Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 279

Zorg rond zwangerschap en geboorte

Nr. 100

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 november 2016
Tijdens het AO Zwangerschap en Geboorte van 23 juni 2016 (Kamerstuk
32 279, nr. 96) heb ik u toegezegd een aantal zaken uit te zoeken. Met deze
brief informeer ik u daarover.
1. Gesprek met zorgverzekeraars over de invoering van integrale
bekostiging geboortezorg
Er zijn diverse gesprekken gevoerd met zorgverzekeraars over de
invoering van integrale bekostiging en in hoeverre zij daarbij waarborgen
creëren voor de keuzevrijheid van de zwangere en de ruimte die zij bieden
aan initiatieven om door te groeien naar de volwaardige optie van
integrale bekostiging. Tevens was er een specifieke vraag over het
uitdelen van boetes aan verloskundige praktijken bij het uitvoeren van
groeiecho’s. ZN heeft over deze punten een brief gestuurd die ik als
bijlage 1 heb bijgevoegd1. Ik ga er vanuit dat met de reactie van Zorgverzekeraars Nederland op deze punten de vragen vanuit uw Kamer zijn
beantwoord.
2. Franciscus Gasthuis en Vlietland
De organisatie van de acute verloskunde en klinische kindergeneeskunde
in de regio Rotterdam is primair een zaak van de betrokken zorgaanbieders en zorgverzekeraars; zij dienen te zorgen voor een adequate
infrastructuur die voldoet aan de relevante richtlijnen en regelgeving.
Zoals u weet vind ik het van groot belang dat daarbij sprake is van een
zorgvuldig gezamenlijk proces en een gezamenlijke dialoog, waarbij alle
relevante regionale partijen betrokken zijn. Ik heb toegezegd hierover met
het ziekenhuis te spreken. Tijdens het VAO van 7 juli 2016 (Handelingen II
2015/16, nr. 106, item 39) heeft u nogmaals benadrukt dat een goede
samenwerking van het ziekenhuis met de partijen uit de regio van belang
1

kst-32279-100
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 279, nr. 100

1

is voor goede zorg, en mij gevraagd te bevorderen dat het ziekenhuis het
vertrouwen van de huisartsen herstelt.2
Er is met het ziekenhuis en diverse andere partijen uit de regio gesproken.
Op grond van de informatie die wij hebben opgevraagd bij andere
belanghebbenden zoals huisartsen, verloskundigen en zorgverzekeraars
kwam het beeld naar voren dat de communicatie oorspronkelijk stroef
was verlopen, maar dat partijen weer in gesprek met elkaar waren. Het
ziekenhuis heeft mij onder meer laten weten dat eerstelijns verloskundigen en kraamzorgorganisaties uit de regio met onder andere medisch
specialisten en het zorgmanagement van het ziekenhuis in de stuurgroep
Integrale Geboortezorg constructief samenwerkten om te komen tot
integrale geboortezorg (waaronder: één Verloskundig Samenwerkingsverband). Voorts heeft het ziekenhuis mij laten weten dat het medisch
stafbestuur van het ziekenhuis en de Huisartsenkring Westland-SchielandDelfland gesprekken voerden en dat er in de dagelijkse patiëntenzorg
geen belemmeringen waren in de communicatie tussen de huisartsen en
de medisch specialisten. Om ook tot herstel van de relatie op bestuurlijk
niveau te komen hebben de huisartsen en de Raad van Bestuur een traject
van mediation opgestart.
De recente onverwachte eenzijdige aankondiging door de Raad van
Bestuur van het Franciscus Gasthuis & Vlietland van acute tijdelijke
nachtelijke sluiting van de Spoedeisende Hulp (SEH) in Schiedam heeft de
verhoudingen met in ieder geval de huisartsen en het Regionaal Overleg
Acute Zorgketen (ROAZ) in de omgeving Schiedam tot mijn spijt geen
goed gedaan. Binnenkort zullen de medewerkers van VWS hierover in
gesprek gaan met de burgemeesters van de gemeenten Schiedam,
Vlaardingen, Maassluis en Nissewaard en de betrokken eerstelijnsorganisaties uit de regio. Daarnaast zal er binnenkort over de consequenties van
de nachtsluiting van de SEH overleg plaatsvinden met de betrokken
ketenpartners uit de regio Rijnmond. Ik roep alle partijen op om de
gesprekken met zorgvuldigheid verder te voeren omdat goede samenwerking tussen alle betrokken partijen van belang is in het kader van
goede zorg in de regio.
3. Reactie op rapport SP «verloskundigen aan het woord»
De heer Van Gerven (SP) heeft om een reactie gevraagd op het rapport
«Verloskundigen aan het woord» van juni 2016. Dit rapport bevat de
uitslag van een enquête onder 170 verloskundigen over integrale
bekostiging conform het ZN model. Uit het rapport blijkt dat verloskundigen zich zorgen maken over de keuzevrijheid en de autonomie van de
zwangere. Ook voor mij is die keuzevrijheid van de zwangere uiterst
belangrijk. Zij moet zorg kunnen ontvangen waar zij dat wil. In het
algemeen overleg heb ik dan ook toegezegd hierover met verzekeraars in
gesprek te gaan (Kamerstuk 32 279, nr. 96). Gegeven de gesprekken die ik
met zorgverzekeraars hierover heb gevoerd heb ik vertrouwen in de wijze
waarop het zorgstelsel de toegang tot verschillende zorgverleners borgt
en de wijze waarop zorgverzekeraars dit omarmen. Zie hiervoor ook de
met deze brief meegestuurde reactie van Zorgverzekeraars Nederland3.
Verder schetst het rapport een verwachte verslechtering van de samenwerking tussen de verschillende beroepsgroepen en te veel focus op de
financiële kant van de geboortezorg met de invoering van integrale
bekostiging. Aangegeven wordt dat de overstap naar integrale bekostiging te snel komt. Deze angst is te begrijpen. In het debat is gebleken dat
er onder de verloskundigen het idee had postgevat dat de hele sector op
2
3

Motie van de leden Wolbert en Bruins Slot, Kamerstuk 32 279, nr.94.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 279, nr. 100

2

integrale bekostiging zou moeten overgaan. Dat is onjuist. Ik heb nooit
besloten tot integrale bekostiging als enig bekostigingsmodel; integrale
bekostiging is altijd een vrijwillige optie voor de verloskundige geweest,
naast de bestaande bekostiging. De regio’s die overstappen op integrale
bekostiging kiezen hier zelf voor. Daarnaast wil ik blijven benadrukken dat
geboortezorg een integrale en multidisciplinaire vorm van zorg is.
Ongeacht de keuze om al dan niet over te gaan naar integrale bekostiging,
is samenwerking tussen de verschillende beroepsgroepen onderdeel van
het werken in de geboortezorg en noodzakelijk voor een hoge kwaliteit
van zorg.
Uit het rapport bleek mij tevens dat niet iedereen even goed op de hoogte
is van wat integrale bekostiging precies inhoudt. Ik laat daarom, ter
ondersteuning van de invoering van integrale bekostiging, een korte
animatie of brochure maken waarin integrale bekostiging op een
eenvoudige manier wordt uitgelegd. Deze stel ik aan de sector ter
beschikking.
4. Preconceptievoorlichting op (MBO) scholen
In reactie op motie met Kamerstuk 32 279, nr. 93 van Kamerlid Pia Dijkstra
over preconceptievoorlichting op MBO-scholen kan ik u het volgende
melden. Uit navraag blijkt dat op MBO scholen onder het thema Relaties
en Seksualiteit (Voortplanting, gezinsvorming en anticonceptie) «het
uitleggen van het belang van een gezonde leefstijl tijdens de zwangerschap» is opgenomen. Het is geen verplicht lesonderdeel. Het onderwerp
«Kinderwens en gezonde zwangerschap» maakt onderdeel uit van het
gratis lespakket «Lang Leve de Liefde mbo (LLL mbo)». LLL mbo is
speciaal voor het MBO ontwikkeld door GGD Rotterdam-Rijnmond en
sinds november 2012 beschikbaar. Het is niet bekend hoeveel (of welke)
MBO scholen het programma gebruiken. Het gebruik wordt niet
gemonitord. Het materiaal van LLL mbo is digitaal toegankelijk.
Ook worden er diverse projecten op dit thema uitgevoerd. Zo zijn er
binnen het ZonMw programma Zwangerschap en Geboorte zes projecten
gericht op preconceptiezorg. In één van deze projecten gaat het over het
ontwikkelen van strategieën om het bereik en de persoonlijke relevantie
van preconceptiezorg te bevorderen. Dit project wordt uitgevoerd door
TNO. In het kader van dit project heeft op 3 MBO-scholen4 (27 klassen)
voorlichting plaats gevonden waar de rol van leefstijl en voeding op een
zwangerschap een belangrijk onderdeel was. Daarnaast is in de periode
2011–2014 ook op projectmatige basis op enkele (V)MBO scholen
aandacht besteed aan gezonde zwangerschap in het kader van een project
van de Universiteit Wageningen. Verder zijn er initiatieven zoals die van
GGD Haaglanden over het onder de aandacht brengen van gezonde
zwangerschap onder jongeren. GGD Haaglanden heeft in de regio Den
Haag 750 posters op Haagse scholen verspreid.
Ik sluit niet uit dat er op een groter aantal scholen voorlichting over het
voorbereiden op een gezonde zwangerschap worden gegeven maar ik
beschik niet over een dergelijk overzicht. Uit het bovenstaande concludeer
ik dat er geen sluitend overzicht beschikbaar is waaruit blijkt of het
onderwerp «gezonde zwangerschap» op een MBO school aan de orde
wordt gesteld en dat er geen inzicht is in de wijze waarop dit gebeurt.
Voor scholen die dit onderwerp aan de orde willen stellen, is goed en
gratis toegankelijk lesmateriaal beschikbaar.

4

ID college in Leiden, Gouda en Woerden, ROC Mondriaan in Gouda en Leiden en MBO College
Zuid in Amsterdam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 279, nr. 100

3

5. Betrekken ouders bij perinatale audit
In reactie op motie met Kamerstuk 32 279, nr. 95 van Kamerlid Wolbert
over het starten van een experiment waarin ouders worden betrokken bij
de perinatale audit, kan ik het volgende melden. Perined (de organisatie
die de audits organiseert en uitvoert) is gestart met het betrekken van
ouders in een pilot in Nijmegen. Binnenkort gaan in Leiden en Groningen
ook pilots van start. In deze pilots wordt nagegaan op welke wijze de
ervaring van de ouders bij een perinatale audit betrokken kunnen worden
(indien zij dat wensen). Het gaat daarbij dus niet om deelname van de
ouders aan de auditbespreking zelf, maar om de perceptie van de ouders
over het gebeurde mee te laten wegen in het verbeteren van de zorg. De
auditbespreking is een technisch proces met als doel een helder beeld te
krijgen van wat er is gebeurd, na te gaan of dit anders had moeten
verlopen en indien nodig maatregelen te treffen om er voor te zorgen dat
ongewenste situaties of handelingen zich ook niet meer voor kunnen
doen. Ik ben van mening dat de inbreng van de ouders die daartoe bereid
zijn ongelooflijk belangrijk is.
Ik ga er vanuit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 279, nr. 100

4