Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2398
Vragen van het lid Voortman (GroenLinks) aan de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat 220 duizend
Nederlanders zich zwaar belast voelen door mantelzorg (ingezonden 26 april
2013).
Antwoord van staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 29 mei 2013).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat 220 duizend Nederlanders zich zwaar
belast voelen door mantelzorg?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat mantelzorgers een belangrijke functie vervullen door
intensief en langdurig voor hun zieke familieleden of vrienden te zorgen?
Antwoord 2
Ja, ik vind dat mantelzorgers een zeer belangrijke functie vervullen. En ik
waardeer hun inzet zeer.
Vraag 3
Kunt u aangeven wat de belangrijkste oorzaken voor overbelasting zijn, daar
14 procent van alle mantelzorgers zich tamelijk belast tot zwaar belast voelt?
Antwoord 3
Uit de Gezondheidsmonitor blijkt dat mantelzorgers die zich zwaar belast
voelen gemiddeld meer uren zorg geven dan mantelzorgers die zich niet
zwaar belast voelen. Mantelzorgers die zich zwaar belast voelen geven
gemiddeld 23 uur mantelzorg per week ten opzichte van gemiddeld 9 uur per
week die mantelzorgers die zich niet zwaar belast voelen geven. Dit beeld

1

ah-tk-20122013-2398
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/gezondheid-welzijn/publicaties/artikelen/archief/2013/
2013-027-pb.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

wordt bevestigd door ander onderzoek, waaruit blijkt dat het aantal uur en de
duur dat iemand zorgt voor een naaste voorspellers zijn van overbelasting 2.
Daarnaast is er samenhang tussen de zwaarte van mantelzorg en het ervaren
van overbelasting. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om mantelzorgers van
mensen met een verstandelijke beperking of van mensen met een psychiatrische problematiek3 of om mantelzorgers met een partner die dementie heeft4.
Vraag 4
Deelt u de mening dat mantelzorgers recht hebben op voldoende en goede
ondersteuning?
Antwoord 4
Goede ondersteuning van mantelzorgers is erg belangrijk, zodat overbelasting kan worden voorkomen.
Vraag 5 en 6
Kunt u aangeven wat de gevolgen van de bezuinigingen op het persoonsgebonden budget en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) zijn
voor de mogelijkheden van mantelzorgers om gebruik te maken van
respijtzorg en het mantelzorgcompliment?
Kunt u aangeven wat de gevolgen van de bezuinigingen op het persoonsgebonden budget, de AWBZ en de thuiszorg zullen zijn op de verwachte
belasting van mantelzorgers?
Antwoorden 5 en 6
Vanaf 2012 is het beleid ingezet om de uitgavengroei in de pgb-regeling in de
AWBZ te beperken. Personen die als gevolg hiervan niet meer voor een pgb
kunnen kiezen, behouden de mogelijkheid om hun AWBZ-indicatie in de vorm
van zorg in natura te verzilveren. Daardoor hoeft dit ingezette beleid niet tot
een extra beroep op mantelzorg te leiden.
Per 1 januari 2015 krijgen gemeenten in het kader van de hervorming van de
langduriger zorg een brede verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van
burgers die beperkt kunnen participeren. Wat ik beoog met de hervorming in
de langdurige zorg is een kwaliteitsverbetering, een nieuw perspectief op de
ondersteuning. Daarbij gaat het om uitgaan van wat mensen nog wel kunnen,
waarbij kwaliteit van leven voorop staat. Vervolgens goed kijken naar wat het
eigen sociale netwerk kan betekenen en, indien nodig, het organiseren van de
hulp dichtbij. Ik ga dus uit van wat mensen informeel kunnen organiseren. De
professionele ondersteuning sluit daar vervolgens aanvullend op aan.
Daarnaast betekent de hervorming van de langdurige zorg ook dat de
uitgavengroei wordt beperkt. De bijbehorende budgetten worden met een
korting overgeheveld naar gemeenten.
Gemeenten zijn er zeer bij gebaat de ondersteuning van mantelzorgers goed
te organiseren, zodat mantelzorgers het goed vol kunnen houden. In het
gesprek met de cliënt zal de gemeente ook de belastbaarheid, de behoeften
en mogelijkheden van de mantelzorger en het sociale netwerk betrekken.
Het mantelzorgcompliment is echt bedoeld als waardering. Vanwege de
hervorming van de langdurige zorg neemt het aantal rechthebbenden per
1 januari 2015 fors af. Omdat ik de waardering van mantelzorgers belangrijk
vind, kom ik met een alternatief hiervoor.
Vraag 7
Welke maatregelen wilt en kunt u nemen om de druk op mantelzorgers te
verlagen en overbelasting te voorkomen?

2

Boer, A. de, M. Broese van Groenou, J. Timmermans (red.) (2009). Mantelzorg. Een overzicht
van de steun van en aan mantelzorgers. Den Jaag: SCP.
3
Wittenberg Y., M.H. Kwekkeboom en A.H. de Boer (2012). Bijzondere mantelzorg; ervaringen
van mantelzorgers van mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek. Den Haag: SCP.
4
Peeters J., A. de Boer, J. Meerveld, M. de Klerk (2012). Problemen van mantelzorgers bij
dementie stapelen zich op. In: TVZ, tijdschrift voor Verpleegkundigen nr. 3, blz 63–67.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Door in te zetten bij gemeenten op eerdere ondersteuning van mantelzorgers.
Het gesprek biedt hier goede mogelijkheden voor. Door niet alleen te kijken
naar wat iemand samen met de eventuele mantelzorger zelf kan, maar ook
goed te kijken wat het sociale netwerk kan doen eventueel aangevuld met
ondersteuning van de gemeente, kan overbelasting worden voorkomen.
Bijvoorbeeld door het bieden van respijtzorg, zodat mantelzorgers even op
adem kunnen komen. In de transitie van AWBZ naar Wmo wordt veel
aandacht besteed aan ondersteuning van gemeenten op het gebied van
informele zorg, bijvoorbeeld door het uitbrengen van handreikingen.
Ook het goed kunnen combineren van werk en mantelzorg is van belang. Ik
ben op het moment in overleg over een driejarig programma rond het
stimuleren van werkgevers voor een betere combinatie van werk en
mantelzorg.
Het nieuwe perspectief op de zorg zoals ik die in mijn brief over de hervorming van de langdurige zorg heb geschetst, vraagt ook wat van de professionals. Daarom zal aandacht worden besteed aan scholing, zodat het samenspel tussen formele en informele zorg kan verbeteren en professionals beter
en tijdig mantelzorgers ondersteunen. Het Expertisecentrum Mantelzorg
maakt dit jaar op mijn verzoek een actieplan rond scholing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3