Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2073
Vragen van het lid Diks (GroenLinks) aan de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de uitvoer van 57 miljoen
kogelpatronen aan de Verenigde Arabische Emiraten (ingezonden 14 maart
2019).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 28 maart 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Munitiedoorvoer naar VAE – mogelijke inzet
in Jemen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat u een vergunning heeft verstrekt voor de uitvoer van 57 miljoen
kogelpatronen aan de Verenigde Arabische Emiraten?
Antwoord 2
Nee, dat klopt niet. De lading betreft een door een bondgenoot2 (Tsjechië)
goedgekeurde transactie die zonder overlading door Nederland wordt
vervoerd. Dergelijke zendingen zijn in Nederland niet vergunningplichtig.
De reden waarom Nederland doorvoer zonder overlading van of naar een
bondgenoot niet eigenstandig toetst is omdat deze lading al onder effectieve
exportcontrole staat. De zending is immers afkomstig van een bondgenoot
die een exportcontrolesystematiek hanteert dat gelijkwaardig is aan, of
overeenkomsten heeft met, het Nederlandse systeem. Indien de zending
afkomstig is van een EU-lidstaat – zoals bij de huidige transactie het geval is
– heeft toetsing aan de acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt
al plaatsgevonden.3

1

https://www.grenzeloos.org/content/munitiedoorvoer-naar-vae-%E2%80%93-mogelijke-inzetjemen)
Onder bondgenoten worden in dit geval verstaan EU-lidstaten, NAVO bondgenoten, Australië,
Japan, Nieuw Zeeland en Zwitserland («EU/NAVO+ landen»).
3
Een gedetailleerde toelichting van het Nederlandse doorvoerbeleid zal op korte termijn aan uw
Kamer worden verzonden.
2

ah-tk-20182019-2073
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Waarom is de Kamer niet geïnformeerd over het verstrekken van deze
vergunning, gelet op de verhoogde politieke gevoeligheid van het exporteren
van militair materieel naar landen die deelnemen aan de burgeroorlog in
Jemen?
Antwoord 3
Aangezien deze zending in Nederland niet vergunningplichtig is hebben de
Nederlandse exportcontroleautoriteiten geen vergunning verstrekt. Om die
reden is de Kamer niet geïnformeerd. Conform de motie El Fassed (dd.
22 december 2011, Kamerstuk 2011–2012, 22 054, nr. 181) wordt de Kamer
separaat geïnformeerd over toegekende wapenexportvergunningen naar
niet-EU/NAVO+ landen indien de transactiewaarde EUR 2.000.000,– of meer
bedraagt en indien het een compleet systeem betreft. Alle toegekende
vergunningen staan vermeld in de reguliere maandoverzichten.
Vraag 4
Hoe rijmt dit besluit zich met het door u afgekondigde verscherpte wapenexportbeleid ten aanzien van landen die deelnemen aan de burgeroorlog in
Jemen, waar de Verenigde Arabische Emiraten onder vallen?4
Antwoord 4
Het in november 2018 aangescherpte beleid geldt voor alle vergunningaanvragen ten aanzien van uitvoer, doorvoer5 en tussenhandel van militaire
goederen. Dat zijn transacties waarvoor een vergunningplicht geldt. De
Nederlandse overheid toetst die zelf allemaal individueel – mede n.a.v. het
aangescherpte beleid t.a.v. het conflict in Jemen – aan de acht criteria uit het
EU Gemeenschappelijk Standpunt inzake wapenexport.
Voor de zendingen in kwestie geldt echter geen vergunningplicht (zie ook het
antwoord op vraag 1). De vergunning voor de desbetreffende lading is
verstrekt door de Tsjechische exportcontroleautoriteiten. De toetsing aan de
acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt inzake wapenexport
heeft in Tsjechië plaatsgevonden. In tegenstelling tot Nederland heeft Tsjechië
zijn nationale beleid ten aanzien van de uitvoer van wapens naar de VAE,
Egypte en Saoedi-Arabië niet aangescherpt. Ook daarom acht het kabinet het
wenselijk dat het aangescherpte Nederlandse beleid wordt overgenomen
door andere EU-lidstaten. De huidige casus toont opnieuw de noodzaak
daartoe aan. Om die reden spoort het kabinet andere landen regelmatig aan
om net zo restrictief te zijn als Nederland, zoals de Minister van Buitenlandse
Zaken onlangs deed in november 2018 tijdens een zitting van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (conform motie Sjoerdsma van 14 november
2018, kamerstuk 21 501-02, nr. 1924) en onlangs tijdens de Raad Buitenlandse
Zaken van 18 maart 2019 (conform ook de motie Van Ojik van 17 oktober
2018, kamerstuk 21 501-20, nr. 1368). Helaas kan Nederland hen daartoe niet
verplichten.
Desalniettemin zal ik onverminderd aandacht blijven vestigen op het
aangescherpte Nederlandse beleid en ga ik graag het gesprek hierover aan
met mijn EU-collega’s. Zo heeft Nederland naar aanleiding van deze zending
contact gezocht met de Tsjechische exportcontroleautoriteiten. Nederland
heeft vragen gesteld over het eindgebruik van de goederen en heeft daarbij
nogmaals gewezen op het aangescherpte Nederlandse exportcontrolebeleid
t.a.v. de VAE, Egypte en Saoedi-Arabië.
Vraag 5
Kunt u ingaan op het risico dat munitie via de Verenigde Arabische Emiraten
direct of indirect wordt gebruikt om munitie die is verschoten bij de
burgeroorlog in Jemen aan te vullen? Welke garanties heeft u dat dit niet zal
gebeuren?

4
5

https://nos.nl/artikel/2261410-rem-op-nederlandse-wapenhandel-naar-doelen-in-jemen.html)
Inclusief de algemene doorvoervergunning NL007, deze is sinds 8 juli 2016 niet meer bruikbaar
voor Saoedi-Arabië, VAE en Jemen en sinds 13 februari 2019 ook niet meer voor Egypte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Gelet op de aard van de goederen (munitie) kan inzet in Jemen waarschijnlijk
niet onomstotelijk worden uitgesloten. Aangezien de vergunningaanvraag
voor deze zending echter in Tsjechië is ingediend en behandeld beschikt het
Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken niet over alle gegevens
horende bij deze transactie om daarover een duidelijk oordeel te vellen.
Vraag 6
Deelt u de analyse dat het leveren van munitie aan een land bij uitstek het
vermogen van dat land bevordert om een militair conflict voort te zetten? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6
Indien de eindgebruiker van de beoogde munitiezending betrokken is bij een
gewapend conflict kan dat zo zijn. Dat is echter afhankelijk van de aard van
het conflict en het soort wapens die daarbij worden ingezet. Munitie kan
daarnaast ook worden ingezet ten behoeve van (legitieme) binnenlandse
ordehandhavingstaken, bijvoorbeeld ter uitrusting van een binnenlandse
politiemacht.
Vraag 7
Klopt het dat er in 2018 ook munitie via Nederland is doorgevoerd aan
Jordanië en in 2016 aan Saoedi-Arabië? Om hoeveel en welke soort munitie
ging dit en hoe is bij het verstrekken van een vergunning het risico op
gebruik in de burgeroorlog in Jemen gewogen?
Antwoord 7
De doorvoerzending naar Jordanië in 2018 betrof één 9mm pistool afkomstig
uit België. De doorvoer naar Saoedi-Arabië in 2016 betrof drie zendingen van
in totaal 94.829.000 stuks munitie van verschillende kalibers (9x19 mm en
5.56 mm). Deze zendingen waren afkomstig uit Tsjechië. De genoemde
transacties betroffen zendingen zonder overlading waardoor er geen
Nederlandse vergunningplicht gold (zie ook het antwoord op vraag 1).
Aangezien de vergunningaanvragen voor deze zendingen in respectievelijk
België en Tsjechië zijn ingediend en behandeld beschikt het Nederlandse
Ministerie van Buitenlandse Zaken niet over alle gegevens horende bij deze
transactie. De verantwoordelijkheid voor het maken van een risico inschatting
t.a.v. de mogelijke inzet van deze goederen bij de strijd in Jemen lag bij de
Belgische en Tsjechische exportcontroleautoriteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3