Instituut
Mijnbouwschade
Groningen

Jaarverslag 2020
waarin opgenomen het verslag van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen

Jaarverslag 2020

1

Inhoud
Voorwoord

3

Kerncijfers

5

1. Organisatie en taken
1.1 Effect van de coronacrisis
1.2 Wettelijke taak
1.3 Profiel IMG als ZBO
1.4 Wijzigingen in de samenstelling van het bestuur
1.5 Organisatiestructuur
1.6 Organisatiebezetting per eind 2020
1.7 Huisvesting
1.8 Informatievoorziening
1.9 Kwaliteitsborging en risico
1.10 Stakeholdermanagement
1.11 Samenwerking Nationaal Coördinator Groningen

7
7
8
9
11
12
13
14
14
15
15
16

2. Financiën
2.1 Uitvoeringskosten fysieke schade
2.2 Uitvoeringskosten waardedaling
2.3 Uitvoeringskosten immateriële schade

17
18
18
18

3. Nieuwsoverzicht 2020

19

4. Schademeldingen, afwijzing & toekenning
26
4.1 Fysieke schademeldingen
27
4.2 Waardedaling
30
4.3 Meldingen mogelijk acuut onveilige situaties
32
4.4 Monumenten, agrarische bedrijven en andere bedrijven 33
4.5 Wettelijke termijn voor beslissen op aanvraag
33
5. Bezwaar, beroep, klachten en tevredenheid
5.1 Het aantal en de uitkomsten van behandelde
bezwaar- en beroepszaken over aanvragen
5.2 Beroep
5.3 Behandelde klachten en de uitkomsten
van klachtenbehandeling
5.4 Uitkomsten van uitgevoerde
onderzoeken naar tevredenheid

Instituut
Mijnbouwschade
Groningen
Jaarverslag
2020

34
34
34
35
37

2

Voorwoord
Op naar een duurzaam herstel van Groningen
De Groninger en de Drent geven het Instituut Mijnbouw­schade
Groningen (IMG) een dikke voldoende met een gemiddeld
rapportcijfer van een 7,9. Gebaseerd op ruim 18.000 reacties
na onze besluiten over aanvragen tot vergoeding van fysieke
schade (de scheuren in de muren bijvoorbeeld) en waarde­
daling van woningen. Tegelijk klinkt het binnen en buiten
Groningen en Drenthe, dat er nog het nodige te verbeteren is
aan de schadeafhandeling.
Het is allebei waar. Er gaat heel veel goed, maar er is ook nog
veel te verbeteren. De goede ervaringen en resultaten van
2020 zien we daarom vooral als aansporing om te zorgen dat
in 2021 iedere Groninger krijgt waar hij recht op heeft.
In 2020 heeft het IMG ruim 497 miljoen euro schadevergoeding
toegekend en ruim 72.500 schadeverzoeken afgehandeld voor
fysieke schade en waardedaling samen. Opgeteld bij wat we
bij onze voorganger de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade
Groningen (TCMG) sinds 19 maart 2018 al hadden gedaan,
kwam de totale schadevergoeding eind 2020 daarmee op
ruim 640 miljoen euro. In totaal hebben we vanaf de start tot
eind 2020 bijna 95.000 verzoeken voor vergoeding van fysieke
schade ontvangen. Eind 2020 was de doorlooptijd voor zo’n
driekwart van de schadeverzoeken minder dan een half jaar.
Dat we in het jaar waarin de coronapandemie toesloeg aanzienlijke aantallen schadeverzoeken hebben weten af te
handelen, mag een huzarenstukje genoemd worden. We zijn
er, onder moeilijke omstandigheden, in geslaagd gemiddeld
zo’n duizend schade-opnames per week uit te voeren. Dat
deden we, met inachtneming van de RIVM-voorschriften, door
reguliere schadeopnames én door het aanbieden van alternatieven (zoals schade-opnames op afstand en de eigen opname-­
app). Cruciaal voor dit indrukwekkende resultaat was en is de
grote betrokkenheid, de bereidheid tot extra inspanningen
en de flexibiliteit van zowel de schadedeskundigen als onze
medewerkers.
Toch hebben we helaas niet iedereen tevreden kunnen stellen.
Want ongeveer tien procent van de eerder genoemde ruim
18.000 reacties, gaf ons een onvoldoende. Niet zelden hangt
dat samen met het afwijzen van mijnbouwschade. We zijn in
de loop van 2020 meer aanvragen voor fysieke schade gaan
afwijzen, zo blijkt uit analyse over de cijfers van afgelopen
jaar. We zijn in steeds grotere mate schademeldingen gaan
afhande­len in de randen van de effectgebieden van bevingen,
waar de schadekans veel kleiner is. We onderzoeken nu hoe
dat precies met elkaar samenhangt.

Jaarverslag 2020

3

De technische inzichten nemen bovendien toe met recent opgeleverde adviezen rond mestkelders, zettingsschade en schade
door diepe bodemdaling. Inzichten die soms een ander licht
werpen op de vraag of schade door mijnbouw is veroorzaakt.
We kunnen deze nieuwe inzichten niet negeren. Om deze redenen wordt 2021 een jaar waarin het IMG een fundamentele
keuze moet gaan maken over de praktische uitvoering van de
beoordeling van fysieke schade en de afhandeling ervan.
Net zo fundamenteel en bepalend wordt ook de richting die
we kiezen voor de uitvoering van de regeling voor Immateriële
schade. We vinden het een worsteling om een uitweg te vinden
uit het dilemma om overeenkomstig het civielrecht en het
aansprakelijkheidsrecht de aansprakelijkheid van de NAM af
te wikkelen en tegelijk een vergoeding te bieden voor leed en
verdriet voor grote aantallen Groningers. De regeling moet
laagdrempelig én juridisch juist zijn, onze besluiten moeten
daarbij erkenning en genoegdoening bieden. Maar gezien de
beperkingen die de wet ons oplegt, zal lang niet iedereen een
vergoeding krijgen. Bovendien is die beperkt van omvang. Het
verder moeten uitwerken hiervan leidde ertoe dat de regeling niet
in 2020 startte, maar richting de zomer van 2021 wordt verwacht.
Vanwege de start van het IMG op 1 juli 2020 hebben we door
een groeiend aantal verantwoordelijkheden en aanvragen
extra kosten gemaakt. Het leidde tot een snelle groei van de
organisatie naar ongeveer 600 fte. Daarbij zagen we de noodzaak tot de aanschaf van een nieuw IT-systeem. We zijn ervan
overtuigd dat uiteindelijk iedereen er baat bij heeft, bijvoorbeeld door directer inzicht in de voortgang van de afhandeling
van een aanvraag. Vooralsnog is het een kwestie van alles op
alles zetten om het nieuwe systeem goed te laten functioneren.
We zijn verheugd om te zien dat het IMG meer dan 2,5 keer
zo veel schadevergoeding toekende dan er aan uitvoerings­
kosten nodig waren. In 2021 gaan we nog actiever op zoek
naar Groningers die nog geen vergoeding hebben aangevraagd, terwijl ze daar waarschijnlijk wel recht op hebben.
Er zijn nog vele tienduizenden aanvragen voor fysieke schade
en waardedaling niet ingediend. We verwachten mede daardoor in 2021 met onze besluiten op aanvragen nog eens circa
900 miljoen euro aan schadevergoeding toe te kennen.
Dat is nog los van de eventuele tegemoetkoming voor
‘duurzaam herstel’. In de Tweede Kamer is een voorstel
daartoe ingediend. Al met al is de schadeafhandeling niet
alleen een kwestie van herstellen van wat materieel kapot is
gemaakt, maar ook herstel van vertrouwen in de toekomst
bij individuele Groningers en Groningen als geheel.
Prof. mr. S.C.J.J. (Bas) Kortmann
voorzitter Instituut Mijnbouwschade Groningen
12 maart 2021

Jaarverslag 2020

4

Kerncijfers
Fysieke schade:

48.765
Schademeldingen
ontvangen in 2020

317,5 miljoen euro

Uitgekeerde vergoeding fysieke schade

37.111

Schademeldingen
afgehandeld in 2020

33.939

Genomen besluiten
in 2020

176,3 miljoen euro
Uitvoeringskosten fysieke schade

Waardedaling:

54.664

Waardedaling aantal
aanvragen in 2020

35.400
Genomen besluiten
in 2020

179,5 miljoen euro

5,7 miljoen euro

Jaarverslag 2020

5

Uitgekeerde vergoeding waardedaling

Uitvoeringskosten waardedaling

0,7 miljoen euro

74 zaken

Uitvoeringskosten immateriële schade

Gebruik herstel in natura

1.790

1.273

242

184

Bezwaren ontvangen fysieke schade

1.071

Bezwaren ontvangen waardedaling

719

Afgehandeld

Ongegrond

91

99

Ingetrokken

Nietontvankelijk

Deels
gegrond

98

5

Gegrond

Doorgestuurd

Onderverdeling bezwaren fysieke schade

109
gegrond

622

Meldingen acuut
onveilige situatie
(AOS)

513

ongegrond

Jaarverslag 2020

6

Openstaand

1. Organisatie
en taken
1.1 Effect van de coronacrisis
In 2020 hadden de uitbraak van het coronavirus en de
maatregelen om verspreiding van het virus te voorkomen
een behoorlijke impact op de uitvoerende werkzaamheden
van het IMG.
Zo moesten onze medewerkers tijdens de eerste golf in maart
van de ene op de andere dag gaan thuiswerken. Met name het
inwerken van nieuwe medewerkers en het introduceren van
nieuwe werkwijzen en systemen gingen daardoor minder snel
dan verwacht. Toch ondervonden de schademelders weinig
hinder bij de procedure voor de afhandeling van hun aanvraag
tot schadevergoeding.
Van grote invloed was wel de opnamestop van half maart tot
half mei 2020. Vanwege de lock-down konden de onafhankelijk
deskundigen geen schade-opnames doen, terwijl de stroom
nieuwe schademeldingen gewoon doorliep. Als gevolg hiervan
liep het aantal af te leggen opnames flink op. Onze ambitie om
schademeldingen binnen 26 weken (een half jaar) af te handelen, konden we in het voorjaar van 2020 niet waarmaken.
Schade-opnames naar aanleiding van een melding, worden
uitgevoerd door externe onafhankelijke deskundigen, opnemers en aannemers. In mei zijn de schade-opnames hervat.
Op dat moment was de verwachte doorlooptijd opgelopen
tot 35 weken. Door extra inspanningen zaten we in 2020 al na
een paar maanden weer op een doorlooptijd van 26 weken.
Omdat we op een tweede uitbraak van corona beter waren
voorbereid, was een tweede opnamestop niet nodig.
Bij wijze van experiment startten we in april 2020 met zogenoemde opnames op afstand. Bij meldingen waar al eerder
een opname had plaatsgevonden, konden aanvragers op
afstand een schadeopname door een deskundige laten uit­
voeren. Dit werkt als volgt: via een klik op een toegestuurd
linkje neemt de deskundige de smartphone of tablet tijdelijk
over van de schademelder. Er start een videoverbinding, zodat
de deskundige en zaakbegeleider op afstand live meekijken
en aanwijzingen geven voor het maken van foto’s voor het
adviesrapport. Vervolgens wordt de informatie volgens de
gewone procedure bekeken en verwerkt.

Jaarverslag 2020

7

De coronacrisis had ook tot gevolg dat de zaakbegeleider door
het naleven van de coronamaatregelen niet meer standaard
fysiek bij een opname aanwezig kon zijn. Bij schadeopnames
is gewerkt volgens de coronaregels van het RIVM. Daarnaast
werken we bij opnames, onderzoeken en veiligstellingen
volgens het bouwprotocol Samen Veilig. Als gevolg van de
coronamaatregelen hebben we de regionale steunpunten van
het IMG tijdelijk moeten sluiten.
De spoed-opnames van het team Acuut Onveilige Situaties
(AOS) zijn in 2020 in alle gevallen gewoon uitgevoerd.

1.2 Wettelijke taak
Het Instituut Mijnbouwschade Groningen is opgericht op
1 juli 2020. Het IMG heeft tot taak besluiten te nemen over
aanvragen tot vergoeding van schade door mijnbouw. Deze
wettelijke taak is vastgelegd in de Tijdelijke Wet Groningen.
Het gaat daarbij om de volgende werkzaamheden:
Schadeafhandeling:
het afhandelen van de fysieke schade die is ontstaan als gevolg
van de gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag in
Norg, inclusief het aanbieden van de mogelijkheid tot herstel
in natura;
Waardedaling:
het vergoeden van de schade door waardedaling van woningen,
die is opgetreden doordat die woning in een gebied staat waar
bodembewegingen voorkomen door de gaswinning in het
gasveld Groningen;
Immateriële schade:
het vergoeden van immateriële schade (smartengeld) die
bewoners lijden als gevolg van de gaswinning (voorbereiding
in 2020);
Acuut Onveilige Situatie (AOS):
het opheffen (veilig stellen) van de acute onveiligheid van een
gebouw/werk, op zo’n manier dat er niet langer sprake is van
een direct veiligheidsrisico voor bewoners, omwonenden of
andere personen.

Jaarverslag 2020

8

1.3 Profiel IMG als ZBO
Het Instituut Mijnbouwschade Groningen is opgericht als
een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO). Dit onderstreept de
onafhankelijkheid van de organisatie. Omdat het IMG een
‘semi-rechterlijke’ taak heeft, is de zelfstandigheid ten opzichte
van de minister nog groter dan normaal is bij een zelfstandig
bestuursorgaan. Als ZBO nemen we zelfstandig beslissingen
en kunnen daarmee de Groningers nog beter helpen. Het IMG
zal er zijn zolang er mijnbouwschades zijn die afgehandeld
moeten worden.

Jaarverslag 2020

9

De taak van het IMG
Het IMG heeft tot taak om schade af te handelen die is
ontstaan door beweging van de bodem als gevolg van de
aanleg of exploitatie van een mijnbouwwerk ten behoeve
van het winnen van gas uit het Groningenveld of als gevolg
van de gasopslag Norg.
Dat doet het IMG door onafhankelijk te besluiten over aanvragen
tot vergoeding van schade. Het kan om alle vormen van
schade gaan, zoals fysieke schade aan gebouwen en objecten,
waardedaling van woningen en immateriële schade. Ook moet
het IMG meldingen van mogelijk acuut onveilige situaties
afhandelen.
Het IMG is gebonden aan de kaders van de Tijdelijke wet
Groningen, het civiele aansprakelijkheids- en schadevergoedingsrecht en de Algemene wet bestuursrecht.
De opdracht voor het IMG
De opdracht van het IMG is om onafhankelijk, rechtvaardig,
ruimhartig en voortvarend mijnbouwschade af te handelen.
Het IMG moet dat doen met oog voor de menselijke maat.
Zodat Groningers en Drenten het vertrouwen in de overheid
en de rechtsstaat weer terugkrijgen. Het volbrengen van deze
opdracht moet het IMG doen door zijn taak uit te voeren.
Het IMG blijft zijn taak uitvoeren zolang er schade door
bodem­beweging door gaswinning in het Groningenveld en
de gas­opslag Norg blijft bestaan.
Onafhankelijke werkwijze
Het IMG stelt zelf zijn werkwijze vast. Het bestuur van het
IMG doet dit zonder aanwijzingen vanuit de rijksoverheid of de
NAM. Met zijn werkwijze regelt het IMG dat de civielrechtelijke
aansprakelijkheid van de exploitant (de NAM) wordt afge­wikkeld
zonder enige invloed van die exploitant. Het IMG is niet gebonden aan een budget voor wat betreft de schade­vergoedingen
en vergoedt de schade zolang deze zich voordoet.
Onafhankelijke onderzoeken
Het IMG kan om zijn taken goed uit te voeren opdracht
geven voor het opstellen van advies door onafhankelijke
deskundigen. Bij de procedure voor afhandeling van de fysieke
schade gebeurt dat voor vrijwel elke aanvraag. Maar voor
meer complexe vraagstukken wordt soms ook een speciale
adviescommissie ingesteld. Zo is er advies uitgebracht over de
vraag hoe kan worden vastgesteld of en zo ja, welke schade
agrarische bedrijven met gemetselde of betonnen mestkelders
hebben geleden door bodembeweging.

Jaarverslag 2020

10

1.4 Wijzigingen in de samenstelling
van het bestuur
In het bestuur vonden in 2020 enkele wijzigingen plaats in
de samenstelling. Op 1 oktober 2020 verliet mr. G.M. van den
Broek het bestuur. Prof. dr. E. Giebels trad op deze datum toe
tot het IMG om haar plaats in het bestuur over te nemen.
Het bestuur van het IMG bestond eind 2020 uit de volgende leden:
•
De heer prof. mr. S.C.J.J. Kortmann, voorzitter
•
De heer prof. mr. P.J.J. van Buuren, vice-voorzitter
•
De heer mr. M.Tj. Bouwes
•
Mevrouw prof. dr. E. Giebels
•
De heer ing. J.C. de Pagter
Het IMG kent een Bezwaaradviescommissie, die het bestuur
onafhankelijk van advies dient over op bezwaar te nemen
besluiten. De Bezwaarcommissie bestond eind 2020 uit de
volgende leden:
•
De heer mr. Th.C. van Sloten, voorzitter
•
De heer ing. J. van Dijk
•
Mevrouw mr. M.L.J.C. van Emden – Geenen
•
Mevrouw mr. M.G.J. Parkins – de Vin
•
De heer ing. N.J. Poolen
•
De heer mr. R.C. Verschuur
•
De heer mr. W. van de Wetering
•
De heer ing. J.P. van der Windt

Jaarverslag 2020

11

1.5 Organisatiestructuur
De taken van het IMG worden uitgevoerd door de ondersteunende organisatie. Er zijn twee stafafdelingen: Corporate communicatie en Bedrijfsvoering. De uitvoerende organisatie is onderverdeeld in het Regiebureau, de afdeling Klantcommunicatie &
dienstverlening, de afdeling Schade-expertise & herstel en de
afdeling Bestuurlijke & juridische zaken en schade-afhandeling.

Bestuur IMG

Directie IMG

Corporate
Communicatie

Bedrijfsvoering

Regiebureau

Klantcommunicatie en
-dienstverlening

Schade expertise
en herstel

Bestuurlijke en
Juridische Zaken en
Schadeafhandeling

Productie, Advies
en Gegevens

Serviceloket

Acuut Onveilige Situatie

Fysieke Schade Regulier
(3 teams)

Ontwikkeling en Beheer

Planning

Herstel In Natura

Fysieke Schade Complex

Projectbureau

Werkvoorbereiding
(2 teams)

Toetsing

Waardedaling en
Immaterieel

Klantcommunicatie
en -gegevens

Prestatiesturing

Bestuurlijk en
Juridisch Advies

Zaakbegeleiding
(4 teams)

Jaarverslag 2020

Bezwaar en Beroep

12

1.6 Organisatiebezetting per eind 2020
Het IMG is ook in het verslagjaar 2020 sterk gegroeid. Eind 2020
was de personeelsomvang 581 fte. Deze grootte vraagt om een
meer beleidsmatige aanpak van personeels- en organisatie­
vraagstukken. Er is een strategisch personeelsplan voor de
nieuwe organisatie opgesteld, waarin onder meer aandacht
is voor diversiteit binnen de organisatie. En door de formatie­
planning en een nieuw formatie-­beheersplan kunnen we
medewerkers door het aanbieden van een aanstelling en
ruimte voor doorstroming nu beter perspectief bieden.
De medewerkers van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade
Groningen zijn bij de oprichting van het IMG in 2020 overgegaan naar de nieuwe organisatie.
Door de aard van ons werk en de hoge mate van flexibiliteit die
daarbij nodig is, hebben we binnen het IMG een relatief hoge
vraag naar tijdelijke arbeidscapaciteit en specifieke technische
en juridische kennis die op de arbeidsmarkt schaars is. Ook
vraagt de opstartfase van een aantal lopende projecten tijdelijk
specifieke kennis. Daar waar nodig vullen we deze capaciteits­
behoefte aan door het extern inhuren van deskundigen.
Ondanks de coronacrisis lag het ziekteverzuim in de organisatie relatief laag, namelijk op 2,8 procent. Het IMG heeft een
eigen ondernemingsraad en vertrouwenspersoon.
Als zelfstandig bestuursorgaan sloot het IMG per 1 juli 2020
met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een
convenant af voor het leveren van ondersteunende dienstver­
lening. Deze afspraak wordt na een jaar geëvalueerd. Vanwege de dynamische omgeving waarin we ons werk uitvoeren,
vragen we flexibiliteit van de dienstverleners. We hebben meer
nodig dan alleen de standaard dienstverlening.

Jaarverslag 2020

13

1.7 Huisvesting
Eind 2019 is het grootste deel van de organisatie verhuisd van het
kantoor in Hoogezand naar het kantoor aan het Cascadeplein in
Groningen. Hoogezand blijft de uitvalsbasis voor een beperkt
aantal medewerker met een buitendienstfunctie, het team
Acuut Onveilige Situaties en de zaakbegeleiders. De Nationale
Coördinator Groningen is hoofdgebruiker van het kantoor in
Hoogezand. In 2020 zijn er zeven lokale steunpunten geopend
in vier gemeenten. Daar komen vanaf 1 januari 2021 nog zeker
vijf steunpunten bij in de gemeenten Midden-Groningen, Aa en
Hunze, Oldambt, Delfzijl en Westerkwartier. Voor het zoeken
van locaties, wordt onder meer de hulp ingeroepen van
koepel­organisatie Groninger Dorpen.
Na de afkondiging van de lock-down in Nederland in maart 2020
gingen medewerkers van de TCMG, later het IMG, in principe
allemaal thuiswerken. De eerste paar weken konden slechts
enkele personen om bedrijfskritische reden naar kantoor
komen. De facilitair dienstverlener had de kantoorruimtes vlot
aangepast op de maatregelen om 1,5 meter afstand te houden.
Met roosterschema’s voor aanwezigheid en met goedkeuring
van het management, werd in het voorjaar 2020 gaandeweg een
versoepeling mogelijk. Echter, net toen we de maatregelen iets
leken te kunnen verruimen, volgde begin september opnieuw
een aanscherping van maatregelen om verspreiding van het virus
te voorkomen. Opnieuw beperkte de aanwezigheid op kantoor
zich tot de mensen in bedrijfskritische processen. Dit betreft het
team Acuut Onveilige Situaties, Bedrijfshulpverlening, cruciale
ICT-functies en onder strikte voorwaarden introductiemomenten
voor nieuwe medewerkers en maatwerkafspraken.

1.8 Informatievoorziening
Goede informatiehuishouding is voor het IMG essentieel, zowel
voor de uitvoering van de hoofdtaken als voor de rapportage
over de voortgang daarvan. Op verschillende manieren werd de
informatievoorziening in 2020 versterkt:
Met de invoering van het zaaksysteem Mira, dat werd gelanceerd
in december 2020, zorgen we voor een betere borging van de
gegevens over schademelders, hun dossiers en de regelingen
waarvan zij gebruikmaken.
Daarnaast startten we met het project Datakwaliteit. Hiermee
maken we een verbeterslag op de bestaande data en zorgen we
ervoor dat de verbeteringen in de gehele lijn worden geborgd.
In 2020 troffen we ook voorbereidingen voor de invoering van
een documentmanagementsysteem. Hiermee zorgen we dat
ook niet-dossiergebonden documenten op gestructureerde wijze
digitaal gearchiveerd worden en doorzoekbaar zijn.
Tenslotte namen we in 2020 initiatieven om de integrale
be­vei­liging en privacy verder in te bedden in de processen
in onze organisatie. We hanteren hiervoor het beleid zoals
dit wordt gevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland.

Jaarverslag 2020

14

1.9 Kwaliteitsborging en risico
Om de kwaliteit van onze diensten te waarborgen, is binnen
het IMG sinds 2020 een team Interne Controle actief. Daarnaast voert de Interne Audit Dienst van de RVO diverse audits
uit. Tot slot voert de Audit Dienst Rijk jaarlijks een audit uit.
Binnen het IMG worden de risico’s inzichtelijk gemaakt en
geprioriteerd. Zo kunnen we maatregelen nemen als dat in
het kader van de risicobeheersing nodig is.

1.10 Stakeholdermanagement
Het IMG kan alleen rechtvaardig, ruimhartig en voortvarend
mijnbouwschade afhandelen als het nauw samenwerkt met
andere organisaties. Dit gebeurde ook in 2020. In de eerste
plaats met het Groninger Gasberaad en de Groninger Bodembeweging. Net als in eerdere jaren voedden deze maatschappelijke organisaties ons met vragen, kritiek en ideeën die onder de
Groningers leven over de schadeafhandeling.
Een goed begrip van de lange historie van schades in het gebied
en het gegroeide wantrouwen onder Groningers is daarbij
onontbeerlijk. De contacten met de lokale overheden werden de
afgelopen jaren verder verstevigd. Zo werden bestuurders, adviseurs van gemeenten en gemeenteraden en Stut en Steun in
gesprekken, gemeenteraadsbijeenkomsten, bijeenkomsten van
Provinciale Staten en informatiebijeenkomsten geconsulteerd
en geïnformeerd over de totstandkoming en uitvoering van
regelingen. De korte lijnen met deze overheden bewijzen ook
hun waarde steeds als er maatwerk moet worden geleverd,
zoals bij de schadeafhandeling voor inwoners die in een schrijnende situatie verkeren.
In 2020 werden naast de Groningse-, zeker ook de banden met
de Drentse overheden aangehaald, in lijn met de toename van
het aantal schademeldingen op grotere afstand van de epicentra van de zwaarste bevingen. Om laagdrempelig in contact te
komen met inwoners werden afgelopen jaar, in nauw overleg
met Drentse en Groningse gemeenten, tevens 14 steunpunten
opgezet waar inwoners terecht kunnen met algemene vragen
over mijnbouwschade en schaderegelingen.
Samenwerking en overleg is er ook met de provincies en de
mini­steries van Economische Zaken en Klimaat, Justitie en
Veiligheid en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
belangenorganisaties uit de agrarische sector, organisaties voor
monumentenzorg en erfgoed, de tafel Sociaal en Gezondheid,
het MKB, de monumentenzorg en organisaties die opkomen
voor de individuele belangen van Groningers met schade. De
ambitie blijft om, overal waar dat mogelijk, nodig en gewenst
is, dossiers gezamenlijk op te pakken met de Nationaal Coördinator Groningen. Daartoe benaderden we gezamenlijk in het
afgelopen jaar met name bewoners met complexe dossiers.

Jaarverslag 2020

15

1.11 Samenwerking Nationaal Coördinator
Groningen
Met de NCG hebben we een samenwerkings­convenant. Daarin
is afgesproken om de schade­afhandeling en versterking stapsgewijs steeds meer gezamenlijk te doen.
Op dit moment worden bijvoorbeeld de meldingen acute
onveilige situaties doorgegeven aan het NCG. De dossiers waar
mogelijk samenloop is of waar een verzoek van een aanvrager
of een organi­satie ligt deze samen te behandelen, wordt
gezamenlijk opgetrokken. Dit kan naar schatting bij tussen de 5
en 10 dossiers per week. Ook bij dossiers die betrekking hebben
op de regeling waardedaling wordt met het oog op eventuele
samenloop gezamenlijk opgetrokken.
Voorop staat dat de samenwerking niet mag leiden tot vertraging in de afhandeling van dossiers voor aanvragers bij het IMG.
We blijven samen met de NCG kijken naar mogelijkheden tot
verdere samenwerking.

Jaarverslag 2020

16

2. Financiën
We hadden al de regeling voor de afhandeling van fysieke
schade aan gebouwen en objecten. In 2020 kwam daar de
nieuwe regeling voor de waardedaling van woningen bij.
Bovendien troffen we de voorbereidingen voor de vergoeding
van immateriële schade die in 2021 zijn beslag krijgt.
De uitvoeringskosten over 2020 bedragen voor de vergoeding
van fysieke schade circa € 176,3 miljoen. Voor de Waardedalings­
regeling zijn de uitvoeringskosten circa € 5,7 miljoen. De
uitvoeringskosten voor de regeling voor immateriële schade
bedroegen circa € 0,7 miljoen.
Voor de hele organisatie bedroegen de kosten in uren voor het
uitvoeren van de taken in 2020 circa € 70 miljoen. Aan directe
uitvoeringskosten (DUK) is circa € 114,6 miljoen uitgegeven.
Deze kosten betroffen met name het inhuren van onafhankelijke schadedeskundigen, aannemers en opnemers van schade.
Realisatie

Begroting

Uren

DUK

Totaal

Uren

DUK

Totaal

Periode IMG

34.778.124

63.429.201

98.207.325

Periode TCMG

30.267.533

47.815.686

78.083.219

Totaal

65.045.657

111.244.887

176.290.545

65.527.550

101.819.000

167.346.550

3.573.906

2.166.108

5.740.015

5.061.387

1.117.613

6.179.000

552.059

136.210

688.269

5.061.253

1.117.613

6.178.866

Periode TCMG

384.877

653.559

1.038.436

Periode IMG

322.585

450.228

772.813

Totaal

707.462

1.103.787

1.811.249

335.661

1.480.546

1.816.207

Totaal 2020
(incl. bestuur)

69.879.085

114.650.992

184.530.077

75.985.851

105.534.772

181.520.623

Fysieke schade

Waardedaling
Periode IMG
Immateriële Schade
Periode IMG
Bestuur

Bij het begrote bedrag aan uitvoeringskosten voor de regeling fysieke schade was het uitgangspunt dat in het verslagjaar circa 35.500 aanvragen
afgehandeld zouden worden. De daadwerkelijke realisatie in 2020 is 37.111 aanvragen geworden. Door deze hogere realisatie zijn de uitvoeringskosten meegestegen.

Bezoldiging
De bezoldiging van het bestuur bedroeg in 2020 € 391.369,27.
In het bestuur zitten eind 2020 1 full time-bestuurder en 4 parttime-­
bestuurders (met een formatie-omvang van 2,22).

Jaarverslag 2020

17

Opgesplitst per regeling ziet de verhouding tussen de uitvoeringskosten en de uitgekeerde schadevergoeding er als volgt uit:

2.1 Uitvoeringskosten fysieke schade
In 2020 hebben we voor elke euro aan verleende schadevergoeding € 0,56 aan kosten gemaakt, als gevolg van het
kosten-intensieve traject voor schadeopname en -afhandeling.
De verhouding uitvoeringskosten versus schadevergoeding
verbeterde in het afgelopen jaar aanzienlijk ten opzichte van
het jaar 2019 en 2018. In 2019 was de verhouding nog € 1
schadevergoeding tegen € 0,78 uitvoeringskosten. In 2018,
tijdens de opbouw van de TCMG-organisatie, waren de
uitvoeringkosten € 5 voor € 1 vergoeding.

2.2 Uitvoeringskosten waardedaling
Voor het uitvoeren van de nieuwe regeling waardedaling ligt
de verhouding tussen de verleende vergoeding en de kosten
duidelijk anders. Voor elke euro waardedalingsvergoeding
werd € 0,03 aan uitvoeringkosten gemaakt. Dat komt omdat
de waardedalingsregeling voor circa 80 procent is geautomatiseerd en omdat er voor deze regeling geen inzet van
schadedeskun­digen nodig is.

2.3 Uitvoeringskosten immateriële schade
Voor immateriële schade is er nog geen verhouding tussen
uitvoeringskosten en uitgekeerde schadevergoeding aan­
gezien de regeling in 2021 in werking treedt. In 2020 zijn er
dus geen vergoedingen uitgekeerd.

Jaarverslag 2020

18

3. Nieuwsoverzicht
2020
De organisatie startte het jaar 2020 onder haar oorspronkelijke titel: de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade
Groningen (TCMG). De TCMG bestond uit een onafhanke­lijke
commissie, waarvan de leden werden benoemd door
de minister van Rechtsbescherming. De Commissie werd
ondersteund door een projectorganisatie van het minis­terie
van Economische Zaken. Op 1 juli 2020 kwam voor
de Commissie en de ondersteuning samen een zelfstandig
bestuursorgaan in de plaats: het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG).
	Januari 2020
10 januari
De TCMG laat in antwoord op vragen van de Groninger Bodem
Beweging weten dat ze ook aantoonbare schade in behandeling neemt die in het verleden niet of niet afdoende is vastgelegd en beoordeeld door de NAM of het Centrum Veilig Wonen
(CVW). Deze schadegevallen zijn niet te verwarren met
meldingen die destijds wél zijn afgehandeld; daarover heeft
de TCMG geen bevoegdheid.
	Februari 2020
21 februari
De basis is gelegd voor de regeling voor de vergoeding van
immateriële schade. De vergoeding voor immateriële schade
(‘smartengeld’) betreft schade die niet direct in geld is uit te
drukken, zoals geestelijk leed of verdriet. De regeling zal erop
gericht zijn mensen erkenning en genoegdoening te geven
voor dat leed. Verwacht dat grote aantallen Groningers een
aanvraag zullen doen, waarbij gezocht wordt naar een zo
persoonlijk mogelijke procedure ondanks die grote aantallen.
De regeling gaat in 2021 in.
	Maart 2020
2 maart
Het IMG heeft de TU Delft en TNO gevraagd om nader advies
over de kans op schade door diepe bodemdaling en -stijging,
veroorzaakt door de gaswinning uit het Groningenveld en de
gasopslag bij Norg. In afwachting van dat advies worden er in
een specifiek deel van Groningen en Drenthe voorlopig geen
besluiten genomen over circa 1.250 schademeldingen.

Jaarverslag 2020

19

23 maart
In haar jaarverslag over 2019 maakt de TCMG gewag van een
flinke groei van het aantal schademeldingen, veelal in gebieden waar vóór het bestaan van de TCMG relatief weinig schade
werd gemeld. “De groei van het aantal schademeldingen zien
wij als positief. Het toont aan dat steeds meer gedupeerden
zich ervan bewust worden dat zij recht op schadevergoeding
hebben”, zegt TCMG-commissievoorzitter Bas Kortmann.
	April 2020
10 april
De coronacrisis had al flinke impact op het werken op kantoor
bij de TCMG, maar heeft nu ook grote gevolgen voor het doen
van schade-opnames bij bewoners en bedrijven. Nadat de
TCMG een peil had genaderd van gemiddeld 1.000 schadeopnames per week, is het ineens onmogelijk om nog bij
Groningers en Drenten over de vloer te komen. Een alternatief
is schade-opname via een videoverbinding en ook leegstaande
panden worden nog geïnspecteerd. Maar het aantal opnames
daalt tot circa 100 tot 150 per week.
28 april
De Rijksuniversiteit Groningen bevestigt de indruk bij de TCMG
dat de Groningers een inhaalslag maken bij het melden van
schade door de gaswinning. Een groeiende groep gedupeerden
meldt schade bij de TCMG, dat daarbij een groter effectgebied
hanteert waarin schade vergoed wordt dan in de periode van
de NAM en het CVW het geval was. Er spreekt een toename van
vertrouwen uit. ‘Het heeft zin om schade te melden’. Volgens
de onderzoekers meldt echter ook een deel van de mensen
juist geen schade meer, vanwege negatieve ervaringen vóór de
komst van de TCMG of omdat ze opzagen tegen ‘het gedoe’.
	Mei 2020
2 mei
Met Zijldijk als epicentrum vindt er een beving plaats met een
kracht van 2.5 op de schaal van Richter. Deze beving zorgt voor
circa 150 extra schademeldingen bovenop de stroom nieuwe
schademeldingen die de TCMG wekelijks gewend is.
20 mei
Voor het eerst heeft een rechtbank uitspraak gedaan over de
manier waarop de TCMG schade afhandelt en het zogenaamde
bewijsvermoeden toepast. Aanleiding was het beroep van
een schademelder bij de bestuursrechter over een aantal
afgewezen aanvragen. De rechter bevestigt de werkwijze
van de TCMG. Op grond van het wettelijk bewijsvermoeden
hanteert de TCMG een hoge drempel voor het afwijzen van
schade­vergoedingen. De onafhankelijke deskundige had zijn
advies om de schadevergoeding af te wijzen daarbij voldoende
beargumenteerd. Ook de calculatie van het bedrag voor het
herstel van de schade die de TCMG wél had toegewezen, wordt
in orde bevonden.

Jaarverslag 2020

20

26 mei
De TCMG stelt de rekenmethode vast voor het bepalen van
de waardedaling van woningen in het bevingsgebied. Dat is
de aftrap voor het verder voorbereiden van de Waardedalingsregeling, die in het najaar van 2020 van start gaat en op meer
dan 95.000 woningen van toepassing zal zijn. Er worden circa
110.000 aanvragen verwacht. Met de keuze voor de methode
van Atlas voor gemeenten, neemt het IMG in oprichting het
advies over van een speciale Adviescommissie Waardedaling.
	Juni 2020
9 juni
Het aantal schade-opnames wordt weer voorzichtig opgevoerd. Half mei zijn de schade-opnames hervat.
Op dat moment was de verwachte doorlooptijd als gevolg van
de corona-maatregelen opgelopen tot 35 weken. Door extra
inspanningen zaten we na een paar maanden weer op een
doorlooptijd van 26 weken.
	Juli 2020
1 juli
Deze dag markeert de start van het Instituut Mijnbouwschade
Groningen als zelfstandig bestuursorgaan. De TCMG ontstond
op 19 maart 2018 op basis van het Besluit Mijnbouwschade
Groningen. Het IMG is gegrondvest op de Tijdelijke wet
Groningen, waardoor de onafhankelijkheid nog beter is
gewaarborgd en voortaan alle soorten schade door bodem­
beweging als gevolg van de gaswinning in het Groningenveld
en de gasopslag Norg kunnen worden afgehandeld. Veel van
het werk van de TCMG gaat onder het IMG gewoon door. Wel
heeft het Instituut de uitvoering van een aantal grote nieuwe
regelingen in het verschiet, zoals de vergoedingen voor de
waardedaling van woningen en voor immateriële schade.
6 juli
Het IMG heeft op basis van de postcodes vastgesteld in welke
gebieden en in welke volgorde de regeling voor de waarde­
daling van woningen in het bevingsgebied wordt uitgerold.
Groningers kunnen met deze informatie zelf kijken of hun
woning in het gebied staat waar zij mogelijk aanspraak kunnen
maken op deze regeling die gefaseerd wordt ingevoerd.
Bekend was al dat zou worden begonnen met Appingedam
en Loppersum, de twee gemeenten die het zwaarst door
bevingen zijn getroffen. Aan het einde van het jaar zal de
regeling binnen alle postcodes in het waardedalingsgebied
van toepassing zijn.

Jaarverslag 2020

21

14 juli
Loppersum en omgeving worden opgeschrikt door een beving
met een kracht van 2.7 op de schaal van Richter. In de loop
van de week volgen nog twee lichtere bevingen. Ze doen het
aantal schademeldingen tijdelijk verdubbelen en er worden elf
meldingen van een mogelijk acuut onveilige situatie gedaan,
waarvan er in één situatie preventieve veiligheidsmaatregelen
nodig waren.
	Augustus 2020
3 augustus
Het IMG stopt met het laten doen van schade-opnames door
de eigen aannemer. Bewoners konden onder bepaalde voorwaarden een aannemer naar eigen keuze in de arm nemen om
de schade te bepalen, maar slechts weinig mensen maakten
van deze mogelijkheid gebruik. Wél populair is de mogelijkheid
om te kiezen uit een door het IMG geselecteerde aannemer
om de schade vast te stellen. Deze optie wordt daarom niet
alleen voortgezet, maar ook opgeschaald.
18 augustus
Met de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK) tekent het
IMG een convenant voor een speciale aanpak van de schade
aan deze monumenten die al zoveel eeuwen weer en wind
hebben doorstaan. Het SOGK is de eigenaar van zo’n 100 van
de monumentale kerken in Groningen, waarvan er vele in het
effectgebied van de bevingen liggen. Binnen deze aanpak
voorziet de SOGK zelf in gespecialiseerde deskundigen die in
goed overleg met het IMG kunnen worden ingezet.

Jaarverslag 2020

22

25 augustus
De toekomstige regeling voor de vergoeding van immateriële
schade is op hoofdlijnen vastgesteld. De procedure is erop
gericht zorgvuldig rekening te houden met de persoonlijke
omstandigheden van mensen en tegelijkertijd laagdrempelig,
eenvoudig en snel te zijn. Het civiele aansprakelijkheidsrecht
is de basis voor de regeling. Het IMG handelt de aansprake­
lijk­heid van de NAM af. De regeling voorziet daarbij niet in
compensatie voor het ‘overheidsfalen van on-Nederlandse
proporties’ in het gaswinningsdossier, zoals de toenmalige
minister van Economische Zaken en Klimaat het gedrag van
de overheid betitelde.
	September 2020
1 september
Voor schademelders die zelf opzien tegen het herstellen van
aardbevingsschade start IMG vanaf september de mogelijk
van schadeherstel in natura. Als gebruik wordt gemaakt van
deze (vrijwillige) regeling wordt geen financiële vergoeding
uitgekeerd, maar laat IMG de schade door een geselecteerde
aan­nemer herstellen. Het IMG is verantwoordelijk voor uitvoering en oplevering van het herstel.
2 september
In Appingedam en Loppersum openen de eerste regionale
steunpunten van het IMG hun deuren. De steunpunten worden bemenst door zaakbegeleiders van het IMG, die vragen
kunnen beantwoorden over de schadeafhandeling en de
Waardedalingsregeling en ook kunnen helpen bij het doen van
een schademelding. Ook zijn de steunpunten er voor iedereen
die gewoon eens zijn of haar verhaal wil doen.
25 september
Het IMG heeft een panel van deskundigen om advies gevraagd
over het vergoeden van schade aan mestkelders. Het gaat om
een juiste toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden en
dus over de vraag of de schade aan mestkelders inderdaad
het gevolg is van bodembeweging door gaswinning in het
Groningenveld of de gasopslag in Norg. Het advies is opgeleverd en er zijn kritische reacties op gekomen van het Groninger
Gasberaad en andere vertegenwoordigers van agrariërs.
Het adviespanel is gevraagd hier een inhoudelijke reactie op
te geven, waarna het IMG het geheel met de belangenorgani­
saties zal bespreken.

Jaarverslag 2020

23

	Oktober 2020
6 oktober
Op deze dag zijn er bij het IMG in totaal een miljoen schades
bekend. Bij een gemiddelde schade-opname worden zo’n 20
verschillende schades vastgesteld, waarvan er gemiddeld 18
als mijnbouwschade worden beoordeeld. De meeste nieuwe
meldingen komen nu uit gebieden waar de kans op schade
kleiner is dan in het hart van het effectgebied. Het roept voor
het IMG de vraag op of er anders moet worden omgegaan met
de kans op schade binnen het effectgebied van bevingen.
20 oktober
Het IMG neemt de eerste besluiten over aanvragen voor de
waardedaling van woningen. Van ruim 4.000 aanvragen kent
het IMG in ruim 3.000 gevallen een schadevergoeding toe,
samen goed voor 43 miljoen euro. Een kleine 1.000 aanvragen
wordt dus afgewezen, met name omdat deze woningen al
vielen onder de sloop-nieuwbouwregeling in het kader van
de versterking of omdat de woningen later waren gekocht en
er sindsdien geen waardedaling meer had plaatsgevonden.
30 oktober
Het IMG opent ook steunpunten in Het Hogeland en gemeente
Groningen. Het zullen er in totaal zeven worden. Sinds hun
start in het najaar zijn de steunpunten al naar gelang de
scherpte van de maatregelen tegen het coronavirus enkele
keren dicht geweest en weer opengegaan. Vervelend maar
noodzakelijk, aldus het IMG.
30 oktober
Om de schade-opnames voor bewoners te vergemakkelijken,
lanceert het IMG de zogenoemde IMG Mijnbouwschade app.
Deze app is te installeren op een smartphone of een tablet en
stelt bewoners, als ze dat zelf willen, in staat om zelf nieuwe
schade op te nemen en te melden. Voorwaarde is dat bewoners al eens eerder schade bij het IMG hebben gemeld en dat
er al eens een deskundige is langsgekomen. De app scheelt tijd
en moeite en de methode is corona-proof.
	November 2020
3 november
Na de start in Appingedam en Loppersum is de Waardedalingsregeling nu ook van toepassing in de gemeenten Groningen en
Het Hogeland. Het aantal aanvragen én vragen bij het IMG is
groot. Mensen die niet in aanmerking komen voor de regeling,
ondanks het feit dat hun woning in het Waardedalingsgebied
ligt, bellen het IMG massaal voor uitleg. Circa een kwart van
de aanvragen wordt afgewezen, vooral omdat de woning is
gekocht in de periode dat de waardedaling optrad. De verkoper
krijgt daarbij de vergoeding voor ‘imagoschade’ die waardedaling veroorzaakte bij de te verkopen woning. De koper heeft
daardoor minder voor de woning hoeven betalen en krijgt
niet alsnog een vergoeding. Voor veel aanvragers was dit
niet bekend.

Jaarverslag 2020

24

23 november
Er is een fout gemaakt met het uitvoeren van de Waardedalingsregeling op 86 adressen, zo blijkt. Op deze adressen vond en
vindt namelijk sloop en nieuwbouw plaats in het kader van
de versterkingsoperatie onder de Nationaal Coördinator
Groningen. De waardedaling werd en wordt met een nieuwbouwhuis al gecompenseerd, zo is de verwachting. Het IMG
wist echter niet dat op die 86 adressen sloop en nieuwbouw
plaatsvonden, omdat de informatie die de NCG hierover moet
verstrekken, onvolledig bleek te zijn. Mede op verzoek van de
minister van Economische Zaken besluit het IMG deze onterechte vergoedingen niet terug te vorderen. Het gaat om
circa 2 miljoen euro.
27 november
Onafhankelijke deskundigen hebben in opdracht van het IMG
een nader onderzoek opgeleverd over schade door zettingen,
ook wel verzakkingen genoemd. De deskundigen voorzien het
IMG van grenswaarden aan trillingen, waaronder redelijkerwijs
geen zettingsschade door bevingen kan plaatsvindt. Ook is een
protocol gemaakt om zettingsschade vast te stellen. Daarmee
heeft het IMG extra handvatten om te beoordelen of schade
werkelijk door een beving kan zijn veroorzaakt. Het IMG heeft bepaald, mede na gesprekken met maatschappelijke organisaties,
dat een deskundige hoe dan ook een uitsluitend andere oorzaak
moet motiveren om de zettingsschade af te mogen wijzen.
	December 2020
22 december
Op ruim 2.200 adressen waar in 2019 gebruik werd gemaakt
van de Stuwmeerregeling, is opnieuw schade gemeld, maakt
het IMG bekend. De Stuwmeerregeling voorzag in een ruimhartige vergoeding voor schademelders die niet langer wilden
wachten en moest een einde maken aan het ‘stuwmeer’ van
openliggende schademeldingen. Er maakten 10.500 schademelders gebruik van. De vraag is vervolgens of de 2.200 nieuw
gemelde schades vergoed zijn met de Stuwmeerregeling
of door het IMG moeten worden afgehandeld zoals te doen
gebruikelijk. Het IMG heeft ervoor gekozen dat laatste te doen,
mits de schade niet is vastgelegd bij een nulmeting in het
kader van de Stuwmeerregeling.

Jaarverslag 2020

25

4. Schademeldingen,
afwijzing & toekenning
In dit hoofdstuk staan de aanvragen, toekenningen, afwijzingen en toegekende bedragen voor de fysieke schade en
de waardedaling beschreven. Ook het aantal meldingen van
acuut onveilige situaties (AOS) komen hier aanbod. In de
bijlagen worden de gegevens per postcodegebied vermeld.
1500

1000

500

0

1

3

5

7

9

11

13

15

17

19

21

23

25

27

29

31

33

35

37

Schademeldingen per week

Jaarverslag 2020

26

39

41

43

45

47

49

51

4.1 Fysieke schademeldingen
In 2020 lag het aantal aanvragen voor een fysieke schade­
vergoeding op 48.756. Ongeveer een derde betreft schademeldingen uit de gemeente Groningen. In 2019 lag het aantal
schademeldingen op 26.798. In 2020 zijn 18.949 openstaande
dossiers uit 2019 meegenomen. Het overzicht hieronder
vermeldt de schademeldingen op het adres waar de schade
aanwezig is. Eigenaren kunnen ook woonachtig zijn in andere
gemeenten.
Gemeente

Aantal schademeldingen

Aa en Hunze

433

Appingedam

716

Assen

150

Coevorden, Hoogeveen, De Wolden,
Midden-Drenthe, Emmen en Borger-Odoorn

51

Delfzijl

1602

Groningen

15477

Het Hogeland

3074

Loppersum

1083

Midden-Groningen

4564

Noordenveld

2056

Oldambt

6143

Pekela

1683

Stadskanaal

163

Tynaarlo

2278

Veendam

4474

Westerkwartier

3922

Westerwolde

610

Provincie Friesland

218

Overige provincies en/of gemeentes onbekend
Eindtotaal

Jaarverslag 2020

68
48765

27

4.1.1 Toekenning schade naar gemeente
Gemeente

Aantal positieve
besluiten

Totaal
schadebedrag

Totale
vergoeding

Totale rente

Totaal
stuwmeerregeling

Totaal besloten
bedrag

Gemiddeld
besloten bedrag

Aa en Hunze

196

€ 1.769.030,55

€ 96.318,67

€ 25.301,47

€ 31.000,00

€ 1.921.650,69

€ 9.804,34

Appingedam

628

€ 4.039.388,44

€ 479.235,75

€ 83.769,87

€ 73.000,00

€ 4.675.394,06

€ 7.444,90

Assen en Tynaarlo

1158

€ 13.527.175,11

€ 643.444,41

€ 139.130,25

€ 46.000,00

€ 14.355.749,77

€ 12.397,02

Delfzijl

1374

€ 11.118.894,26

€ 1.029.761,08

€ 238.334,62

€ 282.000,00

€ 12.668.989,96

€ 9.220,52

Groningen

9609

€ 88.493.241,24

€ 5.646.991,92

€ 1.250.635,20

€ 1.387.489,87

€ 96.778.358,23

€ 10.071,64

Het Hogeland

2883

€ 26.058.962,21

€ 1.911.879,19

€ 559.694,53

€ 465.000,00

€ 28.995.535,93

€ 10.057,42

Loppersum

968

€ 9.090.539,02

€ 667.317,87

€ 277.106,21

€ 234.000,00

€ 10.268.963,10

€ 10.608,43

Midden-Groningen

3594

€ 28.515.872,27

€ 2.885.034,73

€ 485.929,60

€ 353.000,00

€ 32.239.836,60

€ 8.970,46

Noardeast-Fryslân

33

€ 251.030,64

€ 16.060,00

€ 2.601,57

€ 0,00

€ 269.692,21

€ 8.172,49

Noordenveld en
Ooststellingwerf

904

€ 10.312.513,49

€ 459.783,32

€ 106.964,48

€ 20.000,00

€ 10.899.261,29

€ 12.056,70

Oldambt

4271

€ 41.122.569,88

€ 2.139.739,07

€ 461.341,64

€ 94.000,00

€ 43.817.650,59

€ 10.259,34

Pekela en Stadskanaal

738

€ 7.324.711,36

€ 362.143,09

€ 68.335,22

€ 10.000,00

€ 7.765.189,67

€ 10.521,94

Veendam

3045

€ 29.567.656,32

€ 1.567.197,48

€ 303.673,76

€ 88.000,00

€ 31.526.527,56

€ 10.353,54

Westerkwartier

1772

€ 19.507.496,25

€ 931.463,13

€ 236.157,84

€ 115.000,00

€ 20.790.117,22

€ 11.732,57

Westerwolde

92

€ 1.051.209,45

€ 44.575,00

€ 11.188,98

€ 0,00

€ 1.106.973,43

€ 12.032,32

Eindtotaal

31265

€ 291.750.290,49

€ 18.880.944,71

€ 4.250.165,24

€ 3.198.489,87

€ 318.079.890,31

€ 10.173,67

Jaarverslag 2020

28

4.1.2 Negatieve besluiten fysieke schade
In totaal is bij 2.794 aanvragen het verzoek om schadevergoeding afgewezen in 2020. Het grootste aantal besluiten met een
afwijzing op een aanvraag betrof aanvragen in de gemeente
Groningen. Dat is niet verwonderlijk omdat het ook de
gemeente is met absoluut gezien de meeste aanvragen.
Er zijn diverse redenen waarom aanvragen worden afgewezen.
Het kan gaan om redenen van meer administratieve aard.
Zo kon een aanvrager geen rechthebbende blijken te zijn. Er
kan ook sprake zijn van een aanvrager die eerder al via de
Stuwmeerregeling vergoeding van de fysieke schade ontving.
Als er geen sprake was van een recente bodembeweging die het
ontstaan van nieuwe schade kan verklaren, leidde dat veelal tot
het afwijzen van de aanvraag. Daarnaast werden er aanvragen
afgewezen omdat alle aangetroffen schades door een deskundige zijn beoordeeld als ‘geen mijnbouwschade’. De motivering
daarvan kan per schade verschillen, maar er moet, als er sprake
is van toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden, dan wel
een uitsluitend andere schadeoorzaak zijn gemotiveerd. Ook
kan er sprake zijn geweest van een adres waar niet is voldaan
aan ten minste één van de twee (geografische) criteria voor
toepassing van het wettelijk bewijsvermoeden. Het adres is
dan zo ver van de epicentra van bevingen in het Groningenveld
gelegen en buiten het effectgebied van diepe bodemdaling (en
-stijging) dat niet verondersteld wordt dat er schade kan zijn
ontstaan, wat in de praktijk een afwijzing van de aanvraag tot
gevolg heeft, enkele uitzonderingen daargelaten.
Gemeente

Aantal negatieve besluiten

Aa en Hunze

86

Appingedam

85

Assen

65

Borger-Odoorn, Coevorden, De Wolden,
Hoogeveen, Midden Drenthe en Emmen

53

Delfzijl

100

Groningen

648

Het Hogeland

205

Loppersum

77

Midden-Groningen

202

Noordenveld

71

Oldambt

414

Pekela

108

Stadskanaal

95

Tynaarlo

53

Veendam

129

Westerkwartier

163

Westerwolde

200

Overige gemeentes (of gemeente onbekend)

40

Eindtotaal

2794

Jaarverslag 2020

29

4.2 Waardedaling
De waardedalingsregeling is in 2020 stapsgewijs ingevoerd.
Vanaf september werden er voor deze regeling 54.664 aanvragen
gedaan.
Gemeente

Aantal aanvragen

Groningen

24279

Het Hogeland

20442

Appingedam

4757

Loppersum

4676

Oldambt

510

Eindtotaal

54664

4.2.1 In totaal is in het kader van de Waardedalingsregeling
in 2020 ruim 179,5 miljoen euro uitgekeerd.
Gemeente

Aantal
zaken

Uitgekeerde
waardedaling

Uitgekeerde
rente

Totaal uitgekeerd
bedrag

Gemiddeld uitgekeerd
bedrag (excl. rente)

Gemiddeld uitgekeerd
bedrag (incl. rente)

Appingedam en Oldambt

2405

€ 22.337.592,33

€ 906.795,74

€ 23.244.388,07

€ 9.287,98

€ 9.665,03

Groningen

11218

€ 55.751.675,48

€ 2.511.920,82

€ 58.263.596,30

€ 4.969,84

€ 5.193,76

Het Hogeland

8056

€ 51.088.615,52

€ 2.154.817,09

€ 53.243.432,61

€ 6.341,69

€ 6.609,16

Loppersum

2581

€ 43.087.646,60

€ 1.688.953,62

€ 44.776.600,22

€ 16.694,17

€ 17.348,55

Eindtotaal

24260

€ 172.265.529,93

€ 7.262.487,27

€ 179.528.017,20

€ 7.100,81

€ 7.400,17

Jaarverslag 2020

30

4.2.2 Het aantal afwijzingen voor een aanvraag voor de
waardedalingsregeling kwam in 2020 op 11.140. Dat is
ongeveer 20 procent van het totaal aantal aanvragen.
Een aanvraag voor vergoeding vanuit de Waardedalingsregeling
kon om meerdere redenen worden afgewezen. Er kon sprake
zijn van redenen van meer administratieve aard. Zo kon het
voorkomen dat een aanvrager geen rechthebbende bleek te
zijn. Ook kan de betreffende woning buiten het Waardedalingsgebied gelegen zijn, waarmee er volgens de methode die het
IMG hanteert geen sprake kan zijn geweest van waardedaling
als gevolg van bodembeweging door gaswinning in het
Groningenveld. Een veelvoorkomende reden is dat de aanvrager de woning heeft gekocht tussen 16 augustus 2012 (de
beving van Huizinge) en 1 januari 2019 (de peildatum van de
regeling), waarbij er sinds de overdracht van de woning geen
extra waardedaling meer was ontstaan. De verkoper heeft dan
recht op een vergoeding, maar de koper niet omdat verondersteld wordt dat de waardedaling al was verdisconteerd in
de aankoopprijs. Zoals bepaald in de Tijdelijke wet Groningen
mag het IMG geen aanvrager in behandeling nemen als er nog
een claim loopt of reeds is afgehandeld bij de NAM. Ook die
aan­vrager worden dan afgewezen. Een laatste groep betreft woningen waar sprake is of zal zijn van sloop en nieuwbouw vanuit
het versterkingsprogramma dat de NCG uitvoert. In die situaties
wordt verondersteld dat de nieuwe woning de waardedaling
reeds compenseert. Het IMG wijst die aanvragen dan ook af.
Gemeente

Aantal negatieve besluiten

Groningen

5242

Het Hogeland

3813

Appingedam

1300

Loppersum

743

Oldambt

42

Eindtotaal

11140

Jaarverslag 2020

31

4.3 Meldingen mogelijk acuut onveilige
situaties
In 2020 zijn er in totaal 622 meldingen gedaan van mogelijk
acuut onveilige situaties. In 513 gevallen bleken geen preventieve veiligheidsmaatregelen nodig. Het aantal meldingen waar
sprake was van een gegronde acuut onveilige situaties kwam uit
op 109, waarvan de meeste in de stad Groningen. (meldingen
per postcode­gebied in bijlage)
Gemeente

Totaal
25

Groningen
Midden-Groningen

22

Oldambt

21

Delfzijl

9

Het Hogeland

8

Veendam

8

Appingedam

4

Loppersum

4

Pekela

4

Westerkwartier

3

Noordenveld

1

Totaal

109

20

15

10

5

0

1

3

5

7

9

11

13

15

17

19

21

23

25

27

29

31

33

35

37

AOS-meldingen per week

Jaarverslag 2020

32

39

41

43

45

47

49

51

4.4 Monumenten, agrarische bedrijven
en andere bedrijven
Bij sommige schademeldingen is een gespecialiseerde, onafhankelijke deskundige nodig voor advies over de schadeoorzaak
en de schadeomvang. Het gaat dan om monumenten, andere
erfgoedpanden, agrarische bedrijven en andere soorten bedrijven (mkb). De fysieke schade, de eigendomsconstructie en de
materiële gevolgschade (zoals omzetderving) kunnen reden zijn
om specialistische kennis in te schakelen. In 2020 neemt IMG
2611 besluiten over de schademeldingen in deze categorie.
Gemeente

Aantal besluiten

Aa en Hunze, Assen, Borger-Odoorn, Coevorden en
Midden-Drenthe

42

Appingedam

80

Delfzijl

111

Groningen

892

Het Hogeland

342

Loppersum

164

Midden-Groningen

254

Noordenveld

69

Oldambt

225

Pekela

45

Tynaarlo

58

Veendam

167

Westerkwartier

133

Westerwolde en Stadskanaal

25

Overige gemeentes en/of gemeente onbekend

4
2611

Totaal

4.5 Wettelijke termijn voor beslissen
op aanvraag
1600

1200

800

400

0

1

3

5

7

9

11

13

15

17

19

21

23

25

27

29

31

33

35

37

Besluiten per week

In 2020 zijn er 33.939 besluiten genomen. In 31.316 gevallen
betrof dit een zogenaamd regulier dossier.
In 64,5 procent van deze gevallen werd het besluit binnen
6 maanden genomen.
Van alle besluiten duurde het bij 2586 dossiers vanwege de
complexiteit langer dan 15 maanden om tot een besluit te komen.

Jaarverslag 2020

33

39

41

43

45

47

49

51

5. Bezwaar, beroep,
klachten en
tevredenheid
5.1 Het aantal en de uitkomsten van
behandelde bezwaar- en beroepszaken
over aanvragen
Het aantal ontvangen bezwaren over fysieke schadeaanvragen.
lag in het verslag jaar op 1.790. Hiervan werden er 242 ongegrond verklaard.
Van de bezwaren waren er 99 niet-ontvankelijk. Een aantal
indieners van bezwaarschriften (91) trok het bezwaar voor
de behandeling in. In de meeste gevallen zijn de bezwaren
ingetrokken omdat mensen bij nader inzien en soms bij nadere
uitleg tot de conclusie kwamen dat het ingediende bezwaar
waarschijnlijk kans van slagen had of dat de vragen beantwoord waren tijdens een hoorzitting. Het aantal bezwaren dat
betrekking had op de regeling waardedaling was 1273. In 2020
zijn 238 zaken uit 2019 meegenomen en in 2020 afgehandeld.
Genomen besluiten in 2020

33.939

Ontvangen bezwaren

1790

Afgehandeld

719

Ongegrond

242

Ingetrokken

91

Niet-ontvankelijk

99

Deels gegrond

184

Gegrond

98

Doorgestuurd

5

Openstaand

1071

5.2 Beroep
Burgers kunnen als ze het niet eens zijn met een besluit op een
bezwaar of een zienswijzebehandeling van IMG in beroep gaan
bij de bestuursrechter. In 2020 liepen er 94 beroepszaken.
In het verslagjaar zijn er 7 beroepszaken door de rechter af­
gehandeld uit 2019. 12 beroepen uit 2020 zijn in het zelfde
jaar afgehandeld. Van de beroepszaken die in 2020 zijn
aangespannen bij de bestuursrechter staan er 75 open. Deze
wachten dus nog op een oordeel van de bestuursrechter. In
2020 zijn er twee zaken in hoger beroep binnengekomen en is
er één afgedaan (ingetrokken).

Jaarverslag 2020

34

5.3 Behandelde klachten en de uitkomsten
van klachtenbehandeling.
Het IMG volgt de definitie van klacht van de Nationale Ombuds­man en vat een klacht op als ‘iedere uiting van ongenoegen
van een burger’. Hiermee wordt een ruimere definitie van het
begrip ‘klacht’ gehanteerd dan de klachtbehandeling zoals
bedoeld in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De klachtbehandeling gaat over gedragingsklachten van burgers tegen
een bestuursorgaan. Gedragingsklachten gaan over de manier
waarop een burger door een medewerker of deskundige is
behandeld. De ruimere definitie leidt ertoe dat de IMG ook
klachten behandelt waarin alle handelingen waar de belangen, perspectieven of gezichtspunten van overheid en burger
‘schuren’. Dus ook signalen van knelpunten of problemen.
In het verslagjaar 2020 zijn er 66 gedragingsklachten en 302
overige klachten binnengekomen. Van alle binnengekomen
klachten zijn er 356 afgehandeld, waarbij voor 87 een formele
afdoeningsbrief is verstuurd. In totaal zijn er 8 hoorzittingen
gehouden. De overige klachten zijn na telefonisch contact
aansluitend per mail afgehandeld. De doorlooptijd over het
jaar 2020 is 15 dagen.
In 2020 zijn er 4 klachten bij de Ombudsman ingediend.
Hiervan zijn 2 rechtstreeks naar de Ombudsman gegaan
zonder eerst een klacht bij het IMG in te dienen. De overige
2 klachten zijn in de afhandelingsfase. Tot slot heeft de
Ombudsman in december 2020 een incidentele aanbeveling
uitgebracht naar aanleiding van een ingediende klacht in 2019.
Deze aanbeveling is overgenomen.
Ten opzichte van 2019 is het aantal klachten met 147 toegenomen. De toename van het aantal klachten heeft te maken met
de uitbreiding van het wettelijk takenpakket van het IMG, zoals
de waardedalingsregeling waarbij reeds meer dan 60.000 aanvragen voor zijn ingediend. Aangezien in 2021 de activiteiten
van het IMG nog meer worden uitgebreid zal er extra aandacht
worden gegeven aan het lerend vermogen dat in klachten zit
en zal door verdere professionalisering van klachtbehandeling
de burger nog beter op weg geholpen worden.

Jaarverslag 2020

35

Binnengekomen klachten
Gedragingsklachten

2020 (2019)
66

Waardedalingsklachten

28

Overige klachten

274

Totaal

368 (221)

Afgehandeld

2020

Totaal

356

Wijze van afdoening

2020 (2019)

Formele afdoening

87

Hoorzittingen

8

Informele afdoening

281

Doorlooptijd
Binnengekomen klachten Nationale ombudsman
Totaal

15 (25) dagen
2020
4

Van de afgehandelde klachten heeft het merendeel betrekking
op vermeend gebrek aan voortvarendheid in het dossier en
het niet eens zijn met bepaalde beleidskeuzes van het IMG.
Ook wordt blijk gegeven van ongenoegen doordat de aanvragers procedures - bijvoorbeeld het verschil tussen een bezwaar
en een ziens­wijzen- door elkaar halen of onvoldoende begrijpen. Dit kan tot boosheid en onmacht en daarmee tot klachten
leiden. Verder zijn in het laatste kwartaal klachten over de
nieuwe waardedalingsregeling ingediend.
Een verklaring voor de toename van het aantal klachten
over de voortgang van dossiers kan worden gevonden in de
COVID-19 pandemie. Schade-opnames werden vertraagd. Er
is er een periode geweest waar helemaal geen of in beperkte
mate opnames door deskundigen zijn gedaan. Daarnaast is
er sprake van een minder optimale werksituatie als gevolg van
thuiswerken, onder meer in combinatie met een verouderd en
eind 2020 vervangen zaakbehandelingssysteem (BAS).
Ten slotte is het aantal aanvragen dat wordt ingediend en het
aantal besluiten dat wordt genomen in 2020 sterk gegroeid
naar gemiddeld 1000 per week. Daardoor zijn er in absolute zin
ook meer klachten binnengekomen.

Jaarverslag 2020

36

5.4 Uitkomsten van uitgevoerde
onderzoeken naar tevredenheid
Op verschillende momenten in het aanvraag- en besluitproces
vragen we schademelders naar hun beleving van onze dienstverlening. De uitkomsten gebruiken we om aanvragers nog beter van dienst te kunnen zijn en bedrijfsprocessen te verbeteren.
In 2020 verstuurden we 87.973 enquêtes op verschillende momenten in de procedure: na de schade-opname, na ontvangst
van het adviesrapport en na het besluit. Gemiddeld reageerde
29,9 procent (26.310 aanvragers) op het verzoek om deelname
aan de enquête. De cijfers zijn gedurende het jaar zeer stabiel.
Aanvragers waarderen het adviesrapport (duidelijk, profes­
sioneel), de aannemer (verstand van zaken) en de externe,
onafhankelijke deskundige (neemt de tijd, zorgvuldig). Veel aanvragers ervaren de zaakbegeleider als toegevoegde waarde.
De waardering van het schadebesluit is iets lager. De vriende­
lijkheid en behulpzaamheid van medewerkers wordt hoog
gewaardeerd bij telefonisch contacten. Schademelders geven
aan niet altijd tevreden te zijn over het verkregen antwoord.
Een soortgelijk onderzoek voor waardedaling is in november
2020 gestart.
Enquête Telefonie

7.8

Enquête na schade-opname (deskundige)

8.5

Enquête na schade-opname (aannemer)

8

Enquête na schade-opname (zaakbegeleider)

8.3

Enquête na adviesrapport

8

Enquête na besluit fysieke schade

7.8

Enquête na besluit waardedaling

8.1

Jaarverslag 2020

37

Instituut
Mijnbouwschade
Groningen
Voorbehoud

Wilt u meer weten of reageren?

Het IMG is een zelfstandig bestuursorgaan en rapporteert aan het ministerie van EZK. De in dit document
genoemde bedragen en aantallen zijn uitsluitend
opgenomen om inzicht te geven in de werkzaamheden
van het IMG in 2020. Dit jaarverslag is geen officiële
financiële verslaglegging en het document is niet
gecontroleerd door de accountantsdienst. Het jaar­
verslag is met zorg samengesteld. De kern­gegevens
zoals aantallen meldingen en besluiten, de uitvoeringskosten en de verleende vergoedingen zijn
ontleend aan de officiële jaarrapportage van het IMG aan
met ministerie van EZK. De cijfers uit deze jaar­rapportage
zijn gecontroleerd door de accountantsdienst.

Op onze website www.schadedoormijnbouw.nl leest u meer
over het Instituut Mijnbouwschade Groningen en zijn werkwijze. U vindt er onder meer de antwoorden op veel­gestelde
vragen en artikelen over de stand van zaken. Ook raadpleegt
u hier uw gegevens en volgt u de schadeafhandeling.

Colofon
Samenstelling: Instituut Mijnbouwschade
Groningen, corporate communicatie
Fotografie: Kees van de Veen

Graag nodigen we u uit om ons via de website of onze social
media-kanalen te laten weten wat u van ons werk vindt, hoe
we u beter kunnen helpen en aan welke informatie u mogelijk
nog behoefte heeft.
Twitter @SchadeloketIMG
Facebook @schadedoormijnbouw
Met vragen kunt u ons uiteraard bellen: 0800 4444 111.
Wij zijn van maandag tot en met zaterdag van 08.00 tot 17.30 uur
bereikbaar. Op zon- en feestdagen zijn we gesloten.
Bezoekadres:
Techniekweg 1 in Hoogezand (alleen op afspraak).
Postadres:
Antwoordnummer 3061, 8000 WB Zwolle.
Vestigingsadres:
Cascadeplein 10 in Groningen.

Bodembeweging door gaswinning in het Groningenveld en
de gasopslag in Norg heeft impact op veel Groningers en
Drenten. Het heeft hun vertrouwen in de overheid geschaad.
Daarom is sinds 1 juli 2020 het Instituut Mijnbouwschade
Groningen opgericht. De Tijdelijke Commissie Mijnbouw­
schade Groningen is hierin opgegaan. Om als onafhankelijk
bestuursorgaan alle schade veroorzaakt door bevingen,
bodemdaling- en stijging af te handelen.
Als uitvoerder van de Tijdelijke Wet Groningen, vergoedt het
Instituut bijvoorbeeld immateriële schade, de waardedaling
van woningen en de fysieke schade aan woningen en objecten.
Een rechtvaardige, ruimhartige en onafhankelijke schade­
afhandeling vormt zijn belangrijkste opdracht. Om zo het
vertrouwen van ge­dupeerden in de overheid terug te krijgen.

schadedoormijnbouw.nl

Jaarverslag 2020

38