Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

30 545

Uitvoering Wet Werk en Bijstand

26 642

Europees Sociaal Fonds (ESF)

Nr. 86

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2010
Conform mijn toezegging aan u in het algemeen overleg met de vaste
commissie SZW over WWB-onderwerpen van 27 januari 2010 informeer ik
u met deze brief over het gebruik van ESF middelen door gemeenten.
Tevens ga ik in deze brief in op de maatregelen die ik heb genomen om de
administratieve lasten zoveel mogelijk te beperken.
Benutting ESF middelen door gemeenten.
Gemeenten kunnen in de huidige programmaperiode (2007–2013) ESF
subsidie aanvragen binnen prioriteit 1 (vergroten van het arbeidsaanbod).
Naast gemeenten zijn ook het UWV en O&O-fondsen aanvrager binnen
deze prioriteit. Onder deze prioriteit valt een tweetal acties. Het voor de
programmaperiode beschikbare budget voor prioriteit 1 (€ 199 200 657) is
verdeeld over deze twee Acties. Onderstaand treft u een korte beschrijving
van de Acties aan en een tabel waarin de benutting van de beschikbare
budgetten is beschreven.
Actie A: Additionele toerusting en bemiddeling van werklozen met een achterstand op of
tot de arbeidsmarkt
Doelgroepen:
• niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers);
• arbeidsbelemmerden met een WWB uitkering, gedeeltelijk arbeidsgeschikten met een
UWV uitkering en wajongeren;
• 55-plussers met een uitkering.
Aanvragers:
• gemeenten
• UWV
• O&O-fondsen
Totaal beschikbaar bedrag (2007–2013):
• € 124 200 657

KST140821
0910tkkst30545-86
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 545 en 26 642, nr. 86

1

Actie Jeugd: Toeleiding jeugdigen tot de arbeidsmarkt
Doelgroep:
• jongeren van 15 tot en met 27 jaar
Aanvragers:
• Actie Jeugd 1: 30 coördinerende gemeenten (Actieplan jeugdwerkloosheid)
• Actie Jeugd 2: O&O-fondsen
Totaal beschikbaar bedrag (2009–2011)
• € 75 000 000

Tabel: benutting ESF middelen Acties A en Jeugd
Aanvraagtijdvak

Aantal aanvragers

2007

Juni
Oktober

8 gemeenten
12 gemeenten

5 824 470
11 027 280

2008

Oktober

26 gemeenten

26 740 198

2009

Maart

12 gemeenten
UWV
2 O&O-fondsen
38 gemeenten
UWV
2 O&O-fondsen
26 gemeenten
7 O&O-fondsen

17 887 768
18 000 940
13 101 185
44 573 777*
25 000 000*
9 999 472*

November

Oktober/December

Totaal

Actie A

Actie Jeugd

23 741 292*
18 627 926*
172 155 090

42 369 218

* Dit zijn aangevraagde subsidies, deze moeten nog worden beoordeeld en beschikt.

Actie A
In het kader van Actie A worden jaarlijks aanvraagtijdvakken opengesteld
met een eigen subsidieplafond. In de aanvraagtijdvakken 2007 en 2008 is
minder aangevraagd dan budgettair beschikbaar was. Deze middelen zijn
niet verloren gegaan, maar doorgeschoven naar latere aanvraagtijdvakken. Het aantal gemeentelijke aanvragers en het budgettaire beslag
stijgt gestaag. Met ingang van 1 januari 2009 zijn ook het UWV en
O&O-fondsen toegelaten als aanvrager voor Actie A. Daarmee kan ESF
subsidie worden ingezet voor alle oudere en gedeeltelijk arbeidsgeschikte
uitkeringsgerechtigden (waaronder Wajongeren). Tevens is daarmee
publiek-private samenwerking mogelijk gemaakt tussen gemeenten/UWV
en de O&O-fondsen. Met de wijziging van de regeling per 1 januari 2009
zijn tevens diverse belemmeringen voor aanvragers wegenomen. De
verplichte samenwerking tussen UWV en gemeenten is losgelaten en het
minimumbedrag per aanvraag is verlaagd. In maart 2009 is ten behoeve
van UWV en O&O-fondsen als nieuwe aanvragers een extra aanvraagtijdvak geopend. In dat aanvraagtijdvak hebben ook gemeenten die niet
eerder hadden aangevraagd de weg naar ESF gevonden. In het reguliere
aanvraagtijdvak van november 2009 is het aantal aanvragende gemeenten
(waaronder de G4 en 14 van de G32) en het financiële beslag wederom
gestegen. In dat tijdvak is meer subsidie aangevraagd dan op grond van
het vastgestelde subsidieplafond beschikbaar was gesteld. Mede in het
kader van de crisis heb ik daarom in december 2009 met terugwerkende
kracht het subsidieplafond van 50 miljoen euro verhoogd naar 80 miljoen.
Zoals bovenstaande tabel laat zien is momenteel voor een groter bedrag
aan subsidiebeschikkingen afgegeven dan hetgeen voor de totale
programmaperiode beschikbaar voor Actie A. Bij het openstellen van de
subsidieplafonds voor de aanvraagtijdvakken wordt rekening gehouden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 545 en 26 642, nr. 86

2

met een onderrealisatie van projecten. De ervaring leert dat gedurende
een programmaperiode gemiddeld een realisatie wordt gehaald van circa
60%. Door meer subsidie toe te kennen dan er geld is (rekening houdend
met onderrealisatie) wordt voorkomen dat geld op de plank blijft liggen en
uiteindelijk terug moet naar «Brussel». Uiteraard worden de realisatiecijfers nauwkeurig gemonitord en zal in de tweede helft van de programmaperiode voorzichtigheidshalve rekening worden gehouden met hogere
realisatiecijfers. Dit maakt dat de middelen voor het einde van de
programmaperiode worden uitgeput. Wanneer eventueel toch nog
middelen beschikbaar zijn kunnen deze middelen in 2013 ter beschikking
worden gesteld aan aanvragers. Uitgaande van een realisatie van 60% is
er voor de komende jaren nog een budget van circa € 40 mln beschikbaar.
Verwacht mag derhalve worden dat benutting van de Actie A-middelen
geen enkel probleem zal opleveren.
Actie Jeugd
Na akkoord van de Europese Commissie heb ik in het kader van de crisis
per 1 september 2009 een nieuwe ESF-Actie opengesteld ter voorkoming
van jeugdwerkloosheid. Deze Actie bestaat uit twee delen. Ten behoeve
van de uitvoering van de regionale actieplannen jeugdwerkloosheid
konden de 30 coördinerende gemeenten in de maanden oktober tot en
met december een ESF-aanvraag indienen voor activiteiten opgenomen in
deze regionale actieplannen. 26 van de 30 gemeenten hebben een
aanvraag ingediend.
Om ook sectorale initiatieven te ondersteunen heb ik het eveneens mogelijk gemaakt dat O&O-fondsen voor sectoren, die een sectorarrangement
met de VNG afsluiten, ESF kunnen aanvragen om een deel van activiteiten
uit deze arrangementen te financieren. Het animo voor deze sectorale
initiatieven is groter geweest dan het initieel beschikbaar gestelde budget.
Om alle sectorale aanvragen te kunnen ondersteunen heb ik in december
2009 met terugwerkende kracht het subsidieplafond voor deze Actie opgehoogd.
De overige beschikbare middelen voor actie Jeugd worden in de loop van
2010 en 2011 beschikbaar gesteld aan de coördinerende gemeenten en
sectorale initiatieven.
Administratieve lasten
Rondom ESF is het beeld ontstaan van zeer hoge administratieve lasten
en een moeilijk uitvoerbare regeling. Het klopt dat de administratieve
lasten van ESF hoger zijn dan op basis van Nederlandse regelgeving
gebruikelijk. ESF-middelen zijn echter geen nationale middelen, maar
Europese middelen die aan Europese verantwoordingseisen moeten
voldoen.
De ESF-regeling wordt in medebewind met de Europese Commissie uitgevoerd en ESF-subsidie wordt verstrekt voor werkelijk gemaakte en uitbetaalde kosten. De Europese regelgeving schrijft kort gezegd voor dat het
Agentschap SZW als managementautoriteit de projecten controleert op
een directe link met de deelnemers en controleert dat de facturen ook
daadwerkelijk zijn betaald. Dit maakt dat de projectadministraties gedetailleerd moeten zijn en controles door het Agentschap strikt moeten worden
uitgevoerd. Op basis van een steekproef moet de Auditautoriteit (Rijksauditdienst van het Ministerie van Financiën) vervolgens een deel van de
projecten voor een tweede keer controleren. De werkzaamheden van de
managementautoriteit en Auditautoriteit worden gecontroleerd door
auditors van de Europese Commissie en de Europese Rekenkamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 545 en 26 642, nr. 86

3

Bovenstaande laat onverlet dat ik waar mogelijk het verder terugdringen
van ESF-bureaucratie als een blijvende opgave zie. De herziening van de
subsidieregeling op 1 september 2009 heb ik benut om kritisch te kijken
naar mogelijkheden voor lasten- en regelvermindering. Dit heeft onder
andere geleid tot het loslaten van de als rigide ervaren handreiking
projectadministratie als verplichte werkwijze. Er is meer ruimte voor maatwerk in de projectadministratie gekomen. Daarnaast zijn de regels voor
het aantonen van de marktconformiteit van de kosten en de verantwoording van de interne loonkosten vereenvoudigd en de verplichte interimcontrole door het Agentschap SZW losgelaten als voorwaarde voor het
verkrijgen van een voorschot.
De handreiking projectadministratie is herschreven en ondersteunt
aanvragers in het opzetten van een goede projectadministratie. Als
aanvragers de handreiking projectadministratie volgen voldoen zij aan de
regels voor ESF. Indien zij de administratie op een andere wijze wensen in
te richten, kunnen zij deze werkwijze vooraf voor advies aan het Agentschap SZW voorleggen.
Een deel van de administratieve lasten wordt veroorzaakt door de keuze
van aanvragers inzake welke kosten zij wensen op te nemen in een
ESF-project. Het Agentschap heeft daarom meer nadruk gelegd op voorlichting aan de gemeenten over hoe een ESF-project met zo min mogelijk
administratieve lasten in te richten. In samenspraak met gemeenten heeft
het Agentschap SZW in het kader van de Actie Jeugd een brochure opgesteld. Deze brochure beschrijft welke activiteiten zo min mogelijk administratieve lasten voor een ESF-project opleveren en op welke wijze de
administratie dient te worden ingericht. Het Agentschap SZW heeft
lopende het aanvraagtijdvak veel tijd geïnvesteerd in het adviseren van de
coördinerende gemeenten over het inrichten van een ESF-project.
Het Agentschap SZW blijft periodiek in overleg met ontvangers van ESF
om de voorlichting en dienstverlening aan (potentiële) aanvragers te
verbeteren.
Tot slot
Met deze brief ben ik specifiek ingegaan op de benutting van de beschikbare ESF-middelen door gemeenten. Over de voortgang van het gehele
programma zal ik u met mijn jaarlijkse voortgangsbrief in juni 2010 nader
informeren.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 545 en 26 642, nr. 86

4