Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 568

Wijziging van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 in verband met
het voorkomen van langdurig uitstel van
verliesneming ingevolge de liquidatie- en
stakingsverliesregeling en het inperken van de
reikwijdte van deze regelingen (Wet beperking
liquidatie- en stakingsverliesregeling)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 20 oktober 2020
Inhoudsopgave
I.
II.
1.
2.
3.
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
3.5.
3.6.
3.7.
3.8.
4.
5.
6.
7.

INLEIDING
ALGEMEEN DEEL
Inleiding
Hoofdlijnen van het voorstel
Vormgeving
Kwantitatieve voorwaarde
Territoriale voorwaarde
Toetsperiode
Doorkijkbepaling
Franchise
Temporele voorwaarde
Samenhangende bepalingen
Overgangsrecht
Budgettaire aspecten
EU-aspecten
Uitvoeringskosten Belastingdienst
Monitoring

1
2
2
2
5
5
8
9
12
13
15
19
19
20
23
23
24

I. INLEIDING
Het kabinet heeft met belangstelling kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, het CDA, D66,
GroenLinks en de PvdA.
Hierna wordt bij de beantwoording van de vragen zo veel mogelijk de
volgorde van het verslag aangehouden, met dien verstande dat gelijkluidende of in elkaars verlengde liggende vragen tezamen zijn beantwoord.
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen om te reageren
op het commentaar van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs
(NOB). Daarnaast vragen de leden van de fractie van de VVD te reageren
op het commentaar van VNO-NCW. Deze reactie is zoveel mogelijk

kst-35568-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

1

opgenomen daar waar dat onderwerp in deze nota aan bod komt. Op
commentaar van derden dat geen directe relatie heeft met de maatregelen
uit het onderhavige wetsvoorstel wordt niet ingegaan.
II. ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen naar de noodzaak
van de temporele voorwaarde nu wetgeving is voorgesteld die voorziet in
de aanpassing van de verliesverrekeningsregels. In de nota van wijziging
op het Belastingplan 20211 wordt voorgesteld de verliesverrekening aan
te passen waarbij een belastingplichtige de verrekenbare verliezen die
meer bedragen dan € 1 miljoen tot maximaal 50% van het belastbare
bedrag – voor zover de winst in dat jaar meer bedraagt dan € 1 miljoen –
in het betreffende jaar kan verrekenen. Gelijktijdig vervalt de termijn van
voorwaartse verliesverrekening, die op dit moment zes jaar bedraagt.
Hierdoor kunnen verliezen onbeperkt in de tijd voorwaarts worden
verrekend. Ondanks deze voorgestelde wijzigingen is het kabinet van
mening dat de temporele voorwaarde nog steeds zijn waarde behoudt om
ongewenst uitstel van verliesneming te voorkomen. Immers, een
liquidatieverlies wordt in het jaar waarin de vereffening is voltooid in
aanmerking genomen en leidt daarmee in het betreffende jaar direct tot
een aftrek van de winst. Dit betreft een – anders dan de voorgestelde
wijziging van de verliesverrekening – ongelimiteerde aftrek van de winst.
Na de voorgestelde wijziging in het Belastingplan kan een verrekenbaar
verlies dat, voor zover het meer bedraagt dan de verliesverrekeningsfranchise van € 1 miljoen, slechts tot maximaal 50% van het belastbaar
bedrag – voor zover de winst in dat jaar meer bedraagt dan € 1 miljoen –
verrekenbaar is. Dit maakt een liquidatieverlies in bepaalde omstandigheden waardevoller als (volledige) aftrekpost dan een (beperkt) verrekenbaar verlies waardoor een belastingplichtige ervoor zou kunnen kiezen
om de liquidatie uit te stellen tot het meest gunstige moment voor de
belastingplichtige. Dit acht het kabinet onwenselijk.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de reden om de
liquidatie- en stakingsverliesregeling te beperken en hoe zich dit verhoudt
met de generieke doelstelling van beide regelingen. Ook vragen deze
leden naar de rechtvaardiging van de territoriale en kwantitatieve
voorwaarde. Zij vragen hoe door middel van de voorgestelde wijzigingen
een evenwichtige heffing van multinationals wordt bereikt. Met de
voorgestelde wijziging wordt de reikwijdte van de huidige liquidatie- en
stakingsverliesregeling beperkt. Hoewel de oorspronkelijke doelstellingen
van beide regelingen nog steeds worden onderschreven, kiest het kabinet
ervoor om in specifieke situaties de mogelijkheid die de regelingen op dit
moment biedt voor Nederlandse belastingplichtigen om buitenlandse
verliezen ten laste te brengen van hun Nederlandse belastinggrondslag op
enkele onderdelen in te perken. Deze keuze vindt mede zijn oorsprong in
de constatering dat uit de praktijk blijkt dat door toepassing van de
liquidatie- en stakingsverliesregeling belastingplichtigen meerdere jaren
geen vennootschapsbelasting in Nederland hebben betaald. Met de
nieuwe voorwaarden worden de huidige regelingen op enkele onderdelen
ingeperkt, terwijl de regelingen op andere onderdelen hun werking
behouden. Hierdoor ontstaat een evenwichtiger regeling binnen een
belastingstelsel dat past in het huidige tijdsgewricht.
1

Nota van wijziging inzake wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten
(Belastingplan 2021).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

2

De leden van de fracties van de VVD, D66, de PvdA en het CDA vragen
hoe de liquidatieverliesregeling zich verhoudt tot vergelijkbare regelingen
in omringende landen. Omdat de wetgeving inzake de mogelijkheden die
bestaan om een liquidatieverlies of een daarmee vergelijkbaar verlies
(zoals een fiscaal toegestane afschrijving op een deelneming) in
aanmerking te nemen en de voorwaarden die daarvoor gelden in
vormgeving nogal verschillen, is het lastig om een directe vergelijking te
maken met de Nederlandse systematiek. Hierbij is ook relevant dat de
wetgeving op het punt van het in aanmerking kunnen nemen van
liquidatieverliezen eveneens samenhangt met andere – meer algemene –
componenten van het winstbelastingregime, zoals de eventuele aanwezigheid van een deelnemingsvrijstelling. Luxemburg, Ierland en
Zwitserland kennen een ruimere mogelijkheid om liquidatieverliezen in
aanmerking te nemen. Oostenrijk en België kennen vergelijkbare
regelingen als de huidige Nederlandse variant (zoals deze thans van
toepassing is, zonder de met dit wetsvoorstel voorgestelde wijziging).
Onder andere Frankrijk en de Verenigde Staten kennen een regeling die
beperkter is dan de Nederlandse regeling. In deze landen kan een
liquidatieverlies (onder voorwaarden) slechts worden afgezet tegen
resultaten uit deelnemingen. Dit is strenger dan de Nederlandse regeling:
deelnemingsvoordelen zijn doorgaans vrijgesteld onder de deelnemingsvrijstelling en een liquidatieverlies kan ook worden afgezet tegen de
overige winst, bijvoorbeeld de Nederlandse operationele winst van de
belastingplichtige. Duitsland kent geen wettelijke mogelijkheid tot het in
aftrek brengen van liquidatieverliezen en ook in Zweden en het Verenigd
Koninkrijk lijken de mogelijkheden beperkter dan in Nederland.2 Hoewel
een directe vergelijking tussen verschillende landen dus lastig is vanwege
het verschil in vormgeving, kan wel worden geconcludeerd dat de
Nederlandse liquidatieverliesregeling – ook na de voorgestelde aanpassingen – internationaal niet uit de pas loopt.
De leden van de fractie van het CDA vragen wat het te verwachten
uitstralingseffect van de aangekondigde wijzigingen is op het internationaal opererend bedrijfsleven. De leden van de fractie van de VVD vragen
naar de impact op de internationale concurrentiekracht van het Nederlandse bedrijfsleven. De leden van de fractie van D66 vragen zich af wat
de gevolgen zijn van het wetsvoorstel voor multinationals met veel
risicovolle buitenlandse projecten. De voorgestelde wijzigingen kunnen in
bepaalde situaties tot gevolg hebben dat belastingplichtigen in mindere
mate een liquidatie- of stakingsverlies in Nederland in aanmerking kunnen
nemen. Dit kan ertoe leiden dat belastingplichtigen de wijze waarop een
investering is vormgegeven zodanig wijzigen dat – indien een dergelijk
verlies zich voordoet – het alsnog kan worden benut (bijvoorbeeld in een
land met een ruimere liquidatie- en stakingsverliesregeling). Bovendien
loopt Nederland – ook na de voorgestelde wijzigingen – met de liquidatieen stakingsverliesregeling internationaal niet uit de pas en moet de
concurrentiekracht van Nederland mede worden bezien in het licht van
het bredere Nederlandse fiscale en niet-fiscale vestigingsklimaat.
De leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen of de nieuwe
beperkingen ondernemerschap over de grens ontmoedigen. De leden van
de fractie van het CDA merken op dat legitieme overwegingen ten
grondslag kunnen liggen aan bepaalde keuzes die door de nieuwe
voorwaarden tot gevolg hebben dat het liquidatieverlies niet meer in
aanmerking kan worden genomen. Zij vragen of het kabinet verwacht dat
dit invloed kan hebben op de investeringsbereidheid van Nederlandse
bedrijven. De deelnemingsvrijstelling en de objectvrijstelling zijn
2

De informatie ten aanzien van de regimes in andere landen is mede afkomstig uit de bijlage bij
Kamerstukken II 2019/20, 31 066, nr. 623.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

3

belangrijke pijlers in het Nederlandse fiscale stelsel die voor bedrijven een
stimulans kunnen vormen om over de grens te ondernemen. Op basis van
beide regelingen worden immers de winsten die deze bedrijven in het
buitenland behalen, niet nogmaals in Nederland aan vennootschapsbelasting onderworpen. Hierdoor kunnen deze bedrijven in het buitenland
onder gelijke omstandigheden als lokale bedrijven opereren. Indien de
activiteiten in het betreffende land onverhoopt verlieslatend zijn, bieden
de liquidatie- en stakingsverliesregeling de mogelijkheid op basis waarvan
die verliezen – onder voorwaarden – in Nederland ten laste van de
grondslag kunnen worden gebracht. Ook na de voorgestelde wijzigingen
blijft het mogelijk om dit verlies onder voorwaarden in aftrek te brengen.
In sommige gevallen betekent dit dat na de voorgestelde wijzigingen het
gehele verlies nog kan worden afgetrokken, in andere gevallen is het
beperkt tot het bedrag tot van de franchise. Hoewel de keuze om in het
buitenland te investeren van veel meer factoren afhangt dan enkel de
Nederlandse fiscale behandeling bij een mogelijke minder succesvol
resultaat, is het kabinet van mening dat de combinatie van de deelnemingsvrijstelling en de na de aanpassingen nog bestaande mogelijkheden
om verliezen in aftrek te brengen bij liquidatie of staking, in algemene zin
niet leiden tot een ontmoediging van belastingplichtigen als gevolg
waarvan zij de stap over de grens niet meer zetten of andere keuzes
maken bij het aangaan van buitenlandse projecten.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoeveel midden- en kleinbedrijven (mkb) opereren buiten de Europese Unie (EU). Deze leden vragen
ook of het kabinet specifiek een toelichting kan geven op de vraag in
hoeverre de lastenverzwaring, als gevolg van voorliggend wetsvoorstel,
neerslaat bij het mkb in verhouding met het grootbedrijf. De leden van de
fractie van het CDA vragen welk deel van het totale aantal bedrijven dat
gebruik maakt van de regelingen door de nieuwe voorwaarden wordt
geraakt (op basis van de meest recente cijfers) en vragen in welke
verhouding het daarbij gaat om het mkb en grotere ondernemingen. Ook
de leden van de fractie van D66 vragen hoeveel ondernemingen door het
voorstel worden geraakt. Er zijn ongeveer 750.000 belastingplichtigen in
de vennootschapsbelasting, waarvan 10.000 mkb-bedrijven die een
deelneming buiten de EU hebben. Naar verwachting zijn er in totaal
jaarlijks 4.500 belastingplichtigen die gebruik maken van de liquidatie- of
stakingsverliesregeling. Hiervan worden jaarlijks slechts ongeveer 40
bedrijven door de kwantitatieve of de territoriale voorwaarde geraakt
waarvan ongeveer 20 bedrijven onder de definitie mkb vallen. De totale
lastenverzwaring als gevolg van de beperking van de liquidatie- en
stakingsverliesregeling slaat voor 17% neer bij het mkb en voor 83% bij
het grootbedrijf. De kwantitatieve beperking heeft een budgettair effect
van € 14 miljoen. Deze slaat voor 8% neer bij het mkb en voor 92% bij het
grootbedrijf.
De leden van de fractie van de VVD vragen op welke manier wordt
voorkomen dat het mkb onevenredig geraakt wordt en welke waarborgen
het voorstel bevat om dit zoveel mogelijk te beperken. Het wetsvoorstel
bevat een franchise van € 5 miljoen die ervoor zorgt dat de voorgestelde
kwantitatieve en territoriale voorwaarde niet van toepassing zijn voor
zover een liquidatie- of stakingsverlies minder bedraagt dan dit bedrag.
Anders gezegd betekent dit dat verliezen onder deze franchise niet in
aftrek zijn beperkt. Hierdoor zal het grootste gedeelte van de belastingplichtigen niet worden geraakt door deze nieuwe voorwaarden.
De leden van de fractie van het CDA vragen of als alternatief op de
voorgestelde wijzigingen is gekeken naar een variant waarbij het splitsen
van winsten en verliezen in afzonderlijke lichamen wordt aangepakt of
waarbij het tarief waartegen het liquidatie- of stakingsverlies wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

4

afgetrokken wordt beperkt om een mogelijk tariefvoordeel te voorkomen.
Ook vragen deze leden of het niet logischer is om de territoriale
voorwaarde aan te laten sluiten bij de laagbelastende jurisdicties. Het
wetsvoorstel heeft tot doel om de liquidatie- en stakingsverliesregeling
evenwichtiger te maken door de reikwijdte ervan te beperken. Dit motief
vindt niet zijn oorsprong in het voorkomen van misbruik, maar moet
veeleer worden bezien vanuit het idee dat de regeling naar huidige
inzichten te ruim is. Een minder vergaande variant zoals aangedragen
door de vraagstellers past naar de mening van het kabinet onvoldoende
binnen deze doelstelling.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of is overwogen om verliezen
eerst in het land van de dochter in aanmerking te nemen, indien zich in
dat land winstgevende dochters bevinden. Bij de voorgestelde beperking
is ervoor gekozen om aan te sluiten bij de huidige systematiek van de
liquidatieverliesregeling waarbij een toets wordt aangelegd op het niveau
van het ontbonden lichaam zelf. Op grond van de huidige regeling – en
ook na de voorgestelde wijzigingen – kan enkel een liquidatieverlies in
aanmerking worden genomen indien bij onder andere de belastingplichtige of een met hem verbonden lichaam geen recht bestaat op
enigerlei tegemoetkoming ter zake van verliezen die bij het ontbonden
lichaam overrekend zijn gebleven. Dit geldt ook als het verbonden lichaam
in het buitenland is gevestigd. Een verdere beperking is niet overwogen.
3. Vormgeving
3.1. Kwantitatieve voorwaarde
De leden van de fracties van D66, de VVD, de PvdA en het CDA stellen
enkele vragen over het kwalificerend belang in de kwantitatieve
voorwaarde. Ook de NOB vraagt om een nadere toelichting wanneer bij
de kwantitatieve voorwaarde sprake is van een kwalificerend belang. De
NOB verwijst hierbij naar enkele arresten van het Hof van Justitie van de
Europese Unie (HvJ EU) waaruit onder andere kan worden afgeleid dat
van beslissende invloed ook sprake kan zijn bij een belang van minder
dan 50%.3 De leden van de fracties van D66 en het CDA vragen naar de
toepassing van dit criterium in vergelijkbare situaties. Uit het voorgestelde
vierde lid van artikel 13d Wet Vpb 1969 volgt dat onder een kwalificerend
belang moet worden verstaan een belang in een lichaam waarmee een
zodanige invloed op de besluiten van dat lichaam kan worden uitgeoefend
dat de activiteiten ervan kunnen worden bepaald. In de toelichting wordt
hiervoor zowel de term «beslissende invloed» als «doorslaggevende
zeggenschap» gebruikt, zonder dat een verschil tussen beide termen is
beoogd. Het criterium is ontleend uit de vaste rechtspraak van het HvJ EU
en wordt in lijn met deze rechtspraak uitgelegd. De toetsing of in een
concreet geval sprake is van beslissende invloed hangt af van de feiten en
omstandigheden van dat geval, waaronder bijvoorbeeld de afspraken die
onder de aandeelhouders zijn gemaakt. Om strijdigheid met het Europese
recht te voorkomen wordt hierbij dus niet aangesloten bij een absoluut
percentage van de statutaire stemrechten en de aandelen. In een concreet
geval kan dit ertoe leiden dat ook bij een belang van minder dan 50% van
de statutaire stemrechten toch sprake kan zijn van een beslissende
invloed waardoor voldaan wordt aan de kwantitatieve voorwaarde. Of
andersom, dat hiervan geen sprake is ondanks dat de belastingplichtige
meer dan 50% van de statutaire stemrechten bezit.

3

Verwezen wordt naar HvJ EU 22 december 2008, ECLI:EU:C:2008:365, HvJ EU 26 maart 2009,
ECLI:EU:C:2009:193 en HvJ EU 21 januari 2010, ECLI:EU:C:2010:26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

5

De NOB merkt op dat het voor de hand zou liggen dat ook aan de
kwantitatieve voorwaarde zou zijn voldaan als de belastingplichtige zelf
geen kwalificerend belang heeft in het ontbonden lichaam, maar een
ander lichaam wel een kwalificerend belang heeft in zowel de belastingplichtige als in het ontbonden lichaam. Dit kan als volgt worden geïllustreerd.
Voorbeeld 1

In voorbeeld 1 houdt de belastingplichtige slechts 20% van de statutaire
stemrechten en aandelen in ontbonden lichaam O. Derhalve heeft de
belastingplichtige geen kwalificerend belang in O waardoor niet wordt
voldaan aan de kwantitatieve voorwaarde. Hierbij is niet relevant dat de
moedervennootschap wel een kwalificerend belang heeft in zowel de
belastingplichtige als het ontbonden lichaam. Immers, de belastingplichtige kan zelfstandig via de moedervennootschap geen invloed
uitoefenen op O. Dat neemt niet weg dat indien de moedervennootschap
in Nederland is gevestigd, het liquidatieverlies op O uiteindelijk wel in zijn
geheel in aanmerking kan worden genomen (deels bij liquidatie van O en
deels bij eventueel latere liquidatie van de belastingplichtige), mits aan de
overige voorwaarden wordt voldaan.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom de aanwezigheid van
een samenwerkende groep niet relevant wordt geacht voor toepassing
van de kwantitatieve voorwaarde. Deze leden vragen ook of hiermee
investeringen worden ontmoedigd waarbij partijen de risico’s delen. De
NOB vraagt hoe zich dit verhoudt met het Europese recht. De kwantitatieve voorwaarde geeft enkel de mogelijkheid om een liquidatieverlies
(voor zover dat meer bedraagt dan de franchise van € 5 miljoen) in
aanmerking te nemen indien de belastingplichtige beslissende invloed
heeft op het ontbonden lichaam. Hiermee wordt beoogd om in lijn met de
rechtspraak van het HvJ EU te bewerkstelligen dat de voorgestelde
beperking enkel onder het bereik valt van de vrijheid van vestiging. Het
HvJ EU heeft zich in meerdere arresten uitgesproken over de vraag
wanneer sprake is van beslissende invloed. Deze jurisprudentie is in veel
gevallen afhankelijk van de karaktereigenschappen van de regeling die
wordt getoetst en de feiten en omstandigheden van het betreffende geval.
De kwantitatieve voorwaarde is in lijn met deze jurisprudentie, waarbij kan
worden opgemerkt dat de toets of sprake is van doorslaggevende
zeggenschap uiteindelijk afhangt van de feiten en omstandigheden van de
concrete casus. Anders dan in de Wet bronbelasting 2021 wordt hierbij
geen rekening gehouden met de belangen (in het ontbonden lichaam) die
worden gehouden door lichamen die samen met de belastingplichtige een
samenwerkende groep vormen. Dit past niet bij het karakter van de
kwantitatieve voorwaarde en de beoogde reikwijdte van de liquidatiever-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

6

liesregeling, ook bezien in samenhang met de ruimte die de rechtspraak
van het HvJ EU in dit verband lijkt te bieden. Overigens kan wel worden
opgemerkt dat ook de belangen van de lichamen waarin de belastingplichtige een kwalificerend belang heeft in aanmerking worden genomen
voor toepassing van de kwantitatieve voorwaarde, indien deze lichamen
tevens een belang hebben in het ontbonden lichaam. Gezien de franchise
van € 5 miljoen die van toepassing is indien de belastingplichtige niet
voldoet aan de kwantitatieve en territoriale voorwaarde, deelt het kabinet
niet de vrees dat het ontbreken van een uitzondering voor een samenwerkende groep in de praktijk negatieve effecten heeft op de investeringsbereidheid van ondernemers (al dan niet in groepsverband).
De NOB vraagt op welke wijze bij de kwantitatieve voorwaarde moet
worden omgegaan met een in het buitenland gevestigde tussenhoudster
die aldaar betrokken is in een consolidatieregime. Voor de kwantitatieve
voorwaarde dient te worden beoordeeld of de belastingplichtige al dan
niet tezamen met een lichaam waarin hij een kwalificerend belang heeft,
een kwalificerend belang heeft in het ontbonden lichaam. De toepasbaarheid van een buitenlands consolidatieregime is niet relevant bij deze
toets. Ook in een dergelijk geval zal immers voor toepassing van de
liquidatieverliesregeling per concreet geval moeten worden beoordeeld of
de belastingplichtige een kwalificerend belang heeft of – bij toepassing
van de doorkijkbepaling – zou hebben in het ontbonden lichaam.
De NOB vraagt welke gevolgen de rechtspraak van het HvJ EU inzake de
per element-benadering heeft voor de toepassing van de kwantitatieve
voorwaarde. Bij deze vraag schetst de NOB een voorbeeld dat kan worden
samengevat aan de hand van de volgende figuren.
Voorbeeld 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

7

In de structuur weergegeven in figuur 1 is belastingplichtige gevoegd in
fiscale eenheid met dochter I en dochter II. Belastingplichtige heeft
hierdoor vanuit fiscaal perspectief een belang van 60% in het ontbonden
lichaam O. In beginsel is in dit voorbeeld aan de kwantitatieve
voorwaarde voldaan. In de door de NOB geschetste structuur, weergegeven in figuur 2, waarbij dochter I en dochter II niet zijn en kunnen
worden gevoegd in een fiscale eenheid, omdat zij niet in Nederland zijn
gevestigd, is de vraag of aan de kwantitatieve voorwaarde ten opzichte
van het ontbonden lichaam O is voldaan relevant bij toepassing van de
doorkijkbepaling van het voorgestelde derde lid van artikel 13d Wet Vpb
1969 bij liquidatie van dochter I of dochter II. In dat geval is het liquidatieverlies dat toerekenbaar is aan het eerder ontbonden lichaam O slechts
aftrekbaar, indien belastingplichtige het liquidatieverlies in aanmerking
had kunnen nemen indien hij het belang in ontbonden lichaam O direct
had gehouden. Ook in dat geval zou aan de kwantitatieve voorwaarde zijn
voldaan, aangezien de belastingplichtige, tezamen met het belang van de
andere dochter waarin belastingplichtige een kwalificerend belang heeft
een belang zou hebben gehad van 60% in het ontbonden lichaam. In deze
situatie is er uiteindelijk dus geen verschil in behandeling. In de door de
NOB geschetste structuur, weergegeven in figuur 3, waarbij dochter I in
Nederland is gevestigd en is gevoegd in een fiscale eenheid met
belastingplichtige en dochter II in de EU is gevestigd is ook aan de
kwantitatieve voorwaarde voldaan. In dit voorbeeld heeft de belastingplichtige immers tezamen met het kwalificerende belang in dochter II een
kwalificerend belang in O. Ook in deze situatie is dus uiteindelijk geen
verschil in behandeling te onderkennen ten opzichte van de situatie
geschetst in figuur 2, waarbij ook dochter I niet in Nederland is gevestigd.
3.2. Territoriale voorwaarde
De leden van de fractie van het CDA vragen of de territoriale voorwaarde
is voorgesteld om alleen in het kader van het Europese recht de
mogelijkheid te geven tot het in aanmerking nemen van definitieve
verliezen bij de moedervennootschap. Daarnaast vragen zij of de
kwantitatieve voorwaarde niet in strijd is met het Europese recht. Bij de
inperking van de reikwijdte van de liquidatie- en stakingsverliesregeling is
het kabinet gebonden aan het Europese recht. Door het stellen van de
kwantitatieve voorwaarde wordt verzekerd dat de liquidatie- en stakingsverliesregeling enkel getoetst dient te worden aan de vrijheid van
vestiging. Hierdoor is het mogelijk om de voorgestelde territoriale
voorwaarde in zijn huidige vorm te stellen. Een nog verdere territoriale
inperking van de liquidatie- en stakingsverliesregeling is niet mogelijk
zonder in strijd te komen met het Europese recht. De territoriale
voorwaarde heeft tot gevolg dat liquidatieverliezen boven de franchise
van € 5 miljoen enkel in aanmerking kunnen worden genomen indien het
ontbonden lichaam is gevestigd in Nederland, een andere lidstaat van de
EU, een staat die onderdeel uitmaakt van de Europese Economische
Ruimte (EER) of een staat waarmee de EU een specifieke associatieovereenkomst met rechtstreekse werking voor belastingplichtigen in de
vennootschapsbelasting heeft gesloten dat een met artikel 49 Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie vergelijkbaar recht op de
vrijheid van vestiging bevat. Doordat de voorgestelde kwantitatieve
voorwaarde van doorslaggevende zeggenschap in de liquidatieverliesregeling ook geldt in binnenlandse situaties, wordt verzekerd dat geen
sprake is van strijdigheid met het Europese recht. Immers, wanneer deze
voorwaarde verhindert dat een verlies, dat in een andere lidstaat niet
meer verrekenbaar is, in Nederland in aanmerking wordt genomen, zou
het in een binnenlandse situatie ook niet in aanmerking kunnen worden
genomen in Nederland. Het Europese recht verplicht Nederland niet om
de grensoverschrijdende situatie gunstiger te behandelen dan een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

8

binnenlandse situatie. De voorgestelde regeling is dan ook niet in strijd
met het Europese recht.
3.3. Toetsperiode
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kabinet verwacht dat de
territoriale voorwaarde kan worden ontlopen doordat bedrijven de
feitelijke leiding van op termijn te liquideren deelnemingen verplaatsen
naar Nederland of een andere EU-lidstaat. Om te voorkomen dat
eenvoudig aan de voorgestelde territoriale en kwantitatieve voorwaarde
kan worden ontkomen door voor het afronden van de liquidatie de
structuur te wijzigen, is ervoor gekozen om een toetsperiode op te nemen.
Deze toetsperiode verplicht dat een belastingplichtige in de vijf jaren
onmiddellijk voorafgaand aan het tijdstip van de voltooiing van de
vereffening van het vermogen van het ontbonden lichaam onafgebroken
aan de voorgestelde territoriale en kwantitatieve voorwaarde heeft
voldaan.
De leden van de fractie van D66 vragen of voor het in aanmerking nemen
van het liquidatie- of stakingsverlies in de vijf jaren voorafgaand aan het
tijdstip van de voltooiing van de vereffening van het vermogen van het
ontbonden lichaam onafgebroken aan zowel de territoriale en kwantitatieve voorwaarde moet zijn voldaan. Dit kan worden bevestigd, aan beide
voorwaarden dient te worden voldaan gedurende de gehele toetsperiode.
De NOB heeft een vraag gesteld over de betekenis van het begrip «jaar» in
het voorgestelde tweede lid, onderdeel b, van artikel 13d Wet Vpb 1969.
Zoals in de toelichting wordt uitgewerkt dient voor de toepassing van het
genoemde artikel de term «jaar» te worden opgevat als een periode van
365 dagen.4 Het gebruik van kalenderjaar is bewust vermeden, om te
voorkomen dat hierin een periode van 1 januari tot en met 31 december
kan worden gelezen.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de werking van de
toetsperiode uit het voorgestelde tweede lid, onderdeel b, van artikel 13d
Wet Vpb 1969 in het geval van een fusie. De leden van de fractie van het
CDA geven het volgende voorbeeld. Vennootschap A en B bezitten
respectievelijk 25% en 35% van de statutaire stemrechten en aandelen in
vennootschap X, een in de EU gevestigde vennootschap. A bezit haar
belang vijf jaren en B bezit haar belang twee jaren. A en B fuseren
juridisch als verdwijnende rechtspersonen in de belastingplichtige. Hierbij
gaat het gehele vermogen inclusief het belang in X over op belastingplichtige die na de fusie 60% van de statutaire stemrechten en aandelen in
X houdt. Direct na de fusie wordt vennootschap X geliquideerd. In deze
situatie is op het moment van liquidatie voldaan aan de kwantitatieve en
territoriale voorwaarde van het voorgestelde tweede lid, onderdeel a, van
artikel 13d Wet Vpb 1969. Vervolgens dient te worden getoetst of is
voldaan aan de toetsperiode van voorgesteld onderdeel b van genoemd
tweede lid. Bij een geruisloze fusie treedt de verkrijgende vennootschap
tot al hetgeen in het kader van de fusie is verkregen in de plaats van de
verdwijnende vennootschap, hetgeen ook geen aanleiding geeft tot een
aangepast aanvangstijdstip van de toetsperiode.5 Bij een geruisloze fusie
neemt de belastingplichtige dus de bij de verkregen vermogensbestanddelen geldende termijnen over. In dat geval is bij liquidatie direct na de
fusie niet voldaan aan de toetsperiode van onderdeel 1 van voorgesteld
tweede lid, onderdeel b, en wordt het liquidatieverlies (voor zover het
meer bedraagt dan de franchise) niet in aanmerking genomen. Dit is
4
5

Bij een schrikkeljaar geldt een periode van 366 dagen.
Kamerstukken II 2019/20, 35 568, nr. 3, p. 25.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

9

anders bij een ruisende fusie. Hierbij zal de periode voor de fusie niet
worden meegerekend, waardoor de fusie het eerste moment is waarop
het belang in vennootschap X voor belastingplichtige als deelneming
wordt aangemerkt. Als gevolg hiervan wordt de toetsperiode verkort op
grond van het voorgestelde tweede lid, onderdeel b, onder 1°, van artikel
13d Wet Vpb 1969 en kan het volledige liquidatieverlies in aanmerking
worden genomen. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat indien
belastingplichtige reeds een deelneming in X bezat ook bij een ruisende
fusie in dit voorbeeld niet aan de toetsperiode of versoepeling zou zijn
voldaan. Dit aangezien niet aan de reguliere toetsperiode is voldaan en X
ook niet door de ruisende fusie voor belastingplichtige voor het eerst als
deelneming werd aangemerkt. Hierdoor kan het liquidatieverlies boven de
franchise niet in aanmerking worden genomen.
De leden van de fractie van het CDA vragen te bevestigen of de eerste
versoepeling van het voorgestelde tweede lid, onderdeel b, onder 1°, van
artikel 13d Wet Vpb 1969 van toepassing is indien een deelneming binnen
de groep (niet zijnde een fiscale eenheid) wordt verhangen. Dit kan
worden bevestigd.
De leden van de fractie van het CDA vragen hoe wordt omgegaan met de
toetsperiode bij fusie of splitsing, waarbij de deelneming de verdwijnende
dan wel verkrijgende vennootschap is. Indien een deelneming betrokken
is bij een fusie als verdwijnende vennootschap houdt de deelneming op te
bestaan, zonder dat de liquidatieverliesregeling daarop van toepassing is.
Bij liquidatie van een deelneming die betrokken is geweest bij een fusie
als verkrijgende vennootschap zal bij belastingplichtige de voor die
deelneming geldende termijn van toepassing zijn. De hierboven
beschreven uitgangspunten zijn van overeenkomstige toepassing bij een
splitsing.
De NOB vraagt wanneer voor toepassing van de liquidatieverliesregeling
de voorgestelde toetsperiode aanvangt na ontvoeging uit een fiscale
eenheid. Ook in het geval waarin een deelneming wordt geliquideerd na
ontvoeging uit een fiscale eenheid, dient te worden getoetst of aan de
voorwaarden van het voorgestelde tweede lid van artikel 13d Wet Vpb is
voldaan. Aangenomen dat op het tijdstip van voltooiing van de vereffening van het vermogen van het ontbonden lichaam is voldaan aan de
territoriale en kwantitatieve voorwaarde, zal vervolgens moeten worden
beoordeeld of ook tijdens de toetsperiode van het voorgestelde tweede
lid, onderdeel b, van artikel 13d Wet Vpb 1969 onafgebroken aan de
genoemde voorwaarden is voldaan. De werking van deze toetsperiode in
situaties van voeging in en ontvoeging uit een fiscale eenheid kan aan de
hand van de volgende voorbeelden worden toegelicht.
Voorbeeld 3
Belastingplichtige bezit op 1 januari 2021 in totaal 30% van de statutaire
stemrechten en aandelen in lichaam O, dat in Nederland is gevestigd. Op
1 januari 2022 verkrijgt belastingplichtige de resterende 70% van de
statutaire stemrechten en aandelen in O, waardoor zij alle statutaire
stemrechten en aandelen in O bezit. Direct hierna wordt O als dochtermaatschappij gevoegd in een fiscale eenheid met belastingplichtige. Op
1 januari 2025 wordt O vervolgens ontvoegd uit de fiscale eenheid met
belastingplichtige. Op 1 januari 2026 wordt O geliquideerd en wordt de
vereffening van het vermogen voltooid. De vraag komt op of de belastingplichtige het liquidatieverlies op O (dat uitgaat boven de franchise) in
aanmerking kan nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

10

Op het tijdstip van ontbinding wordt aan de voorgestelde territoriale en
kwantitatieve voorwaarde voldaan. Vervolgens dient te worden getoetst of
ook in de reguliere toetsperiode van vijf jaren onmiddellijk voorafgaand
aan het tijdstip van de voltooiing van de vereffening onafgebroken aan
deze voorwaarden is voldaan. Dit is in deze casus niet het geval. Immers,
niet in de volledige toetsperiode is aan de kwantitatieve voorwaarde
voldaan. In de periode voorafgaand aan 1 januari 2022 bezat de belastingplichtige namelijk slechts 30% van de statutaire stemrechten en aandelen
in O. Ook de versoepeling van het voorgestelde tweede lid, onderdeel b,
onder 1°, van artikel 13d Wet Vpb 1969 vindt in dit voorbeeld geen
toepassing. Hiervoor dient O gedurende de toetsperiode bij de belastingplichtige voor het eerst als deelneming te worden aangemerkt en dient
vanaf dat moment tot het moment van ontbinding onafgebroken aan de
genoemde voorwaarden te zijn voldaan. Aangezien in dit voorbeeld
gedurende de toetsperiode die aanvangt op 1 januari 2021 niet onafgebroken aan de genoemde voorwaarden is voldaan, is het liquidatieverlies
(dat uitgaat boven de franchise) niet aftrekbaar.
Voorbeeld 4
Dit voorbeeld is gelijk aan voorbeeld 3, alleen wordt in deze situatie O op
1 januari 2029 ontvoegd uit de fiscale eenheid met belastingplichtige,
waarna O vervolgens op 1 januari 2030 wordt geliquideerd en de
vereffening van het vermogen wordt voltooid. De vraag komt op of de
belastingplichtige het liquidatieverlies op O dat uitgaat boven de franchise
in aanmerking kan nemen. Wederom is op het tijdstip van ontbinding aan
de voorgestelde territoriale en kwantitatieve voorwaarde voldaan.
Vervolgens dient getoetst te worden of ook gedurende de reguliere
toetsperiode aan deze voorwaarden is voldaan. In dit geval is voor
toepassing van deze regeling wel aan de reguliere toetsperiode voldaan,
aangezien in de vijf jaren voorafgaand aan het tijdstip van de ontbinding
sprake is geweest van beslissende invloed van belastingplichtige in het
ontbonden lichaam O en O voldeed aan de territoriale voorwaarde.
Derhalve kan het volledige liquidatieverlies in aanmerking worden
genomen.
De NOB vraagt te bevestigen dat bij een sfeerovergang waardoor de
deelnemingsvrijstelling van toepassing wordt, maar waarbij al wel langer
sprake is van een deelneming, geen nieuwe termijn voor toepassing van
het tweede lid, onderdeel b, van artikel 13d Wet Vpb 1969 aanvangt. Voor
toepassing van de toetsperiode in genoemd tweede lid, onderdeel b, is
relevant dat sprake is van een deelneming als bedoeld in het tweede of
derde lid van artikel 13Wet Vpb 1969. Hierbij is dus niet van belang of
sprake is van een deelneming waarop de deelnemingsvrijstelling van
toepassing is. Bevestigd kan dus worden dat door de NOB geschetste
sfeerovergang geen nieuwe termijn aanvangt voor de toepassing van het
tweede lid, onderdeel b, van artikel 13d Wet Vpb 1969.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom niet is voorzien in
een tegenbewijsregeling bij de toetsperiode van het voorgestelde tweede
lid, onderdeel b, van artikel 13d Wet Vpb 1969. Het kabinet heeft gekozen
voor een toetsperiode van vijf jaren om te voorkomen dat belastingplichtigen met het oog op een naderende liquidatie gaan voldoen aan de
kwantitatieve en territoriale voorwaarde. Zonder een dergelijke maatregel
zouden belastingplichtigen relatief eenvoudig de mogelijkheid hebben om
aan de voorgestelde voorwaarden te ontkomen. In het voorstel zijn een
tweetal versoepelingen opgenomen op grond waarvan in bepaalde
gevallen de toetsperiode kan worden verkort. Omwille van de eenvoud en
de uitvoerbaarheid is bij de toetsperiode verder gekozen voor een
alles-of-nietsbenadering. Dit betekent enerzijds dat de bepaling mogelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

11

breder werkt dan enkel in misbruiksituaties. Anderzijds betekent dit dat
het niet relevant is of het liquidatieverlies toerekenbaar is aan een periode
voor het begin van de toetsperiode waarin nog niet aan de kwantitatieve
en territoriale voorwaarden werd voldaan.
De NOB vraagt naar de eventuele strijdigheid met het Europese recht
indien een liquidatieverlies niet in aanmerking kan worden genomen voor
zover het betrekking heeft op een inmiddels ontbonden deelneming van
de (tussen)houdstervennootschap die op het moment van ontbinding wel
aan de kwantitatieve en territoriale voorwaarde voldeed, maar waarbij
niet is voldaan aan de toetsperiode. Hierbij wijst de NOB op de arresten
Holmen AB en Memira Holding. Vooropgesteld moet worden dat uit het
Europese recht niet een algemeen recht op de aftrek van definitieve
verliezen kan worden afgeleid. De strijdigheid met het Europese recht in
beide genoemde rechtszaken ontstond primair doordat in geheel
binnenlandse situaties de verliezen wel verrekenbaar zouden zijn geweest.
Als in de binnenlandse situatie de verliezen niet verrekenbaar zouden zijn
geweest, zou niet zijn toegekomen aan de vraag of er sprake was van
definitieve verliezen in het buitenland die geïmporteerd dienen te worden.
Met betrekking tot de voorgestelde wijzigingen kan worden opgemerkt dat
een liquidatieverlies alleen niet in aanmerking kan worden genomen voor
zover het betrekking heeft op een inmiddels ontbonden deelneming van
de (tussen)houdstervennootschap waarop geen liquidatieverlies in
aanmerking had kunnen worden genomen door toepassing van het
voorgestelde tweede lid van artikel 13d Wet Vpb 1969 indien de inmiddels
ontbonden deelneming op het tijdstip onmiddellijk voorafgaande aan het
voltooien van de vereffening zou zijn gehouden door de belastingplichtige. In het voorgestelde tweede lid, onderdeel b, onder 2°, van artikel
13d Wet Vpb 1969 is een versoepeling opgenomen om te voorkomen dat
toepassing van de toetsperiode strijd oplevert met het Europese recht. Uit
de verwijzing in de doorkijkbepaling naar het tweede lid volgt dat deze
versoepeling ook van toepassing is bij de toetsing van het liquidatieverlies
dat betrekking heeft op de inmiddels ontbonden deelneming. Als gevolg
hiervan levert de doorkijkbepaling geen strijd op met de vrijheid van
vestiging.
3.4. Doorkijkbepaling
De NOB vraagt om een nadere toelichting op de doorkijkbepaling indien
de tussenhoudster naar Nederlandse of buitenlandse fiscale maatstaven
transparant is. De Nederlandse kwalificatie is hierbij bepalend. Een naar
Nederlands perspectief transparante tussenhoudster heeft tot gevolg dat
sprake kan zijn van een vaste inrichting in het land van de tussenhoudster,
waarop mogelijk artikel 15i Wet Vpb 1969 van toepassing is. Indien geen
vaste inrichting kan worden geconstateerd, is naar Nederlands perspectief
sprake van een direct belang in de kleindochter en zijn de hoofdregels van
artikel 13d Wet Vpb 1969 rechtstreeks van toepassing op dat lichaam. In
geval de tussenhoudster naar buitenlandse fiscale maatstaven transparant
is, maar naar Nederlandse maatstaven niet, dan is naar Nederlands
perspectief sprake van een deelneming in de tussenhoudster waar de
hoofdregels van artikel 13d Wet Vpb 1969 op van toepassing kan zijn.
De NOB vraagt hoe de term «deelneming» moet worden uitgelegd in de
doorkijkbepaling van het voorgestelde derde lid van artikel 13d Wet Vpb
1969 in situaties waarin de belastingplichtige door middel van een
(tussen)houdstervennootschap een belang houdt in een kleindochtervennootschap, in geval de (tussen)houdstervennootschap niet in Nederland is
gevestigd en op die (tussen)houdstervennootschap de Nederlandse
fiscale regelgeving dus niet van toepassing is. In dit kader kan worden
bevestigd dat beoordeeld moet worden of sprake zou zijn geweest van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

12

een deelneming als bedoeld in artikel 13, tweede of derde lid, Wet Vpb
1969 indien de belastingplichtige het belang in die kleindochtervennootschap direct zou hebben gehouden.
De NOB merkt op dat uit de voorgestelde tekst van het derde lid van
artikel 13d Wet Vpb 1969 niet blijkt dat enkel het liquidatieverlies dat
betrekking heeft op de inmiddels ontbonden deelneming niet aftrekbaar is
door toepassing van de doorkijkbepaling. Volgens het kabinet volgt deze
toerekening in voldoende mate uit de zinssnede «voor zover dat verlies
uitgaat boven het liquidatieverlies dat met betrekking tot die deelneming
niet in aanmerking zou zijn genomen indien de belastingplichtige die
deelneming had gehouden» in het voorgestelde derde lid van genoemd
artikel Zoals de NOB terecht opmerkt en ook blijkt uit onder andere
voorbeeld 15, betekent dit dat een liquidatieverlies dat enkel toerekenbaar
is aan de activiteiten van het ontbonden lichaam zelf, niet op grond van de
doorkijkbepaling wordt beperkt.
De NOB vraagt naar de verenigbaarheid van de doorkijkbepaling bij een
(tussen)houdstervennootschap en kleindochter die zijn gevestigd in
dezelfde lidstaat, waarbij het liquidatieverlies niet in aanmerking kan
worden genomen doordat niet wordt voldaan aan de kwantitatieve
voorwaarde. Dit kan worden geïllustreerd aan de hand van het volgende
voorbeeld.
Voorbeeld 6

In dit voorbeeld zou in een directe situatie geen sprake zijn van een
kwalificerend belang van de belastingplichtige in de eerder ontbonden
kleindochter, waardoor op grond van de doorkijkbepaling van het
voorgestelde derde lid van artikel 13d Wet Vpb 1969 het liquidatieverlies
dat betrekking heeft op de inmiddels ontbonden kleindochter niet in
aanmerking zou kunnen worden genomen. Aangezien deze bepaling
zonder onderscheid van toepassing is op de verliezen van deelnemingen
van zowel binnenlandse als buitenlandse dochters is er geen sprake van
strijdigheid met het Europese recht.
3.5. Franchise
De leden van de fracties van D66 en het CDA vragen waarom gekozen is
voor een franchise van € 5 miljoen. Bij deze keuze heeft het kabinet
overwogen dat het met name de grotere liquidatie- en stakingsverliezen
zijn die gebruikt worden als instrument om in een bepaald jaar of in
meerdere jaren de te betalen belasting te verminderen. De franchise
bewerkstelligt dan ook dat de voorgestelde beperkingen zich richten op de
grote verliezen, terwijl belastingplichtigen met relatief kleinere verliezen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

13

niet worden geraakt. Derhalve vindt het kabinet de voorgestelde franchise
passen bij de doelstelling van het wetsvoorstel om het bovenmatig
gebruik van de liquidatie- en stakingsverliesregeling tegen te gaan. De
franchise biedt bovendien rechtszekerheid over de vraag wanneer er
sprake is van bovenmatig gebruik. In dit kader is de keuze gemaakt om
aan te sluiten bij de franchise zoals opgenomen in het (concept)initiatiefwetsvoorstel van het lid Snels (GroenLinks) c.s.
De leden van de fractie van het CDA vragen hoe gebruikelijk het is dat het
mkb liquidatie- stakingsverliezen lijdt van € 5 miljoen. Er zijn naar
verwachting ongeveer 40 ondernemingen die worden geraakt door de
territoriale en kwantitatieve voorwaarde, waarvan ongeveer de helft tot
het mkb behoort. Het grootste gedeelte van het mkb zal als gevolg van de
franchise niet worden geraakt door de kwantitatieve en territoriale
voorwaarde.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de franchise die geldt voor
de kwantitatieve en territoriale voorwaarde niet te veel mogelijkheden
biedt tot het opknippen van investeringen. Deze leden vragen hoe het
kabinet dit wil voorkomen. De leden van de fracties van het CDA en
GroenLinks vragen hoe wordt gemonitord of investeringen worden
opgeknipt omwille van de franchise. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de Tweede Kamer hierover kan worden geïnformeerd en
welke aanvullende maatregelen kunnen worden genomen als toch
misbruik wordt gemaakt van deze mogelijkheid. Het kabinet is zich ervan
bewust dat de franchise die is opgenomen in het voorstel geldt per
belastingplichtige en per ontbonden lichaam. Dit zou de mogelijkheid in
de hand kunnen werken dat een investeringsproject wordt opgeknipt met
als doel om meerdere keren gebruik te maken van deze franchise. Het kan
hier bijvoorbeeld gaan om een investering in een derde land (die derhalve
niet voldoet aan de voorgestelde voorwaarden) die wordt opgeknipt over
verschillende deelnemingen zodat bij liquidatie op elke ontbonden
lichaam de franchise van € 5 miljoen in aanmerking kan worden
genomen. Hoewel het kabinet deze fiscale structurering om gebruik te
maken van de franchise onwenselijk vindt, is ervoor gekozen om daar
vooralsnog geen complexe antimisbruikregeling voor te introduceren. De
ontwikkeling van het budgettair beslag van de liquidatie- en stakingsverlies wordt jaarlijks met de Tweede Kamer gedeeld in de bijlage «fiscale
regelingen» van de miljoenennota. Indien aan de hand van de beoordeling hiervan bijvoorbeeld blijkt dat het aantal liquidatie- en stakingsverliezen onder de franchise aanzienlijk toeneemt, kandit aanleiding zijn om
te beoordelen of aanvullende maatregelen wenselijk zijn. Ook signalen
vanuit de praktijk zouden hier aanleiding toe kunnen geven. Als hieruit
zou blijken dat op grote schaal de nieuwe voorwaarden op deze wijze
worden ontkomen, kan op dat moment worden bezien welke wettelijke
aanscherpingen passend zijn.
De leden van de fractie van D66 vragen hoe de franchise wordt toegepast
indien de ontbonden deelneming onderdeel uitmaakt van een groepsregime (vergelijkbaar met de fiscale eenheid). Deze leden vragen of het
niet logischer is om de franchise op de gehele groep toe te passen. De
franchise is van toepassing per belastingplichtige en per ontbonden
lichaam. Het is voor de franchise dus niet relevant of een buitenlands
groepsregime van toepassing is. Indien een groep ervoor kiest om
investeringen op te splitsen, betekent dit dat bij liquidatie door de
zelfstandige lichamen meerdere keren de franchise in aanmerking kan
worden genomen (per afzonderlijke belastingplichtige). In dit verband kan
het wel relevant zijn om nog op te merken dat een liquidatieverlies enkel
in aanmerking kan worden genomen indien het betreffende verlies op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

14

geen andere wijze voor verrekening in aanmerking komt, bijvoorbeeld bij
een verbonden lichaam binnen een groepsregime.
De NOB merkt op dat zij de franchise van € 5 miljoen te laag is en vraagt
het kabinet om deze te verhogen. Hierbij geven zij met name in
overweging dat, ondanks de franchise, het mkb naar verwachting zal
worden getroffen door de nieuwe voorwaarde en met name de
voorwaarden kwantitatieve voorwaarde. De voorgestelde kwantitatieveen territoriale voorwaarde zijn enkel van toepassing voor zover het
liquidatie- of stakingsverlies meer bedraagt dan de franchise van € 5
miljoen. Ten opzichte van de eerste versie van het (concept)initiatiefwetsvoorstel dat in het voorjaar van 2019 is geconsulteerd, is deze franchise in
een latere versie daarvan verhoogd van € 1 miljoen naar € 5 miljoen Het
kabinet vindt deze franchise passen bij de doelstelling van het
wetsvoorstel; namelijk het inperken van het bovenmatig gebruik van de
liquidatie- en stakingsverliesregeling. Ten aanzien van de gevolgen van
het wetsvoorstel voor het mkb kan worden opgemerkt dat uit doorrekeningen blijkt dat als gevolg van deze ruimhartige franchise, 83% van de
gebudgetteerde opbrengst afkomstig is van het grootbedrijf. De regeling
treft budgettair derhalve met name het grootbedrijf en het mkb wordt in
belangrijke mate ontzien. Dit wordt bevestigd doordat uit de raming blijkt
dat slechts 20 bedrijven die behoren tot het mkb naar verwachting jaarlijks
worden geraakt door de voorgestelde kwantitatieve en territoriale
voorwaarde. Ten aanzien van de toepassing van de kwantitatieve
voorwaarden in relatie met de franchise voor het mkb kan voorts worden
opgemerkt dat de franchise geldt per belastingplichtige en per ontbonden
lichaam. Dit betekent dat bij meerdere investeerders een totaal verlies op
een investeringsproject van meer dan € 5 miljoen in voorkomende
gevallen geheel in aftrek kan komen. Dit kan worden geïllustreerd aan de
hand van het volgende voorbeeld.
Voorbeeld 7
Vier Nederlandse aandeelhouders houden elk 25% van de statutaire
stemrechten en de aandelen in een vennootschap die gevestigd is in de
EU. Het investeringsproject is verlieslatend en uiteindelijk wordt de
vennootschap geliquideerd. Het totale verlies van de vennootschap
bedraagt € 16 miljoen. Vanwege het minderheidsbelang van de aandeelhouders voldoen zij niet aan de kwantitatieve voorwaarde. Echter, omdat
de franchise per aandeelhouder wordt toegepast, kunnen alle aandeelhouders het liquidatieverlies dat zij op hun 25% belang in de vennootschap realiseren (in dit versimpelde voorbeeld: ieder € 4 miljoen) volledig
in aanmerking nemen.
3.6. Temporele voorwaarde
De leden van de fractie van het CDA vragen hoelang een vereffening in de
praktijk doorgaans duurt en om welke reden een liquidatie langer dan drie
kalenderjaren zou kunnen duren. De duur van een vereffening in de
praktijk loopt uiteen en zal verschillen naar gelang de omvang,
complexiteit en bijvoorbeeld het buitenlandse rechtssysteem. In de
temporele voorwaarde is gekozen voor een termijn van drie kalenderjaren. Het kabinet is van mening dat dit in de praktijk voldoende tijd is om
tot een afronding te komen. Voort wordt hierbij aangesloten bij de termijn
die is opgenomen in het (concept)initiatiefwetsvoorstel van het lid Snels
(GroenLinks) c.s. In bijzondere gevallen, zoals bijvoorbeeld wanneer
juridische procedures ten grondslag liggen aan de vertraging van de
voltooiing van de vereffening van het vermogen van het ontbonden
lichaam, heeft belastingplichtige de mogelijkheid om tegenbewijs te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

15

leveren op basis waarvan een liquidatieverlies toch in aftrek kan worden
gebracht ondanks het verlopen van de driejaarstermijn.
De leden van de fractie van het CDA vragen of aan de temporele
voorwaarde is voldaan indien op 1 januari 2022 het besluit wordt
genomen tot ontbinding en uiterlijk op 31 december 2025 de vereffening
van het vermogen van het ontbonden lichaam is voltooid. Dit kan worden
bevestigd. Aan de temporele voorwaarde wordt voldaan indien de
vereffening van het vermogen van het ontbonden lichaam is voltooid
binnen drie volledige kalenderjaren, gerekend vanaf 1 januari van het jaar
volgend op het jaar waarin de gehele of nagenoeg gehele staking heeft
plaatsgevonden, dan wel, indien dat eerder is, het besluit daartoe is
genomen. In de beschreven situatie is hieraan voldaan, aangenomen dat
geen sprake is van een eerdere (nagenoeg) gehele staking.
De leden van de fractie van het CDA vragen wanneer sprake is van een
(nagenoeg) gehele staking. Deze leden vragen in dit verband ook hoe
moet worden omgegaan met het aanhouden van beleggingen of
houdsteractiviteiten. De NOB vraagt in dit verband ook wat moet worden
verstaan onder «het besluit tot staking». Van gehele staking is sprake als
de activiteiten van de onderneming zijn beëindigd. Om te voorkomen dat
de belangrijkste activiteiten worden gestaakt en slechts een gering
gedeelte van de onderneming wordt voortgezet om zo het aanvangstijdstip van de temporele voorwaarde uit te stellen, is ervoor gekozen om
tevens aan te sluiten bij een nagenoeg gehele staking van de onderneming. Het begrip onderneming dient voor de toepassing van deze
bepaling ruim te worden opgevat, ook houdsteractiviteiten en het
aanhouden van beleggingen worden als onderneming in de zin van deze
bepaling aangemerkt. Hierdoor zal de temporele voorwaarde ook van
toepassing zijn indien dergelijke activiteiten (nagenoeg geheel) worden
gestaakt. Hoewel concrete getallen een rol spelen bij de toets of sprake is
van een nagenoeg gehele staking van de onderneming, gaat het uiteindelijk om alle feiten en omstandigheden van het concrete geval aan de
hand waarvan een beoordeling dient te worden gemaakt. Hierbij kan
onder andere worden gekeken naar de personeelsbezetting en arbeidsintensiteit, de omzet en de bezittingen, waarbij de kenmerken van de
specifieke bedrijfstak tevens een rol spelen. In voorbeeld 17 van de
artikelsgewijze toelichting wordt een voorbeeld geschetst van een geval
waarbij sprake is van nagenoeg gehele staking. Het is niet beoogd om de
termijn te laten aanvangen indien omstandigheden tot gevolg hebben dat
de omzet drastisch terugloopt (bijvoorbeeld als gevolg van de coronacrisis), terwijl er op dat moment geen plannen bestaan om de onderneming te liquideren. In dat geval kan immers niet worden gesteld dat
sprake is van een nagenoeg gehele staking die zijn oorsprong vindt in het
doel om te ontkomen aan de temporele voorwaarde. Aan het besluit tot
staking wordt in het kader van de temporele voorwaarde een brede
werking toegekend. Dit betekent dat niet enkel een formeel besluit van de
onderneming kwalificeert, maar ook andere formele of informele
aanknopingspunten waaruit blijkt dat de onderneming zal worden
gestaakt in dit verband kwalificeren. Uiteindelijk gaat het hierbij om de
vraag of besloten is dat de onderneming zal worden gestaakt. Hoewel niet
doorslaggevend, zal dit in de meeste gevallen ook tot gevolg hebben dat
handelingen worden verricht waaruit het voornemen tot deze staking
blijkt.
De NOB vraagt hoe de opmerking in de toelichting dat het verrichten van
houdsteractiviteiten voor de toepassing van de temporele voorwaarde als
onderneming worden aangemerkt zicht verhoudt met de passage aan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

16

slot van onderdeel 5.11.2.2. van het Besluit van 9 maart 20206 inzake
houdsteractiviteiten. In de toelichting is expliciet opgemerkt dat deze
uitbreiding van het begrip onderneming met betrekking tot houdsteractiviteiten geldt voor toepassing van de temporele voorwaarde. Op dit punt
verschilt de uitwerking van de uitleg die in het besluit wordt gegeven voor
toepassing het – na de voorgestelde vernummering – veertiende lid,
onderdeel b, van artikel 13d Wet Vpb 1969 (voortzettingseis). Voor de
temporele voorwaarde ligt hieraan ten grondslag dat wordt voorkomen
dat alsnog redelijk eenvoudig uitstel kan plaatsvinden van het in
aanmerking nemen van een liquidatieverlies.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de toepassing van de
temporele voorwaarde en de tegenbewijsregeling als activiteiten
geleidelijk worden gestaakt. Zij geven hierbij een voorbeeld waarbij in
2021 besloten wordt om de activiteiten van de deelneming geleidelijk af te
bouwen waarbij de vereffening van het vermogen van het ontbonden
lichaam in 2024 nog niet is voltooid. Of voor toepassing van de temporele
voorwaarde sprake is van een gehele of nagenoeg gehele staking, dan wel
een besluit daartoe, hangt af van de concrete omstandigheden van het
geval. Dit geldt ook voor toepassing van de tegenbewijsregeling. In
algemene zin kan worden opgemerkt dat in het voorbeeld dat de leden
schetsen in 2021 een besluit is genomen om de onderneming te staken
omdat op dat moment besloten wordt de activiteiten geleidelijk af te
bouwen. In dat geval zal de belastingplichtige aannemelijk moeten maken
dat overschrijding van de driejaarstermijn niet is gericht op het ontgaan of
uitstellen van de heffing van vennootschapsbelasting. Dit vergt een
beoordeling van de overwegingen die ten grondslag hebben gelegen aan
de keuze van de belastingplichtige om de deelneming niet direct te
ontbinden maar dit traject over enkele jaren uit te smeren.
De leden van de fractie van het CDA stellen enkele vragen over de keuze
voor en de invulling van de verzwaarde bewijslast van de tegenbewijsregeling bij de temporele voorwaarde. Zij vragen wat wordt verstaan onder
«doen blijken» en welke bewijsstukken hiervoor moeten worden aangeleverd. Tevens vragen deze leden naar de toepassing van de tegenbewijsregeling in de temporele voorwaarde en de bewijsvoering daarvan. Zij
vragen een beroep op de tegenbewijsregeling enkel slaagt indien de
vertraging is veroorzaakt door situaties die zich buiten de beschikkingsmacht van de belastingplichtige bevinden. De leden van de fractie van
D66 vragen om welke redenen een liquidatie langer zou duren dan drie
kalenderjaren. Op grond van de voorgestelde temporele voorwaarde van
het veertiende lid, onderdeel c, van artikel 13d Wet Vpb 1969 wordt een
liquidatieverlies slechts in aanmerking genomen indien de vereffening
van het vermogen van het ontbonden lichaam is voltooid in uiterlijk het
derde kalenderjaar na het kalenderjaar waarin de onderneming van het
ontbonden lichaam geheel of nagenoeg geheel is gestaakt, dan wel het
besluit daartoe is genomen. Hierop is een versoepeling van toepassing op
grond waarvan de belastingplichtige kan doen blijken dat het op een later
moment voltooien van de vereffening niet is gericht op het ontgaan of
uitstellen van vennootschapsbelasting. Voor toepassing van deze
tegenbewijsregeling geldt een verzwaarde bewijslast. De belastingplichtige moet het gestelde doen blijken. Onder «doen blijken» wordt
verstaan «overtuigend aantonen». Dit is een zwaardere bewijslast dan de
reguliere bewijslast van «aannemelijk maken». Deze verzwaarde
bewijslast stemt overeen met de verzwaarde bewijslast die reeds geldt
voor toepassing van de andere onderdelen van het huidige elfde lid (na
voorgestelde vernummering het veertiende lid) van artikel 13d Wet Vpb
6

Besluit van de Staatsecretaris van Financiën van 9 maart 2020, nr. 2020–0000000002 (Stcrt.
2020, 15230).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

17

1969. In lijn hiermee vindt het kabinet ook ten aanzien van het tegenbewijs
voor de temporele voorwaarde deze verzwaarde bewijslast passend.
Hierbij spelen overwegingen omtrent de uitvoerbaarheid van de bepaling
en met name de toetsingsmogelijkheden voor de inspecteur een
voorname rol. De Belastingdienst beschikt namelijk doorgaans niet over
de relevante gegevens om toezicht te houden op de toepassing van de
tegenbewijsregeling. In nagenoeg alle gevallen zal de Belastingdienst
afhankelijk zijn van relevante gegevens waarover (alleen) de belastingplichtige beschikt of kan beschikken. Het betreft hier gegevens die in veel
gevallen ook zien op (juridische) feiten en omstandigheden in het
buitenland. Voorts gaat het om een uitzondering op de hoofdregel die tot
gevolg heeft dat het liquidatie- of stakingsverlies toch in aanmerking kan
worden genomen. Vanuit dit oogpunt acht het kabinet van belang dat,
mede omdat het in potentie gaat om aanzienlijke verliezen die alsnog in
mindering komen op de Nederlandse belastinggrondslag, er geen twijfel
mag bestaan over de toepasselijkheid van deze uitzondering. Het kabinet
vindt het dus belangrijk dat een beroep hierop overtuigend wordt
aangetoond en de inspecteur voldoende in staat is om dit te toetsen. Bij
de tegenbewijsregeling gaat het niet enkel om motieven die hun
oorsprong vinden in het handelen van anderen dan de belastingplichtigen, zolang het ontgaan of uitstellen van de heffing van vennootschapsbelasting maar geen rol speelt. Wat in een concrete situatie dient te
worden verstaan onder doen blijken en welke bewijsstukken daarvoor
voldoende zwaarwegend zijn, is afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval. Er kan bijvoorbeeld worden gedacht aan juridische
afschriften waaruit blijkt dat tijdige ontbinding niet plaats kan vinden
(doordat bijvoorbeeld buitenlandse instanties die de ontbinding moeten
goedkeuren niet bereikbaar zijn of niet of zeer laat reageren) of stukken
waaruit blijkt dat conflictsituaties met een andere aandeelhouder tot
vertraging leiden.
De NOB vraagt om een nadere toelichting bij de tegenbewijsregeling in de
temporele voorwaarde. Indien de belastingplichtige doet blijken dat de
vertraagde voltooiing van de vereffening van het ontbonden lichaam niet
is gericht op het ontgaan of uitstellen van de heffing van vennootschapsbelasting, dan kan het liquidatieverlies toch in aftrek worden gebracht
ondanks dat de termijn van drie jaar is overschreden. De vertraging mag
derhalve niet zijn ingegeven vanuit fiscale planningsmotieven op dit punt
bij de belastingplichtige. Hierbij wordt gedacht aan het uitstellen van het
liquidatieverlies om op een later moment tot een ongelimiteerde aftrek
van de winst te komen. Als voorbeelden waarbij geen sprake is van de
genoemde planningsmotieven zijn juridische beletsels of externe
omstandigheden die buiten de beschikkingsmacht van de belastingplichtige liggen genoemd. Evenals bij zakelijke overwegingen gaat het
daarbij dus om de aanwezigheid van motieven die hun oorsprong vinden
buiten het fiscale.
De NOB stelt enkele vragen met betrekking tot de werking van de
temporele doorkijkbepaling die is opgenomen in het voorgestelde
vijftiende lid van artikel 13d Wet Vpb 1969. De voorgestelde temporele
doorkijkbepaling vindt toepassing indien het liquidatieverlies van een
tussenhoudster geheel of gedeeltelijk toerekenbaar is aan een liquidatieverlies op een eerder ontbonden deelneming of gestaakte vaste inrichting.
Hiermee is de temporele doorkijkbepaling pas relevant indien het
liquidatieverlies in beginsel in aanmerking kan worden genomen op
grond van de temporele voorwaarde van het voorgestelde veertiende lid,
onderdeel c, van genoemd artikel 13d Wet Vpb 1969 op niveau van de
tussenhoudster zelf. Dit betekent dat de temporele doorkijkbepaling kan
resulteren in een verdergaande beperking (en niet in een verruiming van
een liquidatieverlies dat op grond van het de temporele voorwaarde zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

18

zijn beperkt). De beoordeling of ten aanzien van een kleindochter aan de
tegenbewijsregeling in de temporele doorkijkbepaling is voldaan hangt af
van de feiten en omstandigheden van het concrete geval. Hierbij kunnen
diverse motieven op het niveau van de tussenhoudster een rol spelen,
waarbij de belastingplichtige moet doen blijken dat de vertraging in de
ontbinding van de tussenhoudster (bezien in verband met de datum
waarop de onderneming van de kleindochter is gestaakt) niet is gericht op
het ontgaan of uitstellen van de heffing van vennootschapsbelasting (door
middel van het liquidatie- of stakingsverlies van de kleindochter).
De NOB vraagt naar de uitwerking van de temporele doorkijkbepaling
indien een tussenhoudster een deelneming houdt in een kleindochter
waarvan de onderneming reeds is gestaakt, maar de vereffening nog niet
is voltooid. Indien de vereffening van de kleindochter nog niet is voltooid,
dan vindt ten aanzien van deze kleindochter de temporele doorkijkbepaling op het niveau van het ontbonden lichaam geen toepassing. In dit
geval zal bij liquidatie van de tussenhoudster de tussenhoudsterbepaling
van het huidige vierde lid (na de voorgestelde vernummering het zevende
lid) van artikel 13d Wet Vpb 1969 toepassing vinden. Bij latere liquidatie
van de kleindochter door belastingplichtige zullen de hoofdregels van
artikel 13d Wet Vpb, inclusief de voorgestelde temporele beperking van
het veertiende lid, onderdeel c, van genoemd artikel 13d toepassing
vinden.
3.7. Samenhangende bepalingen
De NOB vraagt of voor toepassing van het huidige vijfde lid (na de
voorgestelde vernummering het achtste lid) van artikel 13d Wet Vpb 1969
tevens aan de temporele voorwaarde moet zijn voldaan. Het is niet
beoogd dat bij toepassing van het huidige vijfde lid (na de voorgestelde
vernummering het achtste lid) van artikel 13d Wet Vpb 1969 tevens aan de
temporele voorwaarde uit het voorgestelde veertiende lid, onderdeel c,
dient te worden voldaan. Voor de situatie die is beschreven in het achtste
lid (nieuw) geldt de temporele voorwaarde uit de doorkijkbepaling van het
voorgestelde vijftiende lid en niet die van het bedoelde veertiende lid,
onderdeel c. Oftewel, om ingevolge het achtste lid (nieuw) het liquidatieverlies toerekenbaar aan de in dat lid bedoelde kleindochter in
aanmerking te kunnen nemen wordt, kort gezegd, niet getoetst of de
vereffening van het vermogen van die kleindochter uiterlijk is voltooid in
het derde kalenderjaar na het kalenderjaar waarin de onderneming van
die kleindochter is gestaakt, maar of de vereffening van het vermogen van
de tussenhoudster binnen die termijn is voltooid. Dit zal bij nota van
wijziging in de wettekst worden verduidelijkt.
3.8. Overgangsrecht
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen naar de terugwerkende kracht van het wetsvoorstel als gevolg van het ontbreken van
overgangsrecht in de toepassing van de kwantitatieve en territoriale
voorwaarde. De leden van de fractie van de VVD vragen of het bedrijfsleven genoeg tijd heeft om zich aan de nieuwe voorwaarde aan te passen
en of hierover overleg is geweest. In dit verband merken zij op dat zich
situaties kunnen voordoen waarbij externe omstandigheden tot gevolg
kunnen hebben dat een liquidatie niet tijdig kan worden afgerond. Ook de
leden van de fractie van het CDA wijzen hierop en vragen naar de
mogelijke rechtsonzekerheid die dit oplevert. Zijvragen tevens wat de
rechtvaardiging hiervan is aangezien het voorstel een temporele
voorwaarde bevat die een driejaarstermijn kent. Deze leden vragen ook
naar de betekenis van het ontbreken van dit overgangsrecht voor de
voorspelbaarheid en rechtszekerheid voor het bedrijfsleven. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

19

wetsvoorstel bevat geen overgangsrecht ten aanzien van de kwantitatieve
en territoriale voorwaarde waardoor grote verliezen (boven de franchise
van € 5 miljoen) direct na inwerkingtreding van het wetsvoorstel in aftrek
kunnen zijn beperkt. De doelstellingen die het kabinet nastreeft met de
introductie van deze nieuwe voorwaarden verhouden zich niet met de
opname van ruimhartig overgangsrecht op basis waarvan eerbiedigende
werking wordt toebedeeld aan bestaande situaties. Dit is in lijn met de
vormgeving van het (concept)initiatiefwetsvoorstel van het lid Snels
(GroenLinks) c.s. die in het voorjaar van 2019 ter consultatie aan de
praktijk is voorgelegd. Bovendien is op Prinsjesdag 2019 aangekondigd
dat deze beperkingen vanaf 2021 in wetgeving zou worden omgezet. Het
kabinet onderkent dat dit tot gevolg heeft dat ten aanzien van liquidatieprocedures die worden afgerond na inwerkingtreding van het
wetsvoorstel het liquidatieverlies voor zover dat meer bedraagt dan de
franchise van € 5 miljoen in aftrek kan zijn beperkt. Dit vormt echter geen
aanleiding voor het kabinet om het wetsvoorstel op dit punt te versoepelen. Hieraan ligt mede de overweging ten grondslag dat het
wetsvoorstel – zoals hiervoor is opgemerkt – reeds in een vroeg stadium
is aangekondigd. Voor de volledigheid kan worden opgemerkt dat ervoor
is gekozen om wel overgangsrecht op te nemen voor toepassing van de
doorkijkbepaling in de kwantitatieve en territoriale voorwaarde en de
temporele voorwaarde.
De NOB vraagt te bevestigen dat een doorgeschoven liquidatieverlies (op
grond van artikel 13e Wet Vpb 1969) op een deelneming die is ontbonden
voordat het wetsvoorstel in werking treedt, niet wordt beperkt door de
voorgestelde beperkingen in artikel 13d Wet Vpb 1969. Dit kan worden
bevestigd. Een liquidatieverlies dat is doorgeschoven voor de inwerkingtreding van de voorgestelde wijziging is reeds berekend op grond van
artikel 13d Wet Vpb 1969 zoals opgenomen in de wet op het moment van
ontbinding van de betreffende deelneming.
4. Budgettaire aspecten
De leden van de fractie van de VVD vragen of de budgettaire effecten van
de drie voorwaarden gescheiden weergegeven kunnen worden. In
onderstaande tabel wordt de verdeling over de drie voorwaarden
weergegeven.
Structurele budgettaire effecten maatregel per 2027 «+» =
saldoverbeterend/lastenverzwarend

Kwantitatieve
voorwaarde

Territoriale
voorwaarde

Temporele
voorwaarde

Totaal

14

182

46

242

(Bedragen in mln. €, prijzen 2020)
Liquidatie- en stakingsverliesregeling

De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat de geraamde
structurele opbrengst van € 242 miljoen nog is gebaseerd op het
ingetrokken voorstel om het tarief van de vennootschapsbelasting te
verlagen naar 21,7%. Zij vragen hoeveel de budgettaire opbrengst
toeneemt wanneer wordt gerekend met het tarief van 25%. Door de
verhoging van het vennootschapsbelastingtarief naar 25% stijgt de
budgettaire opbrengst met € 37 miljoen. In de budgettaire opbrengst van
de tariefsverhoging van 21,7% naar 25% zoals voorgesteld in het
Belastingplan 2021 is rekening gehouden met de aanpassing van de
liquidatie- en stakingsverliesregeling. De additionele budgettaire
opbrengst is derhalve via deze maatregel ingeboekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

20

De leden van de fractie van het CDA vragen of de regering toe kan lichten
welk percentage van de belastingplichtigen door de territoriale en
kwantitatieve voorwaarde zal worden geraakt en om hoeveel bedrijven dit
gaat. Ook vragen deze leden hoe deze cijfers zich in de komende jaren
zullen ontwikkelen. Er zijn in totaal ongeveer 750.000 belastingplichtigen
in de vennootschapsbelasting. Hiervan worden er naar verwachting
jaarlijks ongeveer 40 worden geraakt door deze voorwaarden. Dat komt
overeen met 0,005%. Voor liquidatie- en stakingsverliezenverliezen uit
voorafgaande jaren die per 2021 in aftrek zullen zijn beperkt wordt in 2020
een anticipatie-effect verwacht. Deze zullen meelopen in de gewone
verliesverrekening. Daarom is er een lineair ingroeipad van zes jaar tot het
structurele budgettaire effect wordt bereikt. De verwachting is dus dat het
aantal geraakte verliezen in 2020 hoger is, waarna in 2021 minder
verliezen worden geraakt door het voorstel. Vervolgens zal het aantal
weer stijgen tot een structureel niveau wordt bereikt in 2027. Verwachtingen op basis van de coronapandemie en de resulterende uitzonderlijke
economische situatie over het aantal ondernemingen dat gebruik gaat
maken van deze regeling zijn niet voor handen, waardoor bovengenoemde verwachting gepaard gaat met onzekerheid. Het kabinet zal de
ontwikkeling van het budgettaire belang van de liquidatie- en stakingsverliesregeling jaarlijks monitoren in de Miljoenennota.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het kabinet de gevolgen
van de franchise kan kwantificeren. Ook vragen zij hoeveel belastingplichtigen zouden worden geraakt als de franchise wordt weggelaten en wat in
dat geval de budgettaire opbrengst van het wetsvoorstel is. De leden van
de fractie van de VVD vragen naar de budgettaire effecten indien de
franchise (die in het huidige voorstel € 5 miljoen bedraagt) € 1 miljoen
hoger of lager gesteld wordt. In het geval de franchise wordt weggelaten
worden naar verwachting ongeveer 1.800 belastingplichten in de
vennootschapsbelasting geraakt door het voorstel. De structurele
budgettaire opbrengst van het wetsvoorstel bedraagt dan € 295 miljoen.
In het geval dat de franchise op € 4 miljoen wordt gesteld bedraagt de
structurele budgettaire opbrengst € 247 miljoen. In het geval dat de
franchise op € 6 miljoen wordt gesteld bedraagt de structurele budgettaire opbrengst € 238 miljoen. Bij deze berekeningen is uitgegaan van het
in de raming gebruikte tarief in de vennootschapsbelasting van 21,7%. De
extra opbrengst ten aanzien van het onderhavige wetsvoorstel als gevolg
van de tariefsverhoging van 21,7% naar 25% zijn hierin niet meegenomen.
De leden van de fractie van D66 vragen hoeveel ondernemingen het
afgelopen jaar een liquidatie- of stakingsverlies hebben geclaimd van
meer dan € 5 miljoen euro. De leden van de fractie van het CDA vragen in
hoeveel gevallen bij verliezen die afkomstig zijn uit derde landen de
franchise van € 5 miljoen wordt overschreden. Naar verwachting claimen
jaarlijks ongeveer 90 belastingplichtigen een liquidatie- of stakingsverlies
van meer dan € 5 miljoen. Daarnaast zijn er naar verwachting iets minder
dan 40 gevallen waarbij een verlies van meer dan € 5 miljoen afkomstig is
uit een derde land.
De leden van de fractie van het CDA vragen welk deel van de niet in aftrek
toegestane liquidatie- en stakingsverliezen afkomstig zijn uit i. Nederland,
ii. andere lidstaten van de EU, landen die onderdeel uitmaken van de EER
of staten waarmee de EU een specifieke associatieovereenkomst heeft of
iii. derde landen. Toegepast op de gegevens uit de aangifte vennootschapsbelasting over het jaar 2017, kan worden opgemaakt dat indien de
nieuwe voorwaarden in dat jaar hadden gegolden, 5% van de niet in aftrek
toegestane verliezen afkomstig zijn uit Nederland (i), 3% uit categorie ii en
92% uit andere derde landen (iii).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

21

De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat het effect is van de
tegenbewijsregeling in de temporele voorwaarde op de budgettaire
raming. Ook vragen deze leden hoe vaak de regering verwacht dat
bedrijven hier gebruik van gaan maken. Zij vragen hoeveel extra
belastingopbrengst het zou opleveren als deze tegenbewijsregeling
geschrapt zou worden. In de raming is aangenomen dat 20% van de
verliezen onder de kwalitatieve en territoriale voorwaarde verdampen als
gevolg van de toepassing van de temporele voorwaarde. Hierbij is geen
aparte afslag gemaakt voor de tegenbewijsregeling. Het kabinet verwacht
dat het aantal belastingplichtigen dat gebruik zal maken van de tegenbewijsregeling klein zal zijn, maar een precieze kwantificering van de
budgettaire opbrengst is nu niet voor handen.
De leden van de fractie van de VVD vragen of er een «corona-effect» is op
de raming en of dat gekwantificeerd kan worden. De raming voor de
aanpassing van de liquidatie- en stakingsverliesregeling kent in verband
met anticipatie-effecten een lineair ingroeipad. Door de coronacrisis zal er
in de eerste jaren minder winst gemaakt worden waar de liquidatieverliezen tegen verrekend kunnen worden. In de jaren 2021, 2022 en 2023 zijn
de opbrengsten gehalveerd om hiervoor te corrigeren, waarna er vanaf
2024 een nieuw lineair ingroeipad wordt ingezet tot structureel niveau in
2027. In totaal bedragen deze aanpassingen € 180 miljoen verspreid over
de jaren 2021 tot en met 2026.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de ramingen regelmatig
kunnen worden geactualiseerd om de gevolgen van de coronacrisis in de
budgettaire verwachtingen mee te kunnen nemen. Bij elk wetsvoorstel
wordt eenmalig een raming gemaakt, welke wordt gecertificeerd door het
CPB. De informatiewaarde van een geactualiseerde raming zal immers
zeer beperkt zijn omdat een nieuwe raming vooral gebaseerd zal zijn op
dezelfde brondata van voor de wetswijzing in combinatie met nieuwe
aannamen. Het kabinet zal de ontwikkeling van het budgettaire belang van
de liquidatie- en stakingsverliesregeling wel jaarlijks monitoren in de
Miljoenennota.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de regering de budgettaire
gevolgen van het wetsvoorstel met inachtneming van de invoering van de
maatregelen uit Ter Haar kan actualiseren. Bij de ramingen van de
verhoging van het algemene tarief in de vennootschapsbelasting alsmede
de aanpassing van de verliesverrekening is aangenomen dat het
wetsvoorstel van de liquidatie- en stakingsverliesregeling ingevoerd is.
Hierdoor is het budgettaire effect van het hogere tarief in de vennootschapsbelasting op de aanpassing van het onderhavige wetsvoorstel in de
raming van de verhoging van het vennootschapstarief meegenomen. De
ingeboekte budgettaire opbrengst bij de tariefstijging van 21,7% naar 25%
is in totaal € 37 miljoen hoger dan wanneer de liquidatieverliesregeling
niet aangepast zou zijn. Ook bij de raming van de aanpassing van de
verliesverrekening7 is uitgegaan van de aanname dat het wetsvoorstel
van de liquidatie- en stakingsverliesregeling ingevoerd is. In de raming
van het wetsvoorstel van de liquidatie- en stakingsverliesregeling is echter
aangenomen dat een deel van de grondslagverbreding als gevolg van de
aanpassingen niet geeffectueerd kan worden omdat de liquidatie- en
stakingsverliezen (en daarna de verrekenbare verliezen) dusdanig groot
zijn dat deze later niet verrekend kunnen worden met winsten (bijvoorbeeld als gevolg van de liquidatie van de belastingplichtige). Ook met de
nieuwe maatregel inzake verliesverrekening zal een deel van de verliezen
niet met winsten verrekend kunnen worden (omdat de verliezen groter
7

Opgenomen in de nota van wijziging inzake wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2021).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

22

zijn dan de helft van de winsten of de verrekenbare verliezen vanwege een
gebrek aan winst niet meer kunnen worden verrekend). Aangenomen is
dat de mate waarin dit effect optreedt even groot is, waardoor het
budgettaire effect gelijk blijft.
5. EU-aspecten
De leden van de fractie van D66 vragen wat de voordelen zouden zijn als
de liquidatie- en stakingsverliesregeling zouden worden geharmoniseerd
op niveau van de Europese Unie en of veel ontwijkingsmogelijkheden
zouden kunnen worden aangepakt indien de objectvrijstelling zou worden
geharmoniseerd. De liquidatie- en stakingsverliesregeling maken net als
de objectvrijstelling onderdeel uit van het bredere Nederlandse vennootschapsbelastingstelsel en zijn in hun werking afgestemd op bijvoorbeeld
het toepassingsbereik van de deelnemingsvrijstelling maar ook de
doorwerking naar de fiscale eenheid. Lidstaten zijn gehouden om hierin
enkele basisprincipes aan te houden die bijvoorbeeld volgen uit de
Moeder-dochterrichtlijn of uit rechtspraak van het HvJ EU. Bij de omgang
met liquidatie- en stakingsverliesregeling heeft de rechtspraak van het
HvJ EU in belangrijke mate al gezorgd voor enkele basisregels in de
omgang met finale verliezen in andere landen. Als het gaat om het
voorkomen van belastingontwijking, ook door middel van ongewenst
gebruik van de vaste inrichting, heeft diverse Europese wetgeving zijn
weerslag gekregen in de vennootschapsbelasting, waaronder de
objectvrijstelling. In het kader van een meer brede harmonisatie van de
grondslag van de vennootschapsbelasting zal ook de omgang met
verliezen uit het buitenland een belangrijke rol spelen. Het kabinet is er
echter geen voorstander van om dit als afzonderlijk onderdeel binnen de
Europese Unie te harmoniseren.
6. Uitvoeringskosten Belastingdienst
De leden van de fractie van GroenLinks vragen in hoeverre de doorkijkbepaling van het voorgestelde derde lid van artikel 13d Wet Vpb 1969
uitvoerbaar is voor de Belastingdienst. Dit wetsvoorstel, inclusief de
genoemde doorkijkbepaling, is door de Belastingdienst beoordeeld met
een uitvoeringstoets. De Belastingdienst acht dit wetsvoorstel uitvoerbaar.
Bij toepassing van de doorkijkbepaling zal de belastingplichtige die de
positie inneemt dat het liquidatieverlies aftrekbaar is, zijn positie dienen te
onderbouwen.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de uitvoeringskosten niet te
positief zijn geraamd. De Belastingdienst heeft momenteel al een taak aan
de huidige liquidatie- en stakingsverliesregeling die voldoende uitdagend
is in de praktijk. De aanvullende uitvoeringskosten als gevolg van dit
wetsvoorstel zijn daarbij beperkt gegeven de bestaande ervaring van
inspecteurs met de regelingen. De wijzigingen leveren naar verwachting
een versnelling op in het aantal liquidaties dat wordt afgewikkeld met
toepassing van de huidige regeling. Derhalve vraagt de aanpassing op
korte termijn meer toezicht.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar een afzonderlijk overzicht
van de gevolgen van het wetsvoorstel beperking liquidatie- en stakingsverliesregeling voor de verschillende uitvoeringsorganisaties, zoals
bijvoorbeeld de Belastingdienst. De leden van de fractie van de VVD
vragen tevens of de uitvoeringsorganisaties hebben meegekeken bij de
totstandkoming van de regeling. Voor dit wetsvoorstel is alleen de
Belastingdienst relevant. Voor de Belastingdienst zijn de uitvoeringsgevolgen van dit wetsvoorstel te vinden in uitvoeringstoets die als bijlage is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

23

meegestuurd met de memorie van toelichting8. De Belastingdienst is
nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel.
7. Monitoring
De leden van de fractie van de VVD vragen of het wetsvoorstel nog apart
wordt geëvalueerd na vijf jaar en zo niet, of een dergelijke bepaling kan
worden opgenomen. Het kabinet zal jaarlijks de Tweede Kamer informeren over de ontwikkeling van de liquidatie- en de stakingsverliesregeling door opname hiervan in de bijlage «fiscale regelingen» van de
Miljoenennota. Aan de hand hiervan kan tevens het effect van het
wetsvoorstel worden bezien. Hierdoor acht het kabinet geen noodzaak tot
de opname van een separate evaluatiebepaling.
De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief

8

Bijlage bij Kamerstukken II 2019/20, 35 568, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 568, nr. 6

24