Aan:

Tweede Kamer, vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Betreft: Rondetafelgesprek Uitgangspuntennotitie cultuurbeleid 2021-2024

Rotterdam, 19 juni 2019

Geachte commissie,

stimuleringsfonds
creatieve industrie
architectuur
vormgeving
digitale cultuur
p.o. box 29066
3001 gb rotterdam
groothandelsgebouw
ingang c, 5e etage
weena 723
rotterdam
+31 (0)10 - 436 16 00
info@stimuleringsfonds.nl
www.stimuleringsfonds.nl
kvk rotterdam: 41133717
bank: IBAN NL13 INGB 0671 3484 26

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie is het cultuurfonds voor architectuur,
vormgeving en digitale cultuur. Het fonds wil een wezenlijke bijdrage leveren aan
de kwaliteit van de professionele ontwerppraktijk van deze disciplines. Van de
jaarlijks gemiddeld 2000 subsidieaanvragen worden er zo’n 600 gehonoreerd. Het
leeuwendeel gaat, net zoals bij de andere cultuurfondsen, naar makers en
ontwerpers.
Vernieuwing en verbreding van de BIS
Het Stimuleringsfonds heeft echter ook een belangrijke rol in de ondersteuning
van de infrastructuur binnen de creatieve industrie. De bijgevoegde
infrastructuurkaart geeft een overzicht van de 70 instellingen die nu via de
festivalregeling (26), via de eenjarige (27) of meerjarige regeling (17) door het
fonds worden ondersteund.
Momenteel is, naast het
fonds, alleen Het Nieuwe
Instituut onderdeel van de
culturele basisinfrastructuur.
Met de uitgangspuntenbrief
van de minister komt daar
verandering in. Dat is goed
nieuws want de
infrastructuur binnen het
Stimuleringsfonds zit met een
extreem laag
toekenningspercentage,
nieuwe instroom van
organisaties en een
gelijkblijvend budget al jaren
muurvast. Deze conclusie
trok ook de
visitatiecommissie en de
Raad voor Cultuur in haar
ontwerpadvies 2018.

infrastructuur stimuleringsfonds
creatieve industrie
Vlieland1

architectuur

Groningen2

15

vormgeving

16

digitale cultuur

23

interdisciplinair

18

Haarlem2

Amsterdam24
Hoofddorp1
Enschede1

Den Haag6

Utrecht3
Arnhem4

Rotterdam16

Nijmegen1

Middelburg1

Breda1

Tilburg2
Eindhoven6

infrastructuur ontwerpsector
meerjarig
• Bureau Europa
• Waag Society
• Mediamatic
• V2_Instituut voor de instabiele media
• BioArt Laboratories
• Sonic Acts
• Pakhuis de Zwijger
• LIMA
• Submarine Channel
• Architectuur Lokaal
• Playgrounds
• Next Nature Network
• STEIM
• Archiprix
• Internationale Architectuur
Biënnale Rotterdam
• Baltan Laboratories
• STRP
• Dutch Design Week
eenjarig

• PrintRoom
• Platform GRAS
Maastricht2
• Tetem
• AC Amsterdam
• Creative Coding
• Transnatural
• ExtraExtra
• Impakt
• Reverb
• Current Obsession
• Spatial Media Laboratories
• Ontwerp Platform Arnhem
• Partizan Public
• SETUP
• CAST
• CASA
• MacGuffin
• Warehouse
• Architectuurcentrum Nijmegen
• New Emergences
• Podium voor architectuur,
Haarlemmermeer en Schiphol

• Vereniging Instrument Inventors
Initiative (iii)
• The Hmm
• CKB Zeeland
• AIR
• Hackers&Designers

festivals
• What Design Can Do
• Illustratie Biennale Nederland
• WEET IK VEEL! festival
• MAZE Festival

• High on Type
• ZigZagCity
• Climate as Artifact
• Modern Body Festival
• VR Days Europe
• KLIK Amsterdam Animation Festival
• Eindhoven Maker Faire
• State of Fashion
• Stripdagen Haarlem
• Other Futures
• New Radicalism
• Rewire
• Clash XXL
• Ruimtekoers Festival
• Oorzaken Festival
• Imagine Film Festival
• TodaysArt Festival
• Afrovibes Festival
• FASHIONCLASH Festival
• Rotterdamse Dakendagen
• Architectuur Filmfestival Rotterdam
• Graphic Matters
• Into The Great Wide Open
• Regenerative Feedback

In de uitgangspuntenbrief
van minister Van
Engelshoven wordt in totaal
10 miljoen euro gereserveerd
voor 3 festivals en 15
ontwikkelinstellingen op het
gebied van ontwerp, beeldende kunst, urban arts en filmhubs en alle mogelijke
crossovers met een interdisciplinaire programmering. Er wordt bij deze groep
1/3

Het Nieuwe Instituut*

binnen de Culturele Basisinfrastructuur (BIS)
wordt alleen Het Nieuwe Instituut ondersteund.

specifiek gelet op spreiding over disciplines en spreiding over het land. Concreet is
de verwachting dat binnen deze categorie enkele nu door het Stimuleringsfonds
ondersteunde instellingen naar de BIS verhuizen en daarmee (budgettaire en
inhoudelijke) ruimte creëren binnen onze regelingen en bovendien de
ontwerpsector meer zichtbaar maken.
Ik ben positief over de uitgangspuntenbrief maar heb wel drie verzoeken:
1. Toevoegen ‘onderzoek’ aan definitie ontwikkelinstelling (artikel 3.45)
Binnen de ontwerpsector, zo bleek na inventarisatie door het Stimuleringsfonds,
is er een gedeelde overtuiging dat de definitie van een ontwikkelingstelling, zoals
die in art 3.45 van de concept subsidieregeling BIS 2021 - 2024 is geformuleerd, te
beperkt is omdat er geen sprake kan zijn van ‘ontwikkeling’ zonder ‘onderzoek’. In
elke innovatieketen zal een ontwerper zich eerst tot zijn materie verhouden door
onderzoek te verrichten. Of dat nou een architect is die binnen de beperkingen
van fysieke ruimte, opdracht en budget de mogelijkheden schetst dan wel een
productontwerper die zich moet verhouden tot nieuwe materialen en
productietechnieken. In het proces van creatie is er altijd eerst onderzoek dat
afhankelijk van discipline en domein een eigen vorm heeft dan wel krijgt.
Ik ben van mening dat de concept regeling BIS 21-24 een omissie heeft: in haar
definitie van een ontwikkelinstelling wordt ‘onderzoek’ niet als een kernactiviteit
gedefinieerd:
Artikel 3.45. Ontwikkelinstellingen. 1. De minister kan subsidie verstrekken een instelling die als
kernactiviteit heeft het faciliteren, begeleiden en ontwikkelen van talentvolle of innovatieve makers
of het ontwikkelen van een discipline op een terrein als bedoeld in afdeling 3.2, 3.4, 3.5. 3.6 of 3.7
dan wel een combinatie daarvan, indien de instelling:

De omissie kan mijns inziens op simpele wijze worden verholpen door de
volgende toevoeging van ‘onderzoeken en/of’:
Artikel 3.45. Ontwikkelinstellingen. 1. De minister kan subsidie verstrekken een instelling die als
kernactiviteit heeft het faciliteren, begeleiden en ontwikkelen van talentvolle of innovatieve makers
of het ‘onderzoeken en/of’ ontwikkelen van een discipline op een terrein als bedoeld in afdeling 3.2,
3.4, 3.5. 3.6 of 3.7 dan wel een combinatie daarvan, indien de instelling (…)

2. Integrale beoordeling instellingen op harde criteria (codes en begroting)
Op 20 juni publiceert het Stimuleringsfonds de resultaten van het onderzoek van
SiRM en PPMC over de financiële consequenties van de toepassing van de Fair
Practice Code bij 17 meerjarig door het Stimuleringsfonds gesubsidieerde
instellingen. Dit onderzoek is een aanvulling op het onderzoek dat dezelfde
onderzoekers recent hebben verricht in opdracht van Kunsten ’92. Conclusie is dat
de meerkosten in 2021 zo’n € 1,8 mln (€ 2,6 mln inclusief indexatie) bedragen.
Het onderschrijven van de Fair Practice Code door aanvragende instellingen
binnen de BIS of bij de cultuurfondsen kan op veel steun rekenen. Het toepassen
zal zonder additioneel budget lastig blijken. Samen met de Governance Code
Cultuur en de Code Culturele Diversiteit geeft de Fair Practice code een normatief
kader met harde criteria van beoordeling. Het is niet wenselijk dat in die
beoordeling ruis zit tussen wat er in de BIS over een aanvragende instelling wordt
gezegd en wat er door de cultuurfondsen op diezelfde criteria wordt
geconcludeerd.
Het Stimuleringsfonds verzoekt te zorgen dat de beoordeling, van hoe aanvragers
de Fair Practice Code, de Governance Code Cultuur en de Code Culturele
2/3

Diversiteit binnen een vierjarige instellingssubsidie voor de periode 2021 – 2024
toepassen, integraal beoordeeld wordt (inclusief de ingediende begroting) voor
zowel de BIS als bij de cultuurfondsen.
3. Vernieuwing & verbreding: roep en duiding van functionele verscheidenheid
De 15 onder artikel 3.45 te ondersteunen ontwikkelinstellingen zullen door de
brede definitie een grote functionele verscheidenheid kennen op het gebied van
ontwerp, beeldende kunst, urban arts, film en crossovers. Voor deze instellingen
geldt dat ze een (internationale) verbindende platformrol hebben, een belangrijke
functie in talentontwikkeling verzorgen, door onderzoek, ontwikkeling en
vernieuwing innovatie aanjagen, een breed divers publiek aanspreken én
interdisciplinair programmeren.
Binnen instellingen in de creatieve industrie werken bijvoorbeeld ontwerpers (van
landschapsarchitect tot productontwerper, van social designer tot
softwareprogrammeur) samen met wetenschappers, muzikanten, kunstenaars,
choreografen of schrijvers. Samen maken ze duidelijk dat er kritisch, ontwerpend
en onderzoekend wordt nagedacht over de ethiek en de transformatieve rol van
technologie (van smart cities tot privacy) en de complexe gelaagdheid van
transitieopgaven (van klimaatadaptatie tot de toekomst van de zorgomgeving).
Zowel instellingen als de cultuurfondsen spelen een belangrijke rol in het creëren
van nieuwe inzichten binnen deze grote maatschappelijke opgaven. Die rol, zeker
voor ontwerpkracht, zal de komende periode alleen maar groter worden.
De afgelopen jaren hebben de adviescommissies van de cultuurfondsen veel
ervaring opgebouwd met het in samenhang beoordelen van onderling sterk
verschillende instellingen. Om de kennis over de artistiek inhoudelijke
beoordeling binnen deze functionele verscheidenheid te borgen, verzoek ik om
binnen de adviescommissie(s) van de culturele basisinfrastructuur adviseurs te
betrekken die deze periode meerjarig over deze instellingen hebben geadviseerd
bij de cultuurfondsen.
Ik licht bovenstaande punten graag verder toe in het rondetafelgesprek.
Hartelijke groet,

Syb Groeneveld,
directeur | bestuurder
Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
s.groeneveld@stimuleringsfonds.nl

+ 31 6 263646 77

3/3