Jeugdhulp
1e halfjaar
2018

ˆ

Jeugdhulp
1e halfjaar
2018

Verklaring van tekens
Niets (blanco)

Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen

.

Het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim

*

Voorlopige cijfers

**

Nader voorlopige cijfers

2017–2018

2017 tot en met 2018

2017/2018

Het gemiddelde over de jaren 2017 tot en met 2018

2017/’18
2015/’16–2017/’18

Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2017 en eindigend in 2018
Oogstjaar, boekjaar, enz., 2015/’16 tot en met 2017/’18
In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven
totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Colofon

Uitgever
Centraal Bureau voor de Statistiek
Henri Faasdreef 312, 2492 JP Den Haag
www.cbs.nl
Prepress
Centraal Bureau voor de Statistiek
Ontwerp
Edenspiekermann
Inlichtingen
Tel. 088 570 70 70
Via contactformulier: www.cbs.nl/infoservice
ISBN 978-90-357-1190-7
© Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen/Bonaire, 2018.
Verveelvoudigen is toegestaan, mits het CBS als bron wordt vermeld.

Inhoud
Inleiding

4

1.

Jongeren met jeugdhulp

1.1

Ruim 7 procent van de Nederlandse jongeren ontvangt jeugdhulp

1.2

Jongens ontvangen vaker jeugdhulp dan meisjes

1.3

Jeugdhulpjongeren met verblijf ouder dan jongeren zonder verblijf

1.4

Relatief meer jongeren met een migratieachtergrond in jeugdhulp met verblijf

1.5

Acht procent jeugdhulpontvangers ook in jeugdbescherming

1.6

Hoogste aandeel jeugdhulp in Limburg

2.

Aantal hulptrajecten in eerste halfjaar 2018 afgenomen

2.1

Jeugdhulp steeds vaker doorverwezen door de gemeente

2.2

Jeugdhulptrajecten duren meestal korter dan een jaar

2.3

Jeugdhulptraject vaak volgens plan beëindigd
Begrippenlijst

6
8

9
10
10

11

13

16

19

20

21

23

Inhoud﻿ 3

Inleiding
Sinds 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor hulp aan jongeren. Dat is
vastgelegd in de Jeugdwet. Om de gemeenten bij de uitvoering ervan te ondersteunen
is in de Jeugdwet een regeling opgenomen voor het ontsluiten van beleidsinformatie.
De beleidsinformatie betreft informatie over jeugdhulpgebruik en de inzet van
jeugdbescherming en jeugdreclassering. Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde
instellingen dienen hierover gegevens aan het CBS te verstrekken. Meer dan 90 procent
van de jeugdhulpaanbieders heeft aan deze verplichting voldaan. Hierdoor zullen
de gepresenteerde cijfers een kleine onderschatting zijn van de werkelijk verstrekte
jeugdhulp1).
In deze rapportage staan de resultaten over jeugdhulp in de eerste zes maanden van
2018. De resultaten over jeugdbescherming en jeugdreclassering worden in een aparte
rapportage beschreven.
Jeugdhulp wordt gedefinieerd als de hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij
psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van
de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Het CBS verzamelt alleen gegevens
over jeugdhulp die direct aan de jeugdhulpverlener wordt vergoed door de gemeente,
de zogenaamde zorg in natura. Gegevens over jeugdhulp die door de cliënt zelf wordt
vergoed met een persoonsgebonden budget (PGB), worden verstrekt door de Sociale
verzekeringsbank (SVB). Particuliere jeugdhulp, waarbij de hulp door de ouders zelf wordt
vergoed, valt buiten dit onderzoek.

0.0.1

Jongeren met jeugdhulp naar financieringsvorm 1)
2015HJ1

2016HJ1

2017HJ1

aantal

Totaal

301 850­

2018HJ1*
aantal

325 500­

343 370­

330 795­

%

%

Alleen zorg in natura

90­,1

91­,9

94­,1

313 265­

94­,7

Alleen persoonsgebonden budget

5­,1

3­,4

2­,1

6 795­

2­,1

Zowel zorg in natura als persoonsgebonden budget

4­,8

4­,6

3­,7

10 735­

3­,2

Bron: CBS.
1)

Personen van 0 tot en met 22 jaar.

1)

Voor ontbrekende grote jeugdhulpaanbieders, met meer dan 250 cliënten, zijn de gegevens uit het eerste
halfjaar van 2017 gebruikt als schatting voor de geleverde jeugdhulp. Dit betreft 3,2 procent van alle jeugdhulp.
De kleinere jeugdhulpaanbieders zonder opgave ontbreken in de resultaten. De aldus ontstane onderschatting
zal naar verwachting hooguit enkele procenten bedragen.

4

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

Uit tabel 0.0.1. blijkt dat in de eerste helft van 2018 bijna 331 duizend jongeren jeugdhulp
hebben ontvangen. In bijna 95 procent van de gevallen wordt de zorg direct door de
gemeente aan de jeugdhulpverlener vergoed. Een klein deel van de jongeren met
jeugdhulp, ruim twee procent, maakte alleen gebruik van een PGB. Vergeleken met de
eerste zes maanden van de jaren vanaf 2015 blijkt het aantal jongeren met een PGB
gestaag af te nemen.
Voor het ingaan van de Jeugdwet op 1 januari 2015 was de jeugdhulp deels gefinancierd
op grond van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) en de Zorgverzekeringswet
(Zvw) en deels door de provincies. Figuur 0.0.2 toont het aantal jongeren dat jaarlijks vanaf
2011 jeugdhulp ontving.

0.0.2 Jongeren met jeugdhulp1)
x 1 000
500
400
300
200
100
0
2011
2012
2013
2014
jeugdhulp uit AWBZ, Zvw en provinciaal
gefinancierde jeugdzorg 2)

2015

2016

2017HJ1
jeugdwet

2017

2018HJ1*

Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 0 tot en met 22 jaar.
Provinciaal gefinancierde jeugdzorg exclusief jeugdbescherming en jeugdreclassering.

De gegevens van de SVB over jeugdhulpontvangers met een PGB bevat geen
zorginhoudelijke informatie. Het vervolg van deze rapportage beschrijft daarom alleen de
gegevens die door de jeugdhulpverleners aan het CBS zijn verstrekt. Overal waar in het
vervolg jeugdhulp staat bedoelen we dan ook de jeugdhulp die is geleverd volgens het
zorg in natura-principe.

Inleiding

5

1.
Jongeren met
jeugdhulp

In de eerste zes maanden van 2018 kregen 324 duizend jongeren jeugdhulp. In dezelfde
periode van 2017 waren dit er 336 duizend, een daling van 3,6 procent. De meeste
jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2018, 67 procent, ontvingen ambulante
jeugdhulp op de locatie van de jeugdhulpaanbieder en 19 procent kreeg jeugdhulp van
een wijk- of buurtteam van de gemeente. De daling van het aantal jongeren in 2018 ten
opzichte van 2017 betrof alle vormen van jeugdhulp zonder verblijf, behalve jeugdhulp in
het netwerk van de jeugdige. Deze vorm van jeugdhulp steeg met 15 procent.

1.0.1 Jongeren met jeugdhulp en jeugdhulp zonder verblijf1)
x 1 000
400
350
300
250
200
150
100
50
0
Totaal jeugdhulp Totaal jeugdhulp
Jeugdhulp
zonder verblĳf uitgevoerd door
het wĳk- of
buurtteam

2015HJ1

2016HJ1

Ambulante
jeugdhulp op
locatie van de
aanbieder

2017HJ1

Daghulp op
locatie van de
aanbieder

Jeugdhulp in het
netwerk van de
jeugdige

2018HJ1*

Bron: CBS.
1)

Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de
figuur voor.

Iets meer dan 37 duizend jongeren kregen in de eerste helft van 2018 jeugdhulp met
verblijf. Dat is bijna 12 procent van alle jongeren met jeugdhulp. Hiervan waren bijna
19 duizend jongeren in een pleeggezin opgenomen, 5 duizend waren ondergebracht in
gezinsgerichte opvang en 1 925 jongeren hadden een gesloten plaatsing (figuur 1.0.2).
Ruim 14 duizend jongeren kregen een andere vorm van jeugdhulp waarbij ze op de locatie
van de jeugdhulpaanbieder verblijven of begeleid zelfstandig wonen. Dit zijn er bijna
4 duizend minder dan in dezelfde periode in 2017.

Jongeren met jeugdhulp

7

1.0.2 Jongeren met jeugdhulp met verblijf1)
x 1 000
45
40
35
30
25
20
15
10
5
0
Totaal jeugdhulp met
verblĳf

2015HJ1

Pleegzorg

2016HJ1

Gezinsgericht

2017HJ1

Gesloten plaatsing

Overige jeugdhulp
met verblĳf2)

2018HJ1*

Bron: CBS.
Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de figuur
voor.
2)
Verblĳf bĳ een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.
1)

1.1 Ruim 7 procent van de
Nederlandse jongeren ontvangt
jeugdhulp
Jeugdhulp is in principe bedoeld voor personen tot 18 jaar. Slechts in uitzonderlijke
gevallen kan dit worden voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Van alle ruim 4,4 miljoen
jongeren in de leeftijd tot 23 jaar, kreeg 7,3 procent jeugdhulp in de eerste helft van 2018.
Als de groep van 18 tot en met 22 jaar buiten beschouwing gelaten wordt, ontving
9,2 procent van alle jongeren jeugdhulp in deze periode.

8

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

1.1.1

Jeugdhulp naar demografische kenmerken van de jongere, 1e halfjaar 2018* 1)
Totaal jongeren
in Nederland
(op 1 januari 2018)

Jongeren met jeugdhulp
totaal

zonder verblijf

met verblijf

aantal

Totaal

4 441 650­

324 000­

303 670­

37 120­

Geslacht
Jongens
Meisjes

2 272 455­
2 169 195­

186 375­
137 625­

175 750­
127 915­

19 890­
17 225­

Leeftijd in klassen
0 tot en met 3 jaar
4 tot en met 11 jaar
12 tot en met 17 jaar
18 tot en met 22 jaar

693 660­
1 477 465­
1 214 975­
1 055 550­

19 295­
160 135­
132 320­
12 250­

17 275­
153 475­
122 550­
10 370­

2 805­
12 830­
19 140­
2 340­

(Migratie)achtergrond
Nederlands
Overig westers
Niet-westers

3 275 380­
373 970­
792 295­

244 340­
23 950­
55 710­

230 725­
22 100­
50 845­

25 720­
3 195­
8 200­

Bron: CBS.
1)

Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere vormen van jeugdhulp komen meerdere malen in de figuur voor.

1.2 Jongens ontvangen vaker
jeugdhulp dan meisjes
In de eerste zes maanden van 2018 ontvingen veel meer jongens dan meisjes jeugdhulp.
Dit gold zowel voor jeugdhulp met verblijf als voor jeugdhulp zonder verblijf. In totaal
kregen bijna 138 duizend meisjes en 186 duizend jongens jeugdhulp. Het aandeel meisjes
is bij jeugdhulp met verblijf, 46 procent, wel groter dan bij jeugdhulp zonder verblijf,
42 procent (figuur 1.2.1).

1.2.1 Jongeren met jeugdhulp naar geslacht1)
%
100
75
50
25
0
'15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1*
Alle jongeren in Nederland
Totaal jeugdhulp
Jeugdhulp zonder verblĳf
Jeugdhulp met verblĳf

Jongens

Meisjes

Bron: CBS.
1)

Personen van 0 tot en met 22 jaar.

Jongeren met jeugdhulp

9

1.3 Jeugdhulpjongeren met verblijf
ouder dan jongeren zonder
verblijf
Bijna de helft van alle jongeren met jeugdhulp was tussen 4 en 11 jaar oud, 160 duizend
in het eerste halfjaar van 2018. Dat komt overeen met 10,8 procent van alle kinderen in
Nederland in deze leeftijdsklasse. Ruim 132 duizend jongeren van 12 tot 17 jaar ontvingen
jeugdhulp, dit is 10,9 procent van alle jongeren in Nederland in deze leeftijdscategorie.
Er is een groot verschil in leeftijd per hulpvorm. Van de jongeren met jeugdhulp zonder
verblijf was 56 procent jonger dan 18 jaar, bij jeugdhulp met verblijf was 42 procent jonger
dan 18 jaar.

1.3.1 Jongeren met jeugdhulp naar leeftijd1)
%
100
75
50
25
0
'15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1*
Alle jongeren in Nederland2)
Totaal jeugdhulp
Jeugdhulp zonder verblĳf
Jeugdhulp met verblĳf

0-3 jaar

4-11 jaar

12-17 jaar

18 jaar en ouder

Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 0 tot en met 22 jaar.
De leeftĳdcategorie 18 jaar en ouder is hier weggelaten omdat slechts een klein deel van deze jongeren jeugdhulp ontvangt.

1.4 Relatief meer jongeren met een
migratieachtergrond in jeugdhulp
met verblijf
In de eerste zes maanden van 2018 ontvingen bijna 56 duizend jongeren met een nietwesterse en bijna 24 duizend jongeren met een westerse migratieachtergrond jeugdhulp.
Dit komt overeen met 7 procent van alle jongeren met een niet-westerse en 6,4 procent
van alle jongeren met een westerse migratieachtergrond in Nederland. Van de jongeren
met een Nederlandse achtergrond kreeg 7,5 procent jeugdhulp.

10

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

Het aandeel jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond dat jeugdhulp krijgt
verschilt nauwelijks van hun aandeel in de Nederlandse samenleving, beide ruim
17 procent. Echter, uitgesplitst naar hulpvorm blijkt dat 16,7 procent van de jongeren met
jeugdhulp zonder verblijf een niet-westerse migratieachtergrond had en 22,1 procent van
de jongeren met jeugdhulp met verblijf.

1.4.1 Jongeren met jeugdhulp naar migratieachtergrond1)
%
100
75
50
25
0
'15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1*
Alle jongeren in Nederland
Totaal jeugdhulp
Jeugdhulp zonder verblĳf
Jeugdhulp met verblĳf

Nederlands

Overig westers

Niet-westers

Bron: CBS.
1)

Personen van 0 tot en met 22 jaar.

1.5 Acht procent
jeugdhulpontvangers ook in
jeugdbescherming
De meeste jongeren met jeugdhulp in de eerste zes maanden van 2018 ontvingen in
dezelfde periode geen andere vorm van jeugdzorg. Er waren ruim 26 duizend jongeren
met jeugdhulp en jeugdbescherming en er waren 780 jongeren die zowel jeugdhulp als
jeugdbescherming en jeugdreclassering kregen (tabel 1.5.1). Bij 2 585 jongeren was naast
jeugdhulp ook een jeugdreclasseringsmaatregel van kracht (0,8 procent).
Jongeren kunnen pas vanaf 12 jaar een jeugdreclasseringsmaatregel opgelegd krijgen en
jeugdbescherming houdt op zodra de jongere de leeftijd van achttien jaar bereikt.

Jongeren met jeugdhulp

11

1.5.1

Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering naar leeftijdscategorie,
1e halfjaar 2018* 1)
0 tot en
met 3 jaar

4 tot en
met 11 jaar

12 tot en
met 17 jaar

18 tot en
met 22 jaar

294 595­

16 435­

148 570­

118 150­

11 440­

8 255­

1 390­

3 775­

3 090­

2 860­

11 565­

11 615­

Totaal
aantal jongeren

Alleen jeugdhulp
Alleen jeugdbescherming
Alleen jeugdreclassering

4 325­

Jeugdhulp en jeugdbescherming

26 040­

Jeugdhulp en jeugdreclassering

1 845­

2 585­

1 775­

Jeugdbescherming en jeugdreclassering

210­

210­

Jeugdhulp en jeugdbescherming en jeugdreclassering

780­

780­

2 480­
810­

Bron: CBS.
1)

Jongeren die in het eerste halfjaar van 2018 jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering hadden.

Vergeleken met de eerste zes maanden van de afgelopen vier jaar, is geen duidelijke
ontwikkeling te zien. Het aandeel jongeren met alleen jeugdreclassering lijkt te dalen
evenals het aandeel jongeren dat zowel jeugdhulp, als –bescherming en –reclassering
krijgt. De verschillen zijn echter heel klein.

1.5.2

Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering
2015HJ1

2016HJ1

2017HJ1

2018HJ1*

328 210­

348 145­

336 790­

aantal jongeren

Totaal jongeren met jeugdzorg

303 345­
%

Alleen jeugdhulp

84­,7

86­,9

87­,8

87­,5

Alleen jeugdbescherming

3­,6

2­,6

2­,1

2­,5

Alleen jeugdreclassering

1­,8

1­,5

1­,3

1­,3

Jeugdhulp en jeugdbescherming

8­,5

7­,7

7­,6

7­,7

Jeugdhulp en jeugdreclassering

0­,9

0­,9

0­,9

0­,8

Jeugdbescherming en jeugdreclassering

0­,1

0­,1

0­,1

0­,1

Jeugdhulp en jeugdbescherming en jeugdreclassering

0­,4

0­,3

0­,3

0­,2

Bron: CBS.

12

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

1.6 Hoogste aandeel jeugdhulp in
Limburg
Van de in totaal 324 duizend jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2018
woonden er 76 duizend in Zuid-Holland1). Zeeland had het kleinste aantal, bijna 7 duizend
Zeeuwse jongeren ontvingen jeugdhulp. De meeste jongeren in jeugdhulp kwamen uit
Rotterdam (16 duizend), Amsterdam (15 duizend) en Den Haag (12 duizend). Echter,
wanneer we kijken naar het aandeel van de jongeren met jeugdhulp ten opzichte van
alle jongeren in de gemeente, dan blijkt dat in de jeugdregio’s Midden-Limburg Oost,
en Zuid-Limburg meer dan 12 procent van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp kreeg (zie
figuur 1.6.2). De jeugdregio’s Midden-Limburg West, Midden-Limburg Oost, Drenthe en
Utrecht Stad hadden het hoogste percentage jongeren van 18 jaar en ouder met jeugdhulp,
namelijk ruim 2 procent.

1.6.1

Aantal jongeren met jeugdhulp als percentage van het totale aantal
jongeren, naar gemeentegrootte, 1e halfjaar 2018*
% van het totale aantal personen
van 0 tot en met 17 jaar

% van het totale aantal personen
van 18 tot en met 22 jaar

9­,21

1­,16

Minder dan 5 000 inwoners

6­,36

0­,36

5 000 tot 10 000 inwoners

8­,03

0­,86

10 000 tot 20 000 inwoners

8­,27

1­,00

20 000 tot 50 000 inwoners

8­,82

0­,91

50 000 tot 100 000 inwoners

9­,28

1­,15

100 000 tot 150 000 inwoners

10­,28

1­,02

150 000 tot 250 000 inwoners

8­,66

0­,93

250 000 inwoners of meer

10­,55

2­,15

Totaal Nederland
Gemeenten met:

Bron: CBS.

Als we kijken naar de bevolkingsomvang van de gemeente, dan werd relatief de meeste
jeugdhulp verleend in gemeenten met 250 duizend inwoners of meer, dat zijn de vier
grote steden (tabel 1.6.1). Van de kinderen jonger dan 18 jaar ontving bij die gemeenten
10,55 procent jeugdhulp. In de categorie jongeren van 18 tot en met 22 jaar werd in de
grote steden met meer dan 250 duizend inwoners jeugdhulp geleverd aan meer dan
2 procent van de jongeren.

1)

Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie: https://vng.nl/files/vng/201607_factsheet_woonplaatsbeginsel_2016.pdf

Jongeren met jeugdhulp

13

1.6.2 Jongeren met jeugdhulp als percentage van het totale aantal jongeren, naar gemeente en
1.6.2 jeugdregio, 1e halfjaar 2018*1)
4 tot 7,13

5 tot 8,3

7,13 tot 8,24

8,3 tot 8,56

8,24 tot 9,11

8,56 tot 9,4

9,11 tot 10,52

9,4 tot 10,4

10,52 tot 15,2

10,4 tot 12,7

0 tot 0,39

0,3 tot 0,72

0,39 tot 0,674

0,72 tot 0,84

0,674 tot 0,94

0,84 tot 1,22

0,94 tot 1,457

1,22 tot 1,59

1,457 tot 4,2

1,59 tot 3,4

Bron: CBS.
1)

Bovenste figuren: personen van 0 tot en met 17 jaar. Onderste figuren personen van 18 tot en met 22 jaar.

14

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

Wat is een hulptraject?
De cijfers van het CBS over dit onderwerp gaan soms over de (aantallen) jongeren
en soms over de (aantallen) jeugdhulptrajecten. Een jongere kan een of meerdere
hulptrajecten tegelijk doorlopen. Een hulptraject bestaat uit een combinatie van
hulpvorm en aanvangsdatum. Omdat een jongere meerdere trajecten tegelijk kan
doorlopen, verschilt het aantal jeugdhulptrajecten van het aantal jongeren dat het
CBS rapporteert: het aantal hulptrajecten komt hoger uit.
Als een jongere tegelijkertijd meerdere hulptrajecten doorloopt met dezelfde
hulpvorm bij dezelfde jeugdhulpaanbieder, dan worden deze trajecten
samengenomen. In de cijfers tellen deze dan mee als één doorlopend hulptraject. Dit
gebeurt ook als de aanvangsdatums verschillen: het gaat erom dat de hulptrajecten
elkaar overlappen. De aanvangsdatum wordt in dat geval gezien als de datum
waarop de hulp voor het eerst is gestart, en de einddatum is de datum waarop de
laatste hulp werd beëindigd.

Jongeren met jeugdhulp

15

2.
Aantal
hulptrajecten
in eerste halfjaar
2018
afgenomen

In het eerste halfjaar van 2018 waren bijna 418 duizend jeugdhulptrajecten actief. Dat
waren er 22 duizend minder dan in het eerste halfjaar van 2017. Het aantal trajecten
jeugdhulp door het wijk- of buurtteam daalde met 6,8 procent, de overige jeugdhulp
zonder verblijf met 3,8 procent en de jeugdhulp met verblijf daalde met 11,3 procent
(figuur 2.0.1).

2.0.1 Jeugdhulptrajecten1)
x 1 000
500
400
300
200
100
0
'15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1* '15HJ1 '16HJ1 '17HJ1 '18HJ1*
Totaal

Jeugdhulp zonder verblĳf,
uitgevoerd door het wĳkof buurtteam

Overige jeugdhulp zonder verblĳf

Jeugdhulp met verblĳf

Bron: CBS.
1)

Trajecten die over meerdere perioden liepen komen meerdere malen in de figuur voor.

Gedurende de eerste zes maanden van 2018 zijn veel meer jeugdhulptrajecten begonnen
dan er zijn beëindigd. Op 1 januari waren ruim 272 duizend jeugdhulptrajecten actief en
op 30 juni waren dat er 328 duizend, een toename van meer dan 20 procent (tabel 2.0.2).
In de geestelijke gezondheidszorg (GGz) werd veelal geregistreerd aan de hand van de
diagnose- behandelcombinaties (DBC). Deze systematiek is per 1 januari 2018 afgeschaft
voor jeugd-GGz. Het gevolg van deze afschaffing is dat sommige jeugdhulpaanbieders hun
DBC’s op 31 december 2017 om administratieve reden hebben afgesloten. Veelal liep de
zorg gewoon door en werden voor deze jongeren nieuwe jeugdhulptrajecten aangeleverd
met als startdatum 1 januari 2018. Door deze manier van registreren is het aantal
inschrijvingen op 1 januari 2018 relatief groot en geeft het een vertekend beeld van de
werkelijke in- en uitstroom. Daarom is er voor gekozen om in deze rapportage de instroom
te definiëren als nieuwe trajecten met een begindatum vanaf 2 januari 2018.
In totaal zijn bijna 418 duizend hulptrajecten actief geweest: deze trajecten liepen op enig
moment tijdens de eerste zes maanden van 2018. Daarvan betrof het bijna 376 duizend
keer een hulptraject zonder verblijf en bijna 42 duizend keer een hulptraject met verblijf.
De relatieve uitstroom, dat wil zeggen de uitstroom ten opzichte van het totaal aantal
actieve hulptrajecten, is het grootst bij gesloten plaatsing. Van alle trajecten die in het
halfjaar actief waren, is 45 procent in deze periode afgesloten.

Aantal hulptrajecten in eerste halfjaar 2018 afgenomen

17

2.0.2

Stromen van jeugdhulptrajecten, naar hulpvorm, 1e halfjaar 2018* 1)
Beginstand
(1 januari 2018)

Instroom

Uitstroom

Eindstand
(30 juni 2018)

Actief in
1e halfjaar
2018 2)

aantal jeugdhulptrajecten

Totaal jeugdhulp

272 335­

145 515­

89 705­

328 140­

417 845­

Totaal zonder verblijf

239 565­

136 410­

81 290­

294 685­

375 975­

Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam

43 440­

19 150­

17 525­

45 070­

62 590­

Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder

146 260­

92 075­

46 510­

191 820­

238 330­

Daghulp op locatie van de aanbieder

15 980­

5 870­

4 225­

17 625­

21 850­

Jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

33 885­

19 315­

13 030­

40 170­

53 200­

32 770­

9 105­

8 420­

33 455­

41 875­

waarvan:

Totaal met verblijf
waarvan:
Pleegzorg

17 570­

1 985­

2 025­

17 535­

19 560­

Gezinsgericht

4 040­

1 075­

1 015­

4 100­

5 115­

Gesloten plaatsing

1 110­

1 040­

970­

1 180­

2 150­

Overig met verblijf 3)

10 050­

5 000­

4 410­

10 645­

15 055­

Bron: CBS.
Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
Jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens het eerste halfjaar van 2018 liepen.
3)
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.
1)

2)

Bijna 33 procent van de nieuwe jeugdhulptrajecten in de eerste helft van 2018 was
herhaald beroep (figuur 2.0.3). Dat wil zeggen dat 33 procent van de jongeren die in
de eerste helft van 2018 een jeugdhulptraject startten, in de vijf voorafgaande jaren al
eerder een afgesloten jeugdhulptraject had. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt
naar het soort jeugdhulp dat eerder is ontvangen. Van de nieuwe trajecten in de eerste
zes maanden van 2017 was 28 procent herhaald beroep. Jeugdhulp zonder verblijf, die
niet door het wijk- of buurtteam werd uitgevoerd, had het hoogste percentage herhaald
beroep, ruim 34 procent in het eerste halfjaar van 2018.

2.0.3 Aandeel herhaald beroep
%
40
30
20
10
0
Totaal jeugdhulp

2016HJ1
Bron: CBS.

18

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

Jeugdhulp zonder verblĳf, Overige jeugdhulp zonder
uitgevoerd door het wĳkverblĳf
of buurtteam

2017HJ1

2018HJ1*

Jeugdhulp met verblĳf

2.1 Jeugdhulp steeds vaker
doorverwezen door de gemeente
Van alle hulptrajecten uit de eerste helft van 2018 zijn er bijna 125 duizend gestart na
verwijzing door de gemeente (figuur 2.1.1). Dit is 5 procent meer dan in de eerste zes
maanden van 2017. De huisarts blijft vooralsnog de grootste verwijzer met 142 duizend
trajecten in het eerste halfjaar van 2018. Dit is echter bijna 11 procent lager dan de

2.1.1 Jeugdhulptrajecten naar verwijzer1)
Gemeentelĳke toegang
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Huisarts
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Jeugdarts
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Gecertificeerde instelling
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Medisch specialist
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Rechter, Officier van Justitie, functionaris
Justitiële jeugdinrichting
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Geen verwĳzer2)
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Onbekend
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
0

20

40

60

80

100
120
140
160
180
aantal jeugdhulptrajedcten x 1 000

Bron: CBS.
1)
2)

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
Jeugdhulp die vrĳ toegankelĳk is.

Aantal hulptrajecten in eerste halfjaar 2018 afgenomen

19

159 duizend verwijzingen in de eerste helft van 2017. Ook het aantal verwijzingen door
medisch specialist en jeugdarts daalde ten opzichte van het eerste halfjaar van 2017.
Het aantal jeugdhulptrajecten dat werd verwezen door gecertificeerde instellingen bleef
ongewijzigd op bijna 42 duizend.
Er waren ruim 40 duizend jeugdhulptrajecten zonder verwijzer. Dit betreft jeugdhulp­
trajecten waarvoor geen verwijzing nodig is, de zogenaamde vrij toegankelijke jeugdhulp.
De gemeente bepaalt zelf welke jeugdhulp vrij toegankelijk is. Dat kan dus per gemeente
anders zijn. Daarnaast hadden 39 duizend trajecten een onbekende verwijzer. Deze
categorie is bedoeld voor trajecten die voor 1 januari 2015 zijn begonnen en waarvan de
verwijzer niet meer te achterhalen was, maar wordt door sommige jeugdhulpaanbieders
ook gebruikt voor trajecten met een latere startdatum.

2.2 Jeugdhulptrajecten duren
meestal korter dan een jaar
Van alle bijna 90 duizend jeugdhulptrajecten die in de eerste helft van 2018 zijn beëindigd
(de uitstroom, zie tabel 2.0.2), hebben er ruim 25 duizend korter dan drie maanden
geduurd (28,3 procent). Ruim 73 procent van alle afgesloten jeugdhulptrajecten duurde
korter dan een jaar.

2.2.1

Doorlooptijd van verleende jeugdhulp, naar hulpvorm, 1e halfjaar 2018* 1)
Duur van het jeugdhulptraject

0 tot 3 maanden

3 tot 6 maanden

6 tot 12 maanden 12 tot 36 maanden

langer dan
36 maanden

aantal jeugdhulptrajecten

Totaal

25 430­

20 290­

19 945­

20 595­

3 445­

Totaal zonder verblijf

22 090­

18 860­

18 450­

19 135­

2 750­

waarvan:
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam

4 040­

3 225­

4 115­

5 540­

605­

Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder

12 780­

11 840­

9 825­

10 205­

1 860­

Daghulp op locatie van de aanbieder

1 060­

1 215­

1 070­

770­

105­

Jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

4 205­

2 580­

3 440­

2 625­

180­

3 340­

1 425­

1 495­

1 460­

695­

Pleegzorg

555­

265­

285­

465­

455­

Gezinsgericht

360­

180­

220­

180­

75­

Gesloten plaatsing

450­

215­

230­

75­

5­

Overig met verblijf 2)

1 975­

765­

765­

745­

160­

Totaal met verblijf
waarvan:

Bron: CBS.
1)
2)

20

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd in het eerste halfjaar van 2018.
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

Een jeugdhulptraject duurde gemiddeld 312 dagen. Trajecten met gesloten plaatsing duren
met gemiddeld 152 dagen in 2018 het kortst. Pleegzorgtrajecten duurden gemiddeld bijna
tweeënhalf keer zo lang als een gemiddeld traject, namelijk 786 dagen (tabel 2.2.2).
Opvallend is de stijging van de gemiddelde duur van trajecten jeugdhulp uitgevoerd door
het wijk- of buurtteam. Waarschijnlijk is dit het gevolg van de oprichting van deze teams
vanaf 2015. Hoe langer deze teams bestaan des te langer kan ook de periode zijn waarin
een jongere hulp krijgt.

2.2.2

Gemiddelde duur van de verleende jeugdhulp, naar hulpvorm 1)
2015HJ1

2016HJ1

2017HJ1

2018HJ1*

dagen

Totaal

233­

256­

289­

312­

Totaal zonder verblijf

215­

244­

280­

305­

Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam

104­

217­

280­

342­

Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder

216­

247­

293­

310­

Daghulp op locatie van de aanbieder

247­

287­

272­

278­

Jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

242­

239­

224­

250­

368­

372­

380­

377­

Pleegzorg

713­

806­

818­

786­

Gezinsgericht

206­

301­

354­

331­

Gesloten plaatsing

176­

157­

167­

152­

Overig met verblijf 2)

226­

243­

245­

249­

waarvan:

Totaal met verblijf
waarvan:

Bron: CBS.
1)
2)

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd in het eerste halfjaar van 2018.
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

2.3 Jeugdhulptraject vaak volgens
plan beëindigd
Van alle jeugdhulptrajecten die in de eerste helft van 2018 werden afgesloten, werden
ruim 71 duizend trajecten beëindigd volgens plan (figuur 2.3.1). Dit komt overeen met
79,2 procent van de afgesloten trajecten. Naast het beëindigen volgens plan werd
11,7 procent van de trajecten voortijdig afgesloten in overeenstemming tussen cliënt en
aanbieder. Eenzijdige beëindiging door de jeugdige of door de aanbieder kwam veel
minder vaak voor: respectievelijk in 4,3 en 1,9 procent van de gevallen.

Aantal hulptrajecten in eerste halfjaar 2018 afgenomen

21

2.3.1 Beëindigde jeugdhulptrajecten, naar reden beëindiging1)

Beëindigd volgens plan
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Voortĳdig afgesloten: in overeenstemming
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Voortĳdig afgesloten: eenzĳdig door de
cliënt
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Voortĳdig afgesloten: eenzĳdig door de
aanbieder
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
Voortĳdig afgesloten: wegens externe
omstandigheden
2015HJ1
2016HJ1
2017HJ1
2018HJ1*
0

10

20

30

40

50

60

70

80

Bron: CBS.
1)

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, beëindigd in verslagperiode.

Meer informatie over jeugdhulp kunt u vinden op de
website van het CBS:
Onderzoeksbeschrijving Beleidsinformatie Jeugd
https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korteonderzoeksbeschrijvingen/beleidsinformatie-jeugd
Tabellen Jeugdzorg na 1-1-2015
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/navigatieScherm/thema?themaNr=83221

22

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

90
%

Begrippenlijst
Jeugdhulp
Conform artikel 1.1 van de Jeugdwet is jeugdhulp:
1. ondersteuning van en hulp en zorg, niet zijnde preventie, aan jongeren en hun
ouders bij het verminderen, stabiliseren, behandelen en opheffen van of omgaan
met de gevolgen van psychische problemen en stoornissen, psychosociale
problemen, gedragsproblemen of een verstandelijke beperking van de jeugdige, of
opvoedingsproblemen van ouders;
2. het bevorderen van de deelname aan het maatschappelijk verkeer en van het
zelfstandig functioneren van jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of
zintuiglijke beperking, een chronisch psychisch probleem of een psychosociaal
probleem en die de leeftijd van achttien jaar nog niet hebben bereikt, en
3. het ondersteunen bij of het overnemen van activiteiten op het gebied van de
persoonlijke verzorging gericht op het opheffen van een tekort aan zelfredzaamheid
bij jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking of een
somatische of psychiatrische aandoening of beperking, die de leeftijd van achttien jaar
nog niet hebben bereikt, met dien verstande dat de leeftijdgrens van achttien jaar niet
geldt voor jeugdhulp in het kader van jeugdstrafrecht;
In de Jeugdwet zijn randvoorwaarden en kwaliteitseisen opgenomen waaraan de
jeugdhulp en/of jeugdhulpaanbieders moeten voldoen, zoals dossiervorming, een
plan (hulpverleningsplan, behandelplan) en bewaking en beheersing van de kwaliteit.
Voor de jeugdhulp waarover aan het CBS gerapporteerd moet worden gelden al deze
randvoorwaarden en eisen.
Als een jeugdhulpaanbieder een jeugdige (anonieme) adviezen of consulten biedt, ook al
is dat voorafgaande aan de start van jeugdhulp, dan geldt dit niet als jeugdhulp waarover
gegevens verstrekt moeten worden aan het CBS. Dit geldt tevens voor het verstrekken van
folders en overige vormen van informatie
De volgende vormen van jeugdhulp worden onderscheiden:

Jeugdhulp zonder verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp
en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen,
een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.
De jongere verblijft thuis, in het eigen gezin. Of anders gezegd, de jongere slaapt thuis.
In ieder geval formeel. Het kan zijn dat de jongere bij opa en oma slaapt of bij iemand
anders, echter dit is dan niet formeel zo geregeld.

Aantal hulptrajecten in eerste halfjaar 2018 afgenomen

23

Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam - Nagenoeg elke gemeente werkt met de inzet van
wijk- of buurtteams. Soms beperken deze teams zich tot het coördineren van de hulp aan
de jongere, maar veelal bieden deze teams ook zelf hulp. De jeugdhulp die door een wijkof buurtteam wordt uitgevoerd bevindt zich vaak op de grens tussen het voorkomen van
problemen (preventie) en de hulp bij problemen (jeugdhulp). In principe wordt preventie
niet tot de jeugdhulp gerekend zoals het CBS daarover rapporteert. Een gemeente mag
echter bij de aanlevering van gegevens aan het CBS zelf bepalen welke activiteiten zij tot
de jeugdhulp rekent.
Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder - Ambulante jeugdhulp op locatie betreft
ambulante hulp of groepsgesprekken op het kantoor waarbij in principe één (algemene)
expertise tegelijkertijd binnen de hulpverlening wordt ingezet.
Daghulp op locatie van de aanbieder - Bij daghulp is een begeleider of hulpverlener
minimaal een dagdeel in de nabije omgeving van de jongere. De hulp kan individueel
plaatsvinden, maar ook in een groep. Dagbesteding en dagstructurering vallen hier ook
onder. Daghulp vindt plaats op de locatie van de aanbieder. Een belangrijk kenmerk
van de dagbehandeling is dat een multidisciplinair team voor de dagbehandeling wordt
ingezet. Het gaat bijvoorbeeld om een combinatie van fysiotherapie, gedragstherapie en
psychotherapie die tijdens de dagbehandeling wordt ingezet.
Jeugdhulp in het netwerk van de jongere - Jeugdhulp in het netwerk van de jongere vindt
plaats bij de jongere thuis, op school of elders in het netwerk van de jongere. In ieder
geval niet op locatie bij de aanbieder. De intensiteit kan variëren van een of enkele uren
tot 24 uur per dag.

Jeugdhulp met verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp
en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen,
een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De
jongere verblijft elders. Of anders gezegd, de jongere slaapt formeel niet thuis in het eigen
gezin. Dit betekent dat het hier alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van
een overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, alleen tijdens weekenden of juist door de
week, vallen onder jeugdhulp met verblijf.
Pleegzorg - Vorm van jeugdhulp waarbij een jongere (tijdelijk) wordt opgenomen in een
pleeggezin en waarbij pleegkind, pleegouders en eigen ouders worden begeleid door een
pleegzorgaanbieder.
Gezinsgericht - Alle vormen van verblijf die een gezinssituatie benaderen, maar geen
pleegzorg zijn. Te denken valt aan gezinshuizen, logeerhuizen en zorgboerderijen waar
overnacht wordt.
Gesloten plaatsing - De jongere verblijft bij een jeugdhulpaanbieder op basis van een
machtiging gesloten jeugdzorg of op basis van een machtiging BOPZ (Wet Bijzondere
Opname Psychiatrische Ziekenhuizen).

24

Jeugdhulp 1e halfjaar 2018

Overig verblijf bij een jeugdhulpaanbieder - De jongere verblijft op de accommodatie van
de jeugdhulpaanbieder, veelal in een groep met andere jongeren. In feite betreft het alle
vormen van verblijf die niet onder een van de voorgaande categorieën vallen. Hieronder
vallen ook begeleid wonen en kamertraining.

Herhaald beroep
Een jeugdhulptraject wordt als herhaald beroep gezien, als de desbetreffende jongere in
de vijf jaar voorafgaand aan de verslagperiode jeugdhulp heeft ontvangen.

Gecertificeerde instelling
Gecertificeerde instellingen zijn organisaties die, conform de Jeugdwet, maatregelen van
jeugdbescherming en jeugdreclassering uitvoeren. Deze instellingen moeten in het bezit
zijn van een certificaat. Daarvoor moeten zij aan een aantal eisen voldoen gericht op het
borgen van de kwaliteit van de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering.

Jeugdbescherming
Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een
gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige
hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan ‘onder toezicht gesteld’
of ‘onder voogdij geplaatst’.

Jeugdreclassering
Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf
12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en
een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de
omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld
bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens
worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar. De jongere
krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen
dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de
kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad
voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart.

Verwijzer
De organisatie of persoon die de jongere en/of zijn/haar ouders heeft verwezen naar de
jeugdhulp. Het betreft organisaties of personen die rechtstreeks jongeren en hun ouders
op grond van de Jeugdwet kunnen doorverwijzen naar jeugdhulp. De Jeugdwet stelt dat
tussen gemeenten en betrokkenen afspraken worden gemaakt over de voorwaarden
waaronder en wijze waarop de rechtstreekse verwijzing verloopt.
Gemeentelijke toegang - De jongere is door de gemeente of een gemeentelijke organisatie
aangemeld bij een jeugdhulpaanbieder. Hieronder vallen ook de verwijzingen van de
politie, Veilig Thuis organisaties en het onderwijs.

Begrippenlijst

25