Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

27 863

Betalingsverkeer

Nr. 95

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 september 2021
Met deze brief informeer ik u over de ontwikkelingen omtrent de digitale
euro, conform de motie van het lid Alkaya, ingediend bij het notaoverleg
(Kamerstuk 35 107, nr. 16) over de toekomst van het geldstelsel1, en het
verzoek van het lid Alkaya, ingediend tijdens de procedurevergadering
van de vaste Kamercommissie voor Financiën van 6 juli 2021.
Sinds mijn laatste brieven over de digitale euro is dit dossier in een
stroomversnelling gekomen.2 In de Eurogroep is een werkprogramma
overeengekomen om het politieke debat over de ontwikkeling van de
digitale euro te structureren.3 In deze brief geef ik een beschrijving van dit
werkprogramma. Daarnaast heeft de raad van bestuur van de ECB op
14 juli jongstleden besloten om de digitale euro tot een officieel project te
bestempelen en over te gaan naar een onderzoeksfase.4 Hier zal ik in het
begin van deze brief nader op ingaan.
Voortgang bij ECB
Met de oprichting van de High-Level-Task Force is bij de ECB in januari
2020 het onderzoek gestart naar de mogelijke ontwikkeling van een
digitale euro. Vanuit deze werkgroep zijn ook de eerste experimenten
onder de vlag van het Eurosysteem gestart. Deze werkgroep heeft in
oktober 2020 een rapport gepubliceerd over de kansen en risico’s van een
digitale euro. Daarnaast is begin 2021 een publieke consultatie gehouden
over dit onderwerp. De rapporten van de werkgroep en over de consultatie zijn van grote waarde in het vervolgtraject.5

1

Kamerstuk 35 107, nr. 6.
Kamerstuk 27 863, nr. 90.
3
summing-up-letter-eg-12-july-2021.pdf (europa.eu)
4
Eurosystem launches digital euro project (europa.eu)
5
Zie de ECB rapporten «Report on a digital euro» en «Report on the public consultation on a
digital euro»
2

kst-27863-95
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 863, nr. 95

1

De ECB heeft afgelopen zomer de (eerste) resultaten uit de experimenten
bekendgemaakt.6 Het doel van de experimenten was onder andere om de
technologische haalbaarheid van ontwerpkeuzes in kaart te brengen.
Daarbij is gekeken naar vier thema’s: privacy en anti-witwas en
-terrorismefinanciering, het offline gebruik van een digitale euro, limieten
op de hoeveelheid digitale euro in circulatie en het digitale euro
grootboek. De belangrijkste conclusie van deze experimenten is dat er
geen grote technologische restricties zijn. Dat er vanuit de technologie
geen belemmeringen lijken te zijn, biedt ruimte voor nadere politieke
beleidsdiscussies over de mogelijke vormgeving.
Op 14 juli jl. heeft de ECB besloten om een nieuwe fase in te gaan, de
zogenaamde onderzoeksfase. Dit betekent dat de ECB de komende 24
maanden verder zal gaan met het onderzoeken van een digitale euro. De
ECB zal openstaande vragen over het ontwerp en de distributie van een
digitale euro vanuit technisch perspectief adresseren. Hierbij zal gefocust
worden op mogelijke ontwerpen en use cases. Hiervoor zal de ECB
prototypes ontwikkelen en testen of deze voldoen aan de behoefte bij
focusgroepen. Daarbij wordt bijvoorbeeld ook gekeken hoe de privacy van
gebruikers kan worden gewaarborgd. Daarnaast zal de ECB nader ingaan
op hoe de mogelijk negatieve impact op de financiële stabiliteit en het
monetair beleid zoveel mogelijk kan worden gemitigeerd bij de verschillende ontwerpkeuzes. Verder wordt de verwachte impact van een digitale
euro op de markt geanalyseerd en het mogelijke bedrijfsmodel van
intermediairs binnen het digitale euro ecosysteem onderzocht. De ECB zal
via een aparte adviesgroep ook in gesprek gaan met diverse stakeholders
binnen het Europese betalingsverkeer. De Nederlandsche Bank en de
andere centrale banken zijn hier nauw bij betrokken. Aanvullend zullen
alle centrale banken ook zelf de communicatie ter hand nemen naar de
betrokken nationale stakeholders. DNB levert in ECB-verband een bijdrage
aan de ontwikkeling van de digitale euro, zowel in de afgelopen periode
bij de experimenten als in de aanstaande onderzoeksfase.
Ik ben blij met het besluit dat de ECB heeft genomen ten aanzien van het
overgaan naar de onderzoeksfase. Zoals ik vaker heb benadrukt ben ik
voorstander van het verder onderzoeken van de potentie van de digitale
euro omdat ik veel mogelijke voordelen zie aan het uitgeven van een
digitale munt door het Eurosysteem, naast de uitgifte van chartaal geld.
Wel is het zo dat de invoering van een digitale euro zou leiden tot een
fundamentele hervorming van het geld- en financiële stelsel, waarvan nog
niet alle effecten en risico’s duidelijk zijn. Gelukkig blijkt uit de eerste
onderzoeken ook dat er goede aanknopingspunten zijn om potentiële
risico’s te ondervangen in het ontwerp van de digitale euro. Om te komen
tot de juiste ontwerpkeuzes, is echter nog wel meer onderzoek nodig. Ik
verwacht dat de onderzoeksfase hier de relevante inzichten voor op zal
leveren.
Bij de ontwikkeling van de digitale euro zullen de ECB en de Europese
politieke instituties elk hun rol dienen te spelen. Een belangrijke
voorwaarde voor de introductie van een digitale euro is een passend
institutioneel kader. In de komende periode zullen de benodigde aanpassingen in het wetgevende kader van de EU in kaart worden gebracht door
de ECB en de Europese Commissie. Ik ondersteun het in kaart brengen
van welke wijzigingen in het wettelijk kader noodzakelijk zijn voor een
eventuele introductie van een digitale euro. Hiermee wordt ook duidelijk
welke formele rol de medewetgevers hebben bij een potentiële invoering
van de digitale euro.

6

Digital euro experimentation scope and key learnings (europa.eu)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 863, nr. 95

2

Sturing op ontwikkeling digitale euro door de Eurogroep
Mede dankzij de inzet van het kabinet is de digitale euro hoog op de
agenda van de Eurogroep gekomen. Met inachtneming van de institutionele rollen en mandaten van de verschillende (Europese) instellingen,
is de introductie van de digitale euro nadrukkelijk een politiek project. Dat
vergt politieke sturing op de doelen die we met een digitale euro willen
bereiken en de te maken ontwerpkeuzes. Daarom is afgesproken dat de
Eurogroep het komende jaar op kwartaalbasis de belangrijkste politieke
dimensies van de digitale euro zal bespreken, gevoed door technische
inbreng van de ECB en de Europese Commissie.7 Hieronder treft u het
werkprogramma aan dat daartoe is overeengekomen.
Tabel 1: werkprogramma digitale euro Eurogroep
1
2
3
4

Beleidsdoelstellingen en het gebruik van een digitale euro vanuit een mondiale
concurrentie invalshoek
Afruil tussen privacy en andere beleidsdoelstellingen bij het ontwerp van een
digitale euro
Mogelijke effecten van een digitale euro op het financiële stelsel en cashgebruik
Het bedrijfsmodel van publieke en private actoren in het digitale euro ecosysteem

De eerstvolgende bespreking in de Eurogroep over de digitale euro staat
gepland op 8 november 2021. Het voorstel is om vanuit een mondiaal
strategische blik te spreken over welke doelen voor een digitale euro het
meest belangrijk zijn. De digitale euro kan bijvoorbeeld een rol spelen bij
het versterken van de internationale rol van de euro en innovatie
stimuleren op de Europese betaalmarkt. Ook zou de Eurozone met een
digitale euro als publiek alternatief mogelijk beter tegenwicht kunnen
bieden aan private en buitenlandse publieke initiatieven (zoals stablecoins
of buitenlands digitaal centralebankgeld) die de markt voor digitale
betalingen betreden.
In daaropvolgende bespreking in de Eurogroep8 zullen, volgens de
huidige planning, ontwerpvraagstukken rond privacy worden besproken.
Uit onderzoek van de ECB en ook eigen consumentenonderzoek van DNB
blijkt dat burgers privacy een belangrijk aspect vinden in de digitale
omgeving.9 Alle data die worden verzameld dienen onderworpen te zijn
aan strikte beschermingsmaatregelen. In de Eurogroep zal gesproken
worden over de balans tussen privacy enerzijds, en doelen als het
tegengaan van belastingontwijking, witwassen en terrorismefinanciering
anderzijds.
In de derde Eurogroep wordt de mogelijke impact van een digitale euro
op het financiële stelsel besproken. Het introduceren van een digitale euro
zou namelijk leiden tot een structurele hervorming van het financiële
stelsel. Hierbij hangt de impact op financiële stabiliteit mede af van de
aantrekkelijkheid en gebruiksvriendelijkheid van een digitale euro ten
opzichte van giraal geld. In deze Eurogroep wordt er een discussie
gevoerd over welke beheersmaatregelen wenselijk zijn om de mogelijk
negatieve implicaties op het financiële stelsel adresseren.
In de vierde Eurogroep wordt de mogelijke inrichting van het digitale
euro-ecosysteem besproken. Hierbij rijst onder andere de vraag of
gebruikers direct via centrale banken gebruik kunnen maken van digitale
euro’s of dat daar intermediairs tussen moeten komen. De rol van banken,
7

Deze besprekingen staan los van de discussies die onderdeel zijn van de Digital Finance
Strategy in de Ecofin.
8
De exacte data van de vergaderingen in 2022 moeten nog vastgesteld worden
9
Zie working paper «What triggers consumer adoption of CBDC?»»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 863, nr. 95

3

niet-bancaire instellingen en overheden wat betreft de uitgifte, distributie,
gebruik en toezicht worden hier besproken evenals de implicaties op de
betaalinfrastructuur.
Betrokkenheid Kamer
Vanzelfsprekend zal ik uw Kamer zorgvuldig en tijdig betrekken bij de
verdere ontwikkeling van de digitale euro. Voorafgaand aan elke
bespreking in de Eurogroep wordt uw Kamer door middel van een
Geannoteerde Agenda geïnformeerd over de agenda van de Eurogroep,
waarbij ik ook zal ingaan op de Nederlandse inzet. Daarnaast vraagt uw
Kamer voor elke Eurogroep doorgaans een commissiedebat of schriftelijk
overleg aan, en ontvangt uw Kamer na elke Eurogroep een uitgebreid
verslag.
De mogelijke invoering van de digitale euro is een project dat meerdere
jaren in beslag zal nemen. Desalniettemin heb ik er, gezien alle goede
ontwikkelingen de afgelopen tijd, vertrouwen in dat we de aankomende
tijd belangrijke stappen gaan zetten op dit dossier.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 863, nr. 95

4