Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 020

Aanpak onderwijsachterstanden

Nr. 64

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 april 2011
Hierbij ontvangt u de eindrapportage van de Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden 2006–2010: «Succesvol Taalbeleid»1.
Doel en werkwijze van de taalpilots
Hoofddoelstelling van deze pilots was de taalachterstanden van leerlingen
te verminderen. Voorwaarden voor deelname aan de pilots waren het aan
de slag gaan met het hanteren van goed taalbeleid, (leren) opbrengstgericht te werken en een nauwe koppeling aan te brengen tussen de door de
pilotscholen opgestelde verbeterplannen en het bovenschoolse beleid van
het betreffende bestuur.
In 28 pilots hebben 353 deelnemende basisscholen die veel achterstandsleerlingen hebben, hieraan drie jaar gewerkt.
Het taalbeleid is op zowel bestuurs- als schoolniveau verder geoperationaliseerd en in de praktijk zijn de afspraken over het verbeteren van de
leerlingenresultaten gaandeweg uitgewerkt. Om de voortgang van de
scholen te monitoren, zijn verschillende gegevens verzameld: toetsgegevens over de leerlingresultaten, leerlinggegevens (zoals sociaaleconomische situatie van de leerling), schriftelijke vragenlijsten over
taalbeleid en de operationalisering daarvan in de school.
Voor het opbrengstgericht werken zijn op de scholen onder andere
concrete doelen geformuleerd op leerlingniveau en aanpakken ontwikkeld
voor het handelen van de leerkracht. Werkwijzen zijn ingevoerd om
leerlingresultaten te bespreken en hier ook consequenties uit te trekken
voor de inrichting van het onderwijs. Deze elementen spelen ook een
belangrijke rol in het waarderingskader van de Inspectie van het
Onderwijs bij de beoordeling of een school opbrengstgericht werkt.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-27020-64
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 020, nr. 64

1

Resultaten en succesfactoren
De Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden hebben aangetoond dat
opbrengstgericht werken essentieel is voor het maximaliseren van
leerlingenprestaties. Uit de resultaten van de taalpilots blijkt dat de
gehanteerde aanpak succesvol is geweest: de taal- en leesprestaties van
de leerlingen zijn verbeterd.
De monitor van de toetsresultaten toont aan dat de scholen het met deze
pilots beoogde doel hebben bereikt: bij de kleuters scoren meer leerlingen
op een voldoende taalniveau dan landelijk gemiddeld is en hetzelfde geldt
voor het aanvankelijk en voortgezet lezen in de overige groepen van het
basisonderwijs.
Het meest succesvol voor de resultaten in de bovenbouw waren de
taalpilots waarbij voor alle deelnemende scholen een bovenschools
meerjarig traject is ontwikkeld met van tevoren vastgelegde doelen,
ondersteund door het schoolbestuur en met inzet van externe begeleiding. Uit de monitor blijkt hierbij sprake te zijn van een opvallend grotere
toename van het aantal voldoende presterende leerlingen dan bij de
andere taalpilots.
De belangrijkste succesfactoren voor het verbeteren van leerlingenresultaten zoals uit de taalpilots naar voren gekomen, zijn:
• Schoolteams kunnen doelen formuleren in termen van concrete en
toetsbare leerlingenresultaten.
• Schoolteams hebben door het kunnen hanteren van toetsresultaten
zowel op groepsniveau als op schoolniveau inzicht in hoe kinderen
zich op de verschillende domeinen door de jaren heen ontwikkelen.
• Hierdoor werken scholen hun taalbeleid scherper uit, gericht op:
doelen stellen, onderwijsaanbod en doorgaande lijn, tijd voor lezen,
omgaan met risicolezers, leesmotivatie, effectief leerkrachtgedrag en
professionaliseringsactiviteiten.
• De leraar gaat goed om met de verschillen tussen leerlingen en de
ingeplande tijd voor taal en lezen in de groepen is afgestemd op de
gestelde doelen.
• Onderwijskundig leiderschap is op schoolniveau een doorslaggevende
factor voor het versterken van het taalbeleid van de school.
• De taalcoördinator en intern begeleider zijn van groot belang voor de
invulling van het taalbeleid van de school. Zij maken leerlingenresultaten inzichtelijk en bespreekbaar op zowel groeps- als schoolniveau.
• Besturen zijn zich ervan bewust dat inzicht in leerlingenresultaten niet
alleen een zaak van de school is maar ook van de bestuurder.
Kortom: scholen werken opbrengstgericht.
Geconcludeerd kan worden dat het vooral deze factoren zijn waaraan de
mooie resultaten van de Pilots Taalbeleid Onderwijsachterstanden te
danken zijn.
Breder benutten van de opbrengsten
De leerervaringen en succesfactoren van deze pilots mogen niet verloren
gaan.
Ik ga ze benutten bij de uitwerking van mijn actieplan voor het primair
onderwijs «Basis voor presteren», dat ik voor de zomer aan uw Kamer
toestuur.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 020, nr. 64

2