Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2745

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2021
Op 19 februari 2021 heeft de Minister van Buitenlandse Zaken een nieuw
algemeen ambtsbericht uitgebracht over de situatie in Iran1. Het ambtsbericht beslaat de periode maart 2019 tot en met januari 2021. Het ambtsbericht is voor mij aanleiding om het huidige beleid ten aanzien van Iran te
wijzigen. In het notaoverleg Asiel en Migratie d.d. 3 juni 2020 (Kamerstuk
19 637, nr. 2660) heb ik uw Kamer toegezegd om aan de hand van het
nieuwe ambtsbericht te bezien of de situatie voor LHBTI en christenen in
Iran zich heeft ontwikkeld en tot een heroverweging van het beleid noopt.
Met deze brief doe ik deze toezegging gestand.
Algemeen
Gedurende de verslagperiode hebben er verschillende protesten
plaatsgevonden in Iran. Deze protesten waren in de regel sociaaleconomisch van aard, maar vertaalden zich in voorkomende gevallen ook naar
politieke slogans gericht op het aftreden van Groot-ayatollah Ali
Khamenei. De politieke situatie in Iran is echter niet significant gewijzigd
en de bestaande machtsstructuren zijn in stand gebleven in de
verslagperiode.
In de zomer van 2020 vonden een aantal branden en explosies plaats op
verschillende plekken in Iran, maar deze leken niet met elkaar in verband
te staan. De Iraanse autoriteiten deden deze incidenten veelal af als
ongelukken. Ten slotte is de veiligheidssituatie in Koerdistan,
Kermanshah, West-Azerbeidzjan, Khuzestan en Sistan-Baluchistan
instabiel gebleven gedurende de verslagperiode.

1

kst-19637-2745
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2745

1

LHBTI en christenen
In het huidige beleid geldt voor christenen die actief zijn voor nieuwe
kerken of evangeliseren, en voor leden van huiskerken die bijeenkomsten
bijwonen, dat wordt aangenomen dat er sprake is van groepsvervolging.
Voor lesbiennes, homoseksuelen en biseksuelen (LHB’s) en afvalligen van
het islamitisch geloof die hun afvalligheid actief uitdragen, geldt in het
huidige beleid dat zij zijn aangemerkt als risicogroep.
Uit het huidige ambtsbericht blijkt voor lesbiennes, homoseksuelen en
biseksuelen (LHB’s) dat zij zich slechts zeer beperkt kunnen uiten. Zij
ondervinden veel discriminatie en geweld van de zijde van zowel de
autoriteiten als andere actoren. Hoewel een homoseksuele geaardheid
niet strafbaar is in Iran, is het verrichten van seksuele handelingen tussen
personen van hetzelfde geslacht wel strafbaar, met mogelijk de doodstraf
tot gevolg. Ook in de samenleving blijft homoseksualiteit een groot taboe
en bestaat er een grote druk om te voldoen aan de bestaande heteroseksuele normen.
Transgenders ondervinden volgens het ambtsbericht discriminatie,
bijvoorbeeld bij het vinden van een baan en in het onderwijs. Het
ambtsbericht benoemt echter expliciet dat de positie van transgenders
verschilt van die van LHB’s, omdat transgenders zich vrijer kunnen
bewegen in de Iraanse samenleving. Zo is geslachtswijziging van zowel
mannen als vrouwen mogelijk in Iran en na de geslachtswijziging mogen
transgenders op basis van hun nieuwe geslacht trouwen. Ook kunnen
transgenders in aanmerking komen voor publieke functies.
Ten aanzien van bekeerlingen stelt het ambtsbericht dat bekeerlingen die
hun nieuwe geloof openlijk uitdragen in de verhoogde aandacht van de
autoriteiten komen te staan. Ook geldt voor bekeerlingen die actief zijn
voor nieuwe kerken dat zij strafrechtelijk vervolgd kunnen worden. Een
bekering kan gezien worden als geloofsafval en voor afvalligheid geldt dat
dit strafrechtelijk vervolgd kan worden met mogelijk de doodstraf tot
gevolg. Voor zover uit het ambtsbericht blijkt, bestaan er geen speciale
opsporingsambtenaren die zijn aangesteld om bekeerlingen op te sporen
en zijn er geen gevallen bekend van afvalligen die enkel vanwege hun
afvalligheid strafrechtelijk zijn vervolgd.
Het beeld in het huidige ambtsbericht bevestigt het beeld dat is ontstaan
ten aanzien van deze groepen in het vorige ambtsbericht. Het huidige
ambtsbericht geeft daarom geen aanleiding om het bestaande beleid aan
te passen.
Risicogroepen
In het huidige ambtsbericht wordt melding gemaakt van, onder andere,
vrouwenrechtenactivisten, milieuactivisten en personen die actief
opkomen voor de rechten van etnische minderheden die negatief in de
aandacht zouden staan van de autoriteiten. Deze groepen kunnen in het
huidige beleid worden geschaard onder de risicogroep «personen die
actief zijn in de politiek, journalistiek of op het gebied van de mensenrechten en daarbij significant kritiek uiten op de autoriteiten». Nu deze
groepen expliciet worden benoemd in het ambtsbericht is het belangrijk
om deze ook duidelijk te reflecteren in het beleid.
Voorts is uit het huidige ambtsbericht gebleken dat de kritiek niet altijd
significant hoeft te zijn om in de negatieve aandacht van de autoriteiten te
komen te staan. Er worden veel voorbeelden genoemd van handelingen
en activiteiten die onschuldig lijken, maar die tot negatieve aandacht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2745

2

hebben geleid van de autoriteiten. Het voornaamste lijkt dus niet dat de
kritiek significant is, maar dat de Iraanse autoriteiten de handelingen en
activiteiten als oppositioneel aanmerken.
Om deze reden heb ik besloten om het beleid nader te verduidelijken door
onderstaande risicogroep:
− «personen die actief zijn in de politiek, journalistiek of op het gebied
van de mensenrechten en daarbij significant kritiek uiten op de
autoriteiten»;
− te wijzigen in:
− «personen die actief zijn in de politiek, journalistiek, op het gebied van
mensenrechten of een ander maatschappelijk terrein (in het bijzonder
op het terrein van vrouwenrechten en de rechten van etnische
minderheden) en daarbij kritiek uiten op de autoriteiten, hetgeen door
de autoriteiten als oppositioneel kan worden aangemerkt».
Adequate opvang
Momenteel wordt in het beleid aangenomen dat er geen adequate
opvangfaciliteiten zijn voor amv’s en dat de autoriteiten geen zorg dragen
voor de opvang. Uit het ambtsbericht blijkt echter dat er wel degelijk
opvangvoorzieningen zijn in Iran en dat deze ook door de autoriteiten
worden verzorgd. Ik acht het daarom van belang dat in voorkomende
individuele gevallen onderzocht wordt of in dat geval adequate opvang
aanwezig is.
Aanpassing van de beleidstekst, waarin de aanwezigheid van opvang in
Iran niet categorisch wordt uitgesloten, geeft de gelegenheid om dit
onderzoek in individuele zaken te verrichten. Om deze reden heb ik
besloten om ten aanzien van adequate opvang op te merken dat er «in
individuele gevallen adequate opvang gerealiseerd kan worden voor een
minderjarige».
Beleid andere lidstaten
Navraag bij EASO lidstaten leert dat van de negentien lidstaten die
hebben gereageerd, slechts acht lidstaten risicogroepenbeleid voeren in
het geval van Iran. Specifiek ten aanzien van het beleid omtrent LHBTI en
bekeerlingen zien we dan ook een verdeeld beeld terug bij de lidstaten,
waaronder de ons omringende landen. Zo hebben vijf van de
voornoemde acht lidstaten LHBTI in het algemeen, dan wel transgenders
specifiek, niet als risicogroep opgenomen. Zes van de acht voornoemde
lidstaten hebben bekeerlingen als risicogroep aangemerkt. Een van deze
lidstaten vereist dat bekeerlingen actief zijn in het uitdragen van hun
bekering en een andere lidstaat acht het enkel actief zijn binnen de kerk of
op social media onvoldoende om tot verstrekking van asielbescherming
over te gaan. De overige vier lidstaten stellen geen verdere eisen in hun
beleid omtrent bekeerlingen.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 19 637, nr. 2745

3