Comité van Ministers 7 december 2020

Bijlage 4c
Internationalisering van het Nederlands: Impactverhoging
Deze notitie bevat twee elementen:
-Optimalisering van het bestaande instrumentarium voor de internationalisering van het Nederlands en
verhoging van de impact door verduurzaming van de aanpak.
-Contouren voor geografische prioriteiten bij de ondersteuning van de internationale neerlandistiek.

1. Het CM92 heeft verzocht om een stappenplan voor het verhogen van de impact van de
internationalisering van het Nederlands
Acties van de Taalunie voor de periode 2020-2021:
1. Betrekken van alle stakeholders binnen en buiten het taalgebied, met name overheden en van
overheidswege gefinancierde organisaties, maar ook diaspora en alumni, waarbij synergie met de
doelstellingen beoogd wordt in combinatie met een afstemming van taken en rollen.
2. Structurele wisselwerking tussen de internationalisering van het Nederlands binnen en buiten het
taalgebied (zie CM93 bijlage 4b).
3. Optimalisering instrumentarium en uitbreiding van digitale vormen van ondersteuning.
4. Proefproject met analyse van de groeiende sector van niet-universitaire talencursussen
(volwasseneneducatie en bedrijfstrainingen).

2. Dimensies van impact van het instrumentarium
Het Taalunie instrumentarium voor de internationalisering van het Nederlands houdt de vinger aan de pols op
basis van jaarlijkse bevragingen en veldanalyses van grotere gebieden (Italië, Polen, Duitsland) en is gericht
op impact op de volgende dimensies:
•

•

•

duurzaam effect op beleid en veld:
binnen- en buitenlandse overheden en onderwijsinstellingen (alle onderwijsniveaus)
o duurzame impact op kwaliteit onderwijs en onderzoek
o duurzame inbedding van NVT in studie-/onderwijsprogramma’s
o duurzame positie van afdelingen aan eigen faculteiten/instellingen
o duurzame verankering van deskundigheid ter plekke (binnen en buiten het taalgebied)
o TU als deskundige en betrouwbare partner en zichtbare overheidsorganisatie
efficiënte inzet van middelen
o online, herbruikbaar instrumentarium
o optimaal bereik (bv. MijnNederlands), digitaal onderwijs
o multi-inzetbare materialen en activiteiten
meerwaarde voor Vlaanderen en Nederland:
cultureel, economisch, diplomatiek, academisch, methodisch-didactisch

In het beleid is een belangrijk uitgangspunt dat het instrumentarium de lesgevers en leerlingen/studenten
zoveel mogelijk rechtstreeks ondersteunt zonder tussenkomst van andere partijen.

1

Comité van Ministers 7 december 2020
3. Doelen van het beleid internationalisering van het Nederlands
De dimensies van impact kunnen vertaald worden in de doelstellingen geformuleerd in de notitie voor CM92.
1. Ondersteuning leerders (leerlingen en studenten)
door middel van een aantrekkelijk, kwaliteitsvol en adequaat onderwijsaanbod met toekomstperspectief
(vervolgopleidingen, arbeidsmarkt), vakinhoudelijke/socio-culturele contacten/uitwisselingen met het
taalgebied, internationaal erkende en gevalideerde toetsing/evaluatie en certificering;
2. Professionalisering lesgevers en onderzoekers
toegespitst op taalvaardigheidsverwerving (ook de eigen taalcompetentie), taalverwervingsdidactiek,
onderwijsinnovatie, toetsing en evaluatie, maar ook op specifieke beroepsvelden en -inhouden, zoals
vertalen, innoverend onderzoek met aandacht voor de ondersteuning van jonge onderzoekers;
3. Uitbouw netwerken
met aandacht voor uitwisseling en samenwerking door middel van de organisatie van docentenplatforms,
regionale en thematische lesgeversbijeenkomsten, projectfinanciering, regionale en bovenlokale
initiatieven voor de buurtaalregio’s (verbinden binnen en buiten het taalgebied);
4. Versterking professionaliteit en duurzaamheid van afdelingen/secties
door middel van beleidsonderzoek, het aanbod van expert speakers van het NL,
basis/start/noodfinanciering onderbouwd met een efficiënte administratieve ondersteuning.

4. Verhoging van de impact
Na een grondige analyse van het instrumentarium vanuit de drie dimensies (zie 2 boven) en vier doelen (zie 3
boven), kunnen we besluiten dat de gebruikte instrumenten over het algemeen ondanks de relatief
bescheiden middelen effectief zijn (een investering van 0,045 EUR per inwoner van Nederland en Vlaanderen
voor de internationale neerlandistiek in vgl. met 5,5 EUR investering vanuit Duitsland en 2,8 EUR vanuit
Portugal) (zie bijlage voor een overzicht van de analyse per instrument). Met name in de buurtaalregio’s is de
impact van de bescheiden middelen groot.
Uiteraard zijn er verbeteringen mogelijk en meer kansen te verzilveren (in de bijlage zijn deze domeinen
overlijnd). Impactwinst kan worden behaald door onder meer verdere verduurzaming van het
instrumentarium voor inhoudelijke en bedrijfskundige professionalisering van afdelingen en docenten, gerichte
ondersteuning van het cultuurbeleid en uitwerking van de vertaalopleidingen, proactieve stimulering van
afdelingen in landen waar dat meerwaarde heeft voor het taalgebied, versterking van netwerken, en scherper
afstemming van de rollen die verschillende partners (zoals, bijvoorbeeld, IVN) spelen.

5. Ondersteuning van het veld
Om een impactverhoging van de uitkomsten te realiseren, kiezen we voor een nieuwe duurzame
omgeving, waarvoor het veld nu meer dan ooit klaar is. Hierin wordt bijzondere aandacht besteed aan de
instrumenten die volgens de impactanalyse extra zorg vragen (zie bijlage).
De evaluatie- en impactoefening (ter voorbereiding van CM92 en CM93) en de harde realiteit van corona
hebben geleid tot de ontwikkeling van een duurzaam model voor de internationalisering van het
Nederlands. Dit model wordt vertaald in het online taalportaal MijnNederlands met de volgende vijf
platforms die doelgroepgericht zijn:
1. een administratief luik (contact hub), waar docentschappen/lokale overheden gegevens, data,
formulieren, oproepen en een directe communicatielijn naar het Algemeen Secretariaat vinden. Hier
wordt ook een historisch archief opgebouwd per afdeling/school (waar subsidiebedragen,
gastdocentschappen, studentenassistenten, aantal studentenbeurzen, contracten, enz. geconsulteerd
kunnen worden);

2

Comité van Ministers 7 december 2020
2. een professionaliseringsplatform voor onderzoek- en onderwijsdoeleinden waar lesgevers
(docenten, leerkrachten, trainers, onderzoekers) toegang hebben tot kennisclips, ondersteuning voor
hun eigen taalbeheersing, management van hun academische loopbaan, maar ook management van
hun afdeling op het vlak van financiën, projectaanvragen, enz. De uitbouw van dit platform kan op
termijn vraaggestuurd worden;
3. een leermiddelenplatform dat gedragen wordt door de onderwijzende gemeenschap in buur- en
buitenlanden (met in de toekomst mogelijke verbindingen naar de lerarenopleidingen en studentassistentschappen). Dit leerplatform is een opwaardering van het bestaande MijnNVT, maar geeft ook
ruimte voor een link naar didactische hulpmiddelen van partners zoals INT;
4. een leerderplatform met informatie voor leerders in basis, voortgezet, hoger en volwassenonderwijs:
een alumninetwerk, informatie van de diaspora voor studenten, advertenties voor assistentschappen,
enz.
5. een platform waar netwerking centraal staat en waar regionale en/of thematische bijeenkomsten ook
een thuisplek hebben, maar waar ook contacten gelegd worden met de vertegenwoordiging in het
buitenland.
Elk (sub)platform heeft een direct aanspreekpunt binnen het Algemeen Secretariaat en wordt aangestuurd
afhankelijk van de noden en wensen van de gebruikersgroep.
Voor de realisatie van dit platform loopt er sinds het begin van de zomer 2020 een studie naar de
technologische integratie van de brede waaier aan bestaande hulpmiddelen waarover het Algemeen
Secretariaat beschikt. De bevindingen uit het rapport (ABZG 2020) worden in de loop van het najaar
omgezet naar een digitale architectuur door een speciaal voor dit project aangeworven
onderwijstechnoloog in samenwerking met de beleidsmedewerkers uit het aandachtsgebied.
Voor het einde van het jaar worden de partners in het buitenland in het kader van 40jTaalunie op de hoogte
gebracht van de mogelijkheden die dit nieuwe portaal zal bieden. Het portaal wordt gradueel beschikbaar
gesteld aan de gebruikers. Er worden korte opleidingstrajecten voorzien.

3

Comité van Ministers 7 december 2020
6. Inzet financiële middelen voor het taalportaal MijnNederlands
Voor deze grote vernieuwingsoefening gaan inhoud, administratie, technologie en communicatie hand in
hand. Ze wordt financieel, structureel en personeel mogelijk gemaakt door pro-actief financieel beheer en
de mogelijkheden en financiële verschuivingen als gevolg van corona. Hierdoor zijn de investeringen voor
MijnNederlands verspreid over verschillende posten in de begroting 2021. Aangezien Internationalisering
een accent van de algemeen secretaris in het meerjarenbeleidsplan is, worden er ook middelen uit de
daartoe bestemde reserves gebruikt.
Nieuw 2021
Impact

Budget
Portaal MijnNederlands

Administratief platform
Professionaliseringsplatform

Het bijeenbrengen van alle gegevens in één consulteerbaar
en doorzoekbaar portaal en vijf platforms
zal een efficiëntiewinst en transparantie opleveren.
Zo zullen middelen nog sterker dan tevoren behoeftegestuurd
en daarmee efficiënt en transparant ingezet kunnen worden
en zal er sneller (pro-actief) opgetreden kunnen worden bij
lokale problemen en uitdagingen.
120.000 EUR
30.000 EUR
10.000 EUR
20.000 EUR
10.000 EUR
20.000 EUR
10.000 EUR
10.000 EUR
6.000 EUR
30.000 EUR
30.000 EUR
5.000 EUR

Leermiddelenplatform

50.000 EUR
50.000 EUR
10.000 EUR

Onderwijstechnoloog, ICT, grafisch
design, server, beveiliging
Communicatietraject binnen/IN
Opleidingstrajecten IN
Aanmaak en onderhoud databank
Vormgeving formulieren
Universiteit van Nederland &
Vlaanderen
Kennisclips docentencursussen
Managementcursus voor academische
contexten
Nacholing docenten (deelname cursus)
Buddysysteem docentencursussen
binnen/IN
Wetenschappelijk colloquim wereldwijd
(50 deelnemers 3 dagen)
Co-financiering wetenschappelijke
conferenties
MijnNVT migreren, controleren en
uitbreiden
Integratie bestaande websites: ERK,
leerdoelen …
Links naar websites partners

Leerderplatform

10.000 EUR
15.000 EUR
10.000 EUR

Kennisclips studentencursussen
Link naar activiteiten Diaspora-netwerk
Uitbreiding netwerk studentenassistenten binnen/IN

Netwerken

10.000 EUR

Integratie contacten ambassades en
culturele vertegenwoordigers

4

Comité van Ministers 7 december 2020

Bijlage: Impact instrumentarium voor internationalisering van het Nederlands
Instrumenten Nederlands wereldwijd geëvalueerd op impact
NOOT: de bedragen zijn exclusief de vaak substantiële cofinanciering door –meestal lokale– partners
Instrumenten
Impact
1. Ondersteuning studenten / leerlingen
Motiverende activiteiten
doel: vergroten motivatie leerlingen voor onderwijs
leerders buurtaalregio’s
Nederlands en interesse voor de Nederlandstalige
cultuur
duurzame impact: hoog
efficiëntie: hoog
prioriteit: hoog
Meerwaarde NL/VL: hoog
verbeterpunt: duurzaamheid en efficiëntie >
standaardiseren, breder beschikbaar maken door
draaiboeken en opvolging
Zomercursus in het
doel: motiveren gevorderde studenten (beroep,
taalgebied
vervolgopleiding contacten in VL en NL)
(Gent – 120 studenten)
duurzame impact: hoog (impressie, evalueren!)
efficiëntie: medium
prioriteit: hoog
meerwaarde VLNL: hoog
verbeterpunt: duurzaamheid instrument & efficiëntie >
digitaal en herbruikbaar aanbod, impact evalueren
Zomercursussen in de
doel: motiveren beginnende studenten (taalvaardigheid,
verschillende regio’s
contacten)
(zes voor 240 studenten)
duurzame impact: evaluatie
efficiëntie: medium
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: duurzaamheid instrument & efficiëntie >
digitaal en herbruikbaar aanbod, impact evalueren,
onderlinge uitwisseling
Toetsing en certificering:
doel: wereldwijde certificering, toegang tot
vervolgonderwijs en arbeidsmarkt
- Certificaat Nederlands als
duurzame impact: hoog
vreemde taal
efficiëntie: hoog
(2 000 examens op vijf
prioriteit: hoog – (verdrag)
niveaus /jaar)
opbrengst v VL+NL: medium (NOB scholen)
verbeterpunt: efficientie, doelgroep, erkenning >
evalueren, bekendheid
Toetsing en certificering
doel: prof. lesgevers in toetsen, motiveren leerders
ERK – Toolkit (Europees
duurzame impact: hoog
Referentiekader)
efficiëntie: zeer hoog
(1 200 examens in eerste
prioriteit: hoog
jaar)
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: aandachtspunt is betrouwbaarheid van de
test
2. Professionalisering lesgevers en onderzoekers
Professionaliseringsdoel: kwaliteitsvol buurtaalonderwijs
programma’s
duurzame impact: hoog (mede door samenwerking met
buurtaalregio’s
initiële lerarenopleidingen en bevoegde overheden)
(50+ taaldidactische
efficiëntie: hoog
activiteiten per jaar)
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: menskracht, partners, voeling met het veld
en beleid in buurlanden > prolongatie van
beleidsafspraken met buurlanden (Protocol van

Jaarlijks budget
TOTAAL: € 895.945
€ 50.000

€ 160.000

€ 100.000

€ 543.445
(incl. digitalisering)

€ 34.000

TOTAAL: € 428.500
€ 246.500

5

Comité van Ministers 7 december 2020
Instrumenten

Professionaliseringsprogramma’s
Internationale
neerlandistiek
(drie
docentennascholingscursussen voor taaldidactiek en
onderzoek

Digitaal deelplatform
MijnNVT (Nederlands als
Vreemde Taal)

Ondersteuning taaldidactiek
vanuit andere
aandachtsgebieden
Taalunie/INT

3. Uitbouw netwerken
Ondersteuning
14 regionale
docentennetwerken
wereldwijd

Regionale/bovenlokale
samenwerking
buurtaalregio’s

Projectfinanciering
innovatie onderwijs en
onderzoek

Impact
Overeenstemming) ter verduurzaming en structurele
verankering
doel: didactische en wetenschappelijke
professionalisering
duurzame impact: evaluatie
efficiëntie: medium - laag
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: efficiëntie, flexibiliteit en duurzaamheid
instrument + bereik, thematische verbreding, bv.
bedrijfskundige professionalisering, vertalen,
beroepstaalvaardigheden + meer digitaal en duurzaam
maken. Daarvoor ook banden met afdelingen en
stakeholders in tgb aanhalen. > evaluatie
doel: vergroten bereik & toegankelijkheid materialen en
uitwisseling
duurzame impact: medium
efficiëntie: medium - laag
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: laag
verbeterpunt: efficientie, bereik, toegankelijkheid >
uitbreiden en verbeteren tot platform MijnNederlands
doel: vergroten bereik & toegankelijkheid ontwikkelde
materialen voor onderwijs NVT
duurzame impact: medium
efficiëntie: hoog
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: valorisatie bestaand materiaal
verbeterpunt: internationaal onderwijs als doelgroep van
materialen systematischer betrekken
doel: netwerkvorming & samenwerking, expertise- en
kennisdeling, contact met veld …
duurzame impact: medium
efficiëntie: medium
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: medium (wisselend)
verbeterpunt: werking netwerken meer toespitsen op
duurzame impact professionalisering en
gerenommeerde wetenschappelijke output en
netwerken, thematische netwerken (onderzoek, vertalen)
toevoegen …
doel: samenwerking met bevoegde overheden met oog
op verduurzaming
duurzame impact: hoog
efficiëntie: hoog
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: verduurzamen door prolongatie Protocol
van Overeenstemming, regelmatig contact,
samenwerking neerlandistiek binnen en buiten het
taalgebied (zie CM92, besluit 4)
doel: innovatie en bovenlokale samenwerking stimuleren
+ culturele representatie taalgebied…
duurzame impact: hoog
efficiëntie: hoog
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: hoog

Jaarlijks budget
€ 162.000

€ 20.000

PM

TOTAAL: € 491.000
€ 266.000

€ 10.000

€ 55.000

6

Comité van Ministers 7 december 2020
Instrumenten

Impact
Jaarlijks budget
verbeterpunt: goede manier om innovatie en
samenwerking te stimuleren. Verhoging budget
Internationale Vereniging
doel: ‘empowerment’ informatievoorziening
€ 160.000
voor Neerlandistiek
wetenschappelijk onderzoek en beroep, en
(docentenvakvereniging)
belangenbehartiging neerlandici, adviseur beleid TU
(algemene werking en
duurzame impact: medium
colloquium)
efficiëntie: medium
opbrengst v VL+NL: medium
verbeterpunten: efficiëntie vergroten door focus op
kerntaken en verminderen overlap met werking Taalunie
en werking regionale platforms, (financieel) draagvlak
veld. Colloquium grotere rol geven in professionalisering
veld. Informatievoorziening digitaal, sterkere focus op
beroepsorganisatie en aansluiten leden op internationale
wetenschappelijke netwerken.
4. Versterking professionaliteit en duurzaamheid afdelingen
TOTAAL: € 577.500
(geaccrediteerd)
Basisfinanciering
doel: duurzaamheid, professionaliteit afdelingen +
€ 305.000
(beperkte jaarlijkse
beleidsinformatie voor TU…
ondersteuning van
duurzame impact: hoog
1.500-5.000 euro voor 130
efficiëntie: hoog
afdelingen Nederlands
prioriteit: hoog
wereldwijd)
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: opbrengst zichtbaarder maken, sterker
toespitsen op doelen, banden met
faculteitsbesturen/beslissers aanhalen, naast die met
docenten
Suppleties voor
doel: ondersteunen kwaliteit taalverwerving en
€ 155.000
taaldocenten & Studentkennis/netwerk van/in het taalgebied door fin. drempels
assistenten
weg te nemen
duurzame impact: hoog
efficiëntie: hoog (ook internationaal gezien!)
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: actualiseren voor welke landen
o.b.v.actuele inkomensstaten
Startfinanciering en
doel: stimuleren nieuwe afdelingen, duurzaamheid
Fonds van
noodhulp
afdelingen
€ 100.000 waarop
(bij doorstart van bedreigde
duurzame impact: wisselt (het blijft een risicoeen wisselend
opleidingen)
investering)
beroep wordt
efficiëntie: hoog (vanwege eenmaligheid)
gedaan. Het wordt
prioriteit: hoog
in de begroting
opbrengst v VL+NL: hoog: mogelijkheid pro-actief in
steeds aangevuld
priorit. landen
tot
verbeterpunt: pro-actief inzetten in prioritaire landen
€ 100.000
Beleidsonderzoek /
doel: beleidsinformatie, kansen in kaart brengen,
€ 17.500
veldanalyse
verbinden lokale gemeenschap rond Nederlands …
duurzame impact: hoog/medium
efficiëntie: hoog (zelf uitvoeren door de afdelingen)
prioriteit: hoog
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: voortzetten in alle regio’s en opvolging
door afdelingen stimuleren via
professionaliseringsprogramma afdelingen
5. Gebieden met bijzondere relaties met het taalgebied (samenwerking breder dan onderwijs Nederlands)
Zuid-Afrika
doel:naast reguliere ondersteuning neerlandistiek
€ 20.000
Samenwerking op vlak van
rondreizende gastdocent voor taalvaardigheid
standaardtaal, cultuur,
Nederlands in studie Afrikaans, expertise uitwisseling
onderwijs
ondersteunen standaardtaal, samenwerking met

7

Comité van Ministers 7 december 2020
Instrumenten
Kader: samenwerkingsovereenkomst Afrikaanse
Taalraad

Caribisch gebied
Kader: Raamovereenkomst
met Aruba en Curacao en
intentieverklaring NVT
Caribisch gebied
Project: NVT Carib ter
ondersteuning transitie naar
NVT onderwijs Nederlands
in Caribisch gebied
Suriname
Kader: associatieverdrag
Samenwerking op alle
onderdelen van het
Taaluniebeleid waar dat
zinvol is

Impact
Afrikaanse Taalraad, culturele uitwisseling taalgebied
Zuid-Afrika…
duurzame impact: hoog
efficiëntie: hoog
prioriteit: hoog – medium – laag
opbrengst v VL+NL: hoog
verbeterpunt: De ATR is aan zet
doel: naast reguliere ondersteuning neerlandistiek,
transitie van moedertaalonderwijs naar
vreemdetaalonderwijs NL stimuleren en netwerkvorming
van de eilanden rond NVT onderwijs
duurzame impact: nog gaande
efficiëntie: hoog
prioriteit: hoog
opbrengst v NL: hoog met name NL, kansen kinderen in
Car. Deel Koninkrijk, minder uitval vervolgonderwijs
verbeterpunt: duurzaamheid transitie en netwerk moet
nog bestendigd worden via verlenging ondersteuning,
samenwerking uitbreiden naar andere domeinen taal
doel: ondersteunen taal, onderwijs en cultuur in
Suriname
duurzame impact: op dit moment beperkt tot culturele
initiatieven en reguliere ondersteuning neerlandistiek
efficiëntie: n.v.t.
prioriteit: hoog (diplomatieke relaties sterk verbeterd)
opbrengst v NL: potentieel hoog, dimplomatieke en
culturele contacten,
verbeterpunt: duurzame betrokkenheid Surinaamse
overheid weer op gang brengen

Jaarlijks budget

Uit TU middelen:
Suriname &
Cariben NVT
€ 15.000
Geoormerkte
middelen OCW: In
2020
€ 121.418
Voor toekomst nog
geen toezegging

Uit TU middelen:
Suriname &
Cariben NVT
€ 15.000 +
Suriname
algemeen
€ 20.000

8