Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem
15 december 2006 – 1 maart 2008

- Hr. Ms. De Ruyter -

25 april 2008

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Inhoudsopgave
Inhoudsopgave .................................................................................................1
1.
1.1.
1.2.
1.3.

Inleiding .......................................................................................2
UNIFIL Maritiem ..........................................................................2
Doelstelling ..................................................................................2
Structuur ......................................................................................2

2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
2.6.
2.7.
2.8.
2.9.
2.10.

Elementen van het toetsingskader ..............................................3
Gronden voor deelneming ...........................................................3
Politieke aspecten .......................................................................4
Mandaat.......................................................................................4
Deelnemende landen ..................................................................5
Invloed .........................................................................................5
Militaire aspecten.........................................................................6
Risico’s ........................................................................................8
Geschiktheid................................................................................9
Duur van de deelname ..............................................................10
Financiën ...................................................................................10

3.

Afsluiting ....................................................................................11

Afkortingen

...................................................................................................12

Pagina 1 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

1.

Inleiding

1.1.

UNIFIL Maritiem

Ter beëindiging van het Israëlische militaire optreden in Libanon in de zomer van 2006, besloot de
VN-Veiligheidsraad tot de ontplooiing van een maritieme component als onderdeel van de United
Nations Interim Force In Lebanon (UNIFIL). De Nederlandse deelname aan deze multinationale
Maritime Task Force (MTF) begon op 15 december 2006 en werd op 29 februari 2008 beëindigd. In
die periode maakten drie fregatten en een bevoorradingschip van de Koninklijke Marine deel uit van
UNIFIL MTF: achtereenvolgens Hr. Ms. Van Galen, Hr. Ms. Van Speyk, Hr. Ms. De Ruyter en Hr.
Ms. Amsterdam. Tevens was een Nederlandse liaisonofficier geplaatst bij het UNIFIL hoofdkwartier
te Naqoura (Libanon).

1.2.

Doelstelling

In deze eindevaluatie wordt de deelname van Nederland aan UNIFIL MTF beschouwd.
De eindevaluatie is gestructureerd op basis van de elementen van het Toetsingskader. De evaluatie
beoogt de uitgangspunten, verwachtingen en doelstellingen van het regeringsbesluit tot uitzending,
zoals verwoord in de Kamerbrief van 22 september 2006, te toetsen aan de praktijk. Hiertoe zal
worden nagegaan welke aspecten van de planning, voorbereiding, uitvoering en afwikkeling van de
missie vanuit het oogpunt van doelmatigheid en doelgerichtheid hebben voldaan dan wel vatbaar
zijn voor verbetering, om hieruit voor lopende en toekomstige operaties lering te trekken.
Deze eindevaluatie is tot stand gekomen onder gezamenlijke verantwoordelijkheid van de ministers
van Defensie en Buitenlandse Zaken.

1.3.

Structuur

Deze evaluatie bestaat uit drie delen. Na hoofdstuk één, de inleiding, komen in hoofdstuk twee de
elementen uit het Toetsingskader aan de orde. In hoofdstuk drie wordt de evaluatie afgesloten. Ten
slotte volgt een overzicht van de gebruikte afkortingen.

Pagina 2 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

2.

Elementen van het toetsingskader

2.1.

Gronden voor deelneming

Het tot stand brengen van vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten is een belangrijke doelstelling
van het Nederlandse buitenlands beleid. Het is één van de speerpunten in het regeerakkoord
“Samen Werken, Samen Leven”.
Het besluit van de VN-Veiligheidsraad (VNVR) tot ontplooiing van een versterkte UNIFIL-missie,
inclusief maritieme component, was in augustus 2006 een belangrijke factor voor de beëindiging
van het Israëlische militaire optreden in Zuid-Libanon. Nederland had bij de betrokken landen in de
regio aangedrongen in te stemmen met de VNVR-resolutie 1701. Dat beide landen instemden met
resolutie 1701 getuigde van de wil van beide regeringen het conflict te beëindigen. In deze context
vond de regering het belangrijk om door middel van een concrete bijdrage aan het versterkte
UNIFIL uitdrukking te geven aan de steun van ons land voor deze operatie. Dit te meer aangezien
zowel de Libanese als de Israëlische regering ons land ook om een dergelijke bijdrage hadden
verzocht, zoals de Kamer was gemeld per brief d.d. 24 augustus 2006 (Kamerstuk 23 432/21 50102, nr. 206). Door vanaf 15 december 2006 tot en met 29 februari 2008 deelgenomen te hebben
aan de MTF van UNIFIL heeft Nederland zijn verantwoordelijkheid genomen en een bijdrage
kunnen leveren aan het tot stand brengen van vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten.
Voorts ijvert Nederland voor effectief multilateralisme en hecht derhalve, zoals bekend, een groot
belang aan de rol van de VN bij de aanpak van internationale crisissituaties. Op de weg naar een
duurzame, lange-termijn oplossing voor de situatie in het Midden-Oosten heeft VNVR-resolutie
1701 een centrale rol toebedeeld aan de versterkte VN-operatie UNIFIL. Daarnaast hechtte
Nederland aan de uitstekende samenwerking met buurland Duitsland en andere deelnemende
landen in deze operatie. Tijdens het bezoeken van de minister van Buitenlandse Zaken aan het
Midden-Oosten bleek dat de landen in de regio, in het bijzonder Israël, tevens groot belang
toekenden aan de maritieme component van UNIFIL.

- Hr. Ms. Van Galen -

Pagina 3 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

2.2.

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Politieke aspecten

UNIFIL speelt een essentiële rol bij het herstel van de veiligheid in Libanon. In relatief korte tijd
heeft UNIFIL bereikt dat er geen gewapende groeperingen actief en zichtbaar zijn in het gebied ten
zuiden van de Litani rivier. Ook heeft het Libanese leger, voor het eerst sinds het uitbreken van de
burgeroorlog in 1975, posities ingenomen in het voorheen door Hezbollah gecontroleerde zuiden
van Libanon. Op een aantal kleinere incidenten na hebben zich aan de grens (de Blauwe Lijn)
tussen Libanon en Israël sinds de zomer van 2006 geen moeilijkheden meer voorgedaan. UNIFIL
heeft, in overleg met het Libanese en het Israëlische leger, delen van de grens zichtbaar
gedemarqueerd met als doel onduidelijkheden te voorkomen die kunnen escaleren in gewapende
incidenten. Ook is een tripartiet overleg ingesteld waarbij periodiek tussen de betrokken partijen
onderwerpen worden besproken die een gevaar (kunnen) vormen voor de stabiliteit in Libanon.
UNIFIL MTF biedt daarbij ondersteuning bij het beveiligen van de zeegrens om illegale invoer van
wapens en aanverwant materieel te voorkomen. Dit is één van de stappen die volgens resolutie
1701 ten uitvoer gebracht dienen te worden. Nederland kan terugkijken op een succesvolle bijdrage
aan de operatie. De samenwerking met andere partners binnen de maritieme taakgroep, met name
lead nation Duitsland, is naar alle tevredenheid verlopen, evenals de samenwerking met de
Libanese strijdkrachten en de VN. Voortzetting van de maritieme taakgroep van UNIFIL na het
vertrek van Nederland is verzekerd, onder meer door de overname van de leidende rol door
European Maritime Force (EUMARFOR), een maritiem samenwerkingsverband van Frankrijk,
Spanje, Portugal en Italië.

2.3.

Mandaat

De oorspronkelijke rechtsgrondslag voor UNIFIL is te vinden in VN-Veiligheidsraad resoluties 425
en 426, beide van 19 maart 1978. Deze zijn aangevuld door resolutie 1701 van 11 augustus 2006.
In deze resolutie besloot de Veiligheidsraad het mandaat van UNIFIL uit te breiden met een aantal
taken, waaronder het op verzoek van de Libanese regering ondersteuning bieden bij het beveiligen
van de grenzen en andere plaatsen van binnenkomst om de invoer van wapens en aanverwant
materieel zonder toestemming van de Libanese regering te voorkomen. Op 6 september heeft de
Premier van Libanon in een brief aan de Secretaris-Generaal van de VN (SGVN) een verzoek om
bijstand bij deze taak gedaan. Op basis hiervan zijn afspraken gemaakt over een taakverdeling
tussen de Libanese marine en UNIFIL MTF.
Resolutie 1701 gaf UNIFIL de bevoegdheid om alle noodzakelijke actie te nemen om:
zeker te stellen dat haar operatiegebied niet wordt gebruikt voor vijandelijke
activiteiten;
pogingen om met geweld te voorkomen dat zij haar mandaat kan uitvoeren tegen te
gaan;
VN personeel, gebouwen, installaties en uitrusting te beschermen;
de veiligheid en bewegingsvrijheid van VN personeel en humanitaire hulpverleners
te garanderen;
burgers die direct bedreigd worden met lichamelijk geweld te beschermen.

Pagina 4 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

De rechtsgrondslag en het mandaat van UNIFIL zijn door de VN veiligheidsraad verlengd met
resolutie 1773 van 24 augustus 2007.
Alle Nederlandse schepen hebben in hun rapportages aangegeven dat het mandaat voldoende
duidelijk en uitvoerbaar was.

2.4.

Deelnemende landen

UNIFIL MTF heeft in de gehele periode van Nederlandse deelname, vanaf december 2006, in
wisselende samenstelling geopereerd. Duitsland, Griekenland en Turkije hebben van begin af aan
deelgenomen aan deze missie. Denemarken, Noorwegen en Zweden hebben tot najaar 2007
bijdragen geleverd.
Tijdens hun inzetperiode hebben de Nederlandse schepen in het operatiegebied intensief
samengewerkt met de maritieme eenheden van de andere deelnemende landen. De internationale
samenwerking die ook buiten missies om kenmerkend is voor de inzet van marine eenheden
leverde hier zijn resultaat op. De samenwerking met de Duitse Commandant Task Force (CTF) was
uitstekend. De (lopende) uitwisselingen, gecombineerde opleidingen en gezamenlijke oefeningen
met de Duitse marine werpen hier hun vruchten af.

- Hr. Ms. Van Speyk -

2.5.

Invloed

Nederland neemt als lid van de VN deel aan het besluitvormingsorgaan voor deze operatie. In
aanvulling hierop vinden rechtstreekse contacten plaats met betrokken partnerlanden, zoals in de
eerste plaats Duitsland. Ook met de betrokken landen in de regio, waaronder Libanon en Israël,
maar bijvoorbeeld ook Syrië, heeft Nederland goede contacten.
In het operatiegebied zijn aanvullende Nederlandse suggesties ten aanzien van de planning en
uitvoering van de operaties in voldoende mate ter harte genomen en geïmplementeerd.

Pagina 5 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

2.6.
2.6.1

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Militaire aspecten
Militaire opdracht

UNIFIL MTF heeft tot taak de Libanese regering ondersteuning te bieden bij het beveiligen van de
zeegrens om illegale invoer van wapens en aanverwant materiaal naar de strijdende partijen in
Libanon te voorkomen. Het daartoe aangewezen operatiegebied, aangeduid met Area of Maritime
Operations (AMO), omvatte het zeegebied voor de Libanese kust en het luchtruim daarboven. Dit
gebied, met een omvang van circa 100 bij 50 mijl, was verdeeld in zones. In de binnenzone, die een
deel van de territoriale wateren omvatte, patrouilleerden voornamelijk Libanese marine-eenheden.
In de andere zones was UNIFIL MTF actief, maar had (steeds) toegang tot het gehele gebied om
een adequaat overzicht over de bewegingen op zee en in de lucht te garanderen. Met de Libanese
regering waren sluitende afspraken gemaakt over UNIFIL-operaties in de territoriale wateren (in
geval van hot pursuit, op Libanees verzoek, op verzoek van C-UNIFIL MTF in geval van een
concrete aanleiding). Deze situaties hebben zich tijdens de inzetperiode overigens niet voorgedaan.
Binnen de gestelde kaders was de militaire opdracht uitvoerbaar. De Nederlandse eenheden waren
bovendien voorbereid en in staat ook een volgende stap in de escalatieladder, het boarden van
mogelijk verdachte schepen, al dan niet met toestemming van het te boarden schip, uit te voeren.

AREA OF MARITIME
OPERATIONS

2.6.2

Wijze van optreden

De militaire opdracht werd uitgevoerd in de vorm van een Maritime Interdiction Operation (MIO).
Binnen het operatiegebied werd alle scheepvaart met bestemming Libanon door UNIFIL MTF
gelokaliseerd, geïdentificeerd en ondervraagd. Verdachte scheepvaart werd begeleid en
overgedragen aan de Libanese autoriteiten die het schip konden boarden maar doorgaans
opbrachten naar een haven om het te onderzoeken. Aan boord van het vlaggenschip in het
operatiegebied was steeds een Libanese liaisonofficier, die als contactpersoon tussen UNIFIL MTF

Pagina 6 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

en de Libanese autoriteiten optrad. Zodoende werd een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid
voor het voorkomen van illegale doorvoer van wapens bij de Libanese autoriteiten gelegd. Bij
afwezigheid van het Duitse vlaggenschip kwam de Libanese liaisonofficier aan boord van het schip
dat op dat moment was aangewezen als MIO-commandant. Schendingen van het Libanese
luchtruim werden gemeld aan het hoofdkwartier van UNIFIL.
Tot aan het moment van beëindiging van de Nederlandse deelname heeft UNIFIL MTF ruim 13.000
schepen ondervraagd (hailings), waarvan 1.714 door de Nederlandse schepen. Circa 50 schepen
zijn door de Libanese autoriteiten onderzocht. Voor zover waarneembaar zijn geen
wapenleveranties over zee binnen gekomen.

2.6.3

Het vereiste militaire vermogen

Voor de taken voortvloeiend uit het mandaat achtte de CTF de permanente aanwezigheid van vier
fregatten, drie ondersteunende schepen, snelle patrouillevaartuigen en maritieme patrouille
vliegtuigen noodzakelijk. Nederland heeft hiervoor driemaal één fregat aangeboden en tenslotte
een bevoorradingsschip die alle primair als MIO eenheid zijn ingezet. De samenstelling van UNIFIL
MTF was evenwichtig. Met de beschikbaar gestelde eenheden was volledige dekking van het
operatiegebied gegarandeerd. Er was voldoende helikoptercapaciteit voor patrouille en logistieke
ondersteuning. De Nederlandse schepen bleken voldoende toegerust om de missie succesvol uit te
kunnen voeren.

- Hr. Ms. Amsterdam -

2.6.4

Geweldsinstructie

Op basis van het mandaat van UNIFIL zijn door de VN Rules of Engagement (ROE) opgesteld.
Deze boden voldoende mogelijkheden voor zelfbescherming en het uitvoeren van de opgedragen
taken. De ROE waren voor alle deelnemende landen gelijk. Nederland heeft geen caveats
aangebracht op de ROE. Overigens is van geweldsaanwending door geen van de Nederlandse
schepen (of die van de andere deelnemende landen) sprake geweest. De CTF was zeer
terughoudend in het delegeren van autorisaties voor het gebruik van ROE’s naar zijn
ondercommandanten.

Pagina 7 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Op basis van de ROE zijn Nederlandstalige instructiekaarten geweldgebruik voor boarding en voor
force protection vastgesteld door de Commandant der Strijdkrachten (CDS). Tijdens de missie zijn
op grond van interne evaluatie aanbevelingen gedaan om de gebruiksvriendelijkheid van de
instructiekaarten te verbeteren. Dit heeft ertoe geleid dat enkele aanpassingen zijn doorgevoerd in
deze instructiekaarten.

2.6.5

Bevelsstructuur

Het Department of Peace Keeping Operations (DPKO) van de VN stuurde vanuit New York namens
de SGVN de UNIFIL missie aan. De Commandant van UNIFIL, de Force Commander (FC), bevond
zich in Naqoura (Libanon) en was verantwoordelijk voor de UNIFIL-operaties in Libanon op land en
in de lucht als mede de UNIFIL MTF operaties voor de kust. Bij aanvang van de Nederlandse
deelname trad Duitsland op als Commandant van de maritieme Task Force. De Nederlandse
schepen waren volledig geïntegreerd in deze bevelsstructuur. In het maritieme element van het
hoofdkwartier te Naqoura (Naval Operations Centre (NOC)) was een Nederlandse liaisonofficier
(LO) opgenomen. Deze werkte tevens als shift director in het Joint Operations Centre (JOC).
Bij afwezigheid van de Duitse CTF hebben alle Nederlandse schepen, inclusief het
bevoorradingsschip, tijdelijk het MIO-commando waargenomen. Dit gebeurde niet bij toerbeurt door
de aanwezige schepen, maar op basis van geschiktheid en vertrouwen dat de Duitse CTF had in de
Nederlandse eenheid. In deze periodes was een Libanese liaisonofficier aan boord geëmbarkeerd.
Het Nederlandse fregat kreeg steeds de leiding bij het bewaken van het luchtruim boven het
operatiegebied. Dit betekende onder meer regelmatig contact met de Libanese en Israëlische
luchtruimbewaking.
Nederland heeft steeds full command behouden over de Nederlandse schepen. De nationale
bevelslijn verliep via de Senior National Representative (SNR) naar de Directie Operaties (DOPS)
van de Defensiestaf (DS). De commandanten van de Nederlandse schepen fungeerden als Red
Card Holder (RCH). De Nederlandse liaison-officier bij het UNIFIL hoofdkwartier te Naqoura trad op
als SNR. Het CZSK was als Coördinerend OPCO verantwoordelijk voor de logistieke
instandhouding. Het vrijwel dagelijkse contact tussen het operatiegebied en Nederland verliep vlot
en effectief.

2.7.

Risico’s

Voor wat betreft de risico’s gedurende de UNIFIL MTF missie was aangegeven dat de strijdende
partijen over voldoende middelen beschikten om de andere partij met militaire of geïmproviseerde
middelen te bestrijden. Daarbij was aangegeven dat zowel een Nederlands fregat als
bevoorradingsschip over voldoende wapens en waarnemingsmiddelen beschikte om deze dreiging
het hoofd te kunnen bieden.
Van de partijen die over middelen beschikken die voor eenheden buiten zichtbereik van de kust een
risico vormen, is alleen de Israëlische luchtmacht boven zee actief geweest. Dit is, mede door
goede communicatie, geen groot veiligheidsrisico geweest.

Pagina 8 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Er zijn wel regelmatig terroristische dreigingwaarschuwingen tegen onder andere UNIFIL MTF
eenheden uitgegeven. Deze dreiging was matig tot hoog voor schepen opererend dicht onder de
kust of binnenliggend in een Libanese haven.
De dreiging in het operatiegebied tegen de Nederlandse schepen (bijna altijd 12 zeemijlen uit de
kust of verder) is doorgaans laag geweest. De snelheid waarmee deze dreiging kon escaleren
maakte een hoge operationele gereedheid van zowel bemanning als wapensystemen, inclusief de
boordhelikopter, daardoor wel steeds noodzakelijk. Force Protection maatregelen waren derhalve
op 24/7 basis vereist. Dreigingwaarschuwingen naar de Nederlandse eenheden zijn zowel door de
commandant van UNIFIL MTF als de MIVD uitgegeven.

2.8.

Geschiktheid

De fregatten en het bevoorradingsschip hebben zich als uitstekend platforms bewezen voor het
uitvoeren van de MIO operatie zoals verlangd in het kader van UNIFIL MTF. De Nederlandse
schepen en hun bemanningen bleken door hun hoge graad van getraindheid en inzetgereedheid in
alle opzichten in staat bij te dragen aan de succesvolle uitvoering van de opdracht van UNIFIL MTF.
De beschikbaarheid van de boardingcapaciteit gaf de CTF steeds de mogelijkheid om op te schalen
(escalation dominance).
De Nederlandse fregatten waren beschikbaar gesteld voor alle taken verbonden aan de inzet van
UNIFIL MTF, inclusief opposed boardings. Het bevoorradingschip was bovendien beschikbaar voor
het leveren van logistieke ondersteuning om daarmee het voortzettend vermogen van de Task
Force te vergroten. De capaciteiten waarover de Nederlandse schepen op het gebied van
waarneming, communicatie, bevelvoering en slagkracht beschikten, sloten uitstekend aan bij de
militaire opdracht van UNIFIL MTF.
De bij het hoofdkwartier te Naqoura geplaatste LO’s droegen in belangrijke mate bij aan effectieve
communicatie tussen de UNIFIL (maritieme) staf en de Nederlandse schepen.
Deze missie heeft andermaal het belang van Infra Rood (IR) sensoren en camera’s aangetoond die
’s nachts gebruikt kunnen worden voor visuele identificatie van lucht- en zeedoelen. De bestaande
voorraad van nachtzichtapparatuur, die zeer onderhoudsgevoelig is, wordt momenteel uitgebreid,
waarbij wordt aangesloten bij vergelijkbare behoeftes van CLAS en het Korps Mariniers.

Pagina 9 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

2.9.

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Duur van de deelname

In de Artikel 100 brief van 22 september 2006 gaf de regering aan dat de duur van de deelname
gold voor één jaar, tot 31 augustus 2007. De effectiviteit van de Nederlandse bijdrage werd na de
eerste rotatie geëvalueerd en als nuttige bijdrage aan de missie beoordeeld (zie kamerbrief 23432
nr. 219 d.d. 19 februari 2006). Vervolgens heeft de regering in haar brief van 22 juni 2007
aangekondigd de Nederlandse deelname te verlengen met zes maanden tot 1 maart 2008 en,
afhankelijk van de internationale ontwikkelingen, een verlenging met nogmaals zes maanden tot 31
augustus 2008 te overwegen. Omdat EUMARFOR, dat vanaf 1 maart 2008 deelnam aan UNIFIL
MTF, over voldoende fregatten beschikte, was de geplande Nederlandse bijdrage overbodig
geworden.

2.10.

Financiën
e

De raming voor de inzet van een fregat ten behoeve van UNIFIL MTF voor 2007 bedroeg in de 2
suppletoire begroting 2007 circa € 11 miljoen. Dit bedrag is inclusief de verlenging zoals deze in de
Artikel 100 brief van 22 juni 2007 is aangegeven. De daadwerkelijke uitgaven in 2007 bedroegen
circa € 9 miljoen. Voor 2008 is € 2,2 miljoen in de begroting opgenomen conform de Artikel 100
brief van 22 juni 2007. Voor 2007 en 2008 kunnen nog rekeningen volgen. De daadwerkelijke
verwachte uitgaven op de HGIS-begroting zijn daarom nog niet vast te stellen.

Pagina 10 van 13

Ministerie van Defensie

Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

3. Afsluiting
In 2007-2008 maakten vier schepen alsmede enkele liaisonofficieren van de Koninklijke Marine
deel uit van UNIFIL MTF die onder VN-mandaat een Maritieme Interdictie Operatie uitvoerde voor
de kust van Libanon.
Ter afsluiting van deze evaluatie kan worden vastgesteld dat UNIFIL MTF de afgelopen periode met
succes de illegale invoer van wapens en aanverwant materieel in Libanon heeft weten tegen te
gaan. De Nederlandse schepen en hun bemanningen vormden een effectief en hoogwaardig deel
van deze Task Force. Dit blijkt uit het grote aantal hailings dat door de Nederlandse schepen is
uitgevoerd als mede de bijzondere taken die zij kregen toebedeeld, waaronder het waarnemend
commando over de operaties op zee. Door deelname aan UNIFIL MTF heeft Nederland een
belangrijke bijdrage geleverd aan het tot stand brengen aan de implementatie van de VNVeiligheidsraad Resolutie 1701. De samenwerking met andere deelnemende landen, met name
Duitsland, is uitstekend verlopen.
De commandanten hebben aangegeven dat hun bemanningen terugkeren met waardevolle
ervaringen die vooral op het militair operationele vlak liggen. De lessons learned zijn van groot
belang wanneer in de toekomst nog een keer beroep op hen wordt gedaan in het kader van een
vergelijkbare opdracht.

Pagina 11 van 13

Ministerie van Defensie
Titel

Eindevaluatie UNIFIL Maritiem

Afkortingen
AMO
ASM
ATC
BA
CDS
CIS
CMP
CTF
CZSK
DOPS
DPKO
DS
DVVO
EUMARFOR
FC
FLS
FP
IR
JOC
KM
Kmar
LO
MGV
MIO
MTF
NAVO
NLW
NOC
OPCO
RAP
RCH
ROE
SGVN
SNR
SOFA
UNIFIL
VN

Area of Military Operations
Anti Ship Missile
Air Traffic Control
Beveiligingsautoriteit
Commandant der Strijdkrachten
Communicatie en Informatiesystemen
Crisis Management Procedure
Commandant Task Force
Commandant der Zeestrijdkrachten
Directie Operaties
Department of Peace Keeping Operations
Defensie Staf
Defensie Verkeer en Vervoer Organisatie
European Maritime Force
Force Commander
Forward Logistic Site
Force Protection
Infra Rood
Joint Operations Centre
Koninklijke Marine
Koninklijke Marechaussee
Liaisonofficier
Missie Gerichte Voorbereiding
Maritime Interdiction Operation
Maritime Task Force
Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
Niet Letale Wapens
Naval Operations Centre
Operationeel Commando
Recognized Air Picture
Red Card Holder
Rules of Engagement
Secretaris Generaal van de Verenigde Naties
Senior National Representative
Status Of Forces Agreement
United Nations Interim Force In Lebanon
Verenigde Naties

Pagina 12 van 13