Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

33 576

Natuurbeleid

Nr. 106

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2017
Hierbij stuur ik u, mede namens de Staatssecretaris van Financiën, de
beleidsevaluatie van zes fiscale vrijstellingen op het gebied van bos en
natuur1. Deze beleidsevaluatie is in de Rijksbegroting 2016 aangekondigd.
De evaluatie is in onze opdracht uitgevoerd door Wageningen Economic
Research (voorheen LEI Wageningen UR).
De evaluatie is gericht op de doeltreffendheid en doelmatigheid van de
vrijstellingen in de periode 2010–2015. De vrijstellingen hebben betrekking
op de inkomstenbelasting, de vennootschapsbelasting en de overdrachtsbelasting. De evaluatie heeft vooral een kwalitatief karakter omdat
gegevens over gebruik en effecten van de fiscale vrijstellingen beperkt zijn
vastgelegd.
De conclusies van de onderzoekers voor de zes vrijstellingen worden in
het onderstaande kort samengevat.
Vrijstellingen van inkomstenbelasting en/of vennootschapsbelasting:
– De bosbouwvrijstelling is een objectieve vrijstelling die bepaalt dat de
winst van het bosbedrijf niet belast is. Dit geldt voor iedere
ondernemer/onderneming die bos exploiteert. Deze vrijstelling draagt
bij aan het bosbeheer door ondernemingen.
– De vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheer is een objectieve
vrijstelling voor aangewezen subsidieregelingen ten behoeve van de
ontwikkeling en instandhouding van bos en natuur. De ontwikkeling en
instandhouding van bos- en natuurterreinen is vooral afhankelijk van
de beschikbare subsidies, waarbij de fiscale vrijstelling een aanvullende betekenis heeft. Dit geldt vooral voor de functieverandering van
landbouwgrond naar natuur in bepaalde gebieden, waarbij grote
bedragen gemoeid zijn om het vermogensverlies te compenseren.
Deze vrijstelling zorgt ervoor dat de betreffende subsidies lager
kunnen blijven om hetzelfde effect te bereiken.

1

kst-33576-106
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 576, nr. 106

1

–

De vrijstelling bos- en natuurterreinen bij voordeel uit sparen en
beleggen houdt in dat particulieren de waarde van hun betreffende
bezit niet aangeven in box 3 van de inkomstenbelasting. Deze
vrijstelling draagt bij aan de aantrekkelijkheid van het particuliere bezit
van bos en natuur.

Vrijstellingen van overdrachtsbelasting:
– De vrijstelling overdrachtsbelasting natuurgronden stelt verkrijgers
van natuurgronden vrij van overdrachtsbelasting. Deze vrijstelling
bevordert de aantrekkelijkheid van natuur als investeringsobject.
– De vrijstelling overdrachtsbelasting WILG (Wet Inrichting Landelijk
Gebied) is een middel om de structuurverbetering van het landelijk
gebied te helpen realiseren. De vrijstelling bevordert dat de overdracht
van de onroerende zaken via kavelruil en herverkaveling zonder fiscale
barrière «geruisloos» plaatsvindt naar betrokken partijen. Dit maakt het
eenvoudiger om wegen, waterlopen en overige infrastructuur aan te
leggen en gronden van eigenaren kunnen zo dichter bij elkaar worden
gebracht.
– De BBL-vrijstelling (Bureau Beheer Landbouwgronden) is een
subjectieve en generieke vrijstelling van overdrachtsbelasting voor
verkrijgingen in het kader van het overheidsbeleid. Van oudsher heeft
de vrijstelling bijgedragen aan de structuurverbetering van het
landelijk gebied. De vrijstelling sluit geheel aan op de behoefte van
BBL.
Ik verwelkom de algemene conclusie uit de evaluatie dat de zes fiscale
vrijstellingen bijdragen aan het bereiken van doelen van het overheidsbeleid. Zij brengen geen hoge administratieve lasten en uitvoeringskosten
met zich mee. Het budgettair belang is beperkt. De fiscale vrijstellingen
zijn over het algemeen goed bekend bij en ook aantrekkelijk voor de
betreffende doelgroepen.
Er zijn een paar aanbevelingen waar ik specifieke aandacht aan wil
besteden:
– Bosbouwvrijstelling: De onderzoekers signaleren dat de Bosbouwvrijstelling geen (heldere) definitie van «bos» kent en dat door jurisprudentie het begrip «bos» een brede betekenis heeft gekregen. Zij
bevelen aan om in de definitie voor «bos» een kwantitatief criterium
op te nemen (bijvoorbeeld minimaal 1 ha bos). Ik onderschrijf het
signaal dat het begrip «bos» een brede betekenis heeft. Bezien kan
worden of een definitie van het begrip «bos» kan worden opgenomen
in wetgeving.
– Bosbouwvrijstelling: De onderzoekers vermoeden dat in de Miljoenennota 2016 een te laag budgettair belang is opgenomen. Het kabinet
heeft, op basis van gegevens uit het rapport «Bedrijfsuitkomsten in de
Nederlandse particuliere bosbouw over 2014» van het LEI, het
budgettair belang naar boven bijgesteld in de Miljoenennota 2017
(bijlage 6) (Kamerstuk 34 550, nr. 2).
– Bos- en natuurbeheer: De onderzoekers signaleren onduidelijkheid
over bepaalde subsidies voor bos en natuur. De Belastingdienst heeft
naar aanleiding van dit signaal met de provincies (BIJ12) overlegd. Om
meer duidelijkheid te verschaffen heeft BIJ12 informatie over de fiscale
vrijstelling van bepaalde subsidies opgenomen op haar website.
– Wet inrichting Landelijk gebied (WILG). Het signaal van de onderzoekers dat er kavelruil wordt gerealiseerd zonder objectieve verbetering
van de inrichting van het landelijk gebied, wordt herkend door de
Belastingdienst. Financiën zal met het Interprovinciaal Overleg (IPO) in
gesprek gaan over de wijze waarop oneigenlijk gebruik van de
vrijstelling kan worden voorkomen, waarbij de eenvoud van de
regeling niet uit het oog mag worden verloren. Eveneens zal naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 576, nr. 106

2

aanleiding van het onderzoek de Wet belastingen op rechtsverkeer op
het punt van verwijzingen naar wettelijke regelingen worden
aangepast.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 576, nr. 106

3