Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 477

Geneesmiddelenbeleid

Nr. 243

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 mei 2013
Op 28 februari 2013 hebben de door mij aangestelde Verkenners
extramurale farmacie (hierna verkenners), de heren Rinnooy Kan en
Reibestein, hun bevindingen over de staat van de extramurale farmacie
aan mij aangeboden. Ik heb deze bevindingen, samen met de op
26 februari 2013 door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) uitgebrachte
Markscan extramurale farmaceutische zorg en de desbetreffende
beleidsbrief, dezelfde dag naar de Eerste en de Tweede Kamer gestuurd
(Kamerstuk 29 477, nr. 229). Zoals aan u toegezegd, ontvangt u hierbij
mijn standpunt op beide rapporten.
Bevindingen van de verkenners
De verkenners hebben geconstateerd dat alle veldpartijen een soortgelijk
toekomstbeeld voor ogen staat (weliswaar met een variatie in detaillering), waarin de extramurale farmaceutische zorg een essentiële plaats
binnen de Nederlandse gezondheidszorg heeft. Een gezondheidszorg
waar de patiënt en zijn gezondheid centraal staan en waarin een sterke,
geïntegreerde eerstelijnszorg de spil vormt van een toekomstbestendige
gezondheidszorg. Nauwe samenwerking tussen apothekers en huisartsen
kan leiden tot een veel betere patiëntenzorg tegen minder kosten. Bij een
kwalitatief hoogstaande farmaceutische zorg hoort een apotheker die
vooral zorgverlener is. Een zorgverlener die weet of een patiënt een juist
middel krijgt, die toezicht houdt op de totale medicatie van een patiënt,
die therapietrouw bewaakt en die samenwerkt met andere zorgverleners
in de eerste en tweede lijn.
De apotheker van de toekomst is de specialist voor farmaceutische
zorgverlening, aldus de verkenners. In hun visie is de toekomst van de
extramurale farmaceutische zorg onlosmakelijk verbonden aan een
verdere integratie met de overige delen van de eerstelijnszorg en dan met
name de huisartsenzorg. Zij achten voor deze integratie meerdere opties
denkbaar, variërend van netwerk-achtige samenwerkingsverbanden tot

kst-29477-243
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

1

volledige integratie, waarbij artsen en apotheekhoudenden werkzaam zijn
in een gezondheidscentrum. De optimale vorm verschilt per regio en per
situatie. In de optiek van de verkenners zijn veldpartijen verantwoordelijk
voor de ontwikkeling van geschikte bedrijfs- en financierings-modellen,
waarbij de pilots voor populatiegebonden bekostiging mogelijk aanknopingspunten kunnen bieden voor geïntegreerde bekostiging.
Zij zijn er van overtuigd dat de veldpartijen gezamenlijk in staat zijn om de
door hen gewenste toekomst te realiseren. In de visie van de verkenners
zijn vooral de veldpartijen aan zet om gezamenlijk een toekomstbestendige farmaceutische zorg tot stand te brengen omdat zij daartoe het
beste in staat zijn vanuit een gedeelde toekomstvisie. De rol van de
overheid kan dan beperkt blijven tot het faciliteren en stimuleren van de
veldpartijen. De verkenners adviseren wel om deze visie samen met het
veld verder uit te werken en uit te dragen.
De verkenners zijn verder de mening toegedaan dat het systeem van vrij
onderhandelbare prijzen kan worden voortgezet. Wel vinden zij het
wenselijk dat de dynamiek van de markt, meer dan nu het geval is,
bijdraagt aan maatschappelijke doelstellingen van kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid.
Knelpunten en aanbevelingen van de verkenners voor de
toekomst
Hoewel de sector goed presteert tegen lage kosten en de patiënten voor
de overgrote meerderheid tevreden zijn, zien alle partijen waarmee de
verkenners gesproken hebben nog veel mogelijkheden tot significante
verbetering van de kwaliteit van de zorg en van de doelmatigheid van de
sector als geheel.
Daarnaast hebben de verkenners knelpunten vastgesteld en hebben zij
aanbevelingen voor de toekomst geformuleerd. Zij adviseren mij om
periodiek bestuurlijk overleg met de sector te voeren. In het kader van een
dergelijk overleg zou het wellicht mogelijk zijn om de door partijen
gepercipieerde knelpunten op te lossen. De knelpunten en aanbevelingen
hebben betrekking op:
– de contractering;
– het preferentiebeleid;
– de taakverdeling tussen de eerste- en tweedelijn;
– de kwaliteit van de medicatieoverdracht.
Contractering
Omdat de verkenning relatief snel na de invoering van vrij onderhandelbare tarieven en nieuwe prestatiebeschrijvingen is uitgevoerd, vinden
de verkenners het lastig om vast te stellen of er voldoende evenwicht
bestaat tussen vragers en aanbieders van farmaceutische zorg.
Wel leeft breed het gevoel bij apotheekhoudenden dat zij geen tegendruk
kunnen leveren en dat zorgverzekeraars te weinig farmaceutische zorg
inkopen. Zij vinden dat contracten in evenwicht en compleet moeten zijn.
Concreet adviseren de verkenners om:
1. aangescherpte NZa good contracting practices op te stellen en werk
te maken van de naleving daarvan;

De verkenners noemen als positieve punten met name: lage kosten; tevreden patiënten; ruimte
voor innovatie en het verbeteren van bedrijfsvoering door het afschaffen van wettelijke
(tarief-)belemmeringen; mogelijkheden voor nieuwe businessmodellen met name op het gebied
van de distributie; optimaal kunnen inspelen op de wensen van patiënten; het instellen en
contracteren van een distributievergoeding voor de groothandelsfunctie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

2

2.

3.
4.

5.

6.

meer op maat gemaakte contracten te hanteren, waarin ruimte is
voor afspraken over kwalitatief betere farmaceutische zorg en
innovatieve ontwikkelingen;
de verdere ontwikkeling van meerjarige contracten in overweging te
nemen;
de NZa-prestatiebeschrijvingen verder uit te werken en de vertegenwoordigers van de patiëntenorganisaties structureel bij de ontwikkeling en monitoring daarvan te betrekken;
de rol van patiëntenvertegenwoordigers te versterken bij een betere
informatievoorziening aan de patiënt. De patiënt moet tevens bij het
afsluiten van de zorgpolis duidelijkheid hebben over de farmaceutische zorgprestaties;
te overwegen om bepaalde zorgprestaties, zoals de medicatiebeoordeling, buiten het eigen risico van de verzekerde te laten vallen.

Het preferentiebeleid
Door de vrije prijsvorming en het preferentiebeleid zijn de prijzen gedaald
en zijn ook de totale uitgaven aan geneesmiddelen ten opzichte van
voorgaande jaren gezakt. De NZa raamt de totale besparingen alleen al
door het preferentiebeleid op 0,75 tot 0,9 miljard euro in de afgelopen vijf
jaren. Maar het preferentiebeleid leidt ook tot onvrede en heeft financiële
gevolgen voor apotheekhoudenden en de farmaceutische groothandel.
Als belangrijkste implicatie van de prijsdalingen door het preferentiebeleid zien de verkenners het ondermijnen van het traditionele bedrijfsvoeringsmodel van de openbare apotheek. Een groot deel van de
geneesmiddelen is niet meer winstgevend en de financiering, de
bedrijfsvoering en de patiëntenzorg staan onder druk. Ook de marges
voor de farmaceutische groothandel staan in toenemende mate onder
druk, waardoor de distributiekosten binnen het huidige businessmodel
van marge op de apotheek-inkoopprijzen bijna niet meer worden
terugverdiend. Sommige zorgverzekeraars onderkennen dit en hebben
inmiddels op basis van hun zorgplicht een extra distributievergoeding
afgesproken.
Op grond van de aan de verkenners aangeleverde stukken kunnen zij niet
goed beoordelen of de claim dat veel apothekers op het punt staan om
failliet te gaan juist is. Daarom achten zij:
1. een gedegen financiële analyse van de positie van de apotheek op de
kortst mogelijke termijn (bijvoorbeeld door de NZa) bijzonder
gewenst;
2. een nadere invulling van de zorgplicht gewenst met betrekking tot de
verantwoordelijkheid van zorgverzekeraars voor een tijdige levering
van preferente geneesmiddelen;
3. aanpassing van het preferentiebeleid noodzakelijk op het gebied van
de benaming, de duur van de preferente periode en het na een
periode van onderbreking opnieuw weer inzetten van het preferentiebeleid door zorgverzekeraars. Alternatief zou zijn om na afloop van de
preferente periode over te gaan tot maximering van de vergoeding
aan de apotheek op basis van zelfregulering.
Taakverdeling tussen de eerste- en tweedelijn
De verkenners wijzen er op dat een belangrijke ontwikkeling de
verschuiving van een deel van de geneesmiddelenvoorziening naar de
ziekenhuizen is. Deels bewust via de overheveling van medischspecialistische geneesmiddelen naar de ziekenhuisaanspraak en deels
door de opkomst en sterkere positionering van de poliklinische
apotheken. In hun visie is de toekomst van de extramurale farmaceutische
zorg onlosmakelijk verbonden aan een verdere integratie met de overige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

3

delen van de eerstelijnszorg en dan met name de huisartsenzorg. Zij
merken op dat:
1. financiële prikkels gericht moeten zijn op zinnig en zuinig gebruik;
2. zorgprestaties die de overdracht van patiënten en hun medicatie
betreffen verder ontwikkeld dienen te worden en dat overdracht
veronderstelt dat zowel de tweede- als de eerstelijn bij de ontwikkeling en de contractering van deze prestaties is betrokken.
De kwaliteit van de medicatieoverdracht
Wat de kwaliteit van de medicatieoverdracht en het welslagen van de
liberalisering betreft, achten de verkenners een elektronisch toegankelijke
uitwisseling van patiëntgegevens cruciaal. Zij adviseren daarnaast om:
1. maatregelen te treffen om de (elektronische) uitwisseling van patiënten medicatiegegevens verder te bevorderen omdat daarmee incidenten zijn te voorkomen en veel gezondheidswinst voor patiënten is te
behalen.
Marktscan extramurale farmaceutische zorg en beleidsbrief van
de NZa
De NZa geeft in de Marktscan extramurale farmaceutische zorg de stand
van zaken weer op de markt voor extramurale farmacie in 2012. De NZa
heeft hiervoor met name feitelijk onderzoek gedaan. In de begeleidende
beleidsbrief, waarmee de marktscan is aangeboden, laat de NZa weten
met welke blik zij kijkt naar de ontwikkelingen op de markt voor extramurale farmacie. Daarbij staat het consumentenbelang voorop, zoals dat
tot uitdrukking komt in de kwaliteit, betaalbaarheid en de toegankelijkheid
van de farmacie voor de consument.
De NZa stelt vast dat afgezet tegen deze criteria, de marktscan het beeld
geeft van een goede toegankelijkheid tot de farmaceutische zorg, waarbij
de macro-kosten stabiel zijn en de prijs voor de terhandstelling licht
dalend is (in 2012). Over de ontwikkeling van de kwaliteit van de farmaceutische zorg kan de NZa geen oordeel geven, omdat daarvoor te weinig
informatie beschikbaar was. Wel heeft de NZa de indruk dat er nauwelijks
een ontwikkeling plaatsgevonden heeft op het gebied van kwaliteitsafspraken die zorgverzekeraars en apothekers maken ten opzichte van de
monitor farmacie 2010. De NZa verwacht dat dit zal toenemen omdat de
prestatiebeschrijvingen hiervoor ruimte bevatten en omdat de ontwikkeling in andere vrijgelaten markten zo is verlopen. Dat er nieuwe
initiatieven zijn ontstaan in 2012 of zijn gecontinueerd, zoals het
programma Geïntegreerde Farmaceutische Zorg en Connecting Care, zijn
positieve voorbeelden van kwaliteitsverbetering, aldus de NZa.
Ook stelt de NZa vast dat de patiënt in het algemeen tevreden is over zijn
apotheek. De meeste patiënten kunnen binnen een paar minuten terecht
bij een apotheek of apotheekhoudende huisarts en de wachttijden zijn
beperkt.
Evenals de verkenners geeft de NZa aan dat apothekers signalen hebben
afgegeven dat zij ontevreden zijn over het contracteerproces en over de
uitkomsten daarvan. Wel zegt de NZa dat de contracteergraad voor de
prestatie terhandstelling zeer hoog is en dat een aantal zorgverzekeraars
er voor gekozen heeft om de prestatie terhandstelling te contracteren als
een all-in tarief. Dit betekent dat de prestaties 2 tot en met 5, die eveneens
onder de basisverzekering vallen, niet apart worden gedeclareerd maar in
één tarief voor de terhandstelling in rekening worden gebracht. De NZa
zal de koepelverenigingen uitnodigen om te bezien of wijzigingen in de
prestatiebeschrijvingen 2 t/m 5 gewenst zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

4

Verder wijst de NZa er op dat de prestaties 4 en 5 (begeleiding bij
ziekenhuisopname en begeleiding bij ontslag uit het ziekenhuis) nauwelijks apart bij apothekers zijn gecontracteerd. Het gaat hier echter om
prestaties die functioneel zijn omschreven en die derhalve ook bij andere
zorgverleners dan apotheekhoudenden kunnen worden ingekocht. De NZa
kan op dit moment niet beoordelen of wat er nu is gecontracteerd
voldoende of onvoldoende is. De NZa kondigt daarom een nader
onderzoek aan naar naleving van de zorgplicht door zorgverzekeraars in
de farmaceutische zorg in samenwerking met de Inspectie voor de
gezondheidszorg (IGZ).
Wat de contractering voor 2013 betreft heeft de NZa signalen ontvangen
van apotheekhoudenden over onvrede met de initiële contractsvoorstellen. Desondanks hebben apotheekhoudenden op grote schaal
contracten afgesloten met zorgverzekeraars, nadat zorgverzekeraars
verbeterde contractsvoorstellen hebben gedaan. Dit geldt ook voor
dienstapotheken, waarvan een aantal aangaf niet kostendekkend te
kunnen werken. De NZa wil in de marktscan extramurale farmacie 2013
een beperkt onderzoek doen naar de financiële positie van apotheken. Het
gaat hier om een onderzoek naar de rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit
van apotheken.
Reactie op de bevindingen en op de marktscan
De centrale vraag uit de taakopdracht van de verkenners luidt: «of
partijen, met inachtneming van elkaars verantwoordelijkheden in
onderling overleg en onderhandelingen in staat zijn om tot zodanige
uitkomsten te komen dat enerzijds sprake is van het doorzetten van
noodzakelijke veranderingen en vernieuwingen in de extramurale
farmaceutische zorg en anderzijds patiënten onbelemmerd toegang
hebben en houden tot farmaceutische zorg van de vereiste kwaliteit tegen
aanvaardbare kosten?». De verkenners beantwoorden deze vraag met een
volmondig «ja».
Ook de marktscan extramurale farmacie 2012 van de NZa en met name de
beleidsbrief van de NZa laat een overwegend positief beeld zien. De NZa
stelt vast dat de marktscan het beeld geeft van een goede toegankelijkheid
van de farmaceutische zorg, waarbij de macrokosten stabiel zijn en de
prijs voor de terhandstelling licht dalend is (in 2012). Hieronder zal ik
nader ingaan op de bevindingen van de verkenners en op de marktscan
van de NZa en zal ik de door hen daarbij geconstateerde knelpunten en
aanbevelingen de revue laten passeren.
Tot mijn genoegen constateren de verkenners dat alle partijen een
soortgelijk toekomstbeeld voor ogen staat, waarin de extramurale
farmaceutische zorg een essentiële plaats binnen de Nederlandse
gezondheidszorg heeft en waarin de deskundigheid van de apotheker
(apotheekhoudende), in samenspraak met andere zorgverleners, een
cruciale rol speelt ten bate van de patiënt. Kortom de apotheker als
farmaceutisch deskundige bij uitstek, die vooral zorgverlener is. Mede
door deze gezamenlijke visie komen de verkenners tot de conclusie dat
partijen zelf in staat zullen zijn om dit toekomstbeeld te verwezenlijken en
dat daarbij vooral een faciliterende en stimulerende rol is weggelegd voor
de overheid. Met name in de vorm van het organiseren van een periodiek
bestuurlijk overleg met de sector.
Deze visie komt in zeer grote mate overeen met mijn visie op de toekomst
van de extramurale farmaceutische zorg als onderdeel van samenhangende zorg in de buurt en indien noodzakelijk thuis. Zorg waarmee
tegemoet wordt gekomen aan de behoefte van de patiënt en waarmee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

5

meer maatwerk kan worden geleverd en die er bijvoorbeeld toe bijdraagt
dat mensen langer dan voorheen in staat worden gesteld te blijven
functioneren in hun eigen omgeving.
Daarbij staat voor mij centraal dat de apotheker van de toekomst:
1) nauw samenwerkt met huisartsen en voorschrijvers in de tweedelijn
om hen te adviseren en ondersteunen bij het beter voorschrijven van
geneesmiddelen en het tijdig aanbrengen van wijzigingen in
voorschrijven, inclusief stoppen.
2) patiënten (vooral chronische) informeert, begeleidt en ondersteunt bij
het beter gebruiken van hun geneesmiddelen.
3) integraal onderdeel is van de zorgverlening in de eerste lijn.
Twee zaken zullen in mijn ogen cruciaal zijn om te helpen bereiken dat een
ontwikkeling in deze richting kan worden gerealiseerd:
• Aanpassingen in de apothekersopleiding.
• Elektronisch toegankelijke uitwisseling van patiënt- en medicatiegegevens.
De verkenners wijzen er op dat distributie en zorg ieder hun eigen
dynamiek kennen en dat innovaties en professionalisering in zowel de
zorg als in de distributie niet mogen worden belemmerd door een
gedeelde bekostiging of kruissubsidiëring. Die notie ondersteun ik.
Omdat samenwerking van apotheekhoudenden met de voorschrijvers
voorop staat in bovenstaande benadering, zullen aanpassingen in de
organisatie van de zorg noodzakelijk blijken te zijn. De apothekersopleiding zal meer gericht moeten zijn op het samenwerken met
voorschrijvers en het begeleiden van de patiënt in zijn medicatiegebruik
zoals hiervoor omschreven.
De elektronische uitwisseling van patiëntgegevens wordt bevorderd door
aansluiting op het Landelijk schakelpunt (LSP). Hierdoor wordt de naast
de kwaliteit van de medicatieuitwisseling, en daardoor de patiëntveiligheid, ook de samenwerking tussen apotheekhoudenden en
voorschrijvers in de hand gewerkt.
De grotendeels gedeelde toekomstvisie en de positieve ontvangst van de
bevindingen van de verkenners door de farmaceutische sector, sterken mij
in de gedachte dat partijen er zonder (al te veel) overheidsinmenging uit
kunnen komen. Temeer daar 2012 door alle partijen als een overgangsjaar
is beschouwd en de contractering voor het jaar 2013 al enige differentiatie
laat zien ten opzichte van 2012. Ik zal mijn beleid met betrekking tot de
extramurale farmaceutische zorg dan ook continueren.
Ik realiseer mij daarbij wel dat het ingezette proces naar een betere, meer
samenhangende en toekomstbestendige farmaceutische zorg tot veel
onzekerheid heeft geleid. De transitiefase vraagt veel van partijen en dan
vooral van de medewerkers in de apotheek. De laatste jaren is de
werkbelasting van bijvoorbeeld apothekersassistenten fors toegenomen.
Voor de toekomst verwacht ik juist van de apotheek(medewerkers) een
forse inzet om tot een veiliger geneesmiddelgebruik te komen, door zowel
de patiënten beter te monitoren/te begeleiden in hun medicatiegebruik als
nauwer op te trekken met de voorschrijvend arts. Er valt grote gezondheidswinst te behalen door de gezamenlijke verantwoordelijkheid van arts
en apotheker voor hun individuele patiënt concreet vorm te geven en te
werken aan de aanbevelingen op het gebied van medicatieveiligheid die
zijn voortgekomen uit de Harmstudie (2006) en Harmwrestling studie
(2009).
De patiënt(medicatie)veiligheid kan vooral sterk worden verbeterd door de
naleving van de Richtlijn Overdracht van medicatiegegevens in de keten
een impuls te geven. Deze richtlijn is in 2011 vastgesteld door zestien
betrokken koepelorganisaties. VWS heeft gedurende een aantal jaren de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

6

totstandkoming en implementatie van deze richtlijn gefaciliteerd vanwege
het grote belang dat met deze richtlijn is gemoeid. De prestaties farmaceutische begeleiding bij ziekenhuisopname of polikliniekbezoek en de
prestatie farmaceutische begeleiding in verband met ontslag uit een
ziekenhuis sluiten bij deze richtlijn aan. Voor een kwalitatieve invulling van
de rol van zorgverzekeraars (zorgplicht), dienen zij deze prestaties ten
behoeve van hun verzekerden te contracteren bij ofwel het ziekenhuis,
ofwel de apotheker of bij beiden. Er zijn echter signalen dat enerzijds deze
prestaties onvoldoende worden gecontracteerd en dat anderzijds, indien
zij wel worden gecontracteerd, onvoldoende uitvoering wordt gegeven
aan een kwalitatief goede uitwisseling van medicatiegegevens. Ik zal dit
daarom expliciet aan de orde stellen in het bestuurlijk overleg met de
farmaceutische sector. Medicatieveiligheid is overigens ook één van de
speerpunten van het Meerjarenbeleidsplan van de IGZ.
Als daarnaast de beroepsgroepen in staat zouden zijn om, met het inzicht
dat eerdergenoemde studies hebben gebracht, concreet aan de slag te
gaan, zou dit tot veel verbetering kunnen leiden. Een van de meest
opvallende bevindingen was dat veel van de aanbevelingen reeds deel
uitmaakten van de vigerende behandelrichtlijnen van de voorschrijvers.
Daarnaast kan het bij de aanpak van belang zijn te beginnen met de meest
risicovolle patiënten, die de meest risicovolle geneesmiddelen gebruiken.
Deze gegevens zijn bekend. Hier is veel gezondheidswinst te halen.
Wat zorgverzekeraars betreft wil ik wijzen op de zorgplicht die op hen rust.
Deze zorgplicht houdt in dat er voldoende verantwoorde zorg wordt
gecontracteerd. Verantwoorde zorg waar patiënten en verzekerden ook
toegang toe moeten hebben. Dat wil zeggen dat er voldoende zorg
overeenkomstig de stand van de wetenschap en de praktijk wordt
gecontracteerd. Dit betekent dat geïnvesteerd moet worden in verantwoorde, samenhangende zorg overeenkomstig de stand van de wetenschap en de praktijk. Gerichte investeringen kunnen niet alleen gezondheidswinst voor de patiënt opleveren maar overigens ook kosten
uitsparen omdat er bijvoorbeeld minder ziekenhuisopnames nodig zijn.
De zorgplicht van zorgverzekeraars strekt zich naar mijn mening ook uit
tot de beschikbaarheid van door zorgverzekeraars als preferent aangewezen geneesmiddelen en de kenbaarheid daarvan voor de patiënt. Dit
lijken zorgverzekeraars inmiddels steeds meer te onderkennen, getuige
onder andere de afspraken en initiatieven over de distributiemarges om
de verlieslatende distributie van preferente geneesmiddelen tegen te
gaan. Een goede farmaceutische infrastructuur is immers gebaat bij
efficiënte en kwalitatief sterke farmaceutische groothandels die in
onderlinge concurrentie met elkaar staan. Naast het in stand houden van
een goede farmaceutische infrastructuur is het van belang dat er ook
rekenschap wordt gegeven van de effecten van het inkoopbeleid op het in
stand blijven van voldoende aanbod van kwalitatief goede en veilige
geneesmiddelen op de Nederlandse markt voor de wat langere termijn. In
dit verband wijs ik bijvoorbeeld op nieuwe eisen die in de Europese
regelgeving worden gesteld aan de kwaliteit en veiligheid van die
geneesmiddelen en van de grondstoffen waaruit zij worden samengesteld. Van deze nieuwe eisen zal een opwaartse druk kunnen uitgaan op
de geneesmiddelenprijzen. Het gaat hier met name om de eisen die
voortvloeien uit de Europese richtlijn ter bestrijding van vervalste
geneesmiddelen. Daarmee worden nieuwe verplichtingen opgelegd aan
fabrikanten van zowel innovatieve als generieke geneesmiddelen.
In navolging van het advies van de verkenners zal ik een periodiek
bestuurlijk overleg met de extramurale farmaceutische sector instellen. In
dit overleg kan, naast het gezamenlijk werken aan een toekomstbestendige en meer innovatieve, samenhangende farmaceutische zorg, de
voortgang van de door de verkenners genoemde verbeterpunten worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

7

besproken. Ik wil de nadruk leggen op gezamenlijkheid en op de zorginhoudelijk kant. Daarnaast wil ik bereiken dat partijen met elkaar in gesprek
komen over wat de patiënt nu echt nodig heeft en hoe dat op niet al te
lange termijn ook daadwerkelijk kan worden gerealiseerd door die
partijen. Daarbij zal niet alles tegelijk kunnen gebeuren. Ik zal partijen
aansporen om concrete stappen overeen te komen die werkelijk
uitvoerbaar zijn. Dat kan aan de hand van een concrete agenda die in het
bestuurlijk overleg kan worden vastgesteld. Ik vraag en verwacht hierbij
wel «commitment» van alle partijen om de geconstateerde knelpunten
gezamenlijk te willen oplossen en om een toekomstbestendige en meer
innovatieve, samenhangende farmaceutische zorg te verwezenlijken in het
belang van de patiënt aan de hand van een concrete kwaliteitsagenda.
Acties naar aanleiding van de bevindingen van de verkenners en
de marktscan extramurale farmacie 2012
Ik ben het eens met de bevindingen van de verkenners en met de
beleidsbrief van de NZa dat er sprake is van een transitie naar een nieuw
systeem dat nog niet tot wasdom is gekomen. En dat zo’n omslag tijd
nodig heeft.
De rol van de overheid kan mijn inziens inderdaad beperkt blijven tot
faciliteren en stimuleren. Deze rol zal ik op mij nemen. Voor de uitvoering
van deze rol zal ik een aantal aanbevelingen ter harte nemen. Zo zal ik:
1. een periodiek bestuurlijk overleg met de sector instellen, zoals
voorgesteld door de verkenners. In juni zal dit overleg voor het eerst
bij elkaar komen. Ter voorbereiding van het bestuurlijk overleg
worden enkele bilaterale overleggen gehouden tussen VWS en de
meest betrokken partijen;
2. bezien of het wenselijk en noodzakelijk is om de medicatiecheck uit
het eigen risico te lichten, dan wel of deze aanbeveling van de
verkenners materieel al binnen de huidige wetgeving kan worden
verwezenlijkt door individuele zorgverzekeraars;
3. de NZa vragen de Good Contracting Practices te herijken in het licht
van de bevindingen van de verkenners en de uitkomsten van de
marktscan;
De NZa heeft aangekondigd:
4. een onderzoek te doen naar de financiële positie van apotheken (waar
ook de verkenners op aandringen). Het gaat om een onderzoek naar
de rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit van apotheekbedrijven en
naar de omvang van het apotheekaanbod;
5. een onderzoek te doen naar de zorgplicht van zorgverzekeraars in
samenwerking met de IGZ (of er voldoende verantwoorde zorg wordt
gecontracteerd);
6. de sector uit te nodigen om na te gaan of wijzigingen in de prestatiebeschrijvingen gewenst zijn.
7. In te grijpen als de zorginkoop of de vergoeding van zorg niet aan de
zorgplicht voldoet of als zij algemene, structurele (markt)belemmeringen constateert.
In het bestuurlijk overleg zullen de (resterende) knelpunten (in de
contractering, het preferentiebeleid, de taakverdeling tussen de eerste- en
tweedelijn en de kwaliteit van de medicatieoverdracht) die de verkenners
hebben geconstateerd en die partijen opvoeren, aan de orde kunnen
komen. Ik wil nu niet vooruitlopen op mogelijke oplossingen. De
oplossingen zullen zoveel mogelijk door de partijen in de farmaceutische
sector zelf moeten worden gerealiseerd. Waar mogelijk en nodig zal ik
daarin faciliteren. Zo hebben mijn ambtenaren met inachtneming van
ieders verantwoordelijkheid, verkennende gesprekken gevoerd en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

8

bijeenkomsten bijgewoond over nieuwe vormen van geïntegreerde
eerstelijnszorg inclusief de farmaceutische zorg.
Gezien het bovenstaande ben ik er van overtuigd dat er goede condities
zijn geschapen voor het welslagen van de ingezette beleidsomslag. Een
en ander ten behoeve van de patiënt, die recht heeft op de best mogelijke,
samenhangende zorg tegen aanvaardbare uitgaven en het in stand
houden cq. creëren van de daarvoor benodigde zorginfrastructuur.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 477, nr. 243

9