Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 780

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
(XIII) voor het jaar 2021 (Vijfde incidentele
suppletoire begroting inzake ondersteuning van
start- en scale-ups en het (innovatieve) mkb,
aanvullingen op het economisch steun- en
herstelpakket en tijdelijke regeling subsidie
evenementen COVID-19)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te
brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat.
Normaliter wordt nieuw beleid in uitvoering genomen nadat de StatenGeneraal de begrotingswet heeft geautoriseerd. Aangezien uitvoering van
de spoedeisende maatregelen die in deze vijfde incidentele suppletoire
begroting zijn opgenomen in het belang van het Rijk zijn, niet kan wachten
tot formele autorisatie van beide Kamers der Staten-Generaal, zal het
kabinet de uitvoering van de maatregelen starten. Hiermee wordt
gehandeld conform lid 2 van artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet 2016.
Voor de indiening van deze vijfde incidentele suppletoire begroting is uw
Kamer vooraf geïnformeerd via de Kamerbrief Kabinetsstrategie
Versterken van onderzoeks- en innovatie-ecosystemen van 30 oktober
2020, de Kamerbrief Aanvullingen op het economisch steun- en herstelpakket van 12 maart 2021 en de Kamerbrief Tijdelijke regeling subsidie
evenementen COVID-19van 19 maart 2021.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
B. van ’t Wout

kst-35780-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 780, nr. 2

1

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
Ondergrenzen toelichtingen
Voor wat betreft het toelichten van significanteverschillen in de uitgaven,
ontvangsten en verplichtingen zijn de ondergrenzen gehanteerd zoals
opgenomen in de onderstaande tabel.
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting) in €
miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

1
2
5
10

2
4
10
20

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 < 1.000
=> 1.000

In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.
2. Beleidsartikelen
2.1 Beleidsartikel 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en ondernemerschap voor
duurzame welvaartsgroei
Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid vijfde incidentele suppletoire begroting (ISB) (bedragen x € 1.000)
Stand
ontwerpbegroting
2021 incl.
NvW,
amendementen en
ISB’s1

Mutaties
5eISB

Stand 5e
ISB

Mutatie
2022

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

VERPLICHTINGEN
Waarvan garantieverplichtingen
Waarvan overige verplichtingen

12.051.799
4.335.000
7.716.799

987.500

13.039.299
4.335.000
8.704.299

0

0

0

0

UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht

7.972.896
20%

807.500

8.780.396
34%

40.000

40.000

30.000

10.000

Subsidies (regelingen)
MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
Eurostars
Bevorderen Ondernemerschap
Cofinanciering EFRO, inclusief
INTERREG
Bijdrage aan ROM’s
Verduurzaming industrie
Startup-beleid
Urgendamaatregelen industrie
Invest-NL
Noodloket (TOGS)
Qredits
Tegemoetkoming vaste lasten
Tegemoetkoming vaste lasten
Caribisch Nederland
Tegemoetkoming Starters
Omscholing naar tekortsectoren
Steunmaatregel mobiliteitscluster
TRSEC
Overige subsidies

6.652.735

806.500

7.459.235

40.000

40.000

30.000

10.000

40.000

40.000

30.000

10.000

987.500

41.217
18.000
16.590

41.217
18.000
16.590

25.590
7.330
36.264
18.300
59.500
10.582
1.600
70.000
6.112.000

25.590
7.330
36.264
18.300
59.500
10.582
1.600
70.000
6.562.000

17.800
180.000
37.500
0
0
462

450.000
1.500

30.000
325.000

19.300
180.000
37.500
30.000
325.000
462

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 780, nr. 2

2

Stand
ontwerpbegroting
2021 incl.
NvW,
amendementen en
ISB’s1

Mutaties
5eISB

Stand 5e
ISB

Mutatie
2022

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Leningen
Bedrijfssteun

160.000
160.000

0

160.000
160.000

0

0

0

0

Garanties
BMKB
Groeifaciliteit
Garantie Ondernemingsfinanciering
(GO)
Garantie Ondernemingsfinanciering
(Corona)

307.740
37.523
8.472

0

307.740
37.523
8.472

0

0

0

0

Opdrachten
Onderzoek en opdrachten
Caribisch Nederland
Regeldruk
Regiekosten regionale functie
Small Business Innovation Research

10.998
3.766
1.296
2.271
665
3.000

0

10.998
3.766
1.296
2.271
665
3.000

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen
Bijdrage RVO.nl
Bijdrage Agentschap Telecom

110.599
110.068
531

1.000
1.000

111.599
111.068
531

0

0

0

0

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Bijdrage aan TNO
Kamer van Koophandel
Bijdrage aan NWO-TTW

326.810
177.836
123.498
25.476

0

326.810
177.836
123.498
25.476

0

0

0

0

402.864
51.986
166.411
59.682
15.793
72.104
9.239
5.649

0

402.864
51.986
166.411
59.682
15.793
72.104
9.239
5.649

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Internationaal Innoveren
PPS-toeslag (voorheen TKI-toeslag)
TO2 (Deltares, MARIN en NLR)
Topsectoren overig
Ruimtevaart (ESA)
Bijdrage NBTC
Bijdragen organisaties
Economische ontwikkeling en
technologie
EU-cofinanciering JTF
Storting begrotingsreserve
Storting reserve BMKB
ONTVANGSTEN
BMKB
Groeifaciliteit
Garantie Ondernemings-financiering
(GO)
Luchtvaartkrediet-regeling
Rijksoctrooiwet
Eurostars
F-35
Bedrijfssteun
Diverse ontvangsten
1

11.745

11.745

250.000

250.000

10.000
12.000

10.000
12.000

1.150
1.150

0

1.150
1.150

0

0

0

0

153.738
33.000
8.000

0

153.738
33.000
8.000

0

0

0

0

13.000
5.912
37.887
5.094
8.000
40.000
2.845

13.000
5.912
37.887
5.094
8.000
40.000
2.845

Kamerstuk 35 677, nr. 1 en 2, Kamerstuk 35 685, nr. 1 en 2, Kamerstuk 35 723, nr. 1 en 2 en Kamerstuk 35 747, nr. 1 en 2.

Toelichting
In deze incidentele suppletoire begroting wordt het parlement om
autorisatie verzocht voor het aangaan van verplichtingen en doen van
uitgaven zoals vermeld in de Kamerbrief Aanvullingen op het economisch
steun- en herstelpakket van 12 maart 2021 met betrekking tot de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 780, nr. 2

3

Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL), de Tegemoetkoming Vaste Lasten
(TVL) Caribisch Nederland en de steunmaatregel mobiliteitscluster en de
Kamerbrief Tijdelijke regeling subsidie evenementen COVID-19 van
19 maart 2021 met betrekking tot de tijdelijke regeling subsidie evenementen COVID-19 (TRSEC).
Verplichtingen en uitgaven
Subsidies
Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL)
Het budget van de TVL wordt verhoogd met € 450 mln. Deze verhoging
houdt verband met verhoging van het vergoedingspercentage van de
regeling voor het tweede kwartaal van 2021 van 85% naar 100%.
Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) Caribisch Nederland
De regeling TVL Caribisch Nederland is gebaseerd op de TVL voor
Europees Nederland en toegesneden op de lokale omstandigheden. Het
budget van de regeling wordt voor het tweede kwartaal van 2021 met
€ 1,5 mln verhoogd in verband met verhoging van het vergoedingspercentage van 85% naar 100%.
Steunmaatregel mobiliteitscluster
De omzetten in het mobiliteitscluster lopen sterk terug als gevolg van de
coronacrisis, waardoor ook de R&D-investeringen onder grote druk staan.
R&D is noodzakelijk om te kunnen blijven concurreren en om de klimaatopgaven te realiseren. Om de teruggang in R&D-investeringen te
mitigeren is een subsidieregeling aangekondigd voor bedrijven in de
automotive, luchtvaart en maritieme sectoren. De subsidie is bedoeld
voor R&D-projecten die op korte termijn kunnen starten en een looptijd
hebben van maximaal 4 jaar. Het budget voor de regeling is vastgesteld
op € 150 mln.
Tijdelijke regeling subsidie evenementen COVID-19 (TRSEC)
Het kabinet heeft in de Kamerbrief van 21 januari jl. (Kamerstuk 35 420, nr.
217) aangekondigd minimaal € 300 mln steun te verlenen aan de
evenementensector in de vorm van een garantieregeling en heeft de
Kamer op 19 maart jl. een brief gestuurd met de nadere uitwerking van
deze regeling.
De regeling is bedoeld voor organisatoren (en hun leveranciers) van
evenementen die gepland staan tussen 1 juli en 31 december 2021. De
regeling biedt vergoeding van gemaakte kosten indien het evenement
door de rijksoverheid vanwege de epidemiologische situatie wordt
verboden. Door de voor annulering gemaakte kosten te vergoeden
behouden organisatoren liquiditeit om op termijn opnieuw te investeren
en inkomsten te genereren, zodat de sector na de coronacrisis weer
zelfstandig verder kan. Het plafond van de te verlenen subsidie en
leningen bedraagt € 385 mln. Dit bedrag is als verplichtingenbudget
opgenomen. Het kasbudget van € 325 mln is de raming van het uit te
betalen bedrag.
Bijdrage RVO.nl
Het bedrag van € 1 mln betreft een globale raming van de uitvoeringskosten van de TRSEC (zie boven).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 780, nr. 2

4

Het kabinet monitort voortdurend hoe het pakket van generieke crisismaatregelen voor diverse economische actoren uitwerkt en of het pakket nog
adequaat is. Als de uitgaven hoger uitvallen dan de huidige ramingen dan
zal dit generaal worden gecompenseerd. Bij onderuitputting na definitieve
beëindiging van de crisismaatregelen vloeien de middelen terug naar het
algemene beeld.
2.2 Beleidsartikel 3 Toekomstfonds
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid vijfde incidentele suppletoire begroting (ISB) (bedragen x € 1.000)
Stand
ontwerpbegroting
2021 incl.
NvW,
amendementen en
ISB’s1

Mutaties
5eISB

Stand 5e
ISB

Mutatie
2022

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

VERPLICHTINGEN
Waarvan garantieverplichtingen
Waarvan overige verplichtingen

250.348

250.000

0

0

0

0

250.348

250.000

UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht

265.316
53%

250.000

500.348
0
500.348
0
515.316
37%

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)
Smart Industry
Haalbaaarheidsstudies STW
Thematische Technology Transfer

4.264
183
800
3.281

0

4.264
183
800
3.281

0

0

0

0

Leningen
Startups / MKB financiering
Volledig revolverend
Fund to Fund
ROM’s
Dutch Future Fund
Deep Tech Fund
Fonds Alternatieve Financiering
Deels revolverend
Innovatiekrediet
Risicokapitaal Seed Capital
Vroegefasefinanciering / informal
investors
Startups / MKB
Investeringen in fundamenteel en
toegepast onderzoek
Met vermogensbehoud
Fundamenteel en toegepast
onderzoek
Onco research
Smart Industry
Thematische Technology Transfer

247.144

250.000

497.144

0

0

0

0

25.000
175.000
50.000

31.592
85.000
25.000
175.000
50.000

Bijdrage aan agentschappen
Bijdrage RVO.nl

13.908
13.908

0

13.908
13.908

0

0

0

0

Ontvangsten
Fund to Fund
Innovatiekrediet
Seed Capital
DVI II

44.000
17.900
15.000
10.300
800

0

44.000
17.900
15.000
10.300
800

0

0

0

0

1

31.592
85.000
0
0
0
48.682
33.620

48.682
33.620

21.260
4.995

21.260
4.995

10.952
3.031
239
7.773

10.952
3.031
239
7.773

Kamerstuk 35 677, nr. 1 en 2, Kamerstuk 35 685, nr. 1 en 2, Kamerstuk 35 723, nr. 1 en 2 en Kamerstuk 35 747, nr. 1 en 2.

Toelichting
In deze incidentele suppletoire begroting wordt het parlement om
autorisatie verzocht voor het aangaan van verplichtingen en doen van
uitgaven zoals aangekondigd in de Kamerbrief Kabinetsstrategie
Versterken van onderzoeks- en innovatie-ecosystemen van 30 oktober
2020 (Kamerstuk 33 009, nr. 96) met betrekking tot een pakket aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 780, nr. 2

5

maatregelen gericht op 1) de ondersteuning van kennisintensieve start- en
scale-ups om de technologische kennis en internationale concurrentiepositie voor Nederland te beschermen, 2) de behoefte aan «grote tickets»
voor Nederlandse scale-ups generiek en 3) de ondersteuning van
alternatieve financiers om het bestaande financieringsaanbod in
Nederland te verbreden.
Verplichtingen en uitgaven
Leningen
Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet samen
met Invest-NL een pakket aan maatregelen voor de verdere ondersteuning
van start- en scale-ups en het (innovatieve) mkb aangekondigd. Dit pakket
bestaat uit een drietal maatregelen:
de ondersteuning van kennisintensieve start- en scale-ups om de
technologische kennis en internationale concurrentiepositie voor
Nederland te beschermen via een deeptech fonds,
de behoefte aan «grote tickets» voor Nederlandse scale-ups generiek via
het Dutch Future Fund en
de ondersteuning van alternatieve financiers om non-bancaire financieringsmogelijkheden te vergroten via een fonds voor alternatieve financiers.
Voor het totaalpakket heeft het kabinet € 250 mln voor 2021 gereserveerd.
Met deze incidentele suppletoire begroting worden de middelen aan de
EZK begroting toegevoegd, waarbij € 175 mln voorzien is voor het
deeptech fonds, € 25 mln voor een bijdrage aan het Dutch Future Fund en
€ 50 mln voor de oprichting van het fonds voor alternatieve financiers. De
Kamer wordt in april nader over de uitwerking van dit pakket aan
maatregelen geïnformeerd.
Het kabinet monitort voortdurend hoe het pakket van generieke crisismaatregelen voor diverse economische actoren uitwerkt en of het pakket nog
adequaat is. Als de uitgaven hoger uitvallen dan de huidige ramingen dan
zal dit generaal worden gecompenseerd. Bij onderuitputting na definitieve
beëindiging van de crisismaatregelen vloeien de middelen terug naar het
algemene beeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 780, nr. 2

6