Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

27 863

Betalingsverkeer

Nr. 140

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 juni 2023
Bijgevoegd ontvangt u de jaarrapportage van het Maatschappelijk Overleg
Betalingsverkeer (MOB) van 2022. Het MOB is een samenwerkingsverband dat zich richt op efficiënt, veilig, betrouwbaar en toegankelijk
betalingsverkeer, en wordt voorgezeten door De Nederlandsche Bank
(DNB). In het MOB zijn zowel aanbieders als gebruikers in de betaalketen
vertegenwoordigd.1 In deze brief geef ik een overzicht van de belangrijkste resultaten van het MOB in 2022. Tevens geef ik opvolging aan mijn
toezegging om in gesprek te gaan met de banken over de uitvoering van
hun commitment voor het verbeteren van de toegankelijkheid van het
betalingsverkeer2 en de toezegging van mijn ambtsvoorganger tijdens het
vragenuur van dinsdag 2 november 2021 om uiteen te zetten onder welke
omstandigheden tariefverhogingen van betaalrekeningen vanwege een
verhoogd risico redelijk en proportioneel zijn. Ook informeer ik uw Kamer
over eventuele nieuwe ontwikkelingen om overstappen te vergemakkelijken en over het evaluatieverslag richtlijn betaalrekeningen van de
Europese Commissie3.
Contant geld
Vanaf 2010 liep het gebruik van contant geld aan de toonbank sterk terug.
Sinds 2020 is het aandeel van contante betalingen ten opzichte van alle
toonbankbetalingen rond de 20% gebleven. De daling heeft zich hiermee
niet doorgezet. Het aantal opnames bij geldautomaten is in 2022, na een
jarenlange daling, met 6,2% gestegen tot bijna 160 miljoen. Ook het totale

1

O.a. Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en Raad Nederlandse Detailhandel (RND),
Nationale Winkelraad, MKB-Nederland, Thuiswinkel.org, Oogvereniging, Ieder(in), ouderenorganisaties ANBO en KBO-PCOB, Koepel Gepensioneerden en NOOM, Consumentenbond,
Betaalvereniging Nederland, Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en De Nederlandsche
Bank (DNB). Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het Ministerie van Financiën
zijn waarnemend lid.
2
Handelingen II 2021/22, nr. 16, item 4
3
Kamerstuk 32 545, nr. 127

kst-27863-140
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

1

aantal geldautomaten in Nederland is licht gestegen afgelopen jaar, van
4.916 stuks naar 5.117.
In april 2022 hebben de banken, chartale dienstverleners, vertegenwoordigers van toonbankinstellingen en verschillende groepen consumenten
het Convenant Contant geld gesloten, voor een periode van vijf jaar. Het
doel van het Convenant is het maken van afspraken over de toegang tot
en acceptatie van contant geld in Nederland.4 Na ondertekening van het
Convenant bleven de tarieven voor contantgelddiensten van de aan het
Convenant deelnemende banken in 2022 ongewijzigd. Hiermee zijn de
banken en Geldmaat de desbetreffende afspraak in het Convenant
nagekomen. Ook andere banken hebben zich inmiddels aan de afspraken
geconformeerd.
Geldmaat, de entiteit die het geldautomatenpark van ABN AMRO, ING en
Rabobank beheert, hield de landelijke dekking van bankbiljetautomaten op
peil. Hoewel de normen voor aantallen en bereikbaarheid van deze
automaten zijn gehaald, moet de beschikbaarheid, de mate waarin de
automaten daadwerkelijk gebruikt kunnen worden, van deze automaten
nog verbeteren. Geldmaat heeft hiertoe bij DNB verbeterplannen
ingediend. Zoals ik eerder in de kamerbrief Vervolgstappen chartale
infrastructuur5 heb aangegeven, hebben ook DNB en Brink’s, die ruim 90%
van de markt voor waardevervoer beheerst, in het kader van het
Convenant Contant Geld contractuele «living will»-afspraken gemaakt om
de continuïteit van waardevervoer in de chartale keten te borgen.
Tot slot is het aantal plofkraken op geldautomaten in 2022 verder gedaald
naar 9. Hiermee lijkt de gezamenlijke aanpak van plofkraken, waarbij ik
samenwerk met de Minister van Justitie en Veiligheid, de politie, DNB, de
banken en Geldmaat, effectief te zijn.
Ik heb uw Kamer onlangs geïnformeerd over mijn beleidsvoornemens ten
aanzien van de chartale infrastructuur, op basis van het nadere onderzoek
naar de toekomstige inrichting van de chartale keten.6 Hierbij heb ik
aangegeven noodzaak te zien om wettelijke verplichtingen in te voeren
om ook voor de langere termijn ervoor te zorgen dat de toegang tot
contant geld geborgd blijft.
Toegankelijk betalingsverkeer
Programma verbeteren toegankelijkheid betalingsverkeer
De afgelopen jaren is er sprake van een toenemende mate van digitalisering in de samenleving en in het betalingsverkeer. Het rapport van DNB
«Digitalisering van het betalingsverkeer: een uitkomst voor de één, een
uitdaging voor de ander»7 laat zien dat 1 op de 6 Nederlanders moeite
heeft om hun bank- en betaaldiensten geheel zelfstandig uit te voeren.
Naar aanleiding hiervan hebben de Nederlandse Vereniging van Banken
(NVB) en Betaalvereniging Nederland namens de vier grootbanken8 een
commitment uitgesproken om de toegankelijkheid van het betalingsverkeer te verbeteren.9 Hierbij garanderen de banken dat niet-digitale
klanten gebruik kunnen blijven maken van niet-digitale basisbankdiensten

4

Kamerstuk 27 863, nr. 100.
Kamerstuk 27 863 nr. 137
6
Kamerstuk 27 863, nr. 137.
7
https://www.dnb.nl/algemeen-nieuws/dnbulletin-2023/miljoenen-nederlanders-vinden-lastighun-weg-in-de-digitale-betaalwereld/
8
De vier grootbanken zijn ABN AMRO, ING, Rabobank en Volksbank.
9
«Commitment van banken voor beter toegankelijk betalingsverkeer», te raadplegen via:
Commitment van banken voor beter toegankelijk betalingsverkeer (nvb.nl)
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

2

zo lang als dat nodig is, en kondigen zij een aantal acties aan om de
toegankelijkheid te verbeteren.
Tijdens het mondelinge vragenuur op 31 januari jl. heb ik uw Kamer
toegezegd om in gesprek te gaan met de banken over wat hun exacte plan
is, de bewerkelijkheid, welke investeringen de banken gaan plegen en wat
het tijdspad is van uitvoering van hun commitment voor verbeteren van
de toegankelijkheid van het betalingsverkeer.10 Hoewel ik tijdens het
mondelinge vragenuur heb toegezegd om hier voor de
MOB-jaarrapportage bij uw Kamer op terug komen, informeer ik uw
Kamer in deze brief omdat de uitwerking van het commitment in de
MOB-vergadering van 1 juni jl. is besproken. Het commitment krijgt
uitwerking in het Programma Toegankelijk Bankieren van de NVB en
Betaalvereniging Nederland. Het programma kan worden gezien als een
intensivering en vervolg op het MOB Actieplan Toegankelijkheid11 dat
recent is afgerond. Het programma heeft als doel dat iedereen die
zelfstandig wil bankieren en wilsbekwaam is, toegang heeft en in staat
moet worden gesteld om zelfstandig te bankieren daar waar het gaat om
basisbankdiensten. De vier grootbanken willen in dit programma onder
andere gezamenlijk bestaande initiatieven onder de aandacht brengen en
educatie aanbieden bij klanten en hulpverleners en de drempel tot
toegang tot hulp bij bankieren verlagen.
Acties korte termijn
Eind 2022 is een pilot gestart met bankinformatiepunten op 19 locaties in
10 gemeentes door heel het land, bijvoorbeeld in bibliotheken, buurthuizen, serviceflats en geldmaatwinkels. Bezoekers kunnen bij een
bankinformatiepunt algemene hulp en voorlichting krijgen over dagelijkse
bank- en betaalzaken. De pilot wordt in september van dit jaar geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten zal worden bekeken op welke manier
de bankinformatiepunten kunnen worden voortgezet en in welke vorm.
Daarnaast lanceren de banken later dit jaar een routekaart met een
gezamenlijke «toegankelijkheidsroute». De bedoeling van de routekaart is
om klanten en hulpverleners op weg te helpen naar de juiste hulp. Ook
kan de routekaart leiden naar telefonische of persoonlijke hulp van een
bankmedewerker. Vanuit de banken worden trainingen en hulpmiddelen
verstrekt aan informatieverleners bij de bankinformatiepunten. Ten slotte
is de afgelopen maanden gewerkt aan het verkrijgen van een beter inzicht
in de behoefte van de aandachtsgroepen en is de samenwerking tussen
banken en maatschappelijke organisaties, waaronder de Alliantie Digitaal
Samenleven, versterkt.
Acties lange termijn
Op de lange termijn wordt er gewerkt aan het beschikbaar houden van de
diensten, waarbij onder andere wordt gekeken naar de implementatie van
de herziene Europese toegankelijkheidsrichtlijn en het verbeteren van de
telefonische dienstverlening van banken. Ook wordt de zichtbaarheid van
de beschikbare diensten verbeterd, bijvoorbeeld door het opzetten van
een gezamenlijk communicatieplatform12 waar meer informatie over het
programma te vinden is. Verder wordt er ingezet op het verbeteren van
10

Kamerstuk 2022/23, nr. 46, item 4
De meeste banken zetten in plaats van bankkantoren in toenemende mate in op het aanbieden
van fysieke alternatieven, zoals informatiepunten in winkels, bankmedewerkers die bij klanten
thuis langskomen (huis-aan-huis coaches) en financiële zorgcoaches. Het MOB heeft in mei
2021 een Actieplan Toegankelijk Betalingsverkeer opgesteld om ervoor te zorgen dat deze
alternatieven beter bekend zijn bij de doelgroep, en om in kaart te brengen waar eventuele
gaten zitten tussen het aanbod van alternatieven en de behoefte van de klant.
12
Zie ook website www.toegankelijkbankieren.nl.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

3

vaardigheden van klanten om digitaal te bankieren en op betere informatievoorziening.
Vanuit het MOB zal de voortgang van de acties van het programma
jaarlijks worden gemonitord op basis van twee indicatoren:
1. Het algemene tevredenheidscijfer over dagelijkse bankzaken van
bankklanten in kwetsbare positie is in 2026 maximaal 0,1 lager dan
van gemiddelde klanten. Dit is hetzelfde verschil in waardering als in
2016. In 2021 was het verschil tussen gemiddelde klanten en klanten
in een kwetsbare positie 0,6.
2. Het aantal volwassen Nederlanders dat bank- en betaaldiensten niet
geheel zelfstandig doet is – berekend volgens dezelfde methode als
die is gebruikt in het verdiepende onderzoek van DNB – gedaald van
ruim 1 op 6 naar 1 op 7 van de volwassen Nederlanders in 2026.
Ik vind het van belang dat niet-digitale klanten gebruik kunnen blijven
maken van niet-digitale basisbankdiensten. Banken zijn de afgelopen
periode voortvarend aan de slag gegaan om de toegankelijkheid van het
betalingsverkeer te verbeteren. Het is belangrijk dat de komende periode
verdere stappen worden gezet om de toegankelijkheid van het betalingsverkeer blijvend te verbeteren. Zoals aangegeven tijdens het mondeling
vragenuur van 31 januari jl. vind ik het belangrijk dat er duidelijke
doelstellingen worden neergezet en dat de voortgang van de resultaten
wordt gemonitord. Via het MOB blijf ik de ontwikkelingen volgen en de
inspanningen van de banken monitoren.
Uitfasering acceptgiro
De uitgifte van de acceptgiro is per 1 juni 2023 stopgezet, vanwege het
sterk teruggelopen gebruik ervan. De acceptgiro was vooral voor goede
doelen en senioren nog een belangrijk betaalmiddel. Om die reden startte
in 2022, onder leiding van Betaalvereniging Nederland, een werkgroep
met het onderzoeken en uitwerken van alternatieven voor het gebruik van
de acceptgiro bij donaties. Dit heeft geresulteerd in de introductie van
«Mijn eenmalige gift», die zowel digitaal als op papier beschikbaar is. De
uitfasering van de acceptgiro is regelmatig onderwerp van bespreking in
het MOB. Via dit gremium blijf ik de uitfasering van de acceptgiro verder
monitoren.
De-risking
Naast het waarborgen van de toegankelijkheid van het betalingsverkeer is
ook de toegang tot een betaalrekening belangrijk. Het MOB zet zich in om
ongewenste neveneffecten van de-risking13 aan te pakken en daarmee de
toegang van zakelijke betaaldiensten beter te waarborgen. Het
waarborgen van de toegang tot het betalingsverkeer is ook een van de
prioriteiten van het kabinet in de beleidsagenda aanpak witwassen.14 In
deze beleidsagenda zijn verschillende acties opgenomen om de toegang
tot het betalingsverkeer voor alle bonafide klanten te verbeteren en
duurzaam te waarborgen. Uw Kamer is hierover in mei 2023 in de
voortgangsbrief Beleidsagenda aanpak witwassen nader geïnformeerd.15

13

De-risking houdt in dat financiële instellingen besluiten om de dienstverlening aan individuele
of groepen klanten te beperken, te stoppen of geen nieuwe klantrelatie aan te gaan. Dit doen
financiële instellingen wanneer er indicaties zijn van hogere risico’s op witwassen of terrorismefinanciering of wanneer de klant niet de juiste informatie kan of wil aanleveren.
14
Kamerstuk 31 477, nr. 80.
15
Kamerstuk 31 477, nr. 90.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

4

Maatschappelijk efficiënt betalingsverkeer
Bekostiging betalingsverkeer
In het kader van maatschappelijk efficiënt betalingsverkeer is het van
belang dat de bekostiging van betalingsverkeer toekomstbestendig,
proportioneel en uitlegbaar is. Mijn ambtsvoorganger heeft in november
2021, naar aanleiding van een mondelinge vraag van het lid Hammelburg
(D66), aan uw Kamer toegezegd om in het MOB te bespreken onder welke
omstandigheden tariefverhogingen vanwege een verhoogd risico op
witwassen en terrorismefinanciering redelijk en proportioneel zijn. In het
MOB van 25 november 2022 is dit onderwerp aan de orde geweest en is
afgesproken om, met de MOB-leden voor wie dit thema relevant is, hier
verder over te spreken.
Het is aan een bank om te bepalen welke tarifering zij toepast. Ik begrijp
dat het cliëntenonderzoek dat banken dienen uit te voeren op basis van de
Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme
(Wwft), afhankelijk van de complexiteit van de entiteit en het witwasrisico
dat deze entiteit mogelijk oplevert, voor banken veel tijd in beslag kan
nemen. Ik kan mij voorstellen dat de kosten die een instelling hiervoor
maakt deels worden doorberekend aan de klant, zoals dat ook het geval is
bij andere kosten die de bank maakt bij het aanbieden van dienstverlening. Ik vind het wel belangrijk dat kostenverhogingen en kosten in het
algemeen voor alle klanten redelijk zijn. Dat betekent dat iedereen in staat
moet zijn om tegen een redelijk bedrag een rekening aan te houden. Ook
vind ik dat een bank moet kunnen uitleggen waarom er een kostenverhoging is en een uitsplitsing moet kunnen maken van kosten indien de
klant hiernaar vraagt. Daarnaast vind ik het van belang dat banken zich
bewust zijn van de maatschappelijke rol die zij spelen in het betalingsverkeer.
Tijdens het Commissiedebat Financiële Markten van 7 december 2022
(Kamerstuk 32 545, nr. 186) heb ik toegezegd om in gesprek te gaan met
de banken over waar de grens van de kosten van het betalingsverkeer ligt
en uw Kamer een terugkoppeling te geven van de dialoog over de
duurzame bekostiging van het betalingsverkeer waarvoor het MOB is
uitgenodigd door de Betaalvereniging Nederland. Tot op heden heeft er
nog geen dialoog met stakeholders plaatsgevonden. Ik zal daarom apart
in gesprek gaan met de banken over welke (eventuele) vervolgstappen zij
nemen naar aanleiding van het onderzoek dat de Betaalvereniging
Nederland heeft laten uitvoeren naar de kosten en baten van het
betalingsverkeer.
Overstappen betaalrekening
Op 12 mei 2023 heeft de Europese Commissie haar evaluatieverslag van
de richtlijn betaalrekeningen16 gepubliceerd. Uit dit rapport blijkt dat de
richtlijn consumenten in de EU in staat heeft gesteld om gemakkelijk en
vaak gratis over te stappen naar een andere bankrekening. Wel blijkt dat

16

De richtlijn betaalrekeningen heeft als doel om te zorgen voor transparantie van de vergoedingen voor betaalrekeningen, de toegang tot betaalrekeningen (met basisfuncties) voor
consumenten te waarborgen en om het overstappen naar een andere betaalrekening te
vergemakkelijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

5

het jaarlijkse aantal overstappers naar een andere betaalrekening
aanzienlijk verschilt per lidstaat.17
In het evaluatieverslag geeft de Europese Commissie een beoordeling van
drie mogelijke verdere maatregelen om overstappen te vergemakkelijken,
namelijk uitbreiden van de overstapdiensten, automatisch doorzenden
van betalingen en invoering van EU-brede nummerportabiliteit.
Volgens de Europese Commissie kan invoering van EU-brede nummerportabiliteit overstappen naar een andere betaalrekening vergemakkelijken,
wat de concurrentie zou kunnen bevorderen. In het verslag noemt de
Europese Commissie drie verschillende opties om meeneembaarheid van
het betaalrekeningnummer te organiseren, namelijk 1) IBAN-portabiliteit
(koppelen van bestaand IBAN aan een nieuw IBAN), 2) alias-portabiliteit
(koppelen van een alias, zoals bijvoorbeeld een telefoonnummer, aan een
IBAN), 3) invoeren van nieuwe EU-IBAN’s. De Europese Commissie
concludeert echter voor al deze opties de kosten de te verwachten baten
ruimschoots overtreffen.18 In het verslag concludeert de Europese
Commissie verder dat andere aanvullende maatregelen om overstappen
te vergemakkelijken ook niet te rechtvaardigen zijn, omdat ook hier de
kosten niet opwegen tegen de baten. Ik blijf het belangrijk vinden dat
consumenten makkelijker kunnen overstappen en blijf mij daarom
inzetten voor de invoering van nummerportabiliteit op EU-niveau.
Op nationaal niveau zijn er de afgelopen jaren verschillende stappen gezet
door de Betaalvereniging Nederland en de banken om de Overstapservice19 te verbeteren en onder de aandacht te brengen. Zo zijn er
functionaliteiten toegevoegd waardoor het voor overstappers niet tot
nauwelijks meer nodig is om zelf al hun betalers te informeren over het
nieuwe betaalrekeningnummer. De betaler wordt nu bij initiatie van de
betaling geïnformeerd over het nieuwe rekeningnummer van de
overstapper. Verder is de lay-out van de website veranderd en informatiemateriaal voor de MOB-achterban ontwikkeld. Ook het MOB zelf heeft zich
de afgelopen jaren sterk gemaakt voor het promoten en verder optimaliseren van de Nederlandse Overstapservice. De Betaalvereniging
Nederland en de banken zijn van plan om per eind 2023 een systeem van
continue evaluatie van de Overstapservice onder de gebruikers in te
voeren, onder meer om het effect van de verbeteringen van de Overstapservice te toetsen. Ook zal worden gekeken of, en zo ja hoe, de Overstapservice verder kan worden verbeterd. De Betaalvereniging Nederland
heeft aangegeven dat de eerste resultaten daarvan in het voorjaar van
2024 worden verwacht. Ik blijf hierover in gesprek met de banken.
Veiligheid en fraude
In 2022 zet de daling van de fraudeschade door phishing20, gestolen en
verloren betaalpassen en «Card-Not-Present» (CNP)-fraude bij online
creditcardbetalingen zich door. Zo is de schade in 2022 gedaald van
17

Overstappen kan door diverse factoren worden beïnvloed, bijvoorbeeld omdat de overstapdienst enkel van toepassing is op betaalrekening en niet op andere financiële producten
waaraan de betaalrekening is gekoppeld. Ook kan het zijn dat consumenten slechts in beperkte
mate op de hoogte zijn van de overstapdienst, dat er onvoldoende financiële geletterdheid is,
dat overstappen maar weinig besparingen oplevert, dat er de wens is om een eigen betaalrekeningnummer te behouden en dat er het risico is dat betalingen verkeerd gaan.
18
De eenmalige kosten voor deze opties zijn geraamd op 7 tot 22 miljard EUR en de terugkerende kosten op ongeveer 1 miljard EUR per jaar. De (terugkerende) baten (voornamelijk voor
consumenten en crediteuren/debiteuren) zouden 151 miljoen EUR tot 242 miljoen EUR per jaar
bedragen.
19
De Overstapservice helpt consumenten en ondernemers als zij hun betalingsverkeer willen
omzetten naar een nieuwe of bestaande betaalrekening bij een andere bank.
20
Phishing is een vorm van internetfraude waarbij persoonlijke gegevens zoals BSN of
wachtwoorden door middel van valse berichten worden achterhaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

6

14,9 miljoen euro naar 9,9 miljoen euro ten opzichte van 2021. Zeker de
fraudeschade in de bankomgeving21 door phishing is in 2022 fors
gedaald.
De laatste jaren vindt fraude echter steeds vaker plaats in de klantomgeving van de consument (bijvoorbeeld bankhelpdeskfraude). Ook in 2022
is de bijbehorende schade door bankhelpdeskfraude gestegen van
47,6 miljoen euro in 2021 naar 50,9 miljoen euro in 2022. Deze vorm van
fraude vormt een breed en groeiend maatschappelijk probleem. Banken
vergoeden daarom uit coulance de geleden schade bij bankhelpdeskfraude als er aantoonbaar en overtuigend misbruik is gemaakt van de
naam en/of het telefoonnummer van de bank. Zo werd in 2022 in 89% van
gevallen de geleden schade vergoed. Verder is in 2022 de integrale
aanpak online fraude opgezet, waarin alle betrokken private en publieke
partijen samen optrekken in de aanpak van online fraude.22 Onder de
regie van het Ministerie van Justitie en Veiligheid wordt de komende jaren
het Actieplan Integrale Aanpak Online Fraude23 uitgevoerd, waarmee de
vijf meest voorkomende fraudevormen worden aangepakt. In het najaar
van 2023 wordt ook de eerste voortgangsrapportage over de integrale
aanpak van online fraude naar uw Kamer gestuurd.
Europese ontwikkelingen in betalingsverkeer
Instant payments
Op 26 oktober 2022 heeft de Europese Commissie een wetsvoorstel
gepubliceerd om instant payments24 in euro’s beschikbaar te maken voor
alle burgers, ondernemingen en instellingen in de EU/EER. In het
Commissievoorstel was opgenomen dat betaaldienstverleners (Payment
Service Providers (PSP’s)) een opt-out moeten aanbieden aan gebruikers
van de IBAN-naam controle25 en dat PSP’s een vergoeding voor het
gebruik van deze service mogen vragen. Nederland heeft zich tijdens de
Raadswerkgroepen uitgesproken, conform de lijn in het BNC-fiche, dat de
IBAN-naam controle automatisch en zonder extra tarifering moet worden
aangeboden om het gebruik ervan te stimuleren en fraude te voorkomen.
Door deze inzet is in het Raadsakkoord opgenomen dat de
IBAN-naamcontrole automatisch en zonder extra tarifering aangeboden
moet worden aan consumenten en micro-ondernemingen. Ook stelt het
Raadsakkoord dat PSP’s niet verplicht worden om een opt-out aan te
bieden voor het gebruik van de service aan consumenten en microondernemingen. De volgende fase is de start van de trilogen met het
Europees Parlement en de Europese Commissie, die naar verwachting na
de zomer starten.

21

Bij fraude in het elektronisch betalingsverkeer wordt onderscheid gemaakt tussen fraude in de
bankomgeving en fraude in de klantomgeving. Bij fraude in de bankomgeving krijgt de
crimineel toegang tot de online bankieromgeving van het slachtoffer. Bij fraude in de
klantomgeving proberen criminelen het vertrouwen van mensen te winnen zodat laatstgenoemden onbewust of onder valse voorwendselen zélf opdracht geven tot het uitvoeren van
een betaling.
22
Kamerstuk 29 911 nr. 393.
23
Kamerstuk 29 911 nr. 393.
24
Als burgers en bedrijven geld overmaken dan staat dat binnen vijf seconden op de andere
rekening, ongeacht de dag of het tijdstip. Dit noemen we «instant payments».
25
Een dienst waarbij kan worden gecontroleerd of het ingevoerde rekeningnummer (het IBAN)
en de naam van de ontvanger (de begunstigde) van de betaling overeenkomt met de naam
zoals die bij de PSP bekend is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

7

PSD2
In juni 2022 heb ik de evaluatie van de nationale implementatie van de
herziene Richtlijn betaaldiensten (PSD2) aangeboden aan uw Kamer.26
Deze evaluatie richt zich op de doelmatigheid, doeltreffendheid en
praktijkeffecten van de implementatie van PSD2 in Nederland. De
evaluatie was overwegend positief. Wel noemt het evaluatieonderzoek
verschillende mogelijke verbeteringen voor PSD2. De Europese
Commissie heeft aangekondigd om voor de zomer met een herziening
van PSD2 te komen. Hiervoor heb ik eerder twee non-papers opgesteld
met voorstellen en mogelijke verbeteringen op basis van de evaluatie,
waarover ik uw Kamer heb geïnformeerd.27
Tot slot
De jaarrapportage van het MOB beslaat nog een aantal andere onderwerpen, zoals de acceptatie van internationale debitkaarten, ontwikkelingen rondom het European Payments Initiative en IBAN-discriminatie.
De jaarrapportage geeft een goed beeld van de huidige stand van zaken
van het betalingsverkeer in Nederland, ook in relatie tot de Europese
ontwikkelingen daarin. Als waarnemer bij het MOB blijf ik actief betrokken
bij de resultaten en de voortgang van het MOB.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

26
27

Kamerstukken II, 2021–2022, 34 813 nr. 28.
Kamerstuk 34 813, nr. 29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 863, nr. 140

8