5
Vragenuur: Vragen Oskam
Vragen van het lid Oskam aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, bij afwezigheid van de minister van
Veiligheid en Justitie, over het bericht "Geheim politierapport: paspoortfraude door Oost-Europese criminelen".

De heer Oskam (CDA):
Voorzitter. Gisteren kwam via RTL Nieuws een intern rapport van de politie naar buiten. Het blijkt dat het in een
aantal Oost-Europese landen zeer eenvoudig is om van
identiteit te wisselen. Voor €15 heeft een Roemeen of een
Bulgaar een nieuwe identiteit. De risico's voor Nederland
zijn groot. Het is voor Oost-Europeanen die in Nederland
wonen, een koud kunstje om in hun geboorteland van
identiteit te wisselen, terug te keren naar Nederland en zich
hier opnieuw in te schrijven. Een Roemeen die zich onder
verschillende namen inschrijft, kan vaker bijstand of een
huurtoeslag ontvangen. Hij kan ook meerdere creditcards
aanvragen of leningen afsluiten. Dat is probleem één: misbruik van sociale voorzieningen en verspilling van belastinggeld.
Het tweede probleem is dat criminele Oost-Europeanen
zich kunnen onttrekken aan politie en justitie. Wij hebben
de afgelopen twee jaar gezien dat in Nederland Oost-Europese bendes, bijvoorbeeld zakkenrollersbendes en inbrekers, actief zijn. Door van identiteit te wisselen blijven zij
hier in Nederland buiten schot van politie en justitie. Bij
een aanhouding op straat controleert de politie alleen de
naam, maar niet het buitenlandse persoonsnummer van
betrokkene. Het is voor de politie niet duidelijk dat iemand
van naam is veranderd.
Probleem drie is dat ongewenst verklaarde vreemdelingen
gewoon kunnen terugkeren in Nederland door een nieuwe
identiteit aan te vragen in het land waar zij vandaan komen.
Oost-Europeanen die strafbare feiten in Nederland plegen
en ongewenst worden verklaard, kunnen door middel van
een simpele administratieve handeling gewoon verder gaan
met hun criminele activiteiten.
Voor het CDA staat voorop dat de regering deze risico's
moet tegengaan. De overheid moet misbruik van sociale
voorzieningen tegengaan, criminelen oppakken en ongewenst verklaarde vreemdelingen het land uitzetten. Zeker
na de grootschalige Bulgarenfraude dacht het CDA dat de
problematiek van buitenlanders die hier misbruik maken
van sociale voorzieningen, voor de regering wel duidelijk
was, maar daar kunnen wij dus vraagtekens bij zetten.
Ik stel de staatssecretaris een aantal vragen. Wat is de status
van het politierapport? Behoort dit niet gedeeld te worden
met overheidsdiensten in de vreemdelingenketen en met
afdelingen burgerzaken van de gemeenten? Het gaat om
een ernstige zaak met maar liefst 50.000 personen die misbruik zouden kunnen maken van die identiteitswissel. Is de
regering het met het CDA eens dat deze informatie gedeeld
moet worden met de Tweede Kamer? Waarom is dat niet
eerder gebeurd? Het rapport dateert al van april 2014. Ik ga
ervan uit dat er inmiddels een analyse is gemaakt van de
groep van 50.000 vreemdelingen. Kan de staatssecretaris
een inschatting maken van de omvang van de fraude die

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Oskam

mogelijk is gepleegd? Hoeveel personen onttrekken zich
aan politie- en justitieonderzoeken? Hoeveel personen zijn
tot ongewenst vreemdeling verklaard?

Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. Ik dank de heer Oskam voor zijn vragen. Laat
helder zijn dat het voor het kabinet een zeer aangelegen
punt is om fraude tegen te gaan. Dat was al zo en dat is
zeker niet minder geworden naar aanleiding van de problemen rondom de toeslagen. Fraudebestrijding staat hoog
op de agenda. Eind 2013 zijn de eerste signalen vanuit het
buitenland binnengekomen dat er mogelijk sprake is van
unieke personen die gebruikmaken van meerdere identiteiten. Die signalen had Duitsland ook. Dat heeft ertoe geleid
dat het Nationaal Vreemdelingen Informatieknooppunt
(NVIK) van de politie met de signalen aan de slag is gegaan.
In een eerste zoekslag, waarin een aantal bestanden is
geraadpleegd, heeft dat geleid tot mogelijk — het is terecht
dat de heer Oskam dat woord gebruikt — 50.000 wisselingen
van identiteit. Het gaat dan niet om zaken die allemaal
fraude inhouden. Het kan gaan om tweelingen, het kan gaan
om een administratieve vastlegging van asielzoekers, het
kan gaan om een legale naamswijziging, het kan gaan om
kinderen met vergelijkbare namen. Bij die 50.000 mogelijke
wisselingen gaat het dus in lang niet alle gevallen om criminaliteit.
Mogelijk zou er sprake kunnen zijn van het gebruik door
één persoon van meerdere identiteiten, maar dat was op
dat moment niet duidelijk. Dat heeft geleid tot het overleg
binnen de diensten van de vreemdelingenpolitie. Dat
onderzoek is druk gaande. De vaststellingen zijn druk
gaande. Wat je dan onder andere moet doen — en daarom
ben ik er blij mee dat naast de heer Oskam van het CDA
ook verontrusting bestond in de burelen van de D66-fractie
— is bestanden aan elkaar koppelen die verschillende
doelbindingen hebben en die je daarom normaal gesproken
niet aan elkaar koppelt. Ik noem de Basisvoorziening
Vreemdelingen en de Basisregistratie Personen. Als je in
beide bestanden dactyloscopische gegevens opneemt en
die koppeling tot stand brengt, zou dat een manier kunnen
zijn om in een heel vroeg stadium fraude te onderkennen.
Zoals bekend voeren wij in de Tweede Kamer, zeker met
het oog op het tegengaan van fraude, al veel langer een
uitgebreide discussie over de vraag welke bestanden met
verschillende doelbindingen aan elkaar kunnen worden
gekoppeld. Ik ben blij met de verontrusting die er bij
meerdere fracties bestaat, want dat schept voor mij en de
minister van Binnenlandse Zaken de mogelijkheid om te
bezien of het aan elkaar koppelen van bestanden met verschillende doelbindingen toch zinvol kan zijn voor de
bestrijding van fraude, zeker als het gaat om het tegengaan
van dit soort identiteitswissel. Dit schept dus de mogelijkheid om dat te gaan doen, en daar ben ik de heer Oskam
dankbaar voor.
De heer Oskam (CDA):
Het is maar gedeeltelijk een antwoord op mijn vragen. De
staatssecretaris heeft gezegd: voor een deel is het geen
probleem en zijn er goede redenen voor dat iemand zich
met een andere identiteit inschrijft. De Kamer wil natuurlijk
weten hoe het zit in de gevallen waarin het fout gaat. Is er
al onderzoek gedaan? Wordt er onderzoek gedaan? Wanneer kan de Kamer daarover worden geïnformeerd?

4 november 2014
TK 19

19-5-1

Een ander punt dat er bij de fraudebestrijding bij komt, is
dat we al in het verleden met de staatssecretaris hebben
gesproken over een zogenaamd inreisverbod voor Europese
migranten die frauderen met de sociale zekerheid in
Nederland. Daar was de staatssecretaris toen best enthousiast over. Hij heeft toen gezegd dat hij het zou inbrengen
bij zijn collega's in de EU-vergadering. Mijn vraag is wat
daarmee gebeurd is.
Staatssecretaris Teeven:
Zoals de heer Oskam weet, hebben een aantal landen —
Duitsland, Oostenrijk, Groot-Brittannië en Nederland — een
gezamenlijke brief geschreven aan de Europese Commissie
om aandacht te vragen voor dit probleem. Gevraagd is
daarin ook of er, in gevallen van misbruik van sociale
voorzieningen door EU-onderdanen, gekeken kan worden
naar een re-entryverbod, zodat mensen het land waarin ze
fraude hebben gepleegd, niet opnieuw mogen binnentreden.
De heer Oskam heeft ook nog gevraagd wat de status is
van dit politierapport. Het is een intern rapport dat voor
intern gebruik noodzakelijk was. De recherches waren ook
nog niet helemaal klaar. Van een aantal van de aanbevelingen die er moesten komen, was nog niet duidelijk of ze
feitelijk uitvoerbaar waren. Dat geldt onder meer voor het
koppelen van systemen en het opnemen van een buitenlands persoonsnummer in de Basisregistratie Personen.
Dat zijn heel concrete aanbevelingen die in dit rapport
worden gedaan. De heer Oskam vroeg wanneer de Kamer
hierover wordt geïnformeerd. Het voornemen bestaat dat
de minister van Binnenlandse Zaken en ik de Kamer binnen
zes weken, kort voor het kerstreces, kunnen informeren of
de aanbevelingen uit dit rapport moeten worden overgenomen, welke systemen er aan elkaar gekoppeld zouden
moeten worden om zo weinig mogelijk omissies over te
laten, en of er ook een mogelijkheid bestaat om een buitenlands persoonsnummer dat op een buitenlands paspoort
staat, op te nemen in de Basisregistratie Personen. Die
mogelijkheden worden op dit moment bezien. Eigenlijk
heeft het systeem goed gefunctioneerd. We zijn bezig met
het herkennen van fraudesignalen. Dit was herkend. Er
wordt nu gekeken hoe ertegen moet worden opgetreden
en we zullen de Kamer voor het eind van het jaar daarover
informeren.
De heer Oskam (CDA):
Tot slot nog even het EU-perspectief. Vrij verkeer van personen in de EU kan alleen maar plaatsvinden als er heldere
afspraken zijn over de registratie van EU-burgers. Welke
samenwerking vindt binnen de EU plaats om identiteitsfraude tegen te gaan? Welke afspraken zijn er tussen
Nederland en de andere landen die in dit interne politierapport staan?
Staatssecretaris Teeven:
Er staan geen landen in het interne politierapport, er staan
alleen systemen in. De afspraak die we binnen de Europese
Unie hebben gemaakt, is om de systemen in het kader van
het vreemdelingenverkeer, het Visa Information System
(VIS), mogelijk te koppelen aan de Basisregistratie Personen.
Als je de biometrische kenmerken daadwerkelijk substantieel aan elkaar koppelt, dan schept dat de mogelijkheid om

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Oskam

ervoor te zorgen dat iemand slechts één keer een burgerservicenummer krijgt uitgereikt. Ik begrijp dat er zorgen in
de Kamer bestaan, ook bij andere fracties. Als het mogelijk
is om systemen met een verschillende doelbinding aan
elkaar te koppelen om fraude tegen te gaan, dan ben ik
bijzonder blij als dat de uitkomst is van het debat vandaag.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Zo ver zijn wij helaas nog niet. Het verbaast mij toch altijd
weer dat we ons altijd zo focussen op de voordelen van alle
open grenzen en snel met alle landen in zee willen gaan,
maar vervolgens pas achteraf constateren dat het misschien
wel heel lastig werken is met al die verschillende systemen
om mensen te registreren. Voordat we dadelijk het kind
met het badwater weggooien en voordat de staatssecretaris
meent dat hij van de Kamer toestemming heeft om alle
systemen aan elkaar te koppelen, zou ik graag een toezegging van hem willen. Hij heeft een paar keer gezegd dat er
wordt gekeken naar de mogelijkheid om het nummer van
het buitenlands paspoort van deze mensen op te nemen in
de Basisregistratie Personen. Ik wil graag de toezegging
dat hij niet eerst de mogelijkheid bekijkt om allerlei systemen aan elkaar te koppelen waarin bijvoorbeeld ook biometrische gegevens staan, maar dat hij eerst kijkt naar maatregelen die de privacy het minst schenden.
Staatssecretaris Teeven:
Het kabinet heeft al met de Kamer gewisseld dat het voordelen ziet van het uitgebreid vastleggen van de identificerende gegevens in buitenlandse reisdocumenten. Een van
de aanbevelingen uit dit interne politierapport is nu juist
om de persoonsnummers in buitenlandse paspoorten vast
te leggen in de Basisregistratie Personen. Als je een burgerservicenummer krijgt, dat je bijvoorbeeld moet gebruiken
om een uitkering aan te vragen, dan kun je dat niet een
tweede maal aanvragen. Dat is echter niet alles dekkend.
Je moet ook biometrische kenmerken hebben, want daarmee heb je 100% garantie dat iemand niet met een verschillend paspoort een verschillend burgerservicenummer in
Nederland aanvraagt. Natuurlijk moet je dat stap voor stap
doen. Als het voldoende is om het mindere te doen, dan
stop je. Is dat niet voldoende, dan zet je de volgende stap
naar de mogelijkheid van het koppelen van systemen. De
minister van Binnenlandse Zaken en ik hopen de Kamer
voor de kerst te informeren over de plannen om deze fraude
tegen te gaan.
De heer Schouw (D66):
Ik vind dat de reactie van de staatssecretaris getuigt van
een ontluisterende naïviteit. Wij hebben hier een keihard
rapport van 7 april 2014. Het ligt dus al een halfjaar in de
la. In het rapport staat dat de wijze waarop in Nederland
de identiteit wordt gecontroleerd en geregistreerd niet
afdoende is. Wanneer heeft de staatssecretaris hierover
voor het eerst gesproken met zijn collega van Binnenlandse
Zaken? Waarom is er toen niet onmiddellijk actie ondernomen richting alle afdelingen burgerzaken in het land om
heel snel en adequaat te controleren, als er mensen kwamen
voor nieuwe inschrijvingen? Daar heb je geen protocollen
en koppelingen van databases voor nodig. Dat is gewoon
handelen op basis van een rapport. Waarom is dat niet
gebeurd?

4 november 2014
TK 19

19-5-2

Staatssecretaris Teeven:
De heer Oskam heeft mij al gevraagd naar de status van dit
rapport. Het rapport is opgemaakt op 7 april 2014. Je moet
dan kijken of de zaken die daarin geconstateerd zijn daadwerkelijk hebben geleid tot fraude. Er waren signalen. RTL
Nieuws sprak over 50.000 hits, maar die hadden niet allemaal te maken met fraude. Je neemt een steekproef en je
bekijkt in hoeveel zaken daadwerkelijk fraude is geconstateerd. Daar werd druk aan gewerkt en er zou een rapportage
komen. Helaas is dat uitgelekt. Ook hiervoor geldt dat het
beter is dat rapporten niet uitlekken, maar dat ze op een
gegeven moment het stadium bereiken dat de Kamer
daarover kan worden geïnformeerd.
Ik moet zeggen dat de reactie van de heer Schouw ook een
beetje naïef is. Het kabinet heeft veelvuldig met de Kamer
en zeker met de fractie van D66 gesproken over biometrische kenmerken en over het aan elkaar koppelen van systemen. Wat is er makkelijker, als je een biometrisch kenmerk
opneemt in een bepaald paspoort en iemand al een burgerservicenummer heeft, dan te zeggen: er komt nu iemand
met een ander identiteitsdocument en met een andere
naam, maar het is toch echt degene aan wie wij al eens
eerder een uitkering hebben verstrekt? Dat is beter dan
houtje-touwtje 403 gemeenten gaan informeren dat als
iemand met een buitenlands paspoort komt, men moet
kijken — de vraag is hoe je dat dan moet zien — of die
persoon onder een andere naam ooit een uitkering heeft
gekregen. Het kabinet moet er natuurlijk wel voor zorgen
dat de beschikbare systemen optimaal worden gebruikt om
fraude tegen te gaan. Ik ben blij met de verontrusting van
de D66-fractie, want die schept mogelijkheden voor het
kabinet.
De voorzitter:
U geeft heel veel antwoorden, maar volgens mij was de
vraag of u hierover contact hebt gehad met uw collega van
Binnenlandse Zaken.
Staatssecretaris Teeven:
Zeker, ik heb contact gehad met mijn collega van Binnenlandse Zaken. Het ging om een intern politierapport en wij
waren nog niet zo ver om de Kamer te informeren.
De heer Bosma (PVV):
De staatssecretaris heeft contact gehad met de minister
van Binnenlandse Zaken. Ik zou bijna vragen of hij ook
opgenomen heeft. Dit is natuurlijk een zeer ernstige zaak.
De staatssecretaris komt met allemaal biometrische toestanden aan, maar dat is natuurlijk niet waar het om gaat. Het
is duidelijk dat het kabinet of individuele bewindspersonen
al heel lang wisten dat de zaak niet deugde en dat wisten
wij niet. De staatssecretaris zegt dat er een rapport is "uitgelekt". Het mooie is dat we morgen de begroting van Binnenlandse Zaken bespreken en dan kunnen we het er uitgebreid over hebben, want die Gemeentelijke Basisadministratie valt onder Binnenlandse Zaken. Is het mogelijk dat we
een mooi feitenrelaas krijgen? Dan maken we aan alle vragen, die net ook gesteld zijn door collega Schouw, een
einde. Wat wist de minister en wanneer wist hij dat? Welke
actie is ondernomen? Wanneer kwamen de eerste signalen
binnen? Kunnen we dat krijgen en kan dat voor we morgen

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Oskam

beginnen aan de besprekingen over de begroting Binnenlandse Zaken?
Staatssecretaris Teeven:
Het is denk ik goed om te zeggen dat de status van dat
politierapport "intern" was. De heer Oskam vroeg er al naar.
De minister van Binnenlandse Zaken en ik zijn gisteravond
op de hoogte geraakt van het bestaan van dit rapport. Daar
is op zich niks mis mee, want naar aanleiding van de problemen rond de toeslagenfraude hebben we in deze zaal
afgesproken dat we ervoor zouden zorgen dat we fraudesignalen zouden gaan herkennen. Daarom is dit onderzoekje
ook gestart door de politie. Nu wordt er een signaal herkend. Daar gaat het kabinet mee aan de gang. Ik heb net
toegezegd dat het kabinet de Kamer voor de kerst zal
informeren over hoe we hieraan gevolg zullen geven. Dat
kan dus betekenen dat er systemen die nu niet gekoppeld
zijn, in de toekomst wel gekoppeld zullen worden, of dat
we gegevens, die nu niet worden vastgelegd, in de toekomst
wel zullen vastleggen om die fraude te voorkomen. De
Kamer is dus niet te laat geïnformeerd, want de Kamer kón
niet eerder worden geïnformeerd.
De heer Bosma (PVV):
We krijgen met de kerst blijkbaar post van de staatssecretaris. Dat duurt me iets te lang. Sint-juttemis duurt me ook
veel te lang. Ik wil het gewoon snel weten. Morgen
bespreken we de begroting van Binnenlandse Zaken. Dit
gaat daar een hot item worden. Heel veel partijen willen
dan echt het naadje van de kous weten. Mijn verzoek aan
de staatssecretaris, nogmaals, is om morgen voor we de
begroting van Binnenlandse Zaken bespreken … Hoe laat
gaan we dat doen, voorzitter?
De voorzitter:
Morgen om 10.15 uur.
De heer Bosma (PVV):
Dat wordt hard werken voor de ambtenaren — dat geef ik
toe — maar er werken topmensen op het departement. Is
de staatssecretaris, wellicht in samenspraak met zijn collega
van Binnenlandse Zaken, bereid om ons een feitenrelaas
te sturen? Als zijn antwoord nee blijft, kondig ik nu alvast
aan dat ik bij de regeling van werkzaamheden ga vragen
om een dergelijk feitenrelaas, want we willen echt weten
wanneer het kabinet het wist en waarom het al die tijd niets
gedaan heeft.
Staatssecretaris Teeven:
Volgens mij heb ik op de laatste vraag al antwoord gegeven.
Het kabinet wist het gisteren en heeft het vandaag besproken. Dat heb je vaak met interne politierapporten waar men
nog mee bezig is en waar men duidelijkheid over tracht te
krijgen. Je kunt alleen een feitenrelaas geven van zaken als
je dat ook daadwerkelijk binnen de gestelde termijn kunt
doen. De geachte afgevaardigde vraagt of dat morgen voor
10.00 uur kan. Dat is feitelijk onmogelijk, dus het kabinet
kan dat ook niet leveren.

4 november 2014
TK 19

19-5-3

De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden en zijn
komst naar de Kamer. Hiermee is een einde gekomen aan
het mondelinge vragenuur.
(Onrust op de publieke tribune.)
De voorzitter:
Het is niet toegestaan om vanaf de publieke tribune deel te
nemen aan het debat. Alleen Kamerleden mogen dat in dit
gebouw. We gaan door met de regeling van werkzaamheden. Omdat we wat vroeg zijn, schors ik de vergadering vijf
minuten, zodat iedereen aanwezig kan zijn bij de regeling
van werkzaamheden.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Oskam

4 november 2014
TK 19

19-5-4