Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2707
Vragen van het lid Van der Staaij
(SGP) aan de ministers van
Buitenlandse Zaken en van Justitie
over het patroon van moord en
geweld in Zuid-Afrika. (Ingezonden
16 april 2009)
1
Heeft u kennisgenomen van de
berichtgeving – naar aanleiding van
de recente moord op een Nederlands
echtpaar – over de lange reeks van
moorden, die geweld en intimidatie
als enig motief lijken te hebben, ten
aanzien van blanke boeren in
Zuid-Afrika?1 Welke trends ziet u hier?
2
Deelt u de mening van de president
van de Transvaal Agricultural Union,
dat er sprake is van een «patroon van
etnische zuivering» ten aanzien van
blanke boeren in Zuid-Afrika?
3
In hoeverre wordt door de
Zuid-Afrikaanse overheid adequaat
gereageerd op deze vele
geweldplegingen? Welke resultaten
zijn door de overheid geboekt in haar
strijd tegen deze zorgelijke
ontwikkeling? Acht u deze resultaten
bevredigend?
4
In hoeverre wordt door u, maar ook
breder vanuit de internationale
gemeenschap, de Zuid-Afrikaanse
overheid aangesproken op haar
aanpak van het genoemde patroon
van geweld? Welke resultaten heeft

KVR36298
2009Z07235
0809tkkvr2707
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

dit tot nu toe opgeleverd? Bent u
bereid de druk op de Zuid-Afrikaanse
overheid op te voeren voor zover het
gaat om het tegengaan van dit
patroon van geweld? Op welke wijze?
5
Bent u bereid, ook in internationaal
verband, de Zuid-Afrikaanse overheid
bij te staan in haar strijd tegen het
systematische geweld? Op welke
wijze zou dit kunnen? In hoeverre kan
de Zuid-Afrikaanse overheid worden
geholpen als het gaat om opsporing,
justitiële ondersteuning, etc.?
1

Zie onder meer Reformatorisch Dagblad,
14 april 2009.

Antwoord
Antwoord van minister Verhagen
(Buitenlandse Zaken), mede namens
de minister van Justitie (ontvangen
20 mei 2009)
1
Ja, van deze berichtgeving heb ik
kennisgenomen. De Nederlandse
regering is geschokt door de brute
moord op een Nederlands echtpaar in
Boschkop, Zuid-Afrika. Het niveau
van criminaliteit in Zuid-Afrika is zeer
hoog en neemt nog steeds toe;
misdaden zijn bovendien vaak van
een zeer gewelddadig karakter.
Helaas worden ook Nederlanders
daarvan het slachtoffer, zowel
Nederlandse toeristen als – zoals in
dit geval – Nederlanders die in
Zuid-Afrika woonachtig zijn.

2
Uit cijfers van de Zuid-Afrikaanse
overheid blijkt dat het overgrote deel
van de misdrijven plaatsvindt in de
zgn. «townships» en dat merendeels
zwarte Zuid-Afrikanen slachtoffer
worden van misdrijven. Er zijn geen
aanwijzingen dat er sprake is van een
patroon van misdrijven tegen blanke
Zuid-Afrikanen. Ik deel de mening van
de president van de Transvaal
Agricultural Union, dat er sprake is
van een «patroon van etnische
zuivering» ten aanzien van blanke
boeren in Zuid-Afrika, dan ook niet.
3
Misdaadbestrijding is al jaren een
prioriteit van de Zuid-Afrikaanse
overheid, die aanzienlijk heeft
geïnvesteerd in versterking van
mankracht en opleiding van de
politie. Daarnaast wordt geïnvesteerd
in versterking van de rechterlijke
macht en vergroting van het
gevangeniswezen. Net als in veel
andere sectoren moet ook bij de
politie een inhaalslag gemaakt
worden en is sprake van een
aanzienlijk gat tussen de benodigde
en beschikbare capaciteit.
4
De inspanningen van de regering
hebben tot nu toe niet geleid tot het
gewenste resultaat. Hoewel
misdaadcijfers in sommige
categorieën misdrijven zijn gedaald,
is in algemene zin sprake van
stijgende criminaliteit. De
Zuid-Afrikaanse regering heeft in
reactie hierop aangegeven dat zij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5689

aanpak van de misdaad verder wil
intensiveren. Structurele daling van
de criminaliteit zal pas op lange
termijn realiseerbaar zijn.
5
De Nederlandse regering levert
sinds 1994 met het ontwikkelingssamenwerkings-programma een
bijdrage aan armoedebestrijding en
bestrijding van ongelijkheid in
Zuid-Afrika. Armoede en ongelijkheid
vormen potentiële voedingsbodems
voor geweld en criminaliteit.
Belangrijke onderdelen in het
OS-programma zijn onderwijs, «skills
development» en aidsbestrijding.
Sinds de zomer van 2008 is
bovendien een
samenwerkingsprogramma van drie
jaar van start gegaan tussen de
politie van Zuid-Afrika en Nederland.
Centraal in dit programma staan
uitwisseling van kennis en ervaring
alsmede capaciteitsopbouw ter
verbetering van de kwaliteit van de
politie. Door middel van trainingen en
uitwisselingen wordt samengewerkt
op het gebied van o.a. de preventieve
rol van de politie in de gemeenschap,
huiselijk geweld, forensisch
onderzoek, georganiseerde misdaad
en grote evenementen, zoals het
wereldkampioenschap voetbal in
2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5690