Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1455
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over schijnconstructies en het ontduiken van de
CAO bij Sociale Werkvoorzieningen (ingezonden 12 februari 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 15 maart 2018).
Vraag 1
Herinnert u zich dat u op 8 februari 2018 in het algemeen overleg Participatiewet heeft gezegd dat er geen vergelijkbare constructies als bij Alescon
worden toegepast bij andere sociale werkvoorzieningen?
Vraag 2
Hoe rijmt u deze uitspraak met het gegeven dat sociale werkvoorziening
Werkzaak Rivierenland in 2014 een gelijksoortige constructie heeft opgezet?1
Vraag 3
Is de Kamer blijkbaar onjuist geïnformeerd?
Antwoord 1, 2 en 3
Ik heb tijdens het algemeen overleg Participatiewet het volgende gezegd: «De
heer Jasper van Dijk vroeg naar constructies. Ik kan aangeven dat Alescon tot
nu toe het enige geval was van deze specifieke constructie dat bij SZW
bekend is». Ik was niet eerder dan de berichtgeving van 9 februari op de
hoogte van mogelijk andere vergelijkbare zaken.
Vraag 4
Welke sociale werkvoorzieningen gebruiken nog meer gelijksoortige
constructies?
Antwoord 4
De uitvoering van Wet sociale werkvoorziening (Wsw) is gedecentraliseerd
naar gemeenten; daarnaast is de totstandkoming en toepassing van de
arbeidsvoorwaarden daarbij de verantwoordelijkheid van de sociale partners.
Door Cedris wordt een inventarisatie gehouden naar het voorkomen van
constructies die vergelijkbaar zijn met die van Alescon. Cedris heeft aangege-

1

ah-tk-20172018-1455
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Trouw, 9 februari 2018, «Arbeidsbeperkte werkt wel, maar zonder rechten»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

ven op basis van deze inventarisatie – indien daar aanleiding voor is – het
gesprek aan te gaan met betrokken bedrijven. Tevens zullen zij de uitkomsten
van de inventarisatie bespreken met de FNV. Het Ministerie van SZW beschikt
op dit moment niet over het gevraagde overzicht.
Vraag 5
Kunt u per sociale werkvoorziening aangeven welke constructies zij gebruiken
voor mensen die voor de sociale werkvoorziening werkzaam zijn, maar niet in
directe loondienst (volgens de CAO sociale werkvoorziening) bij de sociale
werkvoorziening zelf zijn?
Vraag 6
Kunt u per constructie aangeven wat de gevolgen zijn voor de arbeidsvoorwaarden van de werknemers?
Antwoord 5 en 6
SZW beschikt niet over een landelijk overzicht van alle constructies die er bij
de uitvoering van de Wsw gebruikt worden. Zie daarvoor ook het antwoord
op vraag 4.
Per 1 januari 2015 is de Participatiewet ingevoerd en is de toegang tot de
Wsw afgesloten. Mensen die op dat moment in het kader van de Wsw
werkzaam waren hebben hun rechten behouden. De Wsw kent twee soorten
dienstbetrekkingen: De Wsw-dienstbetrekking met de gemeente of gemeenschappelijke regeling, en begeleid werken. Voor mensen die werken op een
Wsw-dienstbetrekking zijn de arbeidsvoorwaarden van de Wsw blijven
bestaan, hetgeen betekent dat zij een arbeidsovereenkomst hebben op basis
van de Wsw-cao. Bij begeleid werken zijn de werknemers in loondienst bij
een reguliere werkgever. Dan gelden de arbeidsvoorwaarden van die
werkgever.
Voor mensen die vallen onder de werking van de Participatiewet is geen
specifieke cao afgesproken. Zij vallen onder de cao die van toepassing is op
de werkgever waar zij werken of ten minste is de Wet minimumloon van
toepassing.
Vraag 7
Welke sociale werkvoorzieningen hebben het werkgeverschap overgedragen
aan een privaatrechtelijk rechtspersoon, terwijl de Wet Sociale Werkvoorziening deze mogelijkheid niet biedt?
Antwoord 7
In de Wsw is bepaald dat de uitvoering van de Wsw overgedragen kan
worden aan het bestuur van een gemeenschappelijke regeling. Dat is inclusief
het werkgeverschap. Daarnaast is bepaald dat voor de uitvoering een
privaatrechtelijke organisatie aangewezen kan worden. Dit betreft echter geen
overdracht van taken, maar mandaat; de gemeente blijft hierbij zelf verantwoordelijk.
Gelet op de verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijk en gemeenten bij de
uitvoering van de Wsw (zie ook vraag 4) heeft SZW geen overzicht van de
wijze waarop gemeenten de uitvoering van het werkgeverschap feitelijk
georganiseerd hebben.
Vraag 8
Onderschrijft u dat met de constructie die Alescon heeft toegepast en
soortgelijke constructies de CAO Sociale Werkvoorziening wordt ontdoken?
Antwoord 8
Ik kan alleen ingaan op de specifieke constructie bij Alescon. Daarvan ben ik
van mening dat deze constructie niet past bij de bedoeling van begeleid
werken van de Wsw. Begeleid werken beoogt juist zoveel mogelijk werknemers in dienst van reguliere werkgevers te laten werken, buiten het
Sw-bedrijf. De uitspraak van de rechter richt zich specifiek op de arbeidsvoorwaarden van de betrokken werknemers. Dat is een zaak tussen sociale
partners; ik heb daarin geen rol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 9
Onderschrijft u dat het oneerlijk is als de ene werknemer in de sociale
werkvoorziening volgens de CAO sociale werkvoorziening betaald krijgt en de
andere volgens het minimumloon?
Antwoord 9
De Sw-bedrijven zijn zich al een aantal jaren aan het verbreden naar andere
doelgroepen dan die van de traditionele Wsw. Er werken mensen in het
Sw-bedrijf op basis van de Wsw, alsmede op basis van de Participatiewet. In
de Participatiewet gaat het om nieuw beschut werk, werkervaringsplaatsen,
werk in het kader van de banenafspraak, etc. De sector is op dat punt volop
in beweging. Ik vind het belangrijk dat dit alles binnen de wettelijke kaders
wordt georganiseerd. Zie ook mijn antwoord op vraag 6.
Vraag 10
Gaat de sociale werkvoorziening Werkzaak Rivierenland alsnog de mensen
die in 2014 volgens deze constructie in dienst waren, het misgelopen salaris
betalen, nu zij het hoger beroep niet meer hoeven af te wachten? Wilt u de
Kamer op de hoogte houden van de voortgang in deze zaak?
Antwoord 10
De uitvoering van de Wsw is gedecentraliseerd naar gemeenten. De sociale
partners zijn verantwoordelijk voor de arbeidsvoorwaarden van de Wswwerknemers. Uit informatie van Werkzaak Rivierenland is gebleken dat zij met
de FNV op 21 februari een akkoord hebben bereikt over compensatie voor de
sw-werknemers die in 2014 vanuit een tijdelijk contract in dienst zijn gekomen
bij de Stichting Werkzaak Plus. Kern van het akkoord is dat de betrokken 225
werknemers per 1 januari 2018 onder Cao Wsw vallen, en dat zij gecompenseerd worden voor het verschil in arbeidsvoorwaarden tussen deze cao en de
arbeidsvoorwaardenregeling die bij Werkzaak Plus geldt.
Gelet op genoemd akkoord zie ik geen aanleiding de Kamer over de verdere
voortgang op de hoogte te houden.
Vraag 11
Onderkent u dat de Participatiewet sociale werkvoorzieningen in een
dusdanig benarde financiële positie heeft gebracht dat de financiële krapte
afgewenteld wordt op de werknemers? Zo ja, bent u bereid hier wat aan te
doen?
Antwoord 11
Op 1 januari 2015 is de Participatiewet ingevoerd. Tegelijkertijd gaat het
budget dat voor de Wsw beschikbaar is omlaag. Enerzijds hangt dat samen
met de daling van het aantal Wsw-ers. Omdat het aantal afneemt, is er
immers minder budget nodig. Anderzijds wordt er stapsgewijs een efficiencykorting doorgevoerd, waardoor het bedrag per Wsw’er elk jaar minder wordt.
Met andere woorden, het budget voor de Wsw gaat omlaag door de daling
van het volume (volume-effect) en door een daling van het budget per
Wsw’er (prijs-effect).
Het is aan de gemeenten en de Sw-sector om te bepalen hoe zij omgaan met
de efficiency-korting van het Wsw-budget. De VNG en het Ministerie van SZW
hebben afgesproken om de werkelijke volumes en uitgaven op het terrein van
de Wsw te volgen en om na te gaan hoe die zich verhouden ten opzichte van
de onderliggende aannames voor de berekening van de (fictieve) Wswbudgetten. Binnenkort komt de tweede rapportage van deze Thermometer
Wsw beschikbaar.
Vraag 12
In hoeverre is het bij beschut werk toegestaan om werkgeverschap aan een
privaatrechtelijke rechtspersoon over te dragen? Moet beschut werk niet ook
als een schijnconstructie gezien worden waarmee de CAO sociale werkvoorziening wordt ontdoken?
Antwoord 12
De Participatiewet kent geen bepalingen over werkgeverschap en arbeidsvoorwaarden. Beschut werkplekken kunnen bij alle denkbare werkgevers
worden ingevuld. Beschut werk is niet aan te merken als een schijnconstruc-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

tie voor zover er geen sprake is van strijd met de wet. De Cao Wsw is alleen
van toepassing op mensen die op grond van de Wsw een arbeidsovereenkomst hebben gesloten met de gemeente.
Vraag 13
Bent u bereid om onafhankelijk te laten onderzoeken welke constructies bij
sociale werkvoorzieningen in Nederland worden toegepast, welke gevolgen
dit heeft voor de werknemers qua arbeidsvoorwaarden en in hoeverre deze
constructies aan de wet voldoen?
Antwoord 13
Zoals ik bij vraag 4 heb aangegeven is de uitvoering van Wet sociale
werkvoorziening (Wsw) gedecentraliseerd naar gemeenten; dat is ook het
geval met de Participatiewet, en daarmee de invulling van het instrument
beschut werken. Vanuit deze verantwoordelijkheid heeft Cedris de bij vraag 4
genoemde inventarisatie gehouden, en zal zij over de uitkomsten daarvan in
gesprek gaan met de FNV. Ik zie daarom op dit moment geen aanleiding om
het gevraagd onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4