Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 665

Wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet ter
regeling van elektronische verhittingsapparaten
voor tabaksproducten en in verband met de
invoering van eisen aan het uiterlijk van
sigaretten

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 27 januari 2021
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave

I.

Algemeen deel

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Inleiding
Hoofdlijnen van het voorstel
De wijzigingen in Europese en internationale context
Notificatie
Gevolgen voor uitvoering en handhaving
Consultatie
Inwerkingtreding
Overig

blz.
1
2
3
5
5
6
6
6
6

I. ALGEMEEN DEEL
De leden van de VVD-fractie zijn er verheugd over dat de regering
maatregelen neemt om roken verder te ontmoedigen. Roken is verslavend
en mensen beginnen er vaak op relatief jonge leeftijd mee. Het ontneemt
hen daarmee de vrijheid om op rationele manier te zorgen voor hun eigen
gezondheid. Hoewel genoemde leden de wijziging van de Tabaks- en
rookwarenwet ter regeling van elektronische verhittingsapparaten voor
tabaksproducten en in verband met de invoering van eisen aan het
uiterlijk van sigaretten in grote lijnen steunen, hebben zij hierover nog een
tweetal vragen.De Raad van State heeft in zijn advisering op diverse

kst-35665-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 5

1

plekken in het wetsvoorstel kritiek op de weergave van de onderzoeksresultaten over de schadelijkheid van de verschillende tabaks- en aanverwante producten. De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat
de Kamer een objectief beeld krijgt om zo een afgewogen oordeel te
kunnen vormen over de wenselijkheid van de maatregelen. Deze leden
realiseren zich dat uit onderzoeken over gezondheidseffecten nooit met
absolute zekerheid conclusies kunnen worden getrokken en dat verschillende onderzoeken elkaar soms voor een deel tegenspreken. Deze leden
vinden het juist daarom cruciaal dat de Kamer evenwichtig wordt
geïnformeerd over de verschillende onderzoeksresultaten, ook als met
deze resultaten de voorgestelde wetgeving niet wordt onderbouwd. Kan
de regering aangeven hoe het in de toekomst een dergelijke evenwichtige
weergave van onderzoeken over tabaksproducten denkt te kunnen
verbeteren?
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van Wijziging van
de Tabaks- en rookwarenwet ter regeling van elektronische verhittingsapparaten voor tabaksproducten en in verband met de invoering van eisen
aan het uiterlijk van sigaretten, en hebben daarover nog enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennisgenomen
van het wetsvoorstel. De leden van de CDA-fractie zijn groot voorstander
van de doelstellingen voor de rookvrije generatie, zoals deze in het
regeerakkoord en het Nationaal Preventieakkoord zijn vastgelegd.
Aangezien uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM) blijkt dat in de emissies van tabakssticks schadelijke stoffen
aanwezig zijn, waaronder nicotine, kankerverwekkende stoffen en andere
schadelijke stoffen zoals propyleenglycol, glycerol, aldehyden, nitrosamines en metalen, zijn deze leden met de regering van mening dat deze
producten schadelijk zijn voor de gezondheid van zowel de gebruiker als
van de omstander. Strengere eisen stellen aan het in de handel brengen
van deze producten zijn daarom gerechtvaardigd, met name om te
voorkomen dat jongeren beginnen met het roken van tabaksproducten via
elektronische verhittingsapparaten. Deze leden hebben wel nog enkele
vragen bij het wetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel. Desondanks hebben de
genoemde leden nog enkele vragen over het wetsvoorstel.
1. Inleiding
Ook de leden van de PVV-fractie willen dat kinderen zoveel mogelijk
rook-en tabaksvrij opgroeien. Deze leden begrijpen daarom dat het
stoppen met roken en het helemaal niet gebruiken van tabaksproducten of
aanverwante producten, het beste is voor de gezondheid. Toch is er
gezondheidswinst te behalen wanneer wordt overgestapt naar andere
vormen van roken. Het gebruik van tabaksverhittingsapparaten of
e-sigaretten is immers minder schadelijk voor de gebruiker dan het roken
van traditionele tabaksproducten. Overstappen kan een eerste stap zijn
richting helemaal stoppen met roken. Waarom is dit geen onderdeel van
het beleid? Waarom dienen e-sigaretten en rookloze tabaksproducten
gelijkgesteld te worden aan traditionele tabaksproducten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 5

2

De leden van de D66-fractie delen de mening van de regering dat we
naar een rookvrije generatie toe moeten werken en dat voor elektronische
verhittingsapparaten dezelfde regels moeten gaan gelden als voor
normale sigaretten. Deze leden kunnen zich daarom vinden in het
wetsvoorstel.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
2.1. Elektronische verhittingsapparaten voor tabak of tabaksproducten
De leden van de PVV-fractie zijn verbaasd dat het gebruik van een
vaporizer bij gebruik van cannabis aanbevolen wordt, omdat er
waarschijnlijk minder kans is op nadelige longbijwerkingen. Deze
informatie wordt zelfs in de bijsluiter opgenomen. Toch ontmoedigt de
regering met dit onderhavige wetsvoorstel het gebruik van vaporizers,
terwijl verhittingsapparaten voor kruidenmengsel en cannabis wel worden
gestimuleerd en aangemoedigd. Kan de regering dit tegengestelde beleid
uitleggen?
2.2 Regulering van elektronische verhittingsapparaten
2.2.1 Definitiebepaling
In onderhavig wetsvoorstel wordt een definitie van een «elektronisch
verhittingsapparaat» in de wet opgenomen, waarbij het apparaat gebruikt
kan worden voor de consumptie van tabak en dat kan een proces van
verhitting zijn. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan
toelichten of hiermee niet het risico bestaat dat deze definitie te breed
geïnterpreteerd kan worden. Kunnen apparaten, die helemaal niet
bedoeld zijn voor het consumeren van tabak en andere rookwaren,
hiermee ook onder deze definitie komen te vallen? Deze leden vragen
tevens wat de regering bedoelt met apparaten die gebruikt kunnen
worden voor de consumptie van tabak zonder een proces van verhitting.
Aan wat voor apparaten denkt de regering hierbij?
2.2.2 Regels die van toepassing worden op elektronische verhittingsapparaten
De leden van de CDA-fractie vragen welke verpakkingseisen de regering
van plan is om voor elektronische verhittingsapparaten in de Algemene
Maatregelen van Bestuur (AMvB) op te nemen. Zijn op basis van de wet
beperkingen aan de eisen die gesteld kunnen worden aan de verpakking,
of betreft het hier bijvoorbeeld alleen het uiterlijk van de verpakking?
Komen deze eisen overeen met de verpakkingseisen van traditionele
tabaksproducten? Indien bij de elektronische verhittingsapparaten iets
afwijkt ten opzichte van de traditionele tabaksproducten, waarom is
daarvoor gekozen?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven hoeveel
verkooppunten van elektronische verhittingsapparaten als gevolg van dit
wetsvoorstel zullen verdwijnen door doordat verkoopbeperkingen worden
toegepast.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de regering in de
toelichting stelt dat, conform artikel 9a, de verkoop van elektronische
verhittingsapparaten voor tabaksproducten op afstand verboden wordt, of
aan nadere regels onderworpen zal worden. De regering licht daarbij toe
dat de nadere regels zullen betekenen dat er een leeftijdsverificatiesysteem moet zijn dat op het moment van verkoop al verifieert of de
koper tenminste 18 jaar is. Hoe ziet een dergelijk leeftijdsverificatiesysteem er in de praktijk uit? Bestaat een dergelijk online leeftijdsverificatiesysteem al? Zo ja, hoe oordeelt de regering over de betrouwbaarheid
hiervan? Zo nee, hoe en door wie zal deze ontwikkeld worden? Zal artikel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 5

3

9a, bij een gebrek aan een betrouwbaar online leeftijdsverificatiesysteem,
praktisch betekenen dat de verkoop van elektronische verhittingsapparaten op afstand verboden wordt?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben ook vragen over de gevolgen
van dit wetsvoorstel voor elektronische verhittingsapparaten. Genoemde
leden wijzen erop dat de voorlopige wetenschappelijke consensus is dat
het gebruik van elektronische verhittingsapparaten (dampen, vapen) voor
de volksgezondheid minder schadelijk lijkt dan reguliere tabaksproducten.
Kan de regering toelichten hoe dit gegeven is gewogen? Tevens hebben
genoemde leden vragen over het al dan niet verbieden van smaakjes bij
elektronisch roken. Zal dit het gevolg zijn van de invoering van onderhavige wet? Zo ja, waarom maakt de regering geen onderscheid tussen
vloeistoffen mét het zeer verslavende bestandsdeel nicotine, en zonder
het zeer verslavende bestandsdeel nicotine? Wat is het aandeel van
e-rokers dat vloeistoffen gebruikt met nicotine, en het aandeel zonder
nicotine, zo vragen deze leden.
2.3 Neutrale sigaretten
2.3.1 Regulering van uiterlijke kenmerken van sigaretten
Zowel het regeerakkoord als het Nationaal Preventieakkoord stellen dat
alle maatregelen op het gebied van preventie bewezen effectief zouden
moeten zijn, zo constateren de leden van de PVV-fractie. Kan de regering
aangeven op basis waarvan het tot de conclusie komt dat het standaardiseren van het uiterlijk van sigaretten bewezen effectief is?
Heeft de regering onderzocht of rokers mogelijk zullen overstappen naar
producten van lagere kwaliteit en prijs, of wellicht zelfs naar de
goedkoopste, illegale tabaksmerken? Zo nee, waarom niet? Is de regering
bereid dit alsnog te doen? Zo nee, waarom niet?
Heeft de regering onderzocht of het standaardiseren van uiterlijke
kenmerken op sigaren de illegale handel in de kaart speelt, aangezien
producten met specifieke merkkarakteristieken moeilijker te produceren
en dus na te maken zijn? Zo nee, waarom niet? Is de regering bereid dit
alsnog te doen? Zo nee, waarom niet?
Wat zijn de ervaringen van andere landen op het gebied van de illegale
handel, na invoering van standaardisering van uiterlijke kenmerken?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering op welke termijn de
eisen aan de uiterlijke kenmerken van sigaretten in de ministeriële
regeling vastgelegd worden. Deze leden vragen tevens of al kan worden
aangegeven welke specifieke eisen gesteld zullen worden. Zijn de regels
voor de gestandaardiseerde sigaret, die nu al gelden in Australië,
Frankrijk, Hongarije, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en Ierland, overal
helemaal identiek?
De regering geeft aan dat de exacte eisen die gesteld zullen worden aan
het uiterlijk van sigaretten middels een ministeriële regeling nader
uitgewerkt worden, zo constateren de leden van de GroenLinks-fractie.
Kan de regering toelichten op basis waarvan deze exacte eisen bepaald
zullen worden? Heeft de regering een termijn in gedachten waarin de
eisen voor het uiterlijk van sigaretten daadwerkelijk geformuleerd zullen
worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 5

4

3. De wijzigingen in Europese en internationale context
3.1 Europees Tabaksontmoedigingsbeleid
3.1.1 Tabaksproductenrichtlijn
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of behalve Frankrijk,
Hongarije en Ierland nog meer EU-landen van plan zijn om eisen aan het
uiterlijk van sigaretten vast te leggen.
3.1.2 De Tabaksproductenrichtlijn ten aanzien van de regels die van
toepassing worden op elektronische tabaksverhittingsapparaten
De leden van de CDA-fractie vragen de regering in welke andere
EU-landen vergelijkbare regels zijn vastgelegd voor elektronische
tabaksverhittingsapparaten. Deze leden vragen specifiek hoe hiermee in
België en Duitsland wordt omgegaan.
3.2 Het merkenrecht
3.2.1 Beperking van de marketing op sigaretten
De regering geeft aan dat vooral jongeren gevoelig zijn voor de
vormgeving van tabaksproducten, zo lezen de leden van de VVD-fractie.
Toch wordt hier ook een voorschot genomen op de verpakking van
sigaren. De verslavingsproblematiek rondom het roken van sigaren is
echter volstrekt anders dan rondom het roken van sigaretten. Sigaren
blijken veel minder verslaving te veroorzaken dan sigaretten, sigarenverslaving komt bij jongeren nauwelijks voor en, zoals de regering aangeeft,
het zijn vooral jongeren die gevoelig zijn voor de vormgeving van de
verpakking. Aanvullend hierop is het onduidelijk wat de gevolgen voor
ondernemers zijn als de sigarenverpakkingen aangepast zouden worden.
Genoemde leden vragen daarom waarom de regering hier stelt dat later
ook de verplichting zal volgen dat sigaren een neutraal uiterlijk krijgen.
De regering schrijft dat de verpakkingen van sigaren en e-sigaretten op
een later moment net als die van sigaretten en shagtabak neutraal
worden. De leden van de CDA-fractie vragen per wanneer verpakkingen
van sigaren neutraal moeten worden. Deze leden vragen tevens of de
regering al kan aangeven hoe de neutrale verpakkingen van sigaren er
naar de mening van de regering uit moeten komen te zien.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat door de regering wordt
gesteld dat op basis van wetenschappelijk onderzoek gesuggereerd wordt
dat door het uiterlijk van sigaretten onaantrekkelijk of neutraal te maken,
het aantal rokende mensen wellicht verminderd kan worden. In dit kader
voorziet het onderhavige wetsvoorstel alleen in het stellen van eisen aan
het uiterlijk van sigaretten, en niet van andere tabaksproducten. Het
argument hiervoor in de toelichting is dat sigaretten de grootste afzetmarkt hebben.1 Deze leden vragen waarom er niet voor gekozen wordt
om ook eisen te stellen aan het uiterlijk van andere tabaksproducten.
4. Notificatie
De leden van de CDA-fractie vragen de regering toe te lichten wat de
reactie van de Europese Commissie is op het concept van deze wetwijziging, welke op 17 september 2020 is voorgelegd. Deze leden vragen
verder of deze alinea inmiddels kan worden afgerond.

1

Kamerstuk 35 665, nr. 3, p.11–12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 5

5

5. Gevolgen voor uitvoering en handhaving
De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) heeft in haar
uitvoerings- en handhavingstoets aangegeven pas een definitief oordeel
te kunnen geven over de handhaving en uitvoering wanneer ook de lagere
regelgeving is voorgelegd. De leden van de CDA-fractie vragen welke
mogelijke problemen in de handhaving en uitvoering de regering hierbij
verwacht.
6. Consultatie
De leden van de CDA-fractie vragen de regering waarom standaardverpakkingseisen voor elektronische (verhittings)apparaten vooralsnog niet
worden overwogen. De 25 organisaties die zich inzetten voor het laten
opgroeien van een rookvrije generatie steunen het wetsvoorstel, maar
geven tevens aan dat het van groot belang is dat de eisen zo snel mogelijk
worden uitgewerkt in lagere regelgeving. De leden van de CDA-fractie
ondersteunen dit en vragen de regering naar zijn reactie in dit kader.
7. Inwerkingtreding
De leden van de CDA-fractie vragen een nadere toelichting van de
regering waarom deze wet pas op 1 januari 2022 in werking kan treden.
Kan de regering toelichten welke stappen precies op welk moment en met
welke doorlooptijd doorlopen moeten worden, waarmee duidelijk wordt
waarom inwerkingtreding niet eerder zou kunnen?
8. Overig
De leden van de PVV-fractie constateren dat gespecialiseerde
e-sigaretwinkels wegens de lockdown hun deuren hebben moeten sluiten,
omdat zij als niet-essentieel worden aangemerkt. Deze leden vragen of de
regering zicht heeft op het aantal ex-rokers dat hierdoor is teruggevallen
op het roken van schadelijke vormen van tabak. Zo nee, waarom niet? Is
de regering in dit geval bereid dit te onderzoeken? Zo nee, waarom niet?
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Heller

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 5

6