Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 639

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 november 2021
Aanleiding
Conform de informatieafspraken die de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid met uw Kamer maakte over het Richtlijnvoorstel
«toereikende minimumlonen in de EU», informeer ik u met deze brief over
actuele ontwikkelingen op dit dossier. Een van de informatieafspraken is
dat de Tweede Kamer tijdig geïnformeerd wordt zodat uw Kamer in de
gelegenheid wordt gesteld nog te reageren op besluitvorming die voorligt
in de Raad en onderliggende overlegfora, en op de voorgenomen
opstelling van het kabinet daarbij.
De verwachting is dat het huidig Sloveens voorzitterschap van de Raad
van de Europese Unie tijdens de WSBVC-raad1 van 6 december een
Raadspositie wil laten vaststellen over dit voorstel van de Europese
Commissie (hierna: de Commissie). In deze brief ga ik in op de Nederlandse inzet als deze raadpositie ter bespreking voorligt in de Raad en
onderliggende fora. Een eerste stemming over de Raadspositie zal naar
verwachting plaatsvinden op 24 november 2021 in Coreper2.
Het voorzitterschap vraagt in Coreper steun voor het doorgeleiden van de
teksten naar de WSBVC-raad, met het oog op het vaststellen van een
Algemene Oriëntatie. Dat is een politiek akkoord dat de voorlopige
Raadspositie vaststelt voor de onderhandelingen met het Europees
Parlement (hierna: het EP). De Raad stemt over dit Richtlijnvoorstel
middels gekwalificeerde meerderheid. Bij instemming door de Raad zou
het Frans voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie, dat in de
eerste helft van 2022 plaatsvindt, kunnen starten met de onderhande1

2

kst-21501-31-639
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

De Raad van Ministers van Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken.
Comité van Permanente Vertegenwoordigers, een onderliggend ambtelijk orgaan bestaande uit
de hoogste vertegenwoordigers van de 27 lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-31, nr. 639

1

lingen tussen de Raad en het EP, waarbij de Commissie een bemiddelende
rol vervult.
Met deze brief licht ik toe waarom het kabinet, alles afwegende,
instemmen met de Raadspositie verstandig acht en daarmee ook
voornemens is dit in Coreper op 24 november te doen. Als uw Kamer hier
een ander signaal op wil geven, geef ik u graag in overweging hier op
korte termijn schriftelijk dan wel mondeling met mij van gedachten over
te wisselen. De uitkomst van de onderhandelingen is in lijn met de
Nederlandse inzet zoals deze is verwoord in het BNC-fiche3. En met de
Nederlandse instemming behoudt ons land een invloedrijke positie tijdens
het vervolg van de onderhandelingen. Ten slotte blik ik vooruit op hoe het
vervolg van de onderhandelingen eruit zou kunnen zien en beschrijf ik het
krachtenveld.
Oordeel oorspronkelijk Commissievoorstel
Het bijgevoegde BNC-fiche bevat een beschrijving en beoordeling van het
Commissievoorstel. Kort samengevat behelst deze dat het kabinet met
name een toegevoegde waarde ziet van gezamenlijke actie op sociaal en
werkgelegenheidsterrein op EU-niveau als een initiatief bijdraagt aan
opwaartse sociaaleconomische convergentie en een gelijk speelveld. De
Commissie stelt dat het Richtlijnvoorstel «toereikende minimumlonen in
de EU» daar een bijdrage aan kan leveren. Het kabinet deelt deze
opvatting. Binnen de interne markt moet gestreefd worden naar eerlijke
concurrentie. Het is van belang dat er niet wordt geconcurreerd op
arbeidsvoorwaarden, voor zover verschillen in arbeidsvoorwaarden niet
worden gerechtvaardigd door verschillen in productiviteit en/of structurele werkloosheid. Het kabinet staat daarnaast positief tegenover
elementen uit het Commissievoorstel die zich richten op de noodzaak
minimumlonen periodiek bij te stellen, zodat ze goed aansluiten bij de
economische situatie van de lidstaten. Ook steunt het kabinet het belang
van handhaving.
Het waarborgen van de bevoegdheidsverdeling tussen de EU en de
lidstaten is een belangrijk aandachtspunt voor het kabinet. Ook heeft het
kabinet een voorkeur uitgesproken voor een Raadsaanbeveling als
instrument, in plaats van een Richtlijn. Daarnaast is de Nederlandse inzet
geënt op het creëren van meer manoeuvreerruimte en minder gedetailleerde voorschriften, zodat het voorstel goed is in te passen in de huidige,
goed werkende, Nederlandse systematiek. Dit geldt in het bijzonder voor
de criteria ter bijstelling van een minimumloon, voor de indicatoren over
toereikendheid daarvan en voor de keuze welke afwijkingen en inhoudingen op het minimumloon een lidstaat gewenst acht. Daarnaast zet
Nederland zich in op het voorkomen van overlap in administratieve lasten
bij de aanlevering van statistieken. Onderstaand licht ik deze onderwerpen
nader toe in relatie tot het bereikte onderhandelingsresultaat4.
Toelichting op de bereikte resultaten
De rechtsgrondslag
Zoals toegelicht in het BNC-fiche, onderschrijft het kabinet de gekozen
rechtsbasis. Alleen de lidstaten zijn bevoegd om de hoogte van het
minimumloon vast te stellen. Het kabinet ziet zich gesteund door de
3
4

Kamerstuk 22 112, nr. 2978.
Vanuit het belang van vertrouwelijkheid van de onderhandeling is het niet mogelijk om in detail
op alle aanpassingen in te gaan. Deze zijn immers niet openbaar. Desgewenst kunnen Tweede
Kamerleden de tekst inzien die het Sloveens voorzitterschap naar verwachting zal agenderen in
Coreper. Deze tekst komt voor de bespreking in Coreper beschikbaar op het Delegates portal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-31, nr. 639

2

opinie van de Juridische Dienst van de Raad (hierna: de JDR) in haar
opvatting dat de hoogte van het minimumloon een nationale competentie
is5. Dit blijkt nu duidelijk uit de voorliggende compromistekst.
Instrumentkeuze
De Commissie heeft haar voorstel in de vorm van een Richtlijn gepresenteerd. Conform de afspraak met uw Kamer, heeft het kabinet zich ingezet
om het voorstel om te zetten naar een Raadsaanbeveling. Nederland heeft
dit meermaals ingebracht in de onderhandelingen. Ook heeft de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, tezamen met acht Ministers van
andere lidstaten, een brief naar het Duits en Portugees voorzitterschap
gestuurd om deze wens en voorkeur kenbaar te maken6. Ondanks de
steun van een deel van de lidstaten voor een Raadsaanbeveling, was hier
echter geen meerderheid voor. De Nederlandse inzet heeft zich sindsdien
vooral gericht op het uitoefenen van invloed op de inhoud van de
artikelen, conform de kabinetsinzet zoals vastgesteld in het BNC-fiche. In
eerdere debatten met uw Kamer is hierover gewisseld dat het in het
Nederlands belang is om actief invloed uit te oefenen op de inhoud van
het voorstel.
Sociaaleconomische criteria ter promotie van de toereikendheid
De Commissie schreef voor dat vier sociaaleconomische elementen
meegewogen dienen te worden bij de vaststelling en aanpassing van het
minimumloon. Het ging om de elementen koopkracht, loondistributie,
loongroei en productiviteit. Het kabinet heeft zich ingezet om deze
elementen niet bindend, maar richtinggevend te maken. Het onderhandelingsresultaat creëert meer manoeuvreerruimte zodat de lidstaten kunnen
bepalen hoe deze vier elementen bij kunnen dragen aan de toereikendheid van minimumlonen.
Het gebruik van indicatieve referentiewaarden
Het voorstel van de Commissie stelde voor de toereikendheid van het
minimumloon te beoordelen in relatie tot het algemene niveau van bruto
lonen. In de discussies over minimumlonen wordt vaak gekeken naar het
bruto loon in verhouding tot het mediane of gemiddelde bruto inkomen.
Om de toereikendheid van minimumlonen te beoordelen dient naar de
mening van het kabinet echter niet enkel naar deze indicator gekeken te
worden, aangezien deze geen volledig beeld geeft van de toereikendheid.
Nederland heeft zich ervoor ingezet dat lidstaten voldoende ruimte
houden om indicatoren te kiezen die een beter beeld geven over de
toereikendheid van minimumlonen. Het voorliggende onderhandelingsresultaat geeft deze ruimte.
Afwijkingen en inhoudingen
De Commissie stelde voor om afwijkingen (zoals het minimumjeugdloon)
en inhoudingen (bijvoorbeeld als de werkgever de zorgverzekeringspremie betaalt) toe te staan mits deze goed onderbouwd en proportioneel
zijn. Het kabinet deelde weliswaar de opvatting van de Commissie dat
afwijkingen en inhoudingen op het minimumloon o.a. gerechtvaardigd en
proportioneel moeten zijn, maar het kabinet is van mening dat alleen de
lidstaten bevoegd zijn om te besluiten welke afwijkingen en inhoudingen
zij gewenst achten. Het kabinet voelt zich door de JDR op dit punt
gesteund. Het onderhandelingsresultaat stelt ten aanzien van afwijkingen
5
6

Kamerstuk 21 501-31, nr. 610.
Kamerstuk 21 501-31, nr. 596.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-31, nr. 639

3

en inhoudingen eisen van rechtsbeginselen die reeds in Nederland van
toepassing zijn.
Administratieve lasten
Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie schreef vereisten voor
rondom de monitoring en vergaring van data. Nederland heeft zich ervoor
ingezet om de administratieve lasten die hieruit zouden volgen te
verlagen. Deze vereisten over de monitoring en vergaring van data zijn in
de huidige compromistekst significant teruggebracht.
Conclusie van de onderhandelingen binnen de Raad
Alles overziend ben ik van mening dat de Nederlandse inzet effectief is
geweest. De verwachte Raadspositie is een op de inhoud gebalanceerd
compromis, dat nu maximaal aansluit bij de Nederlandse systematiek.
Ik ben daarom voornemens om in te stemmen met het doorgeleiden van
de compromisteksten van het Sloveens voorzitterschap naar de
WSBVC-raad van 6 december. Ik verwacht dat het Sloveens voorzitterschap een Raadspositie presenteert die de resultaten van de Raadsonderhandelingen goed weergeeft. Als dat het geval is, ben ik vervolgens
voornemens ook in de Raad namens Nederland in te stemmen met de
algemene oriëntatie. Naar mijn overtuiging kan Nederland op deze wijze
ook in het vervolg van de onderhandelingen de Nederlandse belangen
optimaal behartigen.
Mocht in de komende weken blijken dat nieuwe elementen in de teksten
worden geïntroduceerd die niet goed aansluiten bij de Nederlandse inzet
zoals die met uw Kamer is afgesproken, dan zal ik mijn positie herzien en
pleiten voor het verder onderhandelen onder Frans voorzitterschap. In dat
geval zal ik uw Kamer daarover informeren. Zodra de positie van de Raad
formeel vastgelegd en openbaar is, zal ik uw Kamer een meer gedetailleerde appreciatie sturen.
Het krachtenveld binnen de WSBVC-Raad
Het krachtenveld binnen de Raad is zeer complex gebleken. Een groot
deel van de lidstaten, waaronder Nederland, heeft bij aanvang duidelijk
gemaakt dat het voorstel meer manoeuvreerruimte aan de lidstaten moet
overlaten. Andere lidstaten wilden juist een ambitieuze tekst. Zij zouden
graag zien dat het voorstel hogere eisen stelt, zoals een verbod op
afwijkingen en inhoudingen op het minimumloon; of het opleggen van
een uniforme indicator ter beoordeling van de toereikendheid van het
minimumloon. Het ligt niet in de verwachting dat deze ambitieuze
lidstaten een breed gedragen Raadspositie zullen blokkeren. Aan de
andere kant zijn er ook enkele lidstaten die mogelijk een tegenstem
uitbrengen. Dit zijn met name lidstaten waar het Richtlijnvoorstel niet
goed aansluit bij de nationale praktijk.
Vervolgproces
Als een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten, zoals verwacht,
met de Raadspositie instemt en het EP een akkoord bereikt op haar positie
dan kunnen naar verwachting onder Frans voorzitterschap de trilogen
starten. De EP-commissie werkgelegenheidszaken (EMPL) heeft op
11 november over een compromisrapport gestemd.
De verschillen tussen de posities van de Raad en het EP lijken fors. Het
verdere verloop van de onderhandelingen in de triloogfase is van groot
belang voor Nederland. Nederland kan afhankelijk van de uitkomst van de
onderhandelingen in de triloogfase opnieuw haar positie bepalen. Ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-31, nr. 639

4

gedurende de triloog zal ik vanzelfsprekend uw Kamer blijven informeren
over de vorderingen in de onderhandelingen. Ik zal die op de voet volgen
en mij blijven inzetten voor een zo goed mogelijk resultaat voor
Nederland.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
A.D. Wiersma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-31, nr. 639

5