Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2398

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 oktober 2017
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij een fiche, dat
werd opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: verordening wijziging programma Creatief Europa
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2398
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2398

1

Fiche: verordening wijziging programma Creatief Europa
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1295/2013 tot vaststelling van
het programma Creatief Europa (2014–2020)
b) Datum ontvangst Commissiedocument
28 juli 2017
c) EUR-Lex
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=COM:2017:385:FIN
d) Nr. Commissiedocument
COM (2017)385
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
De Raad Onderwijs, Jeugdzaken, Cultuur en Sport
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
h) Rechtsbasis
Artikel 167, lid 5, VWEU
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Het Europees Jeugd Orkest (EJO) is in 1976 opgericht ingevolge een
resolutie van het Europees Parlement (EP) en geeft al 40 jaar optredens
namens de Europese Unie. Erevoorzitter is de voorzitter van het EP;
erebeschermheren en -vrouwen zijn de staatshoofden en regeringsleiders
van de lidstaten, onder leiding van de voorzitter van de Europese
Commissie. Het EJO bestaat uit jonge musici uit alle lidstaten van de Unie
en verenigt talentvolle jonge musici uit Europa, inclusief Nederland, in
een Europees orkest.
Het voortbestaan van het Europees Jeugd Orkest (EJO) wordt financieel
bedreigd. De Europese Commissie ziet het EJO als een belangrijke
culturele ambassadeur van Europa. Zij is van oordeel dat zonder
substantiële steun uit het budget van het financieringsprogramma
Creatief Europa (2014–2020) van de Europese Commissie het EJO zal
ophouden te bestaan.
In 2016 en 2017 ontving het EJO – bij uitzondering – incidentele exploitatiesubsidies uit het budget van het Creatief Europaprogramma. Nederland
fungeerde tijdens de OJCS-raad van mei 2016 als voorzitter en het
Nederlands voorzitterschap heeft brede steun geconcludeerd voor het
EJO.1 De Europese Commissie doet nu een voorstel voor een meer
duurzame oplossing voor 2018–2020 door meerjarig financiering van het
EJO uit het Creatief Europaprogramma (2014–2020). Het Creatief
Europaprogramma kent echter voornamelijk subsidieregelingen voor
projectsubsidies waarvoor organisaties uit de deelnemende landen
subsidieaanvragen kunnen indienen, die – op basis van vooraf vastgestelde criteria – worden beoordeeld en tegen elkaar worden afgewogen.
1

Verslag OJCS-raad: Kamerstuk 21 501-34, nr. 264.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2398

2

Binnen de bestaande verordening van het Creatief Europaprogramma is
een structurele ondersteuning van het EJO zonder afweging met andere
voorstellen uit de deelnemende landen niet mogelijk.
De Europese Commissie doet een voorstel aan het parlement en de Raad
om de verordening van het programma Creatief Europa te wijzigen zodat
het mogelijk wordt het EJO te erkennen als een «in basisbesluit vastgestelde organisatie», waardoor het EJO verzekerd is van een vaste jaarlijkse
financiële bijdrage vanuit het huidige programma voor 2018–2020, en
daarmee de financiering van het EJO duurzaam voort te zetten. De
Europese Commissie vraagt de Raad en het parlement de verordening die
aan het Creatief Europaprogramma ten grondslag ligt dienovereenkomstig te wijzigen.
In dit voorstel van de Commissie zal het EJO op structurele wijze worden
bekostigd uit de bestaande financiële middelen van het huidige Creatief
Europaprogramma 2014–2020 (totaalbudget: 1,5 miljard euro) à 600.000
euro per jaar voor de resterende periode. Dit voorstel vraagt geen extra
middelen uit de huidige EU-begroting (2014–2020).
b) Impact assessment Commissie
De Commissie heeft geen impact assessment opgesteld voor de wijziging
van deze verordening.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
De doelstellingen achter het EJO passen bij de huidige inzet van het
Nederlandse cultuurbeleid. Kunsteducatie -en muziekonderwijs in het
bijzonder – worden gezien als een prioriteit in het cultuurbeleid. Een
voorbeeld in het huidige Nederlandse cultuurbeleid, dat aansluit bij de
doelstellingen achter het EJO, is het initiatief «Meer muziek in de klas»,
dat met financiële steun van het Ministerie van OCW en de private sector
is gerealiseerd in Nederland. Het kabinet wijst in zijn cultuurbeleid op de
verbindende rol van muziek. Een rol die muziek ook speelt als onderdeel
van de Europese steun voor cultuur en interculturele dialoog.
Het EJO werkt met een jaarlijks budget van ongeveer 1,5 miljoen euro.
Bijdragen worden tot dusver jaarlijks verleend door individuele lidstaten
(rond 300.000 euro in totaal) en de EU (rond 600.000 euro). De (vrijwillige)
jaarlijkse bijdrage van Nederland aan het EJO is ongeveer 20.000 euro.
Het restant van het budget van het EJO komt uit vergoedingen voor
optredens e.d.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Nederland steunt de doelstellingen van het EJO en kan zich vinden in het
voornemen van de Commissie om met een financiële bijdrage vanuit de
huidige EU-begroting (2014–2020) een structurele oplossing te vinden
voor het voortbestaan van het EJO. Nederland vindt echter de erkenning
van het EJO als een «in basisbesluit vastgestelde organisatie», waardoor
het EJO verzekerd is van een vaste jaarlijkse financiële bijdrage vanuit het
huidige programma voor 2018–2020, ingaan tegen de eerder afgesproken
systematiek van het Creatief Europaprogramma. Daarnaast krijgt het EJO
als een «in basisbesluit vastgestelde organisatie» een aparte voorrangspositie die een precedentwerking kan hebben voor andere organisaties en
voor de volgende programmaperiode. Nederland acht dit onwenselijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2398

3

Daarom zal Nederland de Commissie vragen:
– Welke alternatieven voor (financiële) steun aan het EJO de Commissie
heeft bestudeerd. Nederland roept de Commissie op om te onderzoeken of de ondersteuning van het EJO langs andere wegen gefaciliteerd
kan worden uit het Creatief Europaprogramma, zonder van het EJO
een «in basisbesluit vastgestelde organisatie» te maken en tegen de
systematiek van het programma in te gaan;
– Hoe de Commissie de voorrangspositie van het EJO (in basisbesluit
vastgestelde organisatie) ziet ten opzichte van andere culturele
organisaties die meedingen binnen het Creatief Europaprogramma;
– Op welke wijze de Commissie de kwaliteit en het publieksbereik van
het EJO periodiek zal toetsen;
– Of de Commissie het EJO zal aanmoedigen het beheer van het EJO te
professionaliseren en ondernemerschap van het EJO te stimuleren,
waarbij het aanboren van alternatieven voor financiering door het EJO
actief dient te worden bezien.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Uit de eerste besprekingen tijdens de raadswerkgroep bleek dat de
meeste lidstaten steun betuigen aan de doelstellingen van het EJO en niet
tegen het vinden van een oplossing voor financiering van het EJO zijn. De
verwachting is dat er ook veel steun zal zijn vanuit het EP omdat ze eerder
nauw betrokken waren toen incidentele financiering voor het EJO
gevonden moest worden voor 2016 en 2017.
Wel zijn er vragen over het voorstel van de Commissie. Lidstaten delen de
mening dat het Creatief Europaprogramma niet bedoeld is voor structurele subsidies zonder afweging met andere projectvoorstellen en grijpen
terug op de afspraken van de Raad en het EP bij vaststelling van het
Creatief Europaprogramma (2014–2020). Lidstaten roepen de Commissie
op om het EP te betrekken bij het vinden van een oplossing.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
De Europese Commissie baseert de bevoegdheid voor het voorstel voor
een verordening op artikel 167, lid 5, VWEU. Het betreft hier een ondersteunende, aanvullende bevoegdheid van de Unie (cultuur, artikel 6, onder
c, VWEU). Op het gebied van cultuur kan de EU slechts stimuleringsmaatregelen vaststellen en alleen voor wat betreft de Europese dimensie
ervan. Voor het overige blijven de lidstaten op dit gebied bevoegd. Artikel
167, lid 5, VWEU maakt het mogelijk om hiertoe wetgevingsmaatregelen
te nemen. Op grond van dit artikel kunnen het Europees Parlement en de
Raad, volgens de gewone wetgevingsprocedure (na raadpleging van het
Comité van de Regio’s) stimuleringsmaatregelen aannemen. Er mogen
geen harmoniseringsmaatregelen op grond van dit artikel worden
genomen. Dit artikel biedt volgens Nederland een goede rechtsbasis voor
het voorstel.
b) Subsidiariteit
De beoordeling van Nederland is positief. Het ligt voor de hand dit
Europees Jeugd Orkest, bestaande uit jonge musici uit alle lidstaten van
de Unie, op EU niveau te subsidiëren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2398

4

c) Proportionaliteit
De beoordeling van Nederland is negatief. Nederland acht de door de
Commissie voorgestelde systematiek waarbij het EJO zonder beoordeling
vooraf gefinancierd zou worden niet (op voorhand) de meest geschikte
manier om te bereiken dat het EJO in de periode 2018–2020 structureel
gefinancierd wordt. De door de Commissie voorgestelde wijziging gaat
volgens Nederland in tegen de eigen systematiek van het Creatief
Europaprogramma.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Indien het huidige voorstel wordt aangenomen zal er minder budget
overblijven vanuit het Creatief Europa programma van de Europese
Commissie voor projectvoorstellen van culturele samenwerkingsprojecten
in deelnemende landen, na aftrek van de bijdrage aan het EJO.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Het voorstel heeft geen gevolgen voor de Nederlandse begroting.
Nederland is van mening dat de EU-middelen gevonden dienen te worden
binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van de EU-begroting
2014–2020 en dat deze moeten passen bij een prudente ontwikkeling van
de EU-jaarbegroting. Eventuele budgettaire gevolgen voor de Nederlandse begroting worden ingepast binnen de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Het voorstel heeft geen financiële consequenties voor bedrijfsleven en
burger.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Het voorstel zal voor zover bekend geen verzwaring van de administratieve lastendruk tot gevolg hebben.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
Het voorstel heeft voor zover bekend geen gevolgen voor de concurrentiekracht.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen consequenties voor nationale en decentrale regelgeving.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Niet van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2398

5

c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De voorgestelde datum voor inwerkingtreding van deze verordening is
1 januari 2018. Nederland voorziet geen problemen m.b.t. de
haalbaarheid.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Er is geen evaluatie- of horizonbepaling in het voorstel opgenomen. Dit is
ook niet noodzakelijk nu de basisverordening van het Creatief Europaprogramma wel een dergelijke bepaling bevat.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Geen implicaties voor uitvoering en/of handhaving.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen implicaties voor ontwikkelingslanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2398

6