Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 725 V

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Buitenlandse Zaken 2016

Nr. 7

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 23 juni 2017
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
17 mei 2017 van de Algemene Rekenkamer inzake aanbieding van het
rapport Resultaten verantwoordingsonderzoek 2016 bij het Ministerie van
Buitenlandse Zaken (V) (Kamerstuk 34 725 V, nr. 2).
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft deze vragen beantwoord bij
brief van 2 juni 2017. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Omtzigt
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-34725-V-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 V, nr. 7

1

1
Hoe is het mogelijk dat, anders dan de Kamer is beloofd, er toch een
bezuiniging heeft plaatsgevonden op de gedetineerdenbegeleiding in het
buitenland?
Antwoord
Het rapport van de Algemene Rekenkamer concentreert sterk op het
aantal bezoeken aan Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Aan
een afname van het aantal bezoeken aan Nederlandse gedetineerden in
het buitenland verbindt de Algemene Rekenkamer de conclusie dat het
ministerie op gedetineerdenbegeleiding heeft bezuinigd. De constatering
dat het aantal bezoeken is gedaald is correct; de constatering dat er is
bezuinigd echter niet. Hoewel de totale personele capaciteit van het
postennet werd verkleind, is het nieuwe gedetineerdenbeleid geen
bezuinigingsoperatie geweest.
De beleidswijziging ten aanzien van de bezoekfrequentie (maximaal vier
bezoeken per jaar in de zogenoemde zorglanden en één bezoek per
detentie in de niet-zorglanden, waaronder alle EU-landen), samen met een
afnemend aantal Nederlandse gedetineerden in het buitenland door de
toepassing van WETS/WOTS en andere factoren, kan een neerwaarts
effect hebben gehad op het totale aantal gedetineerdenbezoeken. Daar
staat tegenover dat de bezoeken met meer maatwerk en een hogere
kwaliteit, en in de zorglanden in sommige gevallen met een hogere
frequentie dan voorheen, worden uitgevoerd. Bezoeken worden beter
voorbereid en meer ingericht op de individuele situatie van de gedetineerde. De bezoeken zijn daarmee in de regel arbeidsintensiever en soms
ook langer dan vroeger. De invoering van maatwerk betekent bovendien
dat per geval wordt bezien welke begeleiding het meest zinvol is. In
bepaalde gevallen kunnen andere vormen van contact en begeleiding
zinvoller zijn en meer tegemoetkomen aan de wensen en behoeften van
een gedetineerde dan een bezoek.
De focus van de Algemene Rekenkamer op het aantal bezoeken gaat ook
voorbij aan de gedetineerdenbegeleiding die het ministerie biedt door
subsidieverlening aan derde partijen. Het ministerie heeft daarin juist
extra geïnvesteerd. Er is veel aandacht en zorg besteed aan uitbreiding
van de activiteiten, kwaliteitsverbetering en verdere professionalisering
van de begeleiding van Nederlandse gedetineerden in het buitenland door
de subsidiepartners.
De door het ministerie gesubsidieerde activiteiten op het gebied van
resocialisatie, (extra) zorg, juridisch advies en voorlichting die aan
Nederlandse gedetineerden in het buitenland worden geboden, vormen
kernonderdelen van de huidige gedetineerdenbegeleiding. Vanwege de
gebleken resultaten en groeiende vraag heeft het ministerie het subsidiebudget voor gedetineerdenbegeleiding voor de subsidieperiode tot en
met 2019 per 2016 dan ook verhoogd.
Tenslotte geldt dat het ministerie blijft investeren in de inhoudelijke
deskundigheid van de consulair medewerker, ook op het gebied van
gedetineerdenbegeleiding. Zo heeft het ministerie voor haar consulair
medewerkers een nieuwe leermethode (en naslagwerk) opgezet, waarbij
medewerkers sneller en interactiever dan voorheen hun consulaire kennis
kunnen versterken.
2
De Algemene Rekenkamer stelt dat het nu moeilijker is dan voor de
invoering van het nieuwe beleid om de kwetsbaarheid van een gedetineerde in beeld te krijgen en te houden. Welke acties zullen ondernomen
worden om beter zicht te krijgen op deze kwetsbaarheid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 V, nr. 7

2

Antwoord
Het ministerie zet reeds in op – en geeft prioriteit aan – het in beeld
brengen van de kwetsbaarheid van gedetineerden gedurende de gehele
detentieperioden, zodat ook aan deze categorie van gedetineerden
maatwerk kan worden geleverd.
Met onder meer het nieuwe rapportagesysteem van het Bureau Buitenland van Reclassering Nederland (BBRN) komen kwetsbare gedetineerden
sneller in beeld – ook bij het ministerie – en bieden de door BBRN nieuw
ontwikkelde zorgactiviteiten betere mogelijkheden voor het verlenen van
geïntensiveerde en passende zorg aan kwetsbare gedetineerden. Het
ministerie zelf houdt een budget aan voor de betaling van noodzakelijke
medicijnen voor zieke gedetineerden indien de lokale autoriteiten de
medische zorg niet kunnen leveren en de gedetineerden of hun familie
niet over de middelen daartoe beschikken.
De Algemene Rekenkamer ziet een bijzonder risico voor het leveren van
maatwerk aan kwetsbare gedetineerden in de zogenaamde niet-zorglanden. Op grond van de hierboven beschreven maatregelen ziet het
ministerie dat risico niet. Bovendien blijft in alle gevallen uitgangspunt dat
de lokale autoriteiten eerstverantwoordelijk zijn voor alle (ook buitenlandse) gedetineerden en dat de detentieomstandigheden in de
niet-zorglanden adequaat worden geacht.
3
Hoeveel panden, kantoren, residenties en dienstwoningen uit de huisvestings- en vastgoedportefeuille van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken, dus zowel objecten in eigendom als objecten die worden gehuurd,
stonden in 2016 voor enige tijd, of het hele jaar, (deels) leeg?
Antwoord
Van de 1.094 panden in eigendom en beheer van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken stonden in 2016 14 panden enige tijd leeg. Aan de
leegstand lag verkoop, grootschalige verbouwing en evacuatie als gevolg
van conflicten ten grondslag. Bij enkele kantoren was er sprake van
gedeeltelijke leegstand, met name ingegeven door de invoering van HNW
(Het Nieuwe Werken) en/of de inkrimping van de staf (als gevolg van
bezuinigingsmaatregelen en modernisering).
In de periode tussen vertrek en aankomst van uitgezonden medewerkers
staan dienstwoningen korte tijd leeg. Dit betreft met name dienstwoningen in eigendom en daarnaast enkele huurpanden die gezien schaarste
op de markt worden aangehouden voor de opvolger. De duur van deze
leegstand is doorgaans beperkt tot één of twee maanden.
4
Hoe vaak zijn medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in
2016 doelwit geweest van een cyberaanval?
Antwoord
Er zijn geen geslaagde cyberaanvallen op medewerkers, systemen en/of
netwerken van het ministerie in 2016 bekend.
Het ministerie maakt onderscheid tussen «algemene» en «specifieke»
cyberaanvallen. Onder «algemene» cyberaanvallen verstaat het ministerie
niet specifiek op BZ gerichte pogingen tot besmetting met bijvoorbeeld computervirussen. Tot «specifieke» cyberaanvallen behoren op BZ
gerichte pogingen, zoals zogenaamde Advanced Persistent Threats (o.a.
door Statelijke actoren).
Algemene cyberaanvallen worden in de regel volledig geautomatiseerd
afgevangen, specifieke aanvallen worden ook op andere manieren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 V, nr. 7

3

gemonitord en gepareerd. Uit veiligheidsoverwegingen kunnen geen
mededelingen worden gedaan over technische details van verdediging en
aantallen.
5
Hoeveel cyberaanvallen zijn in 2016 uitgevoerd op systemen en/of
netwerken van het Ministerie van Buitenlandse Zaken?
Antwoord
Zie antwoord op vraag 4.
6
Bent u bereid de Kamer (vollediger) te informeren over de onttrekkingen
en inzet van het huisvestingfonds? Graag een toelichting.
Antwoord
Ja. Het huisvestingsfonds is gebaseerd op een middelenafspraak tussen
het Ministerie van Financiën en het Ministerie van Buitenlandse Zaken
waarbij de opbrengsten uit de verkoop in een ander begrotingsjaar
kunnen worden ingezet. De uitgaven worden gedaan op basis het
Masterplan Huisvesting en Vastgoed 2017. Op de reguliere begrotingsmomenten, zoals in de begroting en bij het jaarverslag wordt hier specifiek
melding van gemaakt en een toelichting gegeven aan de Kamer.
Daarnaast houden de Algemene Rekenkamer en Audit Dienst Rijk toezicht
op de naleving van de afspraken en controleren de onttrekkingen en inzet
van het huisvestingsfonds.
7
Hoe verklaart u de afname van het gemiddeld aantal bezoeken per
gedetineerde in zowel niet-zorglanden als zorglanden? Kunt u helder
uiteenzetten wat hiervan, volgens u, de oorzaken zijn?
Antwoord
Zie antwoord op vraag 1.
8
Wat is uw reactie op de knelpunten met de Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen (WOTS) en de Wet wederzijds Erkenning en
Tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke Sancties
(WETS), zoals geïdentificeerd door de Algemene Rekenkamer? Op welke
wijze wilt u deze knelpunten gaan oplossen?
Antwoord
Zie antwoord op vraag 9.
9
Welke mogelijkheden ziet u om de duur van de procedures voor WOTSen WETS-aanvragen verder in te korten?
Antwoord
De Algemene Rekenkamer beschrijft de problematiek van langdurige
WOTS/WETS-procedures in de landen van detentie en de te korte
strafrestanten voor een resocialisatie in Nederland waarmee strafoverdracht en overbrenging naar Nederland in sommige gevallen niet kunnen
worden gerealiseerd. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie is bevoegd
ten aanzien van de toepassing van WOTS/WETS. Het Ministerie van
Buitenlandse Zaken zal met het Ministerie van Veiligheid en Justitie over
de toepassing van de WOTS/WETS in gesprek blijven. De faciliterende rol
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken ten aanzien van dit onderwerp
ligt vooral op het terrein van informatievoorziening aan gedetineerden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 V, nr. 7

4

Het ministerie zal samen met het Ministerie van Veiligheid en Justitie
onderzoeken hoe Nederlandse gedetineerden in het buitenland nog
vroeger en duidelijker kunnen worden geïnformeerd over de WOTS zodat
aanvragen steeds zo vroegtijdig mogelijk worden ingediend. Niettemin
valt ook in de toekomst niet uit te sluiten dat een trage behandeling van
WOTS-verzoeken in het land van detentie een complicerende factor blijft
waarop dit ministerie weinig of geen invloed heeft.
10
Wat is uw inhoudelijke reactie op de conclusie van de Algemene
Rekenkamer dat er bij de gedetineerdenbegeleiding in het buitenland in
feite sprake is van een bezuiniging?
Antwoord
Zie antwoord op vraag 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 V, nr. 7

5