekondigde bestedingsimpuls
van 300 mln euro in brief Kamerstuk 33 566, nr. 1 aan wegen in 2014?
Antwoord:
Zie mijn antwoord op vraag 21 bij de begroting van het Infrastructuurfonds.

5

Vraag:
Ten koste van welke taken gaat de bijdrage van IenM aan de
bezuiniging op de collectieve sector uit het maatregelenpakket van 6
mld euro?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

2

Antwoord:
De bijdrage van IenM aan de bezuiniging op de collectieve sector uit
het maatregelpakket van € 6 miljard bedraagt € 18,3 miljoen. Voor de
volledigheid, dit betreft het maatregelpakket zoals bekend ten tijde
van de indiening van de begrotingen op Prinsjesdag. Zoals ik in de
beleidsagenda onder Financieel Kader (p. 8) heb vermeld, zal ik de
departementale taakstelling van € 18,3 miljoen invullen bij de
Voorjaarsnota 2014. Ik kan en zal u dan hierover informeren.
6

Vraag:
Kunt u in het licht van de ondernomen activiteiten van de diverse
kennisplatforms de eerdere conclusie «Hiermee acht het Kabinet de
samenwerking op het gebied van strategische kennis voldoende
gewaarborgd» uit de Nota naar aanleiding van het Verslag (Kamerstuk 32 323, nr. 6) bij wetsvoorstel 32 323 opnieuw onderbouwen en
toelichten?
Antwoord:
De eerdere conclusie dat samenwerking op het gebied van strategische kennis voldoende is gewaarborgd is nog steeds geldig.
Strategische kennisontwikkeling en kennisuitwisseling op het gebied
van veiligheid vindt met name plaats aan de universiteiten en bij
TNO. Er wordt onderzoek gedaan op het gebied van onder andere de
chemie en chemische technologie, risicomodellering, methodologie,
systeemanalyse en -ontwerp, veiligheidscultuur, veiligheidsperceptie
en bestuurskunde. Ik noem nog de kennisontwikkeling en uitwisseling bij het RIVM en deelname van TNO en RIVM aan internationale
programma’s op het gebied van industriële veiligheid, waaronder het
ERA-NETprogramma SAF€RA. Alles bij elkaar genomen, meen ik dat
de samenwerking op het gebied van strategische kennis voldoende
gewaarborgd is.

7

Vraag:
Kunt u aangeven wat de stand van zaken, en het beoogde tijdpad is
voor het afronden van het onderzoek naar de watervoorziening op
Saba?
Antwoord:
Het onderzoek naar de watervoorziening is op korte termijn gereed.
Het wordt eerst met Saba zelf besproken alvorens het definitief wordt
gemaakt. In datzelfde overleg zullen vervolg acties worden benoemd
die bijdragen aan een betrouwbare en duurzame drinkwatervoorziening voor Saba. Het Openbaar Lichaam van Saba is volledig
aangesloten op dit onderzoek.

8

Vraag:
Kunt u de onderzoeksopdracht voor het onderzoek naar de watervoorziening op Saba aan de Kamer sturen?
Antwoord:
Ja, ik zal voor de begrotingsbehandeling een brief naar uw Kamer
sturen om u te informeren over de acties die ik heb ingezet m.b.t.
drinkwater voor Saba, inclusief het drinkwateronderzoek. De
onderzoeksopdracht zal hier als bijlage bij zitten.

9

Vraag:
Klopt het dat na de tussenrapportage, het onderzoek naar de
watervoorziening op Saba zich alleen nog maar richt op waterkwaliteit en niet op het lokaal voorzien in voldoende water tijdens droge
periodes?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

3

Antwoord:
Nee, dat klopt niet. De tussenrapportage heeft de verschillende opties
voor een betrouwbare en duurzame drinkwatervoorziening geïnventariseerd. Deze is september jl met Saba besproken, waarna op
verzoek van Saba voorkeursoptie verder is uitgewerkt. In de
voorkeursoptie wordt aandacht besteed aan zowel de kwantiteit als
de kwaliteit van de betrouwbare en duurzame drinkwatervoorziening
van Saba.
10

Vraag:
Kunt u schetsen hoe de lokale overheid op Saba betrokken is, en
wordt, bij het onderzoek naar de watervoorziening op Saba?
Antwoord:
Het gaat om de drinkwaterproblematiek van Saba. De steun van de
lokale overheid en inwoners van Saba voor structurele maatregelen
is daarom voor mij leidend. Zo is het onderzoeksvoorstel gezamenlijk
met Saba opgesteld, is de tussenrapportage met Saba besproken en
dit zal ook gebeuren met de eindrapportage. Datzelfde geldt ook voor
het opstellen van een maatregelenpakket.

11

Vraag:
Heeft u in 2012 of 2013 contact gehad met, of informatie geleverd
aan, de Europese Commissie verband met het corruptieonderzoek
naar het waterzuiveringsproject op Bonaire?
Antwoord:
De contacten met de Europese Commissie in relatie tot het onderzoek
verlopen via mijn collega van Binnenlandse Zaken. De uitvoeringsorganisatie SONA valt ook onder het ministerie van BZK. Ik ben goed
aangesloten bij deze discussie. Voor de vorm en inhoud van deze
contacten verwijs ik naar de bijgevoegde brief van mijn collega
Plasterk (Kamerstuk 21 501-04, nr. 157, d.d. 12 september 2013).

12

Vraag:
Wanneer is een bedrag juridisch verplicht, en wordt dit ook door een
externe partij getoetst?
Antwoord:
Volgens de Rijksbegrotingsvoorschriften is alleen sprake van
juridische verplichtingen indien sprake is van een verdrag, wet,
koninklijk besluit, ministeriële regeling, beschikking of overeenkomst.
Juridisch verplichte bedragen in de begroting worden bij het
jaarverslag door de Auditdienst Rijk getoetst.

13

Vraag:
a. Klopt het dat het eindconcept van het in opdracht van IenM
gemaakte rapport Handboek externe infrastructuurkosten verkeer, de
opvolger van «De prijs van een reis» al een aantal maanden
beschikbaar is? b. Zo ja, wat is de reden voor het feit dat dit
handboek nog niet naar de Kamer is gestuurd? c. Kunt u het
definitieve rapport uiterlijk een week voor de begrotingsbehandeling
naar de Kamer sturen? d. Klopt het dat uit het rapport blijkt dat de
inkomsten van het autoverkeer kleiner zijn dan de uitgaven plus de
maatschappelijke kosten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

4

Antwoord:
a. t/m d. Neen dat klopt niet; het project wordt naar verwachting
begin 2014 afgerond met een rapportering, die ook aan de Kamer zal
worden gezonden.
14

Vraag:
Kunt u aangegeven welke indicatoren en kengetallen in de begroting
van 2014 nieuw zijn ten opzichte van de begroting 2013?
Antwoord:
Ten opzichte van de Begroting 2013 is aan beleidsartikel 11 de
indicator «Beschikbaarheid streefpeilen» toegevoegd, evenals een
verwijzing naar Water in Beeld. Ook aan beleidsartikel 12 is een
verwijzing naar Water in Beeld toegevoegd, evenals naar het
Milieucompendium van het PBL. In beleidsartikel 14 zijn nieuwe
verwijzingen opgenomen naar de Kamerbrief Bestuurlijke Afspraken
MIRT (ten behoeve van voortgang Beter Benutten), Kerncijfers
Verkeersveiligheid en naar beleidartikel 19 ten behoeve van de CO2
doelstelling. In beleidsartikel 20 is een nieuwe verwijzing naar de
jaarlijkse monitoringsrapportage NSL opgenomen. In beleidsartikel
21 is aan de verwijzing naar de Monitor Duurzaam Nederland de
verwijzing naar Green growth in the Netherlands toegevoegd.

15

Vraag:
Kunt u aangeven onder welke begrotingsartikelen, en daarbinnen op
welke onderdelen, de vrije ruimte in de begroting is? Welke middelen
kan de Tweede Kamer, indien gewenst, op een andere manier
bestemmen dan u voorstelt, en om welk totaalbedrag gaat dat?
Antwoord:
De Tweede Kamer beschikt over haar budgetrecht voor de hele
begroting. In principe kunnen middelen voor andere activiteiten
worden bestemd. In het onderdeel budgetflexibiliteit is toegelicht
welke middelen reeds juridisch verplicht zijn en welk resterend, mede
in relatie tot de doelbereiking, niet zonder meer vrij besteedbaar is.

16

Vraag:
Betekent, gezien de lijst van prioriteiten, dat zee- en binnenvaart in
2014 geen prioriteit heeft?
Antwoord:
Het benoemen van prioriteiten is vooral bedoeld om een aantal
specifieke IenM-speerpunten in 2014 uit te lichten. Dat betekent niet
dat er minder aandacht zal zijn voor zee- en binnenvaart. Zoals u in
de artikelsgewijze toelichting in de begroting kunt zien, werk ik
onverkort aan een efficiënte, betrouwbare, veilige en duurzame
scheepvaart.

17

Vraag:
Met welke programma’s en activiteiten wordt de transitie naar een
circulaire economie bewerkstelligd?
Antwoord:
Binnen het ministerie van IenM wordt het programma Van Afval Naar
Grondstof gestart. Dit programma is aangekondigd aan de Tweede
Kamer per brief van 20 juni 2013 (Kamerstuk 33 043, nr. 15) die
geagendeerd is voor het Algemeen Overleg Grondstoffen en Afval op
14 november aanstaande. In deze brief worden ook de hoofdlijnen
beschreven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

5

18

Vraag:
Hoeveel geld wordt er uitgegeven voor de transitie naar een
circulaire economie?
Antwoord:
Het programma Van Afval Naar Grondstof bestaat uit het focussen
van de bestaande activiteiten en een extra impuls om de transitie
naar een circulaire economie te stimuleren. Het programma is nog in
ontwikkeling. Afhankelijk van de activiteiten die worden overwogen,
zal een raming worden opgesteld.

19

Vraag:
Hoe wordt bij decentralisaties na gegaan of het terecht gegeven
vertrouwen aan decentrale overheden ook wordt waargemaakt?
Antwoord:
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (Kamerstuk 32 660, nr.
50) zijn de nationale belangen in de ruimtelijke ordening weergegeven. Bij twee nationale belangen is sprake van decentralisatie,
namelijk bij natuur en bij cultureel erfgoed. In beide gevallen is de
doorwerking van deze belangen juridisch geborgd via het Besluit
Algemene Regels Ruimtelijke Ordening (Barro). Ten aanzien van
natuur moeten provincies onder andere in hun verordening gebieden
begrenzen en de wezenlijke kenmerken aanwijzen. Ten aanzien van
cultureel erfgoed moeten provincies erfgoed van uitzonderlijke
universele waarde begrenzen en de wezenlijke kenmerken beschrijven.
Ik heb vertrouwen in zowel de bestuurskracht als de democratische
processen bij decentrale overheden. Ik ga ervan uit dat nationale
belangen die via wet- en regelgeving opgedragen zijn aan andere
overheden door hen goed worden behartigd.
Via de monitor Infrastructuur en Ruimte wordt eens in de twee jaar
het doelbereik van het ruimtelijk rijksbeleid in beeld gebracht. Ook
wordt in deze monitor gekeken naar het effect van het schrappen van
rijksbeleid voor nationale landschappen en rijksbufferzones.

20

Vraag:
Kunt u aangeven of u inzage heeft gehad in het conceptimpactassessment met betrekking tot het vraagstuk van de implementatieregels voor teerzandolie onder de brandstoffenrichtlijn?
Antwoord:
Nee, ik heb geen inzage gehad in het concept-impactassessment dat
straks het voorstel zal vergezellen.

21

Vraag:
Kunt u aangeven hoe vaak u in 2013 contact heeft gehad met de
Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie en de firma shell over
de Europese brandstoffenrichtlijn?
Antwoord:
Er is het afgelopen jaar contact geweest met de in de vraag
genoemde partijen, net zoals met heel veel andere partijen zoals
bijvoorbeeld Greenpeace. In deze contacten is een breed scala aan
onderwerpen besproken, zoals de klimaatagenda, het SER energieakkoord, biobrandstoffen etc. Ik vind het belangrijk om van de
betrokken partijen in de samenleving te weten hoe zij over bepaalde
belangrijke onderwerpen denken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

6

22

Vraag:
Heeft u bemiddeld in het contact tussen Shell en de Europese
commissie over de Europese brandstoffenrichtlijn?
Antwoord:
Nee, hierin heb ik niet bemiddeld.

23

Vraag:
Wordt er standaard rekening gehouden met stijging van de onderhoudskosten bij de vergroting van het areaal aan wegen?
Antwoord:
Voor de effecten van areaalgroei waren in de begroting van het
Infrastructuurfonds reeds middelen tot en met 2028 uitgetrokken. Ten
behoeve van de huidige begroting is het bedrag dat hiervoor nodig is
herijkt. Voor meer informatie zie ook bijlage 5 van het infrastructuurfonds.

24

Vraag:
Wat wordt bedoeld met «het hoogste rendement opleveren»?
Antwoord:
Met het grootste rendement doel ik hier op het zo inzetten van de
beperktere middelen dat deze het grootste doelbereik en effect
hebben op onze beleidsambities zoals beschreven in de beleidsagenda. De inzet is telkens een zo leefbaar, bereikbaar en veilig
Nederland.

25

Vraag:
Hoeveel wordt er precies gekort door het niet uitkeren van de
prijsbijstelling? En in hoeverre is dit evenwichtig verdeeld over de
begrotingsartikelen?
Antwoord:
Deze maatregelen leidt tot een derving van € 0,15 mld per jaar voor
alle IenM begrotingen samen (waarvan € 0,10 mld voor het IF). Dit
heeft een structurele doorwerking en telt op tot € 2,47 mld in de
periode t/m 2028; het aandeel IF daarin bedraagt € 1,6 mld.
Ondanks dat IenM geen prijsbijstelling ontvangt zijn de IenM
projecten wel onderhevig aan prijsstijgingen. Per sector zijn daarbij
dezelfde afwegingen gemaakt door per project ondermeer te bezien
of prijsbijstelling (juridisch) noodzakelijk is.
Het op prijspeil 2013 brengen van het programma IF heeft in OB2014
voor het IF geleid tot een beslag op de investeringsruimte van
€ 0,9 mld.

26

Vraag:
Is de tranche 2013 de enige niet-prijsbijstelling van de afgelopen
jaren? En zo nee, kunt u een overzicht geven van de nietprijsbijstellingen in de periode 2010–2014?
Antwoord:
Bij de uitkering van de tranche 2010 heeft inhouding plaatsgevonden
voor het jaar 2010. De rest van de tranche 2010 is structureel
uitgekeerd.
In de jaren 2011 en 2012 zijn de prijsbijstelling tranches structureel
uitgekeerd.
Over de uitkering van de tranche 2014 moet nog besluitvorming
plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

7

27

Vraag:
Kunt u toelichten welke redenen u heeft om de departementale
taakstelling van 18,3 mln euro pas bij de Voorjaarsnota 2014 in te
vullen op de beleidsartikelen?
Antwoord:
De besluitvorming over de bezuiniging op de collectieve sector uit
het maatregelpakket van € 6 miljard heeft in augustus plaatsgevonden. Verwerking van het IenM deel hierin (€ 18,3 miljoen) in de
Ontwerpbegroting 2014 achtte ik – gezien de beperkte tijd – niet
wenselijk. De Voorjaarsnota 2014 is het eerstvolgende moment
waarop ik deze departementale taakstelling concreet kan verwerken.

28

Vraag:
Kunt u, gezien alle veranderingen in de begroting voor het infrastructuurfonds in de afgelopen twee jaar, in een tabel een overzicht geven
van alle bedragen die sinds 2011 zijn toegevoegd en weggehaald van
de begrotingen XII en A voor de jaren 2013–2018 per jaar, inclusief
het niet uitkeren van prijsbijstellingen en dergelijke?
Antwoord:
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de bijlage1.

29

Vraag:
Hoe verhoudt de reservering van 800 mln euro voor hogere
onderhoudskosten zich tot het voornemen van het kabinet om de
middelen voor het infrafonds tot 2028 voor 100% te beleggen?
Betekent dit dat opnieuw projecten zullen moeten worden uitgesteld
of geschrapt? Welk deel van de 800 mln euro wordt ten laste
gebracht van wegen? Waar komt de rest van deze reservering
vandaan op de begroting?
Antwoord:
Voor de motivatie met betrekking tot het voornemen om deze
reservering te treffen verwijs ik naar bijlage 5 Beheer en onderhoud
zoals opgenomen bij de begroting IF voor 2014 (blz. 114).
Deze reservering zal niet leiden tot opnieuw uitstel of schrappen van
projecten.
Van de € 800 mln is € 411 mln voorzien uit artikelonderdeel 12.07
«Investeringsruimte wegen». Het resterende deel van € 386,5 mln is
voorzien uit artikelonderdeel 18.12 «Nader toe te wijzen BenO en
Vervanging». Deze mutaties zijn ook in het Verdiepingshoofdstuk van
het Infrastructuurfonds toegelicht en meerjarig inzichtelijk gemaakt.

30

Vraag:
Kunt u toelichten waarom u voor de aanleg van nieuwe infrastructuur
wel vooruit kijkt tot 2028 en budgetten toewijst aan projecten, maar
voor de invoering van de kilometerprijs op grond van het energieakkoord pas na 2016 verder wilt kijken?
Antwoord:
In het SER akkoord is afgesproken dat partijen uit de mobiliteit- en
transportsector een onderzoek kunnen starten naar de huidige en
toekomstige ontwikkelingen ten aanzien van «betalen voor gebruik»
voor voertuigen. Daarbij wordt ook in kaart gebracht op welke wijze
Nederland op die ontwikkelingen zou kunnen inhaken/inspelen en
welke stappen daarvoor nodig zijn. Hierbij nemen initieel private
partijen initiatieven. Gezien het Regeerakkoord zie ik geen aanleiding
om eerder dan vanaf 2016 te participeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

8

31

Vraag:
In welke gevallen vindt besluitvorming over de resterende beleidsruimte in het Deltafonds van circa 275 mln euro plaats door het
zittende kabinet, aangezien er wordt gesproken over «besluitvorming
vindt in principe plaats door een volgend kabinet»?
Antwoord:
In principe is de beleidsruimte gereserveerd voor een volgend
kabinet. Bij het Infrastructuurfonds is, n.a.v. de motie Elias/Kuiken
(Kamerstuk 33 400 A, nr.15) de beleidsruimte toegevoegd aan de
investeringsruimte voor de huidige bewindspersoon. Indien uw
Kamer dit ook voor het Deltafonds zou besluiten, kan de besluitvorming over deze 275 mln door het zittende kabinet plaatsvinden.

32

Vraag:
Wat bedoelt u met «gewijzigde omstandigheden» de ambities van
het Structuur visie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) realiseren, terwijl
u in een eerdere brief aan de Kamer (Kamerstuk 33 400 A, nr. 48) stelt
dat de ambities niet meer te realiseren zijn?
Antwoord:
In onze eerdere brief aan de Kamer (Kamerstuk 33 400-A, nr. 48),
hebben de staatssecretaris en ik aangegeven dat de doelen en
ambities uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte met de
resterende investeringsruimte niet haalbaar zijn.
Door de economische crisis zullen we onze doelen op een andere
wijze moeten realiseren.
Echter, ook de problematiek is veranderd. De opgaven zijn steeds
breder, waarbij ruimte, duurzaamheid en bereikbaarheid samenkomen en er zijn meer partijen bij betrokken. Dat vraagt om geïntegreerde oplossingen. Dit betekent onder andere dat de rol van de
overheid verandert. Zo willen we de samenwerking met andere
partijen versterken en meer gebruik maken van initiatieven uit de
samenleving. Dat doen we onder meer via de Vernieuwing van het
MIRT. De nieuwe aanpak van bereikbaarheidsopgaven is een concreet
voorbeeld daarvan. Hierover zullen wij u nader informeren in de
zogeheten MIRT-brief die u na de Bestuurlijke Overleggen MIRT
ontvangt.

33

Vraag:
a. Wat zijn nut en noodzaak van de nieuwe Structuurvisie Ondergrond? b. Hoe sluit deze structuurvisie aan op andere structuurvisies?
c. Wat is het verschil met een bestemmingsplan Noordzee?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

9

Antwoord:
a. Voor het verkrijgen van draagvlak voor ondergrondse activiteiten is
een breed ruimtelijk kader en het aantonen van de nut en noodzaak
van activiteiten gewenst. De Structuurvisie Ondergrond is het brede
ruimtelijk kader voor activiteiten in de ondergrond. In dat brede
beleidskader wordt rekening gehouden met alle belangen die bij
ondergronds gebruik spelen in hun onderlinge relatie en in relatie tot
bovengrondse activiteiten. Daarbij is het vertrekpunt de uitkomst van
de nut en de noodzaak discussie van een activiteit. De discussie zelf
wordt niet in het kader van de Structuurvisie Ondergrond gevoerd.
b. De Structuurvisie Ondergrond is aangekondigd in de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte. Daarin staat onder meer dat in de Structuurvisie Ondergrond onderzocht wordt of winning van drinkwater uit
grondwater van nationaal belang is. Daarnaast worden uitgangspunten voor de Structuurvisie Ondergrond ontleend uit aanpalende
beleidstrajecten, waaronder eerder vastgestelde structuurvisies. De
Structuurvisie Buisleidingen en de Structuurvisie Infrastructuur en
Ruimte zijn het meest relevant voor de Structuurvisie Ondergrond.
c. Voor de Noordzee wordt niet gewerkt aan een bestemmingsplan,
maar aan een Gebiedsagenda Noordzee. In de Gebiedsagenda
Noordzee komen de onderwerpen met betrekking tot de ondergrond
aan de orde in relatie met de andere zaken die in de Noordzee spelen,
zoals windenergie en maritieme zaken. In het kader van de Structuurvisie Ondergrond worden de functies in de ondergrond in samenhang bekeken, op land en op zee. Raakvlakken zijn onder andere de
opslag van CO2 en de aanlanding van grootschalige windenergie op
het transportnet.
34

Vraag:
Kunt u aangeven wat u bedoelt met «nieuwe partijen die in beeld
komen»?
Antwoord:
Het MIRT is tot nu toe vooral een zaak van overheden. We merken
echter dat opgaven complexer worden en dat er steeds meer partijen
bij betrokken zijn die allemaal een deel van de opgave én een deel
van de oplossing in handen hebben. In het kader van de vernieuwing
van het MIRT zal dan ook vaker de samenwerking met andere partijen
worden gezocht om tot oplossingen te komen. Hierbij kan gedacht
worden aan private partijen maar ook aan maatschappelijke
organisaties.

35

Vraag:
Kunt u aangeven wat u bedoelt met «andere oplossingen dan aanleg
van infrastructuur»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

10

Antwoord:
Ja. De aard van de bereikbaarheidsproblemen is aan het verschuiven
naar de stedelijke gebieden. Daar is voor traditionele uitbreiding van
infrastructuur simpelweg geen ruimte. En bovendien zijn de
problemen niet eendimensionaal, maar hangen deze veelal samen
met andere ruimtelijke – (zoals woningbouw) en duurzaamheidsopgaven. Dit vraagt om betere analyse van de problematiek (ook gericht
op meer kennis over gedrag van gebruikers) en creatieve oplossingen. Het rijk wil in het zoeken van de oplossingen graag samenwerken met andere overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke
partijen. Met het programma Beter Benutten doen we daarmee
goede ervaringen op. Bijvoorbeeld met maatregelen die reizigers
verleiden hun gedrag aan te passen (spitsmijdenprojecten, reisinformatie en/of afspraken met werkgevers), innovatieve maatregelen
(zoals ITS) gericht op het vergroten van de doorstroming en betere
benutting van beschikbare infrastructuur en maatregelen die zich
richten op ruimtelijke inrichting (zoals Park & Ride). Deze aanpak wil
ik de komende jaren verder uitbouwen. In de MIRT-brief, die u na de
bestuurlijke overleggen zult ontvangen, zal ik u over de nieuwe
aanpak van bereikbaarheidsopgaven nader informeren.
Bij waterveiligheid is preventie (dijken en rivierverruiming) de basis.
Ook bij de uitwerking van waterveiligheidsopgaven wordt naar
andere oplossingen gezocht dan bijvoorbeeld het verhogen van
dijken, bijvoorbeeld daar waar gebrek aan ruimte is of de kosten
onevenredig hoog zouden zijn. Hierbij kan gedacht worden aan de
inzet van ruimtelijke maatregelen en het verder versterken van de
rampenbeheersing.
36

Vraag:
Kan de energiezuinige verlichting, waarvan in de begroting wordt
gezegd dat er successen zijn behaald, worden ingezet op snelwegen
waar vanwege bezuinigingen de verlichting is gedoofd?
Antwoord:
Als armaturen vervangen moeten worden, wordt gekozen voor
LED-verlichting indien de extra investering binnen 10 jaar wordt
terugverdiend en het technisch uitvoerbaar is. Het tempo waarin
LED-verlichting wordt uitgerold varieert van object tot object. Ook als
LED-verlichting wordt toegepast zal dit volgens het nieuwe verlichtingsregime aan en uit worden gezet, er zal immers nog steeds
bespaard moeten worden op de kosten van de verlichting.

37

Vraag:
Is er al duidelijkheid over wat de boegbeeldprojecten van de
uitvoeringsagenda verkeersmanagement zijn? Zo ja, om welke
projecten gaat het?
Antwoord:
Ik bericht u begin november over de uitvoeringsagenda en de daarbij
behorende routeprojecten.

38

Vraag:
Worden de genoemde wegenprojecten gerealiseerd met gebruikmaking van de aangekondigde bestedingsimpuls van 300 mln euro aan
wegen in 2014?
Antwoord:
Zie mijn antwoord op vraag 21 bij de begroting van het Infrastructuurfonds (Kamerstuk 33 750 A, nr. 14).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

11

39

Vraag:
Heeft u een inventarisatie gedaan naar het aantal datasets dat digitaal
ontsloten zou kunnen worden? Zo nee, waarom niet? Welke datasets
van Rijkswaterstaat of onderdelen daarvan zijn digitaal ontsloten?
Antwoord:
Ja, er is een inventarisatie gedaan. In de afgelopen jaren heeft
Rijkswaterstaat al tal van datasets als open data digitaal ontsloten.
Daarnaast heeft Rijkswaterstaat in augustus 2013 het project
«Rijkswaterstaat Open Data Implementatie» gestart om voor 1 januari
2015 alle relevante datasets binnen Rijkswaterstaat te ontsluiten als
open data. Als onderdeel van dit project is een administratie van
datasets ingericht waarin nu 368 datasets zijn opgenomen. Ook is er
een afwegingskader opgesteld om te bepalen welke datasets als
open data beschikbaar gesteld zullen worden. Alle open data zijn
tevens vindbaar via data.overheid.nl.

40

Vraag:
Kunt u bevestigen dat de ordeningsdiscussie op het spoor onderdeel
uitmaakt van de Lange Termijn Spooragenda? Zo ja, wanneer komt
dit aan de orde in de Kamer?
Antwoord:
Dat is correct. De Kamer wordt eind 2013 over de voortgang van de
uitwerking van de sturing en ordening geïnformeerd.

41

Vraag:
a. Kunt u in het kort weergegeven hoe het Programma Hoogfrequent
Spoor (PHS), en het Openbaar Vervoer op de corridor Schiphol–
Amsterdam–Almere–Lelystad (OVSAAL) zijn aangepast door de
bezuinigingen? b. Kunt u aangegeven wat de geactualiseerde
inzichten in de groei van goederen- en personenvervoer zijn? c. Kunt
u een stand van zaken geven van de aanpassing van de sporen bij
Utrecht, waarbij wissels verdwijnen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

12

Antwoord:
a. De effecten van de bezuinigingen op het Infrastructuurfonds voor
het spoordeel zijn aangegeven in de brief van 13 februari 2013
(Kamerstuk 33 400-A, nr. 48). Voor spoor heeft dit er toe geleid dat
voor OV SAAL is gekozen voor een kosteneffectievere variant
(besparing € 200 mln) en het faciliteren van 1 extra goederenpad in
plaats van 2 extra goederenpaden in Oost Nederland (besparing
€ 300 mln). De ambitie van PHS om op termijn te komen tot
hoogfrequent spoorvervoer blijven daarbij overeind, maar is wel
getemporiseerd, passend bij de recente inzichten ten aanzien van de
groei van het personen- en goederenvervoer per spoor. De uitvoering
van PHS is nu verspreid over de periode tot en met 2028 in plaats van
tot en met 2020. Ten aanzien van de invulling en timing van OV SAAL
middellange termijn heb ik 28 augustus 2013 samen met regio en de
spoorsector een besluit genomen, waarbij dit middellange termijnpakket naar verwachting in 2023 gereed zal zijn. Voor de reeds in uit
voering zijnde korte termijn maatregelen OV SAAL en Doorstroom
Station Utrecht (DSSU) heeft de bezuiniging geen consequenties.
De precieze planning van alle onderdelen van PHS is onderdeel van
de herijking van programma’s en projecten die in het kader van de
LTSA gaande is. Deze zal begin 2014 aan de Kamer worden bericht,
zoals ik heb aangegeven in de brief over de voortgang van de LTSA
van 2 juli 2013 (Kamerstuk 29 984, nr. 421).
b. De geactualiseerde inzichten in de groei van het goederenververvoer zijn u per brief van 12 juli 2012 aangeboden (Kamerstuk 32 404,
nr. 57). Daaruit is gebleken dat deze groei 20% lager is dan eerder
werd ingeschat voor de voorkeursbeslissing van PHS die in juni 2010
is genomen. Deze lagere prognoses voor het goederenvervoer
worden nu gehanteerd bij de uitwerking van de PHS-plannen. Thans
wordt in het kader van de LTSA een actualisatie van de prognose van
het personenvervoer opgesteld. Ik zal u deze geactualiseerde
reizigersprognoses doen toekomen als de rapportage gereed is (zoals
aangegeven in de brief van 2 juli jl (Kamerstuk 29 984, nr. 421)). De
verwachting is dat er ook bij het reizigersvervoer vanwege de
economische omstandigheden sprake zal zijn van een groeivertraging.
c Het project Doorstroomstation Utrecht is in uitvoering, zie hiervoor
de antwoorden op vragen van 23 mei 2013 (Aanhangsel Handelingen
II 2012/13, nr. 2360). Een belangrijk doel van dit PHS project is het
robuuster en betrouwbaarder maken van het knooppunt Utrecht
Centraal door de sporen meer in te delen langs de belangrijkste
«corridors», waarbij ook wissels komen te vervallen. ProRail is
gestart met de voorbereidende werkzaamheden zoals het vereenvoudigen van de bovenleiding.
42

Vraag:
a. Kunt u een overzicht geven van de verdere invoering van Automatische Treinbeïnvloeding verbeterde versie (ATB-vv)? b. Is ATB-vv een
beveiligingssysteem of een beïnvloedingssysteem? En indien het een
beïnvloedingssysteem is, gelden dan dezelfde eisen en randvoorwaarden als bij een beveiligingssysteem?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

13

Antwoord:
a. Per brief van 28 juni 2013 (Kamerstuk 29 893, nr. 149) heb ik uw
Kamer geïnformeerd dat ik aan ProRail opdracht heb gegeven om in
2013 en 2014 800 extra seinen van ATB-vv te voorzien. Daardoor
zullen eind 2014 in totaal ca. 2500 seinen hiermee zijn uitgerust. Deze
selectie is gebaseerd op risicoanalyses van ProRail en omvat o.a.
seinen op trajecten waar met hogere snelheden wordt gereden,
sprake is van hogere treinintensiteiten, en/of waar vervoer van
gevaarlijke stoffen plaatsvindt.
Op mijn verzoek heeft ProRail inmiddels een voorstel gedaan voor de
verdere uitrol van ATB-vv vanaf 2015. Ik heb ProRail gevraagd dit
voorstel verder uit te werken, omdat ik in de aanloop naar het
volledig operationeel worden van ERTMS uitbreiding van ATB-vv zie
als een belangrijk extra vangnet om de veiligheid op het spoor verder
te verbeteren, met uitzondering van die trajecten waar op korte
termijn volledig onder ERTMS gereden kan worden.
b. ATB-vv is een extra vangnet bovenop het landelijk toegepaste ATB
Eerste Generatie (ATB-EG) om ervoor te zorgen dat dit ook ingrijpt bij
snelheden lager dan 40 km/u. Daarnaast grijpt ATB-vv al vóór een
rood seinpassage in, zodat de kans dat een trein tijdig tot stilstand
komt, dan wel tenminste met geringere snelheid een sein passeert,
toeneemt. Om dit extra vangnet snel en doelmatig te kunnen
implementeren is er destijds voor gekozen hier niet dezelfde eisen en
randvoorwaarden aan te stellen als aan ATB-EG. Over de besluitvorming hierover is uw Kamer reeds op 28 juni 2010 (Kamerstuk 29 893,
nr. 3) geïnformeerd. Overigens zal ProRail in 2014 een landelijk
monitoringsysteem aanleggen waarmee het functioneren van alle
ATB-vv installaties permanent bewaakt wordt.
43

Vraag:
Kunt u een overzicht geven van de concessie-eisen ten aanzien van
de Fyra, en hoe aan die eisen invulling is gegeven?
Antwoord:
Voor een overzicht van de concessie-eisen ten aanzien van het
hogesnelheidsvervoer door HSA, inclusief de Fyra-diensten, verwijs
ik u naar de Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet van 1 juli
2009 (bijlage bij Kamerstuk 22 026, nr. 296). Deze vervoerconcessie is
op 17 oktober 2013 nogmaals ter informatie aan uw Kamer gestuurd
(Kamerstuk 22 026, nr. 436).
In aanvulling op de Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet zijn
er in 2011 afspraken gemaakt bij de voorkoming van het faillissement
van HSA. Hiervoor verwijs ik u naar de brief van de minister van IenM
van 18 november 2011 (Kamerstuk 22 026, nr. 343). Ik heb uw Kamer
ten slotte per brief van 27 september 2013 geïnformeerd over het
voorstel van NS en NMBS voor een alternatieve invulling van hun
verplichtingen. Het voorstel behelst bijvoorbeeld een andere invulling
van artikel 4 van de vervoerconcessie, als gevolg waarvan nieuwe
bestemmingen worden toegevoegd. De afspraken uit november 2011
en het voorstel waarover ik u in september heb geïnformeerd worden
verwerkt in de geïntegreerde vervoerconcessie voor het hoofdrailnet
(conform het beleidsvoornemen van 17 april 2012).

44

Vraag:
Kunt u een overzicht van de onkosten en gederfde inkomsten geven
ten aanzien van de Fyra?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

14

Antwoord:
Zoals ik uw Kamer per brief van 27 september 2013 (Kamerstuk
22 026, nr. 430) heb geïnformeerd, leiden het wegvallen van het Fyra
V250-materieel en de uitvoering van het voorstel van NS tot een
waardevermindering van NS van € 340 mln. Dit is met inachtneming
van een reservering op de begroting van IenM, die zou worden
ingezet voor NS als het resultaat van NS zou tegenvallen. Hiervan is
nu sprake, zodat deze reservering voor € 103 mln moet worden
ingezet. De waardevermindering van NS van € 340 mln leidt via het
dividend voor de aandeelhouder tot verminderde inkomsten op de
Rijksbegroting ter hoogte van € 119 mln (35% van € 340 mln). Ter
compensatie van de directe dividendderving zal ik de uitgaven in het
Infrastructuurfonds met € 119 mln verlagen. De concessievergoeding
voor de HSL-Zuid blijft gehandhaafd overeenkomstig de eerder met
NS gemaakte afspraken (gemiddeld € 101 mln per jaar).
45

Vraag:
Kunt u aangeven wat er in het programma Beter Benutten bedoeld
wordt met de afspraken die gemaakt moeten worden met medeoverheden en het bedrijfsleven als het gaat om het bevorderen van
goederenvervoer over water?
Antwoord:
Via het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu worden op verschillende manieren samen met
medeoverheden en het bedrijfsleven maatregelen getroffen om het
goederenvervoer over water te bevorderen. Het gaat dan ondermeer
over het wegnemen van kleine infrastructurele knelpunten (bijvoorbeeld Zuid-Willemsvaart), het maken van intentieafspraken met
verladers en logistieke bedrijven om meer gebruik te maken van de
binnenvaart zodat er minder vrachtauto’s over de weg gaan
(bijvoorbeeld Rijnmond, Brabant). Daarnaast wordt voorzien in betere
digitale informatievoorziening voor de binnenvaart (bedientijden
objecten, beschikbaarheid wachtplaatsen). Dit gebeurt door het
optimaliseren van vaartijden over corridors en doorvaartijden,
specifiek bij natte objecten en het optimaliseren van wachttijden voor
de (vaar)weggebruiker (Blauwe Golf ITS). Deze informatievoorziening
wordt gezamenlijk door de provincies Noord- en Zuid-Holland, het
Havenbedrijf Rotterdam, RWS-Noord-Holland en het programma
Beter Benutten ontwikkeld. Na succesvolle uitrol in deze regio’s is een
landelijke uitrol beoogd.

46

Vraag:
a. Is er zicht op dat in Internationale Maritieme Organisatie (IMO)verband Liquid National Gas (LNG) als scheepsbrandstof binnenkort
structureel mogelijk wordt gemaakt? b. Is bekend wat het standpunt
van Duitsland, als belangrijke doorvoerroute voor Nederlandse
schepen, is op het gebied van LNG? c. Kan het Duitse standpunt nog
belemmerend werken voor de mogelijkheid om LNG als structurele
scheepsbrandstof te gebruiken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

15

Antwoord:
De Internationale Maritieme Organisatie stelt op dit moment
internationale regelgeving op voor zeeschepen die met gas worden
aangedreven. Naar verwachting zal dit in de loop van 2014 afgerond
worden en behoeven zeeschepen niet meer onder uitzonderingsbepalingen te varen, maar onder reguliere internationale regelgeving. In
de betrokken werkgroep van de Centrale Commissie voor de
Rijnvaart (CCR) wordt momenteel een voorstel van de Nederlandse
delegatie besproken, om LNG als brandstof voor binnenvaartschepen
structureel in de regelgeving te verankeren. Er wordt door alle
lidstaten, inclusief Duitsland, naar gestreefd om over dit voorstel
uiterlijk in december 2014 een akkoord te bereiken. Ook Duitsland
heeft inmiddels plannen ingediend bij de CCR om proefprojecten op
te starten met schepen die varen op LNG. Het is dus in ieders belang
dat de definitieve regelgeving volgens planning tot stand komt.
47

Vraag:
Kunt u een voorbeeld geven van de vermindering van regeldruk voor
het bedrijfsleven door modernisering van regelgeving en voorschriften voor de binnenvaart?
Antwoord:
Nederland streeft er zowel op nationaal als internationaal niveau
voortdurend naar om de regeldruk voor het bedrijfsleven te verminderen. Zo is in 2009 de verplichte ondernemersvergunning uit de
Binnenvaartwet gehaald. Eind 2010 is bovendien de regelgeving voor
de bemanningssamenstelling voor kleine schepen (kleiner dan 86
meter) nationaal versoepeld. Dit komt erop neer dat soms minder
bemanning dan voorheen of soms minder gekwalificeerde bemanning dan voorheen nodig is. Daarnaast is het praktijkexamen
schipper en matroos ingevoerd, hetgeen 21 jarigen en 19 jarigen de
mogelijkheid biedt in minimaal één jaar, respectievelijk 60 dagen het
groot vaarbewijs te verkrijgen, respectievelijk het matrozendiploma te
behalen. Het beroep van schipper en matroos zijn daarmee laagdrempeliger geworden. We staan zeer kritisch ten opzichte van
nieuwe regelgeving. Op internationaal niveau heeft Nederland in de
CCR bewerkstelligd dat voorgenomen wijzigingen in de regelgeving
worden voorafgegaan door een gedegen probleem- en impactanalyse.

48

Vraag:
Waarom worden onderzoeksgegevens van het Planbureau voor de
Leefomgeving niet als open data beschikbaar gesteld?
Antwoord:
Het Planbureau voor de Leefbureau (PBL) werkt actief aan het
openbaar maken van haar onderzoeksresultaten. Via onder andere
het Compendium voor de Leefomgeving (www.clo.nl) heeft het PBL
al veel data openbaar gemaakt. De overige gegevens komen uiterlijk
1 januari 2015 beschikbaar. De data van het Planbureau zullen ook via
het overheidsportaal (www.data.overheid.nl) ontsloten worden. Het
merendeel van de onderzoeksgegevens die PBL gebruikt als input
voor haar onderzoek is afkomstig van derde partijen en betreft zowel
open als gesloten data en is als zodanig bij deze bronhouders
verkrijgbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

16

49

Vraag:
Kunt u voor alle pijlers van het kabinetsbeleid met betrekking tot
Groene Groei, slimme inzet van marktprikkels, herziening van wet- en
regelgeving, innovatie en de overheid als netwerkpartner, een
toelichting in de vorm van voorbeelden geven?
Antwoord:
Groene groei is de verantwoordelijkheid van meerdere departementen. IenM staat aan de lat voor Klimaat, van Afval naar Grondstof,
Mobiliteit en Water. Binnen deze domeinen kunt u voor de 4 pijlers
aan de volgende voorbeelden denken:
Pijler 1: slimme inzet van marktprikkels
Een slimme combinatie van beprijzing, innovatiebeleid en overheidsinkoop stimuleert duurzame productie en creëert afzetmarkten.
Bijvoorbeeld: voor het stimuleren van het gebruik van gerecycled
materiaal denken we aan afspraken zoals gemaakt in de raamovereenkomst verpakkingen over een minimum hoeveelheid recyclaat in
PET-frisdrankflessen.
Pijler 2: een stimulerend kader met dynamiek bevorderende wet- en
regelgeving
Binnen het programma Van Afval naar Grondstof zal worden
geïnventariseerd hoe andere Europese regelgeving (o.a. REACH, en
de KRA) en Nederlandse wetgeving, blokkades creëert voor optimaal
hergebruiken van waardevolle grondstoffen in afvalstromen. Een
voorbeeld is het formuleren van criteria voor het vervallen van de
afvalstatus voor bepaalde reststromen. Hierdoor zijn ze vrij verhandelbaar en kunnen deze stromen makkelijker als grondstof dienen.
Pijler 3: innovatie
Innovaties zijn de sleutel tot een (kosten)effectieve vergroening van
de economie en een ambitieus (inter)nationaal klimaatbeleid. Zo
gaan we o.a. bijdragen aan tankinfrastructuur zodat ontwikkeling van
Waterstof doorgang vindt. Ten aanzien van grondstoffen zullen we
ons inspannen om de innovaties die voornamelijk bij kleine marktpartijen plaatsvinden, door grotere markpartijen te laten verspreiden
over de gehele markt en de gehele keten.
Pijler 4: overheid als netwerkpartner
De overheid treedt op als faciliterende en stimulerende netwerkpartner, samen met bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke
organisaties en burgerinitiatieven. Voorbeelden hiervan zijn de Green
Deals (zoals de green deal Microplastics), samenwerking met
gemeenten om afvalscheiding door burgers te stimuleren en
samenwerking met lokale bestuurders en bedrijven in 10 regio’s – in
het kader van het programma Beter Benutten – om de bereikbaarheid
te verbeteren. Daarnaast wordt in het kader van de Lokale Klimaatagenda ondersteuning gegeven aan de coalities voor een Klimaatbestendige stad. Een ander voorbeeld is het bijeen brengen van
ketenpartijen om met elkaar vast te stellen welke acties er nodig zijn
om de keten (zoals textiel) te verduurzamen.

50

Vraag:
a. Wat is het huidige risiconiveau, als wordt gezegd dat de risico’s
van gevaarlijke klimaatverandering als gevolg van menselijk
handelen tot een acceptabel niveau moet worden beperkt? b. In
welke eenheid wordt dit risiconiveau gemeten? c. Welk risiconiveau
wordt nagestreefd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

17

Antwoord:
De gedeelde visie van de parijen in het VN-Klimaatverdrag is dat
klimaatverandering beperkt zou moeten blijven tot 2 graden boven
het pre-industriële niveau. Dit kan worden gezien als de operationalisering van de doelstelling van het Verdrag, namelijk het stabiliseren
van de broeikasgasconcentraties in the atmosfeer op zo’n niveau dat
gevaarlijke beïnvloeding van het klimaatsysteem door de mens wordt
voorkomen. Dit betekent volgens het Verdrag dat ecosystemen zich
aan kunnen passen aan klimaatverandering, de voedselproductie niet
in gevaar komt en duurzame economische ontwikkeling mogelijk is.
Voor Nederland is het ook belangrijk dat zeespiegelstijging beheersbaar blijft. We hebben volgens het recente IPCC-rapport sinds 1880 al
0,85 graden opwarming achter de rug.
51

Vraag:
Heeft de overheid in het verleden bij benzinestations financieel
bijgedragen aan de aanleg van deze stations? Zo nee, hoe verhoudt
dat zich tot het feit dat de overheid zich nu bezig houdt met de aanleg
van elektrische oplaadpunten?
Antwoord:
De rijksoverheid heeft nooit financieel bijgedragen aan de aanleg van
benzinestations. Voor het exploiteren en beheren van benzinestations
is een vergunning nodig op grond van de Wet Beheer Rijkswaterstaatswerken. De exploitanten betalen een vergoeding aan het rijk
voor het gebruik van rijksgrond.
Voor de elektrische oplaadpunten geldt hetzelfde. Het rijk verleent
ook daar een vergunning voor en draagt ook niet financieel bij aan de
aanleg ervan. Om het plaatsen en exploiteren van elektrische
oplaadvoorzieningen langs rijkswegen te stimuleren heeft het
Rijksvastgoed en -ontwikkelingsbedrijf (RVOB) de huur/erfpachtcanon
daarvoor tot en met 2015 op € 0 gesteld. In 2016 zal aan de hand van
een evaluatie van de ontwikkeling van de verkoop van elektriciteit uit
de oplaadpalen langs rijkswegen worden bezien of een vergoeding
gewenst is.

52

Vraag:
In hoeverre kunt u een rol spelen in het verhogen van de waarde van
gerecycled kunststof?
Antwoord:
Het verduurzamen van een keten is een zaak van samenwerking
tussen de ketenpartijen. Ik zie het als mijn rol om te bevorderen dat
partijen dit doen.
Zo heb ik voor de kunststofketen die partijen bij elkaar gebracht. Door
hen wordt momenteel een aanpak voor die keten opgesteld, waarbij
het verhogen van de waarde van recyclaat een onderdeel is.
Het spreekt voor zich dat activiteiten die tot meer vraag naar het
recyclaat en tot een hogere kwaliteit van het recyclaat leiden kansrijk
zijn. Door afspraken te maken zoals in de raamovereenkomst
verpakkingen waarbij een minimale hoeveelheid recyclaat in
PET-frisdrankflessen komt draag ik bij aan het vergroten van de vraag

53

Vraag:
Wat zijn concreet uw voornemens voor de modernisering van het
milieubeleid in 2014?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

18

Antwoord:
Binnenkort zal ik u een brief toesturen over «modernisering van het
milieubeleid». In die brief schets ik een overzicht van de nieuwe
aanpak op dat terrein en de inzet van de staatssecretaris (en van het
kabinet) op het gebied van «milieu» in de volle breedte: klimaat /
energie, grondstoffen, gezonde en veilige leefomgeving, inclusief
aandacht voor wetten en regels, vergunningverlening, handhaving en
toezicht.
54

Vraag:
Hoe verhoudt de aangekondigde ketenaanpak kunststof zich tot de
Raamovereenkomst Verpakkingen?
Antwoord:
Het ketenakkoord kunststof richt zich op kunststoffen, kunststoftoepassingen en kunststofafval in den brede en op de hele keten
(kringloopsluiting). Ook wordt aandacht besteed aan de druk die
kunststofafval legt op het marine milieu. De raamovereenkomst
verpakkingen richt zich alleen op het kunststofverpakkingsafval.
Beide akkoorden streven overigens wel dezelfde doelen na, namelijk
het sluiten van de keten vanuit zowel grondstoffen- als economisch
oogpunt. Ze richten zich op een gezamenlijke aanpak, waarin zuinig
grondstoffengebruik en een schoon leefmilieu centraal staan.

55

Vraag:
Welke acties onderneemt u om gemeenten te bewegen de recycling
van huishoudelijk afval te laten stimuleren?
Antwoord:
Zoals ik in mijn brief van 15 april 2013 (Kamerstuk 30 872, nr. 132)
heb aangegeven, zijn er al diverse gemeenten die goed scoren als het
gaat om de recycling van huishoudelijk afval. Die gemeenten wil ik
een voorbeeld laten zijn voor de gemeenten die minder goed scoren
of achterblijven. Daarom ga ik het contact tussen gemeenten
versterken en waar nodig gemeenten bij elkaar brengen om ze van
elkaar te laten leren, met als motto «Goed voorbeeld doet goed
volgen». Ik ben hierover inmiddels in overleg met de VNG en de
NVRD (Koninklijke Nederlandse Vereniging voor afval- en reinigingsmanagement). Om het van elkaar leren te faciliteren, is een goed
benchmark systeem noodzakelijk. Momenteel bestaan er twee van
die systemen, een van Rijkswaterstaat/Leefomgeving en een van de
NVRD. Ik streef er naar om die systemen tot één landelijk systeem te
integreren en hierover ben ik inmiddels in overleg met de twee
genoemde organisaties. Essentieel voor het verhogen van de
recycling van huishoudelijk afval, is de houding en medewerking van
de burger. Communicatie is daarbij een belangrijk instrument en
samen met gemeenten bezie ik hoe die communicatie kan worden
versterkt. De gemeenten hebben overigens een grote beleidsvrijheid
als het gaat om het inrichten van hun beleid op het gebied van
gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval. Dat betekent dat ik
voor een deel afhankelijk ben van hun activiteiten. Ik ga er echter van
uit dat ook gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen om de
circulaire economie weer een stap dichterbij te brengen.

56

Vraag:
Kun u toelichten waar de Nederlandse aansporingen tot een meer
circulaire economie bij herziening van het Europees afvalbeleid
precies uit bestaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

19

Antwoord:
De herziening van het Europees afvalbeleid is onlangs door de
Europese Commissie gestart met een openbare consultatie. Ik heb als
reactie op die consultatie onder meer het volgende aangegeven:
– Stimuleer de afvalhiërarchie met juridische en financiële beleidsinstrumenten.
– Stimuleer kennisuitwisseling en de duurzame inkoop door lidstaten
en zet in op een verandering van de rol van de producent en
consument (bijvoorbeeld lease).
– Stimulering van recycling, hergebruik en preventie wordt verkozen
boven een algemeen verbod op storten en/of verbranden. Voor
specifieke afvalstromen kan (waar nodig) wel een verbod op storten
en/of verbranden vastgesteld worden.
– Verduidelijk verantwoordelijkheden van verschillende actoren om
een gelijk speelveld te creëren, wat bijvoorbeeld recycling ten goede
komt.
Link afvalbeleid aan industriebeleid, bijvoorbeeld door banen te
creëren in recycling.
– Bij het eventueel aanscherpen van (recycling)doelen moet rekening
gehouden worden met verschillen tussen lidstaten. Doelen moeten
zo vastgesteld worden dat ze stimulerend werken, maar tegelijkertijd
niet zo hoog zijn dat ze buiten bereik van achterlopende lidstaten
liggen en dan juist een minder motiverend effect krijgen.
– Zorg voor een Europees orgaan dat zorgt voor coherente implementatie van afvalwetgeving in verschillende lidstaten. Minder
verschillen tussen lidstaten maakt het makkelijker om afvalstoffen
over landsgrenzen heen te transporteren en te verwerken.
Mijn reactie op de consultatie van de Europese Commissie stuur ik op
korte termijn aan de beide Kamers der Staten-Generaal.
57

Vraag:
Kunt u aangeven waaruit blijkt dat de samenleving het huidige beleid
inzake externe veiligheid als complex en ondoorzichtig ervaart?
Antwoord:
In de rapportage over de evaluatie van de verantwoordingsplicht
groepsrisico (Kamerstuk 27 801, nr. 75) wordt vastgesteld dat het
instrument groepsrisico als te complex en ondoorzichtig wordt
ervaren. Dit beeld wordt ook bevestigd tijdens recente informatiebijeenkomsten over Basisnet Spoor met burgers. Deze delen mee dat
zij het gevoel hebben dat de veiligheidsnormen niet aansluiten bij het
veiligheidsgevoel dat zij ervaren. In de essaybundel «Omgaan met
omgevingsrisico’s en onzekerheden» (Kamerstuk 29 338, nr. 124)
wordt geconstateerd dat burgers behoefte hebben aan meer kennis
en informatie van uit de overheid over het omgaan met risico’s. De
overheid zou, conform dat document, bovendien nog te weinig
rekening houden met emoties en percepties in de samenleving. De
Kamer heeft daarom in recente debatten over externe veiligheid
(zoals bij de behandeling van het wetsontwerp Basisnet en het debat
over veiligheid van wegtunnels) aangedrongen op verbeteringen
waardoor burgers en bestuurders transparante informatie krijgen
over veiligheid en normen.

58

Vraag:
Zijn datasets met watervolume, waterkwaliteit, scheepvaartbewegingen, -bezit, -ongevallen, -registraties, -overtredingen en -bedrijven (in
fte en omzet) digitaal ontsloten als open data? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

20

Antwoord:
Voor de datasets watervolume en waterkwaliteit is het antwoord ja.
De actuele waterstanden, waterafvoeren en waterkwaliteit zijn nu
beschikbaar via (www.data.overheid.nl en www.rws.nl/rws/
opendata). Waterkwaliteitgegevens worden ook in samenwerkingverband tussen RWS en de Waterschappen via het Informatie huis Water
beschikbaar gesteld via een internet portaal, het KRW-portaal. De
huidige ontsluitingstools worden het komende jaar vervangen door
nieuwe internetportalen (o.a. waterportaal en waterkwaliteitsportaal)
waarmee naast actuele informatie straks ook historische gegevens
kunnen worden opgevraagd.
Voor de andere gevraagde datasets (scheepvaartbewegingen, -bezit,
-ongevallen, -registraties, -overtredingen en -bedrijven) geldt: nu nog
niet. Deze datasets lopen mee in het project «Rijkswaterstaat Open
Data Implementatie». Hierbij worden al deze datasets tegen het
afwegingskader afgewogen waaruit volgt of data als open data
worden ontsloten. Zie ook het antwoord op vraag 39.
59

Vraag:
Kunt u een uitleg geven van de getallen, zowel negatief als positief
onder punt 14 «Netto mutaties op artikel 26 investeringsfondsen» in
de tabel Begroting op hoofdlijnen?
Antwoord:
Elke verhoging of verlaging van beleidsartikelen op Hoofdstuk XII ten
laste of ten gunste van de fondsen van IenM vinden plaats via artikel
26, Bijdrage aan Investeringsfondsen. Dat wil zeggen dat wanneer
bijvoorbeeld het Infrastructuurfonds een bijdrage levert aan een
beleidsartikel, artikel 26 verlaagd wordt ten gunste van dat beleidsartikel. De omgekeerde beweging (dus van beleidsartikel naar fonds)
vertoont de omgekeerde weergave: het beleidsartikel wordt verlaagd
en de stand van artikel 26 wordt evenredig verhoogd. Per saldo blijft
de omvang van de begrotingen dus gelijk. De weergave van punt 14
in de tabel «Begroting op Hoofdlijnen» was nodig om te laten zien
dat de mutaties in de posten 10 t/m 13 in dezelfde tabel niet-kader
relevant zijn, oftewel: geen gevolgen voor de totaalstand van
Hoofdstuk XII.
De positieve en negatieve bedragen in de reeks van post 14 zijn
derhalve de tegenhangers van de verhogingen en verlagingen van de
fondsen, waarvan de omvangrijkste in de posten 10 t/m 13 in
dezelfde tabel worden weergegeven.

60

Vraag:
Ten koste van welke taken en asbestsaneringen gaat de herprioritering asbest?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

21

Antwoord:
De herprioritering zit uitsluitend op de meerjaren reeks asbestsanering die, tot en met 2015, wordt gebruikt voor de sanering van
asbestwegen. De derde, tevens laatste fase van het project sanering
asbestwegen wordt eind dit jaar afgerond. Zoals al bij eerdere
begrotingen is aangegeven was het voor de financiering van het
project sanering asbestwegen noodzakelijk de bedragen van 2014 en
2015 naar voren te halen. Vandaar dat in die jaren de meerjaren reeks
naar nul euro is bijgesteld. De onderhavige herprioritering betreft de
korting op de meerjaren reeks over de jaren 2016 en 2017. In die jaren
is daardoor minder budget beschikbaar voor het ondersteunen van
saneringsoperaties. Dergelijke saneringsoperaties staan voor die
jaren nog niet gepland, dus is er geen sprake van terugdraaien van
concreet voorziene activiteiten. Het laat andere onderdelen van het
asbestbeleid, zoals de subsidies aan mesothelioomslachtoffers en het
ontwikkelen van het asbestvolgsysteem, ongemoeid.
61

Vraag:
Kunt u bevestigen dat de overboeking naar het Deltafonds van
middelen voor projecten op het gebied van waterkwaliteit geen
enkele invloed hebben op de middelen voor waterveiligheid die al in
het Deltafonds staan?
Antwoord:
Ja, dat kan ik bevestigen. Zie ook het antwoord op vraag 65 XII.

62

Vraag:
Waar was de resterende programmaruimte op artikel 18.11 oorspronkelijk voor bedoeld?
Antwoord:
De programmaruimte was bedoeld voor concrete projecten voor het
water- en mobiliteitsysteem en voor de instandhouding daarvan. Bij
Voorjaarsnota 2013 is daarvan € 272 mln betrokken bij de invulling
van de bezuinigingen op het IF.
Nu wordt voor het restant van € 100 mln een voorstel gedaan.

63

Vraag:
Heeft de overheveling van de resterende programmaruimte invloed
op het kasritme van het infrastructuurfonds? Zo ja, welke?
Antwoord:
Nee, kasmatige inpassing is verlopen via het Deltafonds. Zie hiervoor
ook het antwoord bij vraag 65.

64

Vraag:
Welk effect heeft de overboekingen van de resterende programmaruimte op de bestedingsruimte van het infrastructuurfonds? In
hoeverre heeft dit een relatie met bezuinigingen op het infrastructuurfonds?
Antwoord:
In mijn brief van 13 februari 2013 (Kamerstuk 33 400 A, nr. 48) over de
invulling van de bezuinigingen op het IF is dit bedrag niet betrokken.
Het heeft geen relatie met de bezuinigingen.

65

Vraag:
Waarom wordt de resterende programmaruimte op artikel 18.11 met
een kasschuif via het Deltafonds overgeboekt? Waar is dit terug te
vinden op de begroting van het Deltafonds?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

22

Antwoord:
De resterende programmaruimte op het Infrastructuurfonds artikel
18.11 wordt met een kasschuif via het Deltafonds overgeboekt omdat
deze middelen niet in dezelfde periode staan (2017–2021) als de
periode waarin deze middelen voor de projecten op het gebied van
waterkwaliteit benodigd zijn (2016–2018).
Dit is in de OB2014 van het Deltafonds terug te vinden bij de
Begroting op hoofdlijnen (post 1, blz. 7) en in de verdiepingsbijlage,
waarin de afzonderlijke mutaties t/m 2028 op artikelonderdeel
inzichtelijk zijn gemaakt (blz. 51, mutatie 10 en blz. 54, mutatie 4).
Voor dit antwoord verwijs ik u ook naar het antwoord op vraag 17 bij
het Infrastructuurfonds.
66

Vraag:
Kunt u toelichten wat de consequenties zijn voor uitvoering van het
programma «Herpriotering asbest», van het inzetten van een deel
van de middelen van het programma «Herpriotering asbest» ten
behoeve van IenM-brede doeleinden?
Antwoord:
De herprioritering bestaat uit het verminderen van het budget voor
asbestsanering voor de jaren 2016 en 2017. Dit impliceert dat in die
jaren minder budget beschikbaar is voor het ondersteunen van
saneringsoperaties. Dergelijke saneringsoperaties stonden voor die
jaren nog niet gepland, dus er is geen sprake van terugdraaien van
concreet voorziene activiteiten. In het licht van het voorziene verbod
op asbestdaken per 2024 is het budget vanaf 2018 weer voor
asbestsanering beschikbaar. Het deel van de middelen dat thans
elders wordt ingezet zal door herprioritering in de komende jaren
weer beschikbaar worden gemaakt voor veiligheidsbeleid, waaronder
asbest.

67

Vraag:
Kunt u toelichten welke onderdelen van de begroting sluitend
worden gemaakt met de bedragen van 14 mln euro in 2016 en 9 mln
euro in 2017 uit het programma «Herpriotering asbest», die IenMbreed worden ingezet?
Antwoord:
Voor het antwoord op deze vraag wijs ik op de tabel met wijzigingen
in de uitgaven die op pagina 20 van de beleidsagenda is opgenomen.
Het inzetten van het budget voor asbestsanering (in die tabel post 17)
levert, samen met de andere in die tabel opgenomen posten waar
een negatief bedrag bij staat, een bijdrage aan het bekostigen van het
geheel aan uitgaven die hoger zijn dan bij de eerste suppletoire
begroting van 2013.

68

Vraag:
In hoeverre wordt in de Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee
rekening gehouden met de belangen van toerisme en toeristische
ondernemers, met name als het gaat om windparken dicht bij de kust
en stranden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

23

Antwoord:
– In het kader van de Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee worden
in de planMER op hoofdlijnen de effecten van de zichtbaarheid van
windparken op recreatie meegenomen (gebaseerd op literatuuronderzoek). De Rijksstructuurvisie heeft betrekking op het aanwijzen van
de gebieden «voor de Hollandse Kust» (vanaf 23 km) en «Ten
Noorden van de Waddeneilanden» (ongeveer 60 km).
– In de haalbaarheidsstudie naar mogelijkheden van windenergie
binnen de 12-mijlszone (ongeveer 23 km) wordt een nader onderzoek
uitgevoerd naar effect op het toerisme. Dit gebeurt door middel van
een belevingsonderzoek.
– Het belevingsonderzoek wordt uitgevoerd in overleg met de
recreatiesector. De resultaten van het onderzoek worden betrokken
bij de verdere besluitvorming over de haalbaarheidsstudie.
69

Vraag:
Welke kosten zijn er verbonden aan de vervuiling van grond- en
oppervlaktewater door mest, en kunt u een inschatting van deze
kosten geven?
Antwoord:
In het hoofdrapport van de synthese van het PBL van de Evaluatie
van de Meststoffenwet 2012 staat in tabel 5.9 dat de schade als
gevolg van stikstof uit de Nederlandse landbouw in oppervlaktewater
in Nederland tussen 0,3 en 1 miljard euro per jaar bedraagt. De totale
schade is hoger, omdat de schade als gevolg van fosfaat in het
oppervlaktewater alsmede de schade van nutriënten in het grondwater niet is berekend.

70

Vraag:
Kunt u aangeven welke gevolgen de bouw van megastallen in
ruimtelijk opzicht zullen hebben voor het landschap, welke milieu- en
gezondheidsgevolgen te verwachten zijn en hoe deze schaalvergroting in de agrarische sector zich verhoudt tot ruimtelijke en milieudoelstellingen?
Antwoord:
De ruimtelijke beslissingen daar waar het gaat om de bouw van
megastallen en de gevolgen daarvan voor het landschap zijn een
decentrale bevoegdheid. Ik beschik daarom niet over specifieke
gegevens over gevolgen voor het landschap. Voor uw vragen over de
effecten op het milieu en de volksgezondheid verwijs ik u naar het
kabinetsstandpunt inzake de omvang van de veehouderij en
schaalgrootte van 14 juni 2013 (Kamerstuk 28 973, nr.134), dat ook
een beleidsreactie bevat op het advies de Gezondheidsraad van
30 november 2012 over de gezondheidsrisico’s rond veehouderijen.

71

Vraag:
In hoeverre hecht u belang aan het inspraakrecht van burgers, en op
welke wijze wordt dit meegenomen in de herziening van het
omgevingsrecht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

24

Antwoord:
Inspraak voor burgers is een belangrijk onderdeel van de voorbereiding van besluitvorming op grond van de Omgevingswet. Participatie
kan immers bijdragen aan het draagvlak en de kwaliteit van de
besluitvorming. In het concept van de wet is daarom voor het
opstellen van omgevingsvisies, programma’s, omgevingsplannen,
omgevingsverordeningen en waterschapsverordeningen opgenomen
dat Afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van
toepassing is. In afwijking van de Awb is daarbij geregeld dat
zienswijzen tegen de ontwerpbesluiten kunnen worden ingediend
door een ieder in plaats van alleen belanghebbenden. Dit sluit aan op
de eisen de voortvloeien uit het verdrag van Aarhus. Daarnaast wordt
van de bestuursorganen verwacht dat zij gebruik maken van de Code
Maatschappelijke Participatie.
Voor de voorbereiding van een projectbesluit is een aantal verplichte
participatiemomenten in het concept van de wet opgenomen in
navolging van de Elverding-methode. Ook voor andere besluiten,
zoals de vergunning, bevat de wet grondslagen om participatie te
borgen.
72

Vraag:
Welke nationale belangen met betrekking tot ruimtelijke ordening
onderscheidt u? Op welke manier worden deze geborgd?
Antwoord:
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (Kamerstuk 32 660, nr.
50) heb ik de dertien nationale belangen beschreven en in de
realisatieparagraaf is per nationaal belang de aanpak uitgewerkt.

73

Vraag:
Kunt u bij de kengetallen in de tabel op pagina 40 aangeven wat de
doelen zijn waar de vervolgmeting in 2014 aan wordt getoetst?
Antwoord:
De kentallen op pagina 40 zijn gerelateerd aan de nationale belangen
uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), voor zover deze
betrekking hebben op ruimtelijke ontwikkelingen. Met uitzondering
van het nationaal belang «Ruimte voor het hoofdnetwerk voor
(duurzame) energievoorziening en de energietransitie» kennen deze
nationale belangen geen streefwaarden of kwantitatieve doelstellingen maar alleen beoogde ontwikkelingsrichtingen.
De doelstellingen voor het nationaal belangen «Ruimte voor het
hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en de energietransitie» zijn:
– Verbruik hernieuwbare energie:16% in 2023
– Opgesteld vermogen windenergie op land: 6000 MW in 2020
– Opgesteld vermogen windenergie op zee: 4.450 MW aan opgesteld
vermogen in 2023.

74

Vraag:
Kunt u toelichten wat er precies wordt gedaan met het bedrag van
5,4 mln euro, post Subsidies 13.02.02, die wordt verstrekt in het kader
van de realisatie van de Basisregistratie Grootschalige Topografie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

25

Antwoord:
Het gaat om twee subsidies. Beide hebben betrekking op de
Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT).
De eerste subsidie wordt verstrekt aan het Landelijk Samenwerkingsverband Grootschalige Basiskaart Nederland (LSV-GBKN). De
subsidie is de rijksbijdrage in de exploitatiekosten grootschalige
topografie. Deze rijksbijdrage is met ingang van 2012 ingegaan. Het
LSV-GBKN zorgt ervoor dat deze rijksbijdrage tezamen met de
bijdragen van de andere participanten wordt ingezet in de jaarlijkse
exploitatie van de grootschalige topografie. Thans gaat het nog om
de huidige kaartbestanden, maar met ingang van 2014 ook om de
dan opgeleverde gedeelten van de BGT.
De tweede subsidie wordt verstrekt aan het Samenwerkingsverband
Bronhouders BGT (SVB-BGT). De bronhouders van de BGT zijn alle
gemeenten, provincies, waterschappen, Rijkswaterstaat, ProRail, het
ministerie van Economische Zaken en het ministerie van Defensie.
Voor deze subsidie verzorgt het SVB-BGT de regie van de transitie
voor alle bronhouders. Tijdens deze transitie worden de huidige oude
kaarten omgezet naar de nieuwe uniforme BGT. Het gaat bij de regie
om het opstellen van gezamenlijke plannen van aanpak en de
voortgangsbewaking. Daarnaast dient deze subsidie voor het
assemblageproces dat er voor zorgt dat de inbreng van verschillende
bronhouders leidt tot één naadloze kaart van heel Nederland: de BGT.
75

Vraag:
Bent u bekend met de kosten en administratieve lastendruk die
voortkomt uit de verrekening van verstrekkingskosten door het
Kadaster, die anders bespaard zou worden indien data worden
ontsloten als open data?
Antwoord:
Het kadaster brengt jaarlijks 45 miljoen euro (prijspeil 2012) in
rekening aan notarissen, makelaars, andere bedrijven en burgers
voor het digitaal verstrekken van gegevens. Deze inkomsten zijn
bestemd voor het dekken van de bedrijfskosten van het Kadaster.
Dit betreft ongeveer 20 miljoen verstrekkingen aan abonnees en
incidentele afnemers. Aan de abonnees worden per jaar ongeveer
100 duizend facturen verstuurd. Door de incidentele afnemers
worden 120 duizend elektronische Ideal betalingen verricht.
Het Kadaster werkt met elektronische facturen en automatische
incasso om de administratiekosten voor zichzelf en de afnemers zo
laag mogelijk te houden.
De administratieve afhandeling een factuur kost het Kadaster
ongeveer 3 euro bij een gemiddeld factuurbedrag van 500 euro
(facturen zijn soms gecombineerd met bedragen voor andere
werkzaamheden).
De exacte hoogte van de administratieve lasten voor burger en
bedrijf voor de betalingen van deze facturen en de Ideal-betalingen
zijn niet bekend.
Overigens moet worden bedacht dat, onafhankelijk of een tarief
wordt gehanteerd, niet alle data van het Kadaster zonder meer als
open data ter beschikking kunnen worden gesteld gelet op privacy
beperkingen en handhaving van de rechtszekerheid in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

26

76

1

Vraag:
Welke natuurorganisaties krijgen subsidies voor de klimaatbuffers, en
hoe is dat geld verdeeld? En wat zijn de concrete en afrekenbare
doelen van deze subsidies? Hoe wordt dit geëvalueerd?

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Antwoord:
De Klimaatbuffers zijn natuurgebieden die ingezet worden om de
gevolgen van klimaatverandering op te vangen en ons land veiliger,
mooier en economisch aantrekkelijker te maken. De volgende
natuurorganisaties ontvangen subsidie:
– Natuurmonumenten
€ 7.819.372,–
– Staatsbosbeheer

€ 3.695.112,–

– De 12 landschappen

€ 2.577.000,–

– ARK Natuurontwikkeling

€ 2.930.000,–

– Waddenvereniging
– Vogelbescherming

€ 124.000,–
€ 150.000,–

In totaal ontvangen zij 17,3 miljoen euro subsidie voor de realisatie
van 20 projecten.
De concrete doelen voor deze subsidies zijn per project overeengekomen. Ze zijn onder andere uitgedrukt in aantallen hectares die
aangekocht worden en ingericht als natuurgebied, gecombineerd met
concrete maatregelen gericht op verbetering van de waterveiligheid,
zoetwaterhuishouding en recreatie. Ook zijn per project concrete
afspraken gemaakt over de communicatie, monitoring en kennisontwikkeling.
Evaluatie vindt op verschillende momenten en manieren plaats:
1. De natuurorganisaties stellen kwartaalrapportages en jaarrapportages op. Ook vinden veldbezoeken plaats. In 2012 heeft de voormalig
Staatssecretaris van IenM de projecten Eelder- en Peizermaden en
Hunzedal-Torenveen bezocht en geopend.
2. Er is in 2012 door de natuurorganisaties tussentijds een evaluerende rapportage opgesteld voor de kennisverspreiding en als input
voor de beleidsvorming van het Deltaprogramma. In 2013 is een
kosten-batenanalyse uitgevoerd. Wanneer volgend jaar de meeste
projecten gereed zijn zal opnieuw gerapporteerd worden aan IenM
over de resultaten.
3. Bij afronding van een project moeten voor de definitieve subsidievaststelling een eindverslag en een accountantsverklaring ingediend
worden.
4. De inzichten uit deze praktijkvoorbeelden worden nu al betrokken
bij het verkennen van beleidsinstrumentarium voor waterveiligheid
en ruimtelijke adaptatie.
77

Vraag:
Hoeveel geld wordt er in 2014 besteed aan maatregelen in het kader
van de verhoging van de maximumsnelheid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

27

Antwoord:
Het budget voor het verhogen van de maximumsnelheid betreft het
plaatsen van bebording en vooral het realiseren van veiligheidsmaatregelen via de aanpak van kritische ontwerpelementen (AKOE). Het
budget is opgenomen in het projectoverzicht hoofdwegen bij artikel
IF 12.03.01 op bladzijde 18 van het Infrastructuurfonds. Voor 2014 is
€ 10 mln gereserveerd.
78

Vraag:
Op welke manier wilt u internationaal de opleidingseisen voor
vrachtwagenchauffeurs bevorderen? Welke rol heeft Code 95 hierin?
Antwoord:
Ik wil Europees de opleidingseisen voor vrachtwagenchauffeurs
bevorderen. Immers, de opleidingseisen komen voort uit de
Europese Richtlijn (2003/59) Vakbekwaamheid bestuurders, ook wel
bekend als code 95. De twee componenten van de richtlijn, verplichte
kwalificatie en nascholing voor beroepschauffeurs, leveren Europees
breed een bijdrage aan de kwaliteit van chauffeurs en daarmee aan
de verkeersveiligheid.
De Europese Commissie is recent gestart met een openbare
consultatieronde onder stakeholders over de ervaringen met en de
effectiviteit van de richtlijn. Nederland zal in deze consultatie, mede
op basis van de ervaringen van CBR en de sector, inzetten op
verbetering van het level playing field en op behoud van het flexibele
Nederlandse keuzemenu systeem voor de nascholing.

79

Vraag:
Kunt u aangeven hoe de plannen tot aanleg van kolencentrales zich
verhouden tot het behalen van de milieudoelstellingen, waaronder de
doelstellingen voor de luchtkwaliteit?
Antwoord:
Het initiatief voor nieuwe energiecentrales ligt bij het bedrijfsleven in
samenspraak met de minister van EZ die verantwoordelijk is voor het
energiebeleid. Er zijn bij mijn weten op dit moment geen plannen
voor de aanleg van kolencentrales. De 3 nieuwe kolencentrales die in
2013/14 in bedrijf zullen komen, waren al gepland in de periode
2005–2007. De aanleg is na het uitvoeren van milieueffectrapportages
en de vergunningverleningen in het kader van o.a. de Wabo/Wet
milieubeheer, Waterwet en Natuurbeschermingswet (rond 2008) van
start gegaan. Inmiddels zijn alle beroepsprocedures gevoerd en
kunnen de 3 centrales in bedrijf gaan. Door strenge eisen aan de
emissies van o.a. zwaveldioxide, stikstofoxiden en fijnstof en het
toepassen van de meest moderne bestrijdingstechnieken, dragen de
nieuwe kolencentrales in absolute zin en in vergelijking met andere
bronnen nauwelijks bij tot de concentraties op leefniveau. Ook de
emissieplafonds die Nederland in het kader van de zgn. Europese
NEC-Richtlijn moet halen, blijven ruim onderschreden. Als in het
kader van het Energieakkoord in de komende jaren nog 5 oude
kolencentrales zouden sluiten is de totale milieuwinst zelfs aanzienlijk. Voor wat betreft de CO2-uitstoot vallen energiecentrales onder
het EU-systeem van emissiehandel (EU ETS).

80

Vraag:
Hoeveel geld van de begroting gaat er naar de intensieve veehouderij, zoals via investeringssubsidies voor bijvoorbeeld fijnstofmaatregelen? Welke potjes zijn er beschikbaar voor de intensieve veehouderij, en waar zijn deze in de begroting opgenomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

28

Antwoord:
Er worden geen middelen geraamd voor intensieve veehouderij. Op
de begroting van het ministerie van Economische Zaken is in artikel
16.1 budget gereserveerd voor duurzame veehouderij. Daarnaast
faciliteert het ministerie van Financiën de duurzame veehouderij via
de fiscale instrumenten Vamil en MIA.
81

Vraag:
Welke nieuwe beleidsvoornemens heeft u om het stijgend aantal
verkeersgewonden te laten dalen?
Antwoord:
Ik heb medio 2012 met de Beleidsimpuls Verkeersveiligheid 23
maatregelen en onderzoeken in gang gezet om de stijgende trend in
het aantal verkeersgewonden op het lokale wegennet te keren. De
focus ligt op de risicogroepen fietsers en ouderen. Het effect van de
maatregelen zal de komende jaren zichtbaar worden. Ik monitor de
voortgang en het effect van de maatregelen. De onderzoeksresultaten
die de komende jaren beschikbaar komen bespreek ik met decentrale
overheden en maatschappelijke partners met als doel waar mogelijk
aanvullende maatregelen te realiseren.

82

Vraag:
Bent u het eens met de stelling dat een trendbreuk noodzakelijk is om
de doelstelling van 10.600 ernstig verkeersgewonden te halen in
2020?
Antwoord:
Het aantal verkeersgewonden is gestegen van 16.100 in 2002 tot
20.100 in 2011. Deze ontwikkeling is vooral te verklaren door de groei
van de fietsmobiliteit van ouderen, die is versterkt door de toename
van het aantal elektrische fietsen. Een ontwikkeling die op het
moment dat de doelstelling is vastgesteld niet was voorzien. Oudere
fietsers hebben vanwege fysieke kwetsbaarheid meer kans op ernstig
letsel bij een verkeersongeval. De groei van het aantal ouderen en
van het (elektrische) fietsgebruik zet zich de komende jaren naar
verwachting door. Met de maatregelen in de Beleidsimpuls en de
handvatten die onderzoeksresultaten bieden probeer ik de stijgende
trend in het aantal ernstig verkeersgewonden keren zonder de
fietsmobiliteit te beperken. In november informeer ik u over het
aantal ernstig verkeersgewonden in 2012 en aspecten bij de
haalbaarheid van de doelstelling.

83

Vraag:
Kunt u toelichten waarom de post subsidies 14.02.02 met eenderde
wordt verkleind?
Antwoord:
De post subsidies is verkleind door de subsidietaakstelling uit het
Regeerakkoord.

84

Vraag:
Waar is de verwachting van toename van het aantal ernstig gewonde
verkeersdeelnemers op gebaseerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

29

Antwoord:
Het aantal verkeersgewonden is gestegen van 16.100 in 2002 tot
20.100 in 2011. Deze ontwikkeling is vooral te verklaren door de groei
van de fietsmobiliteit van ouderen, die is versterkt door de toename
van het aantal elektrische fietsen. Een ontwikkeling die op het
moment dat de doelstelling is vastgesteld niet was voorzien. Oudere
fietsers hebben vanwege fysieke kwetsbaarheid meer kans op ernstig
letsel bij een verkeersongeval. De groei van het aantal ouderen en
van het (elektrische) fietsgebruik zet zich de komende jaren naar
verwachting door. Met de maatregelen in de Beleidsimpuls en de
handvatten die onderzoeksresultaten bieden wil ik kijken of de
stijgende trend in het aantal ernstig verkeersgewonden kan keren
zonder de fietsmobiliteit te beperken. In november informeer ik u
over het aantal ernstig verkeersgewonden in 2012.
85

Vraag:
Kunt u aangeven welke organisaties gesubsidieerd uit de post
Netwerken 14.01.01 en 14.01.02 hun subsidie verliezen, waarom ze
die verliezen en met welk bedrag? Kunt u ook toelichten welke
gevolgen het wegvallen van de subsidie heeft voor de taken van die
organisaties?
Antwoord:
Uit de post netwerken 14.01.01 worden geen subsidies vertrekt,
alleen uit de post 14.01.02.
Er is geen sprake van dat organisaties hun structurele subsidie
verliezen. Subsidies uit de post 14.01.02 zijn in voorgaande jaren
verstrekt en zijn incidentele subsidies.

86

Vraag:
Kunt u van elke maatschappelijke organisatie die subsidie ontvangt
worden aangeven wat de prestatie-indicatoren zijn waaraan wordt
getoetst of de middelen effectief worden besteed?
Antwoord:
De subsidies aan VVN, SWOV, Team Alert, IvDM en TLN worden
beschikbaar gesteld op basis van hun activiteitenprogramma. Door
monitoring en inhoudelijke/financiële verantwoording wordt achteraf
getoetst in hoeverre de activiteiten ook daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

87

Vraag:
Heeft u op het gebied van openbaar vervoer alleen een regisserende
rol, zoals in de tekst staat, of ook een sturende rol?
Antwoord:
De regisserende rol bevat een mix van faciliterende, initiërende en
sturende maatregelen.
Maatregelen met een sturend karakter zijn het stellen van regels en
kaders, het uitoefenen van toezicht hierop alsmede het financieren
van grote regionale en locale projecten. Als voorbeeld noem ik de
«Hoofdlijnennotitie wetgevingstraject OV Chipkaart» (Kamerstuk
23 645, nr. 545), waarin ik wetgeving heb aangekondigd die het rijk
bevoegdheden zal geven om publieke belangen in het domein van de
OV Chipkaart te borgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

30

88

Vraag:
a. Welke oplossing is mogelijk voor de plaat voor de Reegeul, dat nu
een probleem vormt voor de veerdiensten naar de Wadden? b.
Wanneer wordt de vaargeul weer gebaggerd? c. Kan de Reegeul
worden gebaggerd? Zo nee, waarom niet? En zo ja, op welke termijn
kunnen deze werkzaamheden plaatsvinden? En als dat niet op korte
termijn is, bestaan er dan mogelijkheden om het te versnellen?
Antwoord:
De veerdienst naar de Wadden maakt gebruikt van de vaargeul
tussen Holwerd en Nes.
De vaargeul loopt door de Reegeul. De vaargeul wordt door
Rijkswaterstaat op afgesproken breedte en diepte gehouden. Dit past
binnen de afspraken van de Planologische Kernbeslissing Waddenzee
en moet de bereikbaarheid van de haven en de veiligheid voor de
veerdiensten waarborgen.
Trajecten buiten de vaargeul, worden niet door Rijkswaterstaat op
diepte en breedte gehouden. Daarom wordt de plaat voor de Reegeul
niet gebaggerd. Op grond van de Planologische Kernbeslissing
Waddenzee is er daarom geen aanleiding de plaat voor de Reegeul te
baggeren. De plaat is alleen bij voldoende hoogwater door de
veerboten bevaarbaar (overigens op eigen risico, aangezien dan
buiten de vaarwegmarkering wordt gevaren). Toekomstige natuurlijke
geulvorming wordt hier niet verwacht, omdat deze route over de
plaat dwars op de heersende eb- en vloedstroom ligt.

89

Vraag:
a. Betekent het feit dat er geen kengetallen meer beschikbaar zijn
over reizigerskilometers, er tot de tijd dat de informatie van de
OV-chipkaart kan worden gebruikt, geen gegevens over reizigerskilometers beschikbaar zijn? b. Is het aantal reizigerskilometers geen
prestatie-criterium voor vervoerders? c. Indien dat wel zo is, hoe
wordt dit dan gemeten en getoetst?
Antwoord:
a. Er is vanaf 2012 geen compleet landelijk beeld van het aantal
reizigerskilometers in het stad- en streekvervoer. 2011 was het laatste
jaar dat een compleet beeld is gemaakt. Dat was mogelijk op basis
van het systeem van opbrengstverdeling voor de strippenkaart
waarvoor het ministerie opdrachtgever was. Met ov kaartregistraties
kan een landelijk beeld worden gemaakt, maar daarin ontbreekt de
afgelegde afstand die met papieren vervoerbewijzen is gemaakt. Dat
vormt een substantieel aandeel. De landelijke informatie over
reizigerskilometers is dan incompleet. Er vindt overigens op
decentraal niveau overleg plaats om te bezien of completering een
haalbare zaak is.
b en c: Het aantal reizigerskilometers is sinds de invoering van de
BDU per 2005 geen prestatie-criterium meer. De vermelding van het
aantal reizigerskilometers was dus te zien als een service en
continuering van oud beleid. Mogelijk is het aantal reizigerskilometers wel een prestatie-indicator bij sommige decentrale concessies.

90

Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel klachten er over graffiti op stations zijn?
Antwoord:
Deze informatie is bij NS niet paraat beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

31

91

Vraag:
Kan van elke maatschappelijke organisatie die subsidie ontvangt
worden aangegeven wat de prestatie-indicatoren zijn waaraan wordt
getoetst of de middelen effectief worden besteed?
Antwoord:
De subsidies aan de Fietsersbond, Rover, de Geschillencommissie
taxi en voor de (monitoring van) sociale veiligheid in het openbaar
vervoer worden beschikbaar gesteld door IenM op basis van een
inhoudelijk werkprogramma en/of activiteitenprogramma dat aansluit
bij de regisserende rol van het ministerie van IenM op het gebied van
openbaar vervoer. Voor elke subsidie geldt dat deze een tijdshorizon
heeft en dat in de subsidieverleningsbeschikking afspraken worden
gemaakt over de te leveren diensten en/of het op te leveren product.
IenM toetst tussentijds en achteraf, door middel van monitoring en
inhoudelijke en financiële verantwoording, of de afgesproken
prestaties zijn geleverd en in hoeverre de diensten/activiteiten ook
daadwerkelijk zijn uitgevoerd. In geval van achtergebleven prestaties
kan tot verrekening van de toegekende subsidie worden overgegaan.

92

Vraag:
Waarop is de verwachting gebaseerd dat het aantal treinen in de
tabel «Aantal treinbewegingen per week» in 2013 toeneemt, en geldt
dit alleen voor de Betuweroute?
Antwoord:
De verwachting van de toename van het aantal treinen geldt
inderdaad alleen voor de Betuweroute. Zij is gebaseerd op de
prognoses voor het spoorgoedervervoer in het algemeen en de door
vervoerders aangevraagde paden voor de Betuweroute in 2013 in het
bijzonder.

93

Vraag:
Wat wordt bedoeld met het woord «behoorlijk» in de zin «(...) omdat
de exploitatie van het Hoofd Rail Net (HRN) in zijn geheel behoorlijk
winstgevend is», en kunt u dat kwantificeren?
Antwoord:
De concessieprijs bedraagt enkele tientallen miljoenen euro’s per
jaar. Dat is waarop in de begroting wordt gedoeld met de zinsnede
«behoorlijk winstgevend».

94

Vraag:
Zijn luchtvaartvolume, punctualiteit, investeringen, projecten,
objecten, bewegingen, bezit, ongevallen, overtredingen en bedrijven
(in fte en omzet) digitaal ontsloten als open data? Zo nee, waarom
niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

32

Antwoord:
Alle voor de prestatie-indicatoren en kengetallen in artikel 17
(luchthavengelden, bewegingen, aantal passagiers, vrachttonnage en
punctualiteit) gebruikte data zijn afkomstig van open data. Uitzondering hierop zijn de data die gebruikt zijn voor de prestatie-indicator:
«aantal bestemmingen waarnaar geregelde vluchten plaatsvinden».
Deze gegevens zijn afkomstig van Amsterdam Airport Schiphol.
Van de overige onderwerpen worden binnen I&M door de ILT alleen
de ongevallencijfers bijgehouden, en jaarlijks gepubliceerd in het
rapport: Staat van de Transportveiligheid.
Ten aanzien van bezit, overtredingen en bedrijven (fte en omzet) is
deze informatie vanwege bedrijfsvertrouwelijke karakter niet
beschikbaar als open data.
95

Vraag:
Wanneer kunnen de eerste resultaten van de monitoring die in 2014
van start gaat, van de effectiviteit van de maatregelen om het risico
op vogelaanvaringen rond Schiphol te verminderen, worden
verwacht?
Antwoord:
Op 3 juli jl. heeft de Kamer de motie aangenomen van de Leden
Houwers en Geurts (Kamerstuk 28 286 nr. 636) waarin de staatssecretarissen van EZ en I en M wordt gevraagd op om alle mogelijkheden
in te zetten om rond Schiphol een ganzenveilige situatie te creëren
voor het vliegverkeer en daartoe ook te bezien:
– in hoeverre het aantal aanwezige ganzen in voldoende mate wordt
gereduceerd;
– of een oplossing gevonden kan worden door het gebruik van
elektrogolven;
– of de eerste resultaten van de proef Robin Radar Systems uitzicht
bieden op terugdringing van de risico’s;
Toegezegd is de Tweede Kamer eind 2014 te informeren over de
resultaten van de maatregelen die worden genomen om het risico op
vogelaanvaringen te verminderen.
Op elk van de maatregelen die wordt genomen om het risico van
vogelaanvaringen te verminderen wordt reeds gemonitord. Zo
worden er op verzoek van de provincie ganzentellingen gehouden en
houdt Schiphol de ganzenpassages over de start- en landingsbanen
bij. Verder voert Landschap Noord-Holland op dit moment een
monitoringsonderzoek uit welke de mogelijkheid geeft informatie uit
de verschillende sporen te koppelen en aanbevelingen te geven voor
vraaggericht onderzoek naar welke maatregelen het meest effectief
zijn gericht op reductie van het vogelaanvaringsrisico. De uitkomsten
zullen naar verwachting in de loop van 2014 bekend zijn en zullen
door de Nederlandse Regiegroep Vogelaanvaringen worden gebruikt
voor het verbeteren van het monitoringprogramma.

96

Vraag:
a. Hoe verloopt de samenwerking tussen de Koninklijke Nederlandse
Redding Maatschappij (KNRM) en de commerciële bergingsbedrijven
op zee? b. Welke afspraken zijn er? c. Wat klopt er van de verhalen
dat beide partijen op voet van oorlog met elkaar leven? d. Op welke
punten wordt er goed samengewerkt en op welke punten niet? e.
Welke gevolgen heeft dit voor de veiligheid? f. Wat is de rol van de
kustwacht hierbij? g. In hoeverre is er sprake van oneerlijke concurrentie tussen de KNRM en de commerciële bergingsbedrijven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

33

Antwoord:
a. Hoe verloopt de samenwerking tussen de Koninklijke Nederlandse
Redding Maatschappij (KNRM) en de commerciële bergingsbedrijven
op zee?
In het geval van een hulpverzoek van de beroepszeescheepvaart zijn
de taken goed te scheiden. KNRM draagt zorg voor het in veiligheid
brengen van de opvarenden en een betrokken bergingsbedrijf zorgt
voor het eventueel bergen/verslepen van het incidentschip. Dit loopt
goed.
Problemen kunnen ontstaan bij een hulpverzoek van een recreatievaartuig waar zowel de KNRM (via de Kustwacht) als een bergingsvaartuig naar toe gaan. De KNRM verleent primair hulp aan de
opvarenden maar het komt voor dat het recreatievaartuig daarbij ook
op sleep wordt genomen en in veiligheid wordt gebracht. Dit kan
door een bergingsmaatschappij worden gezien als een oneigenlijke
taak van de KNRM.
b. Welke afspraken zijn er?
Het is de taak van het Kustwachtcentrum om zorg te dragen voor de
hulpverlening aan personen en schepen in nood op de Noordzee (de
taken Search and Rescue en Rampenbestrijding). Voor de inzet van
middelen heeft Kustwacht hiertoe afspraken gemaakt met o.a. de
KNRM en helikopters van Defensie. Het bergen van (zee-)schepen is
primair een commerciële activiteit waarbij de eigenaar van het schip
en de berger (commerciële) afspraken over maken.
c. Wat klopt er van de verhalen dat beide partijen op voet van oorlog
met elkaar leven?
Er is al enkele jaren overleg tussen de KNRM en één bergingsmaatschappij die met name actief is op de Waddenzee. Er bestaat een
samenwerkingsconvenant tussen deze partijen waarin afspraken zijn
gemaakt over de taakverdeling. Partijen hebben verschillende
inzichten en standpunten over hoe dit convenant wordt nageleefd. Dit
meningsverschil is recent geëscaleerd waarbij de KNRM het
convenant eenzijdig heeft opgezegd.
d. Op welke punten wordt er goed samengewerkt en op welke punten
niet?
Zie antwoord onder a)
e. Welke gevolgen heeft dit voor de veiligheid?
Geen. De hulp aan de opvarende is geborgd.
f. Wat is de rol van de kustwacht hierbij?
In geval van een noodoproep heeft de kustwacht de formele taak een
reddingsactie in gang te zetten en reddingseenheden te alarmeren.
De Kustwacht heeft hiertoe o.a. een samenwerkingsovereenkomst
afgesloten met de KNRM.
g. In hoeverre is er sprake van oneerlijke concurrentie tussen de
KNRM en de commerciële bergingsbedrijven?
KNRM wordt in het geval van een noodoproep door de Kustwacht
gealarmeerd en brengt de opvarenden in veiligheid. De inzet van de
KNRM is voor alle partijen geheel kosteloos. Indien daarbij ook het
getroffen vaartuig op sleeptouw wordt genomen kan dat worden
gezien als service van de KNRM, maar ook als preventie om andere
aanvaringen te voorkomen.
Een bergingsbedrijf kan daar vanuit een commercieel oogpunt
anders tegenaan kijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

34

97

Vraag:
In hoeverre zullen uw voornemens rond de versoberingen kunnen
leiden tot een verminderde dienstverlening aan de binnenvaart?
Antwoord:
Er is sprake van versoberingen die voortvloeien uit de apparaatstaakstelling op Rijkswaterstaat. In de begroting HXII 2012 (pag. 220) is
hierover gemeld dat ca. 10% van de besparing wordt gevonden door
diverse efficiencymaatregelen. De overige 7,5% zal moeten worden
gevonden door het kwaliteitsniveau aan te passen aan de intensiteit
van het gebruik. Eén van de maatregelen is het reduceren van
bedieningstijden van sluizen op rustige vaarwegen.
De versobering geldt voor alle uitvoerende taken en werkzaamheden
op de infrastructuur zoals bediening, verkeersbegeleiding en
handhaving. Bij een dermate forse taakstelling is een verminderde
dienstverlening door beperkte inkrimping van de bedieningstijden
onvermijdelijk. Het uitgangspunt is dat dit zo min mogelijk nadelige
(economische) effecten heeft. Ten behoeve van het komende AO
scheepvaart wordt de Tweede Kamer hierover nader geïnformeerd.

98

Vraag:
Overweegt u te komen tot een inkrimping van bedieningstijden of
een nachtsluiting? En zo ja, op welke locaties?
Antwoord:
Door het leveren van regionaal maatwerk is er geen noodzaak meer
om nachtsluiting te overwegen. Het beperkt inkrimpen van de
bedienvensters bij een aantal bruggen en sluizen wordt alleen
overwogen op de vaarwegen met minder economisch belang en
tijdens perioden met een zeer lage scheepvaartintensiteit. Deze
nieuwe bedieningsregimes zijn besproken met provincies en met de
sector. Ik wil de afspraken per regio in het komende BO MIRT met de
landsdelen vaststellen. Ten behoeve van het komende AO scheepvaart wordt de Tweede Kamer hierover nader geïnformeerd.

99

Vraag:
Waarom heeft u ervoor gekozen om tot een versobering van de
bedieningstijden van sluizen in vaarwegen te komen? Hoe wordt
voorkomen dat hierdoor de betrouwbaarheid van de binnenvaart
wordt geschaad?
Antwoord:
De taakstelling van 17,5% is onderdeel van het kabinetsakkoord en is
ingeboekt.
In de begroting HXII 2012 (pag. 220) is hierover gemeld dat ca. 10%
van de besparing wordt gevonden door diverse efficiencymaatregelen. De overige 7,5% zal moeten worden gevonden door het
kwaliteitsniveau aan te passen aan de intensiteit van het gebruik. De
taakstelling geldt voor alle uitvoerende werkzaamheden op de
infrastructuur zoals bediening, verkeersbegeleiding en handhaving.
Verminderde dienstverlening door beperkt inkrimpen van bedienvensters en oplopende wachttijden is daarbij onvermijdelijk. Ten
behoeve van het komende AO scheepvaart wordt de Tweede Kamer
hierover nader geïnformeerd (zie ook antwoord vraag 97).

100 Vraag:
Wordt bij de aanleg/omlegging van de Zuid Willemsvaart rekening
gehouden met de aanleg van ligplaatsen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

35

Antwoord:
Ja, bij de omlegging van de Zuid Willemsvaart wordt rekening
gehouden met de aanleg van de benodigde hoeveelheid ligplaatsen.
Deze ligplaatsen zullen op een andere locatie komen te liggen dan
voorheen, toen ze binnen de stedelijke ring van den Bosch gesitueerd
waren. De grotere schepen die van het nieuwe traject op de Zuid
Willemsvaart gebruik zullen maken (tot klasse IV) kunnen door hun
grootte de oude ligplaatsen niet bereiken. Daarom zullen de nieuwe
ligplaatsen buiten Den Bosch op het traject tussen Den Bosch en
Veghel komen te liggen.
101 Vraag:
Is het uw intentie dat het verbeteren van de capaciteit van sluizen op
de hoofdtransportassen moet leiden tot voldoen aan de streefwaarden met betrekking tot passeertijden, of moeten er nog andere
maatregelen komen om aan de streefwaarden te voldoen?
Antwoord:
Het is mijn intentie om de capaciteit van de sluizen via het MIRT te
laten voldoen aan de SVIR-normen en daartoe de capaciteit te
vergroten door verkeersmanagement en aanleg van extra sluiskolken. Daarnaast streef ik ook naar het verder verbeteren van het
optimaliseren van het onderhoudsregime waardoor het aantal en de
duur van geplande en ongeplande stremmingen van bestaande
sluiskolken zo veel mogelijk wordt verkleind. Hiermee verwacht ik dat
ook op de hoofdtransportassen aan de streefwaarden voor passeertijden zal kunnen worden voldaan.
102 Vraag:
Hoe staat het momenteel met de gesprekken met landsdelen om te
voorkomen dat de bedieningstijden van sluizen en bruggen worden
ingekort?
Antwoord:
De gesprekken met de landsdelen zijn constructief verlopen. Naar
aanleiding van deze gesprekken heb ik enkele aanpassingen gedaan
die tot regionaal maatwerk hebben geleid. Met de betrokken
provincies heb ik dit in september bestuurlijk afgestemd. In een
aantal gevallen vraagt dit nog om nadere uitwerking. Die uitwerking
vindt op dit moment plaats. Ik wil de resultaten in het BO MIRT met
de landsdelen vaststellen. Ten behoeve van het komende AO
scheepvaart wordt de 2e kamer hierover nader geïnformeerd.
103 Vraag:
Kunt u aangeven welke economische consequenties het inkorten van
de bedieningstijden van sluizen en bruggen hebben? En kunt u hier in
ieder geval indicatoren van bedrijvigheid, omzet, kosten en arbeidsplaatsen bij betrekken?
Antwoord:
Het beperkt inkrimpen van de bedienvensters bij een aantal bruggen
en sluizen wordt alleen overwogen op de minder prioritaire vaarwegen. Daarnaast heb ik gekeken naar de perioden met een zeer lage
scheepvaartintensiteit. De nieuwe bedieningsregimes zijn goed
besproken met de provincies en sectorvertegenwoordigers en
daarmee is de versoberingstaakstelling zodanig ingevuld dat de
negatieve effecten voor gebruiker en omgeving ten aanzien van
bedrijvigheid, omzet, kosten en arbeidsplaatsen zo beperkt mogelijk
blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

36

104 Vraag:
Kunt u een overzicht geven van de projecten die ten gevolge van
bezuinigingen op het infrastructuurfonds zijn getemporiseerd? En
kunt u aangeven welke economische consequenties het uitstellen van
deze projecten voor het Nederlandse bedrijfsleven heeft, zowel per
project als in totaal?
Antwoord:
Het overzicht van getemporiseerde projecten heb ik reeds verstrekt
als bijlage bij mijn bezuinigingsbrief aan uw kamer van 13 februari
jongstleden (Kamerstuk 33 400 A, nr. 48).
Dit kabinet heeft in deze bezuinigingsbrief € 6,4 miljard aan bezuinigingen ingevuld op het Infrastructuurfonds t/m 2028, Dit is omgerekend iets minder dan een half miljard euro per jaar. In antwoorden op
eerdere Kamervragen van lid Dik-Faber (vergaderjaar 2012–2013,
Aanhangselnummer 1899) heb ik aangegeven dat een bezuiniging
van € 500 miljoen per jaar een mogelijk werkgelegenheidsverlies van
3.200 manjaren per jaar kan betekenen.
105 Vraag:
Betekent de eerste alinea van dit beleidsartikel dat voor u onomstotelijk vaststaat dat de uitstoot van CO2 en overige broeikasgassen leidt
tot een stijging van de temperatuur op aarde, en daarmee leidt tot
een verandering van klimaat en stijging van de zeespiegel?
Antwoord:
Het recente IPCC-rapport van september 2013 geeft aan dat het
vrijwel zeker is.
106 Vraag:
Hoe toetst u dat bij de inkoop van milieuvriendelijke producten deze
ook daadwerkelijk milieuvriendelijker zijn?
Antwoord:
Het is aan de inkopende organisatie om te controleren of een levering
voldoet aan de gestelde voorwaarden. Bij het Rijk wordt hierbij met
name de verklaring van de leverancier dat zijn product of dienst
hieraan voldoet beoordeeld.
107 Vraag:
Komt er van het United Nations Framework Convention on Climate
Change (UNFCCC) ook geld naar Nederland, voor het klimaatbestendig maken van onze delta?
Antwoord:
Nee, het UNFCCC, het klimaatverdrag, is een overeenkomst en geen
fonds waaruit gelden worden verdeeld onder de Partijen. Er bestaan
onder het klimaatverdrag ook geen verplichtingen voor de financiering van adaptatiemaatregelen in ontwikkelde landen.
108 Vraag:
Komt er van de Europese Unie geld naar Nederland, voor het
klimaatbestendig maken van onze delta?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

37

Antwoord:
In een aantal fondsen uit het EU budget voor de periode 2014–2020,
zoals LIFE+, Cohesiebeleid, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, en
via het onderzoeksprogramma Horizon 2020, is de mogelijkheid
geschapen tot aanwending voor klimaatactie, waaronder aanpassing
aan klimaatverandering. Uiteraard alles nog onder voorbehoud van
definitieve goedkeuring van het gehele EU-budget. Er bestaat geen
automatisme op overdracht van dergelijke fondsen naar Lidstaten. Of
daarvan ook geld naar Nederland gaat komen, hangt af van de
invulling door Nederland van passende voorstellen en eigen inbreng.
Zo zullen ook onderdelen van het Deltaprogramma moeten voldoen
aan verschillende criteria om voor de middelen in aanmerking te
komen.
109 Vraag:
Wat zijn de concrete en afrekenbare doelen van de Lokale Klimaatagenda? Wanneer zijn deze doelen voor het laatst geëvalueerd?
Antwoord:
Het doel van de Lokale Klimaatagenda is het versnellen en verspreiden van kansrijke en succesvolle initiatieven op het gebied van het
klimaat. De tussentijdse evaluatie van de Lokale Klimaatagenda is op
18 maart 2013 (Kamerstuk 32 813, nr.45) aan de Kamer gestuurd.
110 Vraag:
Stimuleert u alleen zuinigere voertuigen of ook schonere voertuigen?
Antwoord:
De stimulering van zuinige voertuigen verloopt via fiscale instrumenten die onderdeel zijn van de begroting van het ministerie van
Financiën en via subsidieregelingen op de begroting van Infrastructuur en Milieu. De stimulering van zuinige auto’s heeft tot gevolg dat
er in Nederland naar verhouding tot andere landen in Europa veel
meer nieuwe elektrische en semi-elektrische voertuigen worden
verkocht. Naast de verlaging van de CO2-uistoot heeft dit ook een
positieve uitwerking op de luchtkwaliteit. Daarnaast worden fiscale
instrumenten zoals bijvoorbeeld de MIA/Vamil-regeling ook ingezet
voor de stimulering van schonere voertuigen. Een paar voorbeelden
zijn de stimulans van een NOx-reductiesysteem voor een binnenvaartschip, het stimuleren van de ontwikkeling van een aardgasauto
voor de zakelijke markt en het stimuleren van de ontwikkeling van
een elektrisch aangedreven brom- of snorfiets met lithiumhoudende
accu. Bovendien geldt er een korting op de bpm (belasting op
personenauto’s en motorrijwielen) als een dieselpersonenauto wordt
aanschaft die voldoet aan de Euro 6-norm. Daarnaast zijn er nog twee
subsidieregelingen die specifiek gericht zijn op de stimulering van de
aanschaf van nieuwe voertuigen die zijn uitgerust met motoren die
aan strenge emissienormen voldoen. Daarbij gaat het de om de
normen voor Euro 6 (taxi’s en bestelauto’s) en Euro VI (vrachtwagens
en bussen).
111 Vraag:
Op welke wijze wordt de uitstoot van broeikasgassen bij de productie
van ons voedsel en bij de productie van agrarische producten voor
de export meegenomen in het nationale klimaatbeleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

38

Antwoord:
Het nationale klimaatbeleid is gericht op de uitstoot van alle
broeikasgassen die fysiek in Nederland vrijkomen. Dit is conform
internationale afspraken en geldt voor alle productiesectoren
waaronder de land- en tuinbouw. Het klimaatbeleid en de daaraan
gekoppelde monitoring richt zich op de productie in Nederland en
niet op de consumptie. Het beleid maakt geen onderscheid tussen
emissies van productie voor binnenlands gebruik of productie voor
export.
112 Vraag:
Op welke wijze ondersteunt u gemeenten, provincies en waterschappen bij hun klimaatprogramma’s? Hoeveel geld stelt u hiervoor
beschikbaar en waar is dit in de begroting opgenomen?
Antwoord:
Met de Lokale Klimaatagenda ondersteun ik de decentrale overheden
door kennisuitwisseling, netwerkvorming en het signaleren en
agenderen van belemmeringen. Dit alles gericht op het opschalen
van succesvolle klimaatinitiatieven. De uitvoering van dit programma
zal vooral plaatsvinden via de unit Leefomgeving van Rijkswaterstaat.
Het hiermee in totaal gemoeide bedrag (begroot op ca. 950.000 euro)
vormt dan ook onderdeel van de op artikel 19.01.03 geraamde
«bijdrage aan het agentschap RWS».
113 Vraag:
Betekent de zin dat «»tot en met 2015 nog de laatste betalingen
moeten plaatsvinden met betrekking tot subsidies op het gebied van
klimaat»», dat daarna geen subsidies meer worden verstrekt?
Antwoord:
Deze zin betekent dat in de jaren 2014 en 2015 nog betalingen zullen
plaatsvinden op subsidies die in eerdere jaren zijn verstrekt. Na 2013
zijn in het licht van het regeerakkoord Rutte I geen nieuwe subsidies
meer voorzien op dit gebied.
114 Vraag:
en Kunt u aangeven hoeveel ambtenaren (fte) bezig zijn met de
115 administratie van de teruggaafregeling kerkgebouwen?
Kunt u aangeven hoeveel ambtenaren (fte) bezig zijn met de
administratie van de teruggaafregeling non profits?
Antwoord:
Met de uitvoering van de teruggaafregelingen voor kerkgebouwen en
non-profitinstellingen zijn bij het ministerie van Financien in totaal 16
fte’s gemoeid.
116 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel ambtenaren (fte) bezig zijn met de
administratie van de vrijstellingen grootverbruik in de energiebelasting?
Antwoord:
De vóór 2013 geldende vrijstelling voor grootverbruikers werd
uitgevoerd door de energiebedrijven. Het toezicht van de Belastingdienst daarop vergde vrijwel geen inzet van fte’s. De vrijstelling is per
1 januari 2013 vervangen door een teruggaafregeling. Met de
uitvoering daarvan is 0,2 fte gemoeid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

39

117 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel aanvragers er in 2013 gebruik gemaakt
hebben van de teruggaafregeling kerkgebouwen?
Antwoord:
Het aantal aanvragers dat gebruik maakt van de teruggaafregeling
voor kerkgebouwen is momenteel ongeveer 2.000.
118 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel aanvragers er in 2013 gebruik gemaakt
hebben van de teruggaafregeling non profits?
Antwoord:
Het aantal aanvragers dat gebruik maakt van de teruggaafregeling
voor non-profitinstellingen is momenteel ongeveer 8.000.
119 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel aanvragers er in 2013 gebruik gemaakt
hebben vrijstellingen grootverbruik in de energiebelasting?
Antwoord:
De vóór 2013 geldende vrijstelling voor grootverbruikers behoefde
niet te worden aangevraagd. De vrijstelling is per 1 januari 2013
vervangen door een teruggaafregeling. De teruggaaf over 2013 kan
pas worden ingediend in 2014. Er zijn in 2013 dan ook nog geen
aanvragen gedaan. De verwachting is, dat 200 à 250 aanvragers van
de regeling gebruik zullen maken.
120 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel energiegebruik in 2013 viel onder de
teruggaafregeling kerkgebouwen?
Antwoord:
Omdat 2013 een nog lopend jaar is kan nog niet precies worden
aangegeven hoeveel energiegebruik zal vallen onder de teruggaafregeling kerkgebouwen. Op basis van de raming van deze belastinguitgave zal het energieverbruik van aardgas in 2013 uitkomen op ca. 43
mln. m3.
121 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel energiegebruik in 2013 viel onder de
teruggaafregeling non profits?
Antwoord:
Omdat 2013 een nog lopend jaar is kan nog niet precies worden
aangegeven hoeveel energiegebruik zal vallen onder de teruggaafregeling non profits. Op basis van de raming van deze belastinguitgave
zal het energieverbruik van elektriciteit en aardgas in 2013 uitkomen
op ca. 137 mln. m3 aardgas en 73 mln. kWh elektriciteit.
122 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel energiegebruik in 2013 viel onder de
vrijstellingen grootverbruik in de energiebelasting?
Antwoord:
Omdat 2013 een nog lopend jaar is kan nog niet precies worden
aangegeven hoeveel energiegebruik viel onder de vrijstellingen
grootverbruik in de energiebelasting. Op basis van de raming van
deze belastinguitgave zal het energieverbruik van elektriciteit in 2013
uitkomen op ca. 60 mln. kWh.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

40

123 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel energiebesparing er per jaar tussen 2008
en 2013 gemiddeld plaatsvond bij de bedrijven die vallen onder de
vrijstellingen grootverbruik in de energiebelasting?
Antwoord:
Gemiddeld is er in deze periode sprake geweest van een energiebesparingspercentage van 1,5% per jaar. Dit zijn nieuwe geactualiseerde
cijfers uit de rapportages MEE (Meerjarenafspraken Energieefficiency: zijnde de overeenkomsten tussen de overheid en
bedrijven, instellingen en gemeenten over energie-efficiency) en
MJA-3 (de meerjarenafspraken tussen de Nederlandse overheid en
de grotere bedrijven over energiebesparing). De besparing in beide
convenanten neemt op grond van die cijfers de laatste jaren toe.
124 Vraag:
Komen bedrijven die vallen onder de vrijstellingen grootverbruik in
de energiebelasting ook in aanmerking voor de compensatieregeling
voor de kosten van CO2 rechten?
Antwoord:
Ja, grootgebruikers van elektriciteit uit sectoren die door de Europese
Commissie zijn aangemerkt als zijnde gevoelig voor koolstoflekkage,
komen in aanmerking voor de compensatieregeling voor de indirecte
emissiekosten als gevolg van de introductie van het Europese
emissiehandelssysteem (ETS). Dit geldt echter niet voor alle
bedrijven die onder de vrijstellingen grootverbruik in de energiebelasting vallen.
125 Vraag:
Welk deel van de ETS-plichtige (Emissions Trading System) bedrijven
wordt straks de facto ontzien van de prijsprikkel door de compensatieregeling voor de kosten van CO2 rechten?
Antwoord:
De compensatieregeling geldt voor 15 sectoren en daarmee voor
slechts een deel (ongeveer 20%) van de bedrijven. Ook deze
bedrijven blijven de prijsprikkel voelen doordat ze moeten betalen
voor de CO2-kosten als onderdeel van hun energierekening. De
compensatie is gerelateerd aan de efficiency waarmee ze hun
produkten maken. Dus deze bedrijven blijven geprikkeld om zo
efficiënt mogelijk te produceren.
126 Vraag:
Hoe verhouden de uitgaven van de inkomsten uit ETS veilingen zich
de komende jaren tot de kosten van de compensatieregeling voor de
kosten van CO2 rechten?
Antwoord:
Het Rijk biedt de carbon leakage bedrijven die deelnemen aan een
convenant ter bevordering van energie-efficiëntie voor compensatie
van indirecte kosten als gevolg van het ETS maximaal € 78 miljoen
per jaar voor compensatie over de periode 2013 tot en met 2020. De
veilinginkomsten zijn vanaf 2014 begroot op 200 miljoen per jaar.
127 Vraag:
Hoeveel extra ETS-ontvangsten zouden er zijn, als de luchtvaart
onder het ETS plafond zou vallen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

41

Antwoord:
De luchtvaart valt sinds januari 2012 onder het EU ETS. Daarmee is
een plafond gesteld aan de CO2 uitstoot door deze sector. De omvang
van veilingopbrengsten is afhankelijk van de geografische reikwijdte
van het EU ETS. Dit bepaalt immers de hoeveelheid emissies die
onder het systeem meetellen en daarmee het aantal te veilen rechten.
Op het handelsjaar 2012 was het EU besluit van toepassing dat
bekend staat als «stop the clock». Hiermee werd voor één jaar een
geografische reikwijdte van toepassing die alleen betrekking had op
intra-Europese vluchten. Het «stop the clock» besluit creëerde
onduidelijkheid over het aantal te veilen emissierechten voor
luchtvaart. Daarom zijn de veilingen voor handelsjaar 2012 uitgesteld.
Later worden die rechten alsnog geveild. Dan zal duidelijk worden
wat de exacte omvang is van de veilingopbrengsten in relatie tot dat
handelsjaar.
Voor het handelsjaar 2013 en verder is op dit moment nog niet
bekend welke geografische reikwijdte wordt toegepast. Hierover zal
worden besloten in het licht van de uitkomsten van de recente ICAO
Assemblee.
128 Vraag:
Op welke manier wilt u de administratieve lasten, die samenhangen
met emissies, verlagen?
Antwoord:
Via structureel overleg met bedrijven worden door hen als belastend
ervaren knelpunten bij rapportages over emissies verzameld en
aangepakt. De lasten blijken te kunnen worden verlaagd door de
internetapplicaties voor rapportages continu te verbeteren, onderling
beter af te stemmen en data meermalig te gebruiken. De achterliggende regelgeving is van Europese en internationale oorsprong,
zodat de lasten ook worden verlaagd door in internatonaal verband
termijnen en definities af te stemmen en overlap tussen rapportageverplichtingen weg te nemen.
129 Vraag:
Op welke wijze ondersteunt u gemeenten en provincies bij het
opstellen van algemene regels en bij de vergunningverlening met
betrekking tot lucht en geluid?
Antwoord:
Kenniscentrum InfoMil, sinds 2013 onderdeel van Rijkswaterstaat,
ondersteunt gemeenten en provincies bij de uitvoering van milieuregelgeving in het algemeen en in het bijzonder bij taken op het gebied
van lucht en geluid. Voorbeelden van middelen die daarbij worden
ingezet zijn: internet (www.infomil.nl), helpdesk, handleidingen en
-reikingen, informatiebijeekomsten, workshops. Kenniscentrum
InfoMil biedt ook aan gemeenten en provincies een platform om
goede praktijken, lokale ondersteuningproducten en ervaringen uit te
wisselen.
130 Vraag:
Kunt u aangeven wanneer het activiteitenbesluit wordt geëvalueerd?
Antwoord:
De evaluatie van het Activiteitenbesluit milieubeheer met betrekking
tot landbouwactiviteiten vindt plaats in 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

42

131 Vraag:
Kunt u aangeven hoeveel meldingen van agrarische activiteiten er
zijn geweest, die voor de uitbreiding van het activiteitenbesluit
vergunningplichtig waren, zijn onderzocht door gemeenten? En kunt
u aangeven hoeveel er gewoon voor kennisgeving zijn aangenomen?
Antwoord:
Nee, de rijksoverheid houdt deze gegevens niet bij. De uitvoering van
het Activiteitenbesluit is de verantwoordelijkheid van de gemeenten
en waterschappen. Het zogenaamde «tweedelijnstoezicht» door de
rijksoverheid op de uitvoering van dergelijke taken is afgeschaft.
132 Vraag:
Kunt u toelichten hoe het staat met het ontwikkelen van instrumenten
om de waarde van biodiversiteit en natuurlijk kapitaal tot uitdrukking
te brengen in het economisch verkeer, en welke concrete acties er op
dit punt de komende jaren worden genomen?
Antwoord:
Om de waarde van biodiversiteit en natuurlijk kapitaal tot uitdrukking
te brengen is het eerst nodig om die waarde te kennen, en vervolgens nieuwe economische arrangementen te ontwikkelen. Om de
waarde te leren kennen wordt gebouwd aan een Digitale Atlas van
het Natuurlijk Kapitaal (DANK), als onderdeel van de atlas voor de
leefomgeving. Deze atlas betreft het natuurlijk kapitaal in Nederland
en beschrijft de toestand van de ecosystemen en de diensten die zij
leveren. Op basis van deze kennis kan worden bepaald welke
maatschappelijke partij welke voordelen heeft van het natuurlijk
kapitaal. De TEEB-studies (The Economics of Ecosystems and
Biodiversity) die door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)
worden uitgevoerd geven sectoren de mogelijkheid verantwoordelijkheid te nemen voor hun impact op de vitaliteit van het natuurlijk
kapitaal Naast DANK verschijnt binnenkort een nieuwe monitor
duurzaam Nederland. Deze geeft breed inzicht in relevante indicatoren op het gebied van milieu, economie en sociaal. Het kabinet is in
gesprek met CBS en de planbureaus om hier kernindicatoren voor
groene groei aan toe te voegen. In de uitwerking wordt gekeken naar
de ontkoppeling tussen milieudruk en economische ontwikkeling.
133 Vraag:
Wat is de oorzaak van de verwachting dat de hoeveelheid SO2
(zwaveldioxide) in 2014 en 2020 toeneemt ten opzichte van 2011?
Antwoord:
De uitstoot van zwaveldioxide neemt bij het vastgestelde beleid van
34 kiloton in 2010 toe naar 35 kiloton in 2020 en vervolgens weer af
naar 32 kiloton in 2030. De stijging van de uitstoot is het gevolg van
een toename van de industriële productie en een toenemende
koleninzet voor elektriciteitsopwekking in vooral nieuwe centrales.
Hoewel de zwaveldioxide-uitstoot per eenheid opgewekte elektriciteit
van nieuwe kolencentrales aanzienlijk lager is dan die van oude
centrales, resulteert de gecombineerde inzet van bestaande en
nieuwe centrales in een toename van de uitstoot. Richting 2030 zullen
meer kolencentrales worden afgeschakeld, zodat de uitstoot daalt bij
zowel vastgesteld als voorgenomen beleid.
134 Vraag:
Wat is de oorzaak van de verwachting dat de hoeveelheid NMVOS2
(vluchtige organische stoffen, exclusief methaan) in 2014 en 2020
toeneemt ten opzichte van 2011?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

43

Antwoord:
Voor NMVOS wordt een stijging van de uitstoot verwacht van 144
kiloton in 2011 tot circa 158 kiloton in 2030. Deze stijging wordt
enerzijds veroorzaakt door uitstoot van NMVOS vanuit de sectoren
handel, diensten en overheid (HDO) en bouw. Dit komt doordat het
gebruik van oplosmiddelen (in onder andere lijm en verf) is gekoppeld aan de economische groei. De trend in de afgelopen jaren is een
verlaging van oplosmiddelgehalten (van waaruit NMVOS naar de
lucht emitteert) van verfproducten als gevolg van de EU-decopaint
richtlijn (2004/42/ec). Naar verwachting zullen de gehalten niet verder
dalen na 2010.
Anderzijds heeft de trend van een verlaging van oplosmiddelen in
verfproducten zich niet voorgedaan bij veel andere belangrijke
oplosmiddelhoudende producten, zoals cosmetica en schoonmaakmiddelen. Hierdoor stijgt de uitstoot door consumenten tussen 2010
en 2030.
135 Vraag:
Klopt het dat u voornemens bent om het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) te verlengen tot na 2015? Zo ja,
waarom is er nog geen geld ingeboekt op de begroting ter realisatie
van het NSL na 2015 (20.01.04 – Bijdrage aan medeoverheden –
NSL)?
Antwoord:
Ja, ik ga het NSL verlengen. Er zijn nog knelpunten die aangepakt
moeten worden en ik onderzoek nu welke nieuwe maatregelen aan
het NSL kunnen worden toegevoegd. Maatregelen worden voor
1 januari 2015 in uitvoering genomen, omdat Nederland op die
datum de Europese norm voor stikstofdioxide moet halen. De
verlenging dient er toe om de systematiek van het NSL in stand te
houden zolang er nog geen zekerheid is of de norm gehaald wordt.
Dat wordt pas in 2016 duidelijk. In die tussenliggende periode vindt
jaarlijks monitoring plaats en worden projecten en (al lopende)
maatregelen onder het NSL uitgevoerd. Mochten er extra maatregelen nodig zijn dan worden die uit bestaande budgetten gefinancierd.
136 Vraag:
Kunt u de sterke daling van het budget ten behoeve van het NSL in
2014 en 2015 ten opzichte van de voorgaande jaren verklaren
(20.01.04 – Bijdrage aan medeoverheden – NSL)?
Antwoord:
Voor het NSL als totaal is 340 mln euro beschikbaar. Dit bedrag is
inmiddels in vier tranches als subsidie verstrekt aan de provincies. De
eerste en tweede tranche hiervan zijn volledig en de derde en vierde
tranche grotendeels betaald. Dat verklaart de hoge bedragen in 2012
en 2103. De restantbetalingen voor de derde en vierde tranche zullen
(conform de systematiek in de NSL-subsidieregeling), nog in latere
jaren plaatsvinden. Daarvoor zijn de in de begroting genoemde
bedragen in 2014 en 2015 bestemd.
137 Vraag:
Wat wordt er precies gedaan met het geld dat staat ingeboekt op de
post «overige bijdrage medeoverheden», als onderdeel van «Bijdrage
aan medeoverheden» (20.01.04)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

44

Antwoord:
De budgetten op de post «overige bijdrage medeoverheden» onder
20.01.04 zijn bestemd voor de financiering van het opstellen door
medeoverheden van zogenoemde actieplannen, die opgesteld
worden in het kader van de uitvoering van de EU-richtlijn omgevingslawaai.
138 Vraag:
Hoeveel euro is er in 2014 en in de daaropvolgende jaren beschikbaar
voor subsidies voor de aanschafkosten van nieuwe voertuigen met
schonere motoren?
Antwoord:
Voor 2014 en 2015 is in de begroting een totaalbedrag van € 23,95
mln voor dit doel beschikbaar
139 Vraag:
Hoeveel dragen de subsidies voor de aanschafkosten van nieuwe
voertuigen met schonere motoren bij aan het verbeteren van de
luchtkwaliteit? En kunt u aangeven welk deel van deze luchtkwaliteitswinst weer teniet wordt gedaan door het recente verhogen van de
maximumsnelheid op snelwegen?
Antwoord:
Op de eerste plaats wordt subsidie verleend voor schone vrachtauto’s
en bussen die uiterlijk op 30 december 2013 op naam zijn gesteld.
Daarna wordt Euro VI verplicht. Op de tweede plaats wordt subsidie
verleend voor taxi’s en bestelauto’s die schoner zijn dan de Euro
5-dieselauto’s. Het gaat om auto’s met affabriek LPG of CNG, Euro 6
dieselauto’s en (plug-in) hybride en volledig elektrische auto’s. De
duur van deze regeling is gekoppeld aan het behalen van de
Europese luchtkwaliteitsnormen per 1 januari 2015.
Bij de vaststelling van de subsidieregelingen zijn de te verwachten
milieu-effecten in kaart gebracht, waarvoor ik U kortheidshalve wil
verwijzen naar de toelichting van beide regelingen (Stcrt 2012, nr
11072 en Stcrt. 2012, nr. 19414). In de evaluatie na afloop van de
regelingen zal het daadwerkelijke milieu-effect inzichtelijk worden
gemaakt, waarbij ook ingegaan kan worden op de relatie met het
verhogen van de maximumsnelheid op snelwegen. De stand van
zaken tot en met september 2013 is dat er 2329 subsidieverzoeken
Euro VI (vrachtauto’s en bussen) zijn gehonoreerd en 470 subsidieverzoeken Euro 6 (taxi’s en bestelauto’s).
140 Vraag:
Wat bedoelt u met «duurzame economie» in de algemene doelstelling duurzaamheid?
Antwoord:
Het kabinet zet in op groene groei, een economie die versterking van
het concurrentievermogen combineert met terugdringen van de
belasting van het milieu en de afhankelijkheid van fossiele energie en
primaire grondstoffen. De visie van het kabinet op groene groei staat
in de Kamerbrief groene groei (Kamerstuk 33 043, nr. 14), die Minster
Kamp en ik op 28 maart jl. aan uw kamer hebben gezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

45

141 Vraag:
Hoe ziet u een Europees level playing field op het gebied van
duurzaamheid? Het gelijk stellen van definities? Het gelijk stellen van
ambities? Het gelijk stellen van financiële hulp? Het gelijk stellen van
de manier van denken? Of alle genoemde opties en welke eventueel
nog meer?
Antwoord:
Een Europees level playing field op het terrein van milieu/
duurzaamheid is een goede zaak. Er is al veel Europese regelgeving
op dit terrein waarin definities en ambities worden geformuleerd.
Nederland maakt voor een aantal onderwerpen, zoals afval en
recycling, deel uit van de koppositie. Ik vind het van belang om de
Nederlandse ambities in Europa uit te dragen en daar zoveel mogelijk
draagvlak te verwerven.
142 Vraag:
Welke grenzen stelt u, in samenwerking met de minister van
Economische Zaken, aan de uitputting en aantasting van natuurlijke
hulpbronnen?
Antwoord:
Een groot deel van het milieubeleid is er op gericht om aantasting
van de natuurlijke hulpbronnen te voorkomen. Dit betreft de kwaliteit
van het oppervlaktewater, de bodem, het grondwater, de lucht,
kortom, onze leefomgeving. Ik wil voorkomen dat ons natuurlijk
kapitaal wordt uitgeput en wil deze door middel van duurzaam
gebruik juist versterken. In sommige gevallen kan dat door concrete
grenzen te stellen. Bijvoorbeeld in het geval van onttrekking van
grondwater en bij het visserijbeleid van mijn collega van Economische Zaken. Een zorgvuldig gebruik van natuurlijke hulpbronnen leidt
er namelijk niet alleen toe dat we de hulpbronnen niet uitputten,
maar leidt eveneens tot een efficiënte productie.
143 Vraag:
Voor welke natuurlijke hulpbronnen stelt u, in samenwerking met de
minister van EZ, grenzen wat betreft uitputting en aantasting?
Antwoord:
Een groot deel van het milieubeleid is er op gericht om aantasting
van de natuurlijke hulpbronnen te voorkomen. Dit betreft de kwaliteit
van het oppervlaktewater, de bodem, het grondwater, de lucht,
kortom, onze leefomgeving. Ik wil voorkomen dat onze natuurlijke
hulpbronnen worden uitgeput door deze door middel van duurzaam
gebruik juist te versterken. In sommige gevallen kan dat door
concrete grenzen te stellen. Bijvoorbeeld in het geval van de
onttrekking van grondwater en het visserijbeleid van mijn collega van
Economische Zaken. In andere gevallen is het verstandig te zoeken
naar de combinatie tussen duurzaam gebruik en economische groei.
Een zorgvuldig gebruik van natuurlijke hulpbronnen leidt er namelijk
niet alleen toe dat we de hulpbronnen niet uitputten, maar leidt
eveneens tot een efficiënte productie.
144 Vraag:
Welke generieke en brongerichte maatregelen neemt u ter versterking van de veerkracht van het natuurlijke kapitaal?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

46

Antwoord:
Alle maatregelen die op grond van het milieubeleid, het waterkwaliteitsbeleid en het natuurbeleid worden genomen zijn maatregelen
om de veerkracht van het natuurlijk kapitaal te versterken of te
beschermen.
145 Vraag:
Welke instrumenten worden er ontwikkeld om de waarde van
biodiversiteit en natuurlijk kapitaal tot uitdrukking te brengen in het
economisch verkeer?
Antwoord:
Om de waarde van biodiversiteit en natuurlijk kapitaal tot uitdrukking
te brengen is het eerst nodig om die waarde te kennen, en vervolgens nieuwe economische arrangementen te ontwikkelen. Om de
waarde te leren kennen wordt gebouwd aan een Digitale Atlas van
het Natuurlijk Kapitaal (DANK), als onderdeel van de atlas voor de
leefomgeving. Deze atlas betreft het natuurlijk kapitaal in Nederland
en beschrijft de toestand van de ecosystemen en de diensten die zij
leveren. Op basis van deze kennis kan worden bepaald welke
maatschappelijke partij welke voordelen heeft van het natuurlijk
kapitaal. De TEEB-studies (The Economics of Ecosystems and
Biodiversity) die door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)
worden uitgevoerd geven sectoren de mogelijkheid verantwoordelijkheid te nemen voor hun impact op de vitaliteit van het natuurlijk
kapitaal Naast DANK verschijnt binnenkort een nieuwe monitor
duurzaam Nederland. Deze geeft breed inzicht in relevante indicatoren op het gebied van milieu, economie en sociaal. Het kabinet is in
gesprek met CBS en de planbureaus om hier kernindicatoren voor
groene groei aan toe te voegen. In de uitwerking wordt gekeken naar
de ontkoppeling tussen milieudruk en economische ontwikkeling.
146 Vraag:
Kunt u de Kamer informeren over de implementatie van het verdrag
van Aarhus? In hoeverre is het implementatiecomité tevreden over
de wijze waarop Nederland dit verdrag heeft geïmplementeerd?
Antwoord:
Nederland heeft het Verdrag van Aarhus geïmplementeerd via de
Algemene wet bestuursrecht, de Wet milieubeheer en de Wet
openbaarheid van bestuur. Daarmee voldoet Nederland aan de
verplichtingen die uit het Verdrag voortvloeien betreffende de
toegang tot milieu-informatie, publieke inspraak in de besluitvorming
en toegang tot de rechter in milieuzaken.
Het implementatiecomité werkt op basis van klachten van verdragspartijen, burgers of belangenorganisaties. Tot nu toe zijn geen zaken
tegen Nederland ingebracht; het implementatiecomité heeft zich dan
ook niet uitgesproken over de wijze waarop Nederland het Verdrag
heeft geïmplementeerd.
147 Vraag:
Wie maken er aanspraak op de subsidiebudget van 520.000 euro
onder het subartikel Duurzame Productketens (21.05.02)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

47

Antwoord:
Het bedrag komt in belangrijke mate ten goede aan de Stichting
Milieu Centraal te Utrecht.
Milieu Centraal geeft consumenten betrouwbare tips en praktische
adviezen om hen te helpen met het maken van duurzame keuzes in
het dagelijks leven. De verwachting is dat het werkprogramma 2014
van Milieu Centraal voor IenM onder andere de volgende onderdelen
zal bevatten: Vraagbaak duurzaam consumeren, stimuleren gescheiden inzameling van textielafval, milieubewust eten en bevorderen
transparantie van duurzaamheidskeurmerken (KeurmerkenWijzer).
148 Vraag:
Wie maken er aanspraak op de subsidiebudget van 359.000 euro
onder het subartikel Natuurlijk Kapitaal (21.06.02)?
Antwoord:
Deze subsidie wordt verstrekt aan het Energieonderzoek Centrum
Nederland (ECN) te Petten.
ECN doet daarvoor op het gebied van bouwmaterialen het onderbouwende onderzoek wanneer hergebruik milieuverantwoord mogelijk
is. Het gaat dan om modellenbouw en uitloogonderzoek. Het is de
onderbouwing van het end-of-waste denken voor (steenachtige)
bouwmaterialen.
149 Vraag:
Wanneer voorziet u de afronding van de evaluatie van het Vergunningverlening Toezicht en Handhaving (VTH) stelsel?
Antwoord:
Eind 2014 wordt begonnen met de evaluatie van de totstandkoming
en het succes van de Omgevingsdiensten. Aangezien de laatste
Omgevingsdienst medio 2014 operationeel zal zijn (Utrecht), is een
eerdere evaluatie ook niet zinvol.
150 Vraag:
Hoe gaat de focus op het signaleren van milieu- en gezondheidsrisico’s er concreet uitzien?
Antwoord:
In het kader van de afsluiting van de Nationale Aanpak Milieu en
Gezondheid heb ik Uw Kamer aangegeven belang te hechten aan het
kunnen signaleren van risico’s, die een relatie hebben met omgevingsfactoren en de gezondheid van mens en milieu kunnen
beïnvloeden. De Gezondheidsraad adviseert regelmatig over dit type
vraagstukken. Ontwikkelingen in andere landen worden, onder meer
via de WHO, gevolgd. Er is een veelheid aan wetenschappelijke
publicaties en de diversiteit aan signalen kan enorm zijn. Het is
daarom zaak de signalen te filteren. De uitvoering daarvan concentreer ik bij het RIVM, waar de kennis aanwezig is om de signalen van
binnen en buiten de eigen organisatie te duiden.
151 Vraag:
Hoe verhoudt het inzetten van een deel van de middelen van het
programma «Herpriotering asbest» ten behoeve van IenM-brede
doeleinden zich tot het doel van «het voorkomen en verminderen van
de grootste milieu- en gezondheidsrisico’s die veel aandacht blijven
vergen, zoals asbest»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

48

Antwoord:
Alle beleidsvoornemens voor asbest die in de begroting zijn
aangekondigd zullen doorgang vinden. Het voorkomen en verminderen van de risico’s van asbest blijft onverminderd prioriteit houden.
Het over 2016 en 2017 bestemmen van in totaal € 23 mln van het
asbestsaneringsgeld voor andere doelen, houdt ook in dat nieuwe
voornemens ter financiële stimulering van asbestsanering vanaf 2018
vorm kunnen krijgen.
152 Vraag:
Wat zijn de consequenties voor het KNMI als het KNMI zijn onafhankelijkheid niet kan waarborgen?
Antwoord:
Het – als Nederland – hebben van een onafhankelijke autoriteit is
essentieel om de best mogelijke meteorologische en seismologische
informatie ter beschikking te stellen aan de samenleving. Er mag
bijvoorbeeld geen enkele twijfel bestaan over de belangeloosheid
van het KNMI bij waarschuwingen in situaties van gevaarlijk weer.
Daarom is ervoor gekozen (zie Kamerstuk 32 379, nr. 8) het KNMI
blijvend te positioneren als een agentschap van IenM.
In de Algemene Doelstelling van beleidsartikel 23 (p. 109) staat dan
ook «Het KNMI garandeert – als onafhankelijke autoriteit – aan
Nederland de best beschikbare informatie op het gebied van
meteorologie en seismologie...».
Een speciaal aspect betreft de wetenschappelijke onafhankelijkheid,
bijvoorbeeld in het klimaatdebat. Daar gaat wettelijk in worden
voorzien door het afzien van de Minister van IenM tot het geven van
aanwijzingen met betrekking tot het doen van onderzoek en het
rapporteren en publiek maken van de resultaten ervan (zie hiervoor
eveneens Kamerstuk 32 379, nr. 8).
153 Vraag:
Kunt u een vergelijking geven van de kosten voor het uitgeven van
een weerbericht door het KNMI en door commerciële bedrijven als
MeteoConsult?
Antwoord:
Nee, het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft geen informatie
over het businessmodel van MeteoConsult op basis waarvan een
vergelijking van de kosten van een weerbericht kan worden gemaakt.
154 Vraag:
Hoeveel geld is er beschikbaar voor inspectie van milieuregels, welke
prioriteiten worden daarin gesteld, en waar is dit in de begroting
opgenomen?
Antwoord:
In de begroting staat voor de inspectie van milieuregels € 83 mln. In
de tabel budgettaire gevolgen van beleid van artikel 24 staan de
budgetten vermeld per ILT-onderdeel dat is betrokken bij de inspectie
van milieuregels. De middelen worden verdeeld over regelgeving op
het terrein van water en bodem, risicovolle stoffen en producten
(waaronder afval) en risicovolle bedrijven. Binnen deze terreinen
wordt geprioriteerd op basis van naleefgedrag en een inschatting van
de risico’s. In het Meerjarenplan van de ILT is nader ingevuld tot
welke specifieke prioritering dit leidt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

49

155 Vraag:
Hoe verklaart u de daling van de uitgaven in de jaren 2012–2018 voor
artikel 24 Handhaving en Toezicht?
Antwoord:
De daling van de uitgaven in de jaren 2012–2018 wordt veroorzaakt
door:
– eenmalige verhoging in 2012 als gevolg van de fusie van de
VROM-inspectie en de Inspectie Verkeer en Waterstaat tot de ILT
(€ 9,7 mln);
– de taakstellingen van de kabinetten Rutte I en II (€ 16,9 mln);
– het kabinetsbesluit dat het ministerie van Economische Zaken
opdrachtgever is van de Kernfysische Dienst, waarbij de middelen
(€ 6,0 mln) zijn overgeboekt naar Economische Zaken;
– het aflopen van de financiering van het programma overbelading
vrachtvoertuigen in 2014. Het gaat om een bedrag van € 2,6 mln.
euro per jaar. Er zal een evaluatie van het programma worden
uitgevoerd, waarna mogelijk financiering voor langere tijd kan
plaatsvinden;
– het saldo van een aantal technische mutaties (– € 0,6 mln)
156 Vraag:
Heeft de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) een rol in de
toelating van treinen op het Nederlandse spoor? Zo ja, wat is die rol
en waaraan wordt getoetst?
Antwoord:
In mijn brief van 17 juni 2013 (Kamerstuk 22 026, nr. 406) heb ik het
proces van de toelating van spoorvoertuigen uiteengezet. Voor het
rijden met nieuwe treinen is een vergunning vereist die de ILT
afgeeft. De ILT verleent deze vergunning op basis van het technisch
dossier dat is samengesteld door de betrokken keuringsinstantie. De
ILT controleert of het proces op de juiste wijze is doorlopen en of het
dossier compleet is. Als aan alle eisen is voldaan, is de ILT wettelijk
verplicht de vergunning af te geven. Op dit moment wordt een audit
uitgevoerd naar het proces van vergunningverlening. Bij brief van
8 oktober 2013 heb ik u geïnformeerd over de stand van zaken rond
deze audit.
157 Vraag:
Leidt de toename van het aantal buitenlandse vrachtwagenchauffeurs
op de Nederlandse wegen tot een toename van werkzaamheden van
de ILT, of een verschuiving van werkzaamheden?
Antwoord:
Het toenemend aantal buitenlandse vrachtwagenchauffeurs heeft een
relatie met het verrichten van cabotage en gecombineerd vervoer. Dit
leidt niet tot toename van werkzaamheden door de ILT. Wel vindt er
een verschuiving plaats. De ILT heeft bij de objectinspecties en de
administratiecontroles meer aandacht voor de naleving van de weten regelgeving inzake cabotage en gecombineerd vervoer. Dit is
arbeidsintensiever dan de reguliere controles op de wijze zoals tot nu
toe uitgevoerd. De cabotagecontroles worden momenteel uitgevoerd
in het kader van een inventariserend onderzoek naar cabotagevervoer in Nederland en overtreding van de voorschriften op dit terrein.
De resultaten van dit onderzoek zijn begin 2014 beschikbaar. Op basis
van de resultaten van dit onderzoek wordt het handhavingsbeleid van
de ILT ten aanzien van cabotage bepaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

50

158 Vraag:
Kunt u uitleggen wat er wordt bedoeld met de ketenbenadering bij
het toezicht op risicovolle stoffen en producten?
Antwoord:
Met de ketenbenadering wordt bedoeld, dat ten aanzien van een
bepaald onderwerp (bijvoorbeeld risicovolle stoffen) wordt bezien
welke onder toezicht staande partijen daarbij in onderlinge afhankelijkheid een rol spelen. Dat levert voor risicovolle stoffen bijvoorbeeld
de keten op van producent, handelaar, vervoerder en gebruiker.
Afhankelijk van de analyse van de keten en de naleving daarbinnen
wordt bepaald op welke wijze toezicht en handhaving het meest
effectief kan worden ingezet. De betrokken inspecties komen op basis
daarvan tot onderlinge afspraken.
159 Vraag:
Kunt u uitleggen wat er wordt bedoeld met de «rol van ketenregisseur» voor de inspectie bij het toezicht op risicovolle stoffen en
producten?
Antwoord:
Uit de uitleg over de ketenbenadering (zie vraag 158) volgt dat er
coördinatie moet zijn tussen de verschillende toezichthouders. Zo
spelen bij vuurwerk zowel de gemeenten of RUD (o.a. als bevoegd
gezag Wet milieubeheer), de politie (o.a. gebruik op straat van
vuurwerk en onderscheppen van illegale import) als de ILT (o.a.
toezicht op veiligheid vuurwerk) een rol in deze «keten». Ook voor
andere zaken zoals asbest is een vergelijkbare keten te onderscheiden. De ILT wil de ketenregisseur zijn van het toezicht op deze
terreinen, zodat het toezicht zo optimaal mogelijk op elkaar wordt
afgestemd en zo effectief mogelijk wordt uitgevoerd.
160 Vraag:
Waarom dalen de kosten van Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) niet, nu het aantal adviesvragen wel daalt?
Antwoord:
Niet het aantal adviesvragen is maatgevend voor de werkbelasting,
maar de zaakzwaarte, die de afgelopen jaren is toegenomen. Op dit
moment wordt de subsidie aan de StAB geëvalueerd waarbij ook het
aantal adviesvragen en de zaakzwaarte onderzocht worden.
De begroting van de StAB bestaat vrijwel geheel uit apparaatskosten,
dat wil zeggen kosten voor personeel en materieel. Het personeel van
de StAB valt onder het ARAR. De StAB is in het kader van de
wachtgeldregeling eigen risicodrager, wat wil zeggen dat de StAB
uitkeringen als gevolg van ontslag zelf moet betalen. Indien de StAB
– als gevolg van een structureel dalende vraag – genoodzaakt is
personeel te ontslaan, zal de StAB daarvoor voldoende reserves
beschikbaar moeten hebben.
161 Vraag:
Kunt u nader specificeren waaraan de 6.681.000 euro ten behoeve
van onderhoud en exploitatie van het Regeringsvliegtuig precies aan
wordt uitgegeven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

51

Antwoord:
Ten behoeve van het beheer en operatie van het regeringsvliegtuig
heeft het Ministerie van IenM een contract afgesloten met KLM
Cityhopper (KLC). KLC verzorgt onder meer de inzet van bemanning
en personeel, het onderhoud van de KBX, het beheer van de
onderdelen, brandstof, stalling en verzekering, CO2 compensatie en
de bijdrage aan het Emissions Trading Systeem.
162 Vraag:
Hoe verklaart u de daling van de uitgaven voor het Regeringsvliegtuig in de periode 2012–2018?
Antwoord:
Tot en met 2013 was het onderhoud van het regeringsvliegtuig
ingericht op zogenaamde kleine- en grote onderhoudsbeurten.
Aangezien de onderhoudsstrategie van KLM Cityhopper gewijzigd is
ontstaat er in de navolgende jaren (2014–2018) een stabielere raming
van de onderhoudskosten.
163 Vraag:
Voor welke IenM-taken wordt gebruik gemaakt van het Regeringsvliegtuig? Waarvoor is het gebruikt in 2011 en 2012?
Antwoord:
Het gebruik van het regeringsvliegtuig is vastgelegd in het «Besluit
van de Minister-President, Minister van Algemene Zaken, de Minister
van Verkeer en Waterstaat en de Minister van Defensie van 3 september 2010, nr. 3095255, tot gebruik van het regeringsvliegtuig en
luchtvaartuigen van de krijgsmacht». Het vliegtuig wordt conform het
besluit ingezet. De bewindspersonen van IenM kunnen, conform het
besluit, gebruik maken van het regeringsvliegtuig voor vluchten in
het kader van hun functie. In 2011 en 2012 hebben de bewindspersonen van IenM gebruik gemaakt van het regeringsvliegtuig voor
deelname aan de Milieuraad en een werkbezoek aan Azerbeijan.
164 Vraag:
Waaruit bestaan de ontvangsten voor het Regeringsvliegtuig precies
en hoe hoog zijn deze?
Antwoord:
De ontvangsten van het Regeringsvliegtuig bestaan uit bijdragen
voor het gebruik van de KBX. De raming voor de ontvangsten in het
jaar 2014 bedraagt: € 0,7 mln.
165 Vraag:
Hoeveel procent van de personele uitgaven bestaat uit externe
inhuur?
Antwoord:
Zoals het er nu naar uitziet zal het aandeel externe inhuur in 2014 ca
15% van de totale personele uitgaven bedragen. De verwachting is
dat de overschrijding van de 10% norm van tijdelijke aard is omdat er
maatregelen zijn getroffen die ervoor moeten zorgen dat dit
percentage omlaag gaat (bijvoorbeeld het meer gaan werken met op
productafspraken gebaseerde contracten en waar mogelijk de inhuur
van externen vervangen door eigen medewerkers).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

52

166 Vraag:
Kunt u voor het ministerie en de agentschappen aangeven welk deel
van de werkzaamheden uitbesteed wordt, zowel in termen van uren,
als in termen van aandeel op de begroting?
Antwoord:
Uitbestedingkosten betreffen altijd bedrijfsvoeringdoeleinden welke
als materiële kosten worden begroot. De begrotingsadministratie
voorziet in een nadere specificatie van de materiële kosten naar ICTkosten en Bijdragen aan RSSO’s. Een specificatie naar
Uitbestedingkosten/uren zit er niet in en kan derhalve niet worden
gegeven.
167 Vraag:
Kunt u aangeven waarom de departementale taakstelling van Rutte II
pas per 2016 wordt gerealiseerd?
Antwoord:
In het regeerakkoord Rutte II «Bruggen slaan» start de taakstelling op
de rijksdienst in 2016 (zie de bijlage «financieel beeld» bij dat
regeerakkoord).
168 Vraag:
Klopt het dat op basis van nadere uitwerking in concrete maatregelen
in een later stadium nog een herverdeling zal plaatsvinden? Zo ja,
wat is dat latere stadium? En hoe wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
Antwoord:
Het klopt dat de nadere uitwerking in concrete maatregelen in een
later stadium volgt. De uitwerking van de maatregelen is in het
voorjaar van 2014 voorzien. Over de voortgang en invulling van de
taakstelling Rutte II wordt u door de minister van WenR bij de
jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk geïnformeerd.
169 Vraag:
Wat betekent de reductie van personeel bij ILT voor de controles op
het wegtransport, en wat zijn hiervan de gevolgen? Hoeveel
ILT-inspecteurs zijn er momenteel beschikbaar voor het uitvoeren van
feitelijke controles langs de weg en toezicht op cabotageregels?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

53

Antwoord:
De inzet bij de reductie van personeel is zoveel mogelijk te voorkomen dat het primaire inspectieproces onder druk komt te staan door
bezuiniging. De inspectie streeft er naar om de reductie vooral te
realiseren bij de stafdirecties en de overhead. Ook wordt er naar
gestreefd door andere werkwijzen (bijv. convenanten en samenwerking met andere inspecties) en digitalisering van het toezicht en
uniformering, de capaciteit voor het primaire proces te continueren.
Dit geldt ook voor de controles op het wegtransport.
De ILT heeft circa 50 inspecteurs beschikbaar voor de controles op
het wegtransport. Deels betreft dit specifieke controles zoals
gevaarlijke stoffen en deels integrale controles, die gericht zijn op
meerdere onderwerpen, bijvoorbeeld de rij- en rusttijden en
cabotage. De controle op cabotage is geïntensiveerd ter uitvoering
van motie De Jong Kamerstuk 33 000 XII, nr. 36. De inspectie voert
momenteel een inventariserend onderzoek uit naar cabotagevervoer
in Nederland en overtreding van de voorschriften op dit terrein. De
resultaten van dit onderzoek zijn begin 2014 beschikbaar. Op basis
van de resultaten van dit onderzoek wordt het handhavingsbeleid van
de ILT ten aanzien van cabotage bepaald.
170 Vraag:
Hoeveel fte is momenteel beschikbaar bij de ILT voor inspectietaken
die voorheen waren ondergebracht bij de VROM-inspectie?
Antwoord:
Voor de taken die voorheen waren ondergebracht bij de voormalige
VROM-inspectie, inclusief ondersteunende taken, zijn op dit moment
334 fte beschikbaar.
171 Vraag:
a. Kunt u bevestigen dat er een nieuw kostprijsmodel is voor de
vergunningen, certificaten, brevetten en dergelijke, die de ILT afgeeft?
b. Kunt u inzage geven in de gevolgen van dit nieuwe model voor de
mate van kostendekkendheid van deze producten van de ILT? c. Hoe
verhouden deze nieuwe kostprijzen zich tot de getallen vermeld in de
tabel op pagina 149, punt 8, tweede regel? d. Kunt u de mate van
doelmatigheid aangeven van de processen van de ILT voor de afgifte
van de genoemde producten? e. Worden de processen nationaal en
internationaal getoetst op doelmatigheid? f. Ligt er aan het nieuwe
kostprijsmodel een objectieve kostprijsbeoordeling ten grondslag? g.
Bent u bereid hierover in overleg te treden met de afnemers van de
producten van de ILT?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

54

Antwoord:
a. Er is een nieuw kostprijsmodel, dat alle activiteiten van ILT,
bijvoorbeeld vergunningverlening en handhaving, omvat. Het nieuwe
kostprijsmodel geeft geen inzicht in de kosten van individuele
vergunningen, certificaten en brevetten. Het model geeft wel inzicht
in de totale kosten van alle vergunningen en alle inspecties per
sector.
b. Nee, met het nieuwe kostprijsmodel wordt niet de kostendekkendheid per product berekend, maar de kosten van de bedrijfsfunctie per
sector. De inkomsten uit vergunningen bedragen 7.6 mln. euro per
jaar. De kosten van de vergunningverlening voor 2014 zullen met het
nieuwe model worden herberekend. Ze zullen naar verwachting fors
hoger zijn dan de dan de 7,6 mln. aan inkomsten.
c. Het nieuwe kostprijsmodel is van recente datum en nog niet
gebruikt voor de begroting. In de Voorjaarsnota 2014 zal het effect
worden verwerkt. Er is geen relatie tussen de kosten van de bedrijfsfuncties en de getallen vermeld in de tabel op pagina 149, punt 8,
tweede regel.
d. Ik acht verbetering van de doelmatigheid mogelijk. De ILT gaat de
komende jaren investeren in het doelmatiger maken van de
vergunningverleningsprocessen, onder andere door het uniformeren
van deze processen en het investeren in ICT. De verwachting is dat dit
weliswaar tot lagere kosten leidt, maar dat dit onvoldoende zal zijn
om tot kostendekkendheid te komen.
e. Nee. Een internationale vergelijking is bijzonder weerbarstig. De
berekeningswijze in andere landen is niet bekend. Ook de mate van
kostendekkendheid is niet bekend
f. Via een kostenverdeelstaat worden de kosten toegerekend aan
verschillende bedrijfsfuncties van de ILT. De resultaten vormen een
bouwsteen voor de tarieven die voor de vergunningen in rekening
worden gebracht. Het kostprijsmodel is vooral bedoeld voor interne
sturing. Zodra het kostprijsmodel definitief is vastgesteld, ben ik
bereid de kostendekkendheid per sector te publiceren bij de
publicatie van de nieuwe tarieven.
g. Nee. Wel is het mogelijk dat de ILT toelichting geeft op de
wijzigingen van de tarieven van de vergunningen.
172 Vraag:
Is de Rijksdienst Wegverkeer (RDW), naast de ontsluiting van actuele
verkeersgegevens, ook voornemens andere datasets zoals kentekeninformatie, het nationaal parkeerregister, voertuigcriminaliteit en
opsporingsbestanden als open data te ontsluiten? Zo nee, waarom
niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

55

Antwoord:
Het is niet de RDW maar de NDW (Nationale Databank Wegverkeersgegevens) die de actuele verkeersgegevens verstrekt. De RDW stelt
wel sinds eind 2012 een selectie van zijn gegevens beschikbaar als
open data. Het gaat om een proef van een jaar met gegevens die niet
privacy-, fraude- of concurrentiegevoelig zijn. De bron van de
voertuiggegevens is het kentekenregister ofwel de Basisregistratie
Voertuigen. Dit zijn onder andere de algemene gegevens van het
voertuig, verbruiks- en milieudata en de historie van de toelatings- en
tenaamstellingdatum van het voertuig. De vermelding of een
voertuig als gestolen of vermist geregistreerd staat, wordt niet via
open data aangeboden. Een volledig overzicht van de aangeboden
gegevens is te vinden is op http://www.rdw.nl/overrdw/Paginas/Opendata.aspx. Voertuigcriminaliteit en opsporingsbestanden horen daar
niet bij. Echter als bijvoorbeeld de kleur en voertuigtype niet past bij
het kenteken is dat wel verdacht en wordt dat bijvoorbeeld door
tankstations gebruikt om diefstal van brandstoffen te voorkomen met
behulp van een private applicatie. De planning is om dit jaar ook het
nationaal parkeerregister vrij te geven als open data, gesteund door
het programma Beter Benutten.
173 Vraag:
Zijn gegevens over matrix borden, bezit motorvoertuigen, ongevallen, overtredingen en vervoersbedrijven (fte, omzet) digitaal
ontsloten als open data? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

56

Antwoord:
De bij het NDW beschikbare gegevens met betrekking tot snelheden
en intensiteiten worden via NDW als open data beschikbaar gesteld.
NDW heeft de ambitie om op korte termijn ook de beschikbare
informatie met betrekking tot statusgegevens (snelheden, brugsluitingen, afkruisen van rijbanen etc) als open data vrij te geven.
Het CBS stelt op basis van de kentekenregistratie van de RDW de
statistiek van het Nederlandse voertuigenpark op. Dit is te vinden op
de website van het CBS. Ook zijn er gegevens over het Nederlandse
motorvoertuigenpark van motorvoertuigen publiek beschikbaar op de
websites van de RAI en Bovag. De NAW-gegevens (naam, adres en
woonplaats) van de houders van de kentekenbewijzen van Nederlandse voertuigen worden niet publiek beschikbaar gesteld vanwege
privacyredenen.
Informatie over verkeersongevallen is in BRON (Rijkswaterstaat WVL)
openbaar en cijfers over verkeersslachtoffers zijn op de SWOVwebsite beschikbaar.
Informatie over verkeersovertredingen worden bij het CJIB beheerd
en een overzicht van aantallen staat in de begroting van V&J. Op
individueel niveau stelt Justitie geen persoonsgegevens ter beschikking van derden buiten de geldende wettelijke kaders van Wbp, Wpg
en Wjsg.
De NIWO, het zelfstandige bestuursorgaan dat verantwoordelijk is
voor de vergunningverlening in de transportsector, verzamelt
gegevens over transportbedrijven die noodzakelijk zijn om de
aanvraag voor een vergunning te kunnen beoordelen. De desbetreffende gegevens, die onder andere de vermogenspositie van de
ondernemingen betreffen, worden vertrouwelijk in behandeling
genomen voor zover deze al niet beschikbaar zijn via de Kamer van
Koophandel (de jaarrekening). Gegevens over fte’s en dergelijke
worden niet gevraagd. Wel is de omvang van de onderneming af te
leiden uit het aantal auto’s waarvan men gebruikt maakt en die
gegevens staan, per onderneming gerangschikt, op de website van
de NIWO.
174 Vraag:
Kunt u in aanvulling op de overzichtsconstructie milieu toelichten op
welke manier de bevordering van de circulaire economie binnen de
begrotingen en beleidsartikelen uit andere departementen is
opgenomen, en hoeveel geld daaraan wordt uitgegeven?
Antwoord:
Vanuit meerdere domeinen wordt gewerkt aan het meer circulair
maken van de economie. Hiervoor is geen coördinerend bewindspersoon aangewezen. Ik ben hierbij met name verantwoordelijk voor de
uitwerking van het programma Van Afval naar Grondstof (VANG).
Voor andere domeinen van andere departementen verwijs ik u naar
de betreffende begrotingen.
175 Vraag:
Via motie op Kamerstuknummer Kamerstuk 31 953, nr. 43 (Jansen)
wordt in het dictum gevraagd om een onafhankelijke analyse die de
geclaimde besparingen onderbouwen. In de stand van zaken wordt
gemeld dat de resultaten in de Memorie van Toelichting worden
opgenomen. Op welke wijze wordt de onafhankelijkheid van de
analyse geborgd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

57

Antwoord:
De verantwoording in het algemeen deel van de Memorie van
Toelichting – over de potentiële lasten en baten van het wetsvoorstel
– zal gebaseerd worden op een onderzoeksrapport van een onafhankelijk onderzoeksbureau. Het onderzoek wordt uitgevoerd met een
klankbordgroep met o.m. leden vanuit het IPO, de UvW, de VNG en
de ministeries van EZ en Financiën. Dit rapport zal tegelijk met het
wetsvoorstel aan uw Kamer worden aangeboden.
176 Vraag:
Is de motie op Kamerstuk 31 936, nr. 26 ten aanzien van de snorvliegers uitgevoerd?
Antwoord:
Met de invoering van een vrijstelling van het hebben van een
Luchthavenregeling voor vrije ballonnen, scherm- en zeilvliegtuigen
per 1 juli 2010, is de motie De Rouwe en Meeuwis1 door het Rijk
uitgevoerd2. Voor het gemotoriseerd schermvliegen, waartoe
paramotorvliegen (voorheen snorvliegen) conform het Luchtverkeersreglement behoort, werd dit door de Provincie (in casu het
bevoegde gezag) niet wenselijk geacht.3 Naar aanleiding hiervan
heeft het Rijk aangegeven bereid te zijn mee te werken aan een voor
alle partijen acceptabele oplossing. De afgelopen jaren zijn dan ook
diverse pogingen ondernomen om de provincies en de Koninklijke
Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart (KNVvL)/paramotorvliegers
tot een positief resultaat te laten komen. Zoals ook in de brief aan de
Tweede Kamer van 2 september jongstleden is gemeld4, is dat
positieve resultaat tot op heden helaas uitgebleven. Omdat de sleutel
voor een oplossing voor de korte termijn toch echt bij de provincies
ligt, is hen op 22 juli jongstleden per brief nogmaals verzocht om met
de KNVvL/paramotorvliegers in gesprek te gaan om een voor alle
partijen wenselijke oplossing te realiseren. Daarnaast worden de
mogelijkheden onderzocht om de procedure om tot een Luchthavenregeling te komen, sterk te vereenvoudigen. Indien inderdaad
besloten wordt de procedure te vereenvoudigen, vergt dit een
wijzigingen van de Wet Luchtvaart. Gelet op de doorlooptijd van een
dergelijk traject, betreft dit echter een oplossing voor de langere
termijn.
177 Vraag:
Kunt u een actuele stand van zaken geven met betrekking tot de
uitvoering van de motie Remco Dijkstra op Kamerstuk 31 409, nr. 51
over het wegen van zeecontainers?
Antwoord:
De motie Dijkstra verzoekt de regering om in IMO-verband te ijveren
voor een systeem waarbij verladers niet verplicht worden tot het
wegen van containers, maar ervoor te pleiten dat er alternatieven
voor het vaststellen van het juiste gewicht van containers worden
ontwikkeld. Het voorstel dat ik in de IMO heb gesteund biedt de
verladers deze alternatieve methode. In plaats van de container te
wegen, kan de verlader er ook voor kiezen om het gewicht op
gecertificeerde wijze vast te stellen. Ik ben in overleg met de sector
om aan dit alternatief verder invulling te geven en zal de Kamer hier
voor eind november 2013 over informeren.
178 Vraag:
Kunt u een actuele stand van zaken geven met betrekking tot de
uitvoering van de motie Kuiken/Elias (Kamerstuk 33 400 A, nr. 76)
over project Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

58

Antwoord:
Met mijn brief van 27 september (Kamerstuk 33 750 A, nr. 8) heb ik de
Tweede Kamer geïnformeerd over de uitvoering van de motie
Kuiken/Elias (Kamerstuk 33 400 A, nr. 76) over het project Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat.
179 Vraag:
Zijn de fusiegemeenten, die sinds 2008 zijn ontstaan, opnieuw
geïnterviewd over de problematiek van onrechtmatige bewoning van
recreatiewoningen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, zijn er (fusie)
gemeenten die hun beleid sinds 2008 veranderd hebben? Waaruit
bestaan deze beleidsverandering(en)?
Antwoord:
Nee, de fusiegemeenten, die sinds 2008 zijn ontstaan, zijn niet
opnieuw geïnterviewd. De VNG heeft alle (fusie) gemeenten in
februari 2012 per brief voorbeeldbeleidsregels gestuurd. Deze
voorbeeldbeleidsregels zijn in de lijn van het in januari 2012
ingetrokken wetsvoorstel «Vergunning onrechtmatige bewoning
recreatiewoningen». Dit wetsvoorstel beoogde bewoners die hun
onrechtmatige bewoning zijn gestart vóór 1 november 2003 onder
voorwaarden een persoonsgebonden omgevingsvergunning te
verlenen, op basis waarvan de bewoners in de recreatiewoning
mogen blijven wonen. De VNG heeft hierbij gemeenten dringend
verzocht deze beleidsregels vast te stellen als gemeenten nog geen
beleid hadden. Gemeenten die al wel beleid vast hadden gesteld zijn
verzocht het beleid te vergelijken met de voorbeeldbeleidsregels en
het beleid waar mogelijk aan te passen aan deze voorbeeldregels.
Iedere (fusie)gemeente is vrij om het beleid ten aanzien van
onrechtmatige bewoning van recreatiewoningen te wijzigen.
180 Vraag:
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het sneller varen van
watertaxi’s op de Waddenzee naar aanleiding van de toezegging
zoals gedaan in het algemeen overleg Noordzee en Wadden van
24 april 2013?
Antwoord:
De benodigde wijziging van het Binnenvaartpolitiereglement (Bpr) zal
naar verwachting in januari 2014 naar de Tweede Kamer worden
gezonden in het kader van de voorhangprocedure. Deze wijziging
behelst de mogelijkheid om watertaxi’s toe te staan snel te varen. Het
snel varen wordt niet toegestaan aan motorboten voor recreatief
gebruik. Intussen wordt onderzocht welke belemmeringen in het
kader van de natuurbeschermingswetgeving nog moeten worden
weggenomen om het nachtelijk snel varen op de Waddenzee
mogelijk te maken.
181 Vraag:
Hoe kan het dat er in 2013 10,4 mln euro moet worden bijgedragen
ter dekking van de te betalen schadevergoeding m.b.t. Afval Terminal
Moerdijk en wat is de reden dat deze bijdrage niet eerder is voorzien?
Antwoord:
De schadevergoeding aan ATM is niet in 2013, maar in 2011 betaald.
Intern IenM is het bedrag destijds voorgeschoten door DGRW,
waarbij de afspraak is gemaakt dat DGMI het bedrag op een later
tijdstip aan DGRW zal terugbetalen. De boeking waar in de vraag naar
wordt verwezen, is de bedoelde terugbetaling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

59

182 Vraag:
Kunt u toelichten waaraan de 22.176.000 euro ten behoeve van het
Investeringsbudget Landelijk Gebied precies wordt besteed en wat de
reden is dat dit bedrag wordt overgedragen aan het ministerie van
Economische Zaken?
Antwoord:
Het betreffen hier de oude rijksverplichtingen voor Bufferzones en
Milieukwaliteit (de aanpak van verdroging, verzuring en vermesting
in kwetsbare natuurgebieden) uit het Investeringsfonds Landelijk
Gebied. De resterende verplichtingen van het Rijk voor de bufferzones en Milieukwaliteit worden via een decentralisatie-uitkering in het
provinciefonds opgenomen. Deze decentralisatie-uitkering verloopt
via de begroting van Economische Zaken.
183 Vraag:
Wat is de reden dat er zo veel extra middelen worden ingezet ten
behoeve van subsidies Euro-VI in de jaren 2013–2015, en hoe kan het
dat deze extra bijdrages niet eerder zijn voorzien?
Antwoord:
Er is geen sprake van (niet eerder voorziene) extra bijdragen. De in
2012 opgetreden onderuitputting bij de Euro-VI regeling is via de
zogenoemde eindejaarsmarge doorgeschoven naar 2013 en volgende
jaren, teneinde het budget voor genoemde regeling in stand te
houden.
184 Vraag:
Wat is de reden dat er in 2013 vijf miljoen euro extra wordt ingezet
voor het NSL, en hoe kan het dat deze bijdrage niet eerder is
voorzien?
Antwoord:
Er is geen sprake van een (niet eerder voorziene) extra bijdrage.
Teneinde de budgettaire reeks in overeenstemming te brengen met
het daadwerkelijke betalingsritme, is de vijf miljoen vanuit 2012 via
de zogenoemde eindejaarsmarge doorgeschoven naar 2013, teneinde
het totale NSL-budget in stand te houden.
185 Vraag:
Waar wordt de circa 25 mln aan besteed die in 2013 niet wordt
gebruikt voor de aanpak van het verpakkingen- en zwerfafvaldossier?
Antwoord:
Het bedrag van ca. € 25,– mln is aangewend voor dekking van
tekorten binnen hoofdstuk XII (Infrastructuur en Milieu).
De grootste posten betreffen:
– Schadevergoeding Afvalterminal Moerdijk en Geo-Informatie
(€ 10,4 mln);
– Nationaal samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) (€ 4,6
mln);
– Omgevingsrecht: voor het Omgevingsloket Overheden (€ 4,5 mln);
– Openbaar vervoer (vertraagde opdrachten aan de Nationale
Databank Openbaar Vervoer uit 2012 (€ 2,5 mln); en
– Diverse kleine overige posten (€ 3 mln)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

60

186 Vraag:
Wat is de reden dat er in 2013 vanuit beleidsartikel 21 Duurzaamheid
bijna 5 miljoen euro wordt overgedragen aan ministerie van
Economische Zaken ten behoeve van het Investeringsbudget
Landelijk Gebied (ILG) programma van Economische Zaken?
Antwoord:
Het betreft de finale afrekening van de I&M-bijdragen voor de jaren
2012 en 2013 aan het gezamenlijke programma Investeringsbudget
Landelijk Gebied (ILG).
187 Vraag:
Wat zijn de consequenties van het naar voren halen van de middelen
uit latere jaren voor de uitvoering van de taken in latere jaren?
Antwoord:
Hierdoor kan de continuïteit van het beleid externe veiligheid en
risico’s financieel worden gewaarborgd over de jaren 2013 tot en met
2015. Tegelijkertijd zijn die middelen in de latere jaren niet meer in
evenredige mate beschikbaar.
188 Vraag:
Wat is de reden dat er in 2013 bijna 5 miljoen euro extra wordt
uitgegeven ten behoeve van NANoREG, en wat is de reden dat deze
uitgaven niet eerder zijn voorzien?
Antwoord:
Dit budget voor het NANoREG project is door de Europese Commissie toegezegd per 1 maart 2013. IenM, als coördinator van dit project,
heeft dit budget van de Europese Commissie ontvangen en vervolgens direct weer uitgegeven aan de betreffende projectpartners. Voor
de begroting van IenM betekent dit netto nul Euro. De Tweede Kamer
is over het NANoREG project geïnformeerd in de brief «Omgaan met
Onzekere Risico’s i.c. nanomaterialen» van 5 september 2013
(Kamerstuk 29 338, nr. 124).
189 Vraag:
Kunt u de extra uitgaven in 2013 van 10.671.000 euro ten behoeve
van «Bijdrage diensten aan centrale ICT-kosten» (waaronder
beheerkosten SAP, dienstverlening aan programma’s, upgradeprogrammatuur en kosten voor het Nieuwe Werken) specifieker
toelichten met daarbij een overzicht van wat de uitgaven per
onderdeel zijn?
Antwoord:
De bijdrage door diensten aan centrale ICT ad ca 10,7 mln betreffen
kosten ten behoeve van onder andere: Beheer SAP (ca. 3,5 mln),
bijdrage IenM aan TBGI – Tactische Besturing Generieke ICT (ca. 2,2
mln), Rijkspas beheersysteem (ca.1,3 mln), Het Nieuwe Werken (ca.
1,0 mln), doorontwikkelen Kantoorautomatisering (TRIM, WiFi en
SAP) ca. 2,5 mln.
190 Vraag:
a. Welke organisaties aan wie subsidies worden verstrekt, treden met
dat geld zelf op als subsidieverstrekker? Welke specifieke doelen uit
de aanvraag zijn gehonoreerd en waarom? b.Aan welke organisaties
verstrekken de in de vorige vraag genoemde organisaties subsidie,
wat is de hoogte van de verstrekte subsidies? Welke specifieke
doelen uit de aanvraag zijn gehonoreerd en waarom?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

61

Antwoord:
a. De volgende organisaties treden op als subsidieverstrekker:
1. Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie (art 13) treedt op als
subsidieverstrekker voor een aantal programma’s uit de Actieagenda
Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp; Het Stimuleringsfonds biedt
IenM opdrachtgevers en ontwerpers op basis van co-financiering
mogelijkheden om in de praktijk te experimenteren met nieuwe
vormen van opdrachtgeverschap, het ontwikkelen van ruimtelijke
typologieen, strategieen en verdienmodellen.
2. Bodemcentrum, Bosatex, provincies en gemeenten (art 13) voeren
in het kader van het besluit financiele bepalingen bodemsanering de
bedrijvenregeling uit;
3. De Sociale verzekeringsbank (art 22) treedt op als subsidieverstrekker voor de mesothelioom slachtoffers;
4. RIVM (art 22) treedt op als projectbureau voor de uitvoering van
nanoreg subsidie die door de EU in het kader van KP7 ter beschikking
is gesteld;
5. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (art
97) treedt op als subsidieverstrekker aan onderzoekers. Doel is door
samenwerking tussen overheid, praktijk en wetenschap vernieuwende kennis te ontwikkelen gericht op een toekomstbestendige
duurzame gebiedsontwikkeling. De bijdrage draagt bij aan kennisontwikkeling bij de uitvoering van de SVIR en de strategische kennis- en
innovatieagenda IenM.
b. Subsidie wordt verstrekt aan de volgende organisaties:
1. Als doelgroepen voor de programma’s zijn in het projectplan
omschreven: (collectieven van) particulieren; lokale en/of regionale
overheden; terreinbeherende instanties; commerciele en maatschappelijke ontwikkelaars/corporaties; culturele instellingen en ontwerpers. De oproep voor 2013 voor aanvragen bij het Stimuleringsfonds
staat open tot 17 oktober 2013.
2. De instanties die de bodemsanering uitvoeren.Het is aan de onder
a vermelde organisaties om het doel (aanpak en beheersing van de
verontreiniging in de bodem) te behalen. In de jaarverslagen van de
organisaties is aangegeven aan wie of welke organisatie subsidie is
verstrekt. De andere overheden verlenen de subsidie na goedkeuring
van het bereikte resultaat. De kaders voor de hoogte van de
subsidieverstrekking is vastgelegd in regelgeving.
3. De SVB verstrekt een tegemoetkoming in de immateriele schade
aan personen bij wie ten gevolge van de blootstelling aan asbest
mesothelioom is geconstateerd en deze blootstelling niet heeft
plaatsgevonden als gevolg van arbeid in loondienst. De SVB verstrekt
ook een vergoeding aan het Instituut Asbestslachtoffers voor de
advisering tbv deze regeling. De hoogte van de tegemoetkoming is
conform TNS-regeling momenteel 18.907 euro per slachtoffer.
4. De EU subsidie in het kader van KP7 voor Nanoreg is door de EU
bechikbaar gesteld aan ca. 60 internationale partners. De IenM
coordinatie is doorgecontracteerd aan het projectenbureau van RIVM.
5. NWO verstrekt subsidie aan diverse universiteiten en ondezoeksinstellingen zoals de TU Delft, UvA, VU, Universiteit Utrecht, Erasmus
Universiteit, Radboud Universiteit. Zes onderzoeken zijn toegekend
om de onderlinge samenhang tussen ruimte, mobiliteit en water
vanuit het oogpunt van duurzaamheid en economische vitaliteit te
bevorderen. NWO heeft met eigen middelen en met de subsidie aan
de zes projecten middelen beschikbaar gesteld van circa 0,5 tot circa
1,1 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

62

191 Vraag:
Welk deel van de toegekende subsidies gaat naar andere overheden?
Zijn deze gelden geoormerkt en zo ja, waarvoor? Hoeveel van deze
gelden worden door andere overheden aan derde partijen middels
subsidie verstrekt?
Antwoord:
De bijdragen aan andere overheden worden in de budgettaire
tabellen van de begroting apart benoemd.
Incidenteel komt het voor dat een bijdrage aan een andere overheid
in de vorm van een subsidie wordt toegekend. Voorbeeld daarvan is
het waterschap Hunze en AA’s uit de subsidieregeling Partners voor
Water. De subsidie aan de bedrijven(regeling) bodemsanering die
verloopt via de andere overheden is opgenomen in het subsidieoverzicht. Deze subsidie is geoormerkt (regeling financiele bepalingen
bodemsanering).
192 Vraag:
Voor welke tijdsspanne zijn/worden er juridische verplichtingen
aangegaan met betrekking tot subsidieverstrekkingen door IenMsubsidie ontvangende organisaties?
Antwoord:
De kasprognose van de aangegane en aan te gane juridische
verplichtingen staan in de begroting en in het subsidieoverzicht.
Hieronder volgt een uitzonderingsrapportage als de verplichtingen
verder strekken dan kalenderjaar 2018 (de begrotingshorizon).
De tijdspanne van de juridische verplichtingen uit het besluit
financiele bepalingen bodemsanering wordt bepaald door de
overeenkomsten met de organisaties. Op grond van de bedrijvenregeling zijn in een enkel geval juridische verplichtingen aangegaan tot
en met 2045.
Voor de subsidiebijdrage exploitatie Twente is de start van de
verlening voorzien in 2016 met een maximale looptijd van 5 jaar.
193 Vraag:
Welke controlemethodiek gebruikt u aangaande het behalen van
doelen? Hoe en hoe vaak en op welke wijze vinden evaluaties plaats?
Antwoord:
Ter controle op het het doelbereik van de subsidie wordt vooraf op
nut en noodzaak getoetst. Indien mogelijk worden prestaties vooraf
gedefinieerd en wordt het subsidiearrangement in de subsidieregeling daarop afgestemd. Jaarlijks in het subsidieoverzicht bij de
begroting wordt aangegeven welke subsidies worden geevalueerd.
De effectmeting vindt plaats door meting van de output en plausibiliteitsredeneringen van betrokkenen of/en evaluatie en zo mogelijk
benchmarks.
De controlemethodiek, de wijze van evalueren en de frequentie
daarvan is afgestemd op de specifieke subsidie.
194 Vraag:
Hoe ziet de besluitvorming er uit over de toekenning van een
subsidie, en hoe ziet het traject voor toekenning van een subsidie er
uit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

63

Antwoord:
Voor nieuwe subsidies > 125.000 euro is voorgeschreven dat via een
startnotitie aan de bewindslieden wordt duidelijk gemaakt wat de nut
en noodzaak van de subsidie is. Daarbij is voorgeschreven dat
aangetoond dient te worden dat er geen ander instrument voorhanden is (bijvoorbeeld aanbesteden/inkoop) waarmee hetzelfde doel
kan worden bereikt.
Na toekenning van budget kan er op basis van een wettelijke
grondslag/subsidieregeling een subsidie worden toegekend conform
het rijksbrede subsidiekader.
195 Vraag:
Welke subsidies lopen in 2013 af en worden niet meer geprolongeerd
en waarom? En welke subsidies lopen in 2013 af en worden wel
geprolongeerd en waarom?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

64

Antwoord:
Art 13: Platform 31 ontvangt in 2013 een eenmalige bijdrage. Op
basis van de ex post toetsing op de prestaties en producten kan een
eventuele bijdrage vanaf 2014 worden overwogen;
Art 13: De subsidie aan de Waddenvereniging loopt af omdat hun
project gereed is. Het betrof een eenmalige subsidie;
Art 13: De subsidie aan LSV-GBKN loopt af in 2013 en wordt
geprolongeerd voor de jaren 2014–2015 omdat de rijksbijdrage in de
beheerkosten het beste via deze weg kan lopen. Het is de bedoeling
deze na 2016 via het gemeentefonds te laten lopen, maar dit is in de
transitieperiode naar de BGT nog niet mogelijk;
Art 14: De subsidie voor het Instituut voor Duurzame mobiliteit: het
nieuwe rijden loopt in oktober 2014 af. De markt dient deze activiteiten daarna over te nemen.
Art 14: De subsidie aan Transport Logistiek Nederland voor papierloos wegtransport loopt 1 maart 2014 af. De markt dient deze
activiteit daarna over te nemen.
Art 14: De jaarsubsidie aan CBR voor onderzoeken in het kader van
rijgeschiktheid wordt bezien op nut en noodzaak voor de specifieke
doelgroep;
Art 14: De subsidie aan VVN wordt voortgezet op verzoek Tweede
Kamer en na toets op aanbevelingen uit eerdere evaluatie;
Art 14: De subsidie van SWOV wordt voortgezet op verzoek Tweede
Kamer en na toets op aanbevelingen uit eerdere evaluatie;
Art 17: De jaarlijkse subsidie aan Cros wordt ook na 2013 geprolongeerd om zodoende de (wettelijke) activiteiten/exploitatiekosten van
de Commissie Regionaal Overleg luchthaven Schiphol te ondersteunen.
Art 17: De financiering voor de subsidie na 2013 aan de agrarische
ondernemers met als doel om het risico van aanvaringen met vogels
te verkleinen is nog onderwerp van gesprek tussen IenM en de
luchtvaartsector.
Art 19: Alle in voorgaande jaren verleende subsidies IKS lopen af in
de periode t/m 2014. Geen prolongaties.
Art 19: Alle in voorgaande jaren verleende subsidies Programma
Milieu en Technologie worden in de periode t/m 2014 vastgesteld.
Geen prolongaties.
Art 19: Met uitzondering van een nader in te vullen reservering van 5
mln in 2015 voor stimulering van waterstof als alternatieve brandstof
voor voertuigen, lopen de subsidies in de periode t/m 2014 af;
Art 19: De subsidieregeling emissieverminderende voorzieningen
voor voertuigen programma euro 6 trucs en bussen loopt tot eind
2013;
Art 21: De jaarsubsidie duurzame productketens aan Milieu centraal
wordt gecontinueerd;
Art 21: De jaarsubsidie natuurlijk kapitaal aan Energieonderzoek
Centrum Nederland wordt gecontinueerd;
196 Vraag:
Welke maatregelen neemt u, en heeft u genomen, met betrekking tot
verduurzaming en klimaat? Wat zijn de kosten van deze maatregelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

65

Antwoord:
De Klimaatagenda (bijlage bij Kamerstuk 32 813, nr. 70) biedt inzicht
in de maatregelen met betrekking tot klimaat. Gelet op het lange
termijn karakter van deze agenda zijn de kosten van veel maatregelen
nog niet bekend. Zoals toegezegd naar aanleiding van het Parlementair onderzoek naar kosten en effecten van klimaatbeleid, wordt de
doelmatigheid van de diverse maatregelen (mede) gericht op de
realisatie van het klimaatbeleid door middel van evaluaties in de
gaten gehouden.
197 Vraag:
Welke exacte subsidiebedragen zijn er aan welke organisaties
toegekend?
Antwoord:
Van de kasuitgaven van 2014 en verder staan in de bijlage de
toegekende subsidiebedragen vermeld.
198 Vraag:
Hoe worden de gebruiksvoorschriften van bestrijdingsmiddelen
gehandhaafd? Hoeveel fte is er beschikbaar voor deze handhaving?
Wanneer zullen de normoverschrijdingen, soms van vele duizenden
malen de norm, tot het verleden behoren?
Antwoord:
De handhaving van bestrijdingsmiddelen wordt uitgevoerd door de
NVWA (Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit), de ILT (Inspectie
Leefomgeving en Transport), ISZW (Inspectie Sociale Zaken en
Werkgelegenheid), de SODM (Staatstoezicht op de mijnen) en de
waterschappen. EZ is het eerstverantwoordelijke ministerie voor de
Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Wgb) en de
uitvoering daarvan. De ILT heeft alleen een rol bij de handhaving van
biociden en zet 8 fte in.
Volgens de nota «Gezonde Groei, Duurzame Oogst» (Bijlage bij
Kamerstuk 27 858, 146) moeten de normoverschrijdingen in
oppervlaktewater in 2023 met tenminste 95% (nagenoeg nul;
incidenten zijn nooit uit te sluiten) zijn gereduceerd.
199 Vraag:
Hoeveel geld is er beschikbaar voor het stimuleren van alternatieven
van chemische bestrijdingsmiddelen, en waar is dit in de begroting
opgenomen?
Antwoord:
In de brief van 3 september (Kamerstuk 27 858, nr. 215) is aangegeven hoe innovatie in alternatieven van chemische bestrijdingsmiddelen zal worden gestimuleerd. Dit betreft met name het bijeenbrengen
van partijen van gebruikers, fabrikanten en deskundigen.
Een exact bedrag is niet aan te geven omdat meerdere posten
hiervoor beschikbaar zijn. Zo draagt het Expert Centre Speciality
Crops (centrum voor kleine toepassingen bij het Ctgb) bij aan het
ontwikkelen van minder schadelijke bestrijdingsmiddelen. Er is ook
een Fonds kleine toepassingen. De onderzoeksbudgetten van de
ministries van EZ en IenM dragen voor een deel hieraan bij, maar ook
het RIVM ontwikkelt via het Kennisnetwerk biociden bij aan de
innovatie naar alternatieven voor de huidige bestrijdingsmiddelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

66

200 Vraag:
Wat is de laatste stand van zaken voor wat betreft de onderhandelingen over mogelijke invoering van de Noordzee als NOx Emission
Control Area (NECA) en de bijbehorende plicht voor nieuwe
zeeschepen om katalysatoren te plaatsen (zgn. Tier III regelgeving
van Marpol Annex VI)?
Antwoord:
In de internationale organisatie IMO is een discussie ontstaan over de
gewenste invoeringsdata van de strenge NECA normen. Oorspronkelijk was voorzien in een datum van invoering per 2016. Mogelijk
wordt die nu doorgeschoven naar 2021 (zie antwoord op vraag 201).
Hierover zal in april 2014 een besluit worden genomen. Vanwege
deze discussie hebben de Noordzeelanden besloten de discussies
over een mogelijke aanvraag voor de NECA status van de Noordzee
op te schorten totdat duidelijk wordt wanneer de strenge normen
zullen ingaan.
201 Vraag:
Kunt u een beschrijving geven van het krachtenveld met betrekking
tot het door Rusland voorgestelde amendement waarmee de
invoering van de NOx emissienormen (Tier III) zouden worden
uitgesteld? Is al bekend hoe verschillende delegaties gaan stemmen
bij de 66-ste sessie van de Marine Enviroment Protection Committee
(MEPC) in het voorjaar van 2014?
Antwoord:
In de laatste IMO MEPC bijeenkomst was er een meerderheid voor
het Russische voorstel om de strenge NECA norm voor nieuwe
schepen niet in 2016 maar pas in 2021 in te laten gaan. Het voorlopige besluit tot uitstel is genomen omdat een meerderheid van
landen vreesde dat de noodzakelijke schone technologie niet in 2016
beschikbaar zal zijn. Het Milieuverdrag voor de zeevaart Marpol
Annex VI voorziet ook nadrukkelijk in de mogelijkheid tot uitstel om
deze reden. In april 2014 wordt over dit uitstel definitief besloten. Er
zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat de meerderheid die zich in 2013
aftekende voor het Russische voorstel, zich hier in april 2014 niet
opnieuw achter zal scharen. De Verenigde Staten zullen daarom
waarschijnlijk een voorstel indienen om de nieuwe Tier III normen
wel te kunnen laten ingaan per 2016 voor reeds bestaande NECA’s.
202 Vraag:
Hoeveel extra zou de stikstofuitstoot van de scheepvaart, die in
Nederland neerslaat, kunnen dalen tussen 2016 en 2021 als de
invoering van de NOx emissienormen (Tier III) niet wordt uitgesteld,
maar in 2016 plaatsvindt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

67

Antwoord:
In de prognoses voor de NOx-uitstoot van de zeevaart, zoals deze zijn
weergegeven in de Begroting en het Jaarverslag van het Ministerie,
is geen rekening gehouden met een eventuele aanwijzing van de
Noordzee tot NOx-emissiebeheersingsgebied. De nieuwe strenge
normen gelden alleen voor nieuwe schepen en de maatregel zal
vooral een lange termijn effect hebben. Deze effecten voor Noordzeelanden zijn op verzoek van mijn ministerie berekend door het
Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en gepubliceerd in de
studie: «Assessment of the environmental impacts and health
benefits of a nitrogen emission control area in the North Sea» (juni
2012). Het PBL concludeert dat in 2030 de zeevaart op de Noordzee
bijna 7 procent zal bijdragen aan de overdosis aan stikstofbelasting
van de ecosystemen van de Noordzee-kuststaten. Een NECA zal deze
bijdrage terugbrengen met ongeveer een derde in 2030 (2 procentpunten). Wat het effect van uitstel naar 2021 voor Nederland zal zijn
is door PBL niet becijferd. Dit vereist nader onderzoek; ik ben bereid
dit te laten uitvoeren en kom hierop terug.
1

Kamerstuk 31 936, nr. 26
Kamerstuk 31 936, nr. 34
3
Kamerstuk 31 936, nr. 81
4
Kamerstuk 31 936, nr. 160
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XII, nr. 12

68