2015D02495

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen en
opmerkingen ter beantwoording voorgelegd aan de Minister en de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over de geannoteerde agenda
van de informele bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken
op 29-30 januari 2015 (Kamerstuk 32 317, nr. 261), het verslag van de
bijeenkomst van het Gemengd Comité en de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken op 4 en 5 december 2014 (Kamerstuk 32 317, nr. 260), de
stand van zaken bij de onderhandelingen over de EU-ontwerprichtlijn voor
Netwerk- en Informatie Beveiliging (Kamerstuk 33 602, nr. 5) en de brief
over het delen van nationale databanken van Benelux-landen
(2015Z01199).
De voorzitter van de commissie,
Jadnanansing
Adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

nds-tk-2015D02495

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Europese Commissie een
nieuw voorstel inzake de uitwisseling van reisgegevens werkt. Deze leden
vragen of dit voorstel een adequaat filter bevat waarmee niet-relevante
gegevens van niet-verdachte of anderszins gesignaleerde burgers meteen
verwijderd kunnen worden. Komt de opstelling van de Nederlandse
regering er op neer dat zo een filter een harde voorwaarde is?
De aan het woord zijnde leden vragen of de inzet van de Nederlandse
inzet nog steeds is dat de Verordening bescherming persoonsgegevens
het recht moet bevatten om zichzelf te laten verwijderen uit internet
zoekmachines en sociale media, uitgezonderend journalistieke media en
met uitzondering van politici?
De leden van de VVD-fractie merken voorts op dat de betrokkenheid van
nationale parlementen bij het controleren van het handelen van Europese
agentschappen, waaronder Europol, is geregeld in het Verdrag van
Lissabon. De invulling hiervan dient vorm te krijgen via herziening van de
afzonderlijke verordeningen die ten grondslag liggen aan deze agentschappen. De Europese Commissie heeft een wijziging van de verordening Europol voorgesteld. Bij de behandeling van de conceptverordening heeft het Europees parlement een resolutie aangenomen met een
reeks amendementen. Eén van de amendementen stelt voor de interparlementaire controle van Europol vorm te geven via de oprichting van een
zogenaamd Joint Parliamentary Scrutiny Group en deze wettelijk te
verankeren in de verordening. De leden van de VVD-fractie vragen een
oordeel van de Minister en Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
(hierna: de Minister en de Staatssecretaris) over dit amendement. Deze
leden zijn geen voorstander van het opnemen van de oprichting van een
interparlementaire controlegroep in de tekst van de verordening. Zij
geven er de voorkeur aan dat er geen uitwerking in de wettekst komt
zodat er voldoende ruimte blijft om één en ander nader vorm te geven.
Delen de Minister en de Staatssecretaris deze mening? Zo ja, op welke
wijze gaan zij zich maximaal inzetten om te voorkomen dat er een
oprichting van een interparlementaire controleroep in de tekst van de
verordening wordt opgenomen? Zo nee, waarom niet?
Een mogelijk vorm van interparlementaire controle zou kunnen worden
vormgegeven analoog aan de huidige werkwijze en opzet van de COSAC.
Hoe zien de Minister en de Staatssecretaris dit?
2. Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie willen op basis van de geannoteerde agenda
van de informele JBZ-Raad graag een aantal vragen stellen.
Deze leden begrijpen dat ten aanzien van de aanpak van terrorisme enkele
EU-lidstaten afspraken hebben gemaakt die de bestaande
EU-samenwerking in de strijd tegen terrorisme en jihadstrijders verder
moet versterken. Een belangrijk onderdeel is de intensievere samenwerking met internetproviders. Voornoemde leden vragen op welke
manier deze samenwerking wordt geïntensiveerd. In hoeverre zullen
hierbij concessies gedaan worden aan de bestaande afspraken met
betrekking tot gegevensbescherming? Is het Actieprogramma Integrale
Aanpak Jihadisme, waar Nederland het jihadisme mede mee wil
bestrijden, onderdeel van de verdere discussie in EU-verband?
De aan het woord zijnde leden willen ten aanzien van de PNR-gegevens
meegeven dat de manier waarop Nederland nu hiermee omgaat niet
belemmerd mag worden door nieuwe dan wel andere regels vanuit
Europa. Kunnen de Minister en de Staatssecretaris een toezegging doen
op dit punt?

2

De leden van de PvdA-fractie hebben voorts vragen met betrekking tot de
reikwijdte van de algemene verordening gegevensbescherming en de
richtlijn gegevensbescherming voor de opsporing en vervolging. De
Minister en de Staatssecretaris geven aan dat het niet praktisch is dat een
deel van de politietaken voor wat betreft de gegevensverwerking deels
onder de richtlijn valt en een ander deel onder de verordening. De
voorkeur ligt bij een richtlijn voor alle politietaken. Waarom wordt er niet
voor gekozen om het verwerken van gegevens van alle politietaken onder
de verordening te laten vallen? Welke belangrijke inhoudelijke verschillen
bestaan er tussen de verordening en de richtlijn? De Minister en de
Staatssecretaris gaan er vanuit dat op de informele JBZ-Raad uitzicht
ontstaat op een bevredigende formulering voor de onderlinge
afstemming van de reikwijdtebepalingen van verordening en richtlijn.
Waar is die verwachting op gebaseerd?
Voornoemde leden vragen voorts welke best practices Nederland zal
inbrengen bij de discussie over vormen van justitiële samenwerking op
zowel strafrechtelijk als civielrechtelijk terrein?
De aan het woord zijnde leden vragen ten aanzien van de gezamenlijke
bijeenkomst van Ministers van binnenlandse zaken en justitie met de
Ministers van de landen van het Oostelijk Partnerschap wat wordt
verstaan onder het nabuurschapsbeleid en wat de inbreng van Nederland
zal zijn op de komende informele raad ten aanzien van dit punt. De EU wil
het beleid en instrumenten wijzigen om sneller te kunnen inspelen op
ontwikkelingen ter voorkoming van crises. Hiervoor zijn hervormingen
nodig op het gebied van de rechtsstaat. Welke hervorming staan de
Minister en de Staatssecretaris voor ogen?
3. Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie vinden het verstandig in Europees verband te
spreken over terrorismedreiging. Het doel moet zijn de samenwerking te
verbeteren en van elkaar te leren. Tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen
dat de genomen maatregelen effectief en proportioneel zijn. Naar de
mening van deze leden heeft het weinig nut om grootschalig en ongericht
vluchtgegevens uit te wisselen. Het verleden heeft ons geleerd dat het
weinig zin heeft grote databanken te verzamelen en uit te wisselen,
aangezien achteraf vaak blijkt dat terreurverdachten op verschillende
lijsten van verdachte personen voorkwamen en desondanks niet
voldoende in de gaten werden gehouden. Deze leden vragen of de
Minister Staatssecretaris dit erkennen of dit aanleiding is te pleiten voor
gerichtere samenwerking. In dit kader vragen voornoemde leden naar de
richtlijn aangaande de uitwisseling van vluchtgegevens van intra-EUvluchten. Bij de leden van de SP-fractie leven grote twijfels over een
dergelijke database waarin de privacy van alle reizigers wordt geschonden
zonder dat het een effectief middel is in de strijd tegen terreur. Zij vragen
duidelijk te maken welke opstelling Nederland kiest in dit dossier tijdens
de informele JBZ-raad. Hetzelfde vragen zij aangaande het voorstel van de
Belgische vicepremier om alle nationale databanken van Nederland,
Belgie en Luxemburg onderling te delen. Ook bij dit voorstel hebben deze
leden grote twijfels over de effectiviteit.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie graag een uitgebreide reactie op
het bericht dat een adviseur van de EU wil dat internetbedrijven verplicht
de encryptiesleutels van gebruikers in moeten leveren, om inlichtingendiensten te helpen met de strijd tegen terrorisme. Achten de Minister en
de Staatssecretaris dit wenselijk en proportioneel?
Wat de aan het woord zijnde leden betreft moeten inlichtingendiensten op
basis van gelijkwaardigheid samenwerken en al die informatie delen die
noodzakelijk is om aanslagen te voorkomen. Deze leden vragen of deze
visie wordt gedeeld en of dit ook de inzet zal zijn tijdens de informele
JBZ-raad.

3

De leden van de SP-fractie zien een samenwerking voor zich waarbij de
uitwisseling van noodzakelijke gegevens centraal staat zodat terroristen
niet de kans krijgen onder de radar te verdwijnen door naar een ander
land te reizen. Datzelfde geldt voor geradicaliseerde personen die naar
Syrië willen vertrekken. Informatie over die personen moet effectief
gedeeld worden zodat zij niet, nadat zij via Europese landen zijn gereisd,
in Turkije de grens over kunnen steken. Met welke voorstellen zal
Nederland komen om die samenwerking tussen Europese diensten te
verbeteren?
De aan het woord zijnde leden merken op dat op dit moment door tien
lidstaten (waaronder Nederland) een overeenkomst is getekend over het
opzetten van een netwerk binnen Europol om tot een voortdurend actuele
lijst personen («names of foreign fighters») te komen. In hoeverre betreft
de uitwisseling van informatie in een netwerk binnen Europol ook de
kennis die aanwezig is bij inlichtingendiensten? In hoeverre betreft het
netwerk echt nieuwe en intensievere samenwerking? Wat houdt een
mogelijk fusion centre in?
Voornoemde leden lezen verder in de brief over het delen van nationale
databanken tussen Benelux-landen dat Nederland een toegevoegde
waarde ziet in het verbinden van informatie over jihadgangers en de
instrumenten waarmee deze informatie ontsloten en uitgewisseld wordt.
Deze mogelijkheden worden dan ook verkend. Wordt hiermee niet
gewoon erkend dat de Minister en de Staatssecretaris voor het delen van
databanken zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom is dit proportioneel? Zijn er geen alternatieven? Om welke gegevens gaat het hier? Kan
de Kamer op de hoogte worden gehouden van de voortgang van deze
verkenning?
De leden van de SP-fractie vragen hoe andere Europese landen omgaan
met geradicaliseerde personen. In Nederland zien we dat de familie vaak
in een vroegtijdig stadium aangeeft dat een familielid radicaliseert en
mogelijk zal vertrekken naar Syrië. De autoriteiten lijken daarop vaak niet
adequaat te reageren. Gemeenten lijken voorts niet goed te weten wat zij
met geradicaliseerde jongeren aan moeten en lijken machteloos te staan.
Deze leden vragen of de Minister en de Staatssecretaris dit erkennen en
hoe zij reageren op signalen van gemeenten dat zij slechts beperkte
mogelijkheden en kennis hebben om in te grijpen. De leden van de
SP-fractie vragen hoe andere Europese landen op signalen van radicalisering reageren. Voorts vragen zij of er in andere Europese landen
voorbeelden van effectieve en succesvolle deradicaliseringsprogramma’s
bestaan. Kunnen deze programma’s beschreven worden en ka duidelijk
gemaakt worden wat de succesvolle elementen in die programma’s zijn?
Voorts vragen deze leden welke elementen van dwang (buiten het
strafrecht om) in deze programma’s te vinden zijn.
De leden van de SP-fractie lezen in het verslag van de JBZ-Raad van 4 en
5 december 2014 niets terug over de discussie aangaande de eventuele
samenloop en overlap tussen Eurojust en het Europees Openbaar
Ministerie. Is hier al over gesproken? Zo ja, wat is er dan besproken? Zo
nee, waarom nog niet en wanneer zal dit punt ter tafel komen? Kan de
Minister voorts aangeven wat zijn bijdrage was aan de discussie over het
Europees Openbaar Ministerie? Wat is zijn oordeel over de conclusie van
de eurocommissaris dat er duidelijk nog moet worden gewerkt aan het
vinden van een juist evenwicht? Verwacht de Minister dat een compromis
over de invulling van het EOM haalbaar is?
De aan het woord zijnde leden hebben met zorg kennisgenomen van de
opmerking van de Staatssecretaris dat geen recht op gefinancierde
rechtsbijstand mag zijn bij minder zware feiten of bij eenvoudige zaken,
omdat dit niet altijd proportioneel of noodzakelijk is. Kan deze
stellingname worden toegelicht? Wanneer is een beroep op gefinancierde
rechtsbijstand door een verdachte of beklaagde volgens hem disproportioneel of niet noodzakelijk? Wanneer is een strafbaar feit niet zwaar

4

genoeg of een zaak eenvoudig genoeg? Hoe wil hij in de praktijk gaan
beoordelen of een bepaalde zaak prima zonder rechtsbijstand kan worden
afgedaan en of een verdachte of beklaagde hier toch niet door benadeeld
wordt?
4. Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister en de Staatssecretaris
naar de opstelling in de JBZ-Raad in de discussie over de totstandkoming
van een Europees systeem voor uitwisseling van PNR-gegevens. Welk
standpunt gaan zij hierin innemen namens Nederland? Zijn zij bereid zich
aan te sluiten bij zijn Europese collega’s die hebben aangegeven snel over
te gaan tot instelling van een dergelijk systeem, gelet op de recente
terroristische aanslagen? Zijn zij voorts bereid de Europese collega’s te
vragen naar de wijze waarop in andere lidstaten (al) invulling wordt
gegeven aan de totstandkoming van een nationaal register? Zijn de
Minister en de Staatssecretaris bereid deze discussie op korte termijn ook
weer met de Tweede Kamer te voeren? Wordt de opvatting van deze leden
gedeeld dat Nederland niet langer kan achterblijven ten aanzien van het
opslaan en delen van passagiersgegevens, gelet op het substantiële
dreigingsniveau van aanslagen en de recente gebeurtenissen in Parijs?
Kan een overzicht worden gegeven van de lidstaten die zich een
voorstander hebben getoond van bovengenoemd systeem?
De leden van de CDA-fractie vragen naar de uitwerking van de op
16 januari 2015 tot stand gekomen overeenkomst tussen tien lidstaten
over het opzetten van een netwerk binnen Europol om tot een voortdurend actuele lijst personen («names of foreign fighters») te komen. Is
dit een voortzetting van bestaande samenwerking tussen de inlichtingendiensten of is er sprake van een nieuw samenwerkingsverband?
5. Inbreng van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda van de JBZ-Raad. Zij willen graag een
reactie op de uitspraak van eurocommissaris Timmermans die heeft
aangegeven dat de Commissie overweegt een nieuw voorstel in te dienen
met betrekking tot het EU-PNR systeem.
Deze leden vragen of de Minister en de Staatssecretaris de opvatting van
de leden van de PVV-fractie delen dat de rol van nationale Ministers
uitgespeeld is als de COSI-werkgroep besluiten in JBZ-verband neemt
zonder dat er een bespreking van Ministers aan te pas komt. Zo ja, wat
gaat Nederland eraan doen om aan deze werkwijze van de
COSI-werkgroep een einde te maken? Zo nee, waarom niet? Delen zij
voorts de opvatting van de Commissie-Meijers en deze leden dat
nationale parlementen controle moeten hebben op deze werkgroep? Zo
ja, Zijn de Minister en de Staatssecretaris bereid dit punt duidelijk te
maken in Riga? Zo nee, waarom niet? Welke maatregelen gaat Nederland
nemen om ervoor te zorgen dat nationale parlementen deze controle
behouden?
De leden van de PVV-fractie vragen een reactie op de uitspraak van de
Letse Minister van Justitie (Dzintars Rasnacs) op 21 januari 2015 in het
Europees parlement dat in de toekomst bevoegdheden van het Europees
Openbaar Ministerie moeten worden uitgebreid? Is de Minister het eens
met deze uitspraken? Is de Minister voorts bereid om in Riga aan te geven
dat Nederland het niet eens is met de volgende uitspraak van eurocommissaris Jourova afgelopen week in het Europees parlement: «I’m going
to have to send out letters to the individual national parliaments and
explain why we need the EPPO»? Is de Minister bereid eurocommissaris
Jouriva duidelijk te maken dat Nederland deze schoffering van nationale
parlementen die een gele kaart hebben getrokken niet accepteert? Is hij

5

voorts bereid om namens Nederland, en in elk geval wat betreft de
PVV-fractie, aan te geven dat eurocommisaris Jourova geen misbruik
dient te maken van de huidige terroristische dreiging om de oprichting
van een Europees Openbaar Ministerie er doorheen te drukken?
De aan het woord zijnde leden vragen voorts een reactie op recente
uitspraken van de voorzitter van de Alliance of Liberals and Democrats for
Europe (Guy Verhofstadt) dat toegewerkt moet worden naar één Europese
CIA. Zijn de Minister en de Staatssecretaris bereid om in Riga duidelijk te
maken dat Nederland zich niet kan vinden in de uitspraken van Guy
Verhofstadt en willen zij hier afstand van nemen? Zo nee, waarom niet?
6. Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie merken op dat de aanstaande informele
JBZ-Raad in het teken zal staan van de Europese reactie op de toegenomen terreurdreiging door terugkerende Syriëgangers. Begrijpen deze
leden het goed dat deze JBZ-Raad zal dienen als voorbereiding van de
Europese Raad van 12 februari 2015? In dat geval hechten zij er zeer aan
dat de Minister en de Staatssecretaris na deze JBZ-Raad de Kamer binnen
een week informeren over de uitkomsten van deze JBZ-Raad en de
standpunten die namens Nederland zijn ingebracht zodat de Kamer daar
tijdig kennis van kan nemen. Daarbij merken deze leden nog eens
nadrukkelijk op dat de Minister-President en de Minister van veiligheid en
justitie tijdens het debat over de aanslag in Parijs van 14 januari 2015
hebben aangegeven dat het kabinet ten aanzien van de verzameling van
reisgegevens vasthoudt aan de gezamenlijk afgesproken positie van het
debat van 4 september 2014: «Nederland zal niet de reisgegevens van
iedereen, maar alleen van degenen van wie in redelijkheid wordt
aangenomen dat het van groot belang is dat wij met grote belangstelling
hun reizen volgen.» Zijn de Minister en de Staatssecretaris voornemens
om dat standpunt nog eens nadrukkelijk te herhalen tijdens deze
informele JBZ-Raad en hiertoe ook bondgenoten te zoeken? Welke
lidstaten steunen reeds de Nederlandse positie over het verzamelen van
reisgegevens en welke lidstaten maken dan wel neigen tot een beweging
in de tegenovergestelde richting?
De aan het woord zijnde leden merken op dat de voorzitter van de
Europese Raad heeft aangegeven dat hij zo snel mogelijk een Europese
databank met reisgegevens (EU-PNR) wil aanleggen. De ALDE-groep in
het Europees parlement heeft de Raad opgeroepen om zo snel mogelijk
met een nieuw voorstel hiertoe te komen waarin wordt voorzien in een
gedegen uitwerking met waarborgen voor adequate, doelgerichte
gegevensverzameling dat past binnen de juridische kaders van de Unie en
de democratische rechtsstaat. Wat is de reactie van de Minister en de
Staatssecretaris op deze oproep van de liberale fractie in het Europees
parlement? Zijn zij, mede gezien de zorgvuldige positie die het kabinet en
de Tweede Kamer innemen ten aanzien van het doelmatige gebruik van
reisgegevens, bereidt om tijdens de informele JBZ-Raad de noodzaak van
een gedegen voorstel te onderstrepen? Beschouwen de Minister en de
Staatssecretaris het, net als de liberalen in het Europees parlement, van
belang dat de totstandkoming van een gegevensbescherming richtlijn een
voorwaarde is voor de totstandkoming van EU- PNR?
De leden van de D66-fractie merken op dat de Belgische vicepremier op
21 januari 2015 als voorzitter van de BENELUX heeft voorgesteld dat
België, Nederland en Luxemburg alle nationale databanken met elkaar
moeten gaan delen in de strijd tegen terreur. Daartoe zou een nader plan
worden uitgewerkt. Kunnen de Minister en de Staatssecretaris de Kamer
nader informeren over wat de BENELUX voorzitter precies heeft voorgesteld, wat de reactie van Nederland is op dit voorstel, of en zo ja welke
Nederlandse databases daarvoor in aanmerking zouden kunnen komen en
hoe het voorstel zich verhoudt tot Nederlandse en Europese wetgeving

6

die ziet op de uitwisseling van gegevens, in het bijzonder de wet
bescherming persoonsgegevens? Hoe verhoudt deze oproep zich tot de
recente stellingname van het kabinet en de Tweede Kamer inzake
reisgegevens dat alleen doelgericht gegevens van verdachte personen
uitgewisseld kunnen worden en niet alle burgers in een sleepnet van
informatieverzameling moeten worden meegenomen?
Deze leden vragen of de Minister en de Staatssecretaris bereid zijn de
Kamer in ieder geval voorafgaande aan iedere JBZ-Raad en indien nodig
vaker, prioritair te informeren over de ontwikkelingen rond EU-PNR en het
delen van nationale databases tussen lidstaten?
Voornoemde leden merken op dat één van de zeven actiepunten naar
aanleiding van de aanslagen in Parijs het verbeteren van de uitwisseling
van informatie en analyse is, met name bij Europol, Eurojust en Interpol.
Een voortdurend actuele lijst van personen («names of foreign fighters»)
wordt beoogd. De aanslag in Parijs laat zien dat met name ook het delen
van informatie tussen inlichtingendiensten hiervoor van belang is. In
hoeverre ziet het voornoemde actiepunt ook op de kennis en informatie
die aanwezig is bij inlichtingendiensten en wordt ook beoogd om de
samenwerking van Europol, Eurojust en Interpol met inlichtingendiensten
te verbeteren?
De leden van de D66-fractie wijzen erop dat de Commissie-Meijers in een
brief op 1 december 2014 aandacht heeft gevraagd voor de controle van
nationale parlementen op de ambtelijke werkgroep COSI. Deze werkgroep
zou steeds vaker besluiten voorbereiden voor de JBZ-Raad waardoor er
geen bespreking van Ministers meer aan te pas komt en nationale
parlementen hun controletaak niet kunnen uitoefenen ten aanzien van die
besluiten. In welke mate herkennen de Minister en de Staatssecretaris het
beeld zoals dat door de Commissie-Meijers wordt geschetst? Het
COSI-oprichtingsbesluit verplicht het Comité het Europees parlement en
de nationale parlementen te informeren over zijn werkzaamheden.
Wanneer kunnen de parlementen een volgend rapport van COSI
verwachten en op welke wijze denken de Minister en de Staatssecretaris
dat zij de Kamer meer inzicht kunnen geven in de onderwerpen die in de
COSI werkgroep voorliggen zodat parlementaire controle en invloed op
het functioneren van COSI kan plaatsvinden?
II. Reactie van de Minister en Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie

7