Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 293

Primair Onderwijs

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 337

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 oktober 2016
Hierbij doe ik u de rapporten Schoolkeuzemotieven van ouders en
leerlingen in het primair onderwijs en Schoolkeuzemotieven van ouders
en leerlingen in het voortgezet onderwijs van het onderzoekscentrum ROA
van de Universiteit van Maastricht (ROA) toekomen1. De onderzoeken
komen voort uit een door uw Kamer aangenomen motie (Handelingen II
2015/16, nr. 19, item 13). Deze is tijdens de begrotingsbehandeling OCW
2015 naar aanleiding van het wetsvoorstel Meer Ruimte voor Nieuwe
Scholen (MRvNS) ingediend door de leden Bisschop (SGP), Van Meenen
(D66) en Rog (CDA).2
De onderzoeken beschrijven enerzijds de feitelijke keuzes die ouders en
leerlingen maken voor een basisschool of een middelbare school.
Anderzijds bevragen zij ouders en leerlingen naar hun schoolkeuzemotieven los van het feitelijke aanbod. De uitkomsten onderstrepen de grote
diversiteit in het Nederlandse scholenaanbod, die ouders en leerlingen de
mogelijkheid geeft om te kiezen voor een school die past bij hun eigen
wensen en voorkeuren. De diversiteit in het scholenaanbod is mede te
danken aan de vrijheid van onderwijs die wordt gegarandeerd in artikel 23
van de Grondwet. Ik hecht hier dan ook grote waarde aan.
Tegelijkertijd komt uit de onderzoeken naar voren dat denominatie
weliswaar een belangrijk motief is voor ouders bij schoolkeuze, maar dat
pedagogisch-didactische visie en andere bijzondere kenmerken
(kenmerken waarop een school zich profileert, zoals een nadruk op ICT,
cultuur of sport) in vergelijkbare mate belangrijk zijn. Voor al deze
kenmerken van een school geldt dat veel ouders en leerlingen bereid zijn
(hun kind) verder te (laten) reizen om hun voorkeur te realiseren. In
sommige gevallen loopt deze reisafstand op tot tientallen kilometers. In
de huidige systematiek is richting het enige kenmerk dat een rol speelt bij
1
2

kst-31293-337
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 34 300 VIII, nr. 61

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 293, nr. 337

1

het besluit om een nieuwe school te bekostigen. Gezien de resultaten van
het onderzoek ligt een dergelijke doorslaggevende rol voor slechts één
kenmerk niet voor de hand.
De onderzoekers concluderen verder dat de tevredenheid van ouders met
het feitelijke scholenaanbod groter is naarmate het scholenaanbod
bestaat uit scholen met een gevarieerde mix van kenmerken (een
combinatie van denominatie, pedagogisch-didactische visie en/of
bijzonder kenmerk). Naarmate het scholenaanbod meer divers is, neemt
de afstand die ouders en leerlingen bereid zijn af te leggen voor hun
voorkeursschool af.
Ouders zijn over het algemeen tevreden met het scholenaanbod, maar de
onderzoekers constateren dat er ruimte is voor verbetering. Met het
wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen wil ik deze ruimte creëren
voor initiatieven gebaseerd op daadwerkelijke belangstelling van ouders.
Dat kan zijn op basis van geloofsovertuiging, maar ook op basis van een
goed onderwijsidee of een pedagogisch-didactische visie. Naast de
daadwerkelijke belangstelling wil ik de te verwachten kwaliteit leidend
maken bij het besluit om een school te bekostigen. Het wetsvoorstel ligt
nu voor bij de Raad van State. Ik streef ernaar het wetsvoorstel begin
volgend jaar aan uw Kamer aan te bieden.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 293, nr. 337

2