Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1622
Vragen van de leden Nijboer en Gijs vanDijk (beiden PvdA) aan de
Staatssecretarissen van Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en de Minister voor Rechtsbescherming over beslaglegging op compensatie
door de Belastingdienst (ingezonden 14 januari 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Financiën – Toeslagen en
Douane) (ontvangen 9 februari 2021).
Vraag 1
Kunt u reageren op de volgende casus? Ouders zijn aangemerkt als slachtoffer van de kinderopvangtoeslagaffaire. Medio juni is door de wsnp-rechter1
een schone lei afgegeven na drie jaar schuldsanering. In december geeft de
bewindvoerder aan dat de nieuw te ontvangen compensatie dient te worden
gebruikt om de openstaande boedelrekening te voldoen.
Antwoord 1
De ouders die geraakt zijn door de toeslagaffaire verdienen een schone lei,
zodat zij zonder schulden en met geld uit de compensatie een nieuwe start
kunnen verwezenlijken. Dat is de inzet van het kabinet. Het recht op compensatie volgt uit Wet hardheidsaanpassing Awir die op 7 juli 2020 in werking is
getreden. Eén van de doelen van deze spoedwet is om de ouders die
getroffen zijn door de kinderopvangtoeslag problematiek zo snel mogelijk
tegemoet te komen.
Er zijn echter ouders op wie de wettelijk schuldsaneringsregeling (Wsnp:
wettelijke schuldsanering natuurlijke personen) van toepassing was op het
moment dat deze wet in werking trad. Wordt aan die ouders na afloop van de
termijn van de schuldsaneringsregeling een tegemoetkoming uitgekeerd, dan
geldt op basis van de Faillissementswet dat die tegemoetkoming alsnog
onder het wsnp-beslag en daarmee de boedel valt. Alhoewel dat vanuit het
perspectief van de schuldeiser logisch is,vindt het kabinet dit een onwenselijk
effect voor de gedupeerde ouders.
Daarom ben ik in gesprek met schuldeisers en betrokken partijen om te
komen tot een oplossing die recht doet aan de verschillende belangen.
De beoordeling van specifieke praktijksituaties is voorbehouden aan de
bewindvoerder en aan de rechter. Ik kan slechts in algemene zin het volgende
opmerken over de wettelijke schuldsaneringsregeling (hierna ook: wsnp). Op

1

ah-tk-20202021-1622
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Wet schuldsanering natuurlijke personen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

basis van de Faillissementswet (Fw) bestaat de boedel waaruit de boedelkosten moeten worden voldaan en waaruit de betrokken schuldeisers na afloop
van de schuldsaneringsregeling voor zover mogelijk een uitkering ontvangen,
uit de goederen die de schuldenaar heeft op het moment dat hij tot de
schuldsaneringsregeling wordt toegelaten en de goederen die hij gedurende
de termijn van die regeling verkrijgt. De termijn van de schuldsaneringsregeling bedraagt in beginsel drie jaar op basis van de Fw. Als de schuldenaar zijn
wsnp-verplichtingen naar behoren nakomt, kan de rechter hem na verloop
van deze termijn een «schone lei» verlenen op basis van de Fw. De bewindvoerder stelt vervolgens een zogenoemde slotuitdelingslijst op die de basis
vormt voor de verdeling van de boedel onder schuldeisers. Verkrijgt de
schuldenaar goederen na afloop van de genoemde termijn, dan vallen die in
beginsel niet in de boedel. Dit geldt alleen niet voor baten die zijn vrijgekomen na afloop van de termijn van de schuldsaneringsregeling, maar die
voortvloeien uit een aanspraak die gedurende die termijn is ontstaan. Die
baten vallen dan alsnog onder het wsnp-beslag, zodat ten aanzien van deze
baten de schuldsaneringsregeling niet is opgehouden te bestaan. De
bewindvoerder kan – als behartiger van de belangen van de gezamenlijke
schuldeisers – dan dus nog aanspraak maken op deze baten.
Op 7 juli 2020 is de Wet hardheidsaanpassing Awir in werking getreden. Eén
van de doelen van deze spoedwet is om de ouders die getroffen zijn door de
kinderopvangtoeslag problematiek zo snel mogelijk tegemoet te komen. Er
zijn ouders op wie de schuldsaneringsregeling van toepassing was op het
moment dat deze wet in werking trad. Wordt aan die ouders na afloop van de
termijn van de schuldsaneringsregeling een tegemoetkoming uitgekeerd, dan
geldt op basis van de eerder genoemde bepalingen uit de Faillissementswet
dat die tegemoetkoming alsnog onder het wsnp-beslag en daarmee de
boedel valt.
Vraag 2
Bent u voornemens een beslagverbod in te voeren voor compensatie die
wordt uitgekeerd aan slachtoffers van de kinderopvangtoeslagaffaire, zodat
alle gedupeerde ouders hun compensatie kunnen houden? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 2
Op dit moment wordt alles in het werk gesteld om voor de ouders een
oplossing te bewerkstelligen. Zoals ook toegelicht in de Vijfde voortgangsrapportage Kinderopvangtoeslag ben ik mede naar aanleiding van de Motie
Omtzigt, in gesprek met publieke en private schuldeisers om te komen tot
een oplossing voor de schulden van de gedupeerde ouders, waaronder
ouders in een WSNP-traject. Publieke schuldeisers hebben reeds toegezegd
dat zij de schulden van alle gedupeerde ouders, met uitzondering van
schulden die voortvloeien uit ernstige fraude of strafrechtelijke feiten, zullen
kwijtschelden.
In de gesprekken met private schuldeisers is ook aandacht voor de belangen
van de private schuldeisers. Ik ben mij daarbij bewust van de door uw Kamer
aangenomen motie Wilders, die oproept om indien nodig de schulden van
private schuldeisers over te nemen. Voor ouders die na de kwijtscheldingen
van de vorderingen van publieke schuldeisers nog openstaande schulden
hebben, wordt onderzocht hoe zij hun compensatie alsnog zo veel mogelijk
zelf kunnen behouden.
Vraag 3
Indien een wsnp-rechter de schuldsanering na drie jaar beëindigt, kan de
wsnp-bewindvoerder na die datum alsnog beslag leggen op de voorlopig
toegekende compensatie? Zo ja, waaruit volgt dit, en acht u dit wenselijk?
Antwoord 3
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord dat ik u
eerder heb gegeven op vraag 1. Het kabinet vindt het onwenselijk als de
compensatie niet (voor een groot deel) ten goede komt aan de gedupeerde
zelf, maar is zich tegelijkertijd terdege bewust van de belangen en rechten
van schuldeisers. Daarom streef ik in de gesprekken met schuldeisers en met
organisaties als de Recofa en de Branchevereniging van WSNP Bewindvoer-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

ders (BBW) naar een oplossing die zowel recht doet aan de belangen van de
gedupeerde ouders, als van deze schuldeisers.
Vraag 4
Bent u bekend met signalen van personen van wie de wsnp-bewindvoerder
beslag legt op de (voorlopig) toegekende compensatie? Wat doet u met die
signalen?
Antwoord 4
Op dit moment zijn signalen van beslag door een WSNP-bewindvoerder na
beëindiging van een WSNP mij niet bekend. Er zijn mij wel signalen bekend
van een WSNP-traject waarbij de beëindiging wordt uitgesteld in verband
met de mogelijke uitkering van de compensatie. Hierover verwijs ik u naar de
beantwoording van de vragen van het lid Leijten.2
Vraag 5
Klopt het dat de Belastingdienst heeft beloofd dat ouders het ontvangen
bedrag niet hoeven terugbetalen? Hoe rijmt u dit met de mogelijkheid dat
bewindvoerders beslag leggen op de compensatie om openstaande schulden
– mogelijk ook aan de Belastingdienst – te betalen?
Antwoord 5
Ik heb toegezegd dat het compensatie bedrag niet teruggevorderd zal worden
door de Belastingdienst. Daarnaast heb ik toegezegd alles in het werk te
stellen zodat een nieuwe start kunnen maken zonder schulden, met behoud
van een zo groot mogelijk deel van de compensatie. Hierover verwijs ik terug
naar het antwoord vraag 2.
Vraag 6
Welke gevolgen heeft het predicaat «opzet/grove schuld» in deze casussen
voor de schuldsanering en eventuele beslaglegging?
Antwoord 6
Zoals aan u toegelicht in de feitelijke beantwoording op de POK, zijn uit de
interne reconstructie ten behoeve van de Auditdienst Rijk (ADR) signalen naar
voren gekomen dat de kwalificatie opzet/grove schuld doorwerking had op
een verzoek tot een minnelijke schuldsaneringsregeling. Bij deze kwalificatie
in combinatie met een of meer belastingaanslagen of toeslagterugvorderingen boven de 10.000 euro wees de Belastingdienst een minnelijk schuldsaneringstraject, zonder inhoudelijke toets, af blijkt uit een instructie.3 In deze
gevallen werd de burger aangerekend verwijtbaar te hebben gehandeld dan
wel niet te goeder trouw te zijn geweest. In hoeverre deze werkwijze zich
heeft voorgedaan, hoe vaak en wat de gevolgen waren voorschuldenaren,
onderzoekt de ADR.
Naast het niet tot stand komen van minnelijke schuldregelingen, kan de
kwalificatie er ook toe hebben geleid dat gemeenten ouders geen toegang
hebben verleend tot andere vormen van gemeentelijke schuldhulpverlening
en dat daardoor ook niet kon worden gewerkt aan een oplossing voor hun
schulden.
Op basis van de Fw kan de rechter een schuldenaar alleen toelaten tot de
schuldsaneringsregeling als de schuldenaar – kort gezegd – te goeder trouw
was bij het ontstaan of onbetaald laten van zijn schulden.
De kwalificatie opzet/grove schuld kon er dus toe leiden dat de schuldenaar
ook bij een wettelijk schuldsaneringstraject niet toegelaten werd.
In de genoemde casus is de gedupeerde ouder toegelaten tot de wsnp. Dit
betekent dat de rechter de ouder te goeder trouw heeft geacht, ondanks een
eventuele opzet/grove schuld-kwalificatie.
De kwalificatie opzet/grove schuld is niet langer een criterium voor het
toekennen van een betalingsregeling. Om de effecten van een eerdere
kwalificatie weg te nemen zullen ouders aan wie dit in het verleden onterecht
is gegeven, binnenkort een getuigschrift ontvangen waarin wordt verklaard
dat er geen sprake is geweest van schuld of fraude. Ook zullen de instanties

2
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1598.
Zie Overzicht feitelijke vragen POK 18 januari | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

die betrokken zijn bij de hersteloperatie – zoals de branchevereniging voor
schuldhulpverlening, sociaal bankieren en bewindvoering (NVVK), rechtspraak, gemeenten en kredietverstrekkers – op de hoogte worden gesteld van
de uitgifte van het getuigschrift. Aan deze instanties wordt ook verzocht om
de eventueel binnen hun registratie aangebrachte fraude labels te verwijderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4